ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ГУМАНИТАРНИ БАЗАР ЗА ВАНЮ РОМАНА БУДЗЕ НА НЄДЗЕЛЮ, 28. МАРЦА
РОК LXXVII ЧИСЛО 12 (3933) НОВИ САД, 19. МАРЕЦ 2021.
Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц”, котри мал буц отримани тей нєдзелї 21. марца, пре змоцнєнє епидемиолоґийних мирох, преложени на шлїдуюцу нєдзелю и планує ше го отримац 28. марца, од 12 до 17 годзин, на дюрдьовским пияцу. Базар орґанизує нєформална ґрупа Дюрдьовчанох котри жадаю помогнуц же би ше назберало средства за єденацрочного Ваню Романа зоз Дюрдьова, котрому потребни операциї обидвох ногох. Операциї, маю буц у маю и авґусту того року, а потребне вкупно 12.800 евра.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Хто жада може ше приявиц и доновац дацо цо ше на Базару будзе предавац, а поволани и особи котри жадаю помогнуц коло орґанизациї Базара. Людзе добрей дзеки донациї можу уплациц на жиро-рахунок Ваньовей мацери – Ксениї Роман, на динарски рахунок: 160-5800100909914-62, а и на девизни ЕУР: 160600000085836998, IBAN: RS35160600000085836998. Финансийну помоц за Ваню мож придац и на грекокатолїцкей парохиї, як и до ладичкох у вецей дутянох у Дюрдьове. С. С.
Фото: Вероника Вуячич
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0367P
Фотоґрафия: 0368P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34
■ СПРЕВЕДАЦИ МАРЕЦ
СУЧАСНИ ОБРАЗОВНИ ТЕХНОЛОҐИЇ НА АКА ДЕМСКИМ УРОВНЮ Пише: мср висши лектор Александер МУДРИ, асистент на Оддзелєню за русинистику Филозофского факултета Универзитета у Новим Садзе Пандемия виволана зоз вирусом корона обрацела велї аспекти синхроно, и асинхроно. Без огляду на вибор способу, преподавач муши живота на руби, праве кажда уж добре звладана активносц хтору буц упознати з тим як ма випатрац годзина, яки ресурси може хасновац, зме пред тим рутински окончовали очежана, або закомпликована. а предмет за цали семестер найлєпше кед мож порихтац пред початПодобна ситуация и у образованю. Пре запровадзованє позарядового ком настави, цо нє виключує анґажованосц у цеку семестра. стану у марцу 2020. року, настава на шицких уровньох образованя Настава за предмет Руски язик як странски А1.1. – А2.2. цо представя пременєла место зоз школи до домох, односно прейґ интернету. штири семестри руского язика як странского або, за студентох ОддзеДистанцийна настава, як ю ище наволую, була позната и пред корону, лєня за културолоґию и Оддзелєня за социялну роботу, язика медзитим, чежко було мотивовац преподавачох же би попри штредку, од лєтнього семестру 2019/20, по запровадзованю позапорядних активносцох у школи направели додатни напор и осуча- рядового стану, прешла на интернет. У тим першим корона семестру снєли наставу. Филозофски факултет настава ишла прейґ платформи Мудл. у Новим Садзе, наприклад, каждого Годзини були подзелєни до вецей елеПроблем з наставу прейґ интернету року орґанизує факултативни курс на евидентни, пошлїдки ше увидза, алє ше ментох, напр. видео читанє лекциї, докторских студийох Вибор и имплелекция у ворд або пдф документу хтору треба опитац и чи кажда годзина ментация ИКТ средствох у настави, наживо була и добра годзина. Тиж так, мож превжац, мултимедийни видео, одхтори водзи професорка Наташа Бошкич онлайн преподаванє ше по квалитету нє носно кратки знїмки з материялом з зоз Универзитету у Торонту. Пред корону муши розликовац од преподаваня наживо. лекциї хтори на интересантни способ курси, найчастейше на платформи за зжато представяю сущносц лекциї, заМоже буц єднак подле, або добре ученє Мудл (Moodle), орґанизовали датки у форми квизу на платформи Кахут дзепоєдни колеґове хтори сцели дац (Kahoot), и вежби на платформи за саможлївосц студентом учиц ше и дома, у чаше кеди им найбаржей одви- моученє Квизлет (Quizlet). Таки, асинхрони способ, у чаше док нє тує. Нєшка на Мудл ФФНС (Филозофски факултет у Новим Садзе), отримована настава зоз шицких предметох, студентох розтерховала, кажде оддзелєнє або центер факултету ма курси на тей платформи, бо могли учиц теди кед им одвитує. Медзитим, з оглядом же ше а мож пренайсц и окреме интересантни роботнї як цо Пайтон роби о настави странского язика на основним уровню, то з часци бу(Python) за линґвистох, Е-алати за наставнїкох – oнлайн роботнї итд. ла почежкосц пре одсуство директного контакту з преподавачом. За У предпандемийним чаше, онлайн курси частейше були отримовани преподавачох то тиж так нєвигодна ситуация, понеже материял поасинхроно, односно без директного контакту и без точного термину рихтани за єден способ настави тераз треба представиц иншак, отримованя преподаваньох. То ше визначовало як предносц такей меркуюци же би ше студентох заинтересовало и же би настава файти едукациї прето же школяре могли окончовац обовязки кеди оможлївела самостойне ученє. им одвитує. Могли на своїм телефону, або таблету одслухац або Як хиби наставного процесу прейґ интернету медзи иншим, наводза одпатриц уводни видео єдней годзини док чекаю автобус лєбо варя ше нєповязаносц зоз студентами пре штучни контакт, потим одсуткафу. Заняти родичи або студенти могли поробиц домашнї задатки носц видзацих емоцийох, реакцийох, понеже студенти найчастейше после роботного часу або док ушпя дзеци. нє уключа камеру, а як можебуц сущне, нєдостаток ґруповей мотиЗ другого боку, синхрона настава подрозумює директни контакт вациї. Наприклад, школяр хтори на годзини нєшка нє зна, пре ганьбу з школярами, у пандемийних условийох, прейґ интернет вязи у пред колеґами, ютре придзе порихтани на преподаванє. заказаним термину. Предпандемийни онлайн преподаваче сцекали од У другим семестру, понеже наставнїки уж були упознати зоз роботу, такей файти настави пре причини хтори зме визначели як предносц факултет глєдал же би ше заш лєм мало директни, живи контакт асинхроней настави. Значи, нєт патреня видеа кеди сцеш, алє ше зоз студентами, та годзини були иншак обдумани. Як основни алат зоз преподавачом видзиш у термину по задатим розпорядку. Або заду- хаснована Ґуґл учальня. Преподаваня отримовани прейґ апликациї майме же ше єдна заинтересована млада особа зоз Австралиї, Зум. Знїмани су, и поставяни на Ґуґл учальню зоз чим дата можлївосц Америки, або гоч хторей другей часовей зони швета сце учиц по же би ше преподаванє патрело ознова. Знова хасновани платформи руски та же муши буц порихтана за годзину точно на три годзин рано. за самоученє и випитованє, Кахут, Квизлет и Редмента, а як способ Медзитим, оналайн настава за студентох факултету, або школярох преверйованя вигваряня руских гласох студенти доставали задатки гоч хторого уровня образованя подрозумює вецей предмети. зняц видео у хторим пречитаю одредзени слова, або представя себе. Асинхрона настава за єден факултативни предмет у шоре, бо дава У условийох настави прейґ интернету и преверйованє знаня може можлївосц позарядовей настави, додатного школєня за особи буц з часци орґанизоване прейґ интеренту. Тести, наприклад, мож хтори уж маю стаємни животни обовязки алє є, мєдзи иншим, нє орґанизовац прейґ платформи Редмента. Розуми ше, тоти тести одвитуюца кед школяр так ма провадзиц шицки предмети. То би нє можу буц оценьовани як писани у учальнї, та зоз тим анї нє значело звалїц орґанизацию розпорядку на школяра, або на родичох. участвую у конєчним оценьованю, алє совисному студентови можу Чи треба спомнуц и самодисциплину!? послужиц як ориєнтир кельо зна и дзе гриши. Испити ше, з другого На Филозофским факултету у Новим Садзе по запровадзованю боку, отримує на факултету зоз почитованьом обовязних епидепозарядового стану, наставнїком було препоручене же би прешли миолоґийних мирох превенциї. на наставу прейґ интернету без суґерованя яки способ настави ма Процес настави ше зоз зявйованьом пандемиї почал меняц. Велї буц, цо и розумлїве з оглядом на нєпририхтаносц на ситуацию. одкрили же ше можу пременїц. Проблем з наставу прейґ интернету Прето, настава була окончована на рижни способи, од хаснованя евидентни, пошлїдки ше увидза, алє ше треба опитац и чи кажда платформох за ученє (Мудл, Ґуґл учальня, Блекборд), настави з годзина наживо була и добра годзина. Тиж так, онлайн преподадиректним контактом прейґ Зуму, Скайпу або Ґуґл миту, по поси- ванє ше по квалитету нє муши розликовац од преподаваня наживо. ланє материялу у електронским формату. Може буц єднак подле, або добре...■ По початок жимского семестру, глєдане же би ше у настави мало и ди- Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє ректни контакт зоз студентами, односно же би ше настава виводзела и вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
2 РУСКЕ СЛОВО
19. МАРЕЦ 2021.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор
■ Тижньовнїк 4–5. Отримана схадзка Националного совиту Руснацох
■ Нашо места 8. Гуманитарна акция у Кули: помоц за фамелию Садовски
■ Економия 12–13. Владимир Раґаї, пчолар зоз Нового Саду
■ Култура и просвита 23. Дом култури Руски Керестур: Фестивали ше пририхтує, датуми нєизвесни
■ Дом и фамелия 19–22. Яр, час за квеце и заградки
■ Людзе, роки, живот 24–25. Наша госцинска: Ксения Ґрамахо зоз Америки
■ Духовни живот 28–29. Вистки зоз наших парохийох
■ Информатор
30–34. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 35–37. Резултати наших клубох у подручних фодбалских лиґох
■ Интермецо 38–39. Горуци тепши
Насловни бок: Дзень у марцу Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич
ХВОСТ НА ФАЛАТ Ище ше, як ше гвари, анї тинта нє осушела на вовторковей одлуки Кризного штабу о нових, строгших епидемиолоґийних мирох хтори ше маю запровадзовац того тижня, кед ше дзепоєдни єй подписнїки у медийох озвали же то нє досц. Насампредз лїкаре, хтори „безкомпромисно” вимагали же би локдаун у своєй „мегкей верзиї” тирвал голєм два тижнї, кед же сцеме ефекти. Значи, на два тижнї, бо як цо уж и тащки знаю, шлїдуюци два тижнї ключни, заврец практично шицко, окрем предавальньох поживи, апатикох, бензинских станїцох и поштох, алє без забрани рушаня або, нє дай Боже, полицийней годзини. Компромис, заш лєм найдзени, дзешка на пол драги. З другима словами, анї тамаль, анї тадзи. Ознова зме досягли пейц тисячи новоохорених у єдним дню, цо нє було од штредку лоньского децембра, кед бул хвост другей габи епидемиї. Явносц ше з полним правом пита же цо ше чекало потераз, и чом ше анї тераз нє преламе на твардо же цо маме робиц. Цо ро биц, нє же би ше фа мо зна „кри ва” зров на ла и, так повесц, „збила до жеми”, алє же би угел єй росту нє так швидко роснул. Нєт вецей побиднїцкей реторики, прецихно зме прешли на дефанзиву. То парадокс и пораженє у нагаднуцу. У ситуациї кед зме медзи ридкима державами у швеце хтора ма вакцини кельо єй потребне, кед ше вакциновац може дословно кажде хто сце (кед же му здравствени стан дошлєбодзи) и кед нєт обєктивни препреченя за одвиванє масовней имунизациї жительства, дошли зме по стан кед нагли рост числа новозаражених и значне звекшанє числа хорих з чежшу клинїчну слику, ознова загрожело нє лєм здравствену систему хтора уж цали рок роби на гранїци можлївосцох, алє и шицкого цо потераз поробене з вакцинованьом. А поробене вельо, по пре шли ви кенд вак ци ну до ста ло два ми ли они гражданох Сербиї. Да нас „заварли” уж прешли пияток, кед тиж була така вимога, та ше Кри зни штаб ознова од лу чел за ви кенд-ва ри ян ту, уж бизме ше анї нє гнївали, бо чловек сцишнє зуби и звикнє ше на шиц ко. Ме сто то го, и да лєй тир ва поли ти ка „руба ня хво ста на фалат” бо, нїби, нє так болї. Як пошлїдок, нє лєм же болї, алє и нервоза рошнє. Кед же дахто забул, интернет памета шицко; досц лєм опатриц яке було розположенє явносци пред роком, кед зме ше першираз стретли з рестриктивнима мирами, а яке є тераз. Нєдовириє опасне як и ви рус, а так ше швид ко и ши ри. Лєм же маски, умиванє рукох и триманє одстояня нє досц же би го застановели.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року ”у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/III, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефон: 021/6613-697 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
19. МАРЕЦ 2021.
Новини „Руске слово” одликовани зоз Орденом братства и єдинства зоз стриберним венцом 1970. року.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ
ДНЬОВИ ШОР И ДИСКУСИЯ ЗА ДВА СХАДЗКИ Члени Националного совиту Руснацох на 10. порядней схадзки прилапели звити о роботи и плани институцийох чий снователь лєбо соснователь Совит – Заводу за културу войводянских Руснацох, РНТ „Дядя” и НВУ „Руске слово”, як и финансийни документи Националного совиту. Медзитим, нє прилапели Звит о роботи и План роботи предсидателя Совиту. Пре нови епидемиолоґийни мири, як и пре обсяжну дискусию, даскельо точки дньового шора преложени за идуцу схадзку Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
У
просторийох Руского културного центра у Новим Саду пияток, 12. марца, отримана дзешата порядна схад зка схад зка Националного совиту рускей националней заєднїци. Совит зашедал з почитованьом епидемиолоґийних мирох, а на схадзки од 19 членох присуствовали 15 члени, з тим же по конєц остали дванацецеро. На Дньовим шоре було 23. точки од хторих ше найзначнєйши одношели на подношенє звитох о роботи и финасийох у прешлим року и проєкция планох и финасийох за тот рок шицких наших институцийох. УСЛОВИЯ ЧЕЖКИ – РЕЗУЛТАТИ ДОБРИ
Фото: В. Вуячич
Обгрунтуюци дїлованє у прешлим року и плану за тот рок, директоре наших значних установох – Заводу за културу войводянских Руснацох Анамария Ранкович, Руского народного театра „Дядя” Славко Орос и Новинско-видавательней установи „Руске слово” др Борис Варґа, визначели же гоч пре пандемию було очежане дїлованє, посцигнути добри резултати. Завод отримал скоро шицки заплановани активносци, видати значни кнїжки, витворени план о архивованю старих фотоґрафийох. Пенєжи хтори були наменєни за реализацию програмох, а хтори ше пре пандемию нє реализовало, унапрямени за други програми хтори могло витвориц. У прешлим року Завод за културу войводянских Руснацох у каси мал 10 238 771 динари. Єдна часц од тей суми хтора нє потрошена, 387 648 динари, пренєшена зоз прешлого року. Влада АП Войводини, як и потераз, за порядну дїялносц уплацела 6,6 милиони динари. За проєкти на хторих Завод участвовал у прешлим року додатково обезпечени средства зоз Буджетного фонда. То насампредз бул проєкт Потримовка Националному совиту Руснацох у виробку програми настави и ученє за предмети котри значни за руску заєднїцу у основних и штреднїх школох, потим АП Войводина финансовала преселєнє НВУ „Руске слово”, а Национални совит финансовал другу часц Диґитализациї културного скарбу. Шицко вєдно до каси Заводу ше зляло ище коло 2,5 милиони динари.
Наш Завод за културу у тим року планує активносци хтори буду подобни и у прешлим року, а тиж так очекує же и жридла средствох за реализацию буду подобни як и прешлого року. Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” од Националного совиту рускей националней меншини у 2020. року достал вкупно 470 000 динари за порядну роботу. Значна часц средствох потрошена и за одкуп авторских правох, пририхтованє и писанє рукописа моноґрафиї „Пейдзешат роки РНТ „Дядя” хтора би мала буц видрукована 2021. року кед Театер слави 50-рочнїцу, а наменски пенєжи за тото Театер нє достал, гоч глєдал зоз вецей жридлох (Република, Покраїна, Завод за културу). НВУ „Руске слово” обецало технїчну помоц у пририхтованю рукопису, а остава конкуровац за друкованє самей кнїжки. Театер достал средства по конкурсох за 4 проєкти: Представу „Скорей як когут закукурика”, Госцованє Театра у Словацкей, Го сцованє Театра по ме стох дзе жию Руснаци и Дзецински театрални омнибус „Вандровкаш 2”. Нажаль, пре епидемию вируса корона и здравствени мири хтори принєшени, перши три проєкти нїяк нє могло витвориц и попри шицких пробованьох. За представу „Скорей як когут закукурика”, и за госцованє Театра у Словацкей хтори финансовал Секретарият за културу предлужени рок реализациї по 31. децембер 2021. року. На щесце, заш лєм реализовани проєкт „Вандровкаш 2”, а пририхтани два сказки: „Голубица” и „Мацерово шерцо”. Пре епидемию их нє могло вивесц уживо пред дзецми, алє су обидва зняти и презентовани у програми Рускей редакциї РТВ. НВУ „Руске слово”, як надпомнул директор др Борис Варґа, успишно парирала пандемиї. Новини поряднє виходзели, тиж так и периодични виданя – дзецински часопис „Заградка” и часопис за културу „Шветлосц”. Видавательне оддзелєнє успишно реализовало свой план. Иншак, то бул и ювилейни рок „Руского слова”, хтори на пригодни способ означени. Тиж так приведзене ґу концу и преселєнє до своїх просторийох. Фокус роботи НВУ „Руске слово” у 2020. року була стабилизация и робота колектива у условийох епидемиї и позарядового стану. Гоч условия роботи НВУ „Руске слово” були цалком очежани, директорска улога у прешлим року була ключна у сфери маркетинґу, културним менаджменту и писаню проєктох. Як окреме надпомнул директор НВУ „Руске слово”, за розлику од велїх других медийох, „Руске слово” у епидемиї отримало и динамику и обсяг у своєй дїялносци. План роботи и финансийох за чечуци рок трох наших институцийох подобни прешлорочним, а остава ше наздавац же шицки буду успишно витворени. Члени
4 РУСКЕ СЛОВО
19. MАРЕЦ 2021.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com Совиту потримали їх звити и плани. Кед слово о финансийох Националного совиту, у прешлим року у каси було 16 418 738 динари, вкупно розходи були у суми од 15 903 738 динари, а коло 500 000 динари пренєшене до того року. ПИТАНЯ, ЗАУВАГИ И ДИЛЕМИ Медзитим, за Звит о роботи у прешлим року и План роботи за чечуци рок предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач нє до стал потребну потримовку членох Совиту. За Звит гласали седмеро, штверо були процив и штверо стримани, а за План, од 12 присутних штверо були за, тройо процив, а пецеро стримани. Було поставене вельо питаня, було вельо дискусиї и зауваги, хтори ше насампредз, одношели на слабу реaлизацию планованого и нєясни план роботи. Зауважене и же пред одходом делеґациї Националного совиту Руснацох до значних нащивох нє окончени консултованя зоз членами Совиту. – Думала сом же после схадзки видземе пред наш народ зоз уж подзелєнима задатками за попис. Же кажди член Совиту будзе мац пред собу розробени план дзе ма пойсц, зоз ким робиц, кому будзиц страцену руску свидомосц. Думала сом же нам предсидатель Сакач представи свой план и стратеґию хтору ми, члени, маме почитовац у кампанї за попис жительства. На схадзки ше указало же того плану нєт, и же ше о тим нє роздумовало, бо, нїби, єст часу. Члени Совиту, випатра же нє похопели цо Руснацом значи попис. Же спрам того кельо нас будзе, так держава будзе правиц спрам нас и свою политику – да нам тельо пенєжи, да нам тельо оддзелєня у школох, да нам тельо за новини и културу... Поведзене же ше чека методолоґию по хторей ше будзе робиц попис. То ше шицко зна, и нам важни лєм три питаня, а то национална припадносц, мацерински язик и виросповиданє. О тим требало бешедовац найвецей на тей схадзки – гварела Олена Папуґа, член Националного совиту Руснацох хтора нє гласала за спомнути План и Звит. И член Националного совиту Борис Фейди, потолковал прецо нє гласал за План и програму роботи предсидателя Нацоналного совиту. – Предсидатель Совиту на початку 2020. року нє до стал потримовку од членох Совиту за свой тедишнї План роботи, а тераз поднєсол Звит за нє потримани план. То указує же нє почитує Национални совит хторому одвитує за свою роботу. Виробок новей Националней стратеґиї и попис жительства у Републики Сербиї то два ствари хтори дефиную роботу того зволаня Националного совиту як успишну, або нє. Тим двом питаньом у програми и плану роботи за чечуци рок пошвецени даскельо пасуси на концу. По моїм думаню, од 2018. року, кед конституовани Совит и вибрани предсидатель, потераз зме уж могли и требали мац написану Националну стратеґию и почац ю имплементовац. Без такого документа хтори у сущносци конкретни план як застановиц неґативни тренди у нашей заєднїци, нє маме оформени заєднїцки фронт у ришованю проблемох. Члени Совиту, з тей нагоди очековали ясно дефиновану визию и розробени крочаї за писанє стратеґиї и попис жительства – гварел Борис Фейди. Таки резултат гласаня членох Совиту у вязи зоз Звитом за прешли рок и Планом за тот предсидателя Националного совиту, по першираз створели єдну специфичну ситуацию, преседан у потерашнїм дїлованю Националного совиту. Односно, єдну файту правного вакууму. Секретар Националного совиту Таня Арва Планчак потолковала значенє и евентуални пошлїдки такей ситуациї. – Анї зоз Законом о националних совитох националних меншинох, анї зоз нашим Статутом, анї зоз Дїловнїком о роботи нє реґуловани пошлїдки нє прилапйованя Звиту о роботи, або Плану роботи предсидателя Националного совиту. У велїх державних и явних институцийох зоз виборнима функциями, дзе таки ситуациї реґуловани зоз актами, у тим случаю ше порушує 19. МАРЕЦ 2021.
поступок розришеня, або то причина за подношенє задзекованя. Медзитим, у нашим Националним совиту факт же предсидательови нє прилапени анї звит, анї план, правно нє виволує нїяки пошлїдки за функцию предсидателя. У тим контексту, шицки одлуки принєшєни на тей схад зки ва лидни. Вшелїяк же члени Националного совиту маю можлївосц же би вимагали розришенє предсидателя, а тот поступок реґуловани зоз нашим Статутом. Тиж так, члени Совиту можу вимагац и вименку Статута, же би убудуце були реґуловани и ситуациї у хторих предсидательови евентуално престава мандат – потолковала Таня Арва Планчак. После схадзки предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач у вияви акцентовал же Совит у предписаним термину принєсол шицки найважнєйши одлуки хтори наклада закон, насампредз коло финансийох Совиту и руских институцийох, як и їх плани роботи. – Главни зауваги на Звит о роботи предсидателя ше одношели на то же предходни План роботи нє бул прилапени на VII порядней схадзки Националного совиту. У каждим случаю, я чувствовал вельку моралну обовязку заш лєм сполїнїц тот план, бо теди нїхто нє мал окремни зауваги на його квалитет. Нажаль, у прешлим року нє було вецей нагоди, аж по децембер, ознова зволац схадзку Националного совиту и понукнуц нови план котри би бул адекватно кориґовани спрам вимогох, або конструктивних критикох. Було и нєпорозуменє коло препатрунку моїх активносцох и обсяжносци аналитичного звиту. Дзепоєдни члени Националного совиту себе нє дали труда пречитац го и поинформовац ше, алє лєм инсистовали на резултатох. Подобна ситуация була и кед у питаню План роботи у 2021. року. У нїм ше руша од анализи роботи поєдиних одборох и роботних целох, котра будзе поробена на перших схадзкох котри ше отримаю у тим року, накеди то обставини дошлєбодза. У нїм облапени и попис жительства, и кампаня нащиви подручних канцеларийох по наших местох и упознаванє гражданох зоз методу попису, хтора ше почнє благочасово, накеди републични Завод за статистику обяви релевантни информациї. У медзичаше ше поруша анализа предходней Националней стратеґиї Руснацох у Сербиї през явни дискурс, а концом рока ше планує формованє тиму фаховцох котри буду робиц на писаню новей Националней стратеґиї – виявел предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач. Члени Совиту тиж прилапели одлуку о вименки Дїловнїка Националного совиту, а хтора ше одноши на отримованє схадзкох прейґ Зум платформи, хтори, нє рахуюци институт тайного гласаня, буду мац статус як порядна жива схадзка. Пре пооштрени епидемиолоґийни мири хтори ше почало применьовац на дзень кед отримана схадзка, вецей точки Дньового шора ше мушело преложиц за идуцу схадзку. Понеже, попри формалних одлукох з домену роботи Вивершного добору, слово и о значних темох о хторих нє мож одлучовац индиректно, одлука о зум схадзкох принєшена праве на час.■
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК РУСКИ КЕРЕСТУР: ПРАЗНИ ОБИСЦА ЯК ПОШЛЇДОК НЕҐАТИВНЕЙ ДЕМОҐРАФИЇ
КЕД НЄТ ВЛАСНЇКОХ, СТАРОСЦ ОСТАВА НА ВАЛАЛУ И СУШЕДОХ Зменшанє числа жительох у валалє директно уплївовало и на вельке число празних, та аж и напущених обисцох котри ше валяю, о котрих ше нєт хто старац, и котри по шицким, остали на бриґу валалу, сушедом, або родзини
П
ред нами Попис жительства котри би требал буц окончени на єшень того року, почитуюци порядну дзешецрочну динамику. По, затераз остатнїм попису з 2011. року, у Руским Керестуре було коло 4 500 жительох, цо за 700 души менєй як на попису 2002. року, а реално обчековац же демоґрафски тренди буду ище неґативнєйши. Зменшанє числа жительох у валалє директно уплївовало и на вельке число празних, та аж и напущених обисцох котри ше валяю, о котрих ше нєт хто старац, и котри по шицким остали на бриґу валалу, сушедом, або родзином. Велї млади Керестурци часто оставаю у Новим Садзе после законченого школованя, велї ше виселєли до иножемства, а роками значиме и неґативни природни прирост, цо директно ре зултує зоз меншим числом жительох. З другого боку, обисца єст скоро исто як и у златних часох пред 40–50 роками, кед у єдней ґенерациї було и вецей як стоцецеро дзеци. Як дознаваме, у валалє єст вкупно коло 300 обисца котри празни, з котрих коло 50 цалком напущени, чийо власнїки помарли, виселєли ше, доча со во ро бя у иножем стве, або у да єд ним з векших городох. ЦО КЕД ОБЄКТ ЗАГРОЖУЄ БЕЗПЕЧНОСЦ
О проблему же у Керестуре єст надосц хижи котри збудовани и пред вецей як сто роками, а о котрих ше нєт хто старац зме бешедовали зоз секретаром МЗ Руски Керестур, Михайлом Пашом.
БРИҐА И З БЕЗПРАВНИМ УСЕЛЬОВАНЬОМ През розгварку зоз Михайлом Пашом дознаваме же до дзепоєдних напущених хижох ше безправно уселєли вельки фамелиї котри нє з валалу. – По шицким, то нє мали проблем, а барз вельки за Месну заєднїцу, бо нашо инґеренциї ту огранїчени, окреме кед нєт власнїка обисца. Найновша нам ситуация же ше числена, петнацчлена фамелия приселєла до валалу и уселєла до єдней напущеней хижи у котрей нєт анї основни условия за живот, без струї и води, аж и облаки порозбивани. Ми зоз МЗ тей фамелиї нєдавно однєсли помоц на инициятиву єдней жени зоз валалу котра им жадала помогнуц. Пробовали зме випитац же хто их ту уселєл, чия хижа и подобне, дознали зме же власнїк хижи умар у иножемстве, а до нашлїднїкох нє можеме дойсц. Фамелия твердзи же маю дошлєбодзенє ту бивац, пребуванє им нє приявене у валалє, а гварели нам же планую заробиц и купиц лєпше обисце – визначел секретар МЗ Руски Керестур Михайло Пашо.
6 РУСКЕ СЛОВО
– Гоч функцию секретара окончуєм, можем повесц, нє так длуго, потераз сом ше стретнул зоз численима проблемами коло старих хижох, котри ше валяю, о котрих ше нєт хто старац, а дзепоєдни можем повесц же аж и загрожую сушедових, або преходнїкох. Моя обовязка же бим у такей ситуациї, кед збачим проблем, а углавним людзе ше сами приду поносовац, пренайсц и контактовац з власнїками, и опомнуц их на їх обовязку отримованя таких обєктох. Углавним то обисца на котри власнїки, або нашлїднїки призабули, або ище вше думаю же то нє таке опасне. Месна заєднїца може и муши интервеновац у каждей ситуациї кед даєден обєкт загрожує других людзох лєбо їх маєток – толкує Михайло Пашо. Кед порада нєможлїва, за шицки проблеми з тей сфери компетентна будовательна инспекция котра виходзи на терен, чи на поволанку МЗ, чи самих гражданох. Алє, як нам нє дав но по тол ко ва не, пра ве у тей слу жби, а и на основи искуства зоз терену у валалє, їх компетенция ше закончує на тим же су обовязни опомнуц власнїка, означиц нєбезпечне ме сто и на ложиц власнїкови же би санирал нєбезпечни обєкт. У случаю же нєт власнїка, то дополнююцо компликує цали процес, бо нєт кому вирекнуц анї опомнуце. Кед же власнїки нє випочитую тоти перши крочаї, мож порушац и судски по ступок, цо одлужує ришованє проблема. Вец роки преход за, а природа роби свойо. – Барз часта ситуация же ше на старих и запущених хижох мур, або му рик на гнє на дра гу цо озби ль но загрожує преходнїкох по дражки, потим же зоз старих нєотримованих хижох одпадую черепи, чи на улїчку, чи сушедовим до двора, а мали зме ситуацию же ше и часц шопох звалєла до сушеда – коментарує секретар МЗ Руски Керестур. 19. MАРEЦ 2021.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
Проблем реални, а ситуация нєподзековна, бо ше то нє случує лєм кед слово о празних обисцох, алє и тих дзе биваю сами и старши людзе котрим таки и подобни роботи велька терха. ХИЖИ З ЦЕГЛОХ НА ЦЕНИ Таки и подобни ситуациї у валалє годно буц вше вецей, бо у каждим сушедстве и на каждим шоре єст голєм єдна або два хижи празни, стари, або занєдзбани. Керестур 80-тих рокох достал планске Нове населєнє, бо валал бул цесни. Старши паметаю кед ше у валалє за єдну порту видвойовало красну суму пенєжу, як за даскельо гольти орачей жеми, а родичи роздзельовали порту на вецей часци же би дзеци правели хижи обок, док нєшка ситуация цалком процивна. Остатнї двацец роки велї купую бочни хижи, лєм же би нє остали пусти. По нєурядових податкох у валалє сто коло 100 обисца на предай. Найменєй ше тарґує тоти найтуньши, набивани, котри нє вредзи реновирац, а найглєданши новши, будовани зоз цегли. Тоти найтуньши на валянє на малих портох, можебуц и без струї коштаю медзи 1 500 и 3 000 еври, а на тото треба додац и цену валяня котра часто и драгша од самей нєрухомосци. Хижи за яки ше 80-тих рокох питало и по вецей дзешатки тисячи марки, нєшка у тарґу за коло 12 000 еври. Можебуц же ше найшвидше предаю нови хижи котри єст и найменєй, а до котрих укладаня найменши. Медзитим, найбаржей глєдани обисца будовани зоз цегли, або преважно цеглово котри ше углавним реновира, а то обисца котри ше тарґує по цени медзи 12 000 и 20 000 еври. Мало ше будує нови хижи – у тей будовательней сезони, у фази пририхтованя або вибудови можебуц єст пейц локациї. У єдним року ше у валалє розбере и до дзешец стари хижи. РУСКОМ ПОКОШИ, А НАПЛАЦИЦ СКОРО НЄМОЖЛЇВЕ Як поведзене, а исте дознаваме и у ЯКП „Руском” у валалє єст коло 50 цалком напущени обисца. Тото подприємство ше з часци пробує и старац о таких хижох, та даскельо раз до рока покоша траву опрез, на драже. То услуга котру „Руском” потераз углавним нє наплацовал, гоч як нам потолковал директор Иґор Фейди, комуналне подприємство на тото ма право. – Обовязка комуналного подприємства же бизме тримали валал и явни простор ушорени. Кед єст обисца опрез котрих цалком запущене ми перше опомнєме власнїка, алє ше, нажаль, мале число одвола, окреме кед до власнїкох чежко дойсц, бо то углавним люд зе котри повисельовани. Ми покошиме и ошориме опрез таких обисцох, а гоч бизме могли и маме основ тоти нашо услуги фактуровац за наплацованє, а потим порушац аж и поступок пред законом, гоч то потераз нє була пракса – визначел директор ЯКП „Руском” Иґор Фейди.■ Марина Джуджар 19. МАРЕЦ 2021.
STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста
ГВОЗДЗИК ЗА МАРИЮ До пондзелку вечара. Дедлайн, така порада була. Гей, уж вецей анї нє нєдзеля. Викухтарели зме еластичнєйши, бивнєйши термин. А тераз уж вовторок рано. Цо да робим, кед ми вечар упадли токсични Кулянци на сквот... А теми ше роя, кишню од Крачуна ещи (по старим) даґдзе. Нїґда сом нє мал бриґи з идею за состав на шлєбодну тему, а анї по наставнїцовим виборе. Ниа, уж и еквиноций, яр. А як да первей бул солстиций. Поновени (цисарски) Нови рок и архаїчни. Християнизовани обидва – Вилїя/Крачун и Велька ноц/Пасха. Вше ше цошка (енерґетски) збува коло нїх. Патрим тих дньох – гвоздзик у жвератковей фолиї на роштелю пещери Марийовей у церковней порти; „Га, то валал, толкує ми майстор Планчак, людзе похопюю здобудки Клари Цеткин и екипи же и Мария жена, та, ниа, квеце и за ню”. Нєт идеолоґийней колизиї при людзох. А я у креативним роздумованю о багнїткох, писанкох и оквиценим гробе єй сина. Колеґиня Перковичова ше уж и так озвала о тей теми, донайпосле и шор най жени пригодно пишу о своїм дню (поготов кед су Марчи). Но, та, була рочнїца вчера (Марцовских идох) позарядового стану. Кристиян, мой цимбора з факултету, лектор за талиянски, и я зме ше зложели у констатациї же шицко цо ше збува (як у нїх, так у нас) здабе на автентични фашизм. Видзи деканка же ше др Екер анї на схадзкох вецей нє сце зявйовац у тих бизарних „риалитийох”. Прави ренесансни – мой чловек. Було же хтошка на ФБ писал як Джуґашвили на вершини своєй доминациї оскубал живу куру пред своїма чолнима министрами (цо их нє позмесцовал по ҐУЛАҐ-ох) демонструюци же „як то треба з людзми”; бидна птица лєдво ходзела, алє заш лєм провадзела диктатора док єй доруцовал подаєдно зарно ту и там. „Кельо ґод понїжице и повредзице людзох, вше вам ше придаю за кус потїхи” – констатовал з нагоди тей политичней лекциї страшни Сталїн. О Стокголмским синдроме сом ше уж бул оздзивал. Обецал сом (себе насампредз) же нє будзем вецей драмиц на цми теми, по Сартровим принципе же „Пекло – то други”. Прето, Ярослава Планчака споминам, бо официйно отвера з виставу своїх роботах тогорочни Драмски мемориял, цо з часци моя „вина”, як и порадзена рецензия з уметнїком и управу Театра. Тогорочна селекция винїмково и есенциялно квалитетна (Павлович, Надь), медзи иншим же ґлумец Мирослав Малацко Мико (залоньским) рецитатор #1 у жеми, покля Планчак тиж наград зовани за свойо роботи – провад зце, пре зна й це ше. То тото цо ме цеши кед слово о наших младих талантох/надїйох, а цо сом нависцел у предходней обяви/колумни. Ствари лєм евентуалней саботажи локалного „Скубана” и його „штабских кризерох” же цо заплановали у своєй аґенди за наступни швета. Як цо було и з вецей нагодох од влонї (остатня якбачу вистава фотоґрафийох Петра Дешича дзешка коло Ми колая). Но, алє то дра ма на ших жи вотох. Колектив не нєсвидоме, доложел би дахто. Пишеме себе по Велькей ноци. #хтоживихтопокойни Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ У КУЛИ
ПОМОЦ ЗА ЗГОРЕНУ ХИЖУ ФАМЕЛИЇ САДОВСКИ Прешлого тижня, вноци медзи нєдзелю и пондзелком, у Кули згорела векша часц хижи и помоцни обєкти младей пейцчленей фамелиї Садовски у Кули. На щесце, огень прешол без жертвох, алє спричинєна велька материялна чкода. Огень почал од нововибудованого нєуселєного обєкту, потим ше преширел на старшу часц хижи дзе вони и бивали, так же цалком очкодовани шицки помоцни обєкти дзе було векше количество будовательного материялу за скорей плановани роботи, и задня часц хижи дзе були дзецински хижи и купальня котру тераз и найнужнєйше направиц. До гуманитарней акциї помоци ше уключела и локална самоуправа, фамелию нащивел и предсидатель Општини Дамян Милянич котри и сам наглашел же чкода вельо векша як цо обчековал, и обецал пенєжну потримовку, як и помоц ЯКП „Комуналєц” у розчисцованю. Потим ше анґажовал и секретар Месней заєднїци Руски Керестур Михайло Пашо, котри источашнє и предсидатель Совиту месних заєднїцох oпштини Кула, котри тиж понукнул помоц. Як за нашо новини потолковал Михайло Пашо, фамелиї Садовски найпотребнєйши будовательни материял же би ше цо скорей направело задню часц обисца, а керестурски привреднїки ше уж понукли же помогню зоз новим мебльом.
Шицки гражданє Руского Керестура можу охабиц добродзечни прилог у єдней зоз седем гуманитарних шкатулох котри поставени на уж познатих локацийох остатнї даскельо мешаци, а котрим ше на мешачним уровню меня намена средствох. Мож помогнуц и зоз прилогом до гуманитарней шкатули котра поставена у обєкту Дзецинскей заградки „Цицибан”, або зоз уплату на жиро рахунок число 2059001019857874-86, на мено донациї котру прима Саша Садовски, Дожа Дєрдя 54, Кула, або на девизни рахунок RS 35205903102825548443. Най надпомнєме, Саша Садовски Руснак по мацери, а зоз супругу Аниту маю тройо дзеци, од котрих наймладша шейсцмешачна беба. Домашнї насампредз, апелую же затераз найнужнєйши будовательни материял. М. Дж.
ОПШТИНА КУЛА: НАГРАДЗЕНИ ПОЛИЦАЙ КИЛИБАРДА
ЗАМЕРКОВАНИ ПРАВИ ВРЕДНОСЦИ Предсидатель Општини Кула Дамян Милянич приял полицая Николу Килибарду, хтори на Дзень уставносци, предсидатль держави одликовал зоз Стриберну медалю за шмелосц „Милош Обиличˮ, за указану винїмкову шмелосц и дїло особного геройства. Шветочни приєм Килибардови пририхтани прето же як полицийни службенїк Полицийней управи Нови Сад, 23. априла прешлого року, вєдно з колеґом, виратовал мацер и штверо дзеци Хромишовей фамелиї зоз Вербасу, зоз огня котри залапел їх обисце.
8 РУСКЕ СЛОВО
Потим як их виратовали, полицає ше врацели до запалєней хижи и виратовали и оца фамелиї хтори лєжал замлєти. Шмели полицає тиж евакуовали два фамелиї зоз сушедних хижох хтори були загрожени зоз огньом. На шветочним приєму при предсидательови Општини Кула, Килибарда подзековал и визначел же вельке кед єст людзох хтори видза и наградзую прави ствари. Предсидатель Милянич наглашел Фото: Инфо Нет же Општина потримує и наградзує своїх гражданох хтори ше визначую з резултатами у шицких обласцох, од образованя, спорта по винїмково дїла у роботи. Вон Килибардови подаровал и пригодни дарунок, икону Билого Ангела. М. А. 19. МАРЕЦ 2021.
mesta@ruskeslovo.com
ЗОЗ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР
ПОСАДЗЕНИ 200 БАҐРЕНКИ Месна заєднїца у Руским Керестуре на роботней акциї 16. марца посадзела 200 баґренки и даскельо дуби у лєшику на початку Русинскей улїци на Ярашу. Древка на допис зоз МЗ сцигли зоз Явного водопривредного подприємства „Води Войводиниˮ, а на роботну акцию одволали ше коло 20 особи зоз МЗ, роботнїки зоз ЯКП „Рускомˮ, зоз огньогасного здруженя ДОД, даєдни гражданє цо жию у тей часци валала и дзепоєдни волонтере цо чули за тоту акцию и пришли помогнуц. Секретар МЗ Михайло Пашо потолковал прецо праве на тей локациї вибране посадзиц древка. Афич зоз своїм унуком, хтора ше, як гвари, дзечнє уключела и – Понеже ту була дакус нєприємна ситуация же нєдавно у на тот завод, бо им тото желєнїдло барз значи, и барз ше трудтим лєшику почали резац древа, а тоти зели же би ше лєшик посадзело 2003. людзе цо ту жию садзели тот лєшик року зоз валалским Еколоґийним рухом. АКЦИЯ И У КУЛИ пред 15–16 роками, отримовали го, чуПопри тей акциї садзеня баґренкох, вали и кед им почали зрезовац древка, ЯВП „Води Войводиниˮ ярнє садзенє котра поробена по досц жимней и хвилї пришли и до МЗ ше поносовац. Прето древкох почало у Кули 1. марца, дзе на з витром, а дзири ше ручнє копало, МЗ зме вибрали тоту красну локацию, по- часци побрежя Велького бачкого беґелю орґанизовала и одвоженє, нєдалєко од садзели зме и даскельо дуби кельо зме спрам Вербасу посадзени коло 5 000 баґ- того места, коло беґельчика КЦ-3. могли набавиц, а на єшень будземе па- ренки. Попри роботнїкох, у акциї учаКед ту прешлей яри вичисцени беґельтриц ище посадзиц дуби. Понеже маме ствовали и члени пчоларских дружтвох чик, остала єдна громада наду и трави у планє и на єшень ище раз садзиц, а и зоз кулскей општини, гражданє Кули, як нєоднєшена, и ту по словох секретара кажди рок найменєй по 1 000 древка за- и члени Еколоґийного руху зоз Вербасу. Пашу, людзе нєодлуга почали и сами руНа початок акциї полєшованя пришол садзиц на вецей местох у валалє, повоцац шмеце, та ше наздава же на час реалуєм и жительох же би суґеровали дзе и Срдян Кружевич, окончователь длу- ґовали. Зоз подриємства „Комфортˮ би сцели най ше им ожєлєнї край – гва- жносци директора Явного водопривред- Иґора Раца пожичели їх утоварйовач, а ного подприємства „Води Войводиниˮ, рел Пашо. хтори наявел ище подобни акциї, а спом- зоз „Рускомуˮ трактор хтори на даскельо Крашнє було видзиц же ше ґу акциї нуту акцию полєшованя потримала и прикочох одвезол тоту громаду на шмепридружели и даєдни жителє з тей ча- Општина Кула. циско. М. А. сци валала, а єдна з нїх и Блаженка
У ЗАХОДНОБАЧКИМ ОКРУГУ
У КУЛИ НАЙВЕЦЕЙ ХОРИ, ВЕЛЬО ЄСТ И У КЕРЕСТУРЕ По податкох яки на початку того тижня обявени зоз Заводу за явне здравє Зомбор, а преноша их локални медиї, на уровню Заходнобачкого округу число хорих од Ковиду дзеветнац ше значно звекшало на 900 особи, та погоршанє епидемиолоґийней ситуациї очиглядне. У цалим округу ревакциновани 15 288 особи, а найзаступенша китайска вакцина. Найвецей хорих єст у општини Кула дзе зазначени 494 инфицировани особи, у Зомборе 181, у Апатину 81 пациєнт, а у Оджаку 156 позитивних. По нєурядових податкох у ковид-амбуланти у Кули прешлого тижня ше тестирали 384 особи, 185 позитивни, а од того 30 з Руского Керестура. Так у тим валалє скоро 19. МАРЕЦ 2021.
дупло звекшане число позитивних у одношеню на тид зень пред тим, а досц єст хорих и у предшколскей установи. Як виявел директор Общого шпиталю (ОШ) Зомбор, др Драґан Растович, на оддзелєню за ковид тераз ше лїча 37 пациєнти хори од вируса корона, єден пациєнт на респиратору, а векшина на даякей файти оксиґенскей терапиї. Кед бешеда о вакцинованю на териториї Округу, найвецей ревакциновани особи у Зомборе 7 812 гражданє, у ОШ Зомбор 973, у апатинскей општини 2 169, у кулскей 2 366, док у оджацкей 1 978, потолковала епидемиолоґ у Заводу за явне здравє Зомбор др Татяна Медич. М. А.
ДИҐИТАЛИЗАЦИЯ И МОДЕЛ ШПОРОВАНЯ У ВЕРБАШЕ
ПРИКЛАД ДРУГИМ ОПШТИНОМ
Модел диґитализациї схадзкох општинского парламента хтори обезпечує вельки шпорованя у буджету Вербасу, превежнє општина Нова Црня – сообщенє зоз СО Вербас. Предсидателька СО Вербас Саня Жиґич прияла Анумарию Лекин, предсидательку СО Нова Црня, и подробно єй предочела предносци уводзеня електронских схадзкох през партнерство зоз компанию Телеком Сербия. – З уводзеньом електронских схадзкох СО Вербас ушпорує три милиони динари. Так значно злєпшаме роботу Скупштини и швидше ше будзе доручовац материяли за роботу, и то допринєше у унапредзованю розвою городу Вербас – гварела Жиґичова. За 10 роки општина ушпорує аж 30 милиони динари, а за преход на електронски схадзки єст бенефити и за животни штредок, бо ше нє будзе трошиц папер и тонери за пририхтованє схадзкох – акцентовала Саня Жиґич. Руководство Скупштини Нова Црня наглашело же цо скорей имплементує модел шпорованя з Вербасу. М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО
9
НАШО МЕСТА У КОЦУРЕ
ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКИ УШОРЮЮ ХОТАРСКИ ДРАГИ Польопривреднїки зоз Коцура, з потримовку Месней заєднїци, орґанизовали на вецей локацийох акцию ушореня хотарских драгох и так предлужели длугорочну традицию самоорґанизованя и дружтвеного активизма – сообщене на сайту општини Вербас. З тей нагоди помоцнїк предсидателя општини Вербас Йована Вуйтович виявела: – Попри тим же є мултиетнїчни и мултикултурални штредок у хторим у мирe и злагоди жиє вельке число народох и народносцох, Коцур ище раз укаФото: www.vrbas.net зує цо то дух єдинства и заєднїцтва за обще добро шицких жительох тей малей локалней заєднїци. Тото єдинство и злогу уж децениями указую польoпривреднїки зоз Коцура хтори зоз своїма трактораПольопривреда найзаступенши конар привреди у нашей ми и приключнима машинами пририхтую и ровнаю хотар- општини и у сотруднїцтве з ресорсним министерством и ски драги, же би олєгчали роботи у полю през цали рок. покраїнским секретариятом, трудзиме ше олєгчац условия Катастерска општина Коцур, хтора ше гранїчи зоз сушед- за напредованє и розвой шицких польопривредних ґаздовнима катастерскима општинами Савине Село, Вербас, Зма- ствох. єво, Бачке Добре Польо, як и зоз општину Кула, ма вецей Коцурски польопривреднїки одлични приклад на хтори дзешатки километери драгох, алє обсяжносц роботох анї у способ ше дава потримовку штредку у хторим жиєме и єдней хвильки нє зменшує ентузиязем и жаданє тих вред- олєгчує условия за роботу тому важному привредному коних людзох же би ше шицки роботи покончело у рекордних нару, хтори карми значне число фамелийох – визначела терминох. Йована Вуйтович. М. Г. К.
У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ
ВШЕ ВЕЦЕЙ НОВИХ ИНФИЦИРОВАНИХ ли мири, так зачуваме своУ централизованей ковидйо здравє и здравє своїх амбуланти у Жаблю, уж даскенайблїзших. Буд зме дильо тижнї за шором звекшує сциплиновани. У прешлим ше число препатрункох и тетижню наисце поросло и стираних гражданох на присучисло препатруних граство актуалного вируса корожданох, и тестираних, алє на. Исто так и число новоини новоинфицированих – фицированих те стираних на спозорел директор др Якприсуство актуалного вируса шич. Ковид-19. Вакцинованє чече по У жабельскей општини, по плану, на дзень ше просепондзелок 15. марца, було 140 ково вакцинує медзи сто активни случаї. Под тим чидвацец и двасто особи, а слом ше подрозумює вкупне Централизована ковид амбуланта ище вше у дворе прешлого пондзелку вакчисло тестираних особох коДома здравя Жабель циновани двасто шейдзетрим идентификоване присушат особи. Одволанє на ство инфекциї Ковид-19 и особи вакционованє ище вше добре. котри ище вше нє вилїчени. На пунктох за вакцинованє анґажовани штирме дохторе У викенду за нами, всоботу и внєдзелю при двацец осем особох на препатрунку идентификоване присуство акуал- цо додатно очежує роботу Дома здравя Жабель. Дом здраного вируса. Обачлїво и каждодньово ше звекшує число вя ище вше роби на тим же би ше звекшало число потребновоинфицированих, цо гварел и директор Дома здравя ного медицинского кадру по конєц вакцинованя. На число централизованей ковид амбуланти Дома здраЖабель др Никола Якшич. – Єст вше вецей новодияґностиковани случаї з Кови- вя Жабель мож ше явиц од седем рано до седем вечар, надом-19, обачлїво и нагло ше звекшує їх число. Модлїм ходзи ше у дворе Дома здравя у Жаблю, контакт телефон С. С. гражданох же би були дисциплиновани и же би почитова- ище вше исти 064/805-72-36.
10 РУСКЕ СЛОВО
19. МАРЕЦ 2021.
mesta@ruskeslovo.com
У ШИДЗЕ НЄОДЛУГА БУДЗЕ РИШЕНИ ПРОБЛЕМ ОДКЛА ДАНЯ ЗАГИНУТИХ ЖИВОТИНЬОХ
КОНТЕЙНЕР НА ДЕПОНИЇ права подписала контракт Бриґа коло загинутих домазоз подприємством „Енешнїх жи воти нь ох де це ни я ми рґо зелена” д.о.о. зоз Инве ль ки про блем у оп шти ни дїї, хторе будзе преберац Шид, бо ше часто случовало остатки животиньох и ноже загинути животинї пре нєшиц до Индїї дзе ше их, у совисних гражданох закончоїх погону, буд зе спальовали коло драгох, або на дзивац. Обчекує ше же зберавих депонийох шмециска. Же нє почнє початком априла. би конєчно тот проблем бул риЯк то шицко будзе фукшени, остарали ше локална сационовац, одно сно чи ше моуправа з помоцу ЯКП „Стан- Фото: ПР Општини Шид –Н. Бешевич гражданє хтори маю загидард”. нуту животиню буду явяц Нєдавно на городскей депонї Розхладзуюци контейнер на городскей до ЯКП „Стандард”, а їх шмеца по ставени розхладзуюци депониї шмеца ро бот нї ки при ход зиц до контейнер за дочасове зберанє остаткох животиньох. З тей нагоди, у мено локалней са- обисца и одношиц загинуту животиню и кельо то будзе моуправи, були присутни Дьордє Томич, заменїк пред- коштац, пробовали зме дознац од Славици Сремац, дисидателя општини и Небойша Илич, помоцнїк предси- ректорки спомнутого комуналного подприємства. Медзитим, вона нам лєм кратко гварела же локална дателя општини. Як теди гварене, загинути животинї з подруча општи- самоуправа треба же би принєсла одвитуюци предписани будзе зазберовац ЯКП „Стандард” и одкладац их до- ня о тим питаню и кед ше то пороби, вец и у пракси заВл. Дї. часово до розхладзуюцого контейнеру. Локална самоу- жиє одкладанє загинутих животиньох.
У ОПШТИНИ ШИД
У НОВИМ ВЕРБАШЕ
БУЛО АКТИВНИ 90 СЛУЧАЇ
НАЗБЕРАНИ 20 МЕХИ ЗАТИЧКИ
На подручу општини Шид и далєй ше призначує звекшанє числа позитивних особох на вирус корона. По словох др Крсти Куреша, директора Дома здравя, по податкох од вовторку, було 90 активни Фото: ПР општини Шид Н. Бешевич случаї охореня од того вируса. То нє приявели, як цо то случай у значне звекшанє, бо лєм пред дзепоєдних других городох. тижньом було 62 случаї. Найчастейше ше дава СиноДр Куреш додал же вакци- фармову и Файзерову вакциновани коло 6 100 особи и то ну. зоз першу дозу вакцини вецей Понд зелок предсидатель як 3 900, а зоз другу дозу, од- Скупштини општини Шид носно ревакциновани коло 2 Тихомир Стаменкович нащи200 особи. вел пункт за вакцинованє у Вакцинованє ше одвива по Доме здравя и прешвечел ше плану и поволованьом людзох як ше вакцинованє одвива. хтори ше приявели у системи Вон поволал гражданох же би Е управи. Нє було, потераз, ше приявели за вакцинованє и вакцинованя особох хтори ше достали вакцину. Вл. Дї. 19. МАРЕЦ 2021.
На Парохиї св. Владимира у Новим Вербаше, закончена акция „Затичка за гендикеп”, у хторей, после длугшого часу, назберани двацец мехи затичкох. На тот способ, цо нє кошта нїч, мож помогнуц другим особом, бо з рецикловааньом затичкох, мож купиц рижни помоцни средства людзом у потреби. То нє перша, а треба ше наздавац, анї нє остатня акция на Парохиї св. Владимира, хтору порушал парох Отец Иґор Вовк о. Иґор Вовк, а хтори и волонтер Ратко Ковач уж познати у добродзечним анґажованю и орґанизациї гуманих дїялносцох. – То доказує же наисце нє вельо потребне же би ше помогло другому, лєм треба мац добрей дзеки и буц зложни – гварел з тей нагоди о. Иґор Вовк. М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ВЛА ДИМИР РАҐАЇ, ПЧОЛАР ЗОЗ НОВОГО СА ДУ
ТРУД, ЗНАНЄ И РОБОТА ДАВАЮ ДОБРИ РЕЗУЛТАТИ
Пише: Лидия КУХАР
Як и у каждей роботи та так и у пчоларстве, хто жада добри заробок муши уложиц вельо труду, часу, алє и свойо знанє котре у тей обласци польопривреди потребне. Же то наисце так, прешвечел нас длугорочни пчолар, Владимир Раґаї зоз Дюрдьова, котри роби и бива у Новим Садзе и котри, попри тим же му пчоли приноша заробок, на першим месце, люби тоту свою роботу
ФРУШКОГОРСКИ ЛЇПОВ МЕД Владимир член Дружтва пчоларох „Йован Живанович” у Новим Садзе, котри ма 18 членох, котри ше намагаю продуковац квалитетни мед. Вони оформели задруґу „Фрушкогорски лїпов мед” як найлєпши у Войводини. – Маме и свой погон у Ґрабову, а условиє таке же би ше продуковало фрушкогорски мед, котри ма найвекши процент лїпи и хтори познати по тим же ма найвекшу концентрацию полену. Тот мед вельо драгши од обичного меду, вон муши прейсц през рижни контроли, хтори и доказую тот його квалитет.
12 РУСКЕ СЛОВО
В
ладимир до продукциї меду вошол вєдно зоз своїм пайташом зоз котрим шицко вєдно робел. Рушели без велького знаня и искуства, алє ше то з часом пременєло. – Кед сом вошол до пчоларства и правеня меду нє мал сом вельке знанє, анї учителя котри би ме научел тей роботи. Перши роки продукциї сом кажди свой шлєбодни час препровадзовал так же сом читал и виглєдовал о пчолох. Пречитал сом вельо кнїжки и наисце сом за кратки час дошол до велького знаня котре ми нєшка нїхто нє може одняц, а мнє є барз важне и велька помоц. Жимски час сом хасновал за правенє кошнїцох, та часто знам пофрантовац же сом источашнє и столар и пчолар – приповеда Владимир. Пчоларство специфична продукция, бо є нє статична. Пчоли вимагаю нєпреривне рушанє и менянє ме ста, та так и Владимир свойо кошнїци селї, а то му приноши одличне количе ство меду и ище лєпши квалитет.
– У нашей жеми маме три паши котри даваю мед, а то баґренова и пре ню ше углавним зоз пчолами идзе на Цер, або до Младенова коло Бачу, потим маме лїпову и слунечнїкову пашу. Тото цо кажди пчолар жада посцигнуц то тото же би ше зоз жими вишло зоз добрима пчолами. Войводина як поднєбє за продукцию меду барз добре и вигодне, окреме Фрушка гора дзе єст лїпи и баґрену зоз котрих ше достава найквалитетнєйши мед. Ми, продукователє меду, роками ше бориме зоз пирсканьом суньоґох и клїщох, бо то барз подло вплївує на нашо пчоли и будземе ше намагац то виправиц – гвари Владимир. ПЧОЛАРСТВО ОКРЕМНА ПРИПОВЕДКА За пчоларство интересантне спомнуц тото же кажда паша ма свойо окремни прикмети, же кажди рок ма свойо специфични условия кед у питаню хвиля и условия у 19. МАРЕЦ 2021.
ekonomija@ruskeslovo.com
природи и кажде дружтво пчолох окремне. У тей роботи нєт шаблони, кажда сезона приповедка за себе. Владимир вельку енерґию и труд уклада до кошнїцох котри сам прави и то углавним през жиму, кед пчоли одпочиваю. – Тераз сом препатрал дружтва и пририхтуєм их же би могли пойсц на баґренову пашу, а то початком мая, там их треба и розройовац. После того приходзи пририхтованє за лїпову и слунечнїкову пашу, котри ше у наших условийох случую источашнє, та пчолар муши направиц стратеґию дзе перше пойдзе. То тирва по початок авґуста, а потим ше мед фурка, и я углавном то робим дома. Потим ше кошнїци збера и пририхтує за жиму. Важне отримац пчоли у добрей кондициї, зна ше же мед правя пчоли котри жию лєм шейсц, седем мешаци и вше ше патри нову сезону започац зоз цо векшим числом пчолох – приповеда Владимир. ТРЕБА ПРЕНАЙСЦ СВОЙ МИР Владимир роками свойо пчоли тримал у городзе, медзитим, одкеди принєшене ришенє же то нєдошлєбодзене, Владимир их мушел виселїц на друге место. Купел порту нєдалєко од Дунаю, у напряме кед ше идзе до Шанґаю, такповесц на Дунавцу, дзе пренашол свой мир, а и пчолом вецей одвитує таке природне околїско, блїзко при води, место по котре ище вше нє дошла цивилизация. Тераз ма 150 кошнїци, а як гвари, свою продукцию планує прешириц. – Окрем пчолох на порти мам и гектар овоцнїка у котрим мам кайси, бишалми, яблука, та правим и палєнку. Плануєм докончиц салаш, на котрим сом годзен и преспац. За пчоларство потребне мац простор за одкладанє кошнїцох и потребного материялу, та ше намагам направиц го и своїм кошнїцом обезпечиц дом – приповеда Владимир. ДЕРЖАВА ПОМАГА ПЧОЛАРОМ Того року держава, односно Министерство за польопривреду, дава 800 динари по кошнїци, з тим же єст и
19. МАРЕЦ 2021.
даяки вигодносци як цо кредитни линиї дзе ше купує одредзену опрему и держава дава коло 40-50 одсто потребни средства, цо пчоларом велька помоц. У даскелїх рокох назадок ше вельо того пременєло у пчоларстве на лєпше. И цо ше дотика вивоженя меду, и цо ше дотика самей орґанизациї, и помоци пчоларом прейґ рижних субвенцийох. Ище єдна добра ствар зробена, а то отверанє Фабрики за пакованє меду у Рачи, котра ма одлични вигодносци за продуковательох. НЄ ВШЕ ЛЄГКО ПРЕДАЦ МЕД Кед пчоли законча свою часц роботи и кед ше мед спакує до дунчикох, поставя ше питанє дзе го предац и по якей цени. – Случовало ше же сом рочнє мал и по три тони меду, а вец сом ше нашол у такей позициї же нас велї уценьовали и же зме продукти мушели предавац по нїзких ценох. Я теди мед предавал другим пчоларом хтори нє мали досц меду и знаходзел сом ше на таки способ. Медзитим, нєшка ситуация лєпша, окреме одкеди оформени Союз пчоларских орґанизацийох Сербиї (СПОС), котри надосц помага самостойним пчоларом, а и цена меду пошла горе, та ше може крашнє заробиц. Пред двома роками баґренов мед ше рушал коло 3,5 евра на велько, влонї бул 3,8 евра, а тераз є 6,5 евра. Цена на мало баґренового меду коло 1 000 динари, а лїпов мед коло 800-900 динари по кили меду. Нажаль, на нашим тарґовищу ридко мож пренайсц прави мед, вше вецей єст фалсификованого меду, так повесц сирупу, а то вшелїяк далєко од правого меду – приповеда пчолар Владимир. МОЖ ЖИЦ ОД ПЧОЛОХ Пчоларе гваря же нєшка мож жиц од пчоларства у Сербиї. Алє же потребне вельо труду, роботи и одреканя, а на першим месце знаня и любови. – Знам велї фамелиї котри остали без роботи, та ше опредзелєли за пчоларство и барз им добре идзе. Кед ше злуча вецей людзе котри озбильни у своєй задумки и кед ше на професийни способ пошвеца тей роботи, котру ше роби през цали рок, вец мож жиц од пчолох. Каждому младому чловекови котри ше нє пренашол у своєй роботи, або себе нє видзи на своїм терашнїм роботним месце, совитовал бим же би ше упущел до пчоларства. Як уходнїца до тей роботи то любов ґу природи и животиньом. Без того нє мож. Кажди пчолар треба же би почувствовал природу, збуваня у нєй и же би голєм кус бул упознати зоз польопривреду. Правда же треба вельо укладац до роботи же би ци ше почало врацац, алє кажди початок чежки, та так и тот – гвари Владимир.■
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ СЛОВО ФАХОВЦА: ЗВОНКО ГНАТКО ЗОЗ ШИДУ, ДИПЛОМОВАНИ ИНЖЕНЄР ОВОЦАРСТВА
ВЕКШИ ОВОЦНЇКИ САДЗИЦ ВЄШЕНЇ Кеди лєп ше сад зиц млад нї ки овоци – вєшенї, чи зяри, питанє хторе по ставяю овоцаре аматере або гобисти, а на тото питанє фахови одвит дава Звонко Гнатко, дипломовани инженєр овоцарства зоз Шиду. Укратко поведзене, младнїки мож садзиц од часу кед з нїх вєшенї одпаднє лїсце, по рушанє лїсца вяри. Медзитим, наш познати фаховец додава такой же розлика чи ше садзи овоцнїк на велькей поверхно сци, або чи слово о даскелїх древкох у дворе, загради, або коло викенд хижи. – Кед слово о подзвигованю овоцнїка, вец лєпше младнїки посадзиц ище вєшенї. През жиму єст шнїгу и дижджу, та младнїки нє треба залївац и швидко ше приму, так же им анї мраз нє начкодзи. Медзитим, през жиму младнїки треба охранїц, наприклад, од заяцох хтори дзечнє огрижу скору, так же овоцнїк треба же би бул оградзени, або же би ше кажди младнїк защицело зоз пластичним цилиндром и так го зачувало. Вяри руша трава и заяци вец уж нє правя чкоди – надпомина Звонко Гнатко. Вшелїяк, же кед слово о векших овоцнїкох перше треба добре порихтац жем, глїбоко ю поорац, або применїц такволане риґолованє, покласц слупи и систему за наводньованє капка по капка и оградзиц. За овоцнїк треба добре погноїц жем и то дас два-три тони гною по гектаре, же би у жеми було достаточне количество фосфору, калиюму и азоту. Кед ше жем гної зоз хлївским гнойом, гной ше нє шме класц коло младнїкох, алє дакус далєй
од жилох, же би им нє начкодзело. Тиж младнїки треба перши рок привязац за дрот, же би их витор нє позогинал. – Кед ше садзи лєм даскельо младнїки, вец их мож садзиц и вєшенї, и з яри. Викопе ше дзиру 50 зоз 50 центиметри и ту ше древко посадзи. Муши ше водзиц рахунку же би на засадзеним младнїку вяза медзи подлогу и каламом була 5 до 10 центиметри понад жему – совитує инженєр Гнатко. Вл. Дї.
ПОВОЛАНКА ПРОДУКОВАТЕЛЬОМ ОВОЦИ И ЗАГРА ДОВИХ РОШЛЇНОХ
ИДУЦОГО ТИЖНЯ БУДУ ОНЛАЙН ДНЇ ДОБАВЯЧОХ Розвойна аґенция Войводини (РАВ) поволує шицких продуковательох швижей овоци и швижих заградових рошлїнох же би ше приявели за участвованє на першей од штирох подїйох под назву Дзень добавячох – Аґробизнис 2021. Б2Б схадзки будзе ше отримовац онлайн каждого остатнього тижня у мешацу, у наиходзацих штирох ме-
14 РУСКЕ СЛОВО
шацох, а домашнї добавяче буду ше мац нагоду представиц иножемним, домашнїм и реґионалним тарґовинским ланцом, дистрибутером, алє и вельким продуковательом поживових продуктох. На перших Дньох добавячох, хтори заказани за 24–26. марец, домашнї привреднїки зоз сектора швижей овоци и швижих заградових рошлїнох годни ше представиц тарґовинскому ланцу число 1. у Европи, нємецкому ґлобалному ланцу Лидл Сербия. Заинтересовани ше можу приявиц на приявним формулару на интернет боку Розвойней аґенциї Войводини РАВ-а rav.org.rs/sr/ и на истим боку находза ше и други деталї у вязи зоз тоту подїю. Иншак, база добавячох Розвойней аґенциї Войводини, хтора ше находзи на адреси https://rav.org.rs/sr/becomesupplier/ оможлївює компанийом зоз Войводини же би представели свойо капацитети и продукцийни програми, а компанийом хтори глєдаю добавячох, же би идентификовали идеалних партнерох за подмирйованє. M. T. 19. МАРЕЦ 2021.
ekonomija@ruskeslovo.com
АЛЕКСАНДАР ЗЕЧЕВИЧ ЗОЗ ШИДУ ЗОХАБЕЛ РОБОТУ У РТВ „КОПЕРНИКУС” И ПОШОЛ РОБИЦ ДО ИНОЖЕМСТВА
КАМЕРУ ЗАМЕНЄЛ ЗОЗ „ПАНАСОНИКОМ” Зоз Шиду и местох општини єст досц младших и особи штреднїх рокох хтори пошли робиц до Ческей Републики
Д
о иножемства зоз Сербиї одходза робиц нє лєм людзе хтори у своєй держави нє достали роботну кнїжочку, алє и гевти цо мали роботне место, алє нє були задовольни з плацу. Так, за лєпшим животом до Ческей Републики пошол вецейрочни камерман РТВ „Коперникус” зоз Шиду Александар Зечевич. Од новембра 2019. року Александар пошол робиц до варошу Пардубице, у подприємству „Панасоник аутомотиве систем” дзе робел три мешаци и бул на, такволаней, шенґен визи по фебруар 2020. року. – Врацел сом ше теди до Сербиї же бим покончел папери, односно достал визу, алє ше теди случела корона цо шицко спомалшело, так же сом на видаванє визи чекал аж по юлий. Кед сом достал визу, врацел сом ше ознова до Ческей и до фабрики „Панасоник”, дзе сом и пред тим робел и дзе сом уж научел роботу. Роби ше у штирох зме-
РОБОТНЇКИ ЗОЗ ШИЦКИХ БОКОХ Александар Зечевич нам гвари же у Пардубици єст досц людзох праве зоз Шиду зоз хторима ше дружи, алє єст и зоз других местох Сербиї. У фабрики робя и роботнїки зоз Словацкей, Румуниї, Болгарскей и Польскей. Шицки вони пре епидемиолоґийни мири уж длугши час нє приходзели дому, пре предписаня хтори на моци у Ческей.
19. МАРЕЦ 2021.
нох и єст такволани кратки и длуги тидзень. У єдним тижню ше роби пейц днї, а у другим тижню два днї по 12 годзини – приповеда Александар Зечевич. Наш собешеднїк нам далєй гвари же є на роботним месце СМТ механїчара и же роби на автоматизованих машинох за покладанє електронских елементох. Припознава же му нова робота з початку була нєпозната и дакус му було компликовано пре бешеду и комуникованє, алє ше з часом присподобел ґу новей роботи. Щиро нам припознава и же робота стресна, бо ше муши буц барз точни, же би нє було гришки у роботи, бо ше у тей фабрики продукую авто радия, мултимедия и навиґация за авто-индустрию як цо „БМВ”, „Даймлер”, „Яґуар” або „Хюндаї”. Попри напартей роботи єст и хвильки за одпочивок, алє у условийох як и вшадзи у швеце. – Правда же єст шлєбодного часу, алє го, як и векшина, хаснуєм у условийох котри присподобени ґу пандемиї вируса корона, хтора и далєй тирва. Одпочивам, а єст ше часу дакус и дружиц ше з нашима людзми або прешейтац ше по варошу, хтори насправди красни. У тей хвильки, як сом чул, ту у Ческей преходзи єдна зоз жимнєйших жимох, а полицийна годзина на моци од 21 годзин до пейцох рано. Шицки ше мушиме притримовац епидемиолоґийних мирох и на роботи и у шлєбодних хвилькох дома, або у варошу. Досц ше роби, алє и зароби, а таки живот подобни и у других жемох у Заходней Европи – гварел нам на концу Александар Зечевич.■ Вл. Дїткo
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОДОБОВА ТВОРЧОСЦ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ТАЛАНТ БЕЗ РОБОТИ НЄ ОДВЕДЗЕ ҐУ УСПИХУ Пише: Андреа МЕДЄШИ
На вистави з другей Подобовей колониї „Еуфемия Гарди 2020ˮ, а з нагоди означованя 30 рокох од снованя Рускей матки, нащивителє мали нагоду видзиц 19 виложени роботи, 16 творительох зоз рижних местох з Войводини, медзи хторима були и три млади учашнїци з Руского Керестура – Тимеа Будински, Ваня Казак и Павлина Шепински
П
опри потреби за окремну просторию, односно Ґалерию у хторей би роботи з тей Колониї, або и велї други подобово роботи, могли буц виложени и доступни явносци, нашо три собешеднїци визначели же, поровнуюци з другима файтами уметносци, простору за подобову уметносцу у валалє єст найменєй. Но, як гваря, праве прето велька значносц Подобовей колониї „Еуфемия Гардиˮ. Гоч прихильносц ґу рисованю шицким тром дзивчатом походзи одмалючка, заш лєм талант без роботи и упартосци нє одведзе ґу успиху, а у розвиваню свойого малярского таланту дзивчата найвецей подзековни своєй наставнїци Тимеа Будински подобовей култури зоз основней школи Биляни Романовей, хтора им преширела видогляди о малярстве и зобудзела любов ґу уметносци. – Ґу усовершованю у малярстве ме найвецей прицагла моя дакедишня наставнїца подобового у основней школи Биляна Романова, хтора тримала подобову секцию у школи. Ходзела сом на секцию од пиятей класи и там ше нам наставнїца максимално пошвецела, цо познєйше резултовало з тим
16 РУСКЕ СЛОВО
же з моєй ґенерациї аж штверо пошли на примаци испит до уметнїцкей школи, а то нє таке часте зявенє, окреме у малих штредкох як Керестур – приповеда двацецрочна Тимеа Будински. Тимеа участвовала и на рижних виставох хтори орґанизовала єй новосадска школа „Боґдан Шупутˮ хтору закончела, а єй матурска робота була вибрана за найлєпшу роботу и була наградзена од Здруженя подобових уметнїкох применєних уметносцох и дизайнерох Войводини. И попри тим же ше сучасна технолоґия умишала и до малярства, заш лєм, як гвари Тимеа, традицийне рисованє моцна основа за напредованє у подобовей уметносци и прето, по єй думаню, барз значне же у валалє маю нагоду указац свойо роботи. ВЕКШУ УВАГУ ПОДОБОВЕЙ СЦЕНИ – Значи ми же ше отримує Подобова колония „Еуфемия Гардиˮ прето же потераз слабо цо отримане за подобових уметнїкох. За музичну и 19. МАРЕЦ 2021.
kultura@ruskeslovo.com
поетску творчосц єст простору, док за подобову вельо менєй. Потераз сом два раз участвовала на Подобовей колониї, а тельо раз є и отримана, и можем повесц же сом була задовольна зоз орґанизацию. Заш лєм, любела бим кед би було ище вецей младих учашнїкох, понеже познам велїх з валалу хтори маю потенциялу за подобову творчосцу, гоч, з другого боку, знам и же орґанизаторе Павлина Шепински огранїчени з платнами и фарбами хтори кажди учашнїк достава. Прешлого року требал буц отримани и Волонтерски камп уметнїцкого характеру, на хторим би ше мальовало мурали по валалє, но нажаль, камп одказани. Кед ше того року заш лєм отрима, верим же наисце будзе богати, бо познам велїх хтори би любели участвовац и на тот способ збогациц валал зоз свою креативносцу – приповеда Тимеа. Ваня Казак як и Тимеа, тиж закончела школу за дизайн „Боґдан Шупутˮ у Новим Садзе, дзе нєраз участвовала на рижних змаганьох, роботи єй були виложени як у школи так и у ґалерийох, а тиж є порядна и на рижних подобових колонийох. – Нє можем повесц же сом барз задовольна зоз подобову сцену у Керестуре, понеже єст мало орґанизациї хтори потримую младих подобових уметнїкох. Уметнїцка сцена у валалє досц богата зоз ґлумецку и музичну творчосцу, алє кед слово о подобових уметнїкох, думам же за нас нєт тельо можлївосци. Верим же би ше могло направиц вецей вистави, чи у Школи, чи у Доме култури, и верим же би то людзох зацикавело. Но, Подобова колония „Еуфемия Гардиˮ ми наисце знаВаня Казак чи, бо допущує младим хтори любя тоту файту уметносци же би ше указали. Орґанизация самей Колониї добра, и окреме ми важне же на нєй допущене шицко – од рижнородних темох, през рижнородни технїки, та кажде ма нагоду указац себе и свойо схопносци у тей уметносци на рижни способи – гвари наша собешеднїца. НЄЗАМЕНЛЇВЕ ЧЕРАЦ ИСКУСТВА Павлина Шепински закончела штредню Медицинску школу у Суботици, напрям козметични технїчар, цо хвильково и роби. Прихильносци ґу мальованю ма одмалючка, алє подобову уметносц 19. МАРЕЦ 2021.
окреме полюбела тиж дзекуюци наставнїци Романовей, а познєйше и воспитачки у суботицким интернату. Вона гвари же нєшка и самостойно на интернету мож вельо инспирациї пренайсц, а то скорей нє було. Алє, друженє уметнїкох наживо и черанка искуствох нєзаменлїви. – На Подобовей колониї першираз сом участвовала прешлого року, и думам же барз добре же тота Колония постої у Керестуре, бо кед би єй нє було, аж вец би нє було нїяки друженя або заєднїцки твореня вязани за тоту обласц. Требало би дакус мотивовац младих же би ше вецей уключели, понеже єст ище надосц квалитетних аматерох за хторих ше анї нє зна же творя, а хтори ше нє маю дзе визначиц. Нам младим, окреме значи же ше на тих стретнуцох упознаваме, вичераме даяки информациї, од искуснєших доставаме совити, а и друженє з уметнїками вше интересантне. По моїм, хиби у валалє ище дацо вязане за подобову уметносц. Поведзме, тото цо дакеди волонтере робели през лєто кед украшовали валал з малюнками, то барз добра идея. Но, з другого боку, кед слово о тим же як мож приказац свойо роботи, думам же єст нагоди на рижних наших манифестацийох як „Дньовкаˮ, „Червена ружаˮ и подобне – констатує Павлина. ■
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА СОТРУДНЇЦТВО МАТИЦИ СЕРБСКЕЙ И ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ
У Матици сербскей у Новим Садзе прешлого тижня єй предсидатель проф. Др Драґан Станич и предсидатель Општини Жабель Урош Раданович подписали Протокол о сотруднїцтве. Протокол подписани пре унапредзенє литературней, образовней и уметнїцкей роботи, а дзекуюцию зєдинєному дїлованю Матици сербскей и Општини Жабель, у рамикох заєднїцкого проєкта у котрим обидва боки витворюю свою дїялносц. Од окремней значносци, и часц подписаного Протоколу, як гварене на схадзки, то виглєдованє сербских миґрацийох на подручю Шайкашкей, история Шайкашкого батальону, Сербского народного руху у Шайкашкей и визначни особи сербскей историї и култури з подручя Шайкашкей. – Усоглашели зме ше же предмет виглєдованя будзе войнова гранїца и милитарна часц жительства, зоз шицкима предпоставками о шлєбодним живоце у амбиєнту котри нє сербски. Ми ше як народ учели таковланей филозофиї обстояня на достоїнствени способ. То дацо цо нам ище и нєшка барз поучне, понеже треба жиц у европским амбиєнту, алє так же би то було достоїнствено за нас самих и же бизме зачували нашу традицию – гварел предсидатель проф. др Станич. Протокол облапял теми котри значни за сербску националну културу и локални штредки, а Матица сербска будзе змоцньовац културни капацитети локалних штредкох. – Гоч наша општина мали штредок, богати зме зоз нашлїдством, а дзекуюци Матици сербскей тото представиме
Фото– www.zabalj.rs
ВИГЛЄДОВАНЄ ИСТОРИЇ О ШАЙКАШКИМ БАТАЛЬОНУ
жительом нашей општини и шицким котрих таке интересує. Порадзели зме ше же сотруднїцтво започнєме од виглєдованьох о Шайкашким батальону и Войней країни, котри були на нєшкайшей териториї нашей општини, як и же би ше тоти теми методолоґийно и фахово виглєдало и публиковало – гварел Раданович. На подписованю Протокола присутни були ґенерални секретар Матици сербскей др Милан Мицич, управителька роботох Матици сербскей мср Єлена Веселинов и помоцнїк предсидателя Општини Жабель и член општинскей ради задлужени за културу Серґей Запосожац. С. С.
ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” ДЮРДЬОВ
ОТРИМАНИ ТОГОРОЧНИ „МИСЛИША”
Як и роками по тераз, вше другого штвартку у марцу, у Основней школи „Йован Йованович Змай” отримане Математичне змаганє „Мислиша”. На змаганю у дюрдьовскей школи участвовали седемдзешат школяре зоз шицких осем класох. Найвецей их було зоз штвартей, а найменєй зоз осмей класи. Математичне змаганє „Мислиша” дюрдьовска школа орґанизовала у сотруднїцтве зоз Математичним дружтвом „Архимедес” зоз Беоґраду, котре и снователь змаганя. Змаганє було на националним уровню, понеже ше того дня змагали шицки школи котри ше приявели, на уровню цалей Сербиї. Пре ище вше актуални вирус корона у дюрдьовскей Школи ше розпатрало чи го вообще отримац. На концу одлучене же будзе, алє ше пре почитованє епидемиолоґийних мирох мушело зменшац число школярох змагательох, та прето одлучене же би ше змагали преважно талантовани школяре з математики. – На змаганю школяре ришую задатки вецей лоґичного типу, як класичного и у зависносци од возросту. Таки змаганя важни же би школяре пробовали дацо нове и же би здобули нове искуство. Тото цо позарядове, одкеди ше наша школа змага на тим змаганю, то тото же у прешлим року наш школяр освоєл перше место на Републичним змаганю
18 РУСКЕ СЛОВО
ПОПУЛАРИЗОВАНЄ МАТЕМАТИКИ Математичне дружтво „Архимедес” специялизоване фахове дружтво котре збера талантованих младих математичарох и любительох математики и рахованя розличних возростох. Дружтво єдна файта специялнизованого центру зоз обдуману систему роботи и активносцами у вецей секторох; популаризованє математики и науки вообще, орґанизує математични и рахунково школи и курси, турнири, змаганя, ма видавательну дїялносц, а математичне змаганє „Мислиша” орґанизує од 2006. року у вецей местох Сербиї за основношколцох и штредньошколцох. За отримованє того змаганя достата согласносц од Министерства просвити РС, так же воно уписане и до календара змаганьох того Министерства.
у Беоґрадзе. Слово о школярови Андерейови Балїнтови котри тераз друга класа – гварела директорка Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове Любица Клепич. Тото змаганє при школярох, очиглядно, популарне, понеже ше и у прешлим року приявело красне число школярох, односно сто двацец. Воно ма два уровнї змаганя – основни и републични финални уровень. На Републичним змаганю участвую найуспишнєйши змагателє зоз основного змаганя, а отримує ше у Беоґрадзе. Зоз дюрдьовскей ОШ ше потераз пласовали коло дзешец школяре. Резултати з тогорочного Математичного змаганя „Мислиша” найвироятнєйше буду як и прешлих рокох, о даскельо тижнї. Тото математичне змаганє орґанизує ше и за штредньошколцох, алє у тим року, голєм затераз, воно одложене до дальшого, а у складзе зоз одлуку Кризного штабу Влади РС и Министерства просвити. С. С. 19. МАРЕЦ 2021.
РОК XX ЧИСЛО 3
Пише и ушорела: Мартица ТАМАШ
TEМА: ЯР У ЗАГРАДКИ
ЯК УШОРИЦ ДВОР, АБО ТЕРАСУ
ЗАСАДЗИЦ КВЕЦЕ И УЖИВАЦ У ЙОГО КРАСИ Виглєдованя указую же квеце будзи чувство задовольства и щесца при людзох, цо абсолутни знак же животни простор треба украшиц зоз квецом хторе нам миле, же би мало рижни, весели фарби хтори ми любиме, и нам приємни пах
К
веце символ краси и живота и воно зоз своїм випатрунком и пахом доприноши же бизме ше приємно чувствовали у своїм обисцу, у своїм дворе, на своєй тераси. До нашого дому приноши добре розположенє, а понеже вимага и одредзену физичну активносц, бо коло його краси треба и робиц, доставаме кондицию и злєпшуєме свойо здравє. Тераз на початку яри у заградки, до хторей звичайно садзиме квеце, єст надосц роботи, а тоти цо нє маю заградки тераз можу попораїц свойо тераси, очисциц черпечки и жардинєри и порихтац их за нове квеце. Мастер инжинєр гортикултури и пейзажней архитектури Єлена Дудаш зоз Коцура гвари же би и жем у заградки требало порихтац за нову сезону квеца. – Заградку би найлєпше було прекопац з ашовом, алє велї у нєй маю квеце хторе вєшенї посадзене як цо тулїпани, кичкириджи, зомбульки, хтори тераз починаю квитнуц, и пре нїх ше заградку нє шме копац з ашовом, алє ю мож прекопац з мотику, помали прейсц коло квеца, же би жем постала мелка и же би дихала. Треба позберац шицко цо наопадовало, як цо сухе лїсце, сухи конари, даєдно квице хторе остало та змарзло, як цо перени-вецейрочне квеце, бо їх наджемна
ЛОНЬСКИ МУШКАТЛИ ВИНЄСЦ ШТРЕДКОМ АПРИЛА Мушкатли ище нє треба виношиц вонка, аж у априлу, можебуц аж штредком априла, а нє треба виношиц анї други квица хтори прежимовали у цеплим. Я их виберам кед прейдзе 15. април и сезона зогриваня, коло Велькей ноци, и то час кед уж нєт анї ранши мрази, хтори можу направиц вельку чкоду квецу хторе зме чували нука цалу жиму. Гоч през дзень єст и 20 ступнї, кед рано жимне, аж и мали мраз, од минус 1 ступень, може квецу направиц вельку чкоду. Мож их тераз препатриц, чи ше им лїсца почали сушиц, або чи маю даяки хороти, або чи ше на нїх нє зявели даяки печарки, або инсекти. Нє чудне кед ше им лїсце почало сушиц, то найчастейше прето же су у цеплим, маю штучне зогриванє, а часто нє маю анї вельо шветлосци, кед су, наприклад, у пиньвици. Треба им пооламовац осушени лїсца и раз у тижню залївац и причекац най оцеплєє – совитує Дудашова.
19. МАРЕЦ 2021.
часц змарзла през жиму и вони ознова починаю роснуц, алє им треба одклонїц, оштригац, старе сухе лїсце. Кед дахто ружи нє орезовал вєшенї, тераз их треба орезац, тиж так и лаванду – гутори Єлена Дудаш. Дахто квеца хтори чувствительни, пред жиму позакривал зоз лїсцом, або конарами, або зоз кукуричанку, же би нє вимарзли и тераз тото лїсце, або конари треба склонїц же би квеце могло рушиц. – Хто кладол ружи под дунци, ище нє треба скланяц дунци, аж даґдзе у другим тижню априла. Тераз ище жимно и тоти мали пупки на ружох би могли змарзнуц. Дахто кладзе на млади ружи одрезану пластичну фляшу зоз затичку, та ґу яри, знєє затичку, ружа достанє дакус воздуху, алє є и далєй защицена, а фляшу, як и дунци, цалком треба склонїц у другим тижню априла – толкує Дудашова. Тераз кед ше углавним вичисцує и пораї заградку, мож ю дакус погноїц зоз минералним гнойом. – Заградку мож погноїц зоз гнойом НПК, лєм треба мерковац же би ґранули нє попадли на лїсце даєдней рошлїни цо уж почала роснуц, бо го може очкодовац. Гной треба розруцац по хвилї яку маме тих дньох, кед дакус пада и диждж, бо ше минерали скорей розпуща и такой войду до жеми. Єст и орґански гної, наприклад пелетирани курячки, хтори барз добри и тераз их треба розруцац по заградки – гутори Єлена.■
РУСКЕ СЛОВО 19
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
famelija@ruskeslovo.com
ЗОЗ НАШЕНЯ И ЗОЗ ПРЕСАДИ
ДАЦО МОЖЕМЕ САМИ ПОСАДЗИЦ, А ДАЦО ЛЄПШЕ КУПИЦ Уж роками найпопуларнєйше квеце хторе ґаздинї найвецей садза до жардинєрох и черепчкох, то мушкатли, рижни файти, стояци и цагаци, а найкрасша калиопи, гоч скоро ровноправни и петуниї, медзи хторима найкрасша сурфиния
З
атераз ище нє треба садзиц нашенє квеца до заградки, бо жимно и наявене же ище будзе и мразу, та квеце нє посходзи, а шаце у жеми годно препаднуц. Мож го садзиц до жеми у заградки аж у априлу, док дакус оцеплєє. – Кед себе жадаме посадзиц розсаду за даяке лєтне квеце, то тераз можеме зробиц. Квеце треба посадзиц до даяких ґайбочкох, хтори будземе тримац нука, у цеплим и на шветлим месце, же би виключкало и почало роснуц и у другей половки априла будземе мац уж красни витални рошлїни хтори можеме розсадзиц до жеми. Так мож одховац рижни єднорочни квеца: шмердзаци ружички (кадифу) шалвию, босорчата (лепу кату), „лепи човек”, пшички. На яр на пияцу мож купиц винки, беґониї, вредни лизи (пиштики), мушкатли, петуниї. Лєпше их купиц, бо ше вони найлєпше зоз шаца до пресади виховаю у пластенїкох, як кед бизме их сами ховали зоз шаца. КУПОВАЦ ОД ПОЛОВКИ АПРИЛА Пресада будзе на предай после 15. априла и то рижни квеца як цо пиштики, беґониї, петуниї, вербени, мушкатли, хтори мож посадзиц и до заградкох и до жардинєрох и тримац на балконох и терасох. – Квеца хтори рошню у жардинєрох и черепчкох треба порядно залївац и прикармйовац, а тото цо засадзене у жеми, и йому ше, попри залїваня барз зда и прикармйованє, алє воно у жеми вше найдзе хасновити материї, бо му корень може роснуц на шицки боки. А тоти хтори рошню у черепу, вони маю огранїчени условия, лєм тоту жем и тоту воду у черепу и фришко потроша хасновити материї та их прето и треба их прикармйовац и прейґ лїсца, и прейґ жеми. Мушкатли и петуниї швидко рошню и маю вельо квитки и вони найволя буц допатрани, та вец даваю и барз вельо квитки. Треба их залївац кажди дзень и голєм раз у тижню прикармиц, вец буду барз красни – гутори Єлена Дудаш. Вона гвари же обовязно треба оламовац преквитнути ружички и на мушкатлох и на петунийох и на других квецох, кед нє жадаме же би створели нашенє. – Кед створя нашенє, вец то сиґнал же закончую свою веґетацию и после того нє буду таки красни. Кед ше пооламує преквитнути ружички, рошлїна будзе мац сиґнал же ище нє закончела свой розвой и будзе ище длуго красна и розквитнута. Дакус ю витрапиме, алє квеце будзе красне, а будзе нам красна и заградка – толкує Єлена. ХАСНОВАЦ НОВУ ЖЕМ Даєдни кед розсадзую нове квеце, повитресаю жем од лоньсого квеца зоз жардинєрох, помишаю ю з нову жему и садза но-
Єлена Дудаш
ЯК КОМБИНОВАЦ ФАРБИ У заградки напредок треба посадзиц нїзше, а назадок висше квеце. Зоз фарбами треба мац миру, досц помишац дас три фарби, и три файти квеца, же би заградка була красна. Треба патриц же би у заградки було квеца од вчасних по позни, же би заградка була вше заквитнута, од початку яри, по позну єшень и жиму. Крашнє комбиновац червену и жовту фарбу, цо значи од квеца мож єдну ґу другей посадзиц шалвию и кадифу, або комбиновац два файти беґонийох, тоти зоз желєним лїсцом и тоти зоз цмим червеним лїсцом, а и єдни и други можу мац целово ружички. Велї комбиную „лепу кату” и „лепого чловека”, вец ґу тому и стародавне квеце пшички. Нїзки циниї крашнє ше комбиную зоз винками, хтори любя буц на слунку. И пиштики любя буц на слунку, єст били, червени и целово и маю вельки квитки, а кед розквитню випатраю як тепих зоз ружичкох, а нє вимагаю вельке укладанє. За балкони мушкатли и петуниї найлєпше ришенє, лєбо вербинки, єст цагаци вербинки и вони досц добре випатраю – гутори Єлена Дудаш.
ве квеце. Єст дилема чи то добре и чи добре вжац зоз загради або з поля обичну жем, помишац ю зоз купчу и садзиц квеце. – Велї гваря же беру жем такв. кертичанку, вона добра, алє за квеце вонка, у заградки, а добра є и бо у нєй жию и други орґанизми хтори доприноша же би тота жем добре випатрала. Алє кед ю ми положиме до черепа, вона ше о тидзень або два скаменї, бо вецей нє ма тоти микроорґанизми, хтори би мала да є у заградки и рошлїни у нєй вец нє будзе добре, нє будзе мац воздуху, нє годна брац воду. До черепа найлєпше купиц готови гумус, та вец мож буц на мире же жем добра и же квеце будзе добре напредовац. Жем од лоньского квеца, кед же було здраве и кед у нєй нє було хороти, инсекти и хлїсти, добра, алє є слаба бо є уж вихаснована и нє ма шицко цо новому квецу треба. И тото квеце хторе зме купели за черепчки, як цо наприклад, мушкатли, або петуниї, воно виросло у гумусу и надалєй лєм у гумусу будзе мац добри условия за розвой. Кед квеце идзе до
заградки, воно ше там швидко прилагодзи и будзе му добре – гутори Єлена. Вона гвари же гумус можеме и сами правиц, так же збераме шицко цо останє од рошлїнох у загради, як цо покошена трава, осушене лїсце, док сплєшнєє, то будзе єдна файта доброго гною, алє треба чекац, можебуц и рок же би то шицко погнїло и случи ше же ше нє вше уда найлєпше, та з квецом нє треба ризиковац. – Я исто правим гумус, алє го нє хаснуєм за квеце до черепох, алє го порозруцуєм по загради и по овоцнїку. Бо, ево, того року жима нє була моцна и нє було вельо дижджу и нє погнїло шицко як треба. Тот гумус и кед ше направи, лєпше го поруцац по загради або заградки, бо вон можебуц и моцни и питанє чи будзе одвитовац квецу. Тота пандемия вируса Ковид-19, хтора тирва уж рок, указала нам дзе маме гришки, же ше треба врациц ґу природи и же шлєбодни час мож хасновито препровадзиц у заградки, у роботи коло квеца. Фаховци гваря же кед ше роби коло квеца, ошлєбодзуєме ше од стресу и же нє треба на рукох мац у рукавици, бо жем барз хасновита за нашо здравє, дава нам позитивну енерґию. Алє хто сце мац красни руки и ушорени нохци, може робиц у рукавицох – заключує Єлена.
19. МАРЕЦ 2021.
КРАСНИ ПЕТУНИЇ И СУРФИНИЇ, ВИНКИ И БЕҐОНИЇ Славица Русковски зоз Коцура квеце у пластенїкох продукує уж треци рок. Вше любела квеце, од дзецинства, а и познєйше у своїм обисцу ма красну и допатрану заградку. – Мала сом програму за 8. марец, то сом попредала и тераз мам квеце за ярнє ушорйованє обисцох: мушкатли стояци за заградки и цагаци за балкони, вербини, петуниї вецей файти, беґониї мали лядово, зоз желєним и зоз червеним лїсцом, познєйше будзем мац винки. Од мушкатлох набаржей ше глєда и
НАЙБАРЖЕЙ ШЕ ГЛЄДА МУШКАТЛИ За балкони и тераси найбаржей ше глєда мушкатли и петуниї, алє и продукователє квеца их найвецей маю посадзени. Вони лєгко и крашнє напредую и през лєто их ше найлєгчейше отрима у добрей форми, досц заляц их, з часу на час прикармиц и квитню по перши мрази. На уходу до Вербасу, у своїм обисцу Саня Комненич продукує рижни файти квеца у пластенїкох и предава их такой у своїм дворе. Скорей садзела пресаду парадичох и паприґи, а на квеце ю нагварели муштериї, хтори ше єй часто питали чи ма на предай и квеца. – Тераз мам за предай арвачку у рижних фарбох, мож ю садзиц и до черпечкох и до заградки и будзе квитнуц дас ище 2-3 мешаци. Єст и зомбульки, хтори оставаю у жеми и на концу їх веґетациї направя ше нови цибульки и за идуцу сезону будзе нови рошлїни. Тих дньох мож засадзиц и туї, мам рижни нїзки жимжелєни древка, хтори мож крашнє викомбиновац зоз квецом и другим желєнїдлом у заградки. Чекаме красну цеплу хвилю же би шицко розквитло и вец сцигую мушкатли, беґониї, биґ беґониї, хтори квитню по перши мрази, по невембер. Мушкатли єст прекрасни, и барз су подзековни и у заградки, и у жардинєрох, лєм их треба залївац. Мушкатла калиопа барз ше крашнє розрошнє и ма вельи вельки ружички. Найглєдан-
Саня Комненич
20 РУСКЕ СЛОВО
ша червена мушкатла, а єст и нїжни целово, били, на лилово. За 8. марец сом мала циклами и декоративни покривки, хтори мож крашнє комбиновац – гутори Саня Комненич хтора гвари же квеце нє досц лєм любиц, воно глєда и пошвеценосц, треба го порядно залївац. Ту ше може анґажовац цала фамелия, аж и дзеци, хтори так здобуваю роботни звикнуца и знаня о веґетациї квеца, науча ше старац и любиц квеце.
19. МАРЕЦ 2021.
Славица Русковски
купує червену мушкатлу. Мам и ядранску красавицу, указала ше досц одпорна и на слунко, залїванє и чкодлївцох, виши зоз черепчка, ма желєне лїсце и дробни целово квитки и барз є декоративна – гутори Славица. Вона гвари же цагаци мушкатли хтори иду на балкони треба засадзиц до жардинєрох до глїни за мушкатли и же ше их муши допатрац, поряднє третирац од пламенячи и чкодлївцох. – Найлєпше их залївац зоз дижджовку, або зоз одстату воду и додавац штучного гною, поряднє прикармйовац, же би дали свой максимум. Гной може буц чечни, або у кристалох, хтори ше розмоча у води, досц практични обидва гної. Велї любя петуниї, а од нїх найкрасши сурфиниї, бо маю барз вельо квитки, алє глєдаю и допатранє. Треба их прикармиц кажди дзень, вельо глєдаю, алє и вельо вецей даю як цо беру часу за отримованє. Квитню цалє лєто и вєшенї по перши мрази. У заградки до хладку мож посадзиц лєм винки и пиштики, а вербинки и мушкатли на слунко. Мам тераз за предай яглїки у вецей фарбох и вецейрочни квеца, такволани закривачи жеми иберис и саксифраґа, хтори кед розквитню, випатраю як тепих, то шицко мож садзиц тих дньох – гутори Славица Русковски. Прешлого року, кед пре корону була полицийна годзина, була права еуфория коло обезпечованя квеца, шицки сцели цо красше ушориц свой простор у хторим жию, бо ше найвецей часу препровадзовало дома. Затераз, корона нам ище вше ту, та и надалєй вельке число людзох будзе робиц з дому, школяре наставу провадза онлайн и нє препоручує ше векше виходзенє зоз обисца. Остава лєм же би кажде себе дома направело цо красши и приємнєйши условия за живот. ■
РУСКЕ СЛОВО 21
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
famelija@ruskeslovo.com
ЗОЗ НАШЕНЯ И ЗОЗ ПРЕСАДИ
ДАЦО МОЖЕМЕ САМИ ПОСАДЗИЦ, А ДАЦО ЛЄПШЕ КУПИЦ Уж роками найпопуларнєйше квеце хторе ґаздинї найвецей садза до жардинєрох и черепчкох, то мушкатли, рижни файти, стояци и цагаци, а найкрасша калиопи, гоч скоро ровноправни и петуниї, медзи хторима найкрасша сурфиния
З
атераз ище нє треба садзиц нашенє квеца до заградки, бо жимно и наявене же ище будзе и мразу, та квеце нє посходзи, а шаце у жеми годно препаднуц. Мож го садзиц до жеми у заградки аж у априлу, док дакус оцеплєє. – Кед себе жадаме посадзиц розсаду за даяке лєтне квеце, то тераз можеме зробиц. Квеце треба посадзиц до даяких ґайбочкох, хтори будземе тримац нука, у цеплим и на шветлим месце, же би виключкало и почало роснуц и у другей половки априла будземе мац уж красни витални рошлїни хтори можеме розсадзиц до жеми. Так мож одховац рижни єднорочни квеца: шмердзаци ружички (кадифу) шалвию, босорчата (лепу кату), „лепи човек”, пшички. На яр на пияцу мож купиц винки, беґониї, вредни лизи (пиштики), мушкатли, петуниї. Лєпше их купиц, бо ше вони найлєпше зоз шаца до пресади виховаю у пластенїкох, як кед бизме их сами ховали зоз шаца. КУПОВАЦ ОД ПОЛОВКИ АПРИЛА Пресада будзе на предай после 15. априла и то рижни квеца як цо пиштики, беґониї, петуниї, вербени, мушкатли, хтори мож посадзиц и до заградкох и до жардинєрох и тримац на балконох и терасох. – Квеца хтори рошню у жардинєрох и черепчкох треба порядно залївац и прикармйовац, а тото цо засадзене у жеми, и йому ше, попри залїваня барз зда и прикармйованє, алє воно у жеми вше найдзе хасновити материї, бо му корень може роснуц на шицки боки. А тоти хтори рошню у черепу, вони маю огранїчени условия, лєм тоту жем и тоту воду у черепу и фришко потроша хасновити материї та их прето и треба их прикармйовац и прейґ лїсца, и прейґ жеми. Мушкатли и петуниї швидко рошню и маю вельо квитки и вони найволя буц допатрани, та вец даваю и барз вельо квитки. Треба их залївац кажди дзень и голєм раз у тижню прикармиц, вец буду барз красни – гутори Єлена Дудаш. Вона гвари же обовязно треба оламовац преквитнути ружички и на мушкатлох и на петунийох и на других квецох, кед нє жадаме же би створели нашенє. – Кед створя нашенє, вец то сиґнал же закончую свою веґетацию и после того нє буду таки красни. Кед ше пооламує преквитнути ружички, рошлїна будзе мац сиґнал же ище нє закончела свой розвой и будзе ище длуго красна и розквитнута. Дакус ю витрапиме, алє квеце будзе красне, а будзе нам красна и заградка – толкує Єлена. ХАСНОВАЦ НОВУ ЖЕМ Даєдни кед розсадзую нове квеце, повитресаю жем од лоньсого квеца зоз жардинєрох, помишаю ю з нову жему и садза но-
Єлена Дудаш
ЯК КОМБИНОВАЦ ФАРБИ У заградки напредок треба посадзиц нїзше, а назадок висше квеце. Зоз фарбами треба мац миру, досц помишац дас три фарби, и три файти квеца, же би заградка була красна. Треба патриц же би у заградки було квеца од вчасних по позни, же би заградка була вше заквитнута, од початку яри, по позну єшень и жиму. Крашнє комбиновац червену и жовту фарбу, цо значи од квеца мож єдну ґу другей посадзиц шалвию и кадифу, або комбиновац два файти беґонийох, тоти зоз желєним лїсцом и тоти зоз цмим червеним лїсцом, а и єдни и други можу мац целово ружички. Велї комбиную „лепу кату” и „лепого чловека”, вец ґу тому и стародавне квеце пшички. Нїзки циниї крашнє ше комбиную зоз винками, хтори любя буц на слунку. И пиштики любя буц на слунку, єст били, червени и целово и маю вельки квитки, а кед розквитню випатраю як тепих зоз ружичкох, а нє вимагаю вельке укладанє. За балкони мушкатли и петуниї найлєпше ришенє, лєбо вербинки, єст цагаци вербинки и вони досц добре випатраю – гутори Єлена Дудаш.
ве квеце. Єст дилема чи то добре и чи добре вжац зоз загради або з поля обичну жем, помишац ю зоз купчу и садзиц квеце. – Велї гваря же беру жем такв. кертичанку, вона добра, алє за квеце вонка, у заградки, а добра є и бо у нєй жию и други орґанизми хтори доприноша же би тота жем добре випатрала. Алє кед ю ми положиме до черепа, вона ше о тидзень або два скаменї, бо вецей нє ма тоти микроорґанизми, хтори би мала да є у заградки и рошлїни у нєй вец нє будзе добре, нє будзе мац воздуху, нє годна брац воду. До черепа найлєпше купиц готови гумус, та вец мож буц на мире же жем добра и же квеце будзе добре напредовац. Жем од лоньского квеца, кед же було здраве и кед у нєй нє було хороти, инсекти и хлїсти, добра, алє є слаба бо є уж вихаснована и нє ма шицко цо новому квецу треба. И тото квеце хторе зме купели за черепчки, як цо наприклад, мушкатли, або петуниї, воно виросло у гумусу и надалєй лєм у гумусу будзе мац добри условия за розвой. Кед квеце идзе до
заградки, воно ше там швидко прилагодзи и будзе му добре – гутори Єлена. Вона гвари же гумус можеме и сами правиц, так же збераме шицко цо останє од рошлїнох у загради, як цо покошена трава, осушене лїсце, док сплєшнєє, то будзе єдна файта доброго гною, алє треба чекац, можебуц и рок же би то шицко погнїло и случи ше же ше нє вше уда найлєпше, та з квецом нє треба ризиковац. – Я исто правим гумус, алє го нє хаснуєм за квеце до черепох, алє го порозруцуєм по загради и по овоцнїку. Бо, ево, того року жима нє була моцна и нє було вельо дижджу и нє погнїло шицко як треба. Тот гумус и кед ше направи, лєпше го поруцац по загради або заградки, бо вон можебуц и моцни и питанє чи будзе одвитовац квецу. Тота пандемия вируса Ковид-19, хтора тирва уж рок, указала нам дзе маме гришки, же ше треба врациц ґу природи и же шлєбодни час мож хасновито препровадзиц у заградки, у роботи коло квеца. Фаховци гваря же кед ше роби коло квеца, ошлєбодзуєме ше од стресу и же нє треба на рукох мац у рукавици, бо жем барз хасновита за нашо здравє, дава нам позитивну енерґию. Алє хто сце мац красни руки и ушорени нохци, може робиц у рукавицох – заключує Єлена.
19. МАРЕЦ 2021.
КРАСНИ ПЕТУНИЇ И СУРФИНИЇ, ВИНКИ И БЕҐОНИЇ Славица Русковски зоз Коцура квеце у пластенїкох продукує уж треци рок. Вше любела квеце, од дзецинства, а и познєйше у своїм обисцу ма красну и допатрану заградку. – Мала сом програму за 8. марец, то сом попредала и тераз мам квеце за ярнє ушорйованє обисцох: мушкатли стояци за заградки и цагаци за балкони, вербини, петуниї вецей файти, беґониї мали лядово, зоз желєним и зоз червеним лїсцом, познєйше будзем мац винки. Од мушкатлох набаржей ше глєда и
НАЙБАРЖЕЙ ШЕ ГЛЄДА МУШКАТЛИ За балкони и тераси найбаржей ше глєда мушкатли и петуниї, алє и продукователє квеца их найвецей маю посадзени. Вони лєгко и крашнє напредую и през лєто их ше найлєгчейше отрима у добрей форми, досц заляц их, з часу на час прикармиц и квитню по перши мрази. На уходу до Вербасу, у своїм обисцу Саня Комненич продукує рижни файти квеца у пластенїкох и предава их такой у своїм дворе. Скорей садзела пресаду парадичох и паприґи, а на квеце ю нагварели муштериї, хтори ше єй часто питали чи ма на предай и квеца. – Тераз мам за предай арвачку у рижних фарбох, мож ю садзиц и до черпечкох и до заградки и будзе квитнуц дас ище 2-3 мешаци. Єст и зомбульки, хтори оставаю у жеми и на концу їх веґетациї направя ше нови цибульки и за идуцу сезону будзе нови рошлїни. Тих дньох мож засадзиц и туї, мам рижни нїзки жимжелєни древка, хтори мож крашнє викомбиновац зоз квецом и другим желєнїдлом у заградки. Чекаме красну цеплу хвилю же би шицко розквитло и вец сцигую мушкатли, беґониї, биґ беґониї, хтори квитню по перши мрази, по невембер. Мушкатли єст прекрасни, и барз су подзековни и у заградки, и у жардинєрох, лєм их треба залївац. Мушкатла калиопа барз ше крашнє розрошнє и ма вельи вельки ружички. Найглєдан-
Саня Комненич
20 РУСКЕ СЛОВО
ша червена мушкатла, а єст и нїжни целово, били, на лилово. За 8. марец сом мала циклами и декоративни покривки, хтори мож крашнє комбиновац – гутори Саня Комненич хтора гвари же квеце нє досц лєм любиц, воно глєда и пошвеценосц, треба го порядно залївац. Ту ше може анґажовац цала фамелия, аж и дзеци, хтори так здобуваю роботни звикнуца и знаня о веґетациї квеца, науча ше старац и любиц квеце.
19. МАРЕЦ 2021.
Славица Русковски
купує червену мушкатлу. Мам и ядранску красавицу, указала ше досц одпорна и на слунко, залїванє и чкодлївцох, виши зоз черепчка, ма желєне лїсце и дробни целово квитки и барз є декоративна – гутори Славица. Вона гвари же цагаци мушкатли хтори иду на балкони треба засадзиц до жардинєрох до глїни за мушкатли и же ше их муши допатрац, поряднє третирац од пламенячи и чкодлївцох. – Найлєпше их залївац зоз дижджовку, або зоз одстату воду и додавац штучного гною, поряднє прикармйовац, же би дали свой максимум. Гной може буц чечни, або у кристалох, хтори ше розмоча у води, досц практични обидва гної. Велї любя петуниї, а од нїх найкрасши сурфиниї, бо маю барз вельо квитки, алє глєдаю и допатранє. Треба их прикармиц кажди дзень, вельо глєдаю, алє и вельо вецей даю як цо беру часу за отримованє. Квитню цалє лєто и вєшенї по перши мрази. У заградки до хладку мож посадзиц лєм винки и пиштики, а вербинки и мушкатли на слунко. Мам тераз за предай яглїки у вецей фарбох и вецейрочни квеца, такволани закривачи жеми иберис и саксифраґа, хтори кед розквитню, випатраю як тепих, то шицко мож садзиц тих дньох – гутори Славица Русковски. Прешлого року, кед пре корону була полицийна годзина, була права еуфория коло обезпечованя квеца, шицки сцели цо красше ушориц свой простор у хторим жию, бо ше найвецей часу препровадзовало дома. Затераз, корона нам ище вше ту, та и надалєй вельке число людзох будзе робиц з дому, школяре наставу провадза онлайн и нє препоручує ше векше виходзенє зоз обисца. Остава лєм же би кажде себе дома направело цо красши и приємнєйши условия за живот. ■
РУСКЕ СЛОВО 21
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
я
женоблоґ
и
Я
Пише: Ясмина ДЮРАНЇН
граму на ТВ дзе нєпреривно дацо варя. Е, така бим любела буц. Дакеди, кед видзим даяки рецепт на ТВ, пробуєм го направиц. То звичайно даяки кексочки цо упечем за швета. Дацо и прилагодзим, алє резултат голєм потераз, бул позитивни. Прето ше мойому и нє дам мишац до колачох. То мойо пространство. Варенє у нас змагательна дисциплина. Дзеци судийове, и вше пристаню на дачий бок. Розумице, ту ше нє роби лєм о тим же хто увари полудзенок, ту ше роби и о – побиди. Мой ма свойо предносци. Ище яки! Зна порихтац барз добри роштиль. И наисце ше потрудзи коло нього. А сендвичи кед дзецом прави, такой подумам ше погришел фах. Свашта викомбинує, пошека, посклада, ище и крашнє послужи. Нашо дзеци, у ствари, найзадовольнєйши, бо ше вше добре наєдза. И вше би любели знац цо ше ютре будзе вариц. Випатра же ше у нас шицко круци коло єдзеня. Нє важне. Цала фамелия позберана коло стола ноши и глїбше значенє. Та, вец, и нє хиба хто победзи. Гоч, медзи нами, уж видзим яки мой будзе мац шанси док постанєм топкухарка. ■☺
photofunia
СЦЕЛА БИМ БУЦ ТОП-КУХАРКА
email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com
к цо уж шицки знаце, нє мож ме ураховац до першокласних ґаздиньох. То би наисце було претенциозно. Анї сом нє зоз тих цо их нїзач нє бриґа. Єст роботи по обисцу хтори мержим робиц – помивац и чухац ролетни. З другого боку, од кеди себе нє правим громади, любим попейґлац, прескладац ствари по фийовкох. Цо сом старша, барз ме цага садзиц древа. Як памятнїки. Мам у глави єдну идею, та кед ше ми поспиши реализовац ю, напишем и о тим. Алє, тото у чим бим наисце сцела буц топ – то буц супер кухарка. Розуми ше, мам вецей як 40 роки, так же знам вариц. Нєдзельова юшка, пасуля, сарма – то варим фантастично. Лєм же ми того дакус досц. Постало ми рутина. Треба ми дакус ошвиженя и инспирациї, алє за тото треба мац вецей кеди. Виплановац, покупиц, поскладац до орманчикох и фрижидера, и то так же кед го отвориш, та ци идеї сами приходза. Уж видзим саму себе як уживам у шеканю, у комбинованю присмачкох, правеню рижних шалатох, коштованю, е, так як кед бисце патрели даяку рекламу, лєбо про-
22 РУСКЕ СЛОВО
19. МАРЕЦ 2021.
kultura@ruskeslovo.com
ЗОЗ ДОМА КУЛТУРИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ФЕСТИВАЛИ ШЕ ПРИРИХТУЄ, А КЕДИ БУДУ – УВИДЗИМЕ
Дом култури Руски Керестур обявел конкурси за нову творчосц и участвованє на тогорочним Фестивалу рускей култури „Червена ружаˮ и „Червене пупчеˮ, ище пред тим обявени и датуми отримованя Општинскей смотри рецитаторох, як и Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї. Медзитим, як ше ситуация зоз епидемию одвива, и чи шицко спомнуте и будзе отримане у предвидзених терминох, наисце нєизвесне. У Доме култури од директора Владимира Надя дознаваме же основни крочаї за спомнути манифестациї поробени, а цо и як будзе, нє мож предвидзиц. Перша на шоре мала буц Општинска смотра рецитаторох хтора планована за 26. марец. Познате же на општински уровень ше пласовали рецитаторе хтори тот пласман виборели прешлого року на месних смотрох. Так робота зоз рецитаторами у Доме култури обновена, пририхтованя индивидуални, та ше то могло поробиц, а увидзи ше чи општинска смотра будзе, и у якей форми отримана. Драмски мемориял плановани од 9. по 11. април, а по 8. марец бул термин же би ше приявело представи котри би на нїм участвовали. По теди приявени пейц представи, три зоз Керестура и по єдна зоз Кули и Нового Саду. Приявени два хтори режира праве Надь, а то представа „Винаˮ автора Небойши Ромчевича хтору рихтала Младежска ґрупа Драмского студия „Артˮ Дома култури и монодрама „Сон шмишного чловекаˮ по мотивох Достоєвского тиж у продукциї того Студия, а обидва пририхтани прешлого року. Як самостойна продукция пририхтує ше и дзецинску представу „Мая и Бобоˮ автора Саши Палєнкаша хтору режира Адрияна Надь. Штварта приявена представа младежска „Белава принцезаˮ Саши Палєнкаша у режиї Янка Лендєша хтора тиж влонї пририхтана у продукциї РКПД „Др Гавриїл Костельникˮ зоз Кули, а пията „Опсесияˮ Звонимира Павловича у продукциї РКЦ зоз Нового Саду. За Мемориял випланована и мултимедиялна вистава Ярослава Планчака, родом з Руского Керестура.
Кед слово о Фестивалу рускей култури „Червена ружаˮ, котри би того року мал буц ювилейни, 60, Дом култури розписал конкурси за нову творчосц, а то дзецински шпиванки за „Червене пупчеˮ, и потераз на ньго приявени штири твори послати ище прешлого року. Орґанизатор поволує и других заинтересованих авторох зоз жеми и иножемства же би ше одволали на конкурс. Условиє же би шпиванка була на руским язику и потераз нє виводзена. Явну поволанку Дом култури упуцел и младим за участвованє на „Червеней ружиˮ. Поволани шицки заинтересовани млади од 15 по 35 роки же би ше приявели участвовац у трох катеґорийох, за змаганє за найкрасши дзивоцки и леґиньски глас, дзе ше шпива забавну шпиванку на руским язику у рижних жанрох, потим у змаганю за найлєпшу авторску композицию тиж у рижних жанрох од попа по реп и други стили, а текст муши буц на руским язику. Важне наглашиц же за авторску музику нєт старосней гранїци, т. є. свойо твори можу послац и старши творителє, алє ю муша виводзиц младши интерпретаторе. Треце, то змаганє за найлєпши цалосни наступ дзе ше оценює квалитет шпиваня и граня, и сам наступ, стайлинґ, хореоґрафия и други елементи котри важни за комплетни упечаток. Тиж так широки можлївосци и за музичне провадзенє змагательох, од того же можу наступиц зоз власним провадзеньом на єдним инструменту, зоз провадзеньом своєй ґрупи, лєбо зоз провадзеньом Фестивалского оркестра. До конкуренциї войду и прияви за прешлорочну „Червену ружуˮ, котра пре исти епидемийни причини нє отримана як змагательна, и таки уж єст штири прияви, а обчекує ше же ше и други млади уключа и приявя на тогорочну явну поволанку. И попри тим же ше нє зна чи Фестивал будзе отримани у предвидзеним термину, а то остатнї викенд у юнию, або будзе преложени за други датуми, мож ше приявиц на обидва конкурси, и за „Пупчеˮ и за „Ружуˮ, по 15. април на. Як и скорейших рокох, орґанизатор пририхтал и вецей пенєжни награди. М. Афич
IN MEMORIAM
ИРИНА ИРА НАТЮК (1948–2021)
У Новим Садзе, 15. марца 2021. року, умарла Ирина Ира Натюк, народзена Ковач, професорка, длугорочна лекторка и прекладателька за руски язик. Народзена є у Бикичу 9. априла 1948. року, а животна драга єй родичох приведла ю до Нового Саду дзе закончела Филозофски факултет и робела єден час як професорка у Основней и стреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, а вец на лекторских и прекладательних роботох у Рускей редакциї Радио Нового Саду, та у „Руским слове”, а потим у Прекладательней служби Секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини/национални заєднїци, одкаль пошла до заслуженей пензиї. Ище як школярка Ирина Натюк здобула и стреднє музичне образованє и була активни член тедишнього 19. МАРЕЦ 2021.
КУД „Максим Горки” у Новим Садзе, дзе була єдна з найлєпших шпивачкох. На „Червеней ружи” 1965. року освоєла перше место и кошарку червених ружох. За Ирину Натюк остали велї з окремну точносцу, прецизносцу и пожертвовносцу преложени и вилекторовани тексти як литературного, так и административного змисту. Ирина Натюк була член Дружтва за руски язик од самого його снованя и вредни член Секциї лекторох и прекладательох, дзе дала конструктивне доприношенє розришованю нових терминох и виразох. Похова на буд зе, пре епи де ми оло ґ и й ну си туа цию, у при сустве на й уз шо го кру гу чле нох фа ме лиї на Го род ским те ме тове у Новим Сад зе 20. мар ца 2021. ро ку. Г. Медєши
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА꞉ КСЕНИЯ ҐРАМАХО З КЛИРВОТЕРУ, У ЗАД
НЄ СКАЗКА Є, ТО ЖИВОТ Пише: Славица ФЕЙСА
ДЖОН ТРАВОЛТА – Найвекше шедзиско Саєнтолоґох праве у Клирвотеру и подзековна сом же сом праве там стретла велїх добрих, та и барз познатих людзох. Джон Траволта бул єден з нїх. Раз пришол и розпитовал ше же чи єст даєден Серб медзи нами, бо ґлумел Серба у єдним филму и сцел правилно вигвариц текст. Станула сом. Познєйше ми послал сценарий, бул прави професионалєц, а цо найважнейше, барз добри чловек. Препоручела сом му мойого пайташа, и вони предлужели з роботу... Поволал нас на вечеру до його дому, и вигосцел. Дахто би подумал, га, шицко ма, и на авиону злєци най так повем, по власни конк у своєй палати... А вон таки єдноставни, скромни чловек... Озда є прето и таки вельки – гвари Ксения.
24 РУСКЕ СЛОВО
Думала же свойо место найдзе у модней индустриї. Так почало, алє ше пошвидко указало же живот перши скравал тото цо вон сцел. З Нового Саду пошла до Нємецкей, з Нємецкей до Америки. Нєшка є успишна дїловна жена на чолє власней компаниї, супруга и мац трох синох. Тих дньох пришла нащивиц найблїзших дкеди робим, нїґда сом ше швидше нє О порадзела з даским же кеди будзе мац часу за розгварку за новини. До прешлей стреди. После двох порукох, о годзину сом стала на удзверйох. – Я Ксения – гвари вона, и такой почина бешеду же ту дзе зме тераз, на Сайлову у Новим Садзе, була дакеди бабова хижа, а тераз ту жиє єй брат з фамелию, и мац, хтора раз ту, а раз при нїх у Америки. По чистей и точней бешеди нїхто би нє подумал же Ксения уж велї роки длужей там як ту, а ту пришла на кратко, покончиц тото цо прейґ океану нє мож и, гвари, напоїц душу. Бо, накадзи одхилї фиронґу, видно цали край у хторим ше дакеди зоз сушедовима дзецми бавела на джмурки. А було их тельо же их нє мож було швидко почитац, алє анї угнац нука. – Ту зме жили, мой оцец Петро Радич, мац Хелена, дакеди Надьова, а Керестурци би додали – Сарачова, старши брат Ненад и я. З оцом по сербски, з мацеру по руски, одвше так було, а одходзели зме и до Босни, до оцових, и до Керестура, и до Коцура, до мацерових найблїзших. Нє могла сом дочекац лєтни розпуст и одход на валал, на керестурски базен, а познєйше и до диска. Бул то цали мой швет – приповеда Ксения о одрастаню и вчасней младосци, о школских обовязкох у школи на Детелинари хтори вше з лєгкосцу звладала, о таланту за ґлуму, главней улоги у єдней дзецинскей представи, о любови ґу уметносци и жаданю уписац ше до стреднєй уметнїцкей школи. – Мац ми була шивачка, вше скравала и дацо шила, вироятно з таку любову хтору сом анї нє обачовала, а знала сом одмалючка же сцем буц модна креаторка – предлужує наша собешеднїца о снох, теди младей, праве законченей школярки осмей класи, хторей було лєгко ше уписац на тото цо сцела. Школованє прервала война на бувших просторох тедишнєй держави Югославиї. ОДХОД... Оцец Пера теди одлучел ше приявиц там дзе дудняло и през дзень и през ноц, з ясним цильом – син, хтори праве з войска пришол, мал остац дома и нїхто го до войни нє шме гнац... Од страхотох и нєизвесней будучносци мац Хелена вжала свою
дзивку за руку и з куфром ше вибрали до швета. Мирнєйше спала аж кед ше з дзивку становела у власней шестри у Нємецкей. Ксения ше нє одмагала. – Прилапела сом же так муши буц, купела словнїк и почала сом учиц язик. Пошвидко сом почала студирац релиґийну филозофию и була щешлїва же гоч сом нє задоволєла мой креативни бок, духовни ме ище як заинтересовал. У тим ми помогла Саєнтолошка церква, гоч вона анї нє церква у тим смислу як, поведзме, грекокатолїцка або православна... Можеце буц гоч котрей вири, а сущне помогнуц людзом, любиц людзох и цо баржей розвиц людски потенциял, з єдним словом – спознац самого себе... Добре сом ше чувствовала, учела, та аж и напредовала, и о три роки достала можлївосц пойсц до Америки, до Клирвотеру. Бул 14. фебруар 1995. року кед сом зишла з авиона у Тампи, а вєдно зо мну путовала и моя тета и єй двоме синове. Шедзела сом у авту и док вожач гонєл, я нє могла зняц попатрунок з прекрасного белавистого моря и палмох коло драги. Мнє ше видзело же сом як до раю спущена. ЛЄМ ВЕЛЬКА ДЗЕКА И РОБОТА... Ксения мала лєм 18 и пол роки, и знала же зоз праве звладаним нємецким язиком 19. МАРЕЦ 2021.
ljudze@ruskeslovo.com
нє годна предлужиц студиї так як би любела, та и кед слово о роботи. Одлєгчало єй кед єй у америцкей амбасади вдерели штембиль и одобрели визу, и то єй медзи иншим дало нови порив, звладац шицко цо поставене на драги хтору себе зарисовала. Нє занягац науку. Так и було, упартосц и нєпреривна робота на себе, алє и поучованє других на нємєцким и русийским язику, прешвечели ю же нєт тото цо нє мож научиц и звладац кед дзека така велька. Вше любезна, комуникативна и нашмеяна, попачела ше и єдному Ґватемалцови. – Естуардо Ґрамахо (Стюарт по „америцки”) бул инжинєр и робел у спомнутей церкви дзе и я. Мали зме по 20 роки кед зме ше повинчали, а 1999. року ше народ зел наш найстарши син Адриан. Теди сом надумала же ше опробуєм и у иншим, та сом ше уписала Ксения и єй супруг Естуардо (перши з лївого боку) на студиї за програмованє на компютерох. зоз своїма роботнїками Робела сом и як учителька, одно сно помоц, перше у трецей, а вец у другей класи єдней приватней И ТО ВОНА основней школи, и то було наисце драгоцине искуство – предлужує вона. Робота у индустриї осиґураня и финансийней индустриї З роздумованьом же вше треба патриц напредок и буц нє єдине Ксенийово занїмамє. Вона роби и з нєрухомосцашмели научиц и опробовац ше у велїх обласцох, зоз знами, видава их, єден час аж ушорйовала и ентериєр, и гваньом даскелїх язикох, Ксения закончела велї курси, дари же у тей роботи барз ужива. єдни и обновела, як тоти вязани за родительство, алє и Природна, орґанска козметика обласц за хтору ше однєза комуникацию. Як кед би знала же праве тото „ремедавна завжала. Цеши ше же орґански продукти нашли свойо место аж у Аризони. сло” потребне за нову роботу у хторей єй компаниї осиґураня дзечнє заплаца же би их повязовала з аґентами осиґураня. Сцела ше опробовац и у обласци менад- льки труд. Посцигла завидни резултати, була на самим жмента и маркетинґа, свидома же така робота вимага ве- верху тей компаниї, док єй супруг теди робел у єдней консултантскей фирми, совитовал и поучовал як треба водзиц власну фирму. А фирма у хторей Ксения робела предата, познєйше пре ста ла з роботу. Теди Ксения пришла на идею же би ше вєдно зоз супругом одшмелєли и отворели їх власну фирму. СНИ ШЕ ЗИСЦУЮ...
З наймилшима: Троме синове, мац Хелена и брат Ненад
19. МАРЕЦ 2021.
– Сцела сом же бизме лєпше жили, мали лєпши финансийни бок, а у тей роботи цо сом за других робела, шицко сом знала. Так и мой супруг, хтори знал цо важне же би фирма добре робела и просперовала. Почали зме вєдно робиц, спочатку сами, крочай по крочай, справела сом сайт, глєдали зме клиєнтох... Нєшка то фирма з тринацецерима занятима, и задовольна сом. Бориме ше як знаме и можеме. Було ту вельо нєизвесносци, поготов на початку, було и нєпреспани ноци, алє якош нам ше удало и, ниа, вецей як дзешец роки робиме и розвиваме нашу компанию. А за тот час народзели ше ище двоме хлапци, Джулиен и Даниел, та требало найсц часу и за нїх. Ускаковали до помоци и Естуардова мац, а ище и нєшка подпора, помоц и потримовка була мац Хелена. Оцец Петро ше упокоєл ище 2000. року. За шицко требало сили. – Нє вше шицко ишло так як подмасцене, було бриґи, як и вшадзи. И у роботи, и медзи нами у малженстве. Нє дали зме ше. Кед зме видзели же зме спадли, ставали зме на ноги, бешедовали, починали ознова... А тота моц, сила хтора нас наганяла, зоднука приходзела. Знали зме цо сцеме. Знали зме же ше сни сами нє сполнюю, же треба дац шицко од себе и запнуц, алє и застановиц ше – гвари на концу Ксения Ґрамахо.■
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СЛАВКОМ ГНАТКОМ, ПЕНЗИОНЕРОМ ЗОЗ БАЧИНЦОХ
БЕОҐРАДСКУ ГУЖВУ ЗАЧЕРАЛ ЗА ВАЛАЛ Народзени є у Бачинцох, гоч у тим валалє кратко жил. Живот препровадзел у Беоґрадзе, а после велїх рокох, Славко Гнатко ше врацел до свойого родного краю Пише: Владимир ДЇТКО
ФОДБАЛ ВШАДЗИ МИЛИ Славко гвари же його велька любов фодбал и же роками часто ходзел навияц на змаганя Червеней гвизди. Тераз припознава же є и локал патриота, бо у пензионерских дньох дзечнє одходзи на змаганя ОФК „Бачинци”. Алє кед зна же дома бави ОФК „Бикич”, и тоти змаганя нє прейду без нього.
26 РУСКЕ СЛОВО
Н
ародзени Бачинчань, жил и робел у Беоґрадзе, а тераз є ознова у своїм валалє як пензионер. Так би найкратше у єдним виреченю могло повесц о нашому собешеднїкови хтори такой на початку розгварки толкує свойо походзенє. Оцец Мирон Гнатко бул зоз Бикичу, умар пред двома децениями, а мац Любка Рац з Бачинцох ше упокоєла пред трома роками. – Народзени сом 1959. року у Палилули число 14, но, гоч зме жили на валалє, пре роботу оцец и мац ше преселєли до Беоґраду. Оцец закончел ремесло, за водоинсталатера, и робел у беоґрадским „Водоводу и канализациї”. Я рушел по його шлїдох и закончел сом исте тото ремесло у Образовно-машинским центре на Новим Беоґрадзе. Перше сом робел пол рока як приправнїк у єдним подприємстве, а потим сом пошол до войска до Заґребу. Робел сом два роки, а вец прейґ фирми одходзим робиц до Либиї коло рок и пол, и ознова ше врацам дому. Достал сом роботу у „Водоводу и канализациї” дзе сом остал робиц по пензию – приповеда
Славко Гнатко и далєй толкує же можебуц випатра „млади пензионер”, алє у роботним стажу мал аж седем роки такволаного бенефицираного роботного стажу. Предлужуєме з розгварку о тим же окрем порядней роботи на отримованю водоводней мрежи у спомнутим подприємстве, наисце вельо робел и приватно, бо доброго майстра кажде глєдал у тим вельким городзе, и
19. МАРЕЦ 2021.
ljudze@ruskeslovo.com
нє питал цо кошта, цо и кельо треба заплациц за роботу, лєм же би було добре и на час поробене. ЦАГАЛО ГО ДО СРИМУ Кед пришол час одходу до пензиї, Гнатко надумал беоґрадску гужву и швидки темпо у престолнїци зачерац зоз сримским миром и цихосцу валалского живота у Бачинцох. Дакому би можебуц така одлука була нєбарз розумлїва, окреме кед ше зна же у Беоґрадзе остали його найблїзши, супруга Драґица хтора занята, син Владимир, нєвеста Николина, и унучата, дзешецрочна унука Валнеа и шейсцрочни унук Андрей. Медзитим, у нєшкайших часох комуникациї прейґ телефона и других технолоґийох, роздвоєносц нє проблем. А кед надума, Славко швидко на авту сцигнє до Беоґраду. Так ше справує и фамелия, та накадзи єст кус вецей шлєбодного часу, и вони любя присц до Бачинцох. – Док сом бул ище школяр, приходзел сом часто до Бачинцох, та и до Бикичу. Спочатку то було частейше, а вец як преходзели роки, то було лєм през лєто. Паметам же теди у валалє було вельо вецей Руснацох як нєшка, а шицки зме ше дружели. Мой оцец купел тоту хижу дзе тераз бивам, а я ю ище добудовал. Справел сом себе и роботню з потребним алатом, алє наисце ридко кед идзем дацо робиц. Озда сом ше наробел през роботни вик и тераз насправ-
КОЛЕКЦИЯ ФЛЯШОХ Накадзи ше войдзе до Славкового обисца, велїм прицагнє увагу нєкаждодньова колекция фляшох алкоголного напою. Славко нам щиро гвари же у младосци зазберовал вшелїяки фляшочки и фляши зоз жеми и иножемства, а понеже то велї знали, и други му их приношели. Нє зна точно кельо ма таки фляши, алє су педантно поскладани и наисце су красни деталь у хижи.
19. МАРЕЦ 2021.
ди сцем одпочивац так як думам же найлєпше знам. Алє ми нїґда нє допито, бо гоч ту жиєм сам, роботи у валалским обисцу вше єст – гвари Гнатко. Споза двора и велька заграда хтору вон обрабя так же пестує желєняву, ма роботи и коло овоци, а през рок коши траву у дворе и опрез хижи. Вжиме рихта древо на огриву и стара ше же би у хижи було цепло. И нє лєм же цепло, алє и шицко педантно попораєне и ушорене... ОДПОЧИВОК, МИР И РЕКРЕАЦИЯ Виволал нам же вецей як 20 роки одходзи два раз, та и три раз рочнє на одпочивок до Врнячкей Банї. – Любим читац, то мой одпочивок, а тиж ше барз любим и шейтац, та часто пойдзем звонка валалу, до Бени, а кед надумам и до Привиней Глави, а потим предлужим и до Бикичу. Там ище мам родзину, та ше видзиме и поприповедаме. Стретам ше и зоз мою родзину Звонком Гнатком зоз Шиду, попиєме кафу, а достанєм и потребни совити кед бешедуєме о овоцових древкох. А кед придзе фамелия з Беоґраду, вец шлєбодни час препровадзуєм з нїма. Унучата барз любя присц и бавиц ше у дворе, бо ту маю шлєбоду. Любим и я пойсц до Беоґраду ґу нїм, алє ме цошка швидко цага назад до Бачинцох – щиро припознава Славко Гнатко.■
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ МАЙСТОРСКА СЛУЖБА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ОСТАЦ ЧЛОВЕК И ЯК РОБОТОДАВАТЕЛЬ, И ЯК РОБОТНЇК У катедралней церкви св. оца Микола прешлого штвартку, 11. марца, у хрестопоклоним тижню и половки Вельконоцного посту, служена традицийна майсторска Служба Божа, хтору служел парох о. Михайло Малацко, а сослужел капелан о. Михайло Шанта. Традицию тей Служби за благослов роботи своїх членох длугорочно чува Здруженє ремеселнїкох и приватних поднїмательох, хтори у красним чишлє були присутнии на вечаршей Служби, на чолє зоз предсидательом Здруженя Владимиром Емейдийом и членами Управного одбору. Члени Здруженя, Михайло Медєши и Сашо Гарди, були и швичкаре на Служби. У казанї парох Малацко наглашел же гоч кельо ше трудзиме, нє шицко у наших рукох. Надовязуюци ше на апостолске и евангелске читанє о талантох, надпомнул як нас Бог на рижни способи опомина буц справедлїви у швеце роботи. – Як цо пише же хто нє роби най анї нє є, алє єст и грих хтори кричи за вимсценє до нєба, то кед дахто нє виплаци роботнїка. Тото цо забуваме шицки же нє таки важни лєм профит, кельо важне же бизме остали людзе, чи зме влас-
нїки, чи роботнїки, а найвекши талант то любов до ближнього и Бога. Тот талант кед закопеме, шицко друге нє ма вельке значенє. Анї тото же зме дакус вецей заробели, або напредовали у кариєри, же зме ґаздове, або роботнїки, ми нє людзе кед нє маме любови єдни ґу другим. Єднак до тей любови поволани и тоти цо даваю роботу и тоти цо робя. То можлїве лєм теди кед маме у себе скромносц и понїзносц же и тото цо маме то нє нашо, же зме достали од Бога, як талант. Спрам тих талантох будземе успишни лєм теди кед тот найвекши талант, а то любов, положиме до основи, и кед з того таланту шицки други таланти вирошню – заключел о. Малацко. У часци литурґиї пред пренєшеньом на олтар чесних дарох, и на тот завод отримани обичай же майстрове дарую свою церкву зоз прилогами, и то у обиходзеню коло олтара зоз швичками у рукох. По Служби Божей служена панахида за шицких покойних членох Здруженя, a шицко директно преношене и на Фейсбоку Катедрали М. А.
У КУЛСКЕЙ ПАРОХИЇ УСПИШНА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ
И МАЛИ И ВЕЛЬКИ ДОНАЦИЇ У першей половки марца реализоване витворенє гуманитарней акциї „Помоц ближньомуˮ хтора порушана у грекокатолїцкей парохиї священомученїка Йосафата у Кули. Назберани намирнїци и средства за гиґиєну котри розподзелєни до 30 пакетох, окремних за фамелиї и за особи цо жию сами, а находза ше у материялней потреби. Пакети ше розношело и найвекша часц подзелєна у самей Кули, а єдна и у филияли тей парохиї у Крущичу, як и даскелїм фамелийом у Новей Кули. Акцию порушали домашнї священїки, парох и капелан о. Дамян Кича ЧСВВ и о. Платон Салак ЧСВВ, и шестра служебнїца Михаїла Воротняк, а прилапели ю дзепоєдни парохиянє хтори ше и уключели до єй реализациї. Так у акциї участвовали як волонтере Наталия Ґут, Веселка Воротняк, Василь Дацешен и Надїя Воротняк. Видзело ше же єст потреби за таку файту помоци, поготов у ище вше жимских мешацох кед и резерви поживи при концу, а и финансийни приходи. Важна и сама нащива, кед людзе почувствую же су нє сами и же хтошка дума на нїх. Тото наглашела ш. Михаїла, а як дознаваме од паноцох, през цали мешац фебруар кельо ше приношело помоц на
28 РУСКЕ СЛОВО
парохию, велї парохиянє ше одволали зоз своїма прилогами. Крашнє було видзиц и прилог таких цо и сами скромно жию, а тиж и векши донациї поєдинцох, як наприклад 15 литри олєю, або 15 кг найдрагшого пращку за райбанє. – Тото шведочи же вирни наисце маю широке шерцо и чувство за помоц ближньому, як зме наволали и тоту акцию, хтора нас на єден способ уводзи и до Велького посту од 15. марца. Тиж так крашнє видзиц як дачийо мало дакому значи барз вельо – заключела єдна з орґанизаторкох ш. Михаїла. М. А. 19. МАРЕЦ 2021.
duhovni@ruskeslovo.com
СРИМСКА МИТРОВИЦА
НЄДЗЕЛЯ ПРЕБАЧОВАНЯ По старим обичаю котри паметаю ище велї, на Сиропусну нєдзелю, або так волану Нєдзелю пребачованя, и у Митровици вирни себе, починаюци од пароха о. Владислава Варґи, модлєли за пребаченє и пребачовали єдни другим на видлїви способ, без рукованя пре мири процив епидемиї. После Евангелиї, у котрей акцент положени на важносц пребачованя, парох окреме наглашел же то условиє шицких условийох, же би ше добре почало тот Вельконоцни пост, котри принєше лєм теди духовне напредованє, кед себе єдни другим пребачиме, бо нам иншак, спрам словох Оченаша, анї Бог нє може пребачиц. Исус гварел аж и тото, же скорей шицкого, та и нашей жертви и молитви, треба ше помириц и з тима котри маю дацо процив нас, нє лєм ми процив нїх.
Понеже, пре мири защити од пандемиї, нє могло отримац традицийне Пущанє, хлопска часц, заш лєм, голєм символично означела тот обичай и почасцели ше, бо од ютра, од пондзелку, почало стримованє од шицкого цо приноши розвагу, та аж и од алкоголу, куреня, патреня телевизиї, нєпотребних, або нєкрасних словох... З другого боку, почал час векшей молитви и дїлох милосердия. З тим дньом почина акция збераня помоци у поживи, облєчиве, алє и пенєжох, же би ше купело єден хижни кочик за єдну 90-рочну худобну парохиянку котра ше без нього нє може рушац по хижи. Тиж так, вирни побрали каритасово касочки до котрих буду кажди дзень класц динар по динар за два мацери котри сами витримую свойо дзеци у Латярку и Руми, а нашо су парохиянки. Н. П.
У ҐОСПОДЇНЦОХ
ЗОЗ ЦЕРКВУ ШЕ ШИЦКИ ЦЕША Грекокатолїцка церква Святого Архангела Михаїла у Ґосподїнцох тих рокох, попри церкви у Дюрдьове, тиж до стала нови випатрунок, святочнєйши, у чим ше цеша вирни нє лєм грекокатолїки, алє шицки валалчанє котри дзечнє приходза на Служби Божи котри служи домашнї священїк о. Михаил Холошняй. Вяри 2018. року, стари древени столки заменєни з новима масивнима древенима резбаренима столками з лїпи, котри прекрашнє випатраю. Церква святочнєйше випатра, на нїх крашнє шедзиц, алє и припатрац ше на нїх. Теди у ґосподїнским храме по ставени пейдзешат нови древени єднаки столки у цалей церкви. На себе маю красни ручно робени древени деталї, тапацирани часци, на ме сце дзе ше шедзи и опера. Платно вишньово-златней фарби принєшене з України, котре ше склада зоз олатром и церковним амбиєнтом и фарбами. Исти таки прекрасни столки, котри виробел исти майстор, по ставени и у дюрдьовскей церкви. 19. МАРЕЦ 2021.
Пошвидко по по ставяню столкох у ґосподїнскей церкви, котра єдна з наймладших у нашей заєднїци, вибудована пред коло пейдзешат роками, у авґусту пред трома роками нукашнї мури и повала першираз декоровани. У року пред тим, у церкви по ставени два вельки полиєлеї, лустери на стред цер кви и два ве ль ки швичнїки котри стоя коло олтара. Тей жими по ставени и древени резбарени стол опрез котрого ше стої и шпива и коло нього два менши столки за кнїжки, як и ше снац столки обок при олтаре, истого випатрунку як и опрез олтара. Шицко то дзекуюци добрей дзеки членох Церковного одбору и домашнього священїка о. Михаила Холо шняя, як и до на ци й ом вирних з валалу, з других ме стох и донацийом з иножемства. С. С.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца преселєл ше до вичносци мой мили супруг
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. марца нєсподзивано нас занавше охабел наш мили и добри супруг, оцец, дїдо и швекор
ЛЮБОМИР УЙФАЛУШИ (1945–2021) з Коцура ЮЛИЯН ДУДАШ Остали зме у велькей жалосци за (1942–2021) тобу. Памятку на це чуваю: супруз Руского Керестура га Спасения, син Мирослав, дзивЗ любову и почитованьом красни памятки на ньго у своїм шерцу ка Мая, унуки Лидия, София и навики будзе чувац супруга Иринка жец Владимир Най спочива у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца занавше нас зохабел наш мили
ЮЛИЯН ДУДАШ (1942–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом, навики ожалосцени син Славко зоз фамелию Вичная памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца занавше нас зохабел наш мили
ЮЛИЯН ДУДАШ (1942–2021) з Руского Керестура
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЛ ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом вельо красни памятки на тебе нас буду здогадовац, а ми их будземе у шерцох чувац. Фамелия Пашова Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца престало дуркац шерцо нашого милого дїда
ЮЛИЯН ДУДАШ (1942–2021) з Руского Керестура З почитованьом и подзекованьом за шицку любов, вашо унуки – Ваня, Борис и Мартинка Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца после длугей и чежкей хороти занавше нас зохабел наш мили шовґор
ЮЛИЯН ДУДАШ – Данков (1942–2021) з Руского Керестура
З любову и подзековносцу, навики ожалосцени син Мирко зоз фаме- З любову и почитованьом вично го будземе споминац и паметац. Меланка Ковачова зоз дзецми лию Най спочива у мире Божим! Вичная памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца после длугей и чежкей хороти занавше нас зохабел наш мили шовґор
ЮЛИЯН ДУДАШ – Данков (1942–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом навики го будземе паметац. Сенка Миячичова зоз дзецми Най спочива у мире Божим!
30 РУСКЕ СЛОВО
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца 2021. року наполнєли ше єденац смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, брат, уйко и бачи
ВЛАДИМИР ТАМАШ (1949–2010 ) з Нового Саду Памятку навики буду чувац у своїх шерцох твойо наймилши Спочивай у мире Божим!
19. МАРЕЦ 2021.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца 2021. року занавше ме зохабела моя мила супруга
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше 6 жалосни мешаци як ме занавше зохабел мой мили супруг
ВЕСЕЛИНКА КОВАЧ (1953–2021) з Руского Керестура
Твой супруг Юлиян
Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца 2021. року занавше нас зохабела наша мила супруга, мац и баба
ЗДЕНКО КИРАЛЬ (1958–2020) з Нового Саду
ВЕСЕЛИНКА КОВАЧ (1953–2021)
Занавше ожалосцени супруг Юлиян, синове Владимир и Алекс, унучата Дамир и Валерия, и нєвеста Катарина Вичная памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца 2021. року занавше нас зохабела наша мила баба
Най вас ангели чуваю!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. марца преселєла ше до вичносци наша мила шестринїца
ВЕСЕЛИНКА КОВАЧ народзена Бесерминї (1953–2021) З любову и почитованьом, навики ю будземе ношиц у своїх шерцох. Ксения Хринова, Иринка Микитова, Наталка Бодваньскова и Яни Бодваньски зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
19. MAРЕЦ 2021.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. марца наполнєл ше рок як ше преселєла до вичносци наша мила мац, баба и прабаба
МАРИЯ МУЧЕНСКИ народзена Береґ (1937–2020) з Руского Керестура
ВЕСЕЛИНКА КОВАЧ (1953–2021)
Мила наша бабо, спочивайце у мире Божим! Твойо унучата Валерия и Дамир
Кед любов постанє боль, вира и молитва єдина потїха. Твоя Славица Спочивай у мире Божим!
Красни памятки на ню чуваю – син Владо зоз супругу Оленку, унука Ванеска зоз супругом Бояном, унук Себастиян, та праунуки Николина и Алкександра зоз Канади Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше 7 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо
ВЛАДИМИР БЕСЕРМИНЇ (1946–2014) з Руского Керестура Красни памятки на тебе чуваме, и часто це споминаме. Твойо наймилши – супруга Зузана, син Владимир зоз Лидию, дзивка Ярослава зоз супругом Янком, и унучата Наташа, Мирко и Єлена Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше 2 роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба
МЕЛАНИЯ ДОРОҐХАЗИ (1963–2019) з Руского Керестура Красни памятки занавше буду чувац твойо наймилши – супруг Владимир, дзивка Марина зоз супругом Синишом, син Златко зоз супругу Олю, унучата: Филип, Денис, Даниел, Стефан и Лена, и родичи Дороґхазийово Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. марца 2021. року наполня ше два роки як нас зохабела наша мила супруга, мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2021. року наполнї ше смутни рок як ши вецей нє з нами наш мили оцец и дїду
МИКОЛА ПАВЛОВИЧ (19. XII 1937 – 20. III 2020) з Руского Керестура Нєт це оцец, и то болї, но мило нам же зме були ту кед було найпотребнєйше. Пошол ши у мире зоз нашу вислугу и любову. Твой син Михал, нєвеста Славка и унука Ваня зоз супругом Славком Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Нашому милому и доброму оцови и дїдови
МИКОЛА ПАВЛОВИЧ (19. XII 1937 – 20. III 2020) з Руского Керестура
Рок уж прешол, а ми твой глас нє чули, наш мили дїду и оцец. Кеди ґод зме пришли з далєкей далєкосци вше ши нас дзечнє дочекал з ошмихом, франту и радосцу. Дзекуєме ци за тото. Твоя дзивка Сенка, жец Михал, унукове Петро зоз фамелию, Звонко, Иван зоз фамелию зоз Канади Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2021. року наполнї ше смутни рок як вецей нє з нами наш весели и мили оцец и дїдо
др АМАЛИЯ НЕНАДОВ народзена Сеґеди (1944–2019) зоз Футоґу З любову и почитованьом памятку на вас буду чувац твойо наймилши, супруг Слободан, дзивки Мая зоз супругом Петром, Наташа зоз супругом Браниславом и син Желько зоз нєвесту Верицу и унучата Єлена, Александар, Давид, Стефан, Тара и Лука СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
АМАЛИЯ НЕНАДОВ народзена Сеґеди (1944–2019)
Памятку занавше чуваю супруг Слободан, дзеци Мая, Наташа и Желько зоз своїма фамелиями
32 РУСКЕ СЛОВО
МИКОЛА ПАВЛОВИЧ (19. XII 1937 – 20. III 2020) з Руского Керестура Часто ше ми привидзи же дуркла капурка и же чуєм твой глас оцец. Вше зме знали же то баш ти. Тебе оцец нєт. Час преходзи и уноши мир до души, знаюци же баш ти бул наш весели дїдо и оцец. Твоя дзивка Верунка, жец Славко, и мили унуки Марияна, Ивана и Кристина Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. марца наполнєли ше 10 роки як нас занавше зохабела и преселєла ше до вичносци наша мила мац и швекра
ДАНИЦА БУИЛА народзена Чиркович (1952–2011) з Руского Керестура Твою любов, доброту и пожертвовносц нїґда нє забудземе, а памятки на це будземе навики чувац. Твоя дзивка Снежана и жец Янко Спочивай у мире Божим!
OGLA[OVANW e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин телефон: 021/6613-697 19. МАРЕЦ 2021.
informator@ruskeslovo.com Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню o нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку дня 9.03. 2021. року, принєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Виробок витроелектрани „Кула 4”, хтора будзе мац два витроґенератори на к.п. чс. 6123/25 и 6159 КО Кула, максималней моцносци 10 МW на месту предаваня енерґиї, провадзацого 20 kV розводного пошореня и поджемних електроенерґетских и оптичних дротох, ношителя проєкта Витропарк Липар 2 д.о.о. зоз Нового Беоґраду, улїца Булевар Михайла Пупина чс. 115е. Ришенє o нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришене у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: ■ РОЛЕТНИ
■ ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ ■ ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ ■ МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ ■ ВЕНЕЦИЯНЕРИ ■ ОПРАВКИ Телeфон: 025/5827-710, 060/5088-433
#останьме одвичательни ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ rusmak.ruske@gmail.com
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „ НС2077_01 НС_Нови_Сад_Лиман_4” Ношитель проєкта „LABING” d.o.o. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” d.o.o., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2077_01 НС_Нови_Сад_Лиман_4” у улїци Балзакова число 64, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/9, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-647/20 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Футожска драга” Ношитель проєкта „CETIN” d.o.o. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Футожска драга” у улїци Футожска драга число 18, на катастерскей парцели число 7994, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-607/20 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї o преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
19. МАРЕЦ 2021.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС176 НСУ176 НСЛ176 НСО176 НС – Адици” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС176 НСУ176 НСЛ176 НСО176 НС – Адици” у улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 2421/1 К.О. Ветерник , Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-682/20 же потребне преценьованє вплїву застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „ФМ Радио станїца Радио Каролина 104,5 MHz” Ношитель проєкта „Rimi Media Group“, Воїслава Илича 38, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „ФМ Радио станїца Радио Каролина 104,5 MHz” на aдреси Булевар ошлєбодзеня число 9, Нови Сад на катастерскей парцели 4694/3 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501695/20 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com
34 РУСКЕ СЛОВО
19. МАРЕЦ 2021.
sport@ruskeslovo.com
ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД
ПОРАЖЕНЄ СРИМЦA У КУЗМИНУ Прешлей нєдзелї бавени стретнуца 17. кола Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход. ФК „Сримец” з Беркасова прешвечлїво страцел як госцинска екипа у Кузмину процив Ґраничара зоз 3:0. У Бикичу ОФК „Бикич” и ФК „Ердевик 2017” бавели вировнато без ґолох, а у Куковцох домашнї ФК „Обилич 1993” победзел Єдноту зоз Шиду зоз 3:1. У Ярку Сримец страцел од Ґраничара (А) зоз 2:0, Єдинство на госцованю у Чалми победзело Слоґу зоз 4:0, Шлєбода у Шашинцох победзела ФК „Зека Булюбаша” зоз 2:0, Трґовачки дома у Сримскей Митровици надбавел Змай зоз 2:1, а Фрушка Гора у Руми страцела од водзацого Фрушкогорца з Мандєлосу зоз 1:0. На таблїчки Фрушкогорец перши зоз 42 бодами, Сримец (Б) и попри пораженя затримал друге место зоз 36 бодами, треци Ґраничар (К) ма 35 боди, а штварти ОФК
„Бикич” зоз 35 бодами. Єдинство на пиятим и ФК „Обилич 1993” на шестим месце маю по 32 боди, Фрушка Гора седма зоз 30, Змай осми ма 25 боди, а тельо боди ма и Зека Булюбаша на дзевятим месце. Ґраничар (А) дзешати зоз 23 бодами, Трґовачки єденасти ма 18 боди кельо и Шлєбода на дванастим месце. ФК „Ердевик 2017” тринасти зоз 14 бодами, Слоґа штернаста зоз шейсц бодами, а предостатнї петнасти Сримец (Я) и остатня шеснаста Єднота маю лєм три боди. У 18. колє на нєдзелю, ФК „Ердевик 2017” дочекує ФК „Обилич 1993”, Єднота вигосци Слоґу (Ч), Єдинство (Р) будзе бавиц процив Шлєбоди, а Зека Булюбаша дочекує Трґовачки. Змай будзе бавиц процив Фрушкей Гори, Фрушкогорец дочекує Ґраничар (К), у Беркасове Сримец будзе домашнї Сримцу з Ярку, а у Адашевцох Ґраничар вигосци ОФК „Бикич”. Вл. Дї.
МЕСТО ВЕНЦА
ПЕТРО ФАЙФРИЧ (1942–2021)
Фото: РСС
Од пошлїдкох хороти вируса корона у Шабцу умар леґендарни рукометаш, репрезентативец и златни минхенски олимпиєц Петро Файфрич. Народзени є 15. фебруара 1942. року у Беркасове дзе закончел основну школу. Ище як дванацрочни школяр почал бавиц рукомет. Бавел и 1957. року кед ше уписал до Польопривредней школи у Шабцу. Источашнє бавел рукомет и фодбал у ФК „Борац” зоз истого городу. Поске законченей штреднєй школи уписал ше на Польопривредни факултет у Земуну дзе бавел за РК „Младост”. Пошвидко, дзекуюци своїм квалитетом, постава стаємни член екипи РК „Червена гвизда” зоз Беоґраду, а потим и РК „Динамо” зоз Панчева. Рукомет го далєй одведол до леґендарней екипи РК „Червинка” хтора на чолє зоз тренером Владом Штенцлом 1969. року освоєла титулу клубского шампиона Югославиї. У сезони 1969/70. року тота екипа сцигла по полуфинални стретнуца у змаганю КУП-а европских шампионох. На тим турнире екипа Червинки елиминовла екипу РК „Динамо” зоз Берлину. Од 1973. року бавел за, тиж так, леґендарну екипу РК „Металопластика” хтора лєм после єдного рока як почал бавиц за екипу, постала член Першей союзней лиґи Югославиї. Металопластика у тим ранґу змаганя уж 47 сезони. За репрезентацию Югославиї одбавел 79 стретнуца и освоєл златну медалю на Олимпийских бавискох у Минхену 1972. року, а окрем того освоєл бронзово медалї на Шветовим першенстве 1970. року у Французкей и Восточней Нємецкей 1974. року.
19. МАРЕЦ 2021.
По законченю бавяцкей кариєри остал вирни рукомету и як тренер и спортски роботнїк дал вельке доприношенє у роботи и активносцох РК „Металопластика” и РК „Медицинар”. Спомнутим клубом вельо помогнул зоз своїм искуством же би освоєли найвисши ґарадичи на державних и медзинародних змаганьох. Зоз своїм знаньом вершинского бавяча допринєсол же би клуб Металопластика мала епитет „шабачки ванземальци” хтора оквицена зоз численима медзинароднима и державнима титулами. У рукометним швеце останє запаметани як вершински професионалєц, вельки припознати майстор бависка у одбрани, и иноватор и чловек хтори рукомету принєсол числени нови елементи. Як тренер, спортски роботнїк и насампредз, як вельки чловек останє запаметани по благей природи, скромносци и порихтаносци дац потримовку и помоц каждому. По своїм фаху, як дипломованого инженєра аґрономиї, колеґове и дїловни партнере го буду паметац як доброго фаховца. За свойо успишне спортске и професийне анґажованє достал числени припознаня од Рукометного союзу Сербиї и Войводини, 2017. року достал припознанє за животне дїло Спортского союзу Шабца, а прешлого року достал Ключ городу и постал почесни граждан Шабца. Зоз вельку любову ґу рукомету, яку мали родичи Петро и Милка Файфрич, предлужели його син Зоран и дзивка Сандра хтори постали репрезентативни спортисти, а по тей драги предлужел и його унук Алекса. Пририхтал А. П.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
ЕКИПИ БУЛИ ПОДЄДНАКИ ФК „Бачка 1923” – ФК „Титель” 1:1 (0:0)
Дюрдьов: стадион ФК „Бачка” у Дюрдьове, главни судия змаганя бул Драґан Ковачевич зоз Будисави БАЧКА: Златан Смолян, Никола Балоґ, Ратко Чирин, Стефан Деянович, Стефан Сивчевич, Илия Данґубич, Предраґ Маркович, Милан Роґич, Миленко Проданов, Неделько Тривунович, Желько Тривунович И друге стретнуце у ярнєй часци Першенства закончене зоз нєришеним резултатом, алє на тот завод обидва екипи дали по єден ґол. ФК „Бачка 1923” и того викенду була домашня и бавела на своїм терену, на котрим по тераз, указала одличне бависко. Госци зоз Тителю тиж так указали добре бависко и порихтаносц на тим Першенстве. Перши полчас закочени без ґолох, алє нє можеме нє спомнуц же обидва екипи мали добри шанси за ґоли и у першей половки бависка. Медзитим, перши ґол дал фодбалер зоз домашнєй екипи Милан Роґич, а потим ше и госцинска екипа кус зобудзела и зоз оштрейшим нападаньом после лєм петнац минутох посцигли и вони свой перши ґол. Таки резултат остал по сам конєц. После того стретнуца ФК „Бачка 1923” зишла єдно место нїжей на таблїчки, та тераз забера шесте место зоз трицец трома бодами. Шлїдуюцого викенду ФК „Бачка 1923” бави зоз екипу зоз Футоґу. Л. Кх.
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА
ИСКРУ СЕКУНДИ ДЗЕЛЄЛИ ОД ПОБИДИ ФК „Дюрдїн” (Дюрдїн) – ФК „Искра” 2:2 (1:1)
Дюрдїн: стадион ФК „Дюрдїн”. Ґоли за Искру дал Душан Бокан. Червени картон у екипи Искри достал Предраґ Дрляча. ИСКРА: Ступар, Ваяґич Л. Барович, Дякович (Човс), Пердух, Дрляча, Стоянович, Дюрич (Дакич), Бокан, Михняк и Николич (Ваяґич Д.) Екипа Дюрдїну позната як права домашня екипа котра на своїм терену чежко траци боди. Тот епитет Дюрдїн потвердзел и внєдзелю на змаганю зоз Искру. Добру бавяцку форму фодбалере Искри указали и на госцованю у Дюрдїну и од початку були екипа котра ма вецей лабду у ногох и котра на тото госцованє пришла по шицки три боди. После початного випитованя моцох Искра вше вецей почала прицискац на ґол домашнїх. Шанси ше
36 РУСКЕ СЛОВО
шоровали, а таке бависко принєсло резултат у 17. минути кед Душан Бокан вихасновал свою шансу и Искри принєсол предносц. После датого ґола фодбалере Искри предлужели нападац и було питанє хвильки кеди звекшаю предносц на 2:0. Михняк нє вихасновал єдну стопроцентну шансу, а кара за препущени шанси сцигла у остатнєй минути першого полчасу кед домашнї зоз єдиней правей шанси виєдначели резултат и на одпочивок ше пошло зоз нєришеним резултатом. Искра у истим ритме почала и други полчас. Знова Искрово фодбалере були тоти котри мали вецей лабду у ногох. Душан Бокан, котри на тим змаганю бул прешвечлїво найлєпши поєдинєц, Искри знова принєсол предносц. После того ґола коцурски фодбалере предлужели зоз сиґурним бависком, а домашнї лєм кеди-нєкеди
приходзели до Искрового ґола. Секунди Искру дзелєли од першей побиди тей яри и значних трох бодох. Медзитим, судия ше на шицки способи трудзел помогнуц домашнїм, а у судийским надополнєню єден благи контакт на рубу каребного простора опрез Искрового ґола охарактеровал як фаул и пискал пенал за домашїх. Така одлука вплївовала на Искрових бавячох котри ше нє могли помириц зоз фактом же випуща сиґурну побиду и пришло до гужви котра як резултат мала два червени картони, єден за бавяча Дюрдїна, а други достал бавяч Искри Дрляча. Домашнї вихасновали пенал и вицагли бод на тим змаганю. Пред Искру два чежки змаганя, на нєдзелю у Коцуре будзе госцовац Ядран зоз Фекетичу, а потим Искра будзе госц другопласованому Пролетеру зоз Равного Села. З. К. 19. МАРЕЦ 2021.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
РУСИНОВЦИ БУЛИ ЛЄПШИ
Фото: М. Афич
У другим стретнуцу ярнєй часци першенства у Подручней лиґи Зомбор, на домашнїм терену внєдзелю, 14. марца, ФК „Русин” победзел екипу ФК „Маґличˮ зоз Бачкого Маґличу з резултатом 3:1 (1:1). Ґоли за Русин дали у 13. минути Деян Чернок, у 64. минути Боян Бранкович, а треци ґол зоз пеналу, у 85. минути потрафел Душан Даноєвич. За госцох у 41. минути ґол дал Ґойко Сантрач. Русин наступел ище вше нє у комплетним составе, бо по словох тренера Златка Саянковича, ище вше хори троме бавяче. Внєдзелю за Русин бавели Калинич, Тома Роберт, капитен Голик, Други ґол за Русин дал Боян Бранкович Ланчужанин, Кочиш Александар, Павлович, Вуйович, Чернок, лєм вецей схопносци, та и щесца мали Даноєвич, Бранкович Боян, и Рац. бавяче домашнєй екипи, та заслужено Резервни бавяче були Тома победзели. Же змаганє було борбене Филип, Саянкович, Будински, шведоча и жовти картони, та и червени Боднар, Джуджар, та Раца у 46. за госцуюцого бавяча, хтори оправдано минути заменєл Саянкович, а досудзени, гоч ше по словох тренера Тому Стефана Будински у 60. Саянковича, млади и нєдосц искусни минути. судия нє цалком знашол у своєй улоги. У Домашня екипа почала водзиц у 36. минути пре нєспортске справованє. т. 13. минути зоз ґолом Чернока, є. пригварку на одлуку главного судиї госци вировнали резултат у 41. жовти картон достал представитель госминути, а ґол дал Ґойко Сантрач. цуюцого клубу Ковачевич. У 69. минути Пошло ше на одпочивок и у друбавяч Маґлича Стєпанович достал други гим полчаше домашнї почали воджовти картон пре оштри старт, а перши зиц у 64. минути кед ґол посцигдостал у 31. минути за нєспортске спранул Боян Бранкович, а треци ґол вованє, так же му шлїдзел и червени карзоз билей точки у 85. минути, за тон, та прето мирно напущел бависко. Златко Саянкович Русин потрафел Душан Даноєвич. После тей побиди Русин остава на 4. Видно було такой на початку же месце на таблїчки зоз 38 бодами, а на соботу, 20. госци пришли дакус наоштрени и же цале змаганє марца у трецим колє госцує у Бачким Ґрачцу процив було барз борбене зоз надосц оштрима стартами. Заш екипи Борца. М. А.
КАДЕТИ ФК „РУСИН” СТРАЦЕЛИ ПРИЯТЕЛЬСКЕ ЗМАГАНЄ Треце и остатнє пририхтуюце змаганє пред початком першенства Кадетскей лиґи одбавене на Ярашу всоботу, 13. марца Русин – ЦФК Вербас 2:5. Ґоли за Русин дали Джуджар Алексей и Лука Иличич. Русин – Матео Чордаш и Давид Джуджар, Бодянец, Няради, Марко и Лука Иличич, Дудаш, Чонка, Ковачевич, Тома, Велько и Желько Шомодї. Оправдано одсуствовали Бики, Стричко, Зорич, Попов, Виславски и Надь. Екипу водзели тренер Зденко Шомодї и Мирослав Накич . Русинова екипа у ослабеним составе пре вельке число одсустних бавячох дала свой максимум процив моцней 19. МАРЕЦ 2021.
екипи зоз Вербасу. Шицки три пририхтуюци змаганя одбавени процив барз моцних екипох – ФК „Раднички” Зомбор, ФК „Гайдук” Кула, и ФК „ЦФК” Вербас, находза ше два лиґи висше од Русина. Так же резултат у тих змаганьох нє найважнєйши, алє важне же бавяче укладали максимум и же ше нїхто нє покалїчел пред початком першенства хторе стартує на нєдзелю, 21. марца кед на Яраш приходзи першопласована екипа у кадетскей лиґи – ФК „Червинка”. Обчекує ше барз напарте змаганє. Екипа кадетох Русина у тей хвильки ше находзи на 5. месце на таблїчки од 11 екипох. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ГОРУЦИ ТЕПШИ Юлин Киш, Нови Сад
Шницли зоз говедзини на желєняви
Барз смачни полудзенок дзе у єдней глїнаней судзини достанєце богати рижни смаки: меса, рижни файти желєняви и присмачкох. Кед раз пробуєце, сиґурно же будзеце тот полудзенок правиц голєм раз до тижня.
Потребне: ■ говедзиново шницли (за кажду особу по єдну) ■ маслинов олєй ■ цеснок ■ гималайска соль ■ попер ■ празилук ■ мархва ■ петрушка ■ целер ■ сланїна ■ цибульки 2-3 ■ целерово лєбо петрушково лїсце, може и влашац ■ шметанка ■ пол деци билого вина (нє обовязне) ■ присмачки веґети, горкей млєтей паприґи, лєбо чили
Поступок правеня: Дзень пред правеньом того єдла, требало би шницли кус потлучиц и намочиц до сафту (маринади). А сафт то мишанїна маслинового олєю, на дробно пошеканого цеску, гималайска соль и кус попру. У тим охабиц шницли през ноц у фрижидеру. Ютре пред рихтаньом полудзенка видинстовац на маслиновим олєю цибульку, празилук, мархву, петрушку, целер (мож тоту желєняву и натрец, лєбо порезац на коцочки) и кущичко додац сланїнки же би запахло. Дас килу кромплї очисциц и порезац на коцочки. До глїняней судзини шоровац месо, кромплї и видинстовану желєняву. Од горе посипац зоз нашеканим петрушковим лїсцом, лєбо з лїсцом зоз целера. Найлєпше би було заляц зоз юшку, но може и зоз воду и зоз пол деци билого вина. По жаданю положиц присмачки, веґети, на верх ножа горку мелку паприґу, лєбо чили и положиц же би ше упекло у релни. Кед месо мегке шицко преляц зоз шметанку, хто яку ма, може и чечну лєбо квашну. Зготовене єдзенє висервирац зоз даяку шалату. Смачного!
38 РУСКЕ СЛОВО
19. МАРЕЦ 2021.
rusmak.ruske@gmail.com
ГОРУЦИ ТЕПШИ
Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї
Таня Салонтаї, Нови Сад
Кекси зоз чоколаду
До судзини положце масло хторе сце пред тим нарезали на коцочки. Додайце цукер, соль, соду-бикарбону и вайцо. Зоз миксером зоз додатками за цесто вимишайце же би ше маса виєдначела. Додайце муку и ище дакус вимишайце зоз миксером. Зоз ножом порежце чоколаду на менши коцочки. Додайце их до маси и премишайце. Судзину заврице зоз фолию и положце до фрижидера 30 минути. До тепши положце папер за печенє. Виньце судзину зоз фрижидера и зоз ложку виберайце масу и кладзце ю на папер за печенє. Кед зогреєце релну на 200 ступнї поСостойки: ложце тепшу зоз кексами и ■ 150 ґрами масла печце их лєм ■ 100 ґрами цукру 12 минути. ■ 1/4 ложички солї Виньце их ■ 1/3 ложички зоз релни и соди-бикарбони кед ше охлад■ 235 ґрами муки за можеце их ■ 100 ґрами єсц. Увид зичоколади це, барз су мегки и смачни.
19. МАРЕЦ 2021.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ГУМАНИТАРНИ БАЗАР ЗА ВАНЮ РОМАНА БУДЗЕ НА НЄДЗЕЛЮ, 28. МАРЦА
РОК LXXVII ЧИСЛО 12 (3933) НОВИ САД, 19. МАРЕЦ 2021.
Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц”, котри мал буц отримани тей нєдзелї 21. марца, пре змоцнєнє епидемиолоґийних мирох, преложени на шлїдуюцу нєдзелю и планує ше го отримац 28. марца, од 12 до 17 годзин, на дюрдьовским пияцу. Базар орґанизує нєформална ґрупа Дюрдьовчанох котри жадаю помогнуц же би ше назберало средства за єденацрочного Ваню Романа зоз Дюрдьова, котрому потребни операциї обидвох ногох. Операциї, маю буц у маю и авґусту того року, а потребне вкупно 12.800 евра.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Хто жада може ше приявиц и доновац дацо цо ше на Базару будзе предавац, а поволани и особи котри жадаю помогнуц коло орґанизациї Базара. Людзе добрей дзеки донациї можу уплациц на жиро-рахунок Ваньовей мацери – Ксениї Роман, на динарски рахунок: 160-5800100909914-62, а и на девизни ЕУР: 160600000085836998, IBAN: RS35160600000085836998. Финансийну помоц за Ваню мож придац и на грекокатолїцкей парохиї, як и до ладичкох у вецей дутянох у Дюрдьове. С. С.
Фото: Вероника Вуячич
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0367P
Фотоґрафия: 0368P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34
■ СПРЕВЕДАЦИ МАРЕЦ