Ruske slovo 11 by Руске слово

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ

РОК LXXII ЧИСЛО 11 (3672) НОВИ САД, 18. MAРЕЦ 2016. РОКУ

ЯР МАФТЕЯ ВИНАЯ” ”

■ МЛАДЕЖСКИ ТЕАТЕР

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

НОВОСАДСКА ЯР” ДО 19. МАРЦА ” Манифестация „Новосадска яр” почала 15. и будзе тирвац до 19. марца, на першим поверху СПЕНС-а. На манифестациї ше представели велї продукователє квеца, опреми за гортикултуру, меду, здравей поживи, сувенирох и продуктох ручней роботи. И того року нащивительом понукнути вецей змисти – роботнї за дзеци, роботнї о Дунаю, бициґлизме, волонтеризме и волонтерских кампох, а представени и лєтнї кампи у Сримских Карловцох за дзеци висших класох основней школи. Манифестация „Новосадска яр” отримує ше уж 26 роки, а мож присц кажди дзень од 8 до 20 годзин. Уход ше нє наплацує. Манифестацию орґанизує новосадске здруженє „Рух горякох Нового Саду”.

Суботица, нєдзеля, 20. марец, 18 годзин, просториї Єврейскей општини, Димитрия Туцовича 13 Програма:

Фото: В. Вуячич

– Промоция кнїжки „Облєчиво бачванско-сримских Руснацох и танци бачванско-сримских Руснацох” – Kонцерт хору „Гармония” зоз Нового Саду Организацийни одбор Дружтва Руснацох у Суботици

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ „НОВОСАДСКА ЯР”

Фотоґрафия: K006a_0141P

НЄШКА ЗНАМЕ ЖЕ ЗМЕ НЄ САМИ одвит на його карточку пошлєме на його адресу у Пряшове, дзе стаємно пребува. Такой нас и поволал до нащПише: Дюра ЛАТЯК, новинар иви, же бизме ше дошвечели же то правда цо нам у карточки написал. У другей половки фебруара того року академик др Ми- Таки бул початок! Ми по теди знали же „там дзешка у кола Мушинка у Пряшове (Словацка) на святочни спо- Словацкей” жию таки людзе як и ми. Як „перши ластовсоб означел осемдзешат роки свойого живота. На тоту ки” з нашого краю „там дзешка” одпутовали двоме теди святочносц, медзи иншима, поволал и своїх приятельох млади Керестурци Владимир Новта и Славко Шанта, зоз Сербиї, медзи котрима и мнє. Тот факт би, сам по се- написали свойо упечатки и обявели у „Руским слове”. бе, нє представял подїю за ширшу явносц кед би спом- Медзитим, тоти їх упечатки наишли и на дзепоєдни ненути академик нє бул тота особа цо шейдзешатих рокох ґативни реаґованя наших културних дїячох, котри у нїх прешлого вику иницировала, започала и потримовала без оправданей причини „обачовали” предлуженє „вецейрочней политики пословачованя югославянских Русинашо културни вязи зоз Руснацами на Горнїци. Кед сом 1963. року меновани за главного и одвичате- нох”. Прето ми зоз тедишнїм директором Новинского льного редактора наших новинох „Руске слово”, на- подприємства „Руске слово” Дюром Варґом ришели вишлїдзел сом и значне количе ство писмох, адре сованих хасновац свойо рочни одпочивки и зоз супругами одпуна Редакцию. Скоро шицки були написани на україн- товац до Чехословацкей на Мушинкову поволанку. ским язику. Озда прето на велї з нїх мойо предходнїки Бул то, кед добре паметам, юний мешац 1965. року. Кед анї нє одвитовали. Теди сом нє знал по українски, алє зме сцигли до Пряшова, Микола пришол по нас. Поводзел нас до їх културних ми бул познати русийи информативних ински, з котрим сом теди Остали зме без слова кед зме видзели же яки ституцийох, на факулдосц добре овладал. То Руснаци у Словацкей маю розконарени културни ми оможлївело же бим живот. У нас вон, анї блїзко, нє бул таки розвити тет, и упознал зоз чолнима людзми у рускей добре порозумел змикултури, информацийсти спом ну тих пи ох, ли те ра ту ри и обра зо ва ню. Оста ли зме без слова кед смох, бо українски и русийски язик мнє теди випатразме вид зе ли же яки Ру сна ци у Сло вац кей маю розконали барз блїзки. Так сом теди ришел задоволїц интере сованє за нас, з боку особох и институцийох зоз Зєди- рени културни живот! У нас вон, анї блїзко, нє бул таки нєних Америцких Державох, Канади, Нємецкей, та и розвити. Ми теди нє мали окремну руску асоцияцию (нє України. Понеже сом знал же русийски язик автором була у духу тедишнього режима), та зме им нє могли потих писмох нє по дзеки, и надумал сом им одписац на нукнуц реципроцитет у запровадзованю медзисовного нашим литературним язику. Даєдним ше вон спачел и културного сотруднїцтва. Вони то порозумели, та припитали черанку наших новинох з їх новинами, а даєд- стали на полуприватни початки сотруднїцтва, у котрих би „Руске слово” було поштреднїк у винаходзеню партни нам пре стали писац. Медзи тима цо нам престали писац бул и пан Василь Хо- нерох на нашим боку. мик зоз Львова кед ше дошвечел же ми нє тоти цо ше до У стред яри 1966. року до Керестура припутовала деленаших крайох приселєли зоз Галичини. На щесце, то бу- ґация, у чиїм составе були представнїки КСУТ, Редакциї ло у чаше кед тедишнї аспирант (постдипломец) зоз те- новинох „Нове життя”, Українского народного театра и дишнєй Чехословацкей Мушинка, пребувал у виглєдо- українскей филияли Союзу писательох Словацкей. Довацкей експедициї на України (та и у Львове), дзе ше, гварели зме ше же у орґанизованю медзисобних нащимедзи иншима, упознал и зоз паном Васильом Хомиком. вох Українскому народному театру (УНТ), зоз Пряшова Кед го нащивел у його доме, пан Хомик му указал мойо (у чиїм составе ше находзи и Поддуклянски українски писмо, котре Мушинку барз одушевело, прето же вон за народни ансамбл ПУНА), з нашого боку партнер будзе свою дипломну роботу вибрал праве дїялносц Володи- керестурски Дом култури, а Редакциї новинох „Нове мира Гнатюка, котри, зоз истим цильом як и у Бачкей, життя” партнер будзе Редакция новинох „Руске слово”. пред тим длугши час пребувал и при Руснацох у Восточ- У авґусту 1967. року на нашу „Червену ружу” припутоней Словацкей и записал їх тедишню усну народну твор- вал главни редактор новинох „Нове життя” Юрий Дацчосц и описал їх тедишнї живот. Мушинкова дисертация ко, котри источасно представял и Културни союз українби нє була подполна кед би блїжей нє упознал и судьбу ских трудбенїкох (КСУТ), и у тим свойстве привитал тих людзох у Бачкей, од котрих Гнатюк записал найкрас- присутних на початку програми. ши перли усней народней творчосци, котри ясно указо- Од 1968. року почал госцовац у нас Поддуклянски укравали на їх руску етнїчну припадносц. Прето Мушинка їнски народни ансамбл, а вец и Драма УНТ, а нашо антакой зоз Львова до нашей Редакциї написал карточку у самбли и театрални ґрупи у нїх на одвитуюцих манифекотрей нам спомнул же ми припадаме ґу тей часци ру- стацийох. Настала и черанка фаховцох, и приятельски ского народу котра нєшка жиє у Чехословацкей и же ми, нащиви обичних людзох. Од теди зме постали свидоми насампредз, зоз ню маме отримовац културни вязи. Над- же зме нє сами, же таких и подобних Руснацох єст у вепомнул нам же вон лєм дочасово у Львове и же най му цей восточноевропских державох.■

2 РУСКЕ СЛОВО

18. МАРЕЦ 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Славица ФЕЙСА, редакторка рубрики Людзе, роки, живот

■ Тижньовнїк 4–5. Виберанки 2016 6–7. Нє досц познати права трошительох

■ Нашо места 10. Керестурски „Русин” достал помоц з Канади 11. Планованє канализацийней мрежи у Дюрдьове

■ Економия 12. Дилеми коцурских продуковательох цукровей цвикли 13. Адаптованє Лєтнєй владическей резиденциї у Сриме

■ Култура и просвита 15. Керестурска премиєра представи „Сезона лову на ловара” 16. Нашо рецитаторе успишни на смотрох

■ Дом и фамелия 17–19. Помаганє старим особом

■ Людзе, роки, живот 22–23. З другого боку творчосци – Владимир Кочиш

■ Духовни живот 24-25. Пририхтованє за Вельку ноц

■ Информатор

26–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Локални фодбал – Клуби порихтани за предлуженє сезони На насловним боку – Почина яр Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак

ДОК ОСТАРИМ, БУДЗЕМ... Маме вше вецей старих людзох, а зоз тим и одвитуюцу обовязку як дружтва же бизме ше о нїх старали так, же би ше кажди єй член чувствовал же є сиґурни, же свойо позни роки достоїнствено прежиє. Нажаль, часто видно як кед бизме тим обовязком нє доросли (чесц винїмком). Проблеми вецейнїсти, а найвекши, же нам стари людзе жию сами. Препущени су сами себе, жию од нєшка до ютра, о нїх ше (нє)стараю найблїзши... Держава, локални заєднїци и институциї и хтори би требали о нїх дзбац – цихо. Гваря, то пре познати причини – нєт пенєжи. А кед ше з вше меншей громадки „дзелї”, уж познате же ше часто злєє индзей, нє там дзе пенєж найпотребнєйши. Стари филм, сто раз патрени. У новосадским Каритасу гваря же окрем пенєжу, хибя им и людски ресурси, бо кед того нєт, бриґи з дня на дзень вше векши. Дакеди, док Каритас средства доставал зоз страни, робело ше дзень а ноц, обиходзело старих и вецей раз на дзень. Було роботи, було и задовольства. Помоц за спомнуту активносц пораднє сциговала и з „нашого боку”, городскей власци, з Министерства. Розказовали тоти цо ше до роботи розумели... Стареньки людзе найчастейше сцели лєм єдно – же би их дахто вислухал. (Ей, бул то кедиш красни час...) Бриґа о старих, самих и хорих хтори зоз свою роботу и активносцами доприношели заєднїци, стваряли швет у хторим ми нєшка жиєме, лєм при дзепоєдних будзи гумане чувство. Другим то терха, окреме у младосци. Теди ше на швет патри з иншакима очми. Познати шветови писатель Борхес писал: „Тераз кед сом остарел, випатра ми вельо лєгчейше буц щешлїви, або голєм спокойни як дакеди давно док сом бул млади. Бо, чловек у младосци сце буц Гамлет, Байрон Бодлер, сце буц юнак даєдного русийского романа з прешлого вику – сце буц нєщешлїви. Чловек познєйше зрозуми же нєщесце нє треба доволовац, бо воно и саме придзе.” Задаток одвичательного и гуманого дружтва же би демантовал велького писателя.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Барань, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

18. МАРЕЦ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ

ГЛАСАНЄ, ВОЗДЛУЖ И ПОПРЕЙҐА Общи парламентарни виберанки у Сербиї буду отримани 24. априла. Розписани виберанки за Народну скупштину и локални парламенти, а остало ище урядово розписац и виберанки за Скупштину АП Войводини

о Уставе и началу подзелєня власци, Указ о розпущованю Скупштини Сербиї и Одлуку о розписованю позарядових парламентaрних виберанкох подписал предсидатель Сербиї Томислав Николич, а предсидателька актуалного зволаня Народней скупштини Сербиї Мая Ґойкович розписала локални виберанки, за состав општинских и городских скупштинох. Винїмок лєм 14 локални самоуправи дзе помедзи 2013. и 2015. року отримани позарядово виберанки. Медзи нїма Вербас, Оджак и Печинци, як и Город Беоґрад. Же би ше уподполнєл виберанкови циклус, остало же би предсидатель Скупштини Войводини Иштван Пастор по 22. марец, а за исти датум, 24. април, розписал и виберанки за покраїнски парламент, хтори буду отримани у порядним, штиророчним термину и окончени по пропорцийней системи. Гражданє Сербиї зоз подруча АП Войводини лєм три раз од 1990. року мали нагоду источашнє гласац за шицки три уровнї власци – републичну, покраїнску и локалну. Од часу розписованя виберанкох по конституованє нових орґанох законодавней и вивершней власци, актуалне зволанє Парламенту и состав Влади Сербиї буду окончовац лєм задлуженя з домена технїчних и чечуцих роботох. Републична виберанкова комисия потераз преглашела седем виберанково лїстини, а конєчни датум за кандидованє 10. април. По тот датум, Комисия ма сообщиц и конєчне число гражданох з

4 РУСКЕ СЛОВО

правом гласа. У медзичаше, гражданє на сайту РИК (http://www.rik.parlament.gov.rs) єдноставно и швидко можу превериц чи су уписани до Єдинственого виберацкого списку. ПОЗИЦИЯ Чом буду нови, позарядово виберанки, кед зволанє Народней скупштини вибране у марцу 2014. року лєм на штред мандата, а Влада ма стабилну и прешвечлїву векшину? Урядове обгрунтованє хторе сообщел премиєр Александар Вучич, а повторює го комплетне руководство Сербскей напредней странки, же нєобходне превериц потримовку гласачох пред тим як ше предлужа „боляци” реформи хтори запровадзує Влада Сербиї. З другого боку, опозиция толкує же виберанки у ствари, купованє часу, понеже затераз нє видно нїяки позитовни резултати политики хтору Вучич водзи од 2014. року, одкеди є дефакто, водзаца политична фиґура у Сербиї. Без огляду на спроцивени становиска позициї и опозициї, медзи политичнима мотивами хтори опредзелєли Вучича за републични виберанки вшелїяк факт же ше, як наймоцнєйши адут СНС, леґитимно годзен особнє анґажовац у кампанї коло источасних виберанкох за Скупштину Войводини, хтора нєшка, практично, єдина инстанца власци „нєуподобена” з централу у Беоґраду. Початок урядовей предвиберанковей кампанї праве у Сримскей Митровици, дефинує приоритети напреднякох у тих виберанкох. Трансфер донєдавного бизовного и длугорочного партнера Социялистичней партиї Сербиї – Партиї зєдинєних пензионерох Сербиї на лїстину СНС хтори ше случел на старту виберанковей кампанї, нагадує ище єден мотив. Можебуц намира СНС и редефиновац одношеня з меншим партнером у

власци, коалицию коло СПС, хтора од 2008. року часц векшинских комбинацийох и хаснує предносци такого статуса, а источашнє є осторожна коло реформох. Насампредз, бо ше шицки вони одноша углавним на традицийни

ПАРЛАМЕНТАРИЗЕМ Априлски виберанки за Народну скупштину буду 11. по шоре од обновйованя вецейстранкового парламентаризму у Сербиї 1990. року, и седми после Пиятого октобра 2000. року. Источашнє, то будзе пияти позарядови виберанкови циклус у постоктоберским периодзе, и треце гласанє за остатнї штири роки. Зменлївосц власци на шлєбодних виберанкох єден зоз найзначнєйших здобуткох демократизациї дружтва у остатнїх 15. рокох, алє факт же ридко хтора администрация витримала полни, штиророчни мандат, гутори же ище нє витворена политична стабилносц. У тим контексту и застараносц же актере у виберанковим процесу и далєй нє ровноправни, и же политична опция на власци злохаснує позицию за уплїв на гласачох и прицисок на политичних ривалох.

упорища социялистох – явни сектор, систему социялней защити и подобни буджетски катеґориї. Медзитим, анкети указую же СПС и партнерска Єдинствена Сербия, хтори и тераз на виберанки виходза вєдно, можу раховац на стабилну потримовку своїх гласачох. Попри ПУПС, стратеґийни партнер напреднякох на виберанковей лїстини „Александар Вучич – Сербия победзує” и Социялдемократска партия Расима Ляїча, а од скорей ту и Нова Сербия, и Рух социялистох. Углавним, Вучич на виберанки виходзи у обставинох хтори афирмативни за опцию на чиїм є чолє. Релативно стабилна медзинародна позиция Сербиї, понеже фокус швета нєшка дзешка индзей. Отворене перше поглавє у прегваркох о членстве у ЕУ, функционує Бриселски диялоґ зоз Косовом, углавним добри одношеня у реґиону и одвичательне справованє держави у миґрантскей кризи. 18. МАРЕЦ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК Медзитим, домашня ситуация вельо комплекснєйша – привредни реформи, рационализованє и реконструованє явного сектора пожня, а ефекти фискалного консолидованя держави, односно мирох шпорованя, затераз нєбарз видно. Под знаком питаня и шлєбода медийох, и транспарентносц у поступку приводзеня инвестицийох з иножемства.

МАТИЦА СЕРБСКА У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕДСТАВЕНИ СЛАВЯНСКИ МАТКИ У СЕРБИЇ

Виберанки 2014. року були вельке роштованє политичней сцени у Сербиї – звонка парламентарного живота остали його порядни учашнїки – СРС, УРС, ДСС, ЛДП... Прето за априлски виберанки затераз формовани даскельо ґрупациї хтори нє лєм „цензус-коалициї” алє очиглядно маю намиру залапиц цо ширше пасмо гражданох хтори нєзадовольни з актуалну политику. З єдного боку, у продемократскей и гражданскей часци политичного спектра, лїстина „За праведну Сербию” коло Демократскей странки, як и „Союз за лєпшу Сербию” – заєднїцка лїстина Социялдемократскей странки Бориса Тадича, Лиґи социялдемократох Войводини и Либерално-демократскей партиї. На другим, националноорєнтованим лєбо „патриотским” кридлу политичней сцени хтора затераз нє була у фокусу политичного прициску лєбо антикампанї, формована заєднїцка лїстина Демократскей странки Сербиї и Руху „Двери”, а Сербска радикална странка, хтора ше активовала одкеди ше з Гаґу врацел єй лидер Воїслав Шешель, на виберанки виходзи сама. Зоз корпуса меншинских странкох, затераз преглашена виберанкова лїстина Союзу войводянских Мадярох, а найскорей лїстину прида и СДА Санджаку Сулеймана Уґлянина. Позиция тих странкох у одношеню на доминантни блоки вироятнє будзе нєутрална, а кампаня унапрямена на традицийних гласачох. Як самостойни опциї на виберанкох, годни ше зявиц неолиберални рух Саши Радуловича „Досц було” и „Лївица Сербиї” Борислава Стефановича хтори тераз пририхтую кандидатури. Виберанково платформи лїстинох хтори преглашела РИК, а з хторима виходза пред гласачох 24. априла, детальнєйше будземе представяц у шлїдуюцих числох „Руского слова”■ Иван Сабадош

Представительох Маткох привитал предсидатель Матици сербскей проф. др Драґан Станич, хтори здогаднул же тота институция основана як дружтво сербских интелектуалцох, 16. фебруара 1826. року. Основни циль Матици сербскей з початку бул просвищованє народу и очуванє културного и националного идентитета, а пошвидко постала приклад другим славянским народом хтори по подобним моделу през час формовали свойо матки. Станич окреме визначел же у рамикох розвою цивилного дружтва, таки модел орґанизованя у обласци култури и науки може буц применєни на ширшим европским, та и шветовим просторе. Предсидателька Матки Словацох у Сербиї Катарина Мелеґова Мелихова, презентовала досяги словацкей заєднїци за 270 роки, кельо жию на тих просторох. – Накадзи ше нашо предки приселєли до Сербиї, основали зме школу. Потим 1919. року зме отворели и нашу Ґимназию хтора ше находзи у Бачким Петровцу, центру Словацох у Сербиї. Першу театралну представу зме мали 1865. року, а наша читальня нєшка ма 40 тисячи кнїжки – гварела панї Катарина Мелеґова Мелихова. Вона надпомла же Матка Словацох снована 1932. року, а роботу обновела 1990. року. Од снованя, тота институция Словакох мала вельку улогу у очуваню култури, историї и традициї Словацох на тих просторох. Гоч маю помоц зоз матичней держави Републики Словацкей, очекую и потримовку од держави у хторей жию. Руску матку представел предсидатель Дюра Папуґа, а окрем нього бешедовали и заменїк предсидателя Миломир Шайтош, и портпарол Матки проф. др Михайло Фейса. – Приповедка о Рускей матки подобна Словацкей. Вельки ювилей, 25 роки од снованя нашей Матки зме означели 20. децембра прешлого року. Статус Матки од 2011. року ше пременєл и од теди є зведзена на здруженє гражданох. Пременєл ше и способ финансованя, цо нам спричинює проблеми. Конкуруєме на проєкти, а чи нам средства буду одобрени, чи нє, одлучує Национални совит. У тим смислу зауважуєме же Совит нєподполно компетентни за оценьованє квалитету проєктох – гварел Дюра Папуґа. Предсидатель Бунєвацкей матки Иван Седлак надпомнул же по 2003. рок Бунєвци на тих просторох мали становиско же су конститутивни народ, а вияшньовали ше як Горвати. – Нашу Матку зме основали 1995. року хтора на себе превжала улогу очуваня нашей култури и идентитету. Теди прилапена теория владики Ивана Антуновича хтора призначена ище на половки 19. вику. Три роки познєйше зме почали видавац нашо Бунєвацки новини на нашей мацеринскей штокавско-икавскей бешеди. Источашнє почала и видавательна дїялносц, та зме по нєшка видали 43 кнїжки, медзи нїма и капитални дїла як цо Антолоґия сучасней бунєвацкей литератури, и Молитвенїк на нашей мацеринскей бешеди – гварел Иван Седлак и окреме наглашел значносц маткох у очуваню мацеринских бешедох малих европских народох хторим грожи нєставанє. Заєднїцке становиско представительох славянских маткох на сходзе у Матици сербскей, же кед слово о їх отриманю, нєобходне вименїц їх статус и способ финасованя, насампредз векшу потримовку од держави и Националних совитох. Но, як у розгварки зоз представителями Маткох гварел Покраїнски секретар за културу и информованє Славиша Ґруїч, буджети заплановани у тей обласци вельо менши як влонї, та рок пред нами нє обецує вельо лєпши условия за роботу. А. Паланчанин

18. МАРЕЦ 2016.

Фото: Б. Лучич

ОПОЗИЦИЯ

У Матици Сербскей у Новим Садзе, 10. марца, отримани сход на хторим представени славянски матки зоз шедзиском у Сербиї. З тей нагоди представени Матка Словацох, Руснацох и Бунєвцох

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК З НАГОДИ 15. МАРЦА, ШВЕТОВОГО ДНЯ ПРАВОХ ТРОШИТЕЛЬОХ

ЦО ДОСТАВАМЕ ЗА ВЛАСНИ ПЕНЄЖ

Пишe: Ана МАРКОВИЧ

У цалим швеце вовторок, 15. марца, означени Шветови дзень правох трошительох, хтори 1983. року установели Зєдинєни нациї. Його порученє же робу и услугу хтору зме плацели – мушиме и достац нєшкайшим трошительним швеце, у широким корпусу людских правох вше значнєйше место забераю права трошительох, а 15. марец ше хаснує як значну нагоду за порушованє розличних кампаньох информованя трошительох о тим же цо им припада, и на цо маю право за свой пенєж. Наприклад, 2008. року порушана велька и ґлобална кампаня „Junk Food Generation” (Ґенерация нєздравей поживи), унапрямена процив нєкритичного рекламованя „швидкей” поживи хтора уплївує на затитосц дзерцох. Повторени подобни модел по хторим у медийох огранїчене рекламованє догану и алкоголних напойох.

У ЧУВАЦ РАХУНОК У вельких тарґовищних центрох у наших городох пенєж углавним нє врацаю, окрем дзепоєдних странских ланцох. Мож заменїц робу, у даєдних бутикох и о тидзень, найпознєйше до мешаца после купованя. Кед словоо поживових продуктох, углавним мож врациц погубени продукт, окреме кед є у термину хаснованя. Тарґовци ище хасную нєобвисценосц трошительох о своїх правох, котри нє знаю же маю право кед им ше роба погуби – у термину шейсц мешаци, питац пенєж назад. Прето фаховци часто поручую же би купци чували рахунки, бо з продуктом купуєме и рекламацию.

6 РУСКЕ СЛОВО

КОМУ ШЕ ПОНОСОВАЦ У нашим законодавстве тоти права реґулує Закон о защити трошительох, а у нїм стої же основни права то право на задовольованє основних потребох (доступносц нєобходней роби и услугох як цо то пожива, шмати, обуй, бивательни простор, здравствена защита, образованє и гиґиєна), безпечносц (защита од роби и услугох хтори опасни по живот, здравє, маєток або животни штредок), право на обвисценосц, односно розполаганє зоз точнима податками хтори нєобходни за розумни вибор понукнутей роби и услугох, право на вибор – по доступних ценох и з одвитуюцим квалитетом, право на участвованє – заступеносц интересох трошительох у поступку приношеня и запровадзованя политики защити трошительох, право на правну защиту у кед ше потупи

його права, право на едукацию и здобуванє основних знаньох хтори потребни за правилни вибор продукту и услуги и право на здрави и отримуюци животни штредок. Статистични податки и информациї о тим же на цо ше трошителє у наших обставинох найвецей поносую мож достац од Националней орґанизациї трошительох Сербиї (НОПС) и Асоцияциї трошительох Сербиї (АПОС). Так, з даєдних виглєдованьох тих орґанизацийох мож видзиц же ше трошителє углавним поносую на нєисправни продукти и нєпочитованє законскей ґаранциї. Окрем того, Национална орґанизация трошительох анализовала евидентовани пригварки хтори ше одноша на конкретни роби и услуги, и заключела же у 2015. року найвецей пригварки було у вязи з информацийну и комуникацийну опрему. По тим випадло же ше трошителє у Сербиї найвецей поносую на телефони, лаптопи, таблети (а змист пригваркох бул углавним вязани за нєпочитованє законскей и комерциялней ґаранциї), у одношеню на прешли роки кед ше найвекше число пригваркох одношело на квалитет шматох и обуї. Видзиме же людзом барз значи же би роба хтору драго заплацели, була исправна. Ище єдно дискутабилне, а масовне зявенє кед слово о тей теми, то аґитованє тарґовцох хтори предаваю робу прейґ телефона и кол-центрох, а чийозме шицки голєм раз були “заложнїки”. Таки компаниї найчастейше нє маю дошлєбодзенє же би хасновали нашо числа и нє познате як дошли до тих податкох, цо спричинює 18. МАРЕЦ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК чувство загроженей приватносци поєдинца. Найчастейша мета того такволаного телемаркетинґу то стари людзе, односно пензионере, бо су найлєгчейши плєн”, и ґу тому, солвентни пре по” рядни чек од пензиї. Кед слово о тим же на хтори дзвери кед ше зяви проблем дуркац, окрем двох спомнутих орґанизацийох, гражданє можу контактовац тарґовищни инспекциї хтори функционую у рамикох Министерства тарговини, туризма и телекомуникацийох. У Вербаше, наприклад, функционує и служба „Система48”, хтора ма за циль ришовац комунални и други проблеми гражданох, а хтори у компетенциї општинских службох и явних подприємствох чиї снователь Општина. Тота система за приявйованє и евидентованє проблемох функционує 24 годзини 365 днї рочнє. Приявиц проблем мож прейґ интернет порталу општини Вербас, на телефон, або особнє. Медзитим, кед слово о ситуацийох дзе „тарґовец” держава хтора предписує закони, парадоксално же у тим случаю найчежше витвориц свойо права. То важи за комунални услуги, струю, а Вербащанє и у тим моменту воюю за свойо комунални права. Праве прешлого тижня вецей дзешатки гражданох, хтори хаснователє городского зогриваня, зишли ше зоз представителями ЯКП Стандард” и локалней самоуправи же би пробовали конєчно ” проблем тогорочних високих рахункох за тоту услугу. ришиц ЯК СТВАРИ ФУНКЦИОНУЮ У ШВЕЦЕ Надя Нота зоз Вербасу єдна з гевтих хтора мала нагоду цали рок пребувац у Америки, у Сан Франциску у Калифорниї: – Як и векшина людзох хтори пойду до иножемства, пайташка и я були одушевени зоз знїженями у Америки. Там знїженє наисце значи же шмати вельо туньши. Попренаходзела сом ствари за, буквално, даскельо долари, а барз часто ше случовало же у шопинґ молох була барз велька гужва опрез кабини за преблєканє, так же зме досц ствари куповали и без пробованя, вец одходзели дому, пробовали, и кед нам ше нє попачи – єдноставно ше врацали до предавалнї, врацели их и достали полни винос пенєжу назад – гвари Надя и здогадує ше же з єдней нагоди купела ципели з хторима була одушевена. Кед пришол час рушиц назад до Сербиї похопела же ципели обула лєм раз, и же су досц чежки. – Понеже чежина мойого куфра уж досягла дошлєбодзену, пробовала сом их врациц. Була сом свидома же су ношени, и же уж нє мам рахунок як доказ о купованю. Алє сом пробовала, а тарґовкиня без проблему прилапела ципели назад. Врацена ми полна сума пенєжу, а ципели положели на вельки попуст и прешвечена сом же су швидко предати – приповеда Надя, чийо искуствия зоз Америки були цалком розлични од тих у нашей жеми, дзе ше єй на єден завод нє удало зачерац купену маїцу за векшу... Заш лєм, и у нас вше векше число трошительох упознате зоз своїма правами, алє и механїзмами за їх витворйованє, цо з оглядом на трошительни часи у хторих жиєме, практично, обовязне. И без огляду же трошителє у Сербиї по витворйованю своїх правох ище далєко од гевтих у Европскей униї, як нєурядово дознаваме од представительох тарґовишней инспекциї – ефекти найновшого Закона зоз 2014. року лєпши од шицких предходних и обачлїви злєпшаня, окреме кед слово о информованосци трошительох. А главна парола же трошитель хтори информовани и зна свойо права – найлєпше защицени.■ 18. МАРЕЦ 2016.

STANOVISKA

Пише: Анамария РАНКОВИЧ, новинарка

МИҐРАНТСКА КРИЗА МЕНЯ ЕВРОПУ Европски лидере ше боря зоз найвекшу вибеженску кризу од Другей шветовей войни у хторей, по податкох УНХЦР-а, од початку 2015. року вецей як милион люд зе ступели на територию Униї. Габа вибеженцох на поверхносц вируцела найвекшу слабосц Европи: национални еґоизем жемох членїцох, хтори грожи обстояню ЕУ такей яка є тераз. Европски жеми порихтани буц транзитна рута, алє анї єдна нє жада буц конєчна де стинация миґрантом. Як ре зултат, заварта „балканска рута” – вецей ше нє дошлєбод зує преход вибеженцом хтори нє маю шорови пасош и визу ґу заходней Европи, цо векшина нє ма, и так ше ище преглїбює гуманитарну кризу. Миґрант ска криза принєсла пременки на политичним планє ЕУ. Европа ше буд зе мушиц озбильно опрец на Турску. Спорна догварка, по хторей би Уния превжала єдного леґитимного сирийского вибеженца зоз Турскей за каждого враценого до истей жеми зоз єй териториї, наишла на оштри критики орґанизацийох за людски права. Проблем миґрациї спричинєл моцнєнє правоорєнтованих, ксенофобних политичних партийох у Европи. Аж и кед нє участвую у власци, їх идеї и програми прилапюю умерени партиї же би ше присподобели пременки розположеня виберацкого цела, и так вплївую на политични цеки и меняю их. Миґранти у балканских жемох потераз були коректно прилапйовани, вироятно прето же домашнї знали же мале число сце ту и остац. Зоз терашнїм розвойом ситуациї ше по ставя питанє, чи ше їх третман тераз пременї? Кед слово о завераню гранїцох, и Беоґрад провадзи сиґнали зоз ЕУ, бо потримовка и похвали зоз Европи и далєй моцна валута на сербскей политичней сцени, а и хасен од того ше вироятно очекує и у отвераню поглавйох. Мед зитим, миґрант ска криза и шицки питаня хтори пре ню по стали актуални очежаю процес приєма нових членох до ЕУ. Нови политични цеки, страхи и проблеми у найменшей мири предлужа прегварки нових потенциялних членох, бо ше може предпо ставиц же ЕУ док нє превозидзе нукашнї кризи нє зо сце додатно ослабиц свою позицию през прилапйованє нєстабилних балканских жемох. По тамаль, з оглядом на нови политични рушаня, нє мож виключиц можлївосц же то вецей нє будзе иста Уния.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА ОПШТИНСКЕЙ РА ДИ У ШИДЗЕ

ПРИЛАПЕНИ ПЛАН ОХРАНИ ОД ВИЛЇВОХ Општинска рада у Шидзе прилапела Оперативни план охрани од вилївох за 2016. рок, у котрей Општински штаб за позарядово ситуациї визначел загрожени подруча на рикох першого и другого шора и предвидзел фахови оперативни тим за ратованє тоту длужносц, односно Општинска рада у Шидзе функцию. Општинска раприлапела Оперативни план да прилапела Програми охрани од вилївох за 2016. дїлованя за 2016. рок за рок на схадзки, хтора отриЯвне подприємство за мана прешлого пиятку, 11. квартельни услуги и бумарца. Як наглашел Никола довательну жем, як и НаВасич, предсидатель Опродней библиотеки „Сиштинскей ради, план ше нє меон Пищевич”, Устанорозликує вельо у одношеню ви за физичну културу и на подобни план за 2015. спорт ску рекре ацию рок. У плану назначени за„Партизан”, Туристичней грожени подруча на рикох орґанизациї и Културнопершого и другого шора, а образовного центру. Тиж, Општиснки штаб за позаряПредвидзени и фахови тим за ратованє од води прилапени и звит ликвидово ситуациї ма 15 особи. дацийного управнїка ЯП Тиж предвидзени и фахови оперативни тим за ратованє на води. Предсидатель Ва- „Спортски центер” Миодраґа Марковича, хтори нагласич наглашел же идентификовани, такволани „дзиви це- шел же ликвидацийни поступок нє закончени, бо пецеки” на подручу општини Шид, потим обовязки явних ро заняти порушали судски поступок же би наплацели подприємствох, анґажованє потребних транспортних ювилейни награди у суми 234 211 динари. Општинска рада прилапела и предлог о пременки у превозкох як и локациї, будинки, за евентуалне змесценє загрожених людзох и маєтку. После прилапйованя членстве у Општиснкей виберанковей комисиї у хторей плану Општнскей ради остава же би конєчне слово дала члена Деяна Лоґарушича (СПС) требал би заменїц Драґан Тарлач, з огядом же, як гварене, Лоґарушич будзе и Скупштина општини Шид. На схадзки прилапени Правилнїк о нукашнїм ушоре- кандидат СПС за одборнїка у СО Шид. Општинска рада опредзелєла 200 000 динари за саниню и систематизациї Општинскей управи, а по тей точки уводнїчар бул Ромко Папуґа, началнїк Општинскей ранє ошвиценя у физкултуней сали Ґимназиї „Сава Шууправи. Вокраци, максималне число занятих будзе 95 за- манович” у хторей ше случело же неонки одпадовали з няти (92 плус 3) медзи хторима и тройо помоцнїки пред- повали. Тераз би ше покладло ошвиценє з боку, на мури, сидателя општини. Як Папуґа обгрунтовал, помоцнїки цо би було и безпечнєйше. Вл. Дї. нє вязни персонално, за мено, алє, лєм покля окончую

ЦЕНТЕР ЗА ФИЗИЧНУ КУЛТУРУ „ДРАҐО ЙОВОВИЧ” У ВЕРБАШЕ

РЕКОНСТРУКЦИЯ ЖИМСКОГО БАЗЕНУ Општина Вербас и Центер за физичну културу „Драґо Йовович” порушали явну набавку за реконструкцию и адаптацию закрица, фасади и провадзацих инсталацийох обєкта жимского базену. По документациї, роботи преценєни на 10,9 милиони динари, без ПДВ, а плановане же би ше по половку тей суми обезпечело зоз дїлованя самей установи и з буджету општини Вербас. Як визначел предсидатель Општини др Братислав Кажич, зоз вецейнїстима розгварками з представителями Министерства за младеж и спорт и Покраїнского секретарияту за спорт, з Општини ше намагали пренайсц средства за реконструкцию базену.

8 РУСКЕ СЛОВО

– Понеже виполнєня обецункох нє сполнєти, одлучели зме сами рушиц до проєкту, бо нє сцеме же би нам препадла ище єдна сезона – визначел др Кажич. Заменїк предсидателя Општини Милан Ґлушац гварел же без огляду же явна набавка розписана за реконструкцию цалого обєкта, перше ше будзе робиц санацию закрица же би базен могол почац робиц, а потим буду ушорени и други часци. – Жадаме же би нашо школяре других класох цо скорей предлужели плївацку обуку, по чим зме познати у цалей Войводини. З роботами започнєме такой после окончованя процедури, алє нє одступиме од глєданя потримовки при других орґанох – визначел Ґлушац. А. М. 18. МАРЕЦ 2016.

НАШО МЕСТА ТУРИЗЕМ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ, ВЕЛЬКА РОЗВОЙНА ШАНСА

НАСТУПЕЛИ НА МЕДЗИНАРОДНИМ САЙМЕ Розвой акцентовани на єднодньових вилєтох прето же у Шидзе нєт условия за длугше змесценє и затримованє туристох, и дата потримовка класификованю туристичних манифестацийох до трох катеґорийох

уристични можлївосци шидскей општини ище нєдосц вихасновани у смислу заробку, а на нєдавно отриманим 39. Медзинародним сайме туризма у Беоґрадзе, општина Шид добре представела свойо туристичне понукнуце на штанду шицких осем општинох Сриму под назву „Диван є кичени Срем”. По словох директорки Туристичней орґанизациї Шид, Кристини Радосавлєвич, на Сайме нащивительом представени и два значни туристични манифестациї – ,,Сримски пастирски полудзенок”, хтори ше отримує, звичайно, блїзко при Бачинцох, як и „Сримска куленияда”у Ердевику. – Остарали зме ше же бизме манифестацию „Сримски пастирски полудзенок” презентовали прейґ краткого споту, флаєрох, а тиж зме предсатвели и як ше лупа чутки кукурици, цо єдне зоз змаганьох на спомнутей манифе стациї. Тиж зме оможлївели нащивительом коштовац овчи паприґаш, хтори ше традицийно вари на тей манифестациї. Таке презентованє виволало зацикавеносц нащивительох на Сайме – гвари директорка Радосавлєвич. Тиж представена и манифестация „Сримска куленияда”, а на штанду бул понукнути кулен, фрушкогорски вина и мед з лїпи хтори продукую пчоларе з Ердевику. Директорка додава же є задовольна зоз наступом на сайме и контактами зоз туристич-

18. МАРЕЦ 2016.

нима аґенциями. По єй словох у дальшим розвою туризма, напрям будзе на розвою єдньодньових вилєтох, понеже нєт капацитети за змесценє госцох на ноцнїк хтори приходза на єдним, або и двох автобусох. – Ми ше закладали же бизме розвивали таки способ туризма у сотруднїцтве з другима општинами Сриму як цо наприклад Рума, Индїя або Стара Пазова. Госци би там були змесцени, а вец би приоходзели на єднодньови вилєт и нащивйовали туристични места у шидскей општини. Туристом би могло понукнуц же би кажди дзень нащивели другу општину у Сриме –

заключує Кристина Радосавлєвич. Наша собешднїца гвари же потримує идею туристичних роботнїкох хтори ше закладаю же би туристични манифестациї були роздзелєни до трох катеґорийох по значеню на державним уровню, потим же кельо туристох-го сцох манифе стация прицагнє, кельо ше зароби пенєжи и кельо медиї провадза одредзену манифестацию. Радосавлєвичова спомина же манифестация муши понукнуц дацо нове и нєзвичайне же би прицагла туристох, бо у Сербиї маме ДРАЖКИ ЗДРАВЯ надосц рижни „ияди” хтори менєй-вецей здабу єдна на друНА ЛЇПОВАЧИ гу, а место туристох и заробку, Општинска рада у позбера ше лєм локалне житеШидзе прешлого ти- льство. жня прилапела ПроОкрем уж спомнутих манифеграму дїлованя ТОШ-и стацийох, „Сримски полудзеза 2016. рок, а Кристи- нок пастирски” и „Сримскей на Радосавлєвич поин- куленияди”, директорка ТОШ-а формовала членох Оп- визначує и други препознатлїви штинскей ради же обезпечени средства за манифе стациї у шидскей оппроєктно-технїчу документацию за вибу- штини як цо „Сримска забивачдов Дражки здравя на Лїповачи на Фру- ка и колбасияда” и „Мото стретшкей гори. нуце” на Лїповачи. У тим по– У прешлим 2015 року зме звекшали глядзе замерковани и спортски ноцованя за аж 52 одсто у одношеню на манифе стациї як цо то МТБ 2014. рок, алє то лєм статистика, и нє зна- шидски маратон, потим обегочи же зме мали вецей туристох. У питаню ванє бициґлистох „По улїцох волонтере и члени рижних домашнїх и Сави Шумановича”, и Новорочмедзинародних гуманитарних орґанизани маратон за шпациранє од цийох хтори ше стараю о миґрантох – обцентра Шиду по Фрушку гору.■ грунтовала директорка Радосавлєвич. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ДОТАЦИЯ ЗА ОПРАВЯНЄ ПРОСТОРИЙОХ ФОДБАЛСКОГО КЛУБУ „РУСИН”

КЕРЕСТУРЦИ З КАНА ДИ ОЗНОВА ПОМАГАЮ Фодбалере керестурского „Русина” ище раз достали пенєжну помоц од наших людзох з Канади, тераз од тих котри жию у Кичинеру и Торонту. Перша така помоц за оправянє просторийох Клубу на Ярашу сцигла прешлого року од Руснацох з Норт Бетлефорду. Гоч зме просторно єдни од других далєко, и надалєй зме, заш лєм, блїзки и свой на свойого нє забува, окреме кед треба помогнуц

росториї Фодбалского клубу „Русин” з Руского Керестура на Ярашу, котри пред трома роками означел уж 90-рочнїцу постояня, по даяких спознаньох збудовани початком шейдзешатих, а добудовани початком осемдзешатих рокох прешлого вику. У хижи коло фодбалского стадиону змесцена канцелария, клубски заєднїцки просториї, два зоблєкальнї за фодбалски екипи з купалнями, єдна простория за судийох, економат, та помоцна простория. Управа Клубу их отримовала и отримує кельо може, бо окремни пенєж за тоту намену нє маю, а час роби свойо, та потребне значнєйше оправянє. И то праве дзекуюци добродзечнєй пенєжней помоци од Руснацох котри жию у Канади – у Норт Белтлефорду, Кичинеру и Торонту, а сама робота з найвекЗлатко Саянкович, Дюра Фекете, и Александар Кочиш шей часци будзе поробена на добродзечней – Главни инициятор тей акциї Гавриїл Колєсар, бул наоснови, понеже медзи „Русиновцами” єст и рижних маи сце витирвали у тим, по електронскей пошти на велї йстрох. адреси порозпосилал поволанку за помоц, позазберовал рижни историйни податки о „Русину”, а я бул тот котри ИНИЦИЯТИВА ФОДБАЛЕРОХ зберал прилоги и людзе ми их приношели дому. Нє було На идею же би ше питало пенєжну помоц за оправя- им чежко принєсц до обисца, о тим ше подознавали и нє про сторийох прешлого року пришли сами фодбале- єден од другого, а на тот завод ше векшином одозвали ре и особи з управи Клубу под час пребуваня даскелїх людзе котри дакеди, на даяки способ були вязани за Русин младих бувших Кере стурцох зоз сиверней часци Кана- – чи сами були активни спортисти, чи їх фамелиї. Єст ди у Кере стуре, и потримали их – на єдним своїм дру- людзох котри сцу помогнуц, думам же их будзе и надалєй, женю, на Балу под масками позно вєшенї назберали а рахуєм же одредзену часц пенєжу назбераме и на Балу 630 долари, хтори до конца прешлого рока и сцигли до хтори ма буц отримани тераз, 2. априла. Бо, таки акциї нам найвигоднєйше запровадзовац на дзепоєдних наших Кере стура. Тото зазначел и наш Рутенпрес, та накадзи о тим до- векших сходзеньох, так же и тота терашаня, кед дароватезнал, дакедишнї „Руско словец”, а уж длугши час Кана- лє мушели приходзиц до мойого обисца, з тим вецей була дян – Гавриїл Колєсар, медзи нашима людзми котри успишна – гвари Дюра Фекете, котри и сам бул фодбалер жию у Кичинеру и Торонту порушал ширшу акцию же „Русина” 18 роки, од 1966. по 1984. рок, у теди успишней би ше и вони уключели до помоци кере стурскому фод- ґенерациї котра седемдзешатих рокох єден час бавела и у балскому клубу. Гавриїл поволанку за помоц електрон- Бачкей лиґи. Фекете у Канади од 2008. року и тераз як ски порозпо силал на вецей адре си Руснацох у Канади, пензионер, зоз свою супругу Йозефину, пришол дакус на подкрипену аж и з рижнима обсяжнима историйнима длужей до валалу, а на єшень планую присц заш. – Мушим повесц же ми, окреме тоти дакус старши, фактами и податками о снованю и сновательох „Русиобо вязно читаме „Руске слово”, провадзиме нашо ТВ на” (цо по слал и до Кере стура), а контакт-особа за збеи ра дио-емисиї, аж присутне таке думанє же дакеди ранє прилогох бул дакедишнї фодбалер „Русина”, тиж зна ме вецей цо ше ту збува од вас самих. Шицко то дакедишнї Кере стурец котри у Канади – Дюра Фекете. дзе ку ю ци нєшкайшим сучасним системом комуникаПраве прешлого тижня Фекете своїм бувшим колеґом циї, та ше часто дописуєме по интернету, видзиме и принєсол красни дарунок од наших з Канади – 830 долари, хтори буду похасновани за потребни роботи на бешедуєме з нашима прейґ скайпу, а досц ше часто и приходзи до старого краю – гвари Дюра, котрого диреновираня про сторийох.

10 РУСКЕ СЛОВО

18. МАРЕЦ 2016.

НАШО МЕСТА ректор ФК „Русин” Александар Кочиш, тренер фодбалерох Златко Саянкович, та тренер и спортски роботнїк Борис Шайтош початком того тижня и детальнєйше упознали з планованима роботами реновираня про сторийох. – Прейґ Дюру шицким нашим людзом добрей дзеки котри нам помогли, у мено фодбалерох и управи, по силаме єдно вельке подзекованє, понеже нам їх помоц наисце барз значи, а за тоту намену затераз и єдина. „Русин” до става средства за порядну роботу од Општини Кула, Ме сней заєднїци, фунционованє Клубу помагаю и даскельо кере стурски привреднїки, алє за тото оправянє и отримованє про стору нє маме окремни средства – гварели Кочиш и Шайтош.

КАНАЛИЗАЦИЙНА МРЕЖА ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПЛАН ПОДЖЕМНИХ ИНСТАЛАЦИЙОХ Пред тим як ше почнє будовац канализацийну мрежу у Дюрдьове и Жаблю, треба випитац положенє цивох уж поставених телефонох, води, ґазу и струї

ПОТРЕБНЕ ВЕЛЬО ПОРОБИЦ Як зме од нїх дознали, плановане детально пооправяц зоблєкальнї з купальнями и шицки други потребни санитарни роботи, як и у про сториї за судийох, положиц но ви бо й лер, ту ши, двої ПВЦ дзвери (хтори уж и купени), фоґаши за шмати, лавки за шедзенє доокола, обновиц цегелки на мурох и шицко потим обилїц. – Увидзиме кельо зме годни поробиц з того цо зме до стали як помоц, а чи шицко з планованого будзе и поробене, завиши од средствох, насампредз од добродзечних прилогох – гварел Шайтош. Додаваме же тота акция тирва и надалєй и можу ше уключиц шицки котри сцу помогнуц, як у нашей жеми, так и у иножемстве. – Вшелїяк же и ми у Канади до нєй будземе уключени и надалєй, рахуєм же одредзени прилоги назбераме и на наиходзацим балє у Кичинеру, покля я у Кере сту ре, на шо люд зе у Ка на ди прилог можу однєсц моєй дзивки, а можебуц би було добре кед би ФК отворел и даяки наменски рахунок, дзе би заинтере совани могли уплацовац средства потребни за оправянє про сторийох – гварел на концу тей розгварки Дюра Фекете.■ М. Зазуляк 18. МАРЕЦ 2016.

Зоз випитованьом положеня поджемних инсталацийох, на початку мешаца почала перша фаза вибудови канализацийней мрежи. У документох и катастерских кнїжкох Дюрдьова и Жаблю, нєт нїяки податки. Пре таке препущенє, од початку вибудови канализацийних мрежох, тераз ше прави план зоз хторим би ше виправело препущенє и шицко приведло до шора. Бо, праве пре нєпостоянє плану, вельо раз потаргани дроти и циви, котри правели вельки проблеми у функ-

ХТО ЗОСЦЕ ГОДЗЕН ШЕ ПРИКЛЮЧИЦ Поставянє канализацийней мрежи ше будзе робиц по фазох. У першей ше вибудує канализацийна мрежу у Жаблю и Дюрдьове, у другей цивовод у центру Жабля, а у трецей пречисцовач. У штвартей, лїви и прави бок канализациї по главней драги у Дюрдьове. Як гварел Боро Милич, коориднатор того проєкта, на канализацийну мрежу ше нє будзе мушиц приключиц кажде обисце, алє годзен хто зосце.

ционованю системи, а тиж так були и вельки трошки оправки. У другей фази вибудови канализацийних мрежох вибудує ше цивовод котри повяже канализацийну мрежу у Жаблю и пречисцовач у Дюрдьовским хотаре. Вон ше будзе пресцерац од главней драги у Жаблю по Дюрдьов, и на крижаню Краля Петра першого и Улїци Солунских добровольцох, предлужи ше по Девень. На поверхносци од трох гектарох будзе вибудовани пречисцовач за цалу канализацийну мрежу тих двох местох. – Тераз пририхтуєме документацию за трецу и штварту фазу канализацийней мрежи и за пречисцовач котрого плануєме будовац по законченю другей фази, котра ма буц закончена у юнию. Маме обецунку од Влади Войводини же достанєме средства и за пречисцовач – гварел Боро Милич зоз општинскей управи Општини Жабель и координатор проєкта. За першу фазу потрошени коло 71 милион, а початок другей фази вибудов цивоводу будзе коло 130 милиони динари. Проєкт финасує Управа за капитални укладанє АП Войводини. С. Барань

РУСКЕ СЛОВО 11

EKOНОМИЯ У КОЦУРЕ МЕНЄЙ ПРОДУКОВАТЕЛЬОХ ЦУКРОВЕЙ ЦВИКЛИ

ЄДНИ Ю ХВАЛЯ, А ДРУГИ ГАНДРУЮ Остатнї роки продукция цукровей цвикли у Коцуре траци популарносц, а у валалє парасти подзелєни коло сладкого кореня. Велї одустали од тей култури, док єст и тих цо и того року посадза цвиклу и попри ризику, бо твердза же є найрентабилнєйша култура

оч потвердзене же того року цена од 35 евро центи по кили цвикли будзе обезпечена, а парасти ше складаю же є барз добра, у валалє остали ище лєм даскельо нєзависни продукователє цукровей цвикли, а значно ше зменшало и число кооперантох зоз подприємствами и задруґами зоз околїска. Єден з тих хтори и после подлих рокох за тоту културу остава при нєй, то Владимир Олеар, хтори продукує цукрову цвиклу уж коло три децениї. У тей хвильки є самостойни продукователь, занїма ше лєм зоз польопривреду, и твердзи же нє планує одустац од цвикли, бо гоч яки рок да бул, вон вше менєй, лєбо вецей, заробел на тей култури. – Робим вельо жеми, и вше сом садзел цвиклу. Того року будзем мац

посадзене лєм 15 гектари, алє то лєм пре плодошор, иншак бим мал вецей. Цвиклу добре садзиц, бо є наисце найрентабилнєйша култура. Два и пол ваґони вше останє од єдного гольта – гвари Олеар. ЛЄПШЕ БИ БУЛО КЕД БИ ШЕ ЗДРУЖЕЛИ

Олеар сотрудзує директно зоз цукровню „Суноко” зоз Вербасу, и толкує же гоч нє подло самостойно продуковац цукрову цвиклу, лєпше би було кед би ше парасти здружели. Медзитим, велї ше боя же єден другого спреведнє и нє порихтани су на тот крочай. Як гвари – єден другому би могол помогнуц, а було вшелїяки роки и то би ше вельо раз здало – а потим, оглядаюци ше на други култури, поставя пропорцию, та твердзи же на шицких културох єст досц укладаня, алє на других менши профит, за Влонї добре зродзело, алє ше вельо и розлику од одбивало на нєчистоту цукровей цвикли на хторей єст добри приходи кед ше до ЗЛЄКНУТИ ЦУКРОВНЇ нєй уложи. – Парасти муша буц барз орґаниПонеже продукция цвикли и зовани кед жадаю продуковац цвипрешлого року була зменшана, клу. Нє можем повесц же нєт процукровнї злєкнути же цвикли нє блеми, вше ше зяви дацо. Цукровнї будзе того року, понукли вигодну дакеди понукню шицки условия, дацену и добри условия за продуккеди нам то нє одвитує, дакеди гей, а цию. Медзитим, у коцурским хоєст случаї же ше мушиме сами знатаре, а бизовно и ширше, велї пайсц за виберанє лєбо превоз. Наисце расти нє прилапели „руку помиєст вельо ризику, вельо треба на нєй реня”. Чи будзе того року досц робиц и отримовац ю, алє кед ше уж цвикли за цукровнї, чи даєдни з нїх останю без домашнєй сировипочнє винїмац, вец уж лєгко – гвари ни? Олеар и толкує же праве тоти обо-

12 РУСКЕ СЛОВО

Владимир Олеяр продукує цвиклу уж три децениї

вязки коло цвикли и нєизвесноц були пресудни же би велї парасти од тей култури одустали. БАРЗ Є РОЗЧАРОВАНИ Владимир Цап єден зоз польопривреднїкох хтори прешвечени же цукрова цвикла вецей на його жеми роснуц нє будзе. Цвиклу садзи уж роками, и прешлого року у сотруднїцтве зоз землєдїлску задруґу „Бачо” зоз Вербасу мал рекордни 42 ваґони на 9 гольтох засадзеней култури. Медзитим, и попри тим, як гвари, лєдво остал на позитивней нули. – Розчаровал сом ше барз. Коло цвикли ше найвецей муши робиц, вельо зме пираскали, прикармйовали, лєм цо зме нє спали при нєй, бо вше дацо треба робиц и наисце, добре зродзело. Алє, кед ми у цукровнї у Червинки поодбивали нєчистоту, вимерали диґестию, услуги, мал сом коло 50 одсто одбиткох и нє заробел сом нїч, ище сом остал и длужни за аренди. Одлучел сом же та вецей нє будзе, та тераз на тих поверхносцох мам дакус ярцу и жита, слунечнїку место цвикли. Знам же на тим нє заробим тельо, алє нє сцем вецей таку терху – толкує Цап. Пре нєвигодну хвилю цукрову цвиклу ище нє мож посадзиц, алє парасти ше нє обаваю же шатва будзе пожнїц, понеже и кед будзе посадзене коло половки априла, нє будзе позно. ■ Т. Ходак 18. МАРЕЦ 2016.

EKOНОМИЯ АДАПТОВАНЄ БУДИНКУ ЛЄТНЄЙ ВЛА ДИЧЕСКЕЙ РЕЗИДЕНЦИЇ У ШИДЗЕ

ДОЧАСОВИ ДОМ ЗА ГУМАНИТАРЦОХ Роботи такой почню и маю буц готови по конєц новембра, док у другей фази плановане адаптованє пойда. Проєкт за Бикич ше ище розпатра

ладическа конференция Италиї вєдно зоз Каритасом Италиї оддобрели средства за помоц владичеством хтори ше находза на „миґрантскей драги” медзи хторима и парохиї Апостолского еґзархату за грекокатолїкох Сербиї у Сриме. По словох Елемира Джуджара, координатора Каритасу Апостолского еґзархату, з благословом нашого владики кир Георгия Джуджара написани и поднєшени два проєкти хтори ше одноша на парохиї у Шидзе, як и на филиялу беркасовскей парохиї у Бикичу. ОПРЕДЗЕЛЄНИ 87 000 ЕВРА ЗА ПРОЄКТ – Проєкт за обнову Лєтнєй владическей резиденциї оддобрени и за тоту намену опредзелєни 87 000 евра, же би Резиденция була ушорена же би могла прияц волонтерох и особи хтори ше стараю у роботи з миґрантами – гварел Елемир Джуджар. – Будинок Резиденциї ше будзе зогривац, адаптує ше шицки хижи за змесценє, кухню, санитарни ґузел, витворени условия за райбанє и будзе купени потребни мебель.

И ГОРОД БУДЗЕ КРАСШИ После пейцох рокох, почалo малтерованє мурика опрез будинку Лєтнєй владическей резиденциї, бо сцигли средства зоз АП Войводини и локалней самоуправи. Покраїна опредзелєла 458 000 динари, а локална самоуправа 150 000 динари. Майстор Ивица Болдиш зоз своїма роботнїками дал ше до роботи и мурик ма нови випатрунок, а парох о. Михайло Режак планує, кед будзе средства, нову желєзну капуру и роштелї на мурику. З тим будзе красши и город.

Оциментовани мурик опрез Резиденциї

18. МАРЕЦ 2016.

Члени Каритасу вєдно у Шидзе

Будинок будзе присподобени и за потреби других особох, хтори би могли ту пребувац по економскей цени, же би було обезпечене „самоотримованє”. Роботи почню тих дньох и мали би буц закончени по конєц новембра. По словох Анити Ґовля, координаторки Каритасу Нови Сад и фаховей сотруднїци на проєкту, други проєкт написани и придати за ушоренє Пасторалного центру у Бикичу. – Тот проєкт у вредносци 38 000 еври тераз на розпатраню, а требало би ришиц тиж зогриванє будинку, ушориц кухню, обезпечиц условия за пребуване и спанє у хижох, заврец терасу (конк) и ушориц дражки коло Пасторалного центру – потолковала Ґовльова. ЗАДОВОЛЬНИ ПРЕДСТАВНЇКИ З ИТАЛИЇ И НЄМЕЦКЕЙ У другей фази роботох плановане ушориц пойд Лєтнєй владическей резиденциї хтори би же адаптовало и вихасновало тиж за пребуванє у хижох и можебуц би була и менша сала у тим просторе. Прешлого пиятку, 11. марца, Елемир Джуджар и Анита Ґовля були домашнї и прияли Даниела Бомбардия, хтори бул у мено Каритасу „Италиана” и Тобиаса Ноелке, у мено Каритасу Нємецкей, хтори задлужени за миґрантски питаня, а бул присутни и Петар Дуїч, координатор Каритасу за Срим. Вони вєдно пообиходзели Резиденцию, а Тобиас Ноелке гварел же у тим будинку злучене стародавне и нове, цо дава одредзену цеплоту месту хторе може обезпечиц добри условия за пребуванє волонтерох и особох хтори помагаю у роботи з миґрантами. Подобни упечетки подзелєл и Даниеле Бомбарди, хтори гварел же Резиденция ма вельки потенцияли.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА МОНОҐРАФИЯ О НАРОДНИМ ОБЛЄЧИВЕ И ТАНЦОХ БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ

МОДНИ ДЕТАЛЬ И ДРУЖТВЕНИ СТАТУС Зоз Миколом Ґубашом до Вербасу У просторийох КПД „Карпати” у пришли и модели хтори ше пооблєкали Вербаше прешлей стреди отримана до народного облєчива, так же присутпромоция Моноґрафиї „Народне ни мали нагоду видзиц яки ше облєчиоблєчиво бачванско-сримских Рува през историю ношело до церкви, на снацох и танци бачванско-сримских танци, на свадзбу и за роботу. Руснацох”, хтору видал Завод за – Ношело ше штири споднї подсукнї, културу войводянских Руснацох. ушити зоз билого памучного платна. Присутних привитал орґанизатор Конци обрубени зоз узку чипку, шлипромоциї и предсидатель Дружтва нґерайом. Шицки подсукнї ше крохмадр Деян Загорянски. лєло же би сукня була цо ширша – виО кнїжки бешедовал хореоґраф значел Ґубаш хтори порихтал наисце Микола Ґубаш зоз Коцура, хтори бул вичерпне преподаванє. Преподаванє и єден з учашнїкох у єй виробку. провадзела и презентация зоз компакт – Маме окремну нагоду же бизме диску хтори видати вєдно зоз кнїжку, преанализовали нашо традицийне та присутни заинтересовано слухали о народне облєчиво у шицких можлїспецифичносцох облєчива вязаних за вих вариянтох и статусних означеньконкретни валал, о споднїх кошульох, ох. Значи, облєчиво нє означує лєм подсукньох, блузнох, сукньох, фартунационалну припадносц, алє и стахох, та и о баршоньох, фитюлох, хутус. З нагоди велького капиталного сточкох хтори ше ношело у лївей руки виданя, Моноґрафиї на тоту тему, Модели ше пооблєкали як файту прикраскового деталю. нєшка першираз, после телїх рокох, до народного облєчива На концу, вон приповедал и о хлопмаме нагоду преанализовац и традицийни танци бачванско-сримских Руснацох. Окрем того, ским облєчиве, як и о файти материялу зоз хторого облєнаявюєм же сом поволал и шицких руководительох фол- чиво було ушите, цо основни указатель його наменки. клорних ансамблох же бизме ше зишли, преанализовали Поведзене же ше найсвяточнєйши шмати ношело до и порадзели ше яки би требали, яки можу и муша буц на- церкви, а шмати зоз кадифи мали лєм найбогатши дзивки и их ше ношело барз ридко. А. Маркович шо танци на наших фестивалох – визначел Ґубаш.

РОБОТНА СХАДЗКА У EТНОҐРAФСКИМ МУЗЕЮ У БЕОҐРАДЗЕ

ПРОМОЦИЯ РУСКЕЙ ЗАЄДНЇЦИ У АВҐУСТУ Директор Заводу за културу войводянских Руснацох мр Серґей Тамаш мал роботну схадзку зоз др Миряну Менкович, директорку Етноґрафского музею и єй сотруднїцу, висшим кустосом Александру Левнаич, началнїцу Оддзелєня. У роботней часци участвовали и др Миряна Джекич зоз Покраїнского заводу за защиту памятнїкох култури и Деян Радованович, совитнїк у истим Заводу. Тема бешеди була – тото цо єден з главних стратеґийних роботних приоритетох кед у питаню тогорочни активносци Заводу – промоция и презентация Руснацох и рускей националней заєднїци у Етноґрафским музею у самим центру нашей престолнїци, у Беоґрадзе. Святочни церемониял отвераня будзе 14. авґуста у такв. Фордовей сали, а руска постановка будзе тирвац по 31. авґуст. Концепцийно порадзене и

14 РУСКЕ СЛОВО

заплановане же би ше през штири розлични програмски змисти представело шицко тото цо найлєпше и найрепрезентативнєйше при войводянских Руснацох. Будзе потребна заєднїцка координация и уключованє шицких наших найелитнєйших руских институцийох, же би ше цо лєпше вихасновало тоту єдинствену нагоду, бо потераз, таку можлївосц мали лєм Словаци, кед у питаню национални заєднїци зоз Републики Сербиї. Як дознаваме од директора Заводу Тамаша, порадзене же шицки деталї коло самей промоциї як и будуци напрямки и можлївосци заєднїцкого фахового сотруднїцтва медзи Заводом и Музейом, хтори, важне наглашиц, Установа култури од националного значеня, буду облапени у Спорозуменю хторе ше подпише у наиходзацим чаше. О. П-С. 18. МАРЕЦ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „СЕЗОНА ЛОВУ НА ЛОВАРА”

ДИНАМИЧНИ ЖИВОТ ЕЛИТИ ЗОЗ ШВЕТА ЗАБАВИ

Нова младежска представа „Сезона лову на ловара” у продукциї Драмского студия „АРТ” Дома култури Руски Керестур пред керестурску публику премиєрно виведзена всоботу, 12. марца

а основи текста Александра Витера, комичну приповедку о динамичним живоце людзох зоз швета забави режирал Владимир Надь Ачим. Дїя провадзи ситуацию фоторепортерки познатих новинох, лєбо таковоланого „папараца“ (Адриана Надь), котра пробує направиц ексклузивни фотоґрафиї познатого музичара, медзитим, такой наишла на препреченя. У хвильки кед єй идентитет и намира могли буц одкрити, одлучує ше прилапиц бависко и ґлумиц леґиня дзивки котра обачела же хтошка у єй квартелю. Бависко ю вше баржей уцаговало и вимагало же би бавела вецей улоги. Кед ше указало же фоторепортерки змесцели жена музичней гвизди (Ребека Планчак) и його любовнїца (Тамара Будински), вона обраца ситуацию на свой хасен и сцека. На концу виходзи цалком нєобчековани розплєт – вона цали час знала за сотруднїцтво и бависко хторе єй змесцели два жени. 18. МАРЕЦ 2016.

Представа досц конфузна, та по конєц нє могло цалком похопиц хто кого надмудрел, а гоч єст вельо преобраценя ситуацийох, представа у физичним смислу надосц статична. Заш лєм, способ виводзеня и гумор наисце прилагодзени шицким ґенерацийом, цо було видно по преважно позитивних реакцийох рижнородней публики. – Задовольни сом зоз виводзеньом представи, а окреме зоз нащивеносцу. И ґлумицом и мнє барз значи потримовка публики, прето же вец знаме же наш труд, робота, одреканя и шицко цо потребне уложиц до витворйованя вредзело. Почали зме ю рихтац ище влєце, потим було прерви кед почала школа, а тераз зме отримовали проби викендами. Понеже млади робя аматерски, вше мам проблем зоз находзеньом ґлумцох – праве кед направим єдну екипу хтора ше „уходзи”, вони поодходза до варошох до штреднїх школох и на факултети, та вше глєдам нових – гвари Надь.

У представи ґлумя три Кере стурски: Адриана Надь, Ребека Планчак и дебитантка Тамара Будински, алє очиглядно ше зоз ґлуму найбаржей визначела Адриана Надь, котра зоз своїм виводзеньом наисце нашмеяла публику. – Бул длуги процес правеня представи, почали зме ище влєце, а перше требало похопиц по енту и порученє представи. Улоги досц чежки, а гоч є младежска, думам же є за шицки возро сти – гварела Адриана Надь. Представа пред премиєру явно виведзена уж два раз – на Фе стивалу малих сценских формох, а у Руским Кере стуре отримана єдна явна проба. У реализациї представи участво ва ли и суфлер ки Ва лен ти на Тиркайла и Настася Надь, ко стимоґрафка Таня Орос, майстор шветла Желько Пашо, тон майстор Владимир Бе серминї и сценски роботнїк Дюра Хома.■ Сенка Надь

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

СМОТРА РЕЦИТАТОРОХ ГОРОДСКА У НОВИМ САДЗЕ

ТРОЙО ПРЕШЛИ ДАЛЄЙ У Новим Сад зе, штварток, 10. марца, отримана городска смотра рецитаторох, у штреднєй Технїчней школи „Милева Марич Айнштайн”. У каждим возро сту було учашнїкох хтори рецитовали на руским язику, а наймладши бул Михайло Ковач зоз трецей класи Основней школи „Светозар Маркович Тоза”, хторого при рихта ла про фе сор ка Дра ґ а на Младенов.

У стреднїм возро сту наступала Дина Мудрох, хтора була приявена прейґ Руского културного центра з Нового Саду, а пририхтала ю менторка Наташа Макаї Мудрох. – Того року зме прейґ Руского културного центру мали приявено троїх рецитаторох. Задовольна сом зоз успихом, прето же попри моцней конкуренциї, тройо рецитаторе по руски пласовали ше на дальшу Зонску

Mихайло Ковач, Александар Планкош и Мирослав Малацко

смотру – гварела директора РКЦ Наташа Макаї Мудрох. У старшим возросту, приявени прейґ РКЦ, наступали Александар Планкош и Мирослав Малацко, хтори уж длугорочни, познати и успишни рецитаторе. Хлапцох пририхтала Ивана Дудаш зоз Руского Керестура. Од руских рецитаторох далєй ше пласовали, у младшим возросту Михайло Ковач, у старшим Александар Планкош и Мирослав Малацко. – Мушим припознац же сом задовольни зоз своїм наступом. Атмосфера була приємна и могло крашнє винєсц чувства зоз писнї – потолковал Александар Планкош. У жирию, медзи другима, бул фахови сотруднїк зоз Академиї Уметносцох у Новим Садзе Милан Новакович, хтори наглашел же при рецитаторох оценює вигварянє, суґестивносц, динамику и шицко цо облапя саме рецитованє. Ц. Надь

ОПШТИНСКА У КУЛИ

НА ДАЛЬШЕ ЗМАГАНЄ ТРЕЦИНА ПО РУСКИ

После змаганьох у местох кулскей општини, у Крущичу пияток, 11. марца, отримана 48. општинска смотри рецитаторох под назву „Максим Єкнич”, на хторей участвовали 34-еро рецитаторе у трох возростох, найвецей зоз Кули и Керестура. Рецитаторе ше змагали з писнями по сербски, руски, мадярски и по українски. З писнями по руски участвовали дзешецеро рецитаторе, аж седмеро ше пласовали на висше змаганє. На Смотри рецитаторох кулскей општини Керестурци Ребека Семан освоєла друге место у младшим, Матей

16 РУСКЕ СЛОВО

Шепински тиж друге у штреднїм, а Тимеа Будински треце место у старшим возросту. Попри нїх, з Керестура ше на Зонску смотру пласовали и Микола Еделински и Валентина Новта у штреднїм, та Леонтина Штефанко у старшим возросту, як и Дияна Канюґа зоз Кули у штреднїм возросту, котра тиж рецитовала по руски. У Руским Керестуре рецитаторох за змаганє пририхтали Ивана Дудаш, Наталия Зазуляк и Нада Колошняї, а у Кули Александра Лендєр. Перше место у младшим возросту освоєла Александра Ковиянич зоз Кули, у штреднїм возросту перша була Исидора Нинков зоз Кули, док у старшим возросту победзела Сузана Тошич зоз Кули. У шицких трох возростох, з кулскей општини ше на висше змаганє пласовал аж 21 рецитатор, а Зонска смотра рецитаторох будзе 19. и 20. марца у Бачу. Селектор на Општинскей смотри бул ґлумец Сербского народного театру з Нового Саду Миодраґ Петрович, консултатнт за руски язик Михайло Зазуляк, за мадярски Юлия Дорокхази Киш, а госци на програми були познати поета за дзеци Неделько Попадич и афористичар Раде Дьорґович. Општинскеу смотру орґанизовали Културно-просвитна заєднїца Општини Кула и домашнє КУД „Крущич”. М. А. 18. МАРЕЦ 2016.

НАША ТЕМА: ПОМОЦ СТАРИМ ROK XV ^ISLO 3 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

НЄВИЧЕРПНА ТЕМА О

значней улоги хтору мали гумантарни орґанизациї 90-тих рокох прешлого вику, мож писац як и о даякей нєвичерпней студзенки, бо кед требало помогнуц старим, худобним и осаменим, познате же орґанизовани велї акциї, а людзом врацени ошмих на твари. Так було и велї роки познєйше. Росла потреба за вше векшу каритативну помоцу, людзе ше дзечнє одволовали, донаторе помагали... И нєшка зме шведкове же єст людзох хтори нє можу патриц на нєволю. Вше помагаю. (Помоц хтора нєдавно послата до України, нова Чижмарова хижа у Коцуре...). Нєвичерпна тема то и помоц старим и осаменим, хторих з рока нарок єст вше вецей. И попри чежких часох, єст ище вше тих цо даваю шицко од себе же би дахто достоїнствено жил. Дуркаю на дзвери тим цо одлучую и опоминаю же нє досц робя за добробут нашей найстаршей популациї, за цале дружтво. О тим цо робя и з чим ше зочую дзепоєдни з нїх, будзе тема и нашого Додатку.

18. МАРЕЦ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

НАША ТЕМА: ПОМОЦ СТАРИМ

РОЗГВАРКА КАЖДОГО ПОРОЗБЕРА Же старосц – нє радосц, присловка скоро шицким позната. Нажаль, на власней скори ю чувствує найстарша популация у нашей жеми, пре вецей причини хтори, менєй-вецей, шицким познати. Велї институциї, нєвладово орґанизациї и здруженя ше радза о тим же як у вше чежших часох далєй робиц, ришовац проблеми и помогнуц тим цо им помоц найпотребнєйша. Єдна з нїх и Каритас деканату у Новим Садзе под патронатом Каритасу Сербиї

к єден з найвекших проблемох при старших то худоба и осаменосц, алє и потреби старих людзох хтори нє вше мож „видзиц”, бо их вони часто нє указую. Праве о тих, „видлївих” и „нєвидлївих” проблемох при старших, алє и о помоци и едукацийох, бешедовали зме з Аниту Ґовля, координаторку Каритасу у Новим Садзе, и Елемиром Джуджаром координатором спред Апостолского еґзархату грекокатолїкох у Сербиї, точнєйше у Коцуре, хтори уж длугши час робя як едукаторе. О ЧИМ СЛОВО? – Уж три роки ходзиме по Сербиї и обучуєме людзох. Фахово то „Интеґрална програма обуки за помоц у обисцу з елементами базичного допатраня”, а про стейше поведзене, то обука наменєна людзом, женом, тим хтори сцу робиц зоз старима. Елемир и я робиме на психо-социялней часци, а медицинску часц робя фаАнита на єдней з роботньох у РКЦ у Новим Садзе ховци з тей обласци. Совитуєме людзох як би требало бешедовац зоз старшима, як зоз їх фамелиями, а аж вец приходзи на шор помоц хтора им кед мож, прешейтац ше з нїма...) Бешедуєме им и о тим як тиж потребна (як их окупац, превиц, одвесц до тоалету, ше вони сами муша зачувац на тей роботи же би ше нє „вичерпали”, приповедаме о старо сци, о хоротох хтори часто вязани за психу при старих (депре сиї, алцхаймероБИЛА ВРАНА вей хороти, рижних файтох деменциї...) Наша улога – ро– Була сом отримац обуку у Сєници дзе видно вельку звивиц емпатию ґу старшим особом – гвари Анита и надкултуролоґийну розлику у поровнаню з нашу, ту. Векшипомина же и пред тим Каритас Сербиї мал таки едукациї, на жительства Муслиманє, а Серби прилапели їх обиалє нє були так часто орґанизовани и нє ходзело ше часто чаї. Док сом бешедовала женом о прикладу як ше нє на терен. Нєшка то глєдана робота. треба вадзиц зоз супругом коло виношеня шмеца, видзела сом же на мнє иншак патра. У нїх така хлопска робоРУСНАЦИ ВЕЛЇМ ЕҐЗОТИКА та – ганьба, а жени по кафичох нє шедза, та кед сом з лаптопом шедла до єдного, робиц и попиц кафу, патрели Едукациї ше отримує там, дзе их спред Каритасу повона мнє як на билу врану. Нє прилагодзела сом приклад лаю. Тото робя и други орґанизациї и шицко функционує як стредку у хторим сом ше нашла – приповеда Анита. тендер. Наприклад, Општина або Ґеронтолоґийни центер розпишу тендер за обуку 20 особох. Кед тендер прейдзе, тим за обуку одходзи робиц. Тот хто сце мац обуку, вон ю и плаци. По Анитових словох, до двацец особи то идеална ґрупа, а роби ше осем днї, скоро по цали дзень. Анита преподавала у Апатину, Блацу, Бабушници, Чачку, Малим Идьошу, Сєници, Баїней Башти, Индїї, Кули, Суботици... Елемир робел у Чачку и у Рашкей. – Ми реґистровани и лиценцовани едукаторе у ресорним Министерстве и Републичним Заводзе за социялну защиту. Особи хтори прейду през нашу обуку, достаню лиценцу за роботу. То єдна файта дозволи же су оспособени за роботу у тей обласци – гвари Елемир, єден з дзешецерих едукаторох, од хторих лєм Анита и Елемир Руснаци.

18 РУСКЕ СЛОВО

18. МАРЕЦ 2016.

– Дзе ґод сом пошла на обуку, я ше представела же сом Рускиня, грекокатолїцкєй вири, и вше отримам кратке преподаванє и о тим же хто зме и цо зме. У векшини случайох ми, Руснаци, за нїх еґзотика. ИСКУСТВА – Шейсц роки робим и як координаторка у тиму хтори помага старшим и хтори их допатра. Нашо клиєнти то особи хтори углавним у посцелї, чежко хори. Людзе нє знаю цо з нїма и питаю од нас помоц. З искуства знам же найважнєйша розгварка зоз старшима, и прето таку роботу нє може робиц кажде, алє особи хтори кладу себе до другого плану. Нє раз ше случує же робя звонка своїх можлївосцох и прето им вше надпоминам же цо и як маю робиц. Старши дакеди знаю манипуловац, маю вельке животне искуство и вони тото пробую вихасновац. Дзепоєдни фамелиї думаю же наша длужносц и очка сцерац, попораїц цале обисце, та и вариц маджун... Вец я интервенуєм и бешедуєм з фамелию о тим же цо нашо жени длужни поробиц. Кед слово о цени за нашо услуги, максимална цена 530 динари за годзину. То нє економска цена, бо кед би ше поздавало шицки трошки хтори маме, вец би то було коло 1 000 динари. Но, людзом и то драге. До цени уходзи робота медицинскей шестра, або ґеронтоґаздинї. Кед клиєнтови треба заменїц катетер, вец на терен одходзи шестра, хтора превива, поумива, заменї цо потребне... Єй обовязка и побешедовац зоз старима, и то праве тото цо хиби векшини. Дакеди робиме тото цо догварене, зогреєме полудзенок, увариме єдностави єдла, и дакус попораїме там дзе особа пребува. Нашо жени оставаю на терену годзину, евентуално два. Маме и таки особи дзе ше одходзи три раз на дзень, гоч знаме же велїм у варошу треба помоц и на длужей, но ми тото нє робиме – толкує Анита. ПРОБЛЕМИ Велї роки Каритас у Новим Садзе, як и велї други орґанизациї тей файти, финансовал Каритас з Нємецкей. Вон престал потримовац таку роботу, так же остатнїх рокох барз чежко дойсц до пенєжу. Потерашнї финансиєр дума же би трошки коло услугох требали превжац на себе Општина, або варош. И Анита трима же би Нови Сад требал розписац тендер и наглашиц же за кельо особи потребни услуги, а Каритас би ше явел на тендер. И у Закону стої же то длужносц каждей Општини кед за тото постої потреба. У Новим Садзе потреби вельки, алє проблем стари – пенєж.

18. МАРЕЦ 2016.

– Пенєж хтори ше нєшка розподзелює нєвладовим орґанизацийом, барз мали. Дакеди зме мали континуитет у роботи, а нєшка ше нїч нє зна. Нє знаме анї яки пенєж достанєме и шицки активносци зведзени на минимум. А кед нєт континуитету у роботи, нєт анї клиєнтох – з вецейрочного искуства бешедує Анита хтора кед почала робиц у Каритасу, памета же було коло 200 клиєнтох, дньови центер за пребуванє, варело ше, райбало... Нєшка тото число пейц раз менше. Нє мож так добре робиц, а наша собешеднїца надпомина же нєт анї инструменти як власц прициснуц и ришиц проблеми. У Каритасу затераз робя на урґентних проєктох як цо вилїви, та ше того року роби на превенциї, найвецей у Войводини и Валєве. Вичисцує ше ярки, по школох отримує преподаваня на тоту тему... И Елемир гвари же лєм активносци хтори ше роби по проєктох плацени, а шицко друге на волонтерскей основи. З рока на рок вше чежше дойсц до пенєжу, та и кед ше го достанє, вон барз мали. – Шицки активносци барз редуковани, бо за нормалне одвиванє активносцох потребне вельо вецей пенєжу. Општина Вербас за прешли рок одобрела 30 тисячи динари за потреби Каритасу, алє вони и нєшка нє уплацени – поносує ше Джуджар. Помоц старим и хорим, лєм мала часц хтору Каритас роками роби. Нє ма власни пенєж за помоц другим, но ище вше рахує на донациї тих цо маю чувство за солидарносц. Рахує на помоц шицких тих хтори свидоми же наша найстарша популация муши до стоїнственше жиц.■

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

НАША ТЕМА: ПОМОЦ СТАРИМ

18 РУСКЕ СЛОВО

18. МАРЕЦ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

ошка сом остатнїх дньох нїяка. З єдним словом – нїяка. Нїґдзе нє ходзим, нї до кого нє ходзим, нїхто до мнє нє приходзи... Телефон хаснуєм лєм за роботу, а гевто друге – скапало. Чувствуєм же ми треба даяка розвага. Вентил. Даґдзе бим пойсц, даґдзе ше витресц... Знам! На концерт! И то нє таки „граждански”, дзе ше ище мам и приберац... Таки дзе мож нарату шпивац. Нє шпивац, алє надзерац ше! Е, тото ми хиби! Нє дал Бог каждому красни и чисти глас. Нїґда сом нє була богзна яка шпивачка. Шпивала сом у хору, и у провадзацих вокалох на „Ружи” и вшадзи, аж раз и у дуету зоз шестру. Нє преславели зме ше. Нє достали зме кошарку червених ружох. То, най вам повем, и шпиванє треба вежбац. Треба знац дихац, з бруха видац глас. Та, идз гет! Мнє брух служи за цалком други потреби...

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

АБО ВИДАМ ЗОЗ СЕБЕ, АБО ДАХТО ЗБЕРЕ

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

А мой ми гвари же и мойо шпиванє нє барз крашнє звучи. Бо, то у нас, ниа, так: дзеци док були менши, та меркуєш нє дуркац, тре скац, накадзи пошпя вше сциха бешедуєш – ту за шпиванє нє було ме ста. И так уж дзешец роки. Научиш шпивац у себе. И вец, кед дакеди дзеци пошпя, а я себе пущим музику. Правда, мушим положиц слухалки, а кед ме потрафи писня, знаже же бим зашпивац! И сцискам тот глас, нє шмем му дац най ше одквачи, гласово струни у корчу, у полуцмоти зоз слухалками на ухох фалширам зоз фациялну експре сию, занєшена... а мой гвари: Чекай, жено, да пойдземе з обисца та шпивай кельо сцеш! Га, як? Кед сом сама, вец лєбо лєгам спац, лєбо рибам обисце! Ша, я нє слухам народнякох же бим могла гоч кеди шпивац! Мушим буц опущена... Думаш же то мож нарату шпивац, наприкад, Leonarda Cohena? Hallelujah… Тот його бас... Так нїзко озда можу шпивац лєм Чамо и о. Малацко... Красота. Пробуй ти одшпивац нїзки тони у себе? Но? Видзиш же нє мож? А я мам єден прекрасни женски алт. Хтори ше пита вонка. Прето бим пойсц на концерт. Могла бим написац цали роман о предносцох велькей гужви. Починаюци од того же на себе здзеєш шмати и обуй хтори ци нє жаль руциц, бо вше ци дахто висипе напой на шмати, лєбо з циґаретлу випалї маїцу. Алє – то ризик хторого ши свидоми. Бо кед скакаш и видаш зоз себе – нїч друге нє важне. Уґаси мееее, зар не видиш да ґорим? Смири мееее, онако како знаш... Уф, нє знам цо будзем робиц зоз собу... Чи най идзем бежац? Нє, нє мам кондициї... Рикнєм... А да себе пущим музику док бежим? То би могло. Алє док будзе цеплєйше. Затераз остава по старим. Е, до пшамаца... Но, та, вец, нє будзем анї музику слухац, док нє оцеплєє...■

18. МАРЕЦ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ДЮРДЬОВЕ ОЗНАЧЕНИ 8. МАРЕЦ

ТРАДИЦИЙНИ КОНЦЕРТ ДРУЖТВА Медзинародни дзень женох, 8. марец, у Дюрдьове означени з рижнима програмами и активносцами у Предшколскей установи „Дюрдєвак”, Основней школи „Йован Йованович Змай”, у КУД „Тарас Шевченко” и у Здруженю женох „Олория” З тей нагоди, дзеци зоз основней школи и предшколскей установи були барз вредни и креативни цалого тижня. Вони мали рижни активносци же би своїм мацером з нагоди Дня женох – 8. марца, подаровали красни дарунки. У ОШ, стреду була програма у хторей участвовали дзеци и своїм мацером пририхтали танци, шпиванки, драмски слички и рецитациї на сербским и руским язику, котри у тей класи факултативно уча велї школяре и зоз мишаних и малженствох другей националносци. Дзеци зоз предшколскей установи тиж були барз креативни, та подаровали илустровану кнїжочку о мацери у котрей сами обдумали приповедку и рисунки. Пририхтали их учителька Геленка Кухар, наставнїца музичного воспитаня Татияна Барна, и воспитачка Марина Сабадош.

Всоботу у просторийох КУД „Тарас Шевченко” тиж пририхтана пригодна програма. На традицийним Осмомарцовским концерту членом Дружтва, дзецом зоз дюрдьовскей основней школи и предшколскей установи того року ше придружели и госци – наймладши члени новосадского Руского културного центру з Нового Саду. Дзеци у двогодзиновей програми у двацец пейц точкох своїм мацером и зоз щирима ошмихами винчовали 8.

марец з рецитациями, шпиванками и инструменталами, а наступели солисти, шпивацки и танєчни ґрупи. По законченю програми, младши членїци Дружтва присутних послужели зоз домашнїма колачами котри направели на роботнї. Тота роботня отримана всоботу дополадня, а предводзела ю Саня Хромиш. Програму водзели Иван Хромиш и Мария Горняк, а конферансу написал Яким Чапко. За тоту нагоду дзеци пририхтали їх уметнїцки руководителє, учительки и виховательки – дзеци з Дюрдьова пририхтали Марина Сабадош, Єлена Салаґ, Меланка Саламун, Марча Хромиш, Тамара Салаґ, Сенка Станкович, а з Нового Саду Ана Мария Рац и Владимир Иван. Жени зоз Здруженя женох „Олория” и того року пред 8. марцом пред Задружним домом предавали свойо ручни роботи. Вони направели рижни прикраски до обисца, облєчиво и рижни прикраски за жени. С. Барань

МУЗИЧНИ КУЦИК У КОЦУРЕ

КЛАСИЧНИ ДЇЛА ПОЗНАТИХ КОМПОЗИТОРОХ

До „Музичного куцику” хтори иснує уж рок и пол зоз шедзиском у Новим Садзе, на годзини музики ходза школяре зоз вецей местох у Войводини, а попри Коцура, ту и Дюрдьов, Жабель, Кисач, Сириґ, та школа концерти орґанизує вецей раз до рока праве у тих местох. Школяре зоз музичней школи „Музични куцик” у велькей сали Месней заєднїци у Коцуре отримали концерт.

18. МАРЕЦ 2016.

Дзеци ше публики представели зоз инструменталами на клавиру, гармоники и гушлї, а тот концерт бул дарунок їх мацером за 8. марец, Дзень женох. У Коцуре того вечара наступели двацец седмеро школяре, пририхтуюцей класи, та першей, другей, штвартей и пиятей класи музичней школи. Школяре ше представели зоз класичнима композициями познатих композиторох, а за концерт их пририхтовали їх наставнїки Каталина Зубич, Невена Шимшич, Дьордє Недельков, Дуня Палич, Наталия Ґоловачук Марушич и Анита Елмази. По законченю програми шицки школяре своїм мацером подаровали пригодни дарунок як памятку на тот вечар, а як виявела наставнїца Зубич, школа таки концерти пробує претвориц до традициї, та мож обчековац подобни наступи школярох з других нагодох. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

З другого боку творчосци:

Пише: Михаил РАМАЧ

ВЛА ДИМИР КОЧИШ З ДЮРДЬОВА

ЖИВОТ ЯК ИНСПИРАЦИЯ

Владимир Кочиш, писатель, хтори за собу ма богату творчосц, и ище вше є активни и порихтани за нови литературни дїла. Вельки є любитель природи дзе часто пренаходзи инспирацию. Витворел ше и як режисер, ґлумец, алє и як колекционер хтори децениями зазберує раритети

аймилши, писателє и писательки з хторима ше дружи, волаю го – Владко. Розгварку о себе почина од теди кед, як гвари, похопел живот. – Кед сом почал писац, зрозумел сом живот як єдно бависко у хторим ше чловеков розум на планети усовершує и сце до сягнуц вселену. У тим бависку кажде себе вибера спо соб на хтори ше будзе „бавиц”. Можу нас други навесц на бависко, а можеме то и ми зробиц,

РАРИТЕТИ И УМЕТНОСЦ Владимир Кочиш вельки колекционер раритетного алкоголного напою, а тот гоби пренєсол и на свойого унука Оливера. Зазберує лєм акоголни напой, алє чува и даєдни други уникатни предмети. Так зме могли видзиц тамбуру хтору достал од леґендарного дюрдьовского музичара Нестора Пушкаша, як и малюнок маляра Силвестера Дорокхазия илустровани на Кочишову приповедку „Ключка у шерцу“.

22 РУСКЕ СЛОВО

лєбо єдно ставно, мож мац даяки природни дар – толкує Кочиш. УПЛЇВ НАШИХ ПИСАТЕЛЬОХ Велї нашо писателє му були мотивация же би почал писац. З нїма ше стретал, дружел и, як сам гвари, праве вони го уведли до того важного бависка. – Блїзша фамелия моїм родичом и мнє були писателє Микола и Йовґен Кочишово, и я ше од початку основней школи мал нагоду з нїма упознац и стретац. Видзел сом себе як бавяча котри през живот, попри шицких других роботох, годзен и тото – гвари Владимир. Писанє було тото зоз чим Владимир жадал досягнуц духовносц. Тота духовносц му дошлєбодзовала долапиц нови творчи досяги. Його дїла звекшого тематично-вирски и любовни, но, Кочиш обявел и серию своїх есеїстичних текстох у „Литературним слове”. 18. МАРЕЦ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – У тих текстох сом на єден спо соб пробовал дефиновац стан хтори и нєшка тирва у нашей националней заєднїци. Писал сом о тим же як я видзим тот проблем и як би го могло злєпшац же би наша национална заєднїца нє препадала так швидко. Нє операл сом ше на вельких науковцох и филозофох, алє на каждодньово людски проблеми з хторима ше шицки Руснаци стретаю, а тото нє обачую – бешедує Владимир о своїх есеїстичних текстох. КУМСТВО ЧАСОПИСУ МАК Владимир як млади леґинь бул сотруднїк „Руского слова”, и Радио Нового Саду, а свою першу писню обявел пред точно 50 роками. Од теди, та по нєшка, вон чува шицки свойо обявени тексти. Интересантни паперик хтори зачувал после своєй першей обявеней писнї то потвердзенє на хторим подписал свой перши хонорар котри теди виношел 7 динари, цо нє було мало. Медзи иншим, там и фотоґрафиї з Владимирового першого наступа на литературним вечаре „Струни шерца“, и його першей театралней представи „Пред виход слунка“. Владимир тиж кумовал младежскому часопису МАК. Бешедуюци на тоту тему, указал и текст хтори тиж зачувал и з хторим тото потвердзує. – Паметам же вишол конкурс на хторим ше глєдало назву за наш младежски часопис и на тот конкурс сцигли коло трицец предкладаня, алє мойо вибране як одвитуюце. За тото сом бул и наградзени, а по нєшка сом ище вше предплацени на тот часопис и верим же сом найстарши предплатнїк – у франти гвари Владимир. ВИХОД З АНОНИМНОСЦИ Жадаюци афирмовац ше у Новим Садзе и викрочиц з явного живота нашей националней заєднїци, Владимир постал командант Штабу за локални роботни акциї, а потим ше нашол на месце заменїка команданта Штабу за союзни роботни акциї. – Нє сцел сом буц анонимни, лєм єден Руснак хтори пише... Мнє то теди було мало, и так сом пре шицку тоту роботу достал награду Нового Саду хтору сом приял на двацец роки. Мойо дальши цилї були унапрямени на мойо нови досяги же бим вошол до енциклопедийох городу Нового Саду, и то ше ми удало – задовольни Кочиш. Треба визначиц же Владимир свойо твори обявює и на сербским язику. Кед видзел же то реални максимум хтори посцигнул у рамикох своєй держави, пожадал ше витвориц и звонка гранїцох, лєм тераз кус иншак, з представами и филмами. – Почал сом бавиц представи з театром „Петро Ризнич Дядя”, а вец сом после одредзеного часу постал предсидатель сцени театра у Новим Садзе. Госцвовали зме у Словацкей, Польскей и України на драмских медзинародних фестивалох хтори ми теди були значни и достал сом велї припознаня. Його документарни филм „При крижу” наградзени на медзинародним фестивалу у Ужгородзе, а окрем наградох и припознаньох участвованє на драмских фестивалох у иножемстве оможлївело му стретнуц ше з людзми хтори би вироятно у живоце нє мал нагоду стретнуц, як цо Ескими. 18. МАРЕЦ 2016.

УНУКИ НАЙЩИРШИ КРИТИЧАРЕ Владимир ма два дзивки, Наташу и Марию, а зоз супругу Душицу, того року означи 45 роки малженства. Дїдо постал на 46 роки, кед достал унука Оливера, а потим и унуку Катарину и унука Александра. – Док були дзеци, водзел сом их на нєзвичайни места, на Рибарске острово у Новим Садзе, або кед ше закончовало Мост шлєбоди, припатрали зме ше як кладу остатнї елемент – памета Владимир. Кочиш своїм дзецом помага у польодїлских роботох. Роками вєдно садза бостан, а як гвари, з дзецми и унуками ше вше коло шицкого порадзели. – Унуки зо мну часто одходза на фестивали, провадза тото цо робим и нє раз су мойо найщирши критичаре – гвари Владимир.

Кочиш бул и член жирийох на медзинародних театралних фестивалох. У сотруднїцстве з Мирком Ґаднянскийом, знял и даскельо филми. Попри шицких наградох и припознаньох єдна з милших му награда „Гавриїл Костельник“ за його кнїжку приповедкох „Марунка“. Познати є по своїх кнїжкох „Вечера у белавим“, „Нєдзельови полудзенок“, „Ранша споведз“, „Склєняне око“, „Паперови голуб“, „Марунка“... Тих дньох пририхтує свой нови роман. ИНСПИРАЦИЯ У ПРИРОДИ... Владимир вельки любитель природи, окреме птицох, цо мож обачиц аж и у його творох. Вон у своєй загради ма лєшик у хторим му, як гвари, почина кажди нови дзень. У лєшику ше одпочива, шпацира, карми птици, припатра ше на нїх и ужива у їх шпиву. Красу природи полюбел ище у дзецинстве кед Дюрдьов бул „опасани” з велїма древами. – Птици, то моя вяза з природу. Мойо приблїжованє ґу птицом бул якиш мой виход, якиш вентил. Тото цо сом при людзох стретал як нєдобре, при птицох того нє було. Задумайце, єдна ластовка пойдзе даґдзе далєко до швета хто зна дзе, а ознова ше враци до гнїзда ту, под мою стреху. Обачел сом же сом их годзен вше обчековац кед на нїх будзем мерковац – прешвечени Владимир. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПАРОХИЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ШЕ РИХТА ЗА ПАСХУ

ВЕЛЬКОНОЦНА СПОВЕДЗ Так традицийни Вельконоцни вашар отримани внєдзелю, 13. марца, у просторийох и орґанизациї парохийного Каритасу. На вашаре ше предавало найвецей писанки и други вельконоцни прикраски и колачи. Викладачох, окрем домашнїх, було и зоз Коцура, а свой штанд першираз того року мал и тамтейши Каритас, та єдна особа з Вербасу. Свой штанд мали и млади волонтере керестурского Каритасу хтори предавали колачи цо сами пририхтали, а приход од предаваня похасную за свойо активносци. Нащивителє вашару даровали и свой пенєжни прилог од скоро 2 500 Отримани и Вельконоцни вашар динари, цо будзе похасноване

У парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре у хторей ше швето Пасхи по григориянским календаре преслави 27. марца, уж почали нєпоштредни пририхтованя за тото найвекше християнске швето.

за фамелиї у потреби з нагоди швета. Вашар бул досц добре нащивени, алє ше обачлїво менєй тарґовело. У рамикох духовного пририхтованя за Пасху, керестурски вирни годни приступиц и до св. Тайни Споведзи и Причасци, а Велька споведз того року будзе на Лазарову соботу, 19. марца, пред Квитну нєдзелю. Всоботу висповедац ше годно у штирох Службох Божих хтори буду на 8 годзин, 10, 16 и 18 годзин. Тром домашнїм священїком приду помогнуц споведац и паноцове з других наших парохийох, та попри одроснутих парохиянох поволани на споведз и млади и школяре. За нїх нагода висповедац ше будзе и на Квитну нєдзелю, од 11 годзин, та през дзецинску Службу на 11,30 годзин. М. Афич

МАСКЕНБАЛ ЗА ДЗЕЦИ У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

И РОДИЧИ БУЛИ ОДУШЕВЕНИ Як увод до пасхалого посту, у Сримскей Митровици 12. марца отримене „Пущанє – маскембал” за дзеци у церковней сали св. Покрова. Гоч була дижджовна хвиля, позберали ше вецей як 20 дзеци, 6 зоз Латяарку, єдно нашо дзивче зоз места Шулям и 13 зоз Сримскей Митровици. Радосц була велька, а маски були цикави и рижнородни, од „кухарки” по „бетмена” и „козака”. Дзеци, подзелєни до ґрупох, змагали ше у бавискох котри обдумали воспитачки Славка Канюґа, Ева Ляхович, Даниєла

24 РУСКЕ СЛОВО

Горняк и Моника Митрович-Абодї, а победзела ґрупа „заячки”. У змаганю за маски були награди у кате ґ о ри й ох за на й кре атив нє й ши, на й шмишнєйши и два наймладшим учашнїком. У катеґориї наймладших, першу награду до стал Марко Чикович за маску „козак”. По сле по служеня була и торта, бо штирирочна Анґелина мала того дня и род зени дзень котри пре славела зоз цалим дружтвом у сали. Окрем дзецох, були одушевени и їх родичи, дїдове и баби, котри наглашели же таки друженя у церкви потребнєйше частейше отримовац, же би ше дзеци упознали. То єдна з велїх манифе стацийох котри ше отримує у тим Ювилейним року, кед и 110-рочнїца од будованя церкви и 130 роки од снованя парохиї, же би, попри материялней обнови, була и духовна обнова дзецох и старших. В. В.

КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ

ПАЛОМНЇЦТВО ДО УКРАЇНИ

Парохия св. оца Миколая з Руского Керестура у Ювилейним року орґанизує паломнїцтво до України, у чаше од 28. априла по 3. май 2016. року. Нащиви ше Мукачево, Ужгород, Крехов и Львов, а цена путованя 150 еври. Львов

Краса и окремносц того паломнїцтва будзе и у тим же ше теди по юлиянским календаре у України будзе преславйовац Вельку ноц. На паломнїцтво можу пойц вирни шицких ґенерацийох и зоз шицких наших парохийох. Приявиц ше треба цо скорей на парохию до Керестура, тел. 025/703-836, або Иванови Гардийови на 063/889 64 67. М. А. 18. МАРЕЦ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПОШВЕЦАНЄ ОБИСЦОХ У БЕОҐРАДЗЕ

ЗОЗ НОВОСАДСКЕЙ ПАРОХИЇ

ЦЕРКВА ИМ БАРЗ ЗНАЧИ

ВИСТАВА РУЧНИХ РОБОТОХ У орґанизациї Културней ради парохиї св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе, внєдзелю у церковней сали св. о. Миколая отримана вистава ручних роботох.

Пошвецанє у Олґици Стаменич (народзеней Канюх зоз Петровцох), зоз сином Алексейом, на Новим Беоґрадзе

У бeоґрадскей парохиї св. Кирила и Методия пошвецанє було предлужене, понеже обисца у тим найвекшим городзе, як и у окруженю розошати и треба досц часу же би ше пошло на одредзену адресу. То очежане и прето же ше нєпреривно „зявюю” нови населєня и нови улїци. На щесце, того року ше за пошвецанє обисца єст пейц нови фамелиї, хтори по тераз нє мали контакт зоз священїком у їх обисцу. Беоґрадянє ше любя дружиц и дзечнє до обисца примаю свойого священїка о. Владислава Варґу. Случує ше же у таких стретнуцох бешеди нєт конца, бо парохиянє маю и сцу вельо повесц – кеди, одкадз и як пришли, кого ище маю... Єст досц и старши особи хтори хори и барз их поруша бешеда на власним язику. Церква им барз значи, бо кед ше придзе ґу нїм, вец знаю же су ище вше нє забути. О. Л. Р.

ПО ЮЛИЯНСКИМ КАЛЕНДАРЕ ПОЧАЛ ВЕЛЬКИ ПОСТ

Предсидателька Културней ради Гелена Бабич гварела же монахинї и нашо грекокатолїкинї представели коло 200 експонати – вишивани роботи, дзирковани, ткани, гекловани, партки, заглавки, ручнїки, хлєбовки, як и вишивани кошулї и фартухи. Даєдни роботи на предай.

***

ИНФОРМАЦИЇ НА ФЕЙСБУКУ

ПЕРИОД ПРЕГЛЇБЕНЯ ДУХОВНОСЦИ У векшини парохийох нашого Апостолского еґзархату, пондзелок 14. марца, почал Вельки – Вельконоцни пост, штерацедньови период пред найвекшим християнским шветом – Пасху, хтора по юлиянским календаре будзе од 1. мая. Вельки пост то период окремного духовного пририхтованя вирних з нагоди швета з хторим ше преславює одкупительне церпенє и жертву Исуса Христа и його Воскресенє. Теди Церква препоручує превипитац свой живот у любови ґу Богу и ближньому. У тим посце то и у духу Ювилейного рока хторому тема „Милосердиє Боже”, и глєда од вирних обраценє шерца и живо18. МАРЕЦ 2016.

та. Попри молитви, медитациї, участвованя на Богослуженьох, у тих намаганьох помагаю и рижни одреканя од єдзеня, од подлих звикнуцох, од свадзбох и явних вешельох. Так наша Грекокатолїцка Церква у Вельким посце наклада строго посциц перши дзень Поста, як и на Вельки пияток, стредами и пиятками ше посци по било, цо значи без меса, а гевти днї по особним опредзелєню каждого поєдинца. За Вельки пост характеристични и специфични Служби Божо Преждеосвящених дарох з прекрасним шпиваньом хтори ше служи стредами и пиятками. М. А.

Новосадска парохия св. апостолох Петра и Павла од фебруара ма свой фейсбук профил, хторого направела Младежска рада парохиї. Як з тей нагоди гварел предсидатель Церковного одбору у Новим Садзе Борис Сакач, на профилу єст актуални подїї и информациї зоз живота парохиї, а профил ше будзе и преширйовац. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. марца 2016. року зоз смутним шерцом випровадзели зме нашого милого кума до вичносци

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца 2016. року занавше нас зохабела наша мила шестринїца

МИРОН САБАДОШ (1942–2016) з Вербасу (народзени у Дюрдьове) Памятку на це буду чувац кумово Янко и Ана Кишово зоз дзецми Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. марца 2016. року пошол до вичносци наш школски товариш народзени у Дюрдьове, жил у Вербаше, а цали свой роботни вик препровадзел у металней индустриї „Бачка” Коцур

ЛЕОНА ЧУРИЧ народзена Медєши (1942–2016) з Кули

МИРОН САБАДОШ (1942–2016) з Вербасу машински технїчар Памятку на це буду чувац твойо товарише и товаришки хтори ходзели з тобу од I по VII класу у Дюрдьове Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила

ЕУФЕМИЯ КОВАЧ ПАПУҐА

(1931–2015) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню чуваю дзивка Ирина, жец Любо, унука Таня зоз Зораном, унука Олена зоз Иґором и праунуки Стефана, Антонио, Валентина и София Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешло два роки одкеди нас занавше зохабел наш мили

ВЛАДИМИР ДРОТАРОВ Дзекуєме му за шицко добре и красне цо зме вєдно прежили. Занавше го буду ношиц у шерцох супруга Иринка, дзивка Мария, жец Момчило, унуки Даниєла и Марко Спочивай у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполнєли ше 40 днї як нє з нами наш шовґор

ИРИНЕЙ МИЯЧИЧ

Навики останєш у наших шерцох. Ожалосцена шестра Ганча и шестра Марча зоз дзивку Марику и єй фамелию Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполнєли ше 40 днї як нас знавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ИРИНЕЙ МИЯЧИЧ (1948–2016) з Руского Керестура

(1948–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац Юлин и Иринка Дудашово и їх синове Славко и Мирко з фамелиями Спочивай у мире Божим!

Чежко ше помириц же ши вецей нє медзи нами. Ожалосцени: супруга Сенка, дзивка Лидия, жец Звонко, син Желько, нєвеста Даниєла и унуки Деян, Иван, Николина и Филип Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше два роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца 2016. року наполнєли ше шейсц смутни роки як остатнїраз задуркало добре шерцо нашого наймилшого супруга, брата, уйка, бачика и жеца

ВЛАДИМИР БЕСЕРМИНЇ (1946–2014) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго з любову чуваю супруга Зузана, син Владимир, дзивка Ярослава зоз супругом Янком и унуки Наташа и Мирко Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИРА ТАМАША (4. IV 1949 – 18. III 2010) з Нового Саду

Памятку навики буду чувац у своїх шерцох твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

18. MАРEЦ 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. марца упокоєла ше наша мила мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше 40 жалосни и чежки днї як нє з нами моя мила супруга

МАРИЯ МАКАЇ народзена Джуня (1936–2016) з Руского Керестура У смутку остали дзивка Славка, жец Янко и унука Сара Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МАРИЯ КОВАЧ народзена Рац (1951–2016) з Руского Керестура

МАРИЯ МАКАЇ народзена Джуня (1936–2016)

Нашей милей нини Марчи од Фемки, Кима и Ивка Сабадошових и андї Сени Джуньовей ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. марца занавше нас зохабела наша мила андя

МАРИЯ МАКАЇ народзена Джуня (1936–2016) з Руского Керестура Памятку на ню буду чувац андя Леона Макайова и Яни зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2016. року наполнює ше рок як нас занавше зохабел наш мили брат, шовґор и бачи

З любову и почитованьом памятку на ню чува ожалосцени супруг Владимир Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше 40 жалосни и чежки днї як нє з нами наша мила мац

ВЛАДИМИР ГАРДИ (1962–2015) з Руского Керестура Прешол рок як ши пошол и напущел нас, а ми ше зоз больом здогадуєме на твою доброту. Занавше ожалосцени: шестра Мария Ловренчич зоз фамелию з Кули, брат Юлин Гардийов зоз фамелию зоз Канади и брат Михал Гардийов зоз Канади Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 жалосни днї як нас зохабела наша мила шестринїца

МАРИЯ КОВАЧ Рацмишкова (1951–2016) з Руского Керестура Памятку на ню буду чувац братняк Янко зоз супругу Марию – Мацу, Славко зоз супругу Марчу и їх дзецми Рацмишково Спочивай у мире Божим!

18. МАРЕЦ 2016.

МАРИЯ КОВАЧ народзена Рац (1951–2016) з Руского Керестура З вельким больом у шерцу, з любову и подзековносцу, у своїх памяткох навики будземе чувац твою вельку любов и потримовку Ожалосцени син Дарко и Бояна Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 27

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол уж рок як престало дуркац шерцо нашого

НА ЗДОГАДОВАНЄ Пред єдним роком, до вичносци ше преселєл наш

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) з Коцура Мили наш, нашо шерца завше останю смутни же нам днї вецей нє виполнєти зоз твоїм присуством. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. марца 2016. року наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабела наша любена мац, баба и швекра

ЗВОНКА КОЛЄСАРА (11. VI 1977 – 18. III 2015) з Коцура Нїґда це нє забудземе, у молитвох це споминаме. Нина Мелана Дорокхазийова, шестринїца Леонка Скубанова зоз фамелию, и братняк Микола Дорокхази зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

МИРОН КАТРИНА (1919–2012) з Руского Керестура Вше це будземе паметац. Дзивка Марча Дудашова зоз Нового Саду зоз фамелию, и синове Янко и Владимир зоз Руского Керестура зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Шанґай” у улїци I число 21, у на катастерскей парцели число 2195 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 18. април 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 19. априла 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта, Индустрия меса „НЕОПЛАНТА” АД, Нови Сад, Приморска 90, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „Вибудов пошореня за пречисцованє технолоґийних и других вихаснованих водох АД НЕОПЛАНТА, Индустрия меса у Новим Садзе” на катастерскей парцели число 2342 К.О. Нови Сад IV. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 11. април 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 12. априла 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

ОБВИСЦЕНЄ

НАТАЛИЯ ФА народзена НАДЬ з Руского Керестура Мила мамо и бабо, нє забудземе це нїґда. Твойо наймилши, син Єроним, дзивка Натка, жец Владимир и унук Ваня Спочивай у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта, C.I.A.K DOO, Нови Сад, Приморска число 86, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазинованє опасних и нєопасних одруткох” у улїци Приморска 86, на катастерскей парцели число 385/2 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 12. април 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. априла 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. марца 2016. року наполнєли ше 4 смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ОБВИСЦЕНЄ

* дзе цо будзе *

ПРИВИТ ЯРИ КПД ДОК 20. МАРЦА Дня 20. марца 2016. року (нєдзеля) на 19,30 г. у Дому култури Коцур будзе отримана преширена схадзка Управного одбору Културно-просвитного дружтва ДОК – Коцур а на 20 годзин округли стол о информованю. На Дньовим шоре схадзки буду анализовани предходзаци, жимски активносци

28 РУСКЕ СЛОВО

и окончени пририхтованя за предстояци, ярнї. ***

„ЦО ВИДЗЕЛА ПОСЛУГА” ГОСЦУЄ У КПД „КАРПАТИ”

Найновша представа Руского народного театру „Петро Ризнич Дядя” „Цо видзела по слуга” Джона Ортона, у режиї Владимира Надя Ачима, на нєдзелю, 20. марца, будзе го -

сцовац у Вербаше у КПД „Карпати”. Представа почнє на 19 годзин, а уходнїца 100 динари. ***

У ВЕРБАШЕ ВЕЧАР ТАРАСА ШЕВЧЕНКА

На соботу, 19. марца, у КПД „Карпати” у Вербаше будзе отримани вечар Тараса Шевченка. Програма почнє на 19 годзин. 18. MАРEЦ 2016.

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

MALI OGLA[KI ПРЕДАВАМЕ намесцени двохижови квартель у Новим Садзе, велькосци 55 квадратни метери. Квартель ше находзи на Новим населєню. Цена ви год на, за ве цей ин форма циї ше явиц на число 064/209-35-74. *** ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 180 евра и лати 5/3 длужни метер 0,30 евра. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088 од 7 до 21 годзин. *** ДИХТУЄМЕ облаки и ДЗВЕРИ зоз неопрен-ґуму. Правиме ГАРМОНИКА ДЗВЕРИ и РОЛЕТНИ. Обявиц ше на телефони: 025/5827-710 и 060/5088-433 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” у улїци Велька Петровича 10, на катастерскей парцели число 3782, К.О. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 14. марца 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-77/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” у улїци Велька Петровича 10, на катастерскей парцели число 3782, К.О. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базней станїци мобилней “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” у улїци Велька Петровича 10, на катастерскей парцели число 3782, К.О. Нови Сад II, Gorod Novi Saд, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

18. МАРЕЦ 2016.

Подприємство „KO DAR IN ŽE NJE RING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mo bil nej telefoni< “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” у улїци Велька Петровича 10, на катастерскей парцели число 3782, К.О. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом предвидзена реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. У каждим секторе постави ше по єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за закриванє у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE. Плановани азимути антенох виноша 30 ступнї, 150 ступнї и 260 ступнї респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурациї примодавача базней станїци за систему DCS 2+2+2, за UMTS 3+3+3, а за LTE 1+1+1.

U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Лиман” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Будинком за биванє у улїци Велька Петровича 10 зоз Нового Саду 29 и „Vip Mobile” doo, Mlade`skih bri}adoh 21, Беоґрад як и Информацию о локациї за парцелу число 3782, КО Нови Сад II хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V-353-1258/15 од 03. 12. 2015 року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” число ЕМ-2015-391/SO хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицки три сектори за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, розписує

КОНКУРС ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ МОЦНЄНЯ ЯЗИЧНИХ КОМПЕТЕНЦИЙОХ ШКОЛЯРОХ ОСНОВНИХ ШКОЛОХ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Конкурс ше розписує за софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у Автономней Покраїни Войводини. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на вкупну суму 470.000,00 динари, за програми и проєкти у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у Автономней Покраїни Войводини. Средства ше додзелює за софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у Автономней Покраїни Войводини, хтори окреме наменєни за: – орґанизацию и реализацию медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски язик) и язичней култури за школярох основних школох, хтори ше образую на мацеринским язику. УСЛОВИЯ И ПРАВИЛА КОНКУРСУ 1. Право участвовац на конкурсу маю основни школи, домашнї змаганя, зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, и то за орґанизацию и реализацию медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски язик) и язичней култури за школярох основних школох, хтори ше образую на мацеринским язику. 2. Поднєшени прияви розпатра Комисия хтору менує покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: покраїнски секретар). 3. Нєблагочасни и нєподполни прияви, прияви хтори нє поднєсли овласцени особи, як и прияви хтори нє предмет конкурса Комисия нє будзе розпатрац. 4. При одлучованю о додзельованю средствох до огляду ше будзе брац критериюми яки дефиновани зоз Правилнїком о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци за софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних школох у АП Войводини: – Одвит на тему проєкту (цилї и активносци проєкту у складзе зоз приоритетами конкурсу, цилї проєкту ясни, конкретни и витворлїви, активносци реални и адекватни за посцигованє цильох), – Уплїв предложеного проєкту (велькосц цильней ґрупи, ступень уключеносци цильней ґрупи хторей проєкт наменєни, видлївосц проєкту, отримуюцосц резултатох проєкту), – Компетентносц предкладача и потерашнє искуство (потерашнї искуства у реализациї проєктох хтори доприноша унапредзеню образовно-воспитней роботи). 5. Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) затримує право од подношитeля прияви, по потреби, вимагац додатну документацию и информациї, односно за додзeльованєсредствох одредзиц виполньованє додатних условийох. 6. Прияви и приложену документацию ше подношительом нє враца. 7. Ришенє о розподзельованю средствох приноши покраїнски секретар, на основи предкладаня Комисиї. 8. Ришенє покраїнского секретара конєчне и процив нього нє мож уложиц правни лїк. 9. Резултати Конкурса ше обявює на сайту Секретарияту, при чим Секретарият нє маобовязку обгрунтовац свойо одлуки. 10. Зоз подношителями приявох хторим средства одобрени, Секретарият заклюучи контракт о софинансованю активносцох на основи хторого средства буду виплацени. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ 1. Термин за подношенє приявох 31.03.2016. року. 2. Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. 3. Конкурсну документацию мож превжац од 07.03.2016. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs 4. Зоз прияву ше обовязно подноши копиї шлїдуюцих документох: – фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє – фотокопию потвердзеня о реґистрациї при компетентним орґану. 5. Прияви на Конкурс ше подноши на сербским язику або на язику/бешеди националней меншини – националней заєднїци хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. 6. Прияви ше подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох покраїнскей управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади) або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, 21000 Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16 ЗОЗ НАЗНАЧЕНЬОМ: ЗА КОНКУРС ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ МОЦНЄНЯ ЯЗИЧНИХ КОМПЕТЕНЦИЙОХ ШКОЛЯРОХ ОСНОВНИХ ШКОЛОХ У АП ВОЙВОДИНИ

30 РУСКЕ СЛОВО

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА ОСНОВНИ ШКОЛИ ХТОРИ МАЮ СТАТУС ЯВНО ПРИПОЗНАТИХ ОРҐАНИЗАТОРОХ АКТИВНОСЦОХ ФОРМАЛНОГО ОСНОВНОГО ОБРАЗОВАНЯ ОДРОСНУТИХ НА ТЕРИТОРИЇ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Конкурс ше розписує на суму 1.900.000,00 динари хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок („Службени новини АПВ”, число 54/15) за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї АП Войводини за 2016. рок. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе зоз ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє вимаганя Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то основни школи на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалнeй самоуправи и хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих, односно хтори маю ришенє Покраїнского секретарияту o виполньованю предписаних условийох за окончованє дїялносци формалного основного образованя одроснутих. Хаснователь може конкуровац за найвецей 500.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох („Службени глашнїк РС”, число 124/12, 14/15 и 68/15). 2. Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованєи софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї Автономней Покраїни Войводини тоти: 1. значносц планованого укладаня до опреми з цильом дзвиганя квалитету и модернизациї отримованя настави, 2. нєобходносц опреми за орґанизованє отримованя настави, 3. число нащивйовачох у школи – число остатнїх хасновательох, 4. ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа образованя; 5. иснованє других жридлох финансованя набавки опреми, 6. набавка опреми хтору преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року и 7. висина и реалносц вимаганих средствох за набавку опреми. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту(єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 7. марца2016. року на web-адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом: „За конкурс – за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи пре образованє одроснутих”, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад або ше их подноши особнє з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше подноши тоту обовязну документацию: 1) фотокопию потвердзеня о упису до судского реґистру установи образованя, 2) фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлєи 3) нєвязане понукнуце – предрахунок за набавку опреми (калкулацию набавки опреми). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 31. марец 2016. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни або нєподполни прияви. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи можу достац додатни информациї у вязи з реализацию Конкурса у Секретарияту на телефон 021/487-4614и 021/487-4502.

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншиноху обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох - националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини. I РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Конкурс ше розписує на вкупну суму 1.325.000,00 динари, хтори ше розподзелює: 1. за активносци, програми и проєкти у обласци основного образованя 855.000,00 динари и 2. за активносци, програми и проєкти у обласци штреднього образованя 470.000,00 динари. Средства ше додзелює за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини, хтори окреме наменєни за: – дотированє пририхтованя и виробку тестохи задаткох на меншинских язикох, за змаганя на шицких уровньох од општинского, прейґ реґионалного по републичне у орґанизациї Министерства просвити, науке и технолоґийного розвою Републики Сербиї. II УСЛОВИЯ И ПРАВИЛА КОНКУРСУ 1. Право участвац на конкурсу маю национални совити националних меншинох зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, и то за активносци, програми и проєкти у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини. 2. Поднєшени прияви розпатра Комисия хтору менує покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: покраїнски секретар). 3. Нєблагочасни и нєподполни прияви, прияви хтори нє поднєсли овласцени особи, як и прияви хтори нє предмет конкурса Комисия нє будзе розпатрац. 4. При одлучованю о додзельованю средствох до огляду ше будзе брац критериюми яки дефиновани зоз Правилнїком о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє активносцох, пр-

18. MАРEЦ 2016.

ограмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци основного и штреднього образованя и то: – Одвит на тему проєкту (цилї и активносци проєкту у складзе зоз приоритетами конкурсу, цилї проєкту ясни, конкретни и витворлїви, активносци за посцигованє цильох реални и адекватни), – Уплїв предложеного проєкту (велькосц цильней ґрупи, ступень уключеносци цильней ґрупи хторей проєкт наменєни, видлївосц проєкту, отримуюцосц резултатох проєкту), – Компетентносц предкладача и потерашнє искуство (потерашнї искуства у реализациї проєктох хтори доприноша унапредзеню образовно-воспитней роботи). 5. Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) затримує право од подношитeля прияви, по потреби, вимагац додатну документацию и информациї, односно за додзeльованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. 6. Прияви и приложену документацию ше нє враца подношительом. 7. Ришенє о розподзельованю средствох приноши покраїнски секретар, на основи предкладаня Комисиї. 8. Ришенє покраїнского секретара конєчне и процив нього нє мож уложиц правни лїк. 9. Резултати Конкурса ше обявює на сайту Секретарияту, при чим Секретарият нє ма обовязку обгрунтовац свойо одлуки. 10. Зоз подношителями приявох хторим средства одобрени, Секретарият заключи контракт о финансованю односно софинансованю активносцох на основи хторого средства буду виплацени. III СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ 1. Термин за подношенє приявох 31.03.2016. року. 2. Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. 3. Конкурсну документацию мож превжац од 07.03.2016. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs . 4. Зоз прияву ше обовязно подноши копиї шлїдуюцих документох: – потвердзенє о реґистрациї националного совитуприкомпетентним орґану и – потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє (ПИЧ). 5. Прияви на Конкурс ше подноши на сербским язику або на язику/бешеди националней меншини – националней заєднїци хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. 6. Прияви ше подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох покраїнскей управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади) або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, 21000 Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16 ЗОЗ НАЗНАЧЕНЬОМ: ЗА КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ

18. МАРЕЦ 2016.

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА УСТАНОВИ ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок („Службени новини АПВ“, число 54/15)на окремним роздїлу Секретарияту за финансованє и софинансованє набавки опреми за установи школярского стандарду у АП Войводини, у суми 4.750.000,00 динари. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє вимаганя Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то доми школярох штреднїх школох, школи з домом школярох, специялни школи з домом школярох, доми школярох штреднїх школох у снованю, школярски центри, школярски одпочивалїща и школярски културни центри на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия и АП Войводина. 2. Файта опреми – Хаснователє можу конкуровац за набавку: – опреми за змесценє школярох, – опреми за ґаздовство, – опреми за образованє, – рахункарскей опреми, – опреми за рекреацию, – опреми за защиту животного штредку, – опреми за явну безпечносц, – административней опреми и – другей опреми хтора у функциї злєпшаня квалитету услугох змесценя и костираня як и воспитно-образовней роботи у установи школярского стандарду. Хаснователь може конкуровац найвецей до 500.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох („Службени глашнїк РС”, число 124/12, 14/15 и 68/15). 3. Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїкуо додзельованю буджетних средствохПокраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє набавки опреми за установи школярского стандарду у Автономней Покраїни Войводини тоти: – значносц опреми у оможлївйованю безпечного

и квалитетного змесценя, пребуваня як и костираня школярох у установох школярского стандарду, – капацитет установох школярского стандарду, – ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа школярского стандарду, – иснованє других жридлох финансованя набавки опреми, – успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини зоз предходних рокох зоз дорученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох, – набавка опреми хтору мож преважно реализовац у чечуцим буджетним рокуи – висина вимаганих средствох за набавку опреми. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 07. марца 2016. року на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом „Конкурс за школярски стандард у АП Войводини – опрема“, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше подноши особнє, з придаваньом писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше подноши тоту обовязну документацию: – фотокопию потвердзеня о упису до судского реґистру установох школярского стандарду, – фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє и – нєвязане понукнуцепредрахунок за набавку опреми (калкулацию набавки опреми). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 31. марец 2016. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Нєблагочасни и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи додатни информациї у вязи зоз Конкурсом можу достац у Секретарияту на телефон 021/487 4262 и 487 4502.

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА ШКОЛИ ОСНОВНОГО ОБРАЗОВАНЯ И ВОСПИТАНЯ И ШКОЛИ ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ НА ТЕРИТОРИЇ АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок („Службени новини АПВ”, число 54/15)и то: за финансованє и софинансованє набавки опреми за школи основного образованя и воспитаня на териториї Автономней Покраїни Войводини у суми 29.000.000,00 динари и за финансованє и софинансованє набавки опреми за школи штреднього образованя на териториї Автономней Покраїни Войводини у суми 14.408.774,00 динари. Реализацию финансийних обовязкох ше будзе вивершовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСУ 1.Подношителє вимаганьох Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то школи за основне образованє и воспитанє и школи за штреднє образованє на териториї Автономней Покраїни Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалней самоуправи. Хаснователь може конкуровац найвецей до 1.000.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох („Службени глашнїк РС”, число 124/12, 14/15 и 68/2015). 2. Критериюми за розподзельованє средствох Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє набавки опреми за школи основного образованя и воспитаня и школи штреднього образованя на териториї Автономней Покраїни Войводини шлїдуюци: 1. значносц планованого укладаня до опреми пре дзвиганє квалитету и модернизацию виводзеня настави, 2. нєобходносц опреми за орґанизованє настави, 3. значносц опреми за звекшанє безпечносци школярох у школох, 4. число школярох у школи – число остатнїх хасновательох, 5. ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа образованя и воспитаня,

6. винїмкове значенє дзепоєдних штреднїх школох за гражданох хтори жию на териториї АП Войводини (школи одредзени з Одлуку о одредзованю штреднїх школох од винїмкового значеня за Автономну Покраїну Войводину од 20. децембра 2005. року), 7. постоянє других жридлох финансованя набавки опреми, 8. успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини у предходних рокох зоз дорученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох, 9. набавка опреми хтору преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року и 10. висина и реалносц вимаганих средствох за набавку опреми. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 07. марца2016. року на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци з назначеньом „За Конкурс – за финансованє и софинансованє набавки опреми за школи основного образованя и воспитаня и школи штреднього образованя на териториї АП Войводини за 2016. рок”, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше их подноши особнє зоз придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). З прияву на конкурс, ше подноши шлїдуюцу обовязну документацию: 1) фотокопию потвердзеня о упису до судского реґистру установи образованя, 2) фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє и 3) нєвязане понукнуцепредрахунок за набавку опреми (калкулация набавки опреми). Термин за подношенє приявох на Конкурс 31. марец 2016. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполнєнє потребних условийох. Неблагочасни або нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту.Заинтересовани особи додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса можу достац у Секретарияту на телефон 021/ 487- 4439, 487- 4348 и 487-4614

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ТРОШКОХ ПРОГРАМНИХ АКТИВНОСЦОХ И ПРОЄКТОХ ЗА ДЗВИГАНЄ КВАЛИТЕТУ ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ У АВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), у складзе зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок („Службени новини АПВ”, число. 54/15) як и Финансийним планом Секретарияту у буджетним 2016. року будзе финансовац/софинансовац трошки програмних активносцох и проєктох за дзвиганє квалитету школярского стандарду у Автономней Покраїни Войводини (у дальшим тексту: АП Войводини). Вкупни средства яки предвидзени за додзельованє по Конкурсу виноша 1.947.500,00 динари. Финансийни обовязки буду реализовани у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету АП Войводини за 2016. рок. Право участвовац на Конкурсу маю установи школярского стандарду – доми школярох штреднїх школох, школи з домом школярох, специялни школи з домом школярох, школярски центри, школярски одпочивалїща и школярски културни центри на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия и АП Войводина. Наведзени средства наменєни за: – орґанизованє стретнуцох домох школярох у АП Войводини, – реализацию програмох и проєктох з обласци образованя и воспитаня, култури, уметносци, спорта, – реализацию рижних манифестацийох, – уводзенє и отримованє НАССР и ISO стандардох у установох школярского стандарду и – витворйованє других програмних активносцох и проєктох у функциї дзвиганя уровня школярского стандарду. УСЛОВИЯ КОНКУРСА: I Средства ше розподзелює на основи шлїдуюцих критериюмох: – значносц програмних активносцох односно проєктох за розвой школярского стандарду у АП Войводини; – число учашнїкох у програмних активносцох и проєктох , – ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй териториї ше находзи установа школярского стандарду, – постоянє других жридлох за финансованє програмних активносцох односно проєктох, – успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини у предходних рокох зоз дорученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох, – же програмну активносц и проєкт преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року и – висина вимаганих средствох за реализацию програмних активносцох односно проєктох. II Подношитель прияви треба же би приложел ґу прияви: – фотокопию акта установи о упису до судского реґистру при компетентним орґану и – фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє. Секретарият затримує право питац од подношителя вимаганя, по потреби, додатну документацию або информациї. Нє будзе ше розпатрац нєподполни и нєблагочасoво прияви. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Термин за подношенє приявох на Конкурс 31. марец 2016. року. Вимаганя ше подноши на конкурсним формуларе Секретарияту (єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар), хтори оверела и подписала овласцена особа подношителя вимаганя. Прияви зоз потребну документацию ше подноши на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад – „Конкурс за школярски стандард у АП Войводини – програми и проєкти” Формулар прияви мож превжац на урядовей веб презентациї Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци: www.puma.vojvodina.gov.rs од 07. марца 2016. року. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту.

32 РУСКЕ СЛОВО

КОНКУРС ЗА РЕҐРЕСОВАНЄ ПРЕВОЖЕНЯ ШКОЛЯРОХ ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА ПЕРИОД АПРИЛ-ДЕЦЕМБЕР 2016. РОКУ Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок („Службени новини АПВ“, число 54/15), на окремним роздїлу Секретарияту за реґресованє превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини за период април-децембер 2016. року у суми од 48.219.541,00 динари. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2016. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє прияви Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то општини и городи на териториї Автономней Покраїни Войводини. 2. Критериюми за розподзельованє средствох Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку о условийох реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини („Службени новини АПВ“, число 39 /15), тоти: – число школярох штреднїх школох зоз подруча општини або городу хтори каждодньово путую од места биваня по школу и – ступень розвитосци општини або городу у Автономней Покраїни Войводини, яки утвердзени з актом Влади Републики Сербиї. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ПРИЯВИ Прияви за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (зоз прилогами). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 7. марца 2016. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs. Подношитель прияви, ґу Прияви, ма приложиц: – фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє и – фотокопию потвердзеня о реґистрациї при компетентним орґану. Прияви ше доручує пo пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци з назначеньом „За конкурс – реґресованє превоженя школярох’’, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад або ше их подноши особнє, з придаваньом у писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 31. марец 2016. року. Секретарият затримує право од подношительох прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, одно сно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Нєблагочасни або нєподпплни прияви ше нє будзе розпатрац. Резултати конкурса буду обявени на интернет боку Секретарияту. Додатни информациї у вези зоз Конкурсом мож достац у Секретарияту на телефон 021/487 4262 и 487 4819.

КОНКУРС ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2016. РОК Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, у складзе зоз Финансийним планом и финансийнима можлївосцами у буджетним 2016. року, будзе софинансовац програми и проєкти у обласци основного и штреднього образованя на териториї АП Войводини у суми13.415.000,00динари. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету АП Войводини за 2016. рок. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ А) Установи основного и штреднього образованя и Реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю 1. за програми и проєкти основного образованя – 5.420.000,00 динари, 2. за програми и проєкти штреднього образованя – 3.650.000,00 динари. Б) Здруженя 1. за програми и проєкти на уровню основного образованя – 2.265.000,00 динари, 2. за програми и проєкти на уровню штреднього образованя – 2.080.000,00 динари. Право участвовац на Конкурсу маю установи основного и штреднього образованя на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи и Реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю зоз шедзиском на териториї АП Войводини як и здруженя зоз шедзиском на териториї АП Войводини хтори як єден з цильох здружованя зоз статутом предвидзели активносци у обласци образованя. Наведзени средства наменєни за тоти приоритети: 1. Модернизацию образовно-воспитней роботи – осучасньованє наставного процесу прейґ иновативносци и креативносци шицких учашнїкох, безпечносц школярох, фахове усовершованє наставного кадру (за нєрозвити и винїмково нєрозвити єдинки локалней самоуправи спрам єдинственей лїстини розвитосци реґионох и єдинкох локалних самоуправох хтору ше утвердзує за кажди рок и обявює у „Службеним глашнїку РС“, медийна популаризация образованя пре визначованє добрих прикладох зоз пракси и сучасних трендох у образованю, змаганя школярох хтори нє у орґанизациї Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою (медзиреґионални, медзинародни...). 2. Усоглашованє образованя з потребами тарґовища роботи – унапредзенє поднїмательного духу, розвой практичних и животних схопносцох, професионална ориєнтация и кариєрне водзенє, дзвиганє квалитету фаховей пракси. 3. Пестованє мултикултуралносци/интеркултуралносци и традициї, мацеринского язика припаднїкох националних меншинох – националних заєднїцох – творенє условийох же би ше школяре припаднїки розличних националних заєднїцох медзисобно лєпше упознали як и же би здобули додатни знаня о историї, култури и других важних фактох о соживоце, моцнєнє медзинационалного довирия, 4. Потримовка инклузивному образованю и превенция вчасного напущованя формалного образованя – дружтвене уключованє и напредованє школярох (зоз завадзанями у розвою, зоз специфичнима чежкосцами у ученю и школярох зоз дружтвено чувствительних ґрупох), як и школярох зоз винїмковима способносцами, розвой талантох у складзе зоз їх образовно-воспитнима потребами (зоз прилагодзованьом способу и условийох роботи, збогацованьом и преширйованьом наставних змистох). 5. Стимулованє звонканаставних активносцох – орґанизовани и фахово водзени шлєбодни час школярох у звонканаставним периодзе и под час школских розпустох прейґ едукативних кампох, стретнуцох школярох, секцийох, спортских, науково-технїчних, културних и других змистох). ЗАЄДНЇЦКИ УСЛОВИЯ КОНКУРСА: I Розподзельованє средствох ше окончує на основи тих критериюмох: 1. Одвит на тему програми/проєкту – Цилї и активносци програми/проєкту у складзе зоз приоритетами конкурса – Цилї програми/проєкту ясни, конкретни и витворлїви – Активносци реални и адекватни за посцигованє цильох – Применєни иновативни приступ у планованю активносцох з якима ше преноши знаня и искуства школох и здруженьох гражданох на ширшу дружтвену заєднїцу 2. Уплїв предложеней програми/проєкту – Велькосц цильней ґрупи – Ступень уключеносци цильней ґрупи за хтору програма/проєкт наменєни – Видлївосц програми/проєкту – Отримуюцосц резултатох програми/проєкту – Уключеносц партнерских институцийох до реализациї програми/проєкту – Компетентносц предкладача и потерашнє искуство – Потерашнї искуства у реализациї програмох/проєктох з якима ше доприноши унапредзеню образовно-воспитней роботи.

18. MАРEЦ 2016.

II Подношитель прияви , ґу прияви на конкурс, ма приложиц: 1) фотокопию акта о упису до судского реґистру, односно фотокопию ришеня о упису до реґистру при Аґенциї за привредни реґистри за здруженя, 2) фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє, 3) здруженя гражданох подноша и вивод зоз АПР з яким ше доказує же подношитель прияви реґистровани зароботи у обласци образованя (вивод ше достава у шедзиску або орґанизацийней єдинки АПР, а нє прейґ online преглєдованя), 4) фотокопия виводу зоз статута здруженя або сновательного акту (у яким утвердзене же ше цилї здруженя витворює у обласци яка предвидзена зоз тим конкурсом), хтори оверени при компетентним орґану. ОДЛУЧОВАНЄ О ВИМАГАНЬОХ И СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ О додзельованю средствох хасновательом одлучує покраїнски секретар цо компетентни за роботи образованя напредкладанє Комисиї за запровадзованє конкурса, хтора розпатра вимаганя цо сцигли. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию або информациї. Прияву на конкурс ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту и хтори облапя циль, активносци, хасновательох, Финансийни план и отримуюцосц програми и проєкта зоз термином їх законченя. Єдна правна особа може поднєсц найвецей два прияви. Секретарият будзе софинансовац поєдинєчни програми/проєкти максимално до 80% вкупно вимаганей суми по програми/проєкту, а найвецей по суму 400.000,00 динари по програми, односно проєкту. Средства за софинансованє програмох/проєктох у обласци основного и штреднього образованя ше будзе додзельовац лєм за тоти програми/проєкти хтори ше преважно реализує у чечуцим 2016. року. Резултати конкурса ше обявює на интернет боку Секретарияту. Термин за подношенє приявох на конкурс то 31. 03. 2016. року. Прияви з потребну документацию ше подноши на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управуи национални меншини – национални заєднїци, БулеварМихайла Пупина 16, 21000 Нови Сад „Конкурс за софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього oбразованя у АП Войводини” Комисия нє будзе розпатрац: – Нєподполни прияви (прияви у хторих нє облапена комплетна документация яка потребна за прияву на конкурс, хтори нє подписани и оверени з печацом, з нєвиполнєнима рубриками, хтори виполнєни з ґрафитним клайбасом, прияви хтори нє поднєшени на одвитуюцим формуларе або у хторих нєрозумлїви и нєчитки податки), – нєблагочасни прияви (прияви хтори послати после термину яки означени як остатнї дзень конкурса), – нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), – прияви хаснователя хтори поднєсол вецей як два вимаганя за софинансованє програмох/проєктох по тим конкурсу (подношитель прияви длужен сам вибрац проєктз яким конкурує, у случаю же послати вецей як два проєкти, Комисия нє будзе виберац и документацию ше одбиє), – прияви у хторих ясно нє назначени єден приоритет (хаснователь ше длужен опредзелїц за єден приоритет, а у случаю же заокружи вецей приоритети, Комисия нє будзе розпатрац вимаганє), – прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки у члену 10., – прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох, – програми, односно проєкти чию реализацию нє мож преважно реализовац у чечуцим буджетним року. Формулар питальнїка з прилогами мож превжац од 7. марца 2016. року на службеней Web презентациї Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци: www.puma.vojvodina.gov.rs.

18. МАРЕЦ 2016.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” у улїци Трифковичова площа 6, на катастерскей парцели число 10022, К.О. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 8. марца 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-61/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ”prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt radio baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” у улїци Трифковичова площа 6, на катастерскей парцели число 10022, К.О. Нови Сад I, Gorod Novi Saд, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базней станїци мобилней телефониї “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” у улїци Трифковичова площа 6, на катастерскей парцели число 10022, К.О. Нови Сад I, Gorod Novi Saд у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” у улїци Трифковичова площа 6, на катастерскей парцели число 10022, К.О. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом предвидзена реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. У каждим секторе постави ше по єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за закриванє у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE. Плановани азимути антенох виноша 20 ступнї, 120 ступнї и 290

ОБВИСЦЕНЄ

ступнї респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурациї примодавача базней станїци за систему DCS 2+2+2, за UMTS 3+3+3, а за LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Стари город” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи 4EXPAND DOO зоз Нового Саду, улїца Tрифковичова площа 6 и „Vip Mobile” doo, Mlade`skih bri}adoh 21, Беоґрад як и Информацию о локациї за парцелу число 10022, КО Нови Сад I хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V-353-1235/15 од 03. 12. 2015 року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” число ЕМ-2015-402/SO хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2188_01_ НС_Нови_Сад_Лазе_Телечкоґ” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицки три сектори за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 18. април 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 19. априла 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПРИЯТЕЛЬСКИ ФОДБАЛСКИ ЗМАГАНЯ ФК „БАЧКИ 1923”

О ТИДЗЕНЬ ПОЧИНА ПЕРШЕНСТВО Дюрдьовска Бачка прешлого тижня одбавела три при рих ту ю ци змаганя пред початком ярнєй часци першенства, а того викенду будзе домашня ище двом змаганьом процив жабельского ЖСК и ФК „Нови Сад”

Бачка прешлого тижня бавела приятельски змаганя, та стреду 9. марца госцовали у Жаблю дзе победзели ФК „ЖСК” зоз Жаблю 1:3, ґоли за Бачку дали Матич, Маркович и Балоґ. Всоботу, 12. марца, у Ковилю страцела зоз 4:2 од Обилича, ґоли дали Данґубич и

„ЧЕРВЕНО-БИЛИ ВЕЧАР” Члени Управи Фодбалского клуба „Бачка 1923” зоз Дюрдьова на соботу 26. марца орґанизую пияти спортски бал – „Червено-били вечар”. Того вечара будзе ше слухац народну и забавну музику, грац будзе бенд „Ґиле”, а вечерa, як и вше потераз, будзе богата. Главна, перша награда на томболи будзе бициґла, друга телевизор, а треца таблет. – Фодбалски клуб зоз свойого буджета видвоєл средства за перши два награди, а oкрем того, подаруєме и тренерки з нашим амблемом, лабди и другу спортску опрему. Томбола будзе богата, вечера смачна, а музика весела – гварел Драґан Вуйович, член Управи. „Червено-били вечар” будзе у просторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, a почнє на 20 годзин. Уходнїца 1 800 динари, у котрей урахована вечера и нєогранїчени напой. Резервовац их мож при Драґанови Вуйовичови на 064/840-22-92 и Миркови Тривуновичови 064/348-72-16.

Летич, а ютредзень з исту екипу бавела у Дюрдьове. Пре моцни диждж, змаганє закончене у першим полчаше з резултатом 2:0 за Бачку, за котру ґол дали Летич и Янкович. Ґенерална проба пред початком першенства Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Жабель–Титель кед будзе красна хвиля, будзе на нєдзелю 20. марца, и теди Бачка дочекує ФК „Нови Сад”. Перше змаганє за Бачку у першенстве будзе на єй терену дзе им госци буду коцурскa Искрa. С. Барань

34 РУСКЕ СЛОВО

ФК „ИСКРА”

ПОБИДИ НА ДОМАШНЇМ ТЕРЕНУ Фодбалере Искри пома ли за кон чую при рихто ва ня за яр ню часц пер шен ства у Медзиопштинскей лиґи Вер бас–Жа бель–Титель. Прешлого викенду Искра одбавела два пририхтуюци змаганя на домашнїм терену и обидва по бед зела. Всо боту, при ви та ла еки пу „Младосц Радосц” зоз Србобрану, а внєдзелю „Бачку” зоз Деспотова Екипа Младосц Радосц змага ше у истей лиґи як и Искра, та тото змаганє указало же цо Коцурцох будзе чекац кед пред конєц сезони буду го сцовац у Србобрану. Го сци цалком пременєли екипу котра вєшенї бавела процив Искри и котру Искра у першенстве без проблемох победзела зоз резултатом 3:1. Указа ло ше же Искра вельо лєпша и од тей новей екипи, а резултат знова бул 3:1 за Искру. Коцурци доминова ли ца ли час на змаганю и бавело ше на єден ґол. Ґоли на тим змаганю дали Дамир Ґубаш, Да мян Ґубаш и Ду шан Кр ня їч. Го сцом зоз Србобрану ше пред концом змаганя удало дац єден, поче сни, ґол. Внєдзелю у Коцуре го сцовала екипа ФК „Бачка” зоз Де спотова. Искра и на тим змаганю победзела, а резултат на концу змаганя бул прешвечлїви – 6:2 за Искру. Гоч випатра же Искра до побиди пришла лєгко, на терену то нє було так опущено, аж напроцив було напарто

и чежко. Правда же Коцурци контролова ли бависко и бавели скоро цали час пред ґолом го сцох зоз Де спотова, алє Де спотовчанє часто грожели зоз процив-нападами. Дамир Ґубаш зоз пеналу принєсол Искри пред носц и шицки на трибинох думали же то ґол котри „отвори” процивнїка и же лєм питанє кеди спаднє други ґол. На нє спод зи ва нє шиц ких патрачох го сци зоз Де спотова у остатнєй минути дали ґол и зоз резултатом 1:1 ше пошло на одпочивок. Други полчас тиж почал зоз Ис кро ву ин ци я ти ву, та по сле 5. минути бависко резултовало зоз другим ґолом за Искру котри дал Душан Крняїч. Нєодлуга, кед ше чекало же би Искра докончела свойого процивнїка, Де спотовчанє знова вировнали резултат и указали же ше нє придали. Заш лєм, Искри ше, прейґ Дамяна Ґубаша, удало дац и треци ґол, а го сци нє мали моци врациц ше до бависка и треци раз. У остатнїх 10 минутох змаганя Искри ше удало дац ище три ґоли и на кон цу пре швеч лї во по бедзиц. Остатнї три ґоли дали Антон Малїк, Марян Малацко и ище раз Душан Крняїч. На нєдзелю Искра одбави и остатнє, пририхтуюце змаганє пред початком ярнєй часци першенства, а з тей нагоди у Коцуре буд зе го сцо вац еки па Славиї зоз Пиньвиц. Першенство почина 27. марца у Медзиопштинскей лиґи Вербас–Жабель–Титель. З. Колєсар 18. МАРЕЦ 2016.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ДОБРИ СТАРТ ФК „Ґраничар” – ФК „Русин” 0:3 (0:3)

Ґаково: стадион ФК „Ґраничар”, патрачох 70. Судия: Перишич (Сербски Милетич). Ґоли за Русин дали: Д. Гарди и А. Чизмар (2). Бавяч змаганя: Александар Чизмар. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Б. Орос, Барна, Голик, Павлович, Орсаґ, С. Бранкович, Д. Гарди, Чизмар, Будински. Фодбалере Русина у 16. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор зазначел першу ярню побиду. На госцованю у Ґакове заслужено звладали домашнї Ґраничар зоз резултатом 3:0. Шицки Русиново ґоли дати после претаргнуца. Перши схопно дал Денис Гарди у 12. минути, а други два дал Александар Чизмар. Перши посцигнул зоз оддалєносци од 35 метери, а други з правого боку зоз 20 метерох. Важне надпомнуц же после трецого ґола домашнїм хибело бавячох, а нє мали резервних на лавки. Так ше у 31. минути „покалїчел” єден бавяч и вишол з бависка. У другим полчаше на терен нє вишли ище двоме до-

ВЕТЕРАНЄ БАВЯ РЕКРЕАТИВНО Дакедишнї фодбалере Русина, од половки децембра прешлого року, почали рекреативно бавиц у спортскей гали. З початку их було лєм осемцме, а тераз их єст вецей як двацец. Каждого пондзелку, у термину од 18 по 20 годзин, „вибегаю” у гали, а на Яраш рахую висц накадзи добре оцеплєє. Перше змаганє у вельким фодбалу, одбавя процив ветеранох Вербасу.

машнї бавяче, а у 47. минути ше покалїчел ище єден бавяч. Понеже Ґраничар остал лєм зоз седем бавячами на терену, судия претаргнул змаганє. Тренер Русина, Саянкович, бул задовольни зоз посцигнутим резултатом, насампредз же план сполнєти, а з другого боку „очисцени” каребни картони (Й. Гарди, Дюрич и Грнчяр), та на нєдзелю Русин будзе у комплетним составе. После того змаганя ФК „Русин” на 3. месце на таблїчки ма 32 боди, а на нєдзелю бави дома зоз екипу ФК „Гайдук” зоз Стапару. В. Сеґеди

АТЛЕТИКА – МИХАИЛ ДУДАШ

НОРМА ЗА ОЛИМПИЯДУ БЛЇЗКО Михаил Дудаш после пририхтованьох у Южней Африки, на першим змаганю того року у своєй дисциплини, вецейбою, на тот завод седмобою, указал же пририхтованя були успишни. Змаганє отримане у новей атлетскей сали у Беоґрадзе Нажаль, пре калїченє лєм даскельо днї пред планованим змаганьом у дзешецбою (на отвореним стадиону) хторе мало буц у Кейптауну, Михаил нє могол наступиц, а то му була перша нагода же би випробовал форму и евентуално направел норму за Олимпияду (8 100 боди). На змаганю у седмобою у Беоґрадзе зазначел резултат хтори нависцує же сезона годна буц успишна и же олимпийска норма, кед шицко будзе як треба, нє далєко. У Беоґрадзе на Державним першенстве у вецейбою, 5. и 6. марца, Михаил направел 6015 поени, а резултати по дисциплинох були шлїдуюци: 18. МАРЕЦ 2016.

60 метери – 7,11 секунди – скок до далєка – 7,52 метери – руцанє кулї – 14,10 метери – скаканє до висока – 204 центиметри – 60 метери з препреченями – 8,08 секунди – скаканє з палїцу – 4,80 метери – 1000 метери – 2 минути и 42 секунди. Михаил завжал перше ме сто на змаганю, а резултат хтори по сцигнул, теди бул ше сти по вредно сци у швеце. Гоч лїстина за Шветове першенство у Портланду у Ореґону (ЗАД), була закончена ище 29. фебруара,

такой по Михаиловим витвореним резултату му сцигла поволанка же би наступел, алє ше оддумал пре барз кратки час, бо то практично було лєм о дзешец днї, а драга по заходне америцке побрежє длугока, та исновал ризик же ше нє годзен аклиматизовац и буц одпочинути за змаганє. Перше змаганє на отвореним Михаил Дудаш будзе мац уж 15. мая у Новим Садзе, цо му будзе нагода преконтроловац пририхтаносц, та и евентуалне по сцигованє норми за Олимпияду, а потим у юлию Европске першенство у Амстердаму у Голандиї. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ

РОК LXXII ЧИСЛО 11 (3672) НОВИ САД, 18. MAРЕЦ 2016. РОКУ

ЯР МАФТЕЯ ВИНАЯ” ”

■ МЛАДЕЖСКИ ТЕАТЕР

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Суботица, нєдзеля, 20. марец, 18 годзин, просториї Єврейскей општини, Димитрия Туцовича 13 Програма:

Фото: В. Вуячич

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ „НОВОСАДСКА ЯР”

Фотоґрафия: K006a_0141P