Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 12 (3725) НОВИ САД, 24. МАРЕЦ 2017.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЧИ У НОВИМ САДЗЕ МОЖЕМЕ ОРҐАНИЗОВАЦ РУСКУ ОВОДУ?

ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ!

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Уплацце предплату у aприлу и годни сце достац єдну од шлїдуюцих кнїжкох по нашим виборе: Будзенє яри, Василь Мудри Дюра Папгаргаї од рурализма по популизем, Юлиян Тамаш Клїтка за щешлївих, Звонимир Павлович Лядова трава, Владимир Кочиш Повист о Феркови и Данилови и Ґаброви, Михал Рамач Зайда за мирни сон, Штефан Гудак

Дзекуєме вам и поволуєме же бисце уплацели предплату за 2017. рок

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фото: Сашо Палєнкаш

Тижньово новини „Руске слово” з вами уж 72. рок, а же бизме тоту длугорочну традицию друкованого информованя на руским язику пестовали и розвивали и надалєй, модлїме вас же бисце на час уплацели предплату на новини за 2017. рок! Рочна предплата за новини „Руске слово” виноши 1.500,00 динари. Шицки хтори предплату уплаца по конєц юлия 2017. року, на дарунок достаню кнїжку, НВУ „Руске слово”. Акция „Кнїжка вирним читачом на дарунок” будзе тирвац од 1. марца по 31. юлий 2017. року.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЛАМАНЯ И РОЗПУКИ ГАВРИЇЛА КОСТЕЛЬНИКА Фотоґрафия: K006a_0175N

ЕУ ИНТЕҐРАЦИЇ И МЕНШИНИ Пише: Єлена ПЕРКОВИЧ, новинарка и гражданска активистка

Обачиц же синтаґма Акцийни план поглавє 23 (АП 23) морандуму медзи Министерством, Националнима совии єй преширена верзия, АП 23 за витворйованє права на- тами и Заводом за видаванє учбенїкох, вше вираженши ционалних меншинох, вше присутнєйша у явней беше- процес зменшаня вкупного жительства у Сербиї, та и ди и нєпоштредно ше вяже за ЕУ интеґрациї, а текст то- меншинского. Проблем котри пребарз комлексни. У обго документу, нє раз повторене у явносци, замена за нє- ласци информованя терен „розмочени.“ Фахова явносц постояцу Националну стратеґию за национални менши- меншини зоз класичного етра „ґура“ на интернет технони. Интензивна активносц на витворйованю аґенди, без лоґию и формованє окремних фондох зоз нєясну визию огляду же у дзепоєдних поглавйох АП 23 єст пожнєня, як ознова обезпечиц меншином информованє на локалу, очивисно пошвидшує машинерию на його запровадзова- дзе проєктне финансованє и критериюми явного интересу досц проблематичню, а вше векше число ни и нє ґарантую анї актерох даваю свойо дуТреба, заш лєм, добре отвориц очи, бо европски континуитет, анї квалиманє, предклади и зауваги на будуци правни документи на котрих опарта законска реґулатива тет за таке информоваменшинох, понукаю минимум правох. Намира же нє. Друга вариянта би рамик меншинскей поби ше випочитовало лєм тот минимум може буц була звекшанє минутох литики. о меншинох на явним подле за меншини, цо указала и приватизация Кед же национални меншини жадаю процес медийох и фатални пошлїдки котри вона охабела сервису Сербиї, цо нє може буц адекватна запридружованя ЕУ вихаяк колатералну чкоду у сфери мена за локални менсновац як нагоду же би меншинского информованя шински редакциї котри ше одклонєло терашнї каждодньово емитоваподли законски ришеня, нєясни предписаня и їх толкованя, муши ше анґажовац ли програму на меншинских язикох. цалосни капацитети каждей заєднїци – правнїки, екс- Процес котри будзе у фокусу запровадзованя АП 23 за перти у рижних обласцох, нєвладови сектор. Нє було би национални меншини, то политичне представянє мендобре кед би тот процес остал лєм на капацитетох з ко- шинох на шицких трох уровньох власци. Явносц инфортрима Национални совити розполагаю, бо обласц мен- мована о реакциї дзепоєдних членїцох ЕУ, чийо припадшинскей политики у тей хвильки реґулую коло 60 ри- нїки як меншини жию на териториї Сербиї. Тоти держажни закони, „розруцани“ по других поглавйох котри нє ви вимагаю механїзми котри ґарантую меншином застуу директним фокусу националних меншинох и добре их пеносц у локалних, покраїнскей и народней скупштини. знац як можлїву виволанку. Факт же закони котри ґаран- По аґенди, нормативни рамик за ефикасни модел би тую основни меншински права (службене хаснованє пи- требал буц закончени у 2018. року. Медзитим, явносци сма и язика, култура, информованє и образованє) часц ище нє познати чи експерти предложели його можлїви правней реґулативи Сербиї котри ше як досягнути права нарис. почитує и у фази транзицийного процесу. Треба, заш Треци фокус резултанта шицких активносцох на запролєм, добре отвориц очи, бо европски документи на ко- вадзованю АП 23, а то инклузия меншинох до цалокуптрих опарта законска реґулатива меншинох, понукаю ней правней и политичней системи Сербиї. Анґажуюци минимум правох. Намира же би ше випочитовало лєм ше на креированю и глатканю правного рамика за витвотот минимум може буц подле за меншини, цо указала и рйованє правох, меншини нєпоштредно участвую вєдно приватизация медийох и фатални пошлїдки котри вона зоз векшинским народом у будованю свойго меншинохабела як колатералну чкоду у сфери меншинского ин- ского обисца. Национални совит рускей националней меншини поряднє участвує у подношеню звитох о заформованя. Потерашнї звити о запровадзованю АП 23 за национал- провадзованю АП 23. Нажаль, як гвари Таня Арва Планни меншини идентификовани три процеси котри буду у чак секретарка Совиту и обучена особа за писанє тих фокусу ношительох запровадзованя спомнутого доку- звитох, Национални совити нє вше согласни зоз официйнима звитами о витворйованю аґенди АП 23, бо метоменту и националних меншинох. Од штирох ґарантованих меншинских правох фаховцом долоґия анализи нє одражує прави стан „на терену“ и заяк примарне у фокусу будзе образованє, дзе найвекши тераз нє утврдзени инструмент за їх кориґованє, цо вшепроблем учбенїки, окреме при нових меншинох (бо- лїяк ище єдна виволанка же би меншини зоз полним кашняцкей и горватскей) и вше менше число школярох у пацитетом и правом були политични и експертски парткласох на язикох меншинох. Док за перши проблем ви- нер у будованю заєднїцкого обисца у Сербиї.■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово найдзени ришеня зоз подписованьом трипартиного меи нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

17. МАРЕЦ 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, редакторка рубрики Култура и просвита

ТЕАТЕР МЕСТО КОМУНИКАЦИЇ

■ Тижньовнїк 4. Сотруднїцтво Националного совиту и Општини Жабель

■ Нашо места 10–11. Азил за напущени животинї у жабельскей Општини

■ Економия 13. Шветови Вербаше

дзень

водох

■ Култура и просвита 14–15. 49. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї 22–23. Рочнїца творчосци Владимира Надя Ачима

■ Дом и фамелия 17–19. Чи маме основи за руску оводу? 20. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 24–25. Наш госц – Владимир Еделински зоз Шиду

■ Духовни живот 26–27. Преславeни шестрох служебнїцох

ювилеї

■ Информатор

28–30. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Треци полчас – Юлиян Загорянски, коцурски Ґаринча На насловним боку – премиєра представи „Зазбероваче труплох” Автор фотоґрафиї – Сашо Палєнкаш

Вельо раз сом у огляднуцох писала же Мемориял треба и муши буц отворени зоз премиєрним виводзеньом представи – пре публику. Того року зоз премиєру Мемориялу врацена публика, обновена фестивалска атмосфера, сала керестурского Дома култури була полна, яку нє паметам роками на отвераню. Одлични драсмки текст Звонимира Павловича „Зазбероваче труплох” о траґичней долї др Гавриїла Костельника и його контроверзним живоце, зоз хторим ше Павлович уписал до историї руских писательох драми ґу Ковачови, Папгаргайови, Канюхови... Тот драмски текст вибрани з боку Националного театра же би ше и тота институция приключела ґу означованю 130-рочнїци од народзеня нашого родоначалнїка руского литературного язика и рускей уметнїцкей литератури – Костельника. Премиєра указала узретосц руского театра, бо комплетни проєкт витворени з боку руских авторох, од текста, прейґ ґлуми, по режию, хтору ровноправно подписую Славко Орос и Михайло Зазуляк. Режийни поступок зоз уклопйованьом велїх технїчних аспектох сучасного театра, зоз одличну минималистичну, алє максимално функционалну сценоґрафию, указал на можлїви и витворлїви потенциял нашого театра. Тот проєкт зоз меншима укладанями, як визуалнима у костимох, по виєдначеносц у ґлуми, може постац руски бренд, и може буц на сцени нашого Театра як стална представа на репертоаре, так як у Берлину Фасбиндерово филми котри мож патриц каждодньово у єдним биоскопе. Театер стара уметносц хтора прежила нє лєм вики, алє и тисячрочя, од давних греческих драмох по 21. вик, нїяки технолоґийни здобутки нє знїщели театер. Прецо? Прето же театер уметносц комуникациї, уметносц живого слова и контакту помедзи ґлумца и патрача. Живе слово нє ма алтернативу, а комуникация специфична, комплексна и сцигує по мистичне одношенє. Публика ма и функцию судиї, вона оценює поступки и судзи о тим цо видзела на сцени. Прето улога публики у театре така прицагуюца, як и гевта ґлумецка. За театер ше гутори же є жвератко єдного дружтва, без огляду чи є реални, чи є нєреални. Театер єдна зоз найкомплекснєйших уметнїцких формох нєшка и, театер вше колективна уметносц. Всоботу на премиєри представи „Зазбероваче труплох” керестурски ансамбл дал шицко од себе, убавено и пошвецено винєс на сцени траґичну долю Костельника, публика скоро нє дихала, траґика нє преросла до патетики, енерґия ше з бини преляла на патрачох, та аплауз на концу бул щири, громки и длугоки. Познати польски театролоґ Єжи Ґротовски гварел же театер може и без шветла, и без сценоґрафиї, и без шицких других можлївих ефектох, лєм нє може без публики, бо театер место комуникациї и, прето прежил по нєшка.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жирорахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

24. МАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ДЮРДЬОВ

СОТРУДНЇЦТВО ОПШТИНИ И СОВИТУ ЗА ПРИКЛАД Предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац и предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич пияток, 17. марца, у Дюрдьове подписали Ришенє о финансованю дюрдьовскей Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у тим року. По Ришеню, котре подписали обидвоме предсидателє, средства з Општини за Подручну канцеларию НС у Дюрдьове звекшани за два раз у одношеню на прешли рок, и тераз буду 400 000 динари. На схадзки присуствовали и предсидатель Скупштини Општини Жабель Радован Чолич, предсидатель Совиту Месней заєднїци Дюрдьов и член Општинскей ради Жабель Душко Михелц, як и членїца Општинскей ради Нерима Шовлянски. На порядней схадзки Управного одбору КУД „Тарас Шевченко” дзе присуствовали и предсидателє Совиту и Општини бешедоване о активносцох Дружтва у тим року, порядних и позарядових активносцох, го-

ВИБЕРАНКИ 2017

КАНДИДАТИ Вецей кандидати хтори буду участвовац на предсидательских виберанкох 2. априла, у прешлим тижню свойо програми представели гласачом на подручу АП Войводини ВУЧИЧ У НОВИМ САДЗЕ Кандидат за предсидателя Републики Сербиї Александар Вучич всоботу, 18. марца отримал митинґ на Площи шлєбоди у Новим Садзе, на хторим присуствовало вельке число його прихилнїкох з Войводини и рижних ме стох Сербиї. Вучич представел свою програму и поручел же потребна ище лєм єдна виберанкова побида, же бизме жили у пристойней и напредней Сербиї. – Держава пребарз важна же бизме ю знова препущели гевтим хтори ю окрадли – гварел Вучич и прекоментаровал же на гласацким лїстку 2. априла будзе дзешец кандидатох процив нього єдного, а гражданє на виберанкох укажу кого Сербия волї.

сцованю у иножемстве, а найвецей о сотруднїцтве Општини Жабель и дюрдьовского КУД, чию роботу похвалєли обидвоме предсидателє. Славко Рац гварел же Национални совит Руснацох дотераз мал барз со-

ОТРИМАНИ ГУМАНИТАРНИ КОНЦЕРТ Прешлого викенду, всоботу у Жаблю, на Гуманитарним концерту участвовали и аматере КУД „Тарас Шевченко” котри у руских пасових сукньох виведли танєц „Пред нашима дзверми” и закарпатскей народней шмати „Закарпатски танєц”. Концерт орґанизовал ДОНК „Роґаль” зоз Жаблю, а средства котри могли донировац нащивителє, буду подаровани гевтим, котрим то будзе найпотребнєйше.

труднїцтво з Општину Жабель, дюрдьовску Основну школу и КУД-ом, хторе ма традицию порядней и масовней дїялносци, док предсидатель Општини Божич визначел добре сотруднїцтво, алє и ентузиязем, и резултати дюрдьовского Дружтва. Вон тиж гварел же у Општини Жабель исную пейц Дружтва алє анї єдно нє ма таку традицию, тельо активносци, традицийни манифестациї и фестивали як „Тарас Шевченко”. – Дюрдьовске Дружтво звекшує културну свидомосц при гражданох, добре функционує а їх сала вше полна. Прето Општина потрима шицки предкладаня за сотруднїцтво и проєкти з хторима КУД будзе конкуровац на општински конкурси – визначел предсидатель Општини Жабель. Предсидатель Управного одбору Дружтва Микола Кухар бешедовал о плану активносцох Дружтва дзе, медзи иншим, поведзене же Рочни концерт будзе 16. априла у Задружним доме, а на лєто плановане и госцованє у Польскей. Як гварел предсидатель Божич, трошки путованя заплаци Општина, а вироятно з аматерами и вон одпутує на тото госцованє. Бешедоване и о намири Општини Жабель же би од терашнього власнїка, котри понукнул розумну одкупну цену, купела Задружни дом, медзитим, пре судски поступок тот будинок ше ище вше нє мож оцудзиц, та ше за тото причека вигодни час. С. Саламун

4 РУСКЕ СЛОВО

На предвиберанковим митинґу Александра Вучича бешедовали и його коалицийни партнере, лидер СПС Ивица Дачич и СВМ Иштван Пастор, як и водзаци члени СНС – предсидателька Народней скупштини Републики Сербиї Мая Ґойкович, предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович и городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич. ШЕШЕЛЬ У ШИД ЗЕ Кандидат за предсидателя Сербиї Воїслав Шешель всоботу, 18. марца у Шидзе поручел своїм прихильнїком же ше пласує до другого виберанкового кругу и же вец победзи на виберанкох за предсидателя. – Обчекуєм же войдзем до другого виберанкового кругу, та теди ше „обрахуєм“ з Александром Вучичом. Од шицких кандидатох, 24. МАРЕЦ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ВИБЕРАНКИ 2017

ОБИХОДЗЕЛИ ВОЙВОДИНУ лєм ше я мо жем спро ци виц и по бед зиц Ву чи ча. То ти дру ги кан ди да ти анї нє год ни по бед зиц, анї би нє мо гли ко н т р ол о ва ц власц – по ру чел Ше ше ль. Як сво йо основ ни напря ми на функ циї предсидателя Сербиї Шешель наведол претаргованє прегваркох з Европску унию и вязанє з Русию хтора, як наглашел, допоможе змоцньованю Сербиї, а потим и отвераню питаня положеня других сербских жемох“. Шешель на промоциї у Шидзе визначел же народу вше гутори лєм правду и же у Гаґу доказал же є порихтани жертвовац ше за Сербию и Сербство. Ґу тому, наглашел же як цо є тераз у контакту з народом – так будзе и як предсидатель Сербиї. Окрем Шиду, Воїслав Шешель всоботу нащивел и други городи у Сриме, а през тидзень и ме ста у бачкей, медзи нїма и Вербас и Кулу. ЯНКОВИЧ У ВЕРБАШЕ Кандидат за предсидателя Сербиї спред Ґрупи гражданох „За Сербию без страху” Саша Янкович, внєд зелю, 19. марца, нащивел Кулу и Вербас, дзе у нєформалней бешеди з гражданами представел свою предсидательску програму. Окремну промоцию своїх намирох як предсидателя Сербиї Янкович ше у Верба ше пред ста вел на трибини у Готе лу „Бач ка”, дзе гварел же люд зе нє шму меняц себе и свою сви домосц, же би ше при сподо бй о ва ли вла да ю цей странки, алє же дер жа ва му ши буц фун да мен тована на праву и правди. – Предсидатель нє треба же би запошльовал людзох, вон другим муши оможлївиц же би их запошльовали, без страху од одказу пре политичне опредзелєнє. Предсидатель муши буц вяза медзи людзми и власцу, муши слухац и почитовац гражданох. Принцип подзелєня власци по ставени прето же би ше нє дошлєбодзело дакому превжац шицку власц. Александар Вучич дума же вон держава, и ми мушиме виратовац державу, бо нам є однята. Власц то одвичательносц, а нє моц – гварел Янкович. Пририхтали: А. Л/Вл. Дї/И. С. 24. MАРЕЦ 2017.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО новинар

МАКЕДОНИЯ По сле вецей як три мешаци, кельо прешло од виберанкох у Македониї, тота держава ище вше нє ма нову владу. Нє ма анї конституовану Скупштину (Собранє), а понеже нє ма предсидателя тей истей скупштини, нє можу буц розписани анї локални виберанки, гоч законски рок за їх отримованє уж прешол. Зоз єдним словом, кед ше бешедує о власци, тота жем у вакууму и єдина институция хтора леґитимно функционує у полним капацитету то предсидатель Републики. Медзитим, и од того мали хасен, бо предсидатель Македониї Дьордє Иванов нє пристава дац мандат же би його политични опонент лидер социялдемократскей СДСМ Зоран Заєв формовал власц зоз албанскима партиями, а ВМРО-ДПМНЕ, з чию потримовку Иванов вибрани за предсидателя, а на чиїм чолє Никола Ґруевски нє ма досц по сланїкох за векшину. Найкратше поведзено, Иванов нє дава мандат Заєву пре „Тиранску платформу”, хтора була основ за догварку СДСМ-а и албанских партийох, а за хтору вери же може загрожиц Македонию як єдинствену державу. Заєв нє виходзи зоз деталями догварки хтору направел зоз Албанцами, так же о детальох нє мож бешедовац, алє виявел же є на пременки порихтани. Так ше Македония нашла у пат позициї. У такей ситуациї реално би було обчековац же ше до цалей приповедки умиша и Европа. Нє на тельо прето же нє знам як любя Македонцох, алє прето же би анї ЕУ анї ЗАД анї НАТО нє сцели страциц Македонию, бо єст обаванє же тота ексюгославянска република спаднє под русийски уплїв. И то нє єдина бриґа у Бриселу. Гевто цо их голєм исто тельо трапи кельо и траценє уплїву то евентуални зраженя и то медзинационални. Кед би ше таке дацо случело у Македониї питанє чи би ознова нє почали зоз пирнї викуковац койдзеяки ошлєбодительни войска як цо то було концом прешлого и початком того вику, а то би уж бул озбильни проблем и то нє лєм за реґион, алє и за Европску унию. Праве прето Европа ше будзе мушиц вецей анґажовац коло Македониї, и то нє так же вибере найлєгчейше ришенє хторе лєм замасци ситуацию, алє так же помогнє Македониї же би ше конєчно стабилизовала. Иншак, свидоми су и у Бриселу, годни зме мац нову кризу и то нє лєм у тей жеми, алє и на добрей часци Балкану. А таке дацо наисце нє треба анї им, анї нам, хтори ту жиєме. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ТРЕТМАН ОДРУТНИХ ВОДОХ У ВЕРБАШЕ

ЦЕНТРАЛНИ ПРЕЧИСЦОВАЧ РИШИ ПРОБЛЕМ Державна секретарка Министерства польопривреди и защити животного стредку др Стана Божович, прешлого тижня нащивела општину Вербас и наявела три нови проєкти хтори буду потримани зоз европских фондох. Министерство обецало моцну потримовку обезпечованя средствох за вибудов канализациї, закончованє построєня за пречисцованє одрутних водох и ремедияцию Велького бачкого каналу. – Министерство польопривреди и защити животного стредку вєдно зоз Канцеларию за европски интеґрациї пополнює образец за средства од 35 милиони евра за ремедияцию Велького бачкого каналу. Як и сами европски делеґати виявели, и их циль же би ше тоту чарну точку Европи ришела цо скорей. Цо ше дотика централного пречисцовача, плануєме уж концом мешаца предлужиц од-

РЕМЕДИЯЦИЯ ЖЕМИ Ремедияция жеми и поджемних водох ше окончує за потреби санациї заґадзеня як пошлїдку ексцесних улїваньох опасних материйох, односно одпаду. Циль зменшац заґадзени материї до ступня котри предвидзени зоз законом, односно цо чистейши води, котри нє опасни за животни штредок и здравє людзох. У зависносци од файти и обсягу заґадзеносци, применює ше розлични методи ремедияциї.

клоньованє мулю – виявела секретарка др Стана Божович. Роботи на централним построєню застановени уж два роки, бо требало закончиц ище 2015. року. Проблем настал праве на вичисцованя беґелю од мулю, бо пречисцовачу потребне вельо вецей одрутни води як цо ше тераз до ньго злїва. – Важне повесц же обуставянє роботох нє завишело од републичних, покраїнских або локалних власцох, алє од контракту европскей делеґациї и виводзача роботох хторого вони анґажовали. Вошли зме до периоду стаґнациї кед у питаню зберанє мулю. У прешлим чаше зме мали даскельо схадзки и поради зоз републичнима, алє и покраїн-

скима представнїками коло ришованя того урґентного проблему. Финализация канализациї єден зоз условийох хтори општина Вербас муши сполнїц кед у питаню централни пречисцовач за одрутни води – гварел о. д. предсидателя Општини Вербас Милан Ґлушац. Державна секретарка Божович гварела же проблем закончованя канализациї будзе ришени у кратким чаше. – Цо ше дотика канализациї, уж маме догварку зоз Европску инвестициону банку же ше обезпеча нєобходни 3 милиони евра за закончованє проєкту канализационей мрежи. Тото важне за централни пречисцовач, алє ище важнєйше за наших гражданох у валалских населєньох општини Вербас – виявела Божович. У самим городзе канализация поробена у 90 одсто улїцох, а остало ище коло 60 одсто валалских населєньох у општини Вербас. Тому ше приключи 45 километри канализационей мрежи у Кули и Червинки, як и дзевец километри потисного воду у Кули хтори буду приключени на централни пречисцовач одрутних водох. Зоз тима проєктами ше обезпечи шицки условия же би ше пречисцовач хтори вредни 16 милиони евра после вецей як дзешец роки конєчно пущел до роботи. А. Лендєр

„ПАРАСТКИ КРУЖОК” У НОВИМ ОРАХОВЕ

КОМПЮТЕРИ У КАЖДИМ ОБИСЦУ

Понеже компютери зажили у цалим нашим дружтве, „Парастки кружок” зоз Нового Орахова орґанизовал за шицких заинте ре со ва них основни курс хаснованя ком п ю т е р а . Гоч було дакус нєодлучни, окреме при старших, приявели ше и витирвали до конца осемнац осо-

6 РУСКЕ СЛОВО

би. Затераз достали наисце основни пойми зоз информатики, алє за попчаток то цалкомдосц. Обуку тримала Еника Микита, була у просторийох Основней школи „18. октобер”, тирвала скоро два мешаци, и закончена є прешлого тижня. – Барз сом задовольна зоз пилносцу людзох штреднїх рокох и їх витирвалосцу же би звладали основни поняца о компютеру. На валалє компютер нє ма менше значенє як у городох, або гоч дзе на швеце. Вельо роботи прейґ компютера мож окончиц зоз дому, зашпоровац час, та и пенєж. Исто та важи и за валал, вецей нєт розллики. Прето важне цо вецей звладац його можлївосци – гварела Микитова за нашо новини. Курс финансовал сам „Кружок” зоз своїх средствох и Месна заєднїца. Лю. Р. 24. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА СРЕДСТВА ЗА СОФИНАНСОВАНЄ МЕДИЙНИХ ПРОЄКТОХ У ШИДЗЕ

ДЗЕШЕЦ МИЛИОНИ ЗА ИНФОРМОВАНЄ На конкурс локалней самоуправи у Шидзе за софинансованє медийних проєктох поднєшени 20 вимоги, а Комисия хтора оценьовала проєкти, котри сцигли, препоручела Општинскей ради же би ше софинансовало дванац. З достатих средствох „Коперникус РТВ Шид” нє унапрями за меншински програми на руским и словацким язику. Так „Медийна мрежа” Беоґрад достала 250 000 динари за проєкт под назву „Шид на схилох Фрушкей гори”. „Сербия нєшка” з Нового Беоґраду достала 500 000 динари за проєкт „Шид през час”. „Инфо медиа” з Беоґраду достала 250 000 динари за проєкт „Водзач през општини и городи у Републики Сербиї – упознайце Шид”. Средства достала и „Сирмиум продукция” зоз Шиду за проєкт „Актуалносци зоз Шиду” у суми два милиони динари. „Еко продукция” зоз Адашевцох достала 2,4 милиони динари за проєкт „Два раз вецей спорту”. Домашня „Копернкус РТВ Шид” достала милион динари за проєкт „Актуалносци з општини Шид”. Тота медийна хижа достала ище 1,5 милиони динари за проєкт под назву „Особна карта Шиду”. НВД „Сримски новини” зоз

Сримскей Митровици достало 650 000 динари за проєкт „Дознай и уключ”. Зоз буджету општини 250 000 динари достала „Фабрила буквох” з Петроварадину за проєкт „Шид хторого любим”. Тиж, средства достал и „Дневник Войводина прес” з Нового Саду, и то 500 000 динари, за проєкт „Шид на дланї”. НВП „Срим медиа МЦВ” зоз Сримскей Митровици достал 550 000 динари за проєкт „Шид город по мири шицких нас” и, на концу, 100 000 динари достал и „РУМ прес МЦВ” зоз Сримскей Митровици за проєкт „Под лупу явни финансиї у интересу гражданох”. Средства з тей нагоди нє достали „JOOM BOOZ” з Нишу, „Видео нет” з Беоґраду, „Инфо Срим 022” зоз Сримскей Митровици, „Медия центер Срим” зоз Сримскей Митровици, а анї Реґионални радио-телевизийни центер „Срим” з Руми, потим Здруженє „Цесар” з Руми. НВД „Сримски новини” Сримска Митровица и, на концу Здруженє за медийне афирмованє „МАТ” з Индїї. З општинскей каси за софинансованє медийних проєктох котри значни за општину Шид розподзелєни 10 милиони динари. Гоч „Коперникус

РТВ Шид” за два проєкти достал два и пол милиони динари, опитали зме ше директорови того медия чи дацо з достатих средствох будзе унапрямене за афирмованє програми на меншинских язикох. – Достали зме менєй средства як зме обчековали. Достати средства нє можеме хасновац за програми на меншинских язикох. Информованє на руским и словацким язику затераз останє на потерашнїм уровню. Конкуровали зме и на покраїнски и републични конкурси, и увидзиме чи там достанєме средства и у хторей суми, и чи зме вец годни унапредзиц информованє на меншинских язикох. Так, попри радийней продукциї, мали бизме и телевизийну – гварел Никола Видич, директор „Коперникус” РТВ Шид. Най здогаднєме, концом прешлого року директор Видич нависцел же би на початку 2017. року мали буц порушани и ТВ емисиї по руски, словацки, и по першираз, и на горватским язику. Пре нєдостатох средствох тоти емисиї ище нє зажили, а як ше наздава директор Видич, можлїве же ше дацо пременї, алє, аж кед ше достанє средстав з покраїнского и републичного уровня. Вл. Дїтко

У СЛИКИ И СЛОВОХ

НОВООРАХОВЧАНЄ МАЮ АПАТИКУ Понеже ше пременєл закон и условия роботи, шицки апатики у општини Бачка Тополя постали приватни. Шицки дзевец трима приватна фирма „Good will”, односно, вона дала найлєпши условия. Так и у Новим Орахове, апатика остала на старим месце, односно там дзе дакеди була и дружтвена. Апатика добре подмирена, алє и добре орґанизована. Кед же нєт даєдни лїки, кед нє през дзень, ютредзень пациєнт их може достац. Нєвельки валали зоз коло 2000 жителями, як цо и Нове Орахово, вше мали проблем зоз подмиреносцу. Лєм пре лїки котри ше ридше набавяло, мушело ше путовац лєбо до Торньошу, лєбо до Бачкей Тополї. Вшелїяк, лїки ше видава на рецепт. Лю. Р. 24. MАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ТРИБИНА О ЕВРОПСКЕЙ ПРЕСТОЛНЇЦИ КУЛТУРИ И РУСНАЦОХ У НОВИМ САДЗЕ

ДОБРУ НАГОДУ ТРЕБА ВИХАСНОВАЦ

Вельо ре сурси ше уложи, милиони евра у Новим Садзе у наиходзацих рокох, и тоту нагоди треба же би вихасновали и Руснаци зоз свою Церкву и другима орґанизациями и институциями, же би представели и обновели свойо потенцияли – гварене на трибини „Европска пре столнїца култури и Руснаци у Новим Садзе”, 19. марца у церковней сали Грекокатолїцкей парохиї св. апо столох Петра и Павла у Новим Садзе. Орґанизатор трибини Културна рада Ново садскей парохиї. Уводне слово мал Мирослав Кеважди, МА менаджменту у култури и медийох. Вон здогадул же ше город Нови Сад кандидовал же би 2021. року бул Евопска престолнїца култури и концом прешлого року Европска комисия прилапела же би вон, коло Елефсини зоз Греческей и Темишвару зоз Румуниї, здобул тоту титулу. Городи з тоту титулу маю задаток зачувац и промововац розличносц културох у Европи и же би ше видзело заєднїцки вредносци при гражданох Европскей униї. Тиж, треба и дац доприношенє розвою городох, у складзе з їх стратеґиями. Конкретнєйше, Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами поволал заводи за култури же би до 21. марца придали предклади проєктох котри змоцнюю институциї култури и участвованє у култури. З тим у вязи и питанє, дзе у тих рамкох коло два тисячи Руснаци, Новосадянє. Кевежди мал и зауваги у цалей процедури „Европскей престолнїци култури” – же нєт досц конкретносци у стратеґиї културного розвою, же нє досц конскултовани национални совити националних меншинох, а питанє и чи то поробене зоз Совитом за медзинационални одношеня. у Городу Нови Сад.

– Слабосц стратеґиї у тим же нє наведзени конкретни ришеня же хто, кеди и зоз хторима средствами будзе конкретно реализовац задумки. Нє познати и критериї за додзельованє средствох. Тиж, медзи културнима капацитетами нє препознати церковни обєкти, як цо наприклад парохийни будинки, цо окреме важне нашей Церкви – гварел Кевежди. По його словох, треба анґажовано наступиц при представнїкох Городу, вєдно Словаци, Мадяре и Руснаци, зоз своїма идеями, а вєдно треба же би робели и наша Церква, здруженя гражданох и представнїки институцийох, окреме Националного совиту и Заводу за културу войводянских Руснацох. У цалим процесу значну увагу ше дава и културному туризму, та и ту треба вихасновац нагоди. Присутни на трибини потримали таки видзеня, а на концу шицким подзековали, у мено Културней ради предсидателька Гелена Бабич и парох новосадски о. Юлиян Рац, з апелом на заєднїцке уключованє Руснацох до сучасних европских цекох. М. Горняк Кухар

СЕИЗМИЧНИ ВИПИТОВАНЯ У ШТРЕДНЄЙ БАЧКИ

СПОСОБ УТВЕРДЗОВАНЯ ЧКОДИ

Нафтно-сеизмички сервиси на подручю општинох Оджак, Бачка Паланка, Вербас, Кула по проєкту „3D”, почали на оглядним просторе у Туриї. Циль же би ше випитало чи на тих просторох єст нафти. Понеже ше поля досц знїща, Аґенция „ҐЕО–ОИЛ” обвисци шицких

8 РУСКЕ СЛОВО

власнїкох парцелох прейґ котрих ше будзе преходзиц и окончовац випитованя, и повола их же би пришли на догварку о способе утвердзованя чкоди. Направени и ценовнїк по котрим ше чкоду надополнї. У Месней заєднїци у Коцуре, Аґенция „ҐЕО–ОИЛ” була вовторок и штварток од 8 по 14 годзин. Пре виберанкову кампаню тераз ушлїдзи пауза, та ше догварки предлужи по виберанкох. Випитованя на терену би требали почац о мешац, мешац и пол. По словох людзох зоз Аґенциї „ҐЕО–ОИЛ” одволованє Коцурцох одличне и потераз обробене коло 85 одсто поверхносцох. Цени по котрих ше будзе виплацовац чкода: Кукурица на принос од 8 до 10 тони по гектаре будзе ше виплацовац по 22 динари за килограм, жита на принос 7 до 8 тони – 45 динари. Овоцнїки, малини и вецейрочни култури ше будзе заобиходзиц. З. К. 24. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА МИРИ ПОТРИМОВКИ ПОПУЛАЦИЙНЕЙ ПОЛИТИКИ У ШИДЗЕ

ПОМОЦ ВЕЛЇМ ФАМЕЛИЙОМ Медзи двома пописаФАМЕЛИЯ ми жительох, число у ЗОЗ ШТЕРНАЦЕРИМА ДЗЕЦМИ шидскей општини ше зменшало за коло 4 000 Приклад як у нєшкайшим чаше функционує фаособи, и по найновших мелия з численима дзецми, то Дюрдєвичова фаместатистичних податкох лия з Моловину. У нєй, окрем мацери Катици и 14 на подручу општини дзеци. Предсидатель Вукович тиж нащивел и тоту жию дакус вецей як 34 фамелию и обецал им финансийну помоц. 000 жителє. Обачлїве зменшованє жительох у менших валалских штредкох зоз ко- зробени и принєшени одлуки за трих одход за, углавним, млади опредзельованє пенєжней помоци. Як наводза у локалней самоуправи людзе, глєдаюци роботу у других ма цери за новонародзене дзецко доштредкох, та, и у иножемстве. Кельо ста ваю 30 000 динари, а кед жена нєу таких обставинох локална самоуза ня та достанє ище и 10 000 динари. права ма можлївосци помогнуц фаИ пер ше народзене дзецко у новим мелийом з новонародзенима дзецро ку до става „пенєжну винчованку” ми, чежко повесц, алє перши крочаї у суми од 30.000 динари, а други дзеци достаню 5 000 динари, мац 20 000 динари. Єден зоз цильох и змоцньованє малженствох, а як наведзене, бо, у прешлим року 250 малженства судски розришени, и вецей нє исную. Як приклад доброго малженства, послужела пара Славко и Катарина Кулачанин з Вашици, хтори у малжен-

стве полни 63 роки, од давного 1954 року. Их нащивел предсидатель општини Предраґ Вукович. Малженска пара Кулачанин нє ма окремни рецепт за длугорочне тирванє малженства, окрем почитованя и медзивзаємней любови. Праве тото то и порученє новим малженским паром. Вл. Дї.

ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ПЕНЗИОНЕРЕ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВИМОГИ ЗА РОЗЛИКУ У ПЕНЗИЇ Заинтере совани польопривредни пензионере з Руского Керестура прейґ овласценого адвоката можу придац вимогу за доставанє розлики у висини пензиї, як цо то уж поробели и други пензионере по тей основи у велїх войводянских местох. Слово о тим же спрам скорейших одредбох закона було одредзене же минимална польоприврдна пензия може буц 13 000 динари, медзитим, векшина теди нє доставала тоту суму, алє коло 9 000 – 10 000 динари. Прето єдна адвокатска канцелария з Нового Саду порушала поступок же би ше до компетентних орґанох послало вимогу за доставанє розлики по ґарантовану польопривреду пензию у тот час, и поволує польопривредних пензионерох котри до24. MАРЕЦ 2017.

ставали менєй як 13 000 динари, же би у тим участвовали. Як зме дознали од адвоката, з местох дзе у векшим чишлє жию Руснаци, затераз, то порушане лєм у Руским Керестуре, цо нє значи же ше и польопривредни пензионере з других наших местох о тим нє можу интересовац у Месней орґанизациї пензионерох Керестура. Як гварели, можебуц пошвидко вимоги годно придац и у других наших местох. Заступанє адвоката пред державу безплатне, а придаванє потребних документох идзе прейґ Месней орґанизациї пензионерох у Руским Керестуре. Польопривредни пензионере маю дац подписану полномоц адвокатови же би их заступал, а уж порихтани формулар за тото достаню у

Здруженю пензионерох. Потребне и Ришенє о припознаваню (доставаню) пензиї, єден чек од пензиї, и фотокопия особней леґитимациї за тих котри маю стару, лєбо нову без електронского чипу. Хто ма леґитимацию з чипом, треба ю одчитац. Полномоц нє муши буц оверена у матичара, а шицки потребни информациї и формулари заинтересовани польопривредни пензионере за придаванє тей вимоги достаню у рускокерестурским Здруженю пензионерох. У адвокатскей канцелариї гварели же як им сцигую вимоги, так порушую поступок, хтори длуги, а наздаваю ше же вимоги буду позитивно ришени. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА АЗИЛ ЗА НАПУЩЕНИ ЖИВОТИНЇ У ЖАБЕЛЬСКЕЙ ОПШТИНИ

ОХАБЕНИ ПЕС МА НЄСОВИСНОГО ВЛАСНЇКА Пише: Сандра САЛАМУН

Нєсовисни гражданє свой проблем зоз домашнїма животинями ришую просто – вируца их на улїцу. Алє, зоз тим наставаю проблеми цалого дружтва, а животинї правя проблем гражданом. У остатнїх даскельо рокох на улїцох у Дюрдьове єст тельо пси, як нїґда потераз, часто у чупору и по пейц шейсц

реширенє капацитету жабельского азила нє ришенє, а додатни проблем же од општинох з котрима ше гранїчи Општина Жабель, вона єдина ма азил. Нє ма го Титель, Бечей, Темерин, а Нови Сад ма за пиятину менєй капацитети яки им потребни. Уж даскельо роки гражданє муша буц осторожни док иду по улїци, шпацираю ше, або гоня бициґлу. Родичи школярох

ЧИПОВАНЄ У нашей держави чипованє псох нє зажило, та гоч у азилу иснує читач чипох, нє зна ше хто власнїк пса. О чипованих псох власнїки водза рахунку, бо знаю же кед сцекню з обисца буду врацени на праву адресу. – Сцем апеловац на гражданох же би були совиснєйши и же би нє обвиньовали других пре псох блукачох. Нїґда нє треба вжац пса до обисца лєм прето же є красни док є мали, алє анї теди кед нє маце условия тримац го, и намиру затримац го. Вец, би требало вжац расного, бо иншак нє знаме яки будзе док вирошнє. Кед маме проблем зоз псом, вец го треба го ришиц, а нє пущиц го на улїцу дзе може укушиц дзецко, а за тото вец будзе одвитовац општина – гварел Радомир Злоколица директор ЯКП „Чистота”.

10 РУСКЕ СЛОВО

и управа дюрдьовскей основней школи окреме застарани, бо ше пси найчастейше збераю у центре ва ла лу и коло школи. Прето директоре школох, як и милиция, найчастейше волаю компетентних з општини же би ришова ли тот проблем. А КАДЗИ З НЇМА Медзитим, до азилу мож зме сциц коло 150 пси. Азил у Општини Жабель иснує коло седем роки, а зоз жабельским ЯКП „Чистота“ дїлує од януара 2013. року. Пожива, допатранє, ветеринаре, фахова помоц, отримованє гиґиєни про стору у азилу, або коло нього, видвоюю ше з општинского буджета. – Часто нас волаю и обвисцую же ше зявели пси на улїци, та зме длужни сколонїц их, а капацитети азилу нєпреривно пополнєти, та часто нє знаме кадзи з нїма. Такой, кед єст шлєбодни ме ста нашо екипи виходза на терен и позбераю нови пси. Маме вецей возро сти и файти псох, та, єст бокси за изолацию. Шицки вони 24. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА потенциялно аґре сивни єдни на других, а ми ше о тим мушиме старац и оддвойовац их. Корень пре вельке число псох на улїцох то нєсовисне справованє власнїкох псох, бо покля их лєм вируцую на улїцу, дотля буду проблем шицких нас – гва рел Ра домир Зло коли ца ди ректор ЯКП „Чистота”. ПРЕШИРЕНЄ АЗИЛА НЄ РИШЕНЄ Вон тверд зи же нїґда нє може буц досц ме ста за псох у азилу, бо преширенє нє ришенє и гоч кельо их лапаю на улїцох, вше буду на вдереню явно сци, бо на улїци вше буд зе нови пси. Проблем ше ри-

Александар Живанов

домйовац гражданох – гвари Радомир Злоколица директор ЯКП „Чистота”. НЇҐДА ИХ НЄ БУЛО ВЕЦЕЙ НА УЛЇЦИ

Радомир Злоколица

ши док ше освидомя нєсовисни гражданє. Псох блукачох на улїцох найвецей єст по законченю се зони бо стана, бо ше пси котри чуваю бо стан найчастейше нє одвод зи дому, а велї под час се зони сцекню з поля. – Кед би ше пси нє пущало на улїцу, верим же би о мешац нє нє було анї єдного. У азилу их мушиме допатрац, и трошиц средства зоз буджета општини котри би ше могло инд зей унапрямиц. Прето о тим треба нєпреривно бешедовац и осви-

24. MАРЕЦ 2017.

З приповедкох у валалє мож чуц же на вецей заводи пси блукаче укушели гражданох, та и наймладших з валалу. О власним искустве пошведочел Александар Живанов, учитель у дюрдьовскей основней школи, котри гвари же у остатнїх даскельо рокох обачиц же звекшане число псох на улїцох. Пред роком за нїм почали бегац три пси, а єден го и укушел. – На роботу ходзим на бициґли, и вецей раз ше ми удало сцекнуц од нїх. Но, раз ме єден хвацел за ногу и укушел. Такой сом пошол до амбуланти, нога ми була кирвава, було видно укушенє и остали рани од пейцох зубох. Штири днї сом ходзел на превиванє. Тоти пси би нє були на улїци кед би их власнїки нє пущели з обисца. Пси блукаче каждодньово провадза дзеци по школу и ту оставаю, а раз сом их вигнал зоз школского двора. Було би барз опасне кед би нападли школярох – гварел учитель Александар Живанов, и додава же кед почал робиц, пред давецец дзевец роками на улїцох псох блукачох вообще нє було. Таки проблеми исную на уровню цалей держави, та часто мож чуц вистки о укушеню псох блукачох, а нє раз и у власним дворе, бо вони войду вшадзи научени же би ше борели за свой живот. Учитель Александар гвари же чул податок, же ше у каждим мешацу у року случа, просеково медзи двацец и двацеце пейц укушеня гражданох у оп штин ских ме стох.■

УДОМЦЕ ПСА НАЙДЗЕНОГО НА ШОРЕ Азил жабельскей општини роби 24 годзини, алє за граждаонох котри жадаю удомиц пса найлєпше же би пошли од 7 по 14 годзин гоч котри дзень. Роботнїки знаю характеристики каждого, єст вецей файти и возрости. Вон ше находзи на драги Нови Сад–Зренянин, ґу Зренянину з лївого боку километер пред Ґолф центром. Шицки пси у азилу чиповани, шприцовани и здрави. Жабельски азил добре сотрудзує з Дружтвами за защиту животиньох, окреме з гевтим у котрим Моника Брукнер, єден час удомйовала пси у своїм азилу у Дюрдьове. Вона часто нащивює и совитує на котри способ ше треба старац о псох, а дзекуци тому, после виглєдованя Дружтва за защиту животиньох зоз Шведскей, жабельски азил оценєни як треци по шоре у Сербиї по ушореносци и функционованю.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ КАМЕНЬОРЕЗАЧ ЗОЗ КОЦУРА АЛЕКСАНДАР МАКАЇ

ВШЕ ЄСТ РОБОТИ, АЛЄ ТРЕБА УКЛАДАЦ У чаше кед ше ридко хто одлучує школовац за ремесла, та велї пре сучасни живот и модерну технолоґию одумераю и помали ше на нїх забува, даєдни заш лєм вше останю актуални, як цо то старе ремесло каменьорезач

оцурец Александар Макаї анї нє шнїл же дакеди будзе успишни каменьорезач, а тераз, на свойо 36 роки, мож повесц же добре випекол тото ремесло и розробел роботу. – По сле штреднєй школи сом даскельо роки робел при даєдних каменьоре зачох, цо ме заинтере совало, гоч сом пред тим о тим нє роздумовал. Тоту роботу ми живот принєсол. Потим, як цо сом ше оженєл, плановали зме зоз супругу пойсц до Канади, то теди було актуалне, алє нам ше викомпликовало коло паперох и визи, та зме по сле даскельо нєуспихох преламали, ришели остац ту и я надумал почац робиц само стойно – здогадує ше Александар. ПЕНЄЖ ЗОЗ СВАДЗБИ УЛОЖЕЛИ ДО БИЗНИСУ У каждей роботи початок найчежши и зоз собу ноши одредзени ризик. Тот ризик ище векши кед ше ремесло почина од нули и без потребних машинох. Машини за роботу каменьорезача драги и нє лєгко одлучиц шицко зашпороване уложиц до нєрозробеного бизниса, за котри ше нє зна же чи будзе продуктивни.

– До стати пенєж од свадзби зме чували за драгу до Канади. Понеже з того нє було нїч, одлучел сом купиц камиончок и першу машину, и почал ро биц са мо сто й но. Поте раз сом, окрем машини за резанє мрамору, накупел и други нєобходни алати за роботу, як цо то видлїчкар, ЦНЦ машина за букви, велька и мала полирка, фреза, арґеґати, мишачки, форма, а шлїдуюца инве стиция ми будзе автоматска машина за кантованє – гвари Макаї.

ПРОБЛЕМ СТАТУСА РЕМЕСЕЛНЇКОХ Наш собешеднїк Александар Мудри ше сам анґажовал, научел ремесло при даскелїх кеменьорезачох и нєпреривно ше усовершує, медзитим, як прешлого мешаца гварел секретар Здруженя самостойних ремеселнїкох Нового Саду Велько Андєлич, борба за ушоренє статуса ремеселства длуго тирва и випатра же, як ствари стоя, у блїзшей будучносци нє будзе векши позитивни пременки. Правда же ше локални самоуправи трудза помогнуц кельо можу, алє то, заш лєм, робя селективно, у случайох дзе су заинтересовани подмириц даяки свойо потреби, лєбо зачувац традицию. Стимулує ше и отверанє нових ремеселских роботньох, алє ше нє субвенционує майстрох хтори уж маю ремеселску роботню же би ширели и унапредзели бизнис. Потребно принєсц добри закон о ремеселстве, же би ше системски и систематично ушорело тот привредни конар. Дотля и далєй будземе у ситуациї же чежко найдземе правого, доброго майстра, а чежко и позно препознаме дакого нашвидко приученого. М. Г. К.

12 РУСКЕ СЛОВО

Найлєпши указатель же ше розвива роботу и идзе у добрим напряме, то кед ше зяви потреба за ище єдним роботнїком, а Александар тераз ма трох занятих. ВЛАСНИ ПРОДУКТ НАЙЛЄПША ПРОМОЦИЯ – Як ше роботу розвивало и було вше вецей обовязки, нє могол сом шицко сам настарчиц. Мам трох роботнїкох котри ми помагаю, алє сом ище нє таки вельки ґазда же бим могол лєм водзиц роботу, та ровно єднак робим и я з нїма. Преширел сом роботу и на околїско, а єден памятнїк сом робел аж и у Беоґрадзе. Медзитим, найволїм робиц у своїм Коцуре, дзе сом направел и найвекши памятнїки потераз – потолковал Макаї. Як и у каждей роботи, найлєпша промоция то кед ше пречує о добре поробеним од муштериї, „од устох по уста”, а то и єдини Александров маркетинґ. Тото, ище вше мале подприємство, ма шицки предиспозициї же би єдного дня преросло до правей фамелийней роботи, понеже Александар ма и двох синох и вери же и дзецом обезпечи добру роботу, док за тото придзе час.■ Златко Колєсар 24. МАРЕЦ 2017.

ЕКОНОМИЯ ОЗНАЧОВАНЄ ШВЕТОВОГО ДНЯ ВОДОХ У ВЕРБАШЕ

ЗА ДЛУГШИ И КВАЛИТЕТНЄЙШИ ЖИВОТ У вербаскей дїловней єдинки „Водовод и канализация” уж роками маю конкретни резултати у шпорованю води и намагаю ше пременїц совисц гражданом. У тим подприємстве шицко на ґомбичку, цо приведло до милионских зашпорованьох

рґанизация Зєдинєних нацийох преглашела 22. марец за Шветови дзень водох у намири же би визначела єй значносц и улогу у дружтве. Сербия, гоч ма барз вельке количество сладкей води на своєй релативно малей териториї, нє ма достаточно води за пице. Найвекши проблем то заґадзени поджемни води (углавним пре польопривреду), алє и нєушорени депониї хтори прейґ жеми знїщую резерви води. Специфичносц Вербасу и у тим же його, дакеди плївни беґель, уж дзешатки роки чарна точка Европи, а його неґативни уплїв на водни ресурси нїґда анї нє випитани. ТРЕБА МЕНЯЦ И СОВИСЦ Гоч стан у Вербаскей општини, кед вода у питаню, нє на завидней позициї, у дїловней єдинки „Водовод и канализация” уж роками маю конкретни резултати у шпорованю води и намагаю ше пременїц совисц гражданом того места. У тим подприємстве шицко на ґомбичку, цо приведло до милионских ушпорованьох у буджету, та так и у ресурсох. – Шицки укладаня, як цо то автоматизация валалских водозалапеньох, студньових местох и фекално-черпаюцих станїцох, компензация реактивней енерґиї, та и укладаня до нових студньових и фекалних пумпох виплацели ше уж после єдного рока – гварел руководитель дїловней єдинки „Водовод и канализация” вербаского ЯКП Мирослав Фейса. Тото подприємство ма и окремни тим за санированє проблемох на мрежи, за санированє велїх гаварийох, и онєможлївйованє нєлеґалних приключованьох на мрежу. О шпорованю води найлєпше указує податок же 2013. року процент утратох бул 40,5 одсто, а тераз утрати 2528 одсто. Рочнє ше пре шицки тоти мири тераз зашпорує и до 28 милиони динари. Єдна зоз найсучаснєйших мирох за контроловане и еколоґийно прилаплїве хаснованє води то при пейд опция водоподмирйованя. Вона наменєна тим котри маю хижи и викендици у хторих нїхто нє жиє тирвацо, алє ше их дакеди обиходзи.

24. МАРЕЦ 2017.

ТРЕЦИ ПО УСПИХУ У СЕРБИЇ Вербаска дїловна єдинка „Водовод и канализация” ше потрудзела одвитовац на вимоги за отримуюцим, континуованим и гиґиєнски исправним подмирйованьом трошительох зоз воду за пице, так же є треца по успиху од 134 фабрикох у Сербиї хтори ше занїмаю зоз водоподмирйованьом.

За тоти обєкти ше уплацує одредзене количество води и по вицеку, довод ше автоматски завера. То найефикаснєйша превентивна мира за гавариї, та ше ю препоручує шицким хтори маю обєкти у хотрих пребуваю лєм дочасово. Дїловна єдинка „Водовод и канализация” часто гражданом дзелї пропаґандни материял, а и прейґ медийох ше поряднє апелує на рационалне хаснованє водових ресурсох. Медзитим, по Фейсових словох, Вербащанє нє троша воду рационално, окреме у ярнїм периодзе. ВАЖНЕ КОНТРОЛОВАЦ ИНСТАЛАЦИЇ – Окрем того же воду мушиме трошиц одвичательнєйше, барз важне поряднє контроловац инсталациї. Кажди хаснователь може превериц чи ма проблем зоз инсталациями, так же застанови воду на нукашнїх инсталацийох и вец опатри чи водомер реґиструє трошенє води. Тиж так, нєобходне защициц и изоловац инсталациї у жимским периодзе – посовитовал Фейса. Потреби за воду вше векши на нашей планети, а обнавйованє того ресурса длуги и спомалшени процес. З обезпечованьом и рационалним хаснованьом води злєпшує ше условия живота, зменшує хороти и злєпшує здравствену културу жительох и просекову длужину живота. Фаховци гваря же по 2025. рок коло два трецини жительства почувствує озбильни нєдостаток води, и прето бриґа о води задаток шицких нас.■ А. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 49. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЛАВИРИНТ СПОКУСОХ

У преполней Велькей сали Дома култури 49. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї всоботу, 18. марца, шветочно отворели о.д. директора Дома култури и предсидатель Орґанизацийного одбору Меморияла Йоаким Рац, як и режисер и драмски писатель Звонимир Павлович

ривитуюци публику, Йоаким Рац виражел и наздаванє же шлїдуюци меморияли буду репертоарно богатши, понеже и нашо чолни институциї маю намиру вецей укладац до театралней творчосци, публики пожадал же би уживала у тогорочних представох, а окреме представел и привитал спомнутого Звонимира Павловича, родом Керестурца, нєшка Новосадяна, котри и автор текста представи „Зазбероваче труплох” з чию премиєру Мемориял и почал. Отвераюци Мемориял, Павлович з тей нагоди здогаднул на свойо перше стретнуце з филмску уметносцу праве у тей истей сали у Керестуре, та на познєйшу активносц у театралней уметносци. Визначел свойо мотиви и виглєдованя – од театра конфронтациї по такв. амбиєнтални театер, хтори дава нєпоштредни контакт актерох у представи з публику, и свойо експериментованя хтори го женю на театралну творчосц. – Театер конфронтациї, преходзаца форма на драги ґу амбиєнталному театру котри понука патрачом, т. є. публики, такв. сотруднїцку акцию. Так сце, наприклад, уж даскельо роки мали нагоду патриц представи котри ше бавя по койдзеяких складищох, пиньвицох, ґарадичох и пойдох, дзе панує сопух на збутнєте, дзе актере нательо блїзко, у скоро интимним одношеню зоз публику и можу видзиц кажди мим, кажду ґримасу, зной, слизу, чуц шеп-

танє, здихованє, практично як на даяким огромним филмским платну. Ваш вибор визури, места одкадз ше сцеце припатрац, виключно ваша приватна ствар, можеце ше опредзелїц и зумирац шицки деталї котри вам ґлумци понукаю и за котри сце прешвечени же сце єдини, ексклузивни шведок тому чому сце присуствовали. Цо скорей почнєце вериц до тих и таких можлївосцох, скорей сце годни вериц до сказкох, скорей ше научице бавиц ше, виглєдовац, преходзиц през лавиринти спокусох – гварел, медзи иншим, Звонимир Павлович отвераюци тогорочни Драмски мемориял. М. А.

***

НЄСПОДЗИВАЮЦИ АБСТРАКТНИ ФОРМИ У ЕНКАУСТИКИ У рамикох 49. Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї всоботу, 18. марца, у голу Дома култури у Руским Керестуре отворена вистава малюнкох у технїки енкаустика Сонї Папуґа з Беґечу, родом зоз Миклошевцох. Папуґовей то седма самостойна вистава, а оворела ю предсидателька Здруженя подобових уметнїкох „Ликум” з Нового Саду Любица Амиджич, чий член однєдавна и Папуґова. Слова потримовки єй роботи од Дружтва за руски язик, литературу и културу на отвераню вистави виповедла и Ирина Папуґа.

14 РУСКЕ СЛОВО

Як визначела Амиджичова, фасцинована є з тим цо дознала о Керестуре – же ту роби и єдина Ґимназия у швеце на руским язику, тиж и з подобу Петра Ризнича Дядї, котри бул всестрани уметнїк, медзи иншим и маляр. – Соня барз успишно звладала технїку енкаустики и у своїх дїлох указує винїмково естетски одношеня од змируюцих елеґийних и носталґичних мотивох природи хтори ю окружую, родного краю, птицох по нєсподзивююци абстрактни форми. Поступок любопитлївого дзецка хтори, на єй щесце, затримала у себе, та з вельку цеплоту виражує свойо чувства, аж по драматични крик полни зоз страсцу. Тото цо сиґурне же пред єй дїлами нїхто нє остава ровнодушни – гварела на отвераню вистави Любица Амиджич. Бешедуюци о малюнкох Сонї Папуґовей, Амиджичова визначела же Соня барз добре звладала ремеселску часц енкаустики – кладзенє воску на горуцу пейґлу, а потим його преношенє на платно, алє и виражовац свойо емоциї и уметнїцки дожица природи, родного краю, птицох и подобне. У голу Дома култури виложени коло штерацец роботи Сонї Папуґа, хтори нащивителє можу опатриц под час Драмского мемориялу. М. А. 24. МАРЕЦ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 49. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ТОТАЛИТАРИЗМИ НЄ ВИБЕРАЮ ЖЕРТВИ У полней сали керестурского Дома култури Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” всоботу, 18. марца, зоз премиєрним виводзеньом представи „Зазбероваче труплох”, хтору по тексту Звонимира Павловича режирали Славко Орос и Михайло Зазуляк, отворел тогорочну смотру наших театрох, 49. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї редстава о остатнїх дзешец рокох живота др Гавриїла Костельника, од 1938. по 1948. рок ошвицує велї историйни подїї о його живоце, хтори у народзе можебуц менєй познати. Костельникова розпука у чежких историйних обставинох, його ламаня и одлуки у зраженю восточней и заходней цивилизациї, односно православя и католїцизма на просторе України, та його приватни, фамелийни живот, у хторим було вельо контроверзи и траґики. Костельник бул оцец пецерих дзецох, та капацитети за його уценьованє були вельки, бо кажди родитель би и живот дал за свойо чадо. Тиж так вон бул и уплївна подоба того часу у Заходней України, др филозофиї и преподавач на Богословскей академиї, цо му будзе одвжате, та парох Преображенскей церкви и главни казательник у церкви Святого Юра у Львове. Представа у режийним поступку була одҐЛУМЦИ У ПРЕДСТАВИ лично обдумана и режиУ представи ґлумели искуснєйши як и младши ґлумци рийней подїї, на Львовским псеврана, з оглядом же Пару скей театралней сцени, як цо спомнути Михайло Ва- дособоре 1946. року кед ше чул и вловичов текст писани рґа, котри того вечара достал и награду публики за найфилмично, та є так дати його глас. лєпше одбавену улогу; потим Михайло Зазуляк, Славко и на керестурскей сцени Орос, Ксения Макаї Орос, Емил Няради, Ненад Канюх, Ґлумци приповедку одбавели у у велїх кратших сцен- Владимир Надь Ачим, Ксения Бодянец, Владимир Варґа, одличним пошвидшаним темпу, ских сличкох, хтори зда- Александер Мудри, як млади ґлумци Андрей Орос, Ребе- окрем у дасеклїх секвенцох дзе бали на кадри у филме. ка Планчак, Яким Винаї, Силвия Малацко, Иван Надь и тота ритмика дакус ловґла. ДраТекст минимално при- Борис Будински. матика сцигує по свой крешендо у лагодзени за сценске вирозправи помедзи панїматку Елеводзенє и нїч нє страцел од свойого ориґиналу. Музика и онору и о. Гавриїлом, дзе публика у тим диялоґу дозна музични ефекти одлично укомпоновани до представи дзе шицку историйну позадину збуваньох того часу и проблеше композиция „Кармина Бурана” Карла Орфа зявює як ми у котрих ше нашла їх фамелия. Кельо тому допринєс подлога, а барз добре укомпонована и молитва Оченаша, Костельник зоз своїм вибором и одлуками, чежко судзиц, хтору шпива о. Йоаким Холошняй зоз Хором „Розановим”. бо медзи двома тоталитарнима режимами, нацизма и стаФилмичносци допринєсли и шветлосни ефекти, хтори лїнизма, можлївосци балансованя у одлукох були барз зутиж були барз добре обдумани и укомпоновани до пред- жени, а Костельник доконца нїкому нє бул потребни. стави. Сцена максимално єдноставна и функционална яку Конєц представи тиж так ма моцну символику жертви, вимага нєшкайши сучасни театер, бо имаґинация патрача святосци жертви и писане слово хторе остава за вични чаможе дочаровац шицко, а найупечатлївши були чарно-би- си, а Керестурци нїґда нє забули на свойого краяна, на ли филми зоз того периоду, хтори ше указовали на вельким його творчосц ше здогадуєме каждей єшенї на манифестабиму и були цалком у функциї сценского приказу, надо- циї праве Костельникови пошвеценей. полньованя приповедки, указованє на час и атмосферу тоЦали ансамбл дал шицко од себе же би премиєрне виводталитарних дружтвох и насилносци забиваня, кед людски зенє було на високим уметнїцким уровню, нїч нє затаєло, живот нє значи нїч. Тота часц у представи сцигла по свой анї технїка, хторей у представи було надосц. Правда, вше максимум кед публика у сали Дома култури мала нагоду мож дацо зауважиц, як наприклад же сцени забойства кус видзиц Гавриїла Костельника на филмским платну у исто- слабши од гевтих животних, алє цалосни упечаток же тота представа як цаловкупни руски проєкт од текста по режию и виводзенє, треба же би постала руски бренд и же би ше ТЕХНЇЧНА ПОТРИМОВКА ю з репертоара нашого театра нє знїмало, алє робело на усовершованю у ґлуми, хтора вшелїяк през час дозреє. Орґанизатор представи „Зазбероваче труплох” и монУпечатки барз моцни, текст одлични з моцну драматику, тажер видео-сеґментох Сашо Палєнкаш, суфлер и реалє без патетики, з моцну поруку, а публика у сали Дома квизитер Таня Арва Планчак, костимоґраф Таня Орос, майстор звука Владимир Бесерменї, шветла Желько Пакултури нєпреривно кляпкала. Ґлумцом аплауз цала плаца шо, за репродукцию видео-сеґментох задлужени Павле за їх витирвалу жертву, бо ґлума подрозумює нє лєм шлєРац и Жарко Остоїч, а сценски роботнїки Дюра Хома и бодни час, алє и напорни физични анґажман поєдинца..■ Борис Будински Олена Планчак-Сакач

24. МАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 17. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ЯР ДР МАФТЕЯ ВИНАЯ” У СУБОТИЦИ

СПОМИН НА ПИСАТЕЛЯ У Суботици, пияток, 17. марца, отримана 17. Културна манифестация „Яр др Мафтея Виная”, хтору традицийно организує Дружтво Руснацох у Суботици. Манифестация почала у пополадньових годзинох зоз покладаньом квеца на гроб Мафтея Виная на Байским теметове у Суботици. Културна манифе стация предлужена вечар, а пре нєдостаток власного простору, тогорочна „Яр др Мафтея Виная” отримана у просторийох Бунєвскей матки. Присутних привитали предсидатель Дружтва Иван Гарди, котри бешедовал о

Предсидатель Дружтва Иван Гарди

Хлопска шпивацка ґрупа зоз РКЦ з Нового Саду

историяту Манифестациї, як и о животу и дїлу др Мафтея Виная. Етела Єринкич у мено Городу Суботица бешедовала о важносци и богатстве присуства вецей културох на тим просторе. Подпредсидатель Националного совиту Руснацох Микола Шанта у мено НС бешедовал о функционованю културней автономиї и о важней роботи хтора пред Руснацами зоз Суботици и Националним совитом, а то означованє Дня Руснацох, хторе ма буц праве у Суботици. Тота подїя нагода же би ше при власцох городу тирвацо ришело проблем просторийох Дружтва Руснацох у Суботици. На програми Ясмина Варґа Пеячки одрецитовала писню „Ко сидба” Мафтея Виная, Хлопска шпивацка група Руского културного центру з Нового Саду одшпивала єденац шпиванки зоз свойого богатого репертоару вецейязично, а историчар Сашо Сабадош прейґ свойого викладаня присутних упознал з руску пресу медзи двома шветовима войнами. На Манифестациї була присутна и панї Татяна Таґасович, дзивка др Мафтея Виная. Манифестация закончена з пригодним коктелом и друженьом госцох и домашнїх. Н. Ґ.

З НАГОДИ 80-РОЧНЇЦИ ОД НАРОДЗЕНЯ

КНЇЖКА О АКА ДЕМИКОВИ МУШИНКОВИ Концом прешлого року, з нагоди 80-рочнїци од народзеня визначного науковца, академика Миколи Мушинки, у Пряшове (Словацка) обявена кнїжка автобиоґрафских здогадованьох и пригодних статьох пошвецених його животному ювилею. Кнїжка ма наслов „У каждого своя доля” и зложена є з двох часцох. У першей, розгварка Яро слава Шуркали з Миколом Мушинком, у котрей ювилант на барз интересантни способ бешедує о своєй длугорочней науковей роботи и надзвичайно широким дияпазону интересованьох, док у другей часци обявени привитни статї котри сцигли на адресу ювиланта од колеґох, студентох и приятельох. Попри велького числа науковцох з цалого швета, зоз Сербиї у кнїжки вишли статї о. др Романа Миза, академика Юлияна Тамаша и Дюри Латяка, а ту и статя нєдав-

16 РУСКЕ СЛОВО

но умартого Мирона Жироша з Мадярскей. Мено академика Миколи Мушинки у нашей културней и науковей явносци, особлїво у публикацийох на руским язику, присутне уж вецей як пейдзешат роки. Як винїмкови фолклориста и познаватель усней традициї Русинох и Українцох у Стреднєй Европи, вон обявел коло сто самостойни кнїжки, вецей стотки науково розправи, на тисячи публицистични статї и рецензиї з вецей обласцох дружтвеного и културного живота. З цильом же би ше науковей и фаховей явносци приблїжело основни корпус його творчосци на тему Руснацох у Войводини/Сербиї, нєодлуга у виданю НВУ „Руске слово” спатри шветлосц дня и його кнїжка „Од усней по писану литературу”. М. М. Цап 24. МАРЕЦ 2017.

наша тема:

ЧИ МАМЕ ОСНОВИ за руску оводу?

ROK XVI ^ISLO 3 Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: Даниєла ДЮКИЧ, Ивета Джимровски

ПАТЬМЕ ЯК РОБЯ КОЛО НАС У

Предшколскей установи „Радосне дзецинство” у Новим Садзе, у обєкту „Палчочка”, каждей стреди воспитачка Александра Колбас єдну школску годзину роби з нашима рускима дзецми. Бешедую, шпиваю и рисую и тото цо барз важне – бавя ше. Нїч ше нє роби лєм так, бодай би ше робело, за шицко постої точно утвердзени план и програма, гоч ше вецей раз Колбасова тому плану муши присподобйовац, пре велї причини. Нє шицки дзеци знаю бешедовац по руски, велї лєм розумя нашу бешеду, розлични возрост, розлични характери... Прето єдна годзина до тижня, шлєбодо мож повесц и кус менєй од годзини док ше шицки нє посходза – барз кратка. Од то го школ ско го ро ку 2016/17, у єд ним з обєк тох „Ра до сно го дзе цин ства” отво ре не ми ша -

24. МАРЕЦ 2017.

не од дзе лє нє на словац ким язи ку. У ґру пи єст два цец єд но дзец ко, и по сле да ске лїх ме ша цох ро боти, ис куства вос пи тач кох, алє и роди чох, по зи тив ни. Шиц ко цо през дзе нь ро бя, уча, и ба вя ше, ро бя то през бе шеду на словац ким язи ку. Вра цам ше на на шу ґру пу. У „Пал чоч ки” упи са ни 26 дзе ци од трох по ше йсц ро ки, но на год зи ни ход за лєм штве ро, пе це ро, рид ко кеди осме ро дзе ци. Ис куства од ско рей ука зую же те льо ке льо єст упи са ни дзе ци, ище те льо их єст у Новим Сад зе хто ри нє упи са ни, чи йо роди чи оби дво йо Русна ци, або лєм єд но з нїх, а дзе ци по кус при поведаю по руски, або наш язик ро зумя. Чи ше мож упатриц на Слова цох и ру шиц по їх шлї дох, цо ре ал не, а цо нє – те ма на шо го Додат ку.

РУСКЕ СЛОВО 17

наша тема:ЧИ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

МАМЕ ОСНОВИ за руску оводу?

ОЗБИЛЬНА ТЕМА ЗА ОЗБИЛЬНУ РОБОТУ

Пише: Славица ФЕЙСА

Каждей стреди у новосадскей „Палчочки” вихователька Александра Колбас дочекує нашо, руски дзеци. Поряднє приходза тельо же их мож почитац на пальцох єдней руки, гоч су до ґрупи уписани вельо вецей. У обєкту „Колибри” Словаци однєдавна маю свою ґрупу, оддзелєнє на словацким язику, з хторим кажди дзень робя два виховательки. Питанє ше саме наклада – чи наша заєднїца порихтана на таку драгу яку прешли Словаци?

Новим Садзе Руснацох єст вше вецей, окреме прето же ше млади родичи з наших руских валалох опредзелюю ту жиц. Гоч су у вельким варошу, у рускей заєднїци ше звекшого зна хто одкаль, и чи даєдна фамелия ма дзеци, дзе су уписани, до хторей школи ходза... Прето мож предпоставиц же окрем двацец шесцерих уписаних до ґрупи на руским язику у „Палчочки” єст голєм ище тельо дзеци хтори нє уписани. ЧЕЖШЕ РОБИЦ КЕД НЄТ ДЗЕЦИ У ПУ „Радосне дзецинство”, обєкту „Палчочка”, маме дзеци од трох по шейсц роки, углавних з мишаних малженствох хторих родичи привожа зоз шицких крайох Нового Саду. Праве тота просторна оддалєносц єдна з причинох же стредами нєт вецей дзеци, но добре познате и тото же нєшкайши дзеци одмалючка активни окреме у спортских секцийох, хторим термин теди кед и друженє по руски. По словох воспитачки Александри Колбас єст и таких родичох хтори наисце вше приведу дзецко, дзепоєдним нє завадза же муша приходзиц аж з Петроварадину, алє таких єст мало. Прето вона нє раз присподобює годзини тим дзецом хтори приду, бо нє шицко єдно кед лєм єдно або двойо з нїх бешедую по руски, док други двойо-тройо исте лєм розумя. Най пояшнїме – годзини нє обовязни, виборни су, так як и на основошколским и стредньошколским уровню, но хтошка (родичи) их заш лєм вибрали, и подписали, нажаль, же би були лєм на паперу. СЛОВАЦОМ ШЕ УДАЛО Од першого септембра того школского 2016/2017. року у ПУ „Радосне дзецинство”, у обєкту „Колибри” отворене мишане оддзелєнє на словацким язику. Од двацец єдного дзецка, векшина з мишаних малженствох дзе єден з родичох Словак або Словачка, но єст и винїм-

18 РУСКЕ СЛОВО

ки, дзе родичи нє Словаци инсистовали же би им дзеци, гоч су сербскей националносци, научели ище єден язик. Штверо дзеци родичи привожа з Ветернику, єдно з Темерину, док векшина з варошу. Робя з нїма два воспитачки – Ивета Джимровски и приправнїца Даниєла Дюкич, хтори после даскелїх мешацох роботи подцагли смужку: – Нє знали зме як шицко будзе функционовац на самим початку, алє после даскелїх мешацох можеме повесц же зме барз задовольни, окреме кед видзиме же задовольни дзеци и їх родичи. За кажди возрост предвидзени план и програма, а ми два ше ускладзуєме, радзиме, маме велї идеї – гваря Ивета и Даниєла и надпоминаю же би можебуц нїч нє було од тей приповедки кед би Национални совит и Република Словацка нє помогли. А почало так же Национални совит порушал анкету за родичох з питаньом чи су заинтере совани же би ше у рамикох ПУ „Радо сне дзецинство” отворело ґрупу хтора будзе робиц на словацким язику. Кед вид зели же маю досц дзеци, лапели ше до роботи. До стали желєне шветло же можу ушориц роботну про сторию у спомнутим обєкту, хтора комплет опремена з мебльом и дидактичним материялом. Половку пенєжу дала Република Словацка, Канцелария за Словакох хтори жию у дияспори, а половку Национални совит у рамикох плана и програми Одбору за образованє, а з цильом уключованя цо векшого числа дзецох до настави на мацеринским (словацким) язику. Воспитачки до ставаю плацу з державного буджету. Од словох воспитачки Ивети, каждого року Национални Совит подноши вимогу за нови проєкт, же би могли обновиц тото цо у оводи найпотребнєйше. Маю вельку потримовку родичох. – Уж нам ше явели даскелї родичи хтори би од идуцого школского року приводзели свойо дзеци до ПУ „Колибри”. Вони барз важни, бо кед би нє мали дзеку приводзиц дзеци до ґрупи, ми би нє могли робиц. Тераз ше роби 24. МАРЕЦ 2017.

и на тим же би и Основна школа, односно ґрупа, була у Новим Садзе. Було би то барз добре, бо би вец зоз тей, нашей ґрупи, дзеци директно прешли до школи – гвари Ивета. ЧИ ЗМЕ ГОДНИ „ПРЕПИСАЦ”? Ознова ше врацаме до обєкту „Палчочка” дзе Руснацом дата можлївосц же би ше раз до тижня чуло бешеду и по руски. Правда, за єдну годзину нє мож зробиц бог зна цо, пре причини хтори спомнути на початку того тексту, алє чи мож „преписац” од Словацох, питанє на хторе вредзи поглєдац одвит. Предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох Мелания Римар гвари же за тоту тему треба озбильно порихтац терен. – Анкету треба добре порихтац нє лєм у „Палчочки” з двацец пецерима родичами, алє вельо ширше, и шицко медийски потримац. Думам же о тим треба приповедац на Радию и Телевизиї, писац... Тота тема муши буц нєпреривно присутна у явносци – гварела Римарова и наглашела же на идуцей схадзки Одбору за образованє НС, поруша тоту тему же би ше видзело и яки финансийни можлївосци у Националним совиту, алє и як диха наша заєднїца, з єдним словом, як гварела – потребне випипац пулс. Римарова ше обава, бо як гвари, Руснаци заш лєм нє маю таку моцну националну свидомосц як цо ю маю Словаци, и нє маю за собу матичну жем хтора би помогла з донациями. – Кед ше шицки коцочки поскладаю, и кед будземе глєдац же би же би ше даєдну просторию опремело, за тото цо глєдаме мушиме буц и одвичательни. Прето ше ми видзи же тоту тему треба прешириц нє лєм у Националним свиту, алє можебуц и у Заводзе за културу войводянских Руснацох, т. є. на вецей адреси – прешвечена Мелания Римар. ДАРМО ШИЦКО КЕД НЄ БУДЗЕМЕ МАЦ ДЗЕЦИ Предсидателька Дружтва за литературу и културу, педаґоґ Ирина Папуґа, єдна з тих хтора за остатнї два и пол децениї барз вельо зробела и з фахового, алє и орґанизацийного боку же би ше нашо наймладши дзеци учели по руски. Дуркала на велї дзвери же би хтошка учул и дошлєбодзел Руснацом мац свой „куцик”, од наймладших по тих цо нєшка на рускей Катедри. – Ми мушиме почитовац нормативу держави у хторей жиєме и ми тото и робиме. Маме тоту можлївосц як национална заєднїца хтора ма културу и длугу традицию основного и предшколского образованя. Маме права, алє о обовязку тото пе стовац, потримовац и доприношиц розвою, алє зме можебуц ище вше на дзепоєдним 24. МАРЕЦ 2017.

Мишана ґрупа дзецох на словацким язику з воспитачками Ивету и Даниєлу

ЗАХОРОНКА – Кед до Коцура давно пришол млади паноцец Лабош, у єдним обисцу основал Манастир, правда, з потримовку єдного багача. Вон задал шестром хтори мали дипломи вихователькох же би учели дзеци. Знал цо сцел, мал капитал, и так настала Захоронка. Поставям питанє – чом ми нє можеме отвориц приватну оводу? Чом нє маме таких мудрих, богатих...? Ми нє маме таких Руснацох хтори би жертвовали свою часц капиталу, наприклад власни будинок, и дали го за оводу, як цо було з коцурску Захоронку – заключує Ирина Папуґа. ступню нє досц допринєсли. Родичи нєшка нє маю таку свидомосц як цо ю мали нашо предки, а мушели би ценїц тото цо потераз зробене и допринєсц же би ше тота система нє звалєла. А, звалї ше теди кед нє будземе мац дзеци – гвари Папуґова и як вельки проблем визначує едукацию родичох. – Родичи би требали потримац шицки здобутки хтори маме, бо то нєт нїґдзе на швеце. Хиби нам дакус вецей злоги, вецей фахово особи, и тих цо порихтани викасац рукави и буц оперативни. Треба нашо наймладши дзеци „удрилїц” до системи ПУ, а нашо виховательки же би були по закрицом „Радосного дзецинства”. Бо, маме шицки предпоставки, и нє маме оправданє спац и нїч нє робиц, а лєм приповедац – гвари Ирина Папуґа. У остатнїм чаше наявени реформи у ПУ „Радосне дзецинство”. Як вони буду випатрац и як ше будзе розвивац предшколске образованє у НС, чежко же мож знац. Можебуц тераз права хвилька дац шицко од себе и пробовац голєм з єдним ваґоном приквачиц ше на тот „гайзибан реформох”, а з нашу, руску ґрупу дзецох. Так як то зробели и други.■

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема:ЧИ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

МАМЕ ОСНОВИ за руску оводу?

ОЗБИЛЬНА ТЕМА ЗА ОЗБИЛЬНУ РОБОТУ

Пише: Славица ФЕЙСА

18 РУСКЕ СЛОВО

Мишана ґрупа дзецох на словацким язику з воспитачками Ивету и Даниєлу

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

жела рибу хтору влапели, а вечаром уж варели рибом єдзенє за ютре... И так дзень за дньом. Познєйше ше указало же ше дїдо дакус спревед. Баба постала така схопна у лапаню рибох же го на каждим змаганю ушила... Дїдо приходзел дому з бронзу, а баба позберала злато... Уж му до конца прешедли и хлїсти, и дуґови, а и пражена риба... Страцел ентузиязем... Бабу шерцо служело ище кратки час... Видало ю на треци дзень Крачуна, праве кед дїдо пошол до майсторского на традицийну схадзку. Барз за ню плакал... После єй шмерци дїдо вецей нє пипнул циґонї и риболовецки прибор, лєм теди кед зоз старого ормана почал виберац шкатули зоз спреведачками, мамками, з кута вицагнул галов, и хто зна кельо циґонї, и шицко пороздавал. Нєодлуга и место на беґелю почало зарастац, а и дїдо помали лєгал до посцелї. Нїч му вецей нє помагало, лєм попатрунок на медалї хтори вишели на другим муре, здогадовали на красни часи. Верим же и тераз баба и дїдо даґдзе у нєбесним белавидлу заруцую циґонї, верим, бо створели памятки за цали живот, нє лєм за свойo, алє и за нашо животи. Паметаю их и други рибаре, и леґинє хтори ше над раном ходзели трезбиц на беґель. Так и треба жиц живот – же би и ми мали цо паметац, же би нас нашо дзеци паметали, приятелє и случайни преходнїки. Же бизме у конєчней хвильки мали з ким пойсц лапац риби...■

Фото: Pixabay

ЖИВОТ ТРЕБА ЖИЦ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

статнї час сом цошка сентиментална. Патрим на дзеци як швидко рошню, а видзи ше ми же сом сама донєдавна була як вони. Лєдво сом чекала наполнїц осемнац роки. Бо, гат, цали швет предо мну, шицки ми дзвери буду ширцом отворени. И були, нє можем гришиц душу... А тераз уж у тих рокох роздумуєм и о иншим – як би унапредзиц здравє же би ме цо длужей служело, хтори то здрави животни звикнуца мушим каждодньово жиц... Паметам, наисце, як вчера, кед моя баба почала чувствовац бриґи зоз шерцом, ходзела на препатрунки, пила лїки, алє дохтор єй гварел же єй нє помогню кед ше нє почнє вецей шпацирац, гонїц бициґлу, лєбо вецей часу преповадзовац у природи. Дїдо, познати у валалє як скравец, алє вельки любитель перше пчолох а вец и риболову, дзечнє бабу волал зоз собу на беґель. Ша, пойду двойко на бициґлох, спакую циґонї, та буду уживац... Так и було. Дїдо мал на беґелю свойо место дзе лапал риби. Побрежє вше було очисцене, як и вода, а риби накармени. Було ту надосц места и за нас, унучата, гоч зме нє барз любели ходзиц. Пошвидко у баби и дїда настал нови шор. Рано ше вчас ставало, а после фриштику ше обрацало педали. Накадзи сцигли на беґель, розкладали свойо карсцелїки, намесцали чуварку, дїдо уж преберал по хлїстох, а баба заруцовала. Кед почало припекац, позберали ше и рипали дому. Баба нашвидко напра-

20 РУСКЕ СЛОВО

24. МАРЕЦ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НЄКАЖДОДНЬОВА ГОДЗИНА У ҐИМНАЗИЇ „ПЕТРО КУЗМЯК”

СКАЙП УПОЗНАВАНЄ ЗОЗ ПАРНЯКАМИ З ВЕЛСУ Ґимназиялци другей класи Штреднєй школи „Петро Кузмяк”, по шесцеро школяре з руского и сербского оддзелєня з професорку математики мр Наталию Будински, 16. марца отримали скайп годзину зоз парняками з єдней школи у Велсу у Велькей Британиї, и їх професором Полом Воткинсом. На годзини школяре ше медзисобно упознавали з темами зоз школярского живота, препровадзованя шлєбодного часу и подобне. Так єдни другим поставяли питаня и о интересантносцох у їх месце, о орґанизованю школского живота, о музики, спорту и подобне. Як дарунок своїм парняком школярка Марина Роман зоз провадзеньом товаришкох одшпивала два сучасни анґлийски шпиванки. Школяре ше єдни другим випитовали и хтори язики уча, а Велшанох цикавело хтори язик нашим школяром главни. Понеже комуникация була по анґлийски, на концу професор Воткинс похвалєл знанє анґлийского наших школярох. Як за „Руске слово” виявела професорка Наталия Будински, скайп годзина у керестурскей Школи орґанизована други раз, а дзекуюци членству Будинсковей у заєднїци Микрософтиновативних наставнїкох дзе професор Воткинс скайп-мастер. То заєднїца наставнїкох хтори применюю сучасни способи роботи, з акцентом на хаснованє микрософт технолоґийох. Як на концу гварели и керестурски школяре учашнїки у тей скайп годзини барз ше им пачи таки способ

ученя анґлийского язика хтори нє маю нагоди хасновац у нєпоштредней комуникациї. Пачело ше им и тото же гоч вони жию у малим штредку, у комуникациї з парняками з Велсу видзели же нє заоставаю за шветом у своїх интересованьох и препровадзованю шлєбодного часу. Циль таких скайп годзинох повязованє и медзисобне упознаванє школярох, а тиж и хаснованє сучасних способох интернет комуникациї, и по словох професорки Будинсковей то лєм початок таких годзинох у керестурскей Школи. М. Афич

ЗОЗ ЗОНСКОГО РАНҐУ

ОСМЕРО НА ПОКРАЇНСКУ СМОТРУ РЕЦИТАТОРОХ У Бачу 18. и 19. марца отримана Зонска смотра рецитаторох зоз Заходнобачкого и Южнобачкого округу, на хторей у трох возростох участвовали и 13-еро рецитаторе по руски, а осмеро ше пласовали на Покраїнску смотру. У младшим возросту на Покраїнску смотру рецитаторох з писнями по руски ше пласовали Иван Молнар и Кристина Дюрянїн з Дюрдьова и Катарина Накич з Нового Саду; у штреднїм возросту Валентина Новта з Ру-

24. МАРЕЦ 2017.

ского Керестура, Катарина Недич з Коцура и Валентина Салаґ з Дюрдьова, а у старшим возросту Мирослав Малацко и Павлина Шепински з Керестура. На Зонскей смотри у Бачу ше змагали и Ема Живкович з Руского Керестура и Марина Барна з Дюрдьова у младшим, Матей Шепински з Керестура и Валентина Михняк з Дюрдьова у штреднїм и Марко Недич з Коцура у старшим возросту. Наших рецитаторох пририхтали Олена Живкович и Мая Зазуляк у Керестуре, Мария Самарджич и Яким Гарди у Дюрдьове, Весна Дринчич у Коцуре и Весна Кухар у Новим Садзе, а рецитаторох оценьовали Миодраґ Петрович, Каталин Фазекаш, Ана Грчян Лесковац и Михайло Зазуляк. Покраїнска смотра рецитаторох будзе отримама у Сечню од 21. по 23. април. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДВАЦЕТА РОЧНЇЦА ФАХОВОГО АНҐАЖМАНУ РЕЖИСЕРА ВЛА ДИМИРА НА ДЯ

У ЧЕЖКИХ ЧАСОХ ТРЕБА „ЗБИВАЦ ШОРИ” Пишe: Сенка НА ДЬ

У Руским Керестуре нєдавно премиєрно виведзена младежска представа „Боинґ-боинґ”, хтору по тексту Марка Камолетия режирал Владимир Надь Ачим, єдини школовани фахови режисер у рускей заєднїци. Того року ше наполнюю 20 роки од його дипломованя на Києвским державним универзитету театралней уметносци „Иван Карпенко Карий” у України, та зме ше з тей нагоди оглядли на його творчосц и обставини у хтрих робя нашо уметнїки

ладимир народзени 1970. року у Кули, а основну и штредню школу, напрям Система и орґанизация културних активносцох, закончел у Руским Керестуре. Студирал историю на Филозофским факултету у Новим Садзе, филозофию на Pontificia Universita Urbania у Риме, а дипломовал на Києвским державним универзитету театралней уметносци „Иван Карпенко Карий” у України, на напряме за ґлуму и режию. За 20 роки фахового анґажованя, Ачим за собу ма 73 проєкти, спомедзи чого 12 радио-драми, єдна кнїжка, два семинари о театралней дїялносци. Окрем порядного анґажованя у Руским народним театре „Петро Ризнич Дядя” и Драмским студию „АРТ”, з часу на час є гонорарно анґажовани як режисер у Театре Александра Духновича у Прешове. УПОЗНАЛ ВЕЛЇХ ВИЗНАЧНИХ ФАХОВЦОХ З ОБЛАСЦИ ТЕАТРА -– Студиї режиї тирвали пейц роки, спомедзи хторих штири баржей теория, а у пиятим року ше окончовало асистентску праксу и робело на дипломскей роботи.

У ТЕАТРЕ ШЕ НЄ ЖИЄ ЗОЗ СТАРЕЙ СЛАВИ

– Прешол сом шицки етапи роботи, писанє текстох, драматизациї, ґлумел сом, режирал и участвовал у рижних комисийох. У театралней дїялносци ше нє жиє зоз старей слави, вше кед раз крочиш на сцену покладаш нови испит и мушиш буц вше лєпши. После телїх представох за собу, наградох и припознаньох можебуц ше нє мушим доказовац, алє голєм нє мушим спаднуц спод уровня хтори сом себе задал – гвари Ачим.

22 РУСКЕ СЛОВО

Асистентску праксу сом робел у Сербским народним театре у Новим Садзе при професорови Еґонови Савинови, котри преподава на Факултету драмских уметносцох у Беоґрадзе, а бул сом асистент и прекладатель госцови зоз України Виталийови Дворцинови. Сцем визначиц остатню лекцию хтору сом запаметал од професора, кед нам на додзельованю дипломох гварел „Ище нєшка нас оценюєм я и вашо професоре, а од ютра вас будзе оценьовац живот”. Ту бул барз у праву, алє медзи шориками нам дал ище єдно значне порученє – „керуйце людзох котри ше сплїхца зоз политику, котри свою кариєру правя прейґ политики, прето же до политики звичайно уходза людзе котри то нє робя зоз найлєпших намирох и любови и прешвеченя, алє зоз хасну”. Стало ше же ми такой перша животна лекция була праве тота – здогадує ше Владимир. Пре чежки економски условия у яких уметносц функционує, Ачим гвари же през праксу научел „оголїц идею до символа”, та же му за представу нє потребни вельки буджет. – Найважнєйши ми идеї и идеали, же би представа мала дух хтори пренєше патрачом. У своєй роботи правим вельо компромиси, прекравам сценоґрафию зняту зоз пойда, шопкох, импровизуєм и зоз того пробуєм направиц уметносц. Мойо сотруднїки и я баржей уключуєме мрию, креацию и видзим же то може буц максимално одбавене – гвари наш собешеднїк. КАЖДА ПРЕДСТАВА ТО КОМПРОМИС ДАТИХ ОБСТАВИНОХ – Найсмутнєйши сом кед нє можем витвориц идеалну вариянту, кед у глави оперуєм зоз ню, а условия цалком процивни. Алє найлєпше мерадло то щири и спонтани 24. МАРЕЦ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ реакциї ґлумцох и патрачох. Спомедзи своїх витвореньох бим видвоєл представу „Паридя”, представу „Жени” хтору сом робел у Сенти, а у Прешове ми мила представа „100 000” хтора була виведзена аж 87 раз. Мойо стретнуце зоз класику була Костельникова „Єфтайова дзивка”, адаптация „Лєт над гнїздом куковки”, а окреме ми значни „Сабирни центар” Душана Ковачевича, дзе сом мал комплетну професийну екипу зоз Сербского народного театра – гвари Ачим. Режисерска робота то и педаґоґийна робота, а наш собешеднїк ше потераз опробовал у режираню дзецинских, младежских, и озбильних театралних представох. – Основни критериюм при виборе представи то же би вона була на уметнїцким уровню, потим можлївосц интерпретациї и кельо то интересантне за публику. Позитивне же познам своїх сотруднїкох и знам хтору улогу кому додзелїм, а потим их водзим по етапох, з тим же режисер, як у шаху, вше муши буц даскельо крочаї опрез цалого ансамбла прето же ше кажде з нїх подписує под свою улогу, а режисер ше подписує под цалосц и то велька одвичательносц – толкує Владимир и додава же поставянє представи завиши од обставинох. – У Прешове сом поставел представу за 17 термини, углавним ше ми треба уклопиц до мешаца. Алє иншак у просеку потребне отримац коло 40 проби – перша етапа то анализа за столом, потим розпорядково мизансценски проби и вец кед ше представа цалком оформи, потребни голєм 10 проби за убавйованє. Но, шицко завиши од екипи, понеже найновши представи „Боинґ-боинґ”, як и „Зазбероваче труплох”, у хторей и я ґлумим, мали менєй цалосни проби – гвари Ачим. НАУЧЕЛ СОМ РОБИЦ У СКРОМНИХ УСЛОВИЙОХ З рока на рок обачиц неґативни тренд зменшованя буджету за културу у шицких єй сеґментох, та и за театер. – Нобеловец за литературу Миґуел Де Унамуно з єдней нагоди гварел же театер єднак значни як цо значне одкрице колєса, лєбо огня за чловечество. Томас Ман гварел же театер ма моц єдну громаду претвориц до народу. Маме шветови приклад дзе македонски театер мал барз вельки уплїв на кодификованє свойого язика, а яка мисия театра при Руснацох? Мисия єдно, а перспектива друге. Мисия то бешедовац о найглїбших, найплеменїтших прикметох чловека, а мойо видзенє перспективи то же єй нєт, односно, я нє видзим шветло на концу тунела. Средства вше менши, а часи и обставини вше горши. Маме єдну косц над хтору ше грижеме, а тота косц вше менша – так Ачим описує терашню ситуацию у театре. За 20 роки фахового анґажмана удало му ше назберац лєм дзевец роки стажу у РНТ „Петро Ризнич Дядя” и шейсц мешаци у Заводзе за културу войводянских Руснацох, а окреме визначує же є уж три роки нєзаняти, социялно нєобезпечени и здравствено нєосиґурани. – Тераз ми найбаржей помагаю анґажмани у Прешове хтори ме финансийно покриваю, прето же там дас 10 раз плаценша робота режисера як у Сербиї. Там робота режисера вельо почитованша, иншак ше боря за каждого свойого сотруднїка, фаховца. Нє знам як ше ту зложели обствини же уж три роки ходзим по наднїцох. У Прешо24. МАРЕЦ 2017.

Дзецинска представа „На журки у баби Юли” у Руским Керестуре 2002. року

ве ме любя прето же бешедуєме зоз заєднїцким язиком, закончели зме исту школу. Ґу тому, научел сом робиц у скромних условийох, народ барз добре прилапює представи и я ше там барз приємно чувствуєм и тот штредок ме барз инспирує – гвари Ачим. Кед 2003. року постал директор РНТ „Петро Ризнич Дядя” Владимир ше упатрал на Театер Александра Духновича и нєпреривно Представа „Обешеняк” учел. Понеже ше у Новим Садзе 1992. року наша драмска дїялносц нє може ровнац зоз условиями яки маю у Прешове, упатрал ше у смислу репертоарней политики. – Ми у Керестуре маме єдну з найвекших бинох у Войводини, хтору обдумал Петро Ризнич Дядя, лєм же до нєй длуго нє укладане и з часом препада. То нє прето же ше ю занєдзбало, алє прето же нєт средства. З оглядом на условия и скромни можлївосци, можеме робиц на добрей комуникациї медзи собу и зоз публику – бешедує Ачим. Окреме ми мило кед видзим таку фестивалску атмосферу яка була на премиєрох представох „Боинґбоинґ” и „Зазбероваче труплох” и барз сом ше крашнє чувствовал. Треба так предлужиц, а шицки зме свидоми же цо чежши часи, мушиме „збивац шори”. Нови часи накладаю нови темпа и приступи – заключує наш собешеднїк.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ВЛАДИМИР ЕДЕЛИНСКИ ЗОЗ ШИДУ

ОД ШЕҐЕРТА ПО ДИРЕКТОРА

Пише: Владимир ДЇТКО

Такой по Другей шветовей войни Владимир Еделински постал шеґерт у тарґовини, и ище як млади леґинь почал робиц. Бул вредни и одвичательни роботнїк, но у часох у хторих робел и напредовал, нє було лєгко. Од теди прешли велї децениї... Наш собешеднїк шведочи о тим як прекрачал власну роботну драгу

За свою роботу бачи Владимир бул и наградзовани. Достал Орден роботи зоз стрибловим венцом од предсидателя Републики, медалю роботи, медалю за воєни заслуги, а тиж и „Шестодецемберску плакету” општини Шид, як и велї други. Як омладинєц участвовал и на роботней акциї кед ше будовало авто-драгу Беоґрад–Заґреб, алє и на велїх других добродзечних роботох.

Мой оцец ше уортачел зоз бачиком Емиладимир Еделински народзени у Шидзе, у парастскей фамелиї, оца Василя лом Оросом, окреме кед требало скошиц и мацери Борки. Ище як хлапец часто по- жито, позвожиц го дому и тлачиц, бо у темагал родичом, за обрабянє жеми нє бул дишнї час нє було механїзациї як нєшка – нательо заинтересовани же би ше з тим за- памета бачи Владимир. нїмал цалого живота. Судьба го одведла до державней роботи, точнєйше до тарґоУЖ ЯК МЛАДИ ЛЕҐИНЬ РOБЕЛ вини. Прешли и чежки войново часи, та ЕдеБачи Владимир народзени 29. фебруара 1932. року у обисцу обок коло грекокато- лински 1946. року одходзи за шеґерта, за лїцкей парохиї у руским краю, а нєшкайшей улїци Дюри Киша. Еделинсково обрабяли осем гольти власней жеми, а оцец Василь робел жем и споли. Як и при векшини парастох, и у їх доме родичи трима ли конї, крави, кармели швинї, садзели заграду... – Оцови нє було лєгко, бо з праву руку нє могол шицко робиц, а парасти мушели мац моци пре чежки физични роботи. Прето сом му помагал и у обисцу, и коло статку, алє и при других роботох, окреме на Осемдзешатих рокох було платна на каждей полїчки полю.

24 РУСКЕ СЛОВО

24. МАРЕЦ 2017.

ЗАСЛУГИ ЗА РОБОТУ

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ будуцого тарґовца. До поладня бул у предавальнї, а пополадню у школи. По войни требало обновиц розруйновану жем и, як познате, нє було анї вельо школованих людзох. А наш собешеднїк аж и памета же их у школи гнали же би цо скорей закончели з науку и почали робиц. Рок и пол Владимир бул шеґерт у тарґовинским подприємстве „Сремак” хторе окрем у Шидзе, мало предавальнї и по валалох, як ше теди гуторело, шидского срезу. Владимир закончел школу и постал квалификовани тарґовец, гоч нє бул полнолїтни. Предпоставени го замерковали як вредного, одвичательного ище док бул шеґерт, так же є уж 1948. року меновани за руководителя тарґовини у Симичовей хижи у центре Шиду. Там ше предавало платна, ґалантерию и козметику. – Кед сом постал руководитель, бул сом шеф старшим дутяндїйошом одо мнє хтори теди там робели, алє то нє бул проблем.

Стара ше о загради, алє и о овоцових древкох

пописи мушело роботу ношиц дому и шицко покончиц на паперох и з клайбасом у руки. НєВладимир памета же окрем того же мушел ище як шка ше роби на компютерох, малючки помагац родичом у обисцу и ходзиц на по- вельо швидше – поровнує Едельо и до школи, нє було часу за розвагу. лински роботу дакеди и нєшка. – Як хлапец сом ше зоз пайташами лєм кус побавел Кед у Шидзе основане нове з лабду справену з рендох, алє сом фодбал нє бавел тарґовинске подприємство озбильнєйше. Прейґ драги од нашого обисца бул фод„Центропромет” хторе тиж мабалски терен руского фодбалского клуба „Слоґа”, та зме ше я и мойо пайташе припатрали як ше вони ло предавальнї нє лєм у Шидзе, фодбалую. Тото сом барз любел. Нажаль, у нас нє було алє и у шицких валалох шидчасу же бим ходзел до Рускей школи, або на забави – скей општини, по Владимирових словох, було вельо лєпше памета наш собешеднїк. робиц. Теди ше почало отверац и самопослуги и други сучаснєВекша бриґа була тота же теди нє було ве- йши предавальнї. Були то „златни часи” и льо роби на полїчкох, нє було платна и дру- за подприємства алє и за людзох хтори куге... Накадзи держава дацо послала, такой повали, бо було пенєжи. Бачи Владимир ше и предавало. Случовало ше же дакеди у напредовал у своєй роботи, постал дирекмешацу полїци були вецей раз празни як тор Роботней єдинки „Текстил и ґалантеполни з наскладану робу. Случовало ше же рия”, а бул и помоцнїк директора цалого и таке же жени, наприклад, ище вечар пред подприємства. Зоз того места пошол и до тим як мал сцигнуц штоф, пришли чекац пензиї кед му було 58 роки. – Длуго сом уж у пензиї, и найчастейше опрез дутяну же би пришли на шор и купели го. Теди нє було готови, зошити шмати, час препровадзуєм з фамелию, зоз супругу хтори ше предавало так як нєшка. Роботнї- Наталу. Дома ше старам о загради, допаки и пензионере куповали на „точки”, а па- трам живину, супруга вари, стара ше о расти мали такволани „житни бони” з хто- обисцу и о квецу так як и дотераз. Дзивка рима заплацели тото цо куповали – памета Биляна и унук Никола нас вше приду опатриц, правда, унук теди кед му його обоВладимир. вязки на факултету тото дошлєбодзую. Студент є психолоґиї, и ма свойо плани и „ЗЛАТНИ ЧАСИ” ШИЦКИ ДОБРЕ амбициї. Я у франти гварим же сом нє стари, бо ПАМЕТАЮ сом нє преславйовал родзени днї каждого, – До войска сом пошол 1952. року, а кед алє каждого штвартого року понеже сом сом ше о два роки врацел, на роботи ме народзени у преступним року. Нєшка ми премесцели же бим робел у комерцияли. найважнєйше же би мойо найблїзши и я буРок познєйше сом ше и оженєл зоз супругу ли доброго здравя – щири бачи Владимир Наталу. Були то часи кед ше часто пре Еделински. ■

НЄ БУЛО ЧАСУ ЗА РОЗВАГУ

24. МАРЕЦ 2017.

РУСНАЦИ ТАРҐОВЦИ Руснаци любели тарґовину и даскелї з нїх остали му паметаню по своєй тарґовецкей роботи. Бачи Владимир ше здогаднул на Осифа Канюха, тарґовца пред Другу шветову войну и после нєй. Тарґовци були и Емил Миклош, Янко Папданко, Влада Папданко, Владимир Калай, Владимир Данчо, Ратко Данчо, Владимир Хома, хтори бул директор „Центропромету”, Славко Загорянски и велї други.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНИ ЮВИЛЕЇ ШЕСТРОХ СЛУЖЕБНЇЦОХ З Архиєрейску благодарну Службу Божу у катедралним храме св. оца Миколая у Руским Керестуре, шестри служебнїци Нєпорочней Дїви Мариї, 19. марца, шветочно закончели штиродньове означованє 125-рочнїци снованя своєй заєднїци

естри тиж означели 70-рочнїцу снованя своєй Вицепровинциї св. Осифа, як и 60 роки монашеского живота ш. Вероники Ани Гралюк. У рамикох означованя ювилейох, шестри, мали духовну обнову, стретнуце з ґенералну ш. Терезу Слота з Риму, були на паломнїцтве у Крижевцох, дзе 1906. року почали свойо служенє на тих просторох, и там ше стретли з терашнїм владиком крижевским Николом Кекичом, а други дзень монахинї пребували и у Коцуре. На Архиєрейскей Служби у катедрали, присуствовал апостолски нунций у Сербиї архиепископ монс. Лучияно Сурияни, а Службу предводзели троме владикове – наш еґзарх владика Георгий Джуджар, владика крижевски Никола Кекич и владика скопски Киро Стоянов. Сослужели коло 20

МИСИЯ З БОЖИМ

священїки – госци з України, Словацкей и з наших парохийох, на чолє з домашнїм парохом о. Михайлом Малацком. Коло 50 шестри служебнїци провицниї св. Осифа предводзела мати ґенерална шестрох Тереза Слота з Риму, зоз своїма сотруднїцами, на чолє з провинцийну настоятельку ш. Мартину Кмита. Присутни були и провинцийни шестри зоз Словацкей, України, тиж провинцийни шестри Василиянки з Горватскей и України, як и Исусово мали шестри. На Служби бул амбасадор України у Сербиї Олександер Александрович зоз супругу, представителє Националного совиту Руснацох и велї госци и вирни – домашнї и з других парохийох. Шпиванє предводзели домашнї Мишани хор Дома култури и Катедралней церкви св. оца Миколая, солиста бул Михайло Рамач, под руководством Лидиї Пашо, як и домашнї дзияк Янко Виславски. Владикох и ґенералну шестру привитали виронаучни дзеци и подаровали им квеце, а домашнї владика Георгий у казанї привитал шицких присутних. Вон, попри пастирского слова о хрестопоклоней нєдзелї, повинчовал шестром значни ювилеї и пожадал им же би свою мисию

СТО РОКИ СЛУЖЕНЯ У рамикох означованя 125-рочнїци снованя заєднїци шестрох служебнїцох Непорочней Дїви Мариї, 70-рочнїци їх Вицепровинциї св. Осифа у Сербиї и 60-рочнїци богопошвеценого живота шестри Вероники Гралюк, у Коцуре отримана промоция кнїжки „Сто роки шестрох служебнїцох у Коцуре”. У Коцуре означованє ювилея сторочнїци шестрох служебнїцох почало ище 2014. року, кед вочи сторочнїци у манастирским дворе отворена читальня о. Кирила Селецкого, а сторочнїца материялизована зоз обявйованьом фотомоноґрафиї „Сто роки шестрох служебнїцох у Коцуре”. Промоция почала зоз молитву „Оче наш“ котру водзели Таня Мученски и Оксана Недич, а потим Микола Шанта, як модератор, у мено шицких присутних повинчовал ювилей и привитал присутних госцох, преподобних о. Василиянох зоз України на чолє зоз протоигуменом оцом Андрийом, преподобни шестри зоз України, Нємецкей, Италиї на чолє зоз провинциялну настоятельку шестру Мартину Кмита, шестру Терезу Солюк, ґенералну настоятельку шестрох служебнїцох з Риму. Промоцию збогацела и музична точка Ани Римаровей, котра одшпивала два шпиванки, як и рецитация Сари Бесерминї и Ивана Ґайдоша, котри пречитал виривок зоз Фотомоґрафиї. У голу Месней заєднїци була вистава малюнкох, котри на тему живота шестрох служебнїцох намальовали виронаучни дзеци. Микола М. Цап винєсол ключни историйни факти вязани за живот манастира и часних шестрох служебнїцох, а шестра Михаїла Воротняк обрацела увагу на особи котри творели заєднїцу чесних шестрох у Коцуре и подзековала родичом котри були порихтани дац свойо дзеци, свою дзивку, на службу Богови и народу. Окреме привитана панїматка Єлена Мудри, котрей власна шестра Йосафата Кереґярто и дзивка Ґертруда Мудри свой живот пошвецели служби Богови.

26 РУСКЕ СЛОВО

На концу промоциї ґенерална совитнїца шестра Юлия Бойчук котра поручела же фотомоґрафия послужи младим же би ше упознали зоз животом шестрох служебнїцох котри заслужни за велї добри ствари котри порушани у Коцуре на славу Божу на хасен народу и дружтва у Коцуре. По законченю промоциї, пошло ше на Вельки теметов на котрим присутни обишли гроби о. Андрия Лабоша младшого, котри бул инициятор снованя манастира у Коцуре и Дионизия Дорокхазия, котри донировал шестром служебнїцо свою вельку хижу на Вельким шоре за вибудов нового манастира, яки є нєшка. Потим на Старим теметове дзе поховани покойни шестри служебнїци була панахида. Програма закончена зоз богослуженьом у грекокатолїцкей церкви за шестри служебнїци. Видаванє фотомоноґрафиї „Сто роки шестрох служебнїцох у Коцуре” финансовала Општина Вербас, а на кнїжки найвецей робела шестра Михаїла, котра дала идею, и найвецей ше заложела же би була видрукована. У роботи на Фотомоноґрафиї шести Михаїли помогли о. Михайло Шанта, шестра Мария Пелих, Микола М. Цап, Микола Шанта и Танита Ходак. З. Колєсар 24. МАРЕЦ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ НЕПОРОЧНЕЙ ДЇВИ МАРИЇ

БЛАГОСЛОВОМ служеня Богу и народу предлужели з Божим благословом. Ювилеї шестром повинчовал и нунций монс. Сурияни, а ювилантки ш. Вероники Ани Гралюк (родом з Босни) з нагоди 60рочнїци єй монашеского живота придал и окремни благослов од папи Франциска. Монс. Сурияни тиж повинчовал шестром ювилеї, та им, як и шицким присутним, пожадал жиц и любиц Бога и ближнього у „терашнєй хвильки” хтору єдино маме на розполаганю. На концу Служби ґенерална шестра Тереза Слота у подзековним слове здогадла на початки монахиньох Служебнїцох у України, а тиж и у тих крайох, та на перши Рамачово власни шестри Ану и Юлияну з Керестура, котри 1905. и 1907. року вибрали монашески живот у тей заєднїци, як ш. София и Софрония. Вона тиж подзековала и шицким владиком котри за вецей як сто роки потримовали шестри на тих просто-

рох, шицким родичом цо даровали свойо дзеци на службу Богови и шицким вирним цо сотрудзовали зоз шестрами. Шестра Тереза здогадла дзе шицко служа 49 монахинї тей провинциї, и пожадала же би и надалєй щиро шведочели любов ґу Богу и ближньому и служели им и свойому народу. М. Афич

IN MEMORIAM

о. ЙОАКИМ ХОЛОШНЯЙ (1932–2017)

Внєдзелю, 19. марца, у Дюрдьове у 86. року живота умар протоєрей ставрофор о. Йоаким Холошняй, длугорочни дюрдьовски парох, котри на тей длужносци службовал нєполни 46 роки. О. Йоаким Холошняй народзени 25. януара 1932. року у Руским Керестуре, дзе закончел основну школу, ґимназию у Вербаше, а богословию на Римокатолїцким богословским факултету у Заґребе. За священїка го пошвецел владика Гавриїл Букатко 9. мая 1958. року у Руским Керестуре. Перше место його священїцкого служеня була управа парохийох Печно, Ґрабар и Прибич у Жумберку од 1958. по 1962. рок, а од 1962. по 1971. рок службовал у Миклошевцох. За управителя парохиї у Дюрдьове бул меновани 1. октобра 1971. року, а од 1979. року бул и бачки декан. Од 12. октобра 1983. року о. Холошняй бул член Литурґийней и Будовательней ради Крижевского владичества, за протоєрея ставрофора Святи Римски Пристол меновал го 1985. року, а 1986. постал конзултор, док член Священїцкей ради постал 1988. року. До Литурґийней и Будовательней ради ище раз бул меновани 1989. року, а кед 1999. року бул основани Владически викарият за Сербию и Чарну Гору (тота державна заєднїца ше волала и Югославия), о. Йоаким Холошняй бул меновани за викара того викарияту, хтори постоял по снованє терашнього Апостолского еґзархату 28. авґуста 2003. року. Паноцец Йоаким Холошняй вельо будовал – у церковней порти у Дюрдьове збудовал пасторални центер, oправял и адаптовал парохийни дом и церкву, на хторей

24. МАРЕЦ 2017.

поробени нови верх на турнї, обновена нукашньосц церкви. На теметове у Дюрдьове збудована и стилска каплїца з криптами за хованє, участвовал у вибудови парохийного дому нашей церкви у Ґосподїнцох. О. Йоаким Холошняй и писал – приповедки, алє и популарно-науково твори, а єден з нїх – „Упознай свой обряд”, публиковани у християнским часопису „Дзвони”. Попри тим, о. Йоаким Холошняй останє запаметани и по високих уметнїцких досягох и краси пестованя церковней музичней творчосци и своїм позарядовим шпиваню з прекрасним тенором, а познате же цала його фамелия барз музикална. Його соло-партия у „Отче наш”, композитора Дубеньского, а у виводзеню Хору „Розанов”, здобула антолоґийне значенє. Участвовал у видаваню трох авдио-касетох з нашу церковну музику, Зборнїку вибраних писньох зоз Саночного, Служби Божей и Парастосу карпаторуского богослужебного розшпиву. Окрем же шпивал зоз свою фамелию, шпивал и у Церковним хору „Розанов”, а попри священїцкей роботи, бул активни и на других подручох, так же мал значну улогу и у снованю „Рускей одлоги” (музейней збирки) у Дюрдьове. Бул оженєти з Амалию, нар. Микловш, з котру мал седмеро дзеци, а з котрих двоме священїки. Декан бачки и дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй поховани вовторок, 21. марца на грекокатолїцким теметове у Дюрдьове, хованє предводзел наш апостолски еґзарх кир Георгий Джуджар, сослужели священїки з нашого Еґзархату и з Горватскей, а були присутни и православни паноцове. Р. М. и М. З.

РУСКЕ СЛОВО 27

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2017. року напол- Дня 11. фебруара 2017. року нанєл ше смутни рок як нас занав- полнєли ше шейсц смутни роки ше зохабела наша мила мац и ба- як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо ба

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

з Дюрдьова

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполнєли ше три смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН ДУДАШ (1941–2014) з Руского Керестура

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

Мили нашо, навики будземе чувац памятку на вас ваша дзивка Зденка, жец Дюра, унуки Оля и Весна зоз супругом Мирком Спочивайце у мире Божим!

Юлине, ти пошол, а нам у наших шерцох охабел жаль и боль. Остал ши з нами лєм у думкох и молитвох. Памятки на це чуваю꞉ супруга Сена, син Юлин, нєвеста Мара и унуки Николина и Марко

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. фебруара 2017. року наДня 20. марца 2017. року наполполнєли ше шейсц смутни роки нєл ше смутни рок як нас занавяк нас занавше зохабел мой мише зохабела моя мила мац ли оцец

NA ZDOGADOVANW Dny 21. marca 2017. roku napolnwli {e 5 smutni roki yk nas zanav{e zohabel na{ mili ocec, d>do i prad>do

MIRON KATRINA (1919–2012) z Ruskogo Kerestura МАРЯ МОЛНАР V{e ce budzeme pametac. Dzivka СИЛВИ МОЛНАР (1934–2016) Mar~a Duda{ova zoz Novogo Sadu (1930–2011) з Дюрдьова Памятку на нїх у своїм шерцу вично будзе чувац син Славомир Молнар zoz famelix, i sin Ynko zoz Ruskogo Спочивайце у мире Божим! Kerestura zoz fameliymi Spo~ivaj u mire Bo`им!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613697. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „NEPI REAL ESTATE PROJECT ONE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 9ж, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов пословного обєкта – тарґовинского центра” NEPI ONE

28 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню зоз хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Закрице лєгко запалююцих чечносцох” у комплeксу „ХИНС” АД, у предликвидацийним поступку, у улїци Приморска число 86, Нови Сад, на катастерскей парцели число 394/3 КО Нови Сад IV, Город Нови Сад Ношитель проєкта „STEP TRANS” ДОО Нови Сад, Приморска число 86, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штре-

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. марца 2017. року наполня ше 7 роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

МЕЛАНА КИШПЕТЬО народзена Гербут (1923–2010) з Руского Керестура Мила мамо, з любову и почитованьом памятку на вас чуваю вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

док проєкта „Закрице лєгко запалююцих чечносцох” у комплєксу „ХИНС” АД, у предликвидацийним поступку, у улїци Приморска число 86, Нови Сад, на катастерскей парцели число 394/3 КО Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. марца 2017. року принєсла ришенє число VI-501-51/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

поверхносци сутерен, прижемє, поверх (Су+П+1) до сутерен, прижемє и три поверхи (Су+П+3)” на углє Булевара цара Лазара и Булевар ошлєбодзенє, на катастерскей парцели число 900/18, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

24. МАРЕЦ 2017.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

ДЗЕЦИНСКА ПРЕДСТАВА ПРЕД КУЛСКУ ПУБЛИКУ На нєдзелю, 26. марца, у театралней сали Културного центру Кула будзе кулска премиєра дзецинскей представи Руского КУД „Др Гавриїл Костельник” – „Приповедки з Коцкогороду”, у режиї Нади Лендєр. Початок представи на 19 годзин, уход шлєбодни, а Дружтво поволує шицких заинтересованих же би пришли на представу. ***

СБ „ЯША БАКОВ” У ДЮРДЬОВЕ

Змаганє у „кошарки 3 на 3” у рамикох XXVI Спортских бавискох „Яша Баков” будзе отримане у Дюрдьове, на нєдзелю 26. марца 2017. року. Сход екипох на 8,30 годзин, у просторийох основней школи. ***

ПРОМОЦИЯ РОМАНA ЮЛИЯНА ТАМАША И ТРИБИНА

На вовторок, 28. марца, на 19 годзин у велькей сали КПД „Карпати” отрима ше промоция найновшого романa Юлияна Тамаша „Рика Мономах” (на сербским язику). После промоциї публика зоз автором романa, алє и другим актером литературного вечара годна участвовац у дебати на тему „Актуалносци у науки и култури при Руснацох”.

MALI OGLA[KI ПРЕ ДАВАМ квартель у Новим Сад зе. Велькосц 42 квадрати, ма два хижи, кухню и купальню. Находзи ше у Ґаґари новей улї ци, блїзко при автобускей станїци Обявиц ше на телефон 061/60-71-519 *** ОГРИВА! Предавам пелет, брикет, углє „бановичи” и древо у палетох. Обявиц ше на чи сло 064/26-83-862 (Руски Керестур). *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440470; 063/102-41-14.

*** ПРЕДАВАМ хижу у Коцуре, Марша ла Тита 129. Двобочна хижа, виход зи на Нови шор. Велька заграда. Мож ше такой уселїц. Кон такт꞉ 025/703975, лє бо 065/22-02414. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710.

На основи Одлуки Управного одбору Дома култури у Руским Керестуре, а з нагоди отримованя 56. Фестивала рускей култури „Червена ружа”, Дом култури у Руским Керестуре розписує

КОНКУРС ЗА НОВИ РУСКИ ШПИВАНКИ

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подпрємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок проєкта

24. МАРЕЦ 2017.

базней станїци мобилней телефониї „НС Меркур” у улїци Руменацка 150, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3849/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

1. На конкурс мож послац: a) шпиванки у забавним духу; б) шпиванки за дзеци. 2. Право участвованя на Конкурсу маю шицки заинтересовани зоз жеми и иножемства. 3. Орґанизатор Фестивала обезпечи пенєжни награди композитором, писательом текстох и интерпретатором за шпиванки у забавним духу хтори завежню перши три места. 4. У конкуренциї шпиванкох за дзеци, Орґанизатор Фестивала обезпечи пенєжни награди композитором за завжати перши три места и єдну награду за найлєпши текст. 5. Оценьованє и вибор композицийох хтори буду виведзени на Фестивалу окончи фахова комисия хтору менує Орґанизатор. 6. Композициї треба же би були записани нотално, лєбо на CD-у, а тексти видруковани у трох прикладнїкох. 7. Дом култури у Руским Керестуре затримує право видац виведзени композициї на тогорочней „Червеней ружи” на окремним ношачу звука. 8. Роботи посилац найпознєйше по 30. април 2017. року на адресу: Дом култури (з назначеньом: за конкурс), 25233 Руски Керестур Секретар Фестивала Михайло Бодянец

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ И ПРЕЙҐ НАШОГО САЙТУ

Новинско-видавательна установа „Руске слово” тих дньох понукла нови способ купованя – прейґ интернеткнїжкарнї хтора ше находзи на сайту www.ruskeslovo.com/shop, у рубрики кнїжки. Видавательна дїялносц Установи ма длугу традицию, каждого року ше видава нови кнїжки та, окрем потерашнього способу купованя, при колпортерох, у дописовательству лєбо особнє на рижних манифестацийох, тераз читаче маю нагоду з обисца купиц жадану кнїжку. На сайту понукнути кнїжки хтори видати од 2002. року по нєшка, вєдно 79. З правого боку мож виберац виданя по рокох, авторох, лєбо цени. Важне надпомнуц же купованє кнїжкох прейґ интернеткнїжкарнї затераз мож лєм зоз Сербиї, а випоручованє на домашню адресу окончує курирска служба Post Express, хторей треба и виплациц кнїжку вєдно зоз трошками доставяня.

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Олена Планчак Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ÊLYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi Kova~evi~:КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ II . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . . . . . . . . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН –ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij âkan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI . . . . . . . .400 din. Lxbomir Medw{i: ÂSOKROK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din.

30 РУСКЕ СЛОВО

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

ПЛАСОВАЛИ ШЕ НА ДЕРЖАВНЕ ПЕРШЕНСТВО

Фото: Пл. С.

Каратисти „Русинa” з Руского Керестура вчера, 19. марца, участвовали на Войводянским першенстве за старши катеґориї у Ади, а з посцигнутинма резултатами пласовали ше на державне першенство. У катеґориї кадетох Сара Планчак и Анамария Няради у борбох освоєли перши места, а у истей катеґориї, тиж у борбох, Мартина Рац и Марина Надь други места. Як екипа, спомнути каратистки у своєй катеґориї у боробох освоєли треце место. У катеґориї надїйох Теодор Няради освоєл 3. место, а на змаганю у Ади участвовала и Анастазия Фаркаш. Каратистох пририхтал їх тренер Михайло Орос, а з освоєнима местами пласовали ше на державне першенство. М. З.

ЗНЄЙЦЕ НАШУ АПЛИКАЦИЮ Новинско-видавательна установа Руске слово ма свою апликацию за мобилни телефони у предавальнї апликацийох Google play. Апликация предвидзена за хасновательох иос и андроид оперативних системох на своїх телефонох и таблетох, а мож пречитац вистки з катеґориї Руске слово, Рутенпрес, МАК и вистки о Руснацох хтори преложени на сербски язик. Апликация безплатна, а мож ю зняц на телефон так же ше пойдзе на play.google.com и удурка ше Ruske slovo. 24. МАРЕЦ 2017.

СПОРТ ШК „ОМЛА ДИНЄЦ”

РОЧНА СКУПШТИНА И ТУРНИР

Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура внєдзелю, 19. марца, отримал Рочну скупштину котра була и виберанкова. Коцурски шахисти дотерашньому руководству зверели нови мандат. По законченю Скупштини бул отримани и турнир на котрим участвовали 19 шахисти

На дньовим шоре Рочней скупштини були розпатрани пейц точки, а на початку предсидатель клуба Янко Бесерминї пречитал звит о роботи ШК „Омладинєц” у 2016. року, як и финансийни звит котри указал же после длукшого часу финансиї стабилни и у плусу. У гласа-

Янко Бесерминї

РУКОВОДСТВО Руководство ШК „Омладинєц” после виберанковей скупштини остало исте. Предсидатель Янко Бесерминї, подпредсидатель Милован Паунович, секретар Дюра Фейса, касир Миряна Шолая, а капитен Споменко Павичевич. Шицки функциї вибрани єдногласно. Управни одбор творя члени руководства, Онуфри Макаї и Миле Радакович, а у Надпатраюцим орґану Микола Тамаш, Миле Дражич и Здравко Штрбац.

24. МАРЕЦ 2017.

ню за нового предсидателя, подпредсидателя, секретара, касира, членох Управного и Надпатраюцого одбору, члени ШК „Омладинєц” одлучели ше за континуитет та вивбране дотерашнє руководство. У плану за 2017. рок як найвекши приоритет визначене же треба порушац дзецинску школу шаху. Винєшени и план турнирох на котрих ШК „Омладинєц” планує участвовац у сезони. Тиж так, шахистом одобрени средства по двох проєктох за Мемориялни турнир и турнир у шаху у рамикох СБ „Яша Баков”. По законченю Скупштини орґанизовани турнир на котрим участвовало 19 шахисти зоз Коцура и околїска. Бавело ше 7 кола по Швайцарскей системи. Найлєпши на турнире бул Никола Тадич зоз Вербасу, друге место освоєл Ґабор Фейса зоз Коцура, а треци бул Владимир Лазор зоз Кули. Шаховски клуб „Омладинєц” пияток нащивели член Ради за младеж и спорт у задзекованю, Йован Ковачевич, и член дочасового орана Предраґ Роєвич. Вони обишли просториї, обецали помоц коло набавки новей опреми и принєсли контракти за финансованє клуба. Златко Колєсар

ПОЧАЛА ДРУГА ЧАСЦ ФОДБАЛСКОГО ПЕРШЕНСТВА

ИЩЕ ЛЄМ ЯР, А УЖ ГОРУЦО

Пририхтованя наших фодбалских клубох закончени. Уж прешлого викенду почали змаганя у лиґох дзе бавя нашо клуби. Кельо у жимскей паузи поробене, увидзиме на теренох. Шицки очекую пласман таки яки призначени вєшенї. Искра, кед одбави добре, ма шанси пласовац ше и на висши уровень – до висшей лиґи. У Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей ше змага и ФК „Искра” зоз Коцура. Єшеньску часц першенства Искра закончела на першим месце зоз 20 бодами. Но, од першого по штварте место на таблїчки розлика лєм три боди. Мож повесц же Искра будзе мац чежки задаток затримац тоту позицию. Предстої и велька борба за пласман до Суботицкей лиґи. Насампредз прето же таки плани маю шицки клуби хтори у верху таблїчки. Змаганя у тей лиґи, як ше очекує, би требали почац остатнї викенд у марцу, лєбо першого викенда у априлу. Перше змаганє, у 10. колу Искра будзе бавиц на своїм терену процив ФК „Томиславци” зоз Томиславцох, хтори на трецим месце на таблїчки. Уж тераз мож повесц же им будзе требац добра тактика и бависко за побиду. ФК „Русин” зоз Руского Керестура у єшеньскей часци першенства у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор–Бачка Паланка освоєл 25 боди. Пре подлєйши резултатски скор завжал шесте место на таблїчки, а исто тельо боди ма и ФК „Крила Країне” зоз Бачкей Паланки, хтори на пиятим месце. У дербию першого кола ярнєй часци першенства процив Кридлох Країни, Русин призначел першу побиду. Русин внєдзелю на Ярашу одбавел процив Славиї зоз Пиньвиц. Змаганє ФК „Русин” – ФК „Славия”, и нє преславел ше. ФК „Бачка 1923” у Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад єшеньску часц першенства закончел на шестим месце зоз 25 бодами. Понеже лидер на таблїчки ФК „Борац” зоз Шайкашу ма 42 боди, Дюрдьовчанє реално можу очековац на концу першенства исти пласман, лєбо дакус лєпши. У першим змаганю, у 16. колу, на своїм терену у Дюрдьове, Бачка дочекала ОФК „Сириґ”, а на премиєри боди подзелєни А. Паланчанин

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ НОВОСАДСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА

БАЧКА ОДБАВЕЛА НЄРИШЕНО

16. колу Ново садскей фодбалскей лиґи, а першим ярнїм змагательним стретнуцу, дюрдьовска ФК „Бачка 1923” з ОФК „Сириґ” одбавела нєришено – 1:1 (0:1). У першим тиму Бачкей бавели: Калайджич, Ерделян, Данґубич, Курушич, Павлов, Маркович, Летич, Цвиїч, Балоґ, Янкович и Тривунович. У другим полчасу до бависка з лавочки вошли Матич, Деянович и Дякович. Гоч Бачка була фаворит од самого початку бависка, аж у другей часци ше єй удало дац ґол. По сле швидкей акциї на початку другого полчасу, у 54. минути ґол за Бачку дал найстарши бавяч Ранко Янкович. По теди Бачково фодбалере нападали процивнїцки ґол, алє им ше нє удавало зме сциц лабду до мрежи. Бависко було напарте, а навияче, и домашнї и го сци, гласни. – Процивнїки дали ґол у остатнєй секунди пред конєц першого полчасу, найлєпши час за ґол, и найгорши прияц го. Другу часц бависка нашо бавели у корчу. Слаби зме з нападом та єст инпровизациї. Со став нам иншаки як по тераз, та и бавиме иншак. З того змаганя єден бод реални, нє можеме буц нєзадовольни, бо зме могли и страциц – гварел Ґоран Андєлкович, тренер першого тиму Бачки. Як потолковал, його план же би ше у тей сезони видзвигли на горню часц таблїчки, а кед нє, вец же би у тим першим року вишей лиґи голєм стабилизовали екипу и обезпечели оставанє у ранґу. По законченю остатнього змаганя у єшеньскей часци першенства, ФК „Бачка” з 25 бодами була на 6. ме сце на котрим остала и по тим змаганю, алє з бодом вецей, як и ОФК „Сириґ”, котри бул и остал на на єденастим

Дюрдьовчанє бавя з бодом вецей

ме сце, тераз з 19 бодами. Шлїдуюце змаганє Бачки будзе на нєдзелю, 26. марца на 15.30 годзин у Ґосподїнцох з осмопласованим ФК „Єдинство”.

ВЕТЕРАНЄ БАВЕЛИ З БЕОҐРАДСКУ ЧЕРЕНУ ГВИЗДУ

Ветеранє ФК „Бачка” пондзелок, 20. марца у Дюрдьове одбавели приятельске змаганє з ветеранами „Червеней гвизди” з Беоґраду. Змаганє закончене з ґолом розлики – 3:4 за го сцох, а у першей часци змаганя було нєришене – 2:2. Ґол за Бачку дали, Ружич и Павлов, а обидвоме потрафели по два раз. За Бачку бавели – Шарич, Тривунович Миленко, Тривунович Мирко, Петрович, Маркович, Пантич Б., Пантич М., Добро савлєв, Ружич, Тртич С., Врекич, Медош, Йосипович, Йаковлєвич, Павлов, Шовлянски, Тртич Н., Тривунович Младьо и Боґрадович. За Червену гвизду бавели – Шапич, Дюрдьович, Караси, Ачимович, Раєвац, Чуло, Маркович, Бурсач, Дюровски, Раданович, Тинтор, Петрович и Мандич. – Було добре змаганє, а особнє ми мило же було вельо патрачох. По законченю сезони, у юну плануєме у нас бавиц приятельске змаганє и з ветеранами ФК „Войводини”, а вец и ФК „Партизаном”, гварел Драґан Вуйович тренер ветеранох ФК „Бачка”. Ветеранє Бачки ше змагаю у Ново садскей подручней лиґи, бавя кажди пондзелок. Шлїдуюце стретнуце будзе 27. марца на 16.30 у Новим Садзе на старди о ну ФК „Ка бел”, а потим 3. априла ветеранє ФК „Єдинство” зоз Ґосподїнцох буду го сцовац у Дюрдьове. С. Саламун У юнию приведу ФК „Войводину”

32 РУСКЕ СЛОВО

24. МАРЕЦ 2017.

СПОРТ КОЦУР

УСПИШНИ ТИДЗЕНЬ ЗА ИСКРУ Пририхтованя за нову сезону у полним розмаху, а Искра у прешлого тижня одбавела два пририхтуюци змаганя и зазначела два побиди и, тото цо за тот период ище значнєйше, два добри и прешвечлїви бависка Обидба змаганя одбавени у Коцуре. Перше процив екипи ППК Кула, котре одбавене стреду, а всоботу Искра бавела процив екипи зоз котру ше зоочи и у першенстве, з екипу Младосц Радосц зоз Србобрану. Процив екипи ППК Кула бависко було напарте, а пре витор нє було нательо красне за око. Заш лєм, Коцурци победзели зоз резултатом 2:1. Було нагоди зоз обидвох бокох. Искра перша дала ґол, а найлєпши у каребним просторе бул Марян Малацко. Бавело ше углавним на стредку терена, алє кус вецей на половки госцох зоз Кули. Кулянцом ше до одпочивку удало поровнац резултат, гоч то нє була даяака вигодна нагода, госци до поровнаня резултату сциги пре гришку охрани Искри. Други полчас почал зоз бависком котри нагадал же домашнї жадаю зоз побиду закончиц тото змаганє. Єдну красну акцию зоз ище красшим ґолом закончел Дарко Николич котри зоз красним бицом зоз коло 20 метери звладал ґолмана ППК Кули и звекшал резултат на 2:1 за Искру. Випоставело ше же то бул и конєчни резултат того змаганя. Всоботу, 18. марца, до Коцура пришла екипа Младосц Радосц зоз Србобрану. Бул то прави испит за Искру понеже то екипа котра ше змага праве у лиґи у котрей и Искра. Цо вецей, Искра у штвартим колу ярнєй часци будзе госцовац у Србобрану и то єдно од двох госцованьох од котрих Коцурци поцерпаю и котри ключни за борбу за перше место. Медзитим, тото цо патраче могли видзиц всоботу на коцурским стадиону була права рапсодия домашнєй екипи котра просто преґажела госцох зоз Србобрану. Резултат бул аж 9:0 за Искру. Резултат бул прешвечлїви, алє бависко було ище прешвечлївше, бо було ище вельо шанси за ґол.

Госци ше тримали у перших 20 минутох кед Дамир Ґубаш зоз пеналу „начал” екипу Младосц Радосц. На одпочивок ше пошло зоз резултатом 4:0, а ґоли попри Ґубаша дали и Дарко Николич, Дамян Ґубаш и Зоран Сердар. Як почал други полчас так Николич такой у першей минути дал и пияти ґол. Искра предлужела бависко зоз першого полчасу, а и реализация була лєпша, понеже публика видзела ище 5 ґоли. До конца змаганя ґоли дали Дамян Ґубаш, Зоран Седар, Дарко Николич и Тони Иван. Искра указала же є вельо квалитетнєйша екипа од Младосци, медзитим треба буц барз осторожни бо нє исте бавиц пред домашню публику и у госцох, а окреме же после такей високей побиди часто придзе до подценьованя процивнїка, цо Искра прешлого року же почувствовала на власней скори у Савиним Селу, а праве пре тот кикс вишлїснул и пласман до Подручней лиґи. Шлїдуюце змаганє Искра будзе бавиц на нєдзелю 26. марца, тиж у Коцуре, процив Бачки зоз Деспотова. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР–БАЧКА ПАЛАНКА

НЄ БУЛ РУСИНОВ ДЗЕНЬ ФК „Русин” – ФК „Славия” Пиньвиц 1:3 (0:1)

Руски Керестур, стадион ФК Русин – патрачох 250, судия: Дарко Митрович (Оджак), ґол за Русин дал: Неманя Тешович 49’, жовти картони при Русиновцох: Б. Бранкович, Барна. ФК „Русин”: Ж. Орос, Й. Гарди, Ивич, Грнчяр, Барна, Дюканович, Будински (Кулич), Тешович, Катона (Фаркаш), Б. Бранкович, Б. Орос (Чизмар). У 17. колє Русин дожил перше ярнє пораженє, Русиновци дакус розчаровали красне число своїх навиячох. Єдноставно, Русин нє мал свой дзень. У пер24. МАРЕЦ 2017.

шим полчаше Русин мал инициятиву, 2-3 полунагоди, 2-3 бица на ґол... алє лабда нє сцела до ґолу. Славия дала ґол после аута, Ж. Орос випущел лабду и госци дали ґол. До конца полчасу Русин направел два полунагоди, алє остало 0:1. Други полчас почал зоз инициятиву Русина, а госци дали перши ґол. После Русинового нападу, аут за госцох, гришка охрани Русина, и то було 0:2. Русин свой єдини ґол дал у 49’. Будински уруцел з правого боку, а аґилни Тешо-

вич ю „удрилєл” до ґолу. О пейсц-шейсц минути стопостотна нагода за Русин, алє нагода нє вихаснована. У 68’ госцинска 11-ка Коїчич дава свой треци ґол, найкрасши на змаганю, зоз шлєбодного бица. Бул то евро- ґол на Ярашу. Русин тераз на таблїчки пияти, ма 28 боди, а слїдующого викенду бави зоз ФК „ЖАК” у Зомборе. Змаганє ФК „ЖАК” ше будзе бавиц на соботу, а почнє на 15 годзин. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ЮЛИЯН ЗАГОРЯНСКИ, КОЦУРСКИ ҐАРИНЧА

Пише: Златко КОЛЄСАР

ФОДБАЛ ГО ПРОВАДЗИ ЦАЛИ ЖИВОТ

Спорт, а окреме фодбал, у остатнїх пейдзешат рокох ше пременєл, а пременєли ше и фодбалере. То постал спорт на котри ше патри як на добри бизнис, зоз котрого мож вельо заробиц кед ше бавяча добре „преда”. Дакеди було важне добре бавиц, дружиц ше, и аж вец победзиц

лиян Загорянски зоз Коцура, котрого велї паметаю и як коцурского Ґаринчу, фодбал полюбел одмалючка, кед ше лабди ище правелo зоз старих рендох. – Прицаговало ме тото бависко, накадзи сом збачел лабду, або цошка цо здабало на „нєшкайшу” лабду. Теди лабда була зоз старих рендох и анї приблїжно нє випатрала так як нєшка випатра фодбалска лабда, алє нам, дзецом, то нє завадзало, була нам одлична! Направели зме екипу, ми хлапци, зоз улїчки, приходзели и зоз сушедних улїчкох и бавели зме прекрасни фодбал. Паметам же зме бавели боси и по праху – здогадує ше 75-рочни Юлиян. ЗА ЛАБДУ БЕГАЛИ, ДОК НЄ ПОПАДАЛИ

Першу, праву фодбалску лабду Юлиян достал од оца у шестей класи, и то була єдна зоз перших фодбалских лабдох котра сцигла до Коцура. – Бавели зме вец уж „прави” фодбал на пажици, каждей нєдзелї, було нас и по двацец, и старши и младши хлапци и бавели зме фодбал док зме нє попадали з ногох. Кед сом бул 8. класа отримовало ше стретнуце школох у шаху и фодбалу. Паметам же зме перше победзели школу з Дюрдьова зоз 6:3, а потим и школу з Руского Керестура зоз 12:3. Теди сом дал дзевец ґоли и ту ме замерковали тренере зоз Искри и анґажовали ме же бим почал бавиц за Искру – памета Юлиян. Медзитим, школованє Юлияна, вєшенї истого року, одведло до Зомбора до стреднєй польопривредней школи, та ше за Искру анї нє сцигол реґистровац, алє ше реґистровал до Зомборского клубу „Жак” котри бул у Сиверно-бачкей лиґи. – У „Жаку” сом єден рок бавел за подросток и вец ме одведли на систематски препатрунок же бим достал дошлєбодзенє бавиц за перши тим, бо теди було правило же нїхто хто нє ма 18 роки нє може бавиц у першим тиму. Достал сом тото дошлєбодзенє, почал сом бавиц за

БРАЗИЛСКИ ТАЛАНТ Назвиско Ґаринча (птичка, на портуґалским), Юлиян достал ище у 8. класи, по назвиску Мануела Франциска дос Сантоса, члена бразилскей фодбалскей репрезентациї хтора освоєла Шветово першенства 1958. и 1962. року. Юлиян бул швидки и мал подобни рухи як и Ґаринча, та го прето так и товарише зоз фодбалу наволали. – Длуго, роками ме волали так, голєм док сом бул у швеце фодбалу. А тераз уж лєм стари товарише хасную тото назвиско – гвари коцурски Ґаринча.

34 РУСКЕ СЛОВО

перши тим и бул сом на позициї полутки. Три роки сом бавел за ФК „Жак” и шицки три роки зме були перши у своєй лиґи и теди сом озбильно роздумовал пошвециц ше спортскей кариєри – гвари Загорянски. ЛЄТО ПРЕСУДЗЕЛО КАРИЄРУ

Лєто после законченей стреднєй польопривредней школи було пресудне за Юлияна котри надумал уписац студиї физичного воспитаня, односно ДИФ, котри теди бул лєм у Беоґрадзе. – Наш познати фодбалер Яким Киме Виславски зоз Вербасу и я ше познали праве зоз тих фодбалских змаганьох, а вон теди уж бул у Партизану и волал ме най придзем на тренинґ, бо ме вон уж препоручел свойому тренерови зоз Партизану. И пошол сом першого авґуста зоз братом на догварку. Бул сом швидки на терену, добре сом бавел зоз главу и добре сом ше там указал. Догварка була же бим ше явел о петнац днї и же бим пришол на тренинґ и пририхтованє за факултет. Исти дзень, кед я бул на догварки, бул и Мустафа Хасанаґич, котри вец и бавел за Партизан, алє и за вельо познатши клуби – гвари Загорянски. Полни ентузиязма и щесца же вообще забави фодбал у Партизану и зоз велькима менами у тим спорту, Юлияна виполньовало зоз радосцу, алє вец ше случело пресудне покалїченє. – Даскельо днї после мойого приходу зоз Беоґраду, стретнул сом екипу Искри котра на бициґлох ишла на змаганє до Вербасу и волали ме най придзем з нїма. Любел сом фодбал и гоч сом нє мал у плану пойсц, пошол сом. У перших 10. минутох дал сом перши ґол и чул сом же як двоме зоз процивней екипи бешедую же ме треба „зредзиц”, и нєодлуга ме єден подбил, спаднул сом нєзґодно на лїву руку и зоз змаганя ше врацел у ґипсу- здогадує ше Юлиян. 24. MАРЕЦ 2017.

СПОРТ У фамелиї дзе фодбал бул лєм гоби, або пополньованє шлєбодного часу, за родичох було нє реалне занїманє буц фодбалер, а окреме после того покалїченя, дзе регабилитация ишла помали и наисце требало вельо часу же би ше рука загоєла. – Покалїченє, односно кед сом зламал руку того лєта було пресудне же сом занавше одустал од студийох ДИФ-у и спортскей кариєри у тим смислу, и вецей нїґда сом ше нє явел до Партизану. После сом стретнул Кима Виславския котри ми гварел же сом погришел, же сом заш лєм требал присц и зоз зламану руку, же сом нє требал одустац, алє теди уж було позно, я уж бул студент на польопривреди – гва- Бошко Бокан, Юлин Загорянски, Владо Югас, Миле Дражич и Воя Неделькович – напад Искри ри Юлиян. до Коцура, бо окрем фодбалу требало думац и о конДРУГИ ПОЛЧАС кретней роботи. – У новосадским клубу сом ше нє затримал длуго, бо Тей єшенї, кед препадли и студиї ДИФ-у и анґажман у ме волали же бим прешол до вербаского клубу „Радник” Партизану, Юлиян ше уписал на Польопривредни фа- дзе бул познати тренер Симо Милованов и прешол сом култет у Новим Садзе и о даскельо роки постал инженєр там бавиц фодбал и наисце ми одвитовало. Медзитим, у аґрономиї. Коцуре ше у тим чаше, 1966. року почала правиц добра – Перши рок, под час студийох нє бавел сом фодбал, фодбалска екипа у Искри и мнє ше попачела идея же бо сом цагал и далєй тот проблем зоз руку, алє уж у дру- бим конєчно бавел фодбал за Искру, бо сом ше по студигим року, уключел сом ше до фодбалскей екипи на фа- йох врацел жиц до Коцура. Тренер бул Кирил Киш, барз култету и ходзели зме на змаганя по цалей Югославиї. ше трудзел коло нас и добри фодбал зме бавели, алє нам Здогадуєм ше же зме були на финалним змаганю у Сара- ше нє удало войсц, до теди, новосадскей лиґи – гвари Заєве, дзе зме бавели процив домашнєй студентскей екипи горянски. и судия нє пискал конєц змаганя док вони нє победзели, Окрем фодбалу, як гобия, Юлиян як инженєр аґронотак же зме ту освоєли друге место. – гвари Загорянски. миї уж требал глєдац даяку роботу и конкуровал до коПод час студентских дньох Юлиян бавел у новосад- цурскей Задруґи. ским фодбалским клубу „Раднички” дас рок, а вец пре– Роботу нїґда нє було лєгко достац, та и у моїм слушол до вербаского клубу „Радник” и помали ше врацал чаю було так – якош нїяк достац место у Задруґи. Но, волали ме робиц до Руского Керестура, алє под условийРЕЗУЛТАТИ И ТРУД ШЕ ВИПЛАЦЕЛИ ом же будзем бавиц фодбал за Керестур, та сом пошол на пробне змаганє процив Оджаку. Кед то чули у коцурФодбал ше дараз давно нє бавело на таким профескей Задруґи, же сом у прегваркох зоз Керестуром, сийним уровню як нєшка и фодбалере нє мали порядютредзень ми дали роботу у Задруґи дзе сом робел до ну плацу. Медзитим, лєпши клуби своїм фодбалером пендзиї – гвари Юлиян. виплацовали премиї. Юлиян у стреднєй школи у ЗомУ коцурскей Искри Юлиян активно остал бавиц до боре, док три роки бавел за ФК „Жак” доставал пре1975. року, потим бул у управи клуба, предсидатель, семию од каждей побиди, и гвари же тоти премиї були кретар и помоцни тренер у Искри, алє нїґда нє одбавел векши як познєйше його плаца у Задруґи. свойо „одпитуюце змаганє”. – Кед так спатрим свою спортску кариєру, наисце ми жаль же сом нє одбавел тото „одпитуюце змаганє” у Искри, алє и же сом нє пошол голєм пробовац забавиц за Партизан. Нє мам представу як би то випатрало, алє, ниа, то ми остало як питанє на котре нє мам одвит – заключує Загорянски. Юлиян ше и нєшка, у своїх пензионерских дньох поряднє провадзи фодбалски змаганя на шицких уровньох, а понеже жиє нєдалєко од стадиона, ходзи и на Искрово змаганя и там ше стрета зоз своїма старима приятелями котрим фодбал занавше остал велька любов.■ Зоз Аґрономияди у Сараєве 24. МАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 12 (3725) НОВИ САД, 24. МАРЕЦ 2017.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЧИ У НОВИМ САДЗЕ МОЖЕМЕ ОРҐАНИЗОВАЦ РУСКУ ОВОДУ?

ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ!

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Дзекуєме вам и поволуєме же бисце уплацели предплату за 2017. рок

Фото: Сашо Палєнкаш

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЛАМАНЯ И РОЗПУКИ ГАВРИЇЛА КОСТЕЛЬНИКА Фотоґрафия: K006a_0175N