Ruske slovo 11

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВОСАДСКИ САЯМ: КНЇЖКИ, „АРТ ЕКСПО” И „ДРАГОКАЗИ”

■ ЗДОГАДОВАНЄ НА О. РОМАНА МИЗА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. Вуячич

Фото: Вероника Вуячич

На Новосадским сайме у Гали „Мастер”, од 7. по 12. марец, отримани Саям кнїжкох, вистава уметносцох „Арт Експо” и Саям образованя „Драгокази”. Нови виданя на руским язику, на Сайме кнїжкох презентовала и наша Установа, алє и Завод за културу войводянских Руснацох, як и Дружтво за руски язик, литературу и културу. Виставу „Арт Експо” означели маляре и ґрафичаре зоз Сербиї, през промоциї, вистави роботох у вецей подобових технїкох. Каждодньово були орґанизовани подобово колониї. Стреднї школи и факултети ше промововалo на Сайме образованя „Драгокази”. А будуци школяре и студенти могли достац информациї о условийох дальшого школованя.

РОК LXXIV ЧИСЛО 11 (3776) НОВИ САД, 16. МАРЕЦ 2018.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Фотоґрафия: 0677P

■ РУСКИ ВИДАНЯ НА МЕДЗИНАРОДНИМ САЙМЕ КНЇЖКОХ

СТАТОЧНИ ЧЛОВЕК

котре ше почало розпасмовйовац. У сущносци, як праве живе дружтвене єство, и театер, гоч и аматерски, ше трансформовал у складзе з часом. Природни пременки, у Пише: Ирина ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ, змислу роста и опадованя активносци и квалитета викаписателька зовали ше як циклуси плими и осеки. Актере живота драмского єства, примушени ускладзовац ше зоз тима Почина Пейдзешати Драмски мемориял Петра Ризнича пременками ше найвецей обавали од уплїва формованя Дядї, руски театерски святочносци. Кед би зме мали першого професийного театра Руснацох, зоз двома сцефанфари, з нїма бизме привитали Фестивал, на славу нами. И, дїйсносц потвердзела тоти обаваня, алє же би шицким цо их облапя богиня Талия. Алє, и на тот завод заключеня були реални, потребни глїбши анализи. Нїґда то, вироятно будзе вельо скромнєйше, бо ми, Руснаци нє мож терашньосц мерац з критериями прешлосци, та и домашнї сами себе, и другим, вше знали буц свидоми же тот факт. Правду поведзене, праве перши руски професисвяточносци источасно и робота, же така манифестация йни театер на истей сцени, сцени Драмского меморияла хвилька у хторей ше пререзує прешлосц, терашньосц и и дава тот еталон по хторим ше мера досяги других же є улог за будучносц. Мудри людзе вше поведза же драмских колективох. Як цо то може значиц на єдним болєм терашньосц важна, прешлосц прешла, а будучносц ку же деморализує аматерох, так на другим боку може ше нє зна. У руским театерским живоце Драмски мемо- буц стимулс, бо нє лєм же у нїм маю прикладни угляд, риял Дядя тота терашньосц у котрей збити 50 роки пре- алє од нього можу достац и помоц же би и їх представи шлосци, вон праг прейґ хторого кед ше го прекрочи, цо баржей здабали на професийни. уходзи ше до идуцого, и Обаванє же замру акидуцого и идуцого Мемотив но сци аматерских Мемориял задумани нє лєм як стретнуце театерского рияла, та покля их будзе. секцийох, бо же ше аматеризма и професионализма, алє, насампредз, Мемориял ма пейц децеобовязка пестованя теяк значне културолоґийне збуванє Руснацох ниї, кед би бул жива осоатра зверює на профеба, бул би то нєшка стасийни колектив, тиж нє точни чловек котри на основи искуства зна дзе є и цо є, муши буц правда. Слабнуце театерских секцийох по давон указує кельо була фундаментована и плодотворна єдних местох нє муши буц резултат такого становиска у идея же би ше руски театерски дїяче, и любителє театра, „слабших” колективох, бо ше указало же воно нє було раз до рока, вше дзешка кед яр почина, зишли у Кересту- систематичне и дошлїдне, а, окреме видзиме по найновре и указали цо зробели у сезони у котрей ше и иншак ших прикладох, у даєдних стредкох зажила робота зоз аматере занїмаю зоз културнима активносцами, бо им у наймладшима аматерами, цо обецує же таки, од театра жимским чаше обовязки хтори маю у каждодньовим жи- „обрани”, аматере, буду ютре ношителє масовнєйшей воце, углавним, зменшани. Традиция бавеня „забави” у рускей театерскей творчосци. каждим руским валалє обецовала длуги живот манифе- З тей нагоди нє потребне споминац статистику котру стациї, котра, як видзиме, постала институция. у фельтону о Мемориялу дава публициста Дюра ЛаНє лєгко тримац вше исти, високи уровень театерскей тяк, бо є раз занавше записана и будзе добри фундароботи, бо, окреме у аматеризме, вон завиши од барз ве- мент за дальши виучованя (цо по стредне доприношелїх уплївох окрем од основних: вибору текста, режисера нє Меморияла рускей култури). Заш лєм, мож наглаи ґлумцох, та по провадзаци компоненти з котрих ше до- шиц же праве статистика тота цо у числох и словох бра представа состої. Мемориял задумани нє лєм як бешедує о огромним уплїву Меморияла на исту. Мож стретнуце театерского аматеризма и професионализма, вираховац, а на основи спомнутей статистики, кельо алє, насампредз, як значне културолоґийне збуванє Ру- особи вид зели представи Меморияла, котри би иншак снацох. Вон ше перши роки старал утвердзиц таку фор- нє мали нагоди вид зиц, кельо то литературни дїла му, та зме окрем мемориялней часци на початку (покла- ожили пред нїма и претворели их до активних читачох данє венца на гроб Петра Ризнича Дядї, евокованя його каждого вечара, келї аматере кре ативно обрабяли тоти роботней и животней биоґрафиї) каждорочней манифе- дїла и келї ше колективи з окремну увагу старали цо стациї, мали и вистави малюнкох, семинари, округли лєпше порихтац праве за наступ на Мемориялє то скостоли, билтени, госцованя и урядово нащиви... Як роки ро нємерлїви хасен за шицких учашнїкох у тим кулпреходзели меняли ше змисти, окрем тих сущних цо турним швету, з того чи гевтого боку сценскей зависи. вше були основа, наступох драмских колективох, котри И шицко ше одбувало на руским язику, як основи за ше раз множели, вец розридзели, як час преходзел, а самоодкриванє чи як конзумента, чи як кре атора: доокреме як подїї надвладали общи, та и руски културни и жица, сцени, музики, ко стима, маски, орґанизациї и дружтвени можлївосци. провад зацих активно сцох. А по сле шицкого, стретанє Факт же ше єден час число аматерох котри приходзели (чого наисце, гоч кельо було – нє було нїґда досц!), ченас Мемориял осиповало, а число колективох звекшова- ранє думаньох, идейох, предкладаньох и одкриванє ло, цо було резултат запровадзованя нових формох теа- ришеньох за нови витвореня. терского виражованя, насампредз, обрацанє ґу сучасним Стари леґинь, Мемориял, гоч му чулка преридзена, гоч драмским текстом з менєй актерами, котри дзекеди екс- дзекеди фалшує кед зашпива, або нєуспишно випейґла перименталного характера, а вец аж и монодрамски. Ви- свойо святочни шмати, може ше цешиц на свойо достопатрало то, скептиком, на платанє дзирох яки наставали їнствени 50 роки!■ у осеки драмских активносцох, гоч патраци з часовей одСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє далєносци, то було знаходзенє у реализованю представох вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” яке вимагали економскосоциялни обставини у дружтве

2 РУСКЕ СЛОВО

16. МАРЕЦ 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Микола ШАНТА, одвичательни редактор видавательного оддзелєня НВУ „Руске слово”

■ Тижньовнїк 4–5. Медзинародни активносци наших орґанизацийох

■ Нашо места 8. Отримана схадзка СО Шид

■ Економия 13. Продукция корнишонох у Керестуре

■ Мозаїк 14. Дарко Заґорац, упечатки зоз семестра у Польскей

■ Култура и просвита 20–21. Премиєри у Коцуре и Керестуре

■ Руске словечко 22. Лара Сопка, талантована и вредна школярка зоз Кули

■ Людзе, роки, живот 28–29. Фельтон: Ґу 50. Драмскому мемориялу Петра Ризнича Дядї (IX)

■ Духовни живот 30. Пририхтованя за Пасху у Керестуре

■ Информатор

32–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 38–39. Треци полчас: Владимир Сеґеди, голубар зоз Дюрдьова Промоция руских кнїжкох на Новосадским сайме Авторка фотроґрафиї: Вероника Вуячич

МЕТРОПОЛИЗАЦИЯ НОВОГО СА ДУ Прешол ище єден Саям кнїжкох у Новим Садзе. Бул роками Салон кнїжкох, а тераз є Медзинародни саям, алє, понеже є робени лєм цо нє по истим концепту, нам є скоро исте цо и пред тим бул. Важне же Нови Сад ма єдну таку манифестацию, поготов же город ма амбицию буц престолнїца Европскей култури. Яґод обрациме, и ми, Руснаци, ту дзешка. Раз нас видно баржей, раз менєй. Влонї и позалоньски нас було менєй видно бо зме нє достали право наступац на централней бини. Нє знам прецо, анї нє випитуєм, бо хасну з того нєт. Того року зме достали можлївосц представиц свою продукцию там дзе ше то роби, на Сайме, и дзе тому место – на централней бини дзе єст места за публику, дзе єст озвученє, дзе ше и публика у преходзе застанови видзиц цо ше на бини случує. Треба новосадску публику научиц же цалком нормалне же ше на централней бини одвива програма и на другим язику, нє лєм по сербски. Теди Нови Сад будзе културна метропола. У тим сеґменту метрополизациї Нового Саду мушиме и ми допомогнуц. Штварток, 8. марца, дали зме прилог тому процесу. Тримам же зме понукнуту шансу добре вихасновали. И НВУ „Руске слово” и Завод за културу войводянских Руснацох. Нашо писателє и рецензенти пришли. Тамаш з Вербасу припутовал, рано бул у шпиталю, а на поладнє ше нашол на Сайме, а кед сом му подзековал на труду, гуторел: „Кед ми авторе нє укажеме почитованє ґу нашей кнїжки, з хторим правом то вец будземе глєдац од наших финансиєрох?” А нашей кнїжки без потримовки держави нєт. Пришол и 85-рочни Дюра Латяк. Нє було му чежко, а по дижджу приємнєйше би му було дома, а нє зиходзиц пешо зоз пиятого поверху. Пришол и аґилни Саша Сабадош зоз Зомбора... Професор Юлиян Рамач зоз Коцура, на таксию. У публики сом обачел и предсидательку Одбору за културу Националного совиту Руснацох, цо улїва оптимизем. Най нє чишлїм хто шицко бул у публики, а було их коло трицец. То особи хтори маю свидомосц же треба потримац подїю афирмованя рускей кнїжки и зоз своїм присуством. Було там людзох од диґнитета. Побешедовали зме, подружели ше. Чом то гуторим? Прето же сом свидоми же доґод єст тих цо чувствую моралну обовязку написац, купиц, або на други способ потримац руску кнїжку, дотля єй будзе як тирвацого памятнїка нашого иснованя, та и нас як народу.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Ясмина Дюранїн * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена ХомаЦветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 1600050870024999-53 * Р у ко п и с и ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

16. МАРЕЦ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДСИДАТЕЛЬ ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСУ УКРАЇНЦОХ У СЕРБИЇ

ЄВГЕН ЧОЛЇЙ НАЩИВЕЛ НОВИ САД Глава найвисшей орґанизациї за дияспору України стретнул ше зоз представнїками грекокатолїцкей церкви, представнїками українского и руского Националного совиту, активистами Союзу Руснацох Українцох Сербиї

У

рамикох турнеї орґанизованей пре отримованє контактох з дияспору, предсидатель Шветового Конґресу Українцох Євген Чолїй 5. и 6. марца нащивел Сербию, дзе ше стретнул з представителями державних орґанох Републики Сербиї, медзи котрима бул и министер Расим Ляїч, як и дзепоєднима державнима секретарами вецей министерствох у Беоґрадзе. Євген Чолїй по фаху правнїк, граждан є Канади и уплївовни є у колох своєй професиї на сиверноамерицким континенту. Предсидатель Шветового Конґре су Українцох нащивел и Нови Сад, дзе ше стретнул зоз представнїками дияспори у Войводини, представнїками грекокатолицїкей церкви, українского и руского Националного совиту, активистами Союзу Руснацох Українцох Сербиї, як и з представнїками здруженьох гражданох. У просторийох св. оца Миколая позберали ше коло штерацец представнїки руских и українских институцийох на чолє з владиком Георгийом Джуджаром. Зоз госцом з Канади була и перши секретар Амбасади України у Сербиї Наталия Маркевич. Циль його нащиви було почитованє людских и меншинских правох у Сербиї, цо була и тема розгварки у Новим Садзе. – Шветови Конґрес Українцох найзначнєйша и найвисша институция за дияспору України. Вон помага у

ТРАДИЦИЯ СОТРУДНЇЦТВА Представителє Союзу Руснацох Українцох Сербиї ше одпочатку дзеведзешатих рокох прешлого столїтия вецей раз стретали з предсидателями Шветового Конґресу Українцох и то з Юрийом Шимком, Асколдом Лозинским, як и з Євгеном Чолїйом. При пер шим стрет ну цу з пред си дате ль ом Юри й ом Шимком у Києве, вєдно з представителями Союзу Руснацох и Українцох Горватскей, догваряло ше коло помоци припаднїком рускей и українскей народносци, тим цо настрадали або су виселєни при познатих траґичних подїйох у Вуковаре, Петровцох, Миклошевцох и у других местох, гварел Богдан Виславски.

4 РУСКЕ СЛОВО

ришованю велїх питаньох представительом українскей дияспори у жемох у котрих вона нашла свойо нове отечество. Медзи найзначнєйшима питанями котри визначени у розгварки у Новим Садзе похопел сом же то статус єдиней рускей Ґимназиї у Сербиї у Руским Керестуре и приход школярох зоз України школовац ше у нєй. Други приоритет то одход школярох и студентох, ваших дзецох на школованє до України, а слово углавним о високим образованю. Наздавам ше же пошвидко ришиме обидва тоти проблеми зоз заєднїцкима моцами – гварел Євген Чолїй на новосадским сходзе. Предсидатель Союзу Руснацох Українцох Сербиї Богдан Виславски за „Руске слово” прекоментаровал тото стретнуце. – Таки нащиви за нашу руску заєднїцу у Сербиї представяю моралну и политичну потримовку, бо таки акциї указую же нас Україна прилапює як часц своєй дияспори, так же и з того боку можеме обчековац кажду можлїву потримовку за медзисобне сотруднїцтво у обласци култури, образованя, информованя итд. То за нас представя и виход з изолациї у котрей зме були виложени як далєка и заварта енклава, пре териториялну оддалєносц пре, донєдавна, нєдостаток медзисобного контактованя и информованя, як и пре вецей други причини – гварел Виславски. Представнїк Шветового Конґресу Українцох нащивел Сербию же би видзел на котрим уровню ше находза людски и меншински права у тей держави, з оглядом на тото же у цеку прегварки о поглавйох зоз тей обласци на драги Сербиї до Европскей униї. Євген Чолїй на своєй турнеї нащивел Белґию, Австрию, Словацку, Сербию и Зєдинєни Арабски Емирати. Шветови Конґрес Українцох облапя мрежу орґанизацийох українскей, односно русинскей дияспори у 133 жемох. Шветови Конґрес Українцох член Економскей и социялней ради при Орґанизациї Зєдинєних Нацийох. Прето пан Чолїй дня 27. фебруара того року у Бриселу, участвовал на зашеданю Европского парламенту, дзе мал вецей стретнуца з функционерами Европскей униї.■ В. Паплацко/Б. Варґа 16. MАРЕЦ 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ШВЕТОВА РА ДА ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСУ РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ

ВИБОРИЦ ШЕ ЖЕ БИ ШЕ ЗАПРОВАДЗЕЛО ПОВЕЛЮ

П

У шветочней атмосфери по треци раз зашедала Шветова рада РРЛ, їх роботу препознали и представителє найвисшого уровня власци у Румуниї котри присуствовали, а углавним бешедовали, о напредованю у обласци витворйованя правох националних меншинох у тей держави

решлого тижня у Румуниї, у ме сце Бистра, отримане треце зашеданє Шветовей ради Шветового конґре су Русинох/Руснацох/Лемкох (РРЛ), на котрим присуствовали осем од дзешец членох, а прешедовал предсидател Шветовей ради Штефан Лявинец. Одсутни були представителє зоз Ческей Ян Чопик и з Америки Джон Виґети. Як члени, и представителє Рускей матки (РМ) зоз Сербиї у Бистри були предсидатель Дюра Папуґа, подпредсидателька РМ и предсидателька Комисиї за културу при Шветовей ради РРЛ Саня Тиркайло, спред Форуму младих РМ дипломовани историчар Борис Фейди, котри тераз и предсидатель Комисиї за историю и як член Управного одбору РМ, и дочасови член Комисиї за културу Славко Пап. Пред початком зашеданя, домашнї пригодно привитали шицких госцох, а ґу присутним ше обрацели заменїк министра за медзинационални одношеня у Влади Републики Румуниї Амет Аледин, староста места Бистра Васил Дучок, депутат у румунским Парламенту у мено националних меншинох Чехох и Словацох Ярко Фурик, депутат у румунским парламенту русинскей националней меншини Юлиюс Фирцак и предсидатель Културного товариства Русинох у Румуниї за обласц Мараморош Иван Петрецки.

Як перша точка дньового шора було оцена звиту зоз 14. Шветового конґресу РРЛ котри отримани од 29. юния по 2. юлий 2017. року у Осєку у Републики Горватскей и одвити котри достали з Верховней ради України и Министерства култури України на їх вимогу же би ше запровадзело европску Повелю о националних меншинох, з чим би Руснаци у України були припознати як национална меншина. – Одвити котри Шветова рада достала з України толкую же Руснаци нє припознати понеже вони субетнос укаїнского народу. На таки одвити, и на нєпочитованє Повелї, Шветова рада будзе глєдац помоц у Парламенту Европскей униї, Гелсиншкскей комисиї за национални меншини и заєднїци, Совиту Европи, а розпатране и предкладанє же би ше исту молбу послало и до Зєдинєних нацийох. Коло шицкого помогнє Мирослав Лайчак, дакедишнї министер за иножемни роботи у Влади Републики Словацкей и амбасадор у Беоґрадзе – толковал Дюра Папуґа.

ПРИРИХТАЦ ПУБЛИКАЦИЮ О НАРОДНИМ ОБЛЄЧИВЕ Саня Тиркайло предшедовала зоз Конґресну комисию за културу, цо источашнє була и перша схадзка тей комисиї. Тиркайлова поднєсла звит, а на дньовим шоре було бешеди о пририхтованьох за Медзинародну конференцию о Антолийови Годинкови у Музею русинскей култури у Прешове. Утвердзене же потребне орґанизованє Одбору котри будзе робиц же би ше позазберовало руске народне облєчиво у цалим швеце, на основи чого у планє обявиц пригодну публикацю. Єдна з темох було и пририхтованє за треци Медзинародни мултижанрови Фестивал руского филма „Русин филм фест”. 16. МАРЕЦ 2018.

Шветова рада прилапела и два проєкти з котрима буду конкуровац за ґранти, перши то други Младежски табор, свойофайтова лєтня школа, од 21. до 30 юлия у Снїни, на котрей буду участвовац школяре од 10 до 12 рокох, з каждей держави по штверо и єден просвитни роботнїк. Други проєкт то медзинародни, мултижанрови штварти Фестивал русинскей музики котри будзе тиж у Снїни од 12. до 13. октобра того року. Медзи иншим догварене же треца преслава Дня Русинох у Мукачеве на Закарпатю у України, того року будзе 28. априла, а теди ше источашнє означи и дзень народзеня Александра Духновича, 24. април. На дзешатим Биєналу Лемковскей русинскей култури у Кринїци у Польскей ше знова зидзе Шветова рада, а там будзе додзелєна награда „Василь Турок Гетеш” котру ше додзелює за найзначнєйши активносци у обласци русинскей култури. Шицки членски орґанизациї Шветового конґресу РРЛ можу послац свойо предкладаня до 20. априла, о чим Шветова рада будзе гласац 10. мая. Руска матка за спомнуту награду предложи визначного руского маляра Владу Нярадия зоз Вербасу. На тим зашеданю прилапене и предкладанє за утвердзованє заєднїцкого Дня Русинох на швеце, та одлучене же то будзе 23. марец, а орґанизация преслави будзе од идуцого року, о чим будзе бешеди у наступним периодзе. Розправяне и о вимоги Шветового форума русинскей младежи же би и вони давали по єдного представнїка до каждей од шейсцох Конґресних комисийох, цо прилапене, та и млади годни активнєйше участвовац у шицких обласцох.■ М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ БЛОҐЕРКУ ВЛА ДИМИРУ ДОРЧОВУ ВАЛТНЕРОВУ

ВИШЛА СОМ ЗОЗ СИСТЕМИ КОТРА МЕ ДАВЕЛА Початком рока, награду за интеркултуралносц Нєзависного дружтва новинарох Войводини достала бувша одвичательна редакторка „Гласа люду”, тераз нєзависна новинарка Владимира Дорчова Валтнерова з Маґличу Розгварку водзел Борис ВАРҐА

Н

Фото: В. В.

апущиц нєшка роботу на нєодредзени час у новинарстве и рушиц по драги нєизвесносци и виволаньох шлєбодного новинарства и блоґерства – шмелосц. Дорчова Валтнерова креирала власну онлайн платформу „Storyteller”. Опитали зме ше єй чи награда НДНВ сцигла у правим чаше. Дорчова Валтнерова: Вшелїяк. На награду НДНВ патрим як одвит универзума на мойо питанє чи сом принєсла добру одлуку кед сом охабяла сиґурну роботу у „Гласу люду”. И наисце, тота одлука добра, прето же є моя, бо нє исную добри, або подли одлуки. Исную одлуки котри ци пременя свидомосц, способ роздумованя и отворя дзвери ґу другим можлївосцом, а исную и тоти цо нє почувствуєш. Дакус сом радикалнєйша у одлучованю, та моя одлука „екстремнєйша”, а така и природна. Чловек приходзи зоз природи, а цо нас учи природа? Ослуховац себе и свойо потреби. Ослухуєм себе и на живот патрим як на мозаїк виволаньох котри мушиме ришиц, превозисц, або прилапиц. Шмело сом и шалєно одлучела висц зоз системи, котра ме на одредзени способ давела, а нє удало ми ше „нагвариц” ю най ше модернизує, диґитализує, отвори ґу швету и най унапредзи роботну и новинарску етику. Така, покус анахрона, система ми особнє нє одвитує, бо любим виволаня, професийни авантури, та сом прето одлучела пойсц. Же бим ше зачувала така яка сом, бо сом длуго робела на прилапйованю самей себе. Тиж так, же бим зачувала колеґох од власних жаданьох унапредзиц ше и модернизовац новини, становиска котри редакция зо мну нє дзелєла, цо нє думам же нє добре. Так було у „Гласу люду” и я ту нє можем нїч. Алє можем зоз собу. Так у септембру 2017. насатала онлайн платформа „Storyteller”, цали рок сом рихтала свой одход зоз „сиґурних” редакцийских водох, односно зоз червених нєпознатих океанох до белавих, дзе виглєдуєм цо шицко можем и мож зробиц.

РС Цо ше случує у „Гласу люду” тераз?

Нє жадала сом ознова буц одвичательна редакторка у тих новинох. Думам же енерґиї котри чловек ма у себе треба меняц у редакцийох, так же мандат од штири роки цалком достаточни же би ше дацо зробело, пришло до реализациї даякей редакторскей визиї. Кед нє мож вецей од того, прецо ознова исц на исту функцию? Критиковац треба ситуацию же новина од

6 РУСКЕ СЛОВО

74 рокох традициї мала два раз окончователя длужносци одвичательного редактора, два раз препаднул конкурс. Тиж так, меншински и векшински политични елити, котри створели нєздрави амбиєнт и атмосферу нє лєм у редакциї, алє и у цалей словацкей заєднїци, а можеме вшелїяк бешедовац и о ширшим контексту шалєнства. Политични прициски директни, або индиректни, унїжованє редакциї з боку самопреглашених меншинских лидерох, вецейрочне, або вецейдеценийске упрепасцованє новинарства, индиферентносц и пасивносц дзепоєдних новинарох, формално нєдоповедзени одношеня медзи медийом и сновательом – меншинских совитох, релативно мали плаци и велька одвичательносц и ризик, реемиґрация Словацох у фаталних розмиирох. Цо ище додац на лїстину причинох прецо нє було заинтересованих за конкурс за одвичательного редактора „Гласу люду”?

РС Цо то „Storyteller”?

„Storyteller” то онлайн платформа котра промовує диґитални трансмедиялни сторителинґ (приповеданє цикавих приповедкох. – Ред.) у новинарстве. Хаснуюци даскельо медийни формати – од класичних писаних, фотоґрафийох, инфоґрафики, крадких авдио и видео знїмкох, як и других „алатох”, тот сайт обявює репортажи о людзох и збуваньох у автентичним окруженю, указуюци живот зоз правого угла и у правим шветлє. „Storyteller” нє информативни портал. Почитуюци шицки норми и стандарди, „Storyteller” платформа на котрей у симбиози уметносц, новинарство и живот, цо и иновация у новинарстве (Словацох) у Сербиї. Бо, з малих приповедкох настава вельки живот. Зоз сотруднїками нє будземе писац лєм о красним, алє будземе рихтац и анализи рижних дружтвених зявеньох, прето же ше нє можеме правиц же ту у Сербиї шицко у шоре. Плани нам меґаломански, алє кед ше зисци голєм малка часц того, будзем щешлїва новинарка и жена. Затераз то лєм онлайн платформа у форми блоґу, алє нєодлуга ше реґиструєм як медий и дам ше до подприємного новинарства. На питанє цо чека медиї на язикох националних мешинох у року виберанкох за Национални совити, Дорчова Влатнерова гвари же обчекує „иґранку”, прето же Национални совити ище скорей руцели квачку меншинским медийом, алє нє шицки ище до нєй закушели”.■ ” 16. МАРЕЦ 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

STANOVISKA

РОЧНЇЦА ОД АТЕНТАТА НА СЕРБСКОГО ПРЕМИЄРА

ДЇНДЇЧ ШЕ ЗАКЛАДАЛ ЗА ЕВРОПСКУ СЕРБИЮ

Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

Фото: zorandjindjic.org

У дворе Влади Републики Сербиї 12. марца 2003. року зоз снайперскей пушки бул забити премиєр Републики Сербиї Зоран Дїндїч. Вон бул перши премиєр Сербиї после „пиятооктоберскей револуциї” 2000, у котрей тиж мал важну улогу. Дїндїчова Влада после децениї санкцийох врацела Сербию до медзинародних институцийох и почала зоз реформами. Постмилошевичово власци ше стретали зоз велїма почежкосцами, бо держава прескочела транзицийни период котри уж прешли сушедни держави, а зоз войнох и санкцийох вишла ослабена. У Сербиї национализем бул доминантна идеолоґия, а тисячи образованих младих пре войну и кризу напущели жем.

За розлику од шицких Владох Републики Сербиї, Дїндїчова, гоч барз кратко тирвала, єдина ше одлучно закладала за интеґрацию до Европскей униї, без балансованя медзи другима державами и интереснима блоками. Зоран Дїндїч народзени 1. авґуста 1952. року у Босанским Шамцу. Дипломовал на Филозофским факултету у Беорґрадзе, а од конца седемдзешатих по початок дзеведзешатих бул на вецей универзитетох и институтох дружтвених наукох у Нємецкей. Докторовал на универзитету у Констанцу, дзе робел як асистент. Познєйше як професор робел и на Филозофским факултету у Новим Садзе. Єден є зоз сновательох и перших функционерох Демократскей странки 1990. року. После вельких протестох опозициї и припознаваньох резултатох виберанкох, у фебруаре 1997. року бул вибрани за городоначалнїка Беоґраду. Як премиєр Сербиї стретал ше зоз велїма проблемами, медзи котрима орґанизовани криминал, процесуованє воєних злодїйох до Гаґу и заостатками кадрох зоз прешлих режимох, котри нє були лустровани. За його забойство на максимални казни осудзени високи (бувши) официре Єдинки за специялни операциї Державней безпечносци Сербиї – Милорад Улемек и Звездан Йованович. Политични мотиви и орґанизаторох Дїндїчового забойства з висшого уровня нїґда нє було официйно вишлїдзоване. На 15. рочнїцу од атентату, Влада Републики Сербиї одвоєла средства за подзвигованє памятнїка Зоранови Дїндїчови у Беоґрадзе. Б. Варґа/Аґенциї 16. МАРЕЦ 2018.

ОСМИ МАРЕЦ Сербия того року 8. марец дочекує зоз новим нарисом Закона о родней ровноправносци, котри би требал буц принєшени по конєц рока. Тогорочни осми марец дочекани зоз дзевец забитима женами од початку рока. То єдна жертва фамелийного насилства каждого тижня. Тото указує же ше у главох векшей часци гражданох углавним нїч нє пременєло. И далєй тримаю же им жени виновати за шицко, же их треба добре набиц кед ше усудза мац власне думанє, же муша буц цихо и церпиц. Тогорочне швето женом повинчоване зоз стихами же „шицки жени любя богачох, прето же жена вше худобна або широта“, уж нє знам точно. На тото реаґовала явносц и даєдни политичарки, та ше жени модлєло най им пребача. Прешлого тижня у Беоґрадзе представени звит „Мацери у Сербиї“ котри часц виглєдованя Института за социолоґийни виглєдованя Филозофского факултета, а котре запровадзене з потримовку орґанизациї „Центер за мами“. У виглєдованю участвовали 1 500 жени – мацери зоз цалей держави, а податки указали же вецей як 60 одсто заняти жени у Сербия маю плаци котри нїзши од републичного просеку – 14,7 одсто зарабяю меней як 150 евра мешачно, 46,9 маю плацу од 150 по 300 евра, 29 одсто жени зарабяю медзи 300 и 500 евра. Виглєдованє указало же 5,9 одсто заняти жени маю плаци од 500 по 700 евра и лєм 3,4 одсто з нїх зарабяю вецей як 700 евра. Стаємно заняти жени єст 49,5 одсто, алє вони, кед приду дому з роботи, у обисцу робя шицко – варя, райбу, порая, стараю ше о дзецох и о старших членох фамелиї. Тоти податки у 21. вику застарююци, прето же указую же жени и далєй дискриминовани у одношеню на хлопох, од котрих робя вецей, а плацени су менєй. Женом ше нєпреривно предруцує же су виновати за билу чуму, та и держава пробовала з помоцу слоґанох „нагнац“ жени же би почали масовно дзеци народзовац. Векшина з тих слоґанох була нєодвитуюца и по моїм думаню понїжуюца, та после реакцийох явносци заш лєм сообщене же ше, затераз, нє буду хасновац. Як им нє пришло на розум же би будуцим мацером, место слоґана, понукли квартель и уплацени роботни стаж за кажде дзецко котре уж народзели? Сиґурну и добре плацену роботу котра ю будзе чекац и док ше враци зоз положнїцкого? Можлївосц же би пошла на хорованє кед єй дзеци хори? Шицко тото на цо ми, як заняти мацери, нє мали право. Прето нєшка, 100 роки потим як жени станули бориц ше за свойо права, потребне ище робиц же би ше терашнє положенє женох пременєло. Жени сцу исту плацу як и хлопи, право на одлучованє о власним целу и о тим чи буду мац дзеци чи нє, право на шлєбодне виношенє власного думаня. И нє лєм декларативне закладанє за женски права, през закони котри ше нє запровадзує, алє ровноправносц, кажди дзень. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПОТРИМАНА РОБОТА МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ Прешлого тижня отримана схадзка Скупштини општини Шид на хторей принєшени значни одлуки о роботи Месних заєднїцох на подручи шидскей општии. Одборнїки, без розправи, прилапели звити о роботи МЗ за прешли рок, як и плани о роботи и финансийни плани за 2018. рок. Вигласана и одлука о локалних административних таксох з хтору ше одтераз будзе плациц 1 000 динари за фалат (парцелу) жеми у поступку конверзиї.

НОВИ ЧЛЕН ОПШТИНСКЕЙ РАДИ Перша точка на дньовим шоре було задзекованє членїци Општинскей ради Вери Цикуши, пре особни причини. Понеже ше о задзекованю нє отвера розправу, СО лєм констатовала єй задзекованє. Такой потим Предраґ Вукович, предсидатель општини и Општинскей ради, предложел же би нови член ОР бул Деян Коїч, дипломовани инженєр польопривреди. Запровадзени тайомни поступок його вибору, и гласанє, а потим констатоване же Коїч вибрани за нового члена ОР хтори будзе на стаємней роботи у тим вивершним целу.

Єдна з одлукох була и менованє нових членох општинского Совиту за здравє, а медзи нововибранима членами у мено пациєнтох и Венямин Бульчик, новинар у пензиї хтори бул у тим целу и у прешлим мандату. Тиж меновани и нови состав општинского Совиту за занятосц, як и члени Управного одбору Центра за социялну роботу. Кед слово о тей установи, принєшена и значна одлука о витворйованю правох у обласци социялней защити. Як у уводних слово пред тим обгрунтовала Снежана Бунич, руководителька Оддзелєня за дружтвени дїялносци Општинскей управи, зоз спомнуту одлуку будзе оможлївене сноване Канцелариї за зменшованє худобства. Слово о проєкту медзи општину Шид и нєвладову орґаниза-

цию „Дуґа” зоз хтору ше оможлїви же би роботно способни особи хтори у стану социялней потреби, а глєдаю єднократну пенєжну помоц, тоту помоц одробели през дружтвено хасновиту роботу на подручу општини. СО прилапела и програму контролованя и зменшованя числа псох и мачкох блукачох на улїцох .Як наглашела Милена Петко, членїца Општинскей ради, о 15 днї будзе запровадзене сотруднїцтво медзи локалну самоуправу у Шидзе и городом Сримска Митровица з хторим ше пси блукаче буду транспортовац до азилу за псох при Каребно поправним заводзе у Сримскей Митровици з оглядом на тото же Шид потераз нє ришел вибудов азила за псох по законских предписаньох. Вл. Дї.

ЗБЕРА ШЕ ПОМОЦ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОГЕНЬ ДОБРИ СЛУГА, АЛЄ ЗЛИ ҐАЗДА У огню нїхто нє покалїчени, алє спричинєна барз велька материялна чкода. У хижи нє мож анї бивац, та порушана акция збераня помоци же би ше оправело голєм єдну часц. Вноци, медзи 28. фебруаром и 1. марцом у вельким огню погорела хижа старшей ґдовици у улїци Ирини Провчи число 51. Огень рушел од задку хижи, дзе андя и бивала, а ширел ше з вельку швидкосцу, та лєм у двох

8 РУСКЕ СЛОВО

преднїх просторийох нє було огня. Очкодована векша часц обисца, понеже хижа набивана, алє домашнї ше наздаваю же преднї два просториї годно пооправяц. На терен вишли огньогасци керестурского Добродзечного огньогасного дружтва, а потим им до помоци пришла професийна огньогасна єдинка з Оджаку, та ше им удало вибориц з огньом. Можебуц тот случай ище єдна нагода роздумац о тим же керестурским огньогасцом наисце потребна нова превозка векшого капацитету, а то можлїве витвориц лєм з добру дзеку шицких гражданох Руского Керестура. Кажде хто сце помогнуц, добродзечни прилог може охабиц у церкви и у парохийней канцелариї, у ЯКП „Руском”, у предавальнї „Фреш маркет” на Фрушкогорскей улїци, и на адреси ЮНА число 164 – у андьовей унуки, понеже андя тераз там пребува. Мож уплациц и на жиро рахунок у Ерсте банки 340-32310193-93 котри глаши на унуку Ванесу Шимко. М. Дж. 16. МАРЕЦ 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ИНФРАСТРУКТУРНИ, КУЛТУРНИ И СПОРТСКИ ПЛАНИ

Прешлей стреди у святочней сали Општини Жабель отримани други по шоре фахови колеґиюм на котрим зашедали представителє локалней самоуправи и явних општинских подприємствох. На схадзки найвецей бешедоване о реализованю планованих инфраструктурних, културних и спортских проєктох и динамики запровадзованя активносцох за їх реализацию. Як треба злєпшац школярски стандрад, ришиц комунални проблеми и социялну политику. Схадзку водзел ю Чедомир Божич, предсидатель Општини Жабель, присутни були Радован Чолич, предсидатель Скупшти општини Жабель, Ядранка Савин, заменїца началнїка Општинскей управи, члени општинскей ради, директоре општинских явних пордпиємствох, як и предсидателє совитох општинских Месних заєднїцох. Предсидатель Божич з тей нагоди гварел же ше шицки општински структури и явни подприємства унапрамя ґу злєпшованю животного стандарду у каждим смислу. Та и же ше источашнє будзе комуниковац зоз гражданами же би ше медзисобнє лєпше упознали з проблемами и можлївосцами їх ришованя. Пре таки циль, предсидатель Божич особнє бешедовал зоз гражданами на двох схздзкох котри орґанизовани же би ше вичерали роздумованя и потреби локланей власци и особох котри жию у општини. Перша така схадзка отримана 3. фебруара у Чуроґу. Тамтейши гражданє ше найвецей поносовали на условия роботи у польопривреди. З истим цильом, 12. фебру-

ара, у Жаблю предсидатель бешедовал зоз Жабельчанями о їх видзеню и проблемох у котрих им може помогнуц општинска управа. – Циль нам послухац гражданох и утвердзиц як мож ришиц їх проблеми и так злєпшац животни стандард у општини. Намира нам же бизме реализовали уж виплановани вельки проєкти котри будузе уплївовац на занятосц младих особох, а з тим и на витворйованє економскей перспективи општини, гварел предсидатель Божич на схадзки зоз жителями Жаблю. З општинскей самоуправи потвердзене же така схадзка з предсидательом Божичом будзе орґанизована и у Дюрдьове и у Ґосподїнцох. О тим ше годно информовац на урядовим сайту Општини Жабель, дзе будзе поставена наява. С. Саламун

MEСТО ВЕНЦА

ЯНКО ГАЙДУК (1937–2018)

Пондзелок, 12. марца, у Руским Керестуре упокоєл ше наш познати музичар, єден з найлєпших тамбурашох медзи Руснацами (та и вельо ширше), предняк дакедишнього популарного тамбурашского составу „Кирданци” и член вецей оркестрох Дома култури Руски Керестур – Янко Гайдук Омер. По професиї бул машински шлосер, алє як музичар, баспримаш, Янко Гайдук (Кирдов) Омер бул активни у културним живоце Руснацох вецей як 40 роки. Зоз музику ше активно почал занїмац ище як леґиньчок, а по одслуженю войска концом пейдзешатих рокох прешлого вику, вєдно зоз своїм братом Славом, контрашом, и ище даскелїма музичарами зоз сушедства на керестурским Ґаравцу, основал тамбурашски состав „Кирданци” котри, з меншима вименками, бул активни коло 30 роки и популарни надалєко споза гранїцох керестурского хотара. И попри тим же мал поволанку и нагоду, вєдно зоз своїм колеґом по тамбури Мироньом Гардийом Йолетом, постац професионалєц у Тамбурашским оркестру 16. МАРЕЦ 2018.

Радия-Нови Сад, у котрим теди були познати мена як цо леґендарни Яника Балаж, Цвета Сладич Чича, Чарни Стева, Пишта Корманьош и други, Янко, лєбо Омер по назвиску, як го векшина знала ше, заш лєм, опредзелєл за живот у Руским Керестуре и єдну файту полупрофесийного статусу у своїх „Кирданцох” и оркестру Дома култури, зоз котрима седемдзешатих рокох прешлого вику єден час грал и у тедишнїм КУД „Максим Горки” у Новим Садзе и вербаским Доме култури. Зоз шицкима тима колективами госцовал ширцом дакедишнєй Югославиї, а вельо раз и поза єй гранїци. Грал на першей рускей ґрамофонскей плочи (1971), участвовал на велїх „Червених ружох”, на „Ружовей заградки”, грал на вецей як 1 000 свадзбох, балох, рижних вешельох по шицких руских и велїх других местох... За нїм остали вельочислени тонски и видео записи у Радию и Телевизиї Войводини, як и єдна авдио касета зоз рускима народнима и авторскима шпиванками „Грайце ґудаци”. Поховани є 13. марца, на керестурским теметове. M. Б.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА

ОЗНАЧЕНИ МЕДЗИНАРОДНИ ДЗЕНЬ ЖЕНОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЖЕНОМ ПОШВЕЦЕНА ВЕКША УВАГА

Медзинародни Дзень женох - 8. марец у Руским Керестуре означени у воспитних установох у Руским Керестуре, тє. у дзецинскей заградки и Школи, а Керестурци з тей нагоди швето женом винчовали и з рижнороднима дарунками. Наймладши у шицких воспитних ґрупох керестурскей дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Кули швето означели з пригоднима програмами на хторих рецитовали, шпивали и танцовали, а шицки мамом подаровали дарунки хтори сами виробели. З нагоди 8. марца у голу Школи „Петро Кузмяк” 7. марца отворена подобова вистава з меном „Женом на дарунок”

на хторей виложени коло 40 малюнки уметнїкох зоз Здруженя подобових аматерох „Ателє 05” з Вербасу. Виставу отворела заменїца директорки Невенка Пєщич хтора з педаґоґиню Любицу Няради и орґанизатор вистави, и привитала присутних представительох Здруженя,

предсидателя Драґана Симича, и членох Милосава Павловича, Снежану Вуйошевич и Ґрадимира Ґлушца. Роботу Ателєа и малюнки кратко представел його предидатель Симич и визначел же Здруженє реґистрованє лєм три роки, алє нєформално роби уж 13 и ма коло 50 членох, найвецей малярох-аматерох з цалей вербаскей општини и ширше, та и Руснацох з Коцура, Нового Саду, а його члени и вельо наградзовани на покраїнских смотрох. На вистави виложени скоро 40 малюнки у рижних технїкох и темох, од пейзажох, мертвей природи и иконох, а вистава ма и предавацки характер. М. Афич

У ДЮРДЬОВЕ

ОД ДЗЕЦОХ ДАРУНКИ, ТАНЦИ И КРАСНИ СЛОВА Медзинародни дзень женох, 8. марец у Дюрдьове и того року означени з богатима програмами и рижнима активносцами у Предшколскей установи „Дюрдєвак”, Основаней школи „Йован Йованович Змай” и Културно-уметнїцким дружтве „Тарас Шевченко”. З тей нагоди, дзеци зоз Мишаней ґрупи валалскей ПУ своїм мацером подаровали вецей красни дарунки. На програми у своїм оддзелєню винчовали з пригоднима винчованками, шпивали и танцовали, а потим кажде своєй мацери подаровал вицифровану винчованку и рамик за фотоґрафию з древа. И у валалскей ОШ прешли тидзень бул у знаку дарункох мацери, бо и у тей школскей установи школяре мацером вирабяли рижни дарунки. Школяре зоз

10 РУСКЕ СЛОВО

нїзших класох участвовали у на концерту „Зоз шпиванку ґу шерцу” у котрей учашнїки шпивали шпиванки шейдзешатих и седемдзешатих рокох и лєм по сербски. Програму отворела танєчна ґрупа з модерним танцом, а у прогами участвовали и дзивчата котри пречитали сербски народни присловки о любови и щесцу. Означованє того дня предлужене всоботу, 10. марца у КУД „Тарас Шевченко” дзе отримана традицийна програма Осмомарцовски концерт у котрим участвовали наймладши члени Дружтва, як и дзеци котри уча руски язик у дюрдьовскей основней школи и предшколскей установи. Красна, рижнородна и богата програма достала велї аплаузи. И того року дзеци наступели пред полну салу. Весело шпивали, грали, танцовали и рецитовали, а найвецей уваги достали наймладши котри рецитовали велї нашо писнї медзи котрима и „Мамоча”, „Мила моя мамо”, „Писня мацери”, „Шицких любим”, „Мами”, та шпивали „Нє мам злата”, „Мамко моя”, „Лєдво чекам” и велї други. Вони и танцовали велї танци на нашу музику и облєчени до нашей рускей святочней и роботней фарбарскей шмати, „Дзецински танєц”, „Руски танєц” и „Коломийка”. По законченю програми домашнї и госци остали дружиц ше, а дзивчата и хлапци зоз виводзецкей фолклорней ґрупи того Дружтва их понукли зоз швижима колачами, котри каждого року исти дзень випекаю за тоту нагоду. С. Саламун 16. МАРЕЦ 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ОЗНАЧЕНИ МЕДЗИНАРОДНИ ДЗЕНЬ ЖЕНОХ У КОЦУРЕ

ВЕЦЕЙ ПРОГРАМИ З НАГОДИ 8. МАРЦА OШ „Братство єдинство” зоз Коцура уж традицийно 8. марец, Дзень женох, означує зоз пригодну програму у Доме култури. Того року сала Дома култури, як и прешлих рокох, була виполнєна до остатнього места, а мацери пишно провадзели точки котри им дзеци пририхтали з тей нагоди. У програми з нагоди означованя 8. марца участвовали школяре нїзших класох котри зоз своїма учительками пририхтали богату програму на котрей виведли вкупно 17 точки у котрих було рецитациї, шпиванки, танци, драмски слички и єдна инструментална точка. Програма котра була на руским и сербским язику, мала и водительох, та по руски програму водзела Патриция Будински, а по сербски Матея Яким. Окрем у Основней школи 8. марец означели и дзеци у Дзецинскей заградки „Герлїчка” у Коцуре. У рускей пририхтуюцей ґрупи седмеро дзеци зоз свою воспитачку Серафину Яґлица пририхтали крадку програму у ко-

трей на тему 8. марца дзеци своїм мамом рецитовали, шпивали и танцовали. По законченю програми дзеци своїм мацером, алє и воспитачки подаровали квице, винчованку и дарунок котри сами направели. З нагоди Дня женох, Актив женох КУД „Жатва” нащивел коцурски Дом за старих и орґанизовал друженє зоз особами котрим то барз значело. Актив женох старим принєсли соки, лакотки, а шицки вєдно уживали и у поезиї Милана Добровольского Ранчера. Коцурски Актив женох уж вецей як 15 роки почитує традицию и нє забува на жени котри змесцени у коцурским Доме за старих. З. Колєсар

У ШИДЗЕ

У ВЕРБАШЕ

КВЕЦЕ И ШПИВАНКИ

ОСМИ МАРЕЦ ОЗНАЧЕНИ И У КАРПАТОХ” ”

З нагоди тогорочного Медзинародного дня женох и у Шидзе на пригодни способ означене тото швето пошвецене женом. Як остатнї роки обачлїво, швето вецей нє так „на гласу” як дакеди кед нє було економскей кризи. Ище даскельо днї пред шветом на главней Карадьордьовей улїци зявели ше предаваче квеца хтори понукали гвоздзики, ружи, зомбульки, або даяке друге резане або квеце у черепчкох. По подприємствох и других институцийох тиж ше швето означело зоз дзелєньом пригодних дарункох, а дзе було вецей пенєжи и зоз вечеру. И предсидатель Скупштини општини Шид Велимир Ранисавлєвич, дзень пред шветом на скупштинским зашеданю у єдней хвильки зоз места предшедуюцого вишол за скупштинску бешеднїцу же би женом одборнїцом и другим женом у сали повинчовал швето. Одборнїчки, окрем винчованки и поцилунка, достали и коверту зоз ґарантним писмом. Хто жадал могол припаднїцу нїжнєйшого полу вивесц и на театралну представу, точнєйше кабаре под назву „Глєдам супруга“ хтора у виводзеню Єлици Брестовац отримана у слаи Културнообразовного центру, а уход бул шлєбодни. Кабере настал по тексту Душка Радовича, а Єлица Брестовац окрем же ґлумела, подписує и режию. Кабаре виведзени вечар пред шветом, а пияток отримани концерт мацером хтори порихтали СКУД „Святи Сава” и СКУД „Єднота” зоз Шиду. Внєдзелю, 11. марца, виведзена представа Аматерского театра „Бранислав Нушич” зоз Шиду под назву „101 Далматинєц” по тексту и у режиї Цветина Аничича. На концу було змисти за каждого же би у цо лєпшим розположеню препровадзел тото швето. А доброму роположеню, як єдна жена гварела, допринєсло и лєм красне слово и винчованка, та и то достаточни дарунок кед є од шерца. Вл. Дї. 16. МАРЕЦ 2018.

Медзинародни Дзень женох, 8. марец ше зоз пригодну програму традицийно означує и у КПД „Карпати” у Вербаше. Так було и того року, кед ше у просторйох Дружтва назберало красне число женох, односно мамох и бабох котри наисце уживали у рецитацийох, шпиванкох и танцох котри за тоту нагоду виведли наймладши члени рижних секцийох КПД „Карпати”.

Програму з нагоди Дня женох пририхтали Славка Тамаш и Оля Станков, а участвовали рецитаторе, фолклорна секция „Карпатох”, як и руска Дзивоцка шпивацка ґрупа. Рецитовало ше и шпивало на руским и українским язику. По законченю програми бул орґанизовани коктел на котрим членїцом котри були найзаслужнєйши за отримованє програми подароване квице. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЗАКУП ПИЯЧНОГО ПРОСТОРУ У ВЕРБАШЕ

ДО КОНЦА МАРЦА ЦЕНИ ОСТАНЮ ИСТИ Явне комуналне подприємство „Комуналєц” од 1. по 31. марец зоз шицкима заинтересованима закупцами будзе заключовац контракти о резервациї пиячного простору за сезону 2018/2019. У тим периодзе закуповац ше будзе по старих ценох, а за контракти хтори буду заключени после 31. марца, цени резервациї буду звекшани за 30 одсто. Контракти ше будзе заключовац у просторийох пиячней управи на Вельким пияцу (хтори ше отримує соботами) медзи 7 и 14 годзин и Малим пияцу (хтори ше отримує стредами), у истим чаше. Як визначел шеф служби обрахунку и наплати поглєдованя Милько Милянич, одлуку о цени простору принєсли зоз жаданьом же би на даяки способ стимуловали и помогли продуковательом и тарговцом хтори предаваю робу на вербаских пияцох. Як визначел продукователь меду Кароль Терек з Фекетичу, цени закупу за нїх нє проблем, односно нє представяю велька ставка на дзень, а исте гварела и тарґовец за южни овоци Радмила Арбутина зоз Сивцу. – Одвитує ми же цени закупу и пиячарини останю нє пременєни. Иншак, ходзим вецей днї тижньово по пияцох, и мож повесц же у Вербаше лєпши обток як у ва-

лалох. Кед слово о самим Вербасу, собота лєпши пияц од стреди – гварела Радмила. На Вельким пияцу єст 119 тезґи за желєняву и 73 за самостойни тарґовински дутяни, як и 204 коцки, и осем розхладзуюци витрини. На Малим пияцу єст 91 тезґа за овоц, 171 коцка за предай рижней роби и 6 розхладзуюци витрини. На пияцох єст и места за предай з камионох, на Вельким пияцу можу стануц 11 камиони, а на Малим єст 9 места. А. Маркович

КОМПАНИЯ „ЛИДЛ СЕРБИЯ” ОТВЕРА ВЕЦЕЙ ЯК ТИСЯЧ НОВИ РОБОТНИ МЕСТА

НАГОДА ЗА ТАРҐОВЦОХ Компания „Лидл Сербия” обявела же розписала конкурс за приєм вецей як 1 000 тарґовцох у вецей городох ширцом Сербиї. „Лидл” оперативне дїлованє почнє того року зоз отвераньом медзи 10 и 20 предавальньох, гварене у сообщеню тей компаниї. „Лидл” ма конкурси за роботни места у Беоґрадзе, Бору, Индїї, Ле сковцу, Нишу, Новим Садзе, Яґодини, Кикинди, Краґуєвцу, Крушевцу, Панчеве, Смедереву, Зомборе, Суботици, Шабцу, Ужицу, Вершцу и Зренянину. Попри Беоґраду, дзе плановане прияц коло 300 роботнїкох, „Лидл” у каждим зоз спомнутих городох приме вецей як 40 тарґовцох.

12 РУСКЕ СЛОВО

Зоз компаниї наявюю же будуцим колеґом понукню конкурентни роботни условия, кед слово о плацох и роботним окруженю. Тарґовци у „Лидлу” буду мац пейцдньови роботни тидзень, а електронска евиденция роботного часу оможлївює виплацованє прейґчасовей роботи по системи „будзе виплацена кажда минута”, визначує ше у сообщеню. Заинтересовани за роботу у „Лидлу” можу ше приявиц прейґ сайту https://karijera.lidl.rs. Потребне же би мали найменєй стредню фахову приготовку, a искуство у роботи зоз купцами предносц, алє нє и обовязне условиє. Л. С.

ЗОЗ НАЦИОНАЛНЕЙ СЛУЖБИ ЗА ОБЕЗПЕЧОВАНЄ РОБОТИ

ДЗЕШЕЦ ЯВНИ КОНКУРСИ И ПОВОЛАНКИ Национална служба за обезпечованє роботи розписала дзешец явни поволанки и конкурси, з цильом витворйованя програмох и мирох активней политики обезпечованя роботи хтори предвидзени з Програму роботи за 2018. рок. Векшина з тих конкурсох отворени по 30. новембер 2018. року, лєм три отворени по април того року. Отворена Явна поволанка за реализацию програми здобуваня практичних знаньох, конкурс за рефундацию трошкох потримовки особом з инвалидитетом хторим ше обезпечує роботу под окремнима условиями у 2018. року, потим Явна поволанка за орґанизованє витворйованя явних роботох на хторих ше анґажує нєзаняти особи у 2018. року, поволанка нєзанятим особом ромскей националносци за додзельованє субвенциї за самообезпечованє роботи и други. Информациї о явних конкурсох мож достац у каждей орґанизацийней єдинки Националней служби, прейґ Поволанкового центру Служби 0800300-301, або на сайту Националней служби за обезпечованє роботи www.nsz.gov.rs. А. М. 16. МАРЕЦ 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

ПРОДУКЦИЯ КОРНИШОНОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОНУКНУТЕ КОНТРАЧЕНЄ

Поверхносци на котрих ше потераз пестовало корнишони у Руским Керестуре були минимални, нє векши од даскельо заградох. Анї интересованє за таке нє було вельке. Випестовац з помоцу фаховцох мож шицко, алє вше проблем пласман. Кед би було сиґурного одкупу, вироятнє же би ше и заградкаре баржей интересовали Одкуп, контраченє и финансованє цалей продукциї корнишонох понукла надалєко позната нємецка компания „Kühne”, котра отримала презентацию на Панониї 8. марца, а присуствовали и штверо представнїки керестурского Здруженя паприґарох „Капсикум анум” – Душица Орос, Михайло Чизмар, Славка Медєши и Михайло Пап. Спомнута компания представела свою дїялносц, дзе су на сербским тарґовищу роками препознати як озбильни одкупйоваче корнишонох. Часточно же занїмаю з одкупом єдней файти желєней паприґи, а розпатрана и можлївосц сотруднїцтва з керестурскима паприґарами. Наявели и свой приход на тогорочну манифестацию „Днї керестурскей паприґи”, дзе ше представя паприґаром, а и вони здобуду праву слику о продукциї у валалє. З тей нагоди, гварели же би можебуц одкупйовали и керестурску паприґу, алє под условийом же им нєобходна фабри-

ка за прерабянє, дзе знова дотхнута тема же у валалє єст Хладзальня, з котру нє мож витвориц сотруднїцтво, толковала Оросова. Потераз, компания „Kühne” понукла контаречнє продукциї корнишонох, по ґаздовстве максималней поверхносци 10 ари. Векши продукциї нє буду контрачиц, їх политика же би порушовали мали польопривредни ґаздовства. Компания би финансовала цалу продукцию, а одплацанє плановане аж од трецого тижня у одкупе, у ануитетох по 25 одсто тижньово. Цени точно дефиновани, а кед би ше у Керестуре назберало достаточне число контрактох, односно вецей як у Червинки, одкупйоваче принєшу машину за класованє корнишонох. Заинтересовани треба же би ше явели Душици Оросовей, найпознєйше по 31. марец, а випоручованє пресади будзе 15. априла, же би и одкуп бул виєдначени. М. Джуджар

ЗОЗ СКУПШТИНИ ЗДРУЖЕНЯ ЖЕНОХ „БАЙКА” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПРЕДЛУЖИЦ ПРОМОЦИЮ РУСКЕЙ ТРАДИЦИЇ Здруженє женох „Байка” прешлого тижня отримало рочну Скупштну на хторей було бешеди о тим цо витворене у прешлим року, о планох за тот рок, як и о финансийох Здруженя Звит о роботи и планох Здруженя женох „Байка” поднєсла предсидателька Здруженя Славица Катона. И влонї „Байка” була активна як орґанизатор двох манифестацийох – „Керестурски саям” и „Домашнї шпайз”, нащивела даскельо манифестациї и подобни здруженя и роботнї у других местох, од Войводини по Словацку, а участвовала и на Колониї тканя на Старей Планини. Членїци „Байки” вельо вирабяли свойо рижнородни ручни роботи и сувенири, а на тим полю ше жадаю и далєй усовершовац. Здруженє мало озбильну улогу и у снованю Локалней акцийней ґрупи на уровню Општини Кула, дзе участво-

16. МАРЕЦ 2018.

вало и на пририхтуюцих семинарох. По словох Катоновей, тота асоцияция будзе важна у будучносци пре конкурованє до европских фондох. Як наглашела предсидателька, влонї було менєй проєкти, чувствує ше нєдостаток пенєжу и пре нови способ финансованя, т. є. нєдостаток пенєжу з Месного самодоприносу, цо було основа за роботу Здруженя. Финансийни звит поднєсла заменїца предсидательки Наталия Емейди, хтора визначела же влонї витворени лєм два проєкти, цо вельо менєй як скорей, а достати пенєж и потрошени. Од предатих продуктох витворени коло 300 тисячи динари, найвецей членїци „Байки”, а саме Здруженє мало менши заробок од сувенирох и жимнїци. У планох за наступаюци рок, Катонова визначела потребу конкуровац на вецей проєкти и звонка покраїнского уровню, и предлужиц шицки стаємни активносци прейґ хторих „Байка” и у туристичним смислу промовує руску културу, традицию и руски стародавни єдла. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 13

МОЗАЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ ДАРКОМ ЗАҐОРЦОМ

ПРЕЙҐ ЧЕРАНКИ ДО ПОЗНАНСТВА Дарко Заґорац зоз Нового Орахова на другим року студийох на Филозофским факултету у Новим Садзе. Студира руски язик и литературу и прешлого року, т. є. жимски семестер учел и препровадзел у Ґданьску у Польскей на Ґданьским универзитету на Катедри за славистику Пише : Тамара Салаґ

Є

дна зоз нагодох пойсц до иножемства студирац, тo програма Еразмус плус. Прейґ тей програми Дарко Заґорац пошол до Польскей на черанку студентох. Филозофски факултет ма контракт зоз програму Еразмус плус котра розписує и обявює конкурси о черанкох студентох. За тоти конкурси мож дознац на интернету на сайту Филозофского факултета, а Дарко дознал од професора зоз Катедри за руски язик Александра Мудрого. Програма

Еразмус плус дзелї и стипендиї, а яки, то завиши од того до котрей держави ше идзе на черанку и як на длуго. – Кед сом чул за тоту черанку, зацикавело ме, попачело ми ше и одлучел сом ше приявиц. Професор Александар ми пояшнєл як идзе шицка тота процедура и крочай по крочай, удало ше ми. Потребне лєм же би студент мал добри оцени, просек и же би знал язики котри ше у конкурсу глєда, а найчежша часц приявйованя то сам бирократски процес – толкує Дарко Заґорец. Понеже Дарка интересую култура, история, традиция и язики славянских народох, на Катедри вибрал таки предмети и слухал их углавним на польским язику. На Ґданьским универзитету постої Катедра за балканистику и там виучую язики як цо наприклад сербски,

14 РУСКЕ СЛОВО

горватски, словенски, велї професоре там знаю тоти язики, як и студенти, та могол даєдни предмети покладац и по сербски, а и по анґлийски. – Образовна система там барз добре орґанизована. Мойо думанє же там професоре доступнєйши студентом, же ше лєгчейше мож порадзиц зоз нїма и же заш лєм там студент на першим месце, а у Сербиї думам же то ридкосц – щиро гвари Дарко. Єден приклад як система добре орґанизована, то же там студенти ошлєбодзени од трошкох коло студираня, а держава думала и о тих студентох котри робя и котри нє можу исц на преподаваня роботних дньох, та можу ходзиц на факултет викендами, алє о своїм трошку. Там ше держава барз заклада за студентох а и за саме образованє. – Думал сом же будзем сам зоз Сербиї, алє мал сом дружтво, зо мну ишла и єдна студентка зоз компаративней литератури, тиж зоз Филозофского Факултету з Нового Саду. На черанки було и студентох зоз других державох, найвецей було зоз Шпаниї, Италиї, Французкей и Нємецкей. Там ми було найчежше орєнтовац ше и звикнуц на сам город, алє лєм перши тидзень. Познєйше сом ше звикнул на шицко нове и лєгко сом ше знаходзел. Бул сом змесцени у студентским доме, блїзко при универзитету – гвари Дарко. Даркови ше найвецей пачел город, природа и же могол упознац ше зоз културу и традицию локалного народу Кашуби. То славянски народ на сиверу Польскей, котри урядово нє ма свою державу. – Барз сом бул приємно нєсподзивани же професоре и студенти там ґу мнє були барз любезни, крашнє ме прилапели и кеди ґод ми була потребна даяка помоц, могол сом на нїх раховац. Велїх студентох сом упознал, з векшину сом и далєй у контакту, аж сом их заинтересовал за наш край, за руски и сербски народ, та гварели же першу нагоду вихасную присц до Сербиї – приповеда Заґорац. Дарко там свой шлєбодни час хасновал за путованє, друженє и виходзенє.

Обишол досц места: Ґданьск, Ґдиню, Торунь, Сопот, Вейхерово, Хел, Вроцлав, Краков, Варшаву... Дарково думанє же живот у Польскей ґенерално вельо лєпши як у нас, же їх держава дума на тото цо значне за младши, а и старши ґенерациї, школство, сиґурносц, наталитет, култура... Держава добре орґанизована на локалним уровню, вецей ше водзи бриґу о природи и о животиньох. Гвари же анї там нє идеална ситуация, алє вельо лєпше як у дзепоєдних державох и дума же Польска може буц приклад на яки способ би ше держава требала обходзиц ґу гражданом. – За тоту черанку студентох сом ше одлучел прето же любим авантури, любим путовац, учиц и видзиц дацо нове и интересантне. То ми була нагода же бим научел вельо койчого о других европских културох и традицийох, углавним у фокусу славянских народох, же бим научел польски язик, а кус и други странски язики и же бим ше повязал зоз людзми котри роздумую як и я. Кед би ми ше знова указала нагода пойсц даґдзе на черанку студентох, нє роздумовал бим вельо, вихасновал бим ю. Шицким студентом бим препоручел же би ше приявели, прето же на тот способ можу научиц вельо того, прешириц свойо видогляди, путовац, упознац нових людзох, а вшелїк же нє подло мац и єдно искуство вецей – закончує Дарко. ■

16. МАРЕЦ 2018.

mozajik@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ ЧАСЦ КЕРЕСТУРСКОГО АНСАМБЛА ДРАМСКОГО СТУДИЯ „АРТ”

МЛАДИ ҐЛУМИЦИ

ГРОМАДЗА ИСКУСТВО Активни у руским театре, а нє менєй и у рускей заєднїци, то млади ґлумици Адриана Надь, Ребека Планчак и Леонтина Штефанко зоз Руского Керестура, хтори роками ходза по дескох керестурскей бини Пишe: Лидия КОСТЕЛНИК

Ш

ицки три почали свою ґлумецку кариєру на дзецинских забавох хтори ше познєйше лєм шоровали и приведли их аж по младежски представи.

главна лєбо нє, єднак ше одноши ґу каждей. Бо як Адриана гвари, кажда улога важна, а представа би нє була подполна лєм зоз главнима ґлумцами и аж як цалосц, видно квалитет. Ребека Планчак студентка Филозофского факултету у Новим Садзе, на напряме психолоґиї, люби ґлумиц, ужиц ше до улоги хтора єй пошвецена и цалком забуц на швет коло себе. Пред каждим виводзеньом,

Адриана

Адриана Надь зоз Руского Керестура, студентка на Високей здравственей школи фаховних студийох у Беоґрадзе, на напряме Фахови медицински радиолоґ, першираз почувствовала любов ґу театру кед одбавела свою першу представу кед мала лєм дзешец роки. После першей дзецинскей монодрами, Адриана тоту любов лєм потвердзела, нє бала ше нї од чого, окрем же ю вецей нє поволаю ґлумиц. – Потераз сом бавела у коло 17 проєктох, и дзецинских, и младежских и професийних. Любов ґу тому то єдина причина прецо то робим. Возбудзенє хторе чувствуєм док нєсцерпезлїво чекам початок представи нє мож описац. Колектив тиж причина. На своїх колеґох патрим як на свою другу фамелию. Шлїдуюца причина то моцна повязаносц з нашим националним идентитетом и любов ґу рускей култури и заєднїци – гвари Адриана. Вона ше упатра на шицких наших професийних ґлумцох, и жада од нїх ,,поупивац” шицку театралну схопносц. Без огляду же чи улога 16. МАРЕЦ 2018.

Ребека

Ребека гвари же ма вельку трему, хтора добре вплївує на ню, дава єй возбудзенє и адреналин хторей треба же би ше сконцентровала на представу. – Найинтересантнєйши ми проби, окреме док ище вше формуєме улоги и маме нагоду „бавиц ше” зоз текстом. То креативни процес ґрупи людзох хтори ше розумя и дополнюю. Проба то место дзе забуваме на швет коло себе и шицко цо нас бриґує, гоч вельке уживанє и док тирва

представа, и после нєй. Часц мотивациї приходзи и з любови ґу мацеринскому язику и нашей заєднїци, як и зоз жаданя же бим на даяки способ допринєсла єй очуваню и розвою – толкує Ребека. Намага ше слухац совити и суґестиї од своїх колеґох бо, як гвари, вони барз талантовани особи хтори вєдно зоз ню уча, та себе медзисобно часто предкладаю ришеня зоз хторима вєдно напредую. Леонтина Штефанко, школярка трецей класи ЕТШ „Михайло Пупин” у Новим Садзе, прешлого року вошла на сцену медзи младежских театралних ґлумцох. Блокираня, лапсуси и гришки ше случую, алє суфлер єй помага же би же врацела до улоги. Перша представа єй „потвердзела” становиско же би пестовала тоту файту любови ґу театру и наздава ше же предлужи зоз ґлуму. Волї менши улоги, алє важнєйши, у першим шоре пре то же би мушела учиц вецей тексту бо волї убегнуц на бину у дзепоєдних сценох, як длуго ше на нєй затримац. – Щиро, нє упатрам ше Леонтина нї на кого, лєм на саму себе. Значне ми же любим тото цо робим, а вше мам и потримовка – закончує Леонтина. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА МЕДЗИНАРОДНИМ САЙМЕ КНЇЖКОХ У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕДСТАВЕНИ РУСКИ ВИДАНЯ На Медзинародним сайме кнїжкох у Новим Садзе, 8. марца, зоз своїма виданями ширшей явносци представела ше Новинско-видавательна установа „Руске слово” и Завод за културу войводянских Руснацох, а 9. марца ше представело и Дружтво за руски язик, литературу и културу у гали „Мастер” на Новосадским саймe а покраїнским штанду НВУ „Руске слово” представела свойо виданя: кнїжку вибраних сообщеньох и оглядох Дюри Латяка „Руснаци”, перши том, кнїжку вибраних студийох и есейох з русинистики и українистики академика Юлина Тамаша „Складанє идентитетох”, кнїжку вибраних писньох Владимира Ґарянского „Конь зоз чудесней ноци”, роман фантастики за младих „Инисур – рика княза” Себастияна Нярадия, кнїжку поезиї „Дармоєди” Саши Сабадоша, Руски християнски календар 2018. („Руске слово” го обявює вєдно зоз редакцию Християнского часопису „Дзвони”), кнїжку руских народних писньох за дзеци „Когуцик ярабик” (виданє Часописа за дзеци „Заградка”) и кнїжку Александри Живкович ЛЮСПП („Любов, секс, политични партиї”), роман у приповедкох з елементами сучасного рускоанґлосербского бешедного язика младих, у виданю младежского часопису МАК. Фото: В. Вуячич

Н

СТАНДАРДИ ОД КОТРИХ ШЕ НЄ ОДСТУПА Присутних на промоциї привитала директорка НВУ „Руске слово” Мартица Тамаш, о видавательней продукциї у прешлим року бешедовал одвичательни редактор Видавательного оддзелєня Микола Шанта, хтори окреме подцагнул стандарди од котрих наша Хижа нє одступа, а то: же би до рока бул обявени Календар, наша найпопуларнєйша и найстарша кнїжка, же би квартално виходзел часопис за културу и уметносц „Шветлосц”, хтора влонї преславела свой 65-рочни ювилей, як и часопис за дзеци „Заградка”. У руским видавательстве ше меркує же би ше обявйовало литературу за дзеци, же би ше обявйовало творчосц младих творительох, алє тиж так и класичну литературу, як и наших уж познатих и припознатих авторох. З тей нагоди о своїх кнїжкох бешедовали присутни авторе Дюра Латяк, академик Юлиян Тамаш и Саша Сабадош. О кнїжки „Когуцик ярабик” бешедовала єй авторка Мелания Римар, одвичательна редакторка „Заградки”. ВИДАВАТЕЛЬСТВО ЗАВОДУ Завод за културу войводянских Руснацох представел Моноґрафию „Руснаци у Суботици”, Зборнїк роботох зоз науковей конференциї отриманей 2016. року, мастер роботу „Литературно-историйни дискурс драмского додатку часописа „Шветлосц” у периодзе од 1952. року по 2010. рок” хтора видата у Едициї иновацийох „Ґарянски” и найновше виданє – Словнїк руского народного язика. Присутних привитала о. д. Директорка Заводу за културу войводянских Руснацох Анамария Ранкович, а о вида-

16 РУСКЕ СЛОВО

ньох бешедовали присутни авторе, др Юлиян Рамач о Словнїку, о мастер роботи Александра Лендєр и Саша Сабадош о Зборнїку. ПУБЛИКАЦИЇ ДРУЖТВА ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ На Медзинародним сайме кнїжкох у Новим Садзе пияток, 9. марца, зоз своїма виданями наступело и Дружтво за руски язик, литературу и културу. Кнїжки представени у рамикох Координацийного одбору дружтвох за язики на штанду покраїнских секретариятох за културу, образованє и национални меншини-национални заєднїци. Присутних у мено орґанизатора привитал Душан Йованович. З тей нагоди представени: Зборнїк роботох „Studia Ruthenica“ (22), „З червеним дописане” мр Гелени Медєши, „Нє бац ше од живота” Меланиї Арваї, Стретнуца руских школох, Подобови каталоґ „Стретнуце у Боднарова“, як и три сликовнїци за предшколски дзеци: „Єшеньска розгварка”, „Хто цо роби” и „Домашнї животинї”, a о нїх бешедовали: Ирина Папуґа, мр Гелена Медєши и Люпка Варґа Цвеїч и надпомли же виданя обявени з финансийну потримовку компетентних институцийох и почитовательох руского язика з дияспори (Канади, ЗАД ), на чим им подзековане. У рамикох Координацийного одбору представене и перше число вецеязичного часопису Нови МОСТ, а о виданьох на румунским, болгарским, горватским, бунєвацким, македонским и ромским язику бешедовали: Лучиян Марина, др Вирдїния Попович, мр Павел Домонї, др Александар Раич, Елена Велькович, Драґутин Костовски и Иван Дерманов. Окрем Медзинародного сайма кнїжкох, источашнє ше отримовало вецей саямски програми, Вистава уметносцох „Арт Експо” и Саям образованя „Драгокази”, на хторих участвовали вецей як 150 викладаче зоз Сербиї и седем жемох зоз реґиону. ■ Олена Планчак-Сакач 16. МАРЕЦ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

О ЖИВОЦЕ И ДЇЛУ

ЗДОГАДОВАНЄ НА ОТЦА ДР РОМАНА МИЗА Роботне цело за науку Националного совиту Руснацох, як памятку на о. др Романа Миза, котри ше упокоєл 13. новембра 2017. року, орґанизовал Округли стол, пошвецени його животу и дїлу кругли стол отримани вовторок, 13. марца, у Заводзе за културу войводянских Руснацох, и почал зоз молитву. Отец др Роман Миз бул священїк, новинар, редактор, историчар, прекладатель, библиоґраф, професор, културни и явни роботнїк, а то лєм найзначнєйши обласци творчого анґажмана новосадского пароха. О живоце и дїлу о. Романа Миза уводне викладанє мал преосвящени владика др Георгий Джуджар, апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї. Вон, медзи иншим, гварел: – Плод його интелектуалней творчо сци числени кнїжки на рижни теми, хтори нам охабел приклад священїка яки знал вихасновац розположиви ресурси и средства за духовне служенє и интелектуалну творчосц, бо попри обовязкох духовного пастира сциговал и шицко друге. Охабел за собу глїбоки шлїди як теолоґ у екуменизме, остарал ше же би наша Церква завжала видне место медзи другима церквами, паметаюци слова Христово „Же би шицки були вєдно”, а вец як новинар, редактор, историчар, прекладатель, библиоґраф и педаґоґ, о чим би вецей могли повесц компетентни з тих обласцох – гварел кир Георгий Джуджар. Кратку биоґрафию о. Миза висловел Михал Рамач, хтори бул и модератор Округлого стола, а здогадованя на новосадского пароха висловели и його младши колеґове о. мр Михайло Малацко и о. Владислав Варґа. Дюра Латяк бешедовал о Мизовей новинарско-публицистичней роботи, о длугорочним сотруднїцтве од шейдзешатих рокох, та по сам конєц: – Статї о. Миза окреме замерковани у „Руским слове” дзеведзешатих рокох, кед настала либералнєйша клима, а предлужени су у емисийох Радио Нового Саду на руским и українским язику. А його казанї шейсц и пол рока емитовал и Радио „Свобода” з Минхену на українским язику, же би после того єдна їх часц була зложена до кнїжки котра 1994. року обявена у Львове под насловом „Християнство – що це, властиво?” На концу треба повесц же о. Роман Миз бул и перши редактор емисийох на українским язику на Радио Баня Луки (1967–1968), та главни и одвичательни редактор емисиї „Українськi обрiї ” на Радио Новим Садзе (19921999), редаґовал часопис „Християнське житя”, котри почал видавац 1965. року у Липовлянох, порушал вида16. MAРЕЦ 2018.

ванє часописох „Дзвони” (1994) и „Новосадски дзвони” (1998). Тот други часопис мешачнїк ушорйовал од самого початку, та по конєц виходзеня – визначел Латяк. Биланс його кнїжковей продукциї чишлї вецей як осемдзешат наслови на руским, українским, сербским, горватским и мадярским язику, визначел Микола М. Цап бешедуюци о церковней, културней и науковей публицистики о. Миза, як и о його прекладательстве: – Прекладал зоз польского, ро сийского, билоруского и латинского язика на українски, руски и сербски язик. У його прекладох вишли штири окремни кнїжки. Бул сотруднїк шейсцох авторитативних енциклопедийох и лексиконох, як цо то Енциклопедія українознавства, Енциклопедія української діаспори, Encyklopedia of Ukraine, Leksikon Podunavskih Hrvata-Bunjevaca i Šokaca. На їх бокох обявел дзешатки одреднїци. Вон сам зложел Енциклопедийни прегляд поняцох християнскей култури (Нови Сад, 2011). Вецей як тисяч науковопопуларни статї обявел у коло пейдзешат руских, українских и сербских часописох, при чим у даєдних руских новинох и часописох („Руске слово”, „Нова думка”) мал свойо рубрики, цо ше без прерви обявйовало по цали роки, а познєйше даєдни з нїх виходзели и як окремни кнїжки – гварел Цап. Др Дюра Гарди бешедовал о своїх контактох зоз паноцом Мизом, о його богатей библиотеки, о чуваню за нас важних историйних кнїжкох и рочнїкох новинох. Учасц на Округлим столє вжали и академик Юлиян Тамаш и др Янко Рамач, хтори ше здогадли на свойо плодни контакти зоз о. Мизом. О своїм сотруднїцтве зоз о. Мизом на Округлим столє бешедовали и Владимир Кочиш, Велимир Паплацко и Йоаким Грубеня, а госцинска була и перша секретарка Амбасади України у Сербиї Наталия Маркевич. Мено о. др Романа Миза останє запаметане нє лєм як мено и презвиско єдного визначного священїка и пожертвованого екуменисти, алє и як єдного велького народного просвитителя и културно-националного предняка, плєцо попри плєцу з найвекшима синами-священїками нашого народу на тих просторох, як цо були владика Дионизий Няради, монс. Михайло Мудри, о. Дюра Биндас, о. Михайло Фирак и други. ■ Олена Планчак-Сакач Фото: В. Вуячич

О

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОПШТИНСКА СМОТРА У ВЕРБАШЕ, ЖАБЛЮ И У КУЛИ

КАТАРИНА И МАРКО ИДУ НА ЗОНУ Прешлей соботи, у биоскопе „Югославия” у Вербаше отримана ювилейна 50. смотра рецитаторох Општини Вербас на котрей ше змагали и коцурски школяре. На Смотри участвовали 45 школяре зоз котрих ше 15 пласовали на зонску смотру котра ше 17. и 18. марца отрима у Бачу. На Општинскей смотри у Вербаше по руски рецитовали тройо школяре. У старшим возросту Марко Недич наступел з писню Боба Дилана „Панове войни” и Анастасия Чордаш, котра рецитовала писню Гавриїла Костельнїка „Писня Бачвана”. У штреднїм возросту Катарина Недич рецитовала писню „Кратки вилєт до Япону”, котру написал Дюра Папгаргаї. На Зонску смотру ше пласовали Марко и Катарина Недич зоз Коцура. На Смотри, попри школярох котри рецитовали по руски, участвовали и рецитаторе Ясна Перенчевич, Михайло Аларґич, Тамара Макаї и Михайло Буша зоз ОШ „Братство єдинство” зоз Коцура. Рецитаторох по руски и по сербски за змаганє пририхтали учителька Мария Полдруги и наставнїца Ясминка Олич Илчешин. З. К.

ПЛАСОВАЛИ ШЕ ДВАНАЦЕЦЕРО

Општинска смотра рецитаторох отримана стреду, 13. марца, у ґалериї Општинскей народней библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю. На нєй ше змагали штерацец тройо рецитаторе у трох возростох и на трох язикох. Двацец дзевецеро по сербски, штверо по ромски и дзешецеро по руски. На Зону, котра ше отрима на соботу и нєдзелю, 17. и 18. марца у Бачу поласовали ше дванац рецитаторе, мед зи нїма пецеро рецитую по руски и шицки зоз Дюрдьова. Мед зи нїма Иван Молнар, Милица Михальовски и Валентина Салаґ у мено Културно-уметнїцкого Дружтва „Тарас Шевченко”, як и Кристина Дюранин и Мария Мудри, у мено Основней школи „Йован Йованович Змай”. Рецитаторох оценьовал Миодраґ Петрович, ґлумец зоз Сербского народного театра у Новим Садзе. Рецитаторох з Дюрдьова котри рецитовали у мено КУД пририхтал ґлумец и режисер Яким Гарди, а у мено ОШ учителька Єлена Салаґ и наставнїца руского язика Мария Самарджич. С.С.

ОСМЕРО РЕЦИТАТОРЕ ЗАВЖАЛИ ПЛАСМАН У Кул тур ним цен тре Кула 9. мар ца отри ма на 50. Оп штин ска смо тра ре ци тато рох „Мак сим Єк нич”, хто рей до ма шнї були КУД „Кру щ ич” з Кру щ и чу, Кул тур ни цен тер Кула и Кул тур но-про свит на за єд нї ца Оп шти ни Кула. Змагали ше 32-ойо рецитаторе у трох возро стох – дзевецеро у младшим , петнацецеро у штреднїм и осмеро у старшим возро сту, а мед зи нїма и осмеро рецитаторе з Руского Кере стура. На Зонску смотру пласовали ше двацецеро рецитаторе. У младшим возро сту перше ме сто освоєла Лара Сопка з Кули, друге Ема Живкович з Кере стура, а треце ме сто завжал Давид Нинков з Кули. На Зонску смотру ше пласовали и Яна Варґа и Иван Планчак, обидвойо з Кере сту-

18 РУСКЕ СЛОВО

ра, як и Наталия Дюричич з Липару. У штреднїм возро сту перше ме сто освоєла Лїляна Кнежевич з Кули, друге Сташа Зорич з Червинки, а треце ме сто Петронела Феньвеши з Кули. На Зонску смотру ше пласовали и Ребека Семан и Валентина Новта з Кере стура, як и Лука Ноґавица, Йована Щепанович и Исидора Нинков, шицки тройо з Кули. У старшим возро сту перше ме сто освоєла Владица Кляїч з Кули, друге Миро слав Малацко, а треце Павлина Шепински, обидвойо з Кере стура. Попри нїх, на Зонску смотру ше пласовали и Катарина Перович и Стефан Ковиянич, обидвойо з Кули. Тиж так, пласовала ше и Тимеа Будински з Кере стура, хтора нє могла участвовац на Општинскей смотри пре приватни причини, алє ю селектор Миодраґ Петрович по слухал накнадно, 12. марца у Новим Садзе. Селектор Петрович, ґлумец Сербского народного театру з Нового Саду оценьовал шицких рецитаторох на Општинскей смотри, док консултант за руски язик бул Александер Мудри, а за мадярски Юлия Киш-Дороґхази. Рецитаторох з Керестура порихтали Оленка Живкович, Наталия Зазуляк, Ивана Дудаш и Мая Зазуляк Гарди. Зонска смотра за рецитаторох зоз Заходнобачкого и Южнобачкого округу будзе того викенду, 17. и 18. марца у Бачу. М. А. 16. МАРЕЦ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОЧИНА 50. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ На пияток, 16. марца ювилейни 50. Драмски мемориял „Петра Ризнича Дядї” хтори орґанизує Дом култури Руски Керестур, пейдзешатираз шветочно подзвигнє свою завису. По 24. марец буду виведзени буду виведзени 5 представи за старших, од хторих три по руски, и 6 дзецински представи. Започати є пред пол вика на чесц вчас упокоєному театралному дїячови Петрови Ризничови Дядьови, та будзе барз крашнє терашнїм ґенерацийом з тей нагоди у Керестуре привитац и упознац фамелию його сина Павла. Орґанизатор тиж предвидзел на нєдзелю, 18. марца нащивиц и положиц квеце на Дядьов гроб у Вербаше. На отверанє ше обецал и автор тексту представи „Ковалє” Милош Николич зоз Панчева, зоз хтору будзе отворени ювилейни Мемориял, а виведзе ю домашнї РНТ „Петро Ризнич Дядя”. Други дзень, 17. марца, представу „Жени” Алда Николая виведзе Драмски студио „Арт” Дома култури Руски Керестур, а 18. марца на шоре представа „Кральова драга” Лилияни Иванович, витворенє у копродукциї Шабацкого театра зоз Шабцу и Театра „Ирена Колесар” зоз Сримскей Митровици. Штварта представа за старших на Мемориялє будзе

„Бабушка” Звонимира Павловича Руского културного центру з Нового Саду виведзена 23. марца, а остатнї дзень, 24. марца, наступи Културни центер Кула з представу „Родолюбци” Йована Стериї Поповича. Од пиятку, 16, по шлїдуюци пияток 23. марца, буду виведзени шейсц дзецински представи. Перша дзецинска представа будзе „Дзивчатко и жобрак” Людмили Шандаловей Етно клубу „Одняте од забуца” з Коцура. Представа „Лєнїва Марча” Михала Нярадия Етно клубу „Одняте од забуца” и Месного одбору Рускей матки на репертоаре 19. марца, а ютредзень на шоре „Планета Норим” Мирона Канюха КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова. На стреду, 21. марца, будзе представа „Кудлик, пудлик чека ґазду” Миколи Шанти у мено КУД „Жатва” з Коцура, 22. марца „Нєлапшни Алибаба” Тодета Николетича КУД „Дюра Киш” зоз Шиду, а 23. марца представу „Цифровани яблука” Ивани Де спотович вивед зе домашнї Драмски студио „Арт”. Вечарши представи починаю на 19,30 годзин, а дзецински на 11,30. Уходнїци за вечарши представи 100, а комплет картох за дзецински представи кошта 200 динари. М. Афич

ЗОЗ ПРОМОЦИЮ КНЇЖКИ ОЗНАЧЕНИ 50 РОКИ РЕЦИТАТОРСТВА У ВЕРБАШЕ

ЛЮБОВ ҐУ ПОЕЗИЇ И МАЦЕРИНСКОМУ ЯЗИКУ Городски музей у Вербаше 8. марца бул домашнї преслави 50. рочнїци пестованя култури бешеди и рецитациї у Вербаше, найбаржей пре иснованє Студиї рецитаторох Културного центра Вербас. Тот значни ювилей бул красна нагода Весни Дринчич Дїлас же би представела свою кнїжки под назву „З любови зоз любову”.

16. MAРЕЦ 2018.

По словох авторки Весни Дринчич Дїлас кнїжка настала пре длугоке и квалитетне тирванє рецитаторства у Вербаше за цо заслужни млади рецитаторе и Културни центер Вербас. О кнїжки „З любови зоз любову” бешедовал Зоран Кулунджия, редактор Видавательней хижи „Прометей”, котри визначел же Дїласова у

кнїжки визначує свою вельку любов ґу поезиї, а о кнїжки свойо заключеня виражел и Миодраґ Петрович, ґлумец Сербского народного театра, котри гварел же Дїласова залюбена до пеозиї, а визначел и любов ґу мацеринскому язику и значносци бешеди. На литературним вечаре у Городским музею визначене же Дїласова заслужна за очуванє нє лєм сербскей мацеринскей бешеди, алє и рускей, мадярскей, одно сно язикох котри исную у вербаскей општини. Члени Студиї рецитаторох Културного центру Вербас, од котрих велї рецитованє учели праве од Весни Дринчич Дїлас, нєшка познати ґлумци, новинаре, професоре зоз своїма рецитациями збогацели програму и нащивителє, котрих на тот завод було наисце вельо, уживали у прекрасней поезиї и приємним вечаре. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КОЦУРЕ ПРЕМИЄРИ ДЗЕЦИНСКИХ ПРЕДСТАВОХ

КУДЛИК ПУДЛИК ЧЕКА ҐАЗДУ Коцурска публика 10. марца могла патриц представу „Кудлик пудлик чека ґазду” котру после длугшей паузи, у театралним смислу, поставело КУД „Жатва” и у котрей ше предсидатель КУД „Жатва” Микола Шанта першираз опробовал у улоги ґлумца, алє и режисера представи. Представу „Кудлик пудлик чека ґазду”, односно приповедку Штефана Гудака, режисер Шанта преширел и збогацел зоз драмскима сеґментами, алє ше тримал Гудакових ключних улогох и мотивох. – Векшина з нас дебитанти. Я, поведзме, першираз написал драмски текст за дзеци, першираз сом режирал и першираз сом ґлумел, алє ме якошик понєсло тото друженє зоз дзецми и уживал сом у шицких сеґментох роботи зоз дзецми. Мило ми кед видзим же сала Дома култури була полна и же публика котра пришла патриц представу зоз нєй пошла задовольна. Тераз ше рихтаме на Драмски Мемориял котри будзе отримани у Руским Керестуре, видзели зме же дзе цо треба доробиц у представи, та на пробох будземе виправяц же би на Мемориялу було ище лєпше – гварел режисер Микола Шанта и додал же у обидвох представох котри коцурска публика мала нагоду видзиц у Доме култури єст 30 младих ґлумцох од котрих, кед би лєм половка оста-

ла у драмским живоце, то би було праве богатство за коцурску драмску сцену и културни живот. У представи „Кудлик пудлик чека ґазду” ґлумя дзеци од трецей по осму класу, а єдну улогу, найчежшу, ґлумел праве режисер Микола Шанта, а Єлена Дудаш направела сценоґрафию за представу. Обидва представи средства достали по конкурсу котри розписал Национални совит Руснацох, а представу „Дзивчатко и жобрак” з часци помогло и подприємство Сашу Медєша „Скло рам” зоз Коцура.

***

ДЗИВЧАТКО И ЖОБРАК Пияток, 9. марца, Етно клуб „Одняте од забуца” приказал премиєру новей дзецинскей представи „Дзивчатко и жобрак”, котру режирали Таня Бркич и Моника Гарди. Представа „Дзивчатко и жобрак” поробена на текст Людмили Шандаловей зоз Свиднїку, котру на руски язик присподобели и адаптовали Моника Гарди и Аранка Медєши. – Презадовольна сом, дзеци були одлични, як на пробох, так и на премиєри представи. Видзело ше

же трема була позитивна, же су одвичательни и же ше стараю єдни о других на сцени. Була права тимска робота, текст знали, а отримали зме 20 проби на котрих дзеци указали свою професийносц – гварела єдна зоз режисеркох Моника Гарди. По законченю представи єдна зоз режисеркох представи Моника Гарди каждому младому ґлумцови додзелєла диплому и медалю за успишно одбавену улогу, а предсидателька Етно клуба „Одняте од забуца” Аранка Медєши пригодни дарунки уручела шицким котри тиж допринєсли же би представа була успишно поставена на сцену. „Дзивчатко и жобрак” представа у трох дїйох у котрей участвую дзеци од предшколского возро сту по осму класу и вкупно єст 14 улоги. Сценоґрафию и ко стими за представу направела Снежана Радошевич зоз Коцура, тонски ефекти Славко и Мария Вулин, а Славко Павлович дизайновал плакат. Златко Колєсар

20 РУСКЕ СЛОВО

16. МАРЕЦ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „ЖЕНИ” ДРАМСКОГО СТУДИЯ „АРТ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОЗИТИВНЕ И НЕҐАТИВНЕ ПРЕЗ ЖЕНСКИ ПОГЛЯД Представу „Жени” автора Алда Николая у режиї Владимира Надя Ачима, ґлумци Драмского студия „Арт” рихтали од лєта прешлого року. То представа о любомори, пакосци, зависци, гамишносци, пожертвованосци и чловекових нєдостаткох, о чим приповедаю жени рижних характерох

П

ремиєра спомнутей представи отримана прешлей соботи у полней Велькей сали Дома култури Руски Керестур, у публики було рижни ґенерациї, а з численима и моцнима аплаузами лєм потвердзени успих младих ґлумцох, а шицко то пририхтованє за ювилейни 50. Драмски мемориял и наиходзацу Општинску смотру. У представи, котра конципована зоз монодрамох, шейсц жени з рижних положеньох и статусох у дружтве представели цо за нїх шлєбода, а шицко пoпреплєтане зоз любову и хлопским вплївом на нїх. Указуюци на факт же шицко материялне преходне, лєм памятки вични. Дзе могло нагаднуц же голєм часточку з прикметох ґлумцох кажде з нас ноши у себе. Режисер текст першираз видзел ище под час студийох у Риме, дзе му автор тексту бул и викладач у даскельо обласцох. – У ориґиналу того тексту єст аж дванац женски улоги, преполовел сом и вибрал сом шейсц котри ше ми найбаржей пачели и инспировали ме за роботу. Тото дїло то єдна лепеза, або венчик женох котри ше у тим чловечестве находза зоз єдним вше якимшик парадоксалним становиском. Жени през историю судьба шпуря гевальтамаль, же би вони були одлучнєйши и моцнєйши же би преберали инициятиви, прето же чловечество часто жену подредзовало. Но, знаме же хлопи ґаздовали, водзели политику и войни, а праве велїх хлопох инспировали и порушовали жени – гварел Владимир Надь Ачим. Подзелєнє улогох режисер знал на самим початку кед ришел же буду обрабяц тот текст, прилагодзовал улоги спрам характеру ґлумцох з чим представа постала лєм квалитетнєйша. 16. МАРЕЦ 2018.

– Улоги сом подзелєл ище у маю прешлого року, правел сом компромиси и даскельо лукави ришеня. Векшину ґлумцох познам ище одмалючка, а кед сом нє мал кому дац улогу Емилиї, вибрал сом хлопа же би ше преблєк до жени, з чим представа достала цалком нову структуру – дознаваме од режисера. Леонтина Штефанко наступела як задовольна жобрачка Дьоконда котру виполнює шлєбода и факт же над собу нє ма нїкого надредзеного, Андрей Орос як Емилия, жена котра зарабрована у хлопским целу ше здогадовала свойого промискуитетного живота. Корнелию, чий продукт превладал з єй капиталом, цо ю и приведло до препасци ґлумела Кристина Афич, а „мидлярку” Франческу за котру и живот менєй вредзи як чистота и єй пренаходзенє мира у цемнїци у гарешту, Адриана Надь. Як ґдовица Олимпия котра нашлїдзела богатство любовнїци свойого мужа наступела Силвия Малацко, а Ребека Планчак як Диомия изолована у своїм квартелю на остатнїм поверху. Преплєтани позитивни и неґативни чловеково емоциї на сцени виволали задовольство публики, алє и режисера Владимира Надя Ачима. – Можем повесц же сом задовольни зоз першим виводзеньом тей представи, то бул перши контакт того дїла зоз публику, родзени дзень представи. Тераз пред нами задаток же би ше представа розвивала и дзвигла на єден висши, квалитетнєйши и лєпши уровень. Вшелїяк же ґлумцом було потребне єдно искуство пред 50. Мемориялом, понеже то важна подїя за нашу културу. Попри тим, тото виводзенє, нє лєм пре публику, алє же би ґлумци преверели шицки свойо елементи и способ комуникациї зоз патрачами – гварел Владимир Надь Ачим.■ Марина Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 21

Число 8 Ушорела: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

ЛАРА СОПКА ЗОЗ КУЛИ

ШИЦКО МОЖЕ ПОСТАРЧИЦ Лара Сопка зоз Кули вредна и совисна школярка штвартей класи Основней школи „Иса Баїч”, алє и успишна музичарка и фолклорашка. Ма ище велї гобиї у хторих тиж так ужива, а праве о тих своїх интересованьох приповедала нам за „Руске словечко”

К

Илустрациї Лю.Сопка обявене 2013

ед була друга класа, Лара почала ходзиц до Основней музичней школи у Кули, а вибрала грац на клавиру, бо ше упатрала на шестринїцу, як и на свойого дїда и бачика. Од початку ходзи на змаганя, на хторих уж даскельо раз наградзени єй талант. – Першу награду сом освоєла у пририхтуюцей класи Oсновней музичней школи, а у першей класи другу и першу награду. То ми дало мотив же бим и далєй вежбала. Тераз ше пририхтуєм за єдно змаганє хторе будзе у маю. Любим грац Моцартово и Бетовеново композициї, а у шлєбодним чаше любим слухац Луиса Фонсия и Ариану Ґранде – гвари Лара. У Руским културно-уметнїцким дружтве „Др. Гавриїл Костельник” Лара анґажована як рецитаторка, а тераз и як ґлумица у представи хтору почали рихтац у фебруару, а хтора ше вола „Вай-фай принцеза”. Ходзи и на фоклор до українского КУД „Иван Сенюк”, а почала танцовац кед мала лєм три и пол роки. Тиж

22 РУСКЕ СЛОВО

так, з дзеку ходзи и на годзини руского язика. – Два раз тижньово маме годзини руского язика и любим на нїх ходзиц, бо там койчого учиме, пишеме, читаме, маме креативни роботнї. Ходзим и на приватни годзини анґлийского язика, а тренирам и одбойку у Клубе „Гайдук”, хтори у рамикох школи – начишлює Лара свойо вельочислени гобиї. Визначує же єй нєвитворене жаданє ходзиц на класични балет, алє го нє може зложиц до своїх обовязкох, бо попри шицкого начишлєного, Лара тиж так ходзи и на змаганя з математики, хтора єй, як и сербски язик, и наймилши предмет у школи. Тиж так, школа ю прешлого року предложела на роботню НТЦ за талантованих школярох, на хтору тиж ходзи, а одгадла нам же ище цошка люби робиц кед ма шлєбодного часу. – Дакеди зоз шестринїцами Марию и Наталию Жирош и з нашу бабу Сенку штрикаме и вишиваме, и шпиваме стари руски шпиванки. Тиж так, правиме пироги, ґомбовци, резанки и галушки, а баба ме учела и як ше прави лепинї – приповеда Лара, хтора би, док вирошнє, любела буц дохторка, лєбо астроном. Гоч ма тельо обовязки, Лара шицко може постарчиц, а и, як нам гварела, нє мала би цо робиц кед би так нє виполньовала свой шлєбодни час. ■ 16. МАРЕЦ 2018.

slovecko@ruskeslovo.com

ЖИМА НАКРАТКО ОБРАДОВАЛА МАЛИХ КЕРЕСТУРЦОХ

И САНКАЛИ ШЕ И ЗАРУЦОВАЛИ КАПУРКИ

Т

ей жими нє могло лєм дочекац шнїг, а кед почал падац концом фебруара, верим же сце ше му барз зрадовали, бо сце конєчно могли уживац у жимских радосцох и єй чаривносцох. И дзеци у Руским Керестуре вихасновали тоту нагоду, та ше оруцовали, санкали, правели дїдох шнїжнїкох и ангелох у шнїгу, а дахто зоз шнїгом бул и начухани... Даєдних аж и конї цагали на санкох, так як то було дакеди, алє понеже тераз на валалє єст уж вше менєй конї, їх улогу превжали авта, та аж и трактори, хтори и того року цагали дзеци на санкох и на мехох. Дакеди ше хлапци и леґинє задзерали до дзивкох и так же им ходзели заруцовац капурки, а тот обичай ше зачувалo у Керестуре, та по валалє було видно и заруцани уходи до обисцох. ☺

16. МАРЕЦ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ДРАҐИЦА ВУЇЧ ЗОЗ ШИДУ ЕҐЗИСТЕНЦИЮ ПРОБУЄ НАЙСЦ У ВИРОБКИ ПРИКРАСКОХ

ИДЕЯ ЗА ИДЕЮ ЄЙ ОТВЕРАЛИ ДЗВЕРИ

Пише: Владимир ДЇТКО

Драґица Вуїч зоз Шиду єдна з дзешатки тисячи людзох цо у Сербиї почувствовали терху транзициї, остали без роботи и мушели ше знаходзиц же би обезпечели фалаток хлєба своєй фамелиї. Гоч є по фаху технолоґ, надумала робиц цалком инше ДОСТАЛА СЕРТИФИКАТ Тото о чим Драґица бешедує и роби нє лєм празни слова, а то указує и сертификат хтори достала под назву „Фирма од довирия”. Толкує же го достала од Центру за виглєдованє думаня хасновательох як фирма зоз добру репутацию

24 РУСКЕ СЛОВО

В

ецей як 20 роки Драґица робела у олєярнї у Шид зе, покля тота фабрика нє пошла под предликвидацию, а Драґица до стала одказ. Теди мала 45 роки, супруга и два дзивки хтори ше школєли. Нє було єй лєгко, алє нє була з тих цо ше поно совали, йойчали, алє глєдала ришенє як прежиц. Так укратко глаши приповедка жени хтора нас дочекує у сво їм оби сцу, роз положе на и пол на творчей енерґиї. – Вшелїяк же нє лєгко остац без роботи у чаше кед и супруг пре здравствени причини вецей нє могол робиц у своєй роботи, алє мушел пойсц до инва лидней пензиї. Тото цо було найчежше – треба ло думац на нашо дзивчата, як их витримовац и школовац. Теди сом була и младша, и ровно єднак роздумова ла цо и як да лєй, бо ше мушело жиц. И вец

ми на розум пришло же бим поча ла вирабяц прикраски – започина свою приповедку Драґица Вуїч, хтору велї познаю як Сейку. РОСЛА КОЛО ШИВАЦЕЙ МАШИНИ Наша собешеднїца ше на кратко врацела до прешлосци, та нам далєй гвари же одро сла у фамелиї дзе и оцец и мац були скравци, так же єй лопот шивацей машини нє бул нєпознати. Надумала вихасновац тоту машину за вирябянє прикраскох, алє и предметох за каждодньово хаснованє, як цо то наприклад хижни папучи, або ташки за ношенє хлєба. Ґу тому ту и прикраски з порцелану, маґнети и подобне. Драґица такой зрозумела цо то тарґовище и же ше нє годна ориєнтовац лєм на єдну файту прикраскох. Почала вирабяц 16. МАРЕЦ 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

и комплети як цо то хусточки хтори хлопи кладу до шматох, машлї у рижних фарбох, уж кому яка по дзеки. Же би нє остало шицко на аматеризме, Драґица ше презнала и до стала средства за самозанятосц и реґистровала фирму у своїм обисцу. Хаснує и кажду нагоду же би учела прейґ интернета, а окреме на фахових преподаваньох хтори женом оможлївени прейґ Туристичней орґанизациї зоз Шиду.

би кладзе етерични олєї, и уж ма стаємних купцох хторим ше тоти мидла пача, а у плану и други, цалком иншаки роботи. ЛЮБЕЛА БИ РОБОТУ ПРЕНЄСЦ НА ДЗИВКУ

– Нї ґ да сом у жи во це нє тка ла, алє мам дзе ку и на ми ру и то нау чиц як ста ре ре ме сло и по глє дац сред ства за то ту на ме ну. З огя дом на то то же пома ли ВШЕ РОЗДУМА ЯК ПОПРЕДА при ци скаю и ро ТОТО ЦО НАПРАВИ ки, жа дам до ро бо ти уключиц и – Кед мам даяку идею, перше мою дзив ку же би ю положим на папер, добре роєд но го дня во на здумам и вец помали починам то то прев жа ла. робиц. Кед вирабям прикраски, Ду мам же ми ве знам комбиновац и вецей мательо по мо гло со рияли, медзитим, як и у каждей труд нїц тво зоз Ту продукциї, и ту найважнєйше як ри стич ну орґ а ни тото цо направим попоредам. за цию у Шид зе, Робела сом за потреби Турибо сом и ве льо настичней орґанизациї, як цо то у че ла, а ис то ча фиґури Сримца у облєчиве, а сно ми то оможлї вец помали и специялизовани ве ло и пла со вац роботи за ловарох, або за Воєну сво йо при кра ски установу у Моровичу, яки ерґена та рґ о ви щу. То лу коньох у Карадьордєве. Муто цо ро бим може шела сом направиц векше колибуц идея и дру гим че ство таких прикраскох, и лєм Припознанє же є на добрей драги у тим цо роби же ном же би да цо так раховац же ше тото комушик ха сно ви те ро бе ли, попачи, та сом годна попредац и вец ше тота роба кельо тельо виплаци – бо вше єст да я ки мате ри я ли и подоб не у оби сцу цо з до бру идею, мрию, або проповеда Вуїчова. У роботи часто пробує унєсц и дацо но- кре атив но сцу мож ви ха сно вац и пре ве, та так почала и з продукцию мидла, тво риц до кра сней при кра ски кед нє за понеже же є по фаху хемичарка. Продукує пре дай, вец го лєм на да ру нок – гва ре ла ПХ нєутрални мидла до хторих по потре- нам на кон цу Дра ґ и ца Ву їч.■

16. МАРЕЦ 2018.

ХАСНОВИТИ ТОРБИЧКИ Понеже ше вше ше вецей бешедує о тим же би ше цо менєй хасновало такволани пластични мещки хтори ше одруца, а з тим и заґадзує животни штредок, Драґица почала шиц торбички за хлєб, або подобни менши предмети. Без вишивки торбичка кошта лєм 120 динари, а з вишивку 350. Нє лєм же су красни, алє су и хасновити

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯНКО РАЦ ҐЛУМЕЦ РНТ „ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

У ТЕАТРЕ ДОЖИЛ ВЕЛЇ ПРИЄМНИ ХВИЛЬКИ Пише: Мария АФИЧ

Йозефина Ана Новта и Янко Рац

У Руским Керестуре, 16. марца ше дзвигнє зависа ювилейного 50. Драмского мемориялу Петро Ризнич Дядя. Точно пред пол вика на його сцену першираз ступел и ґлумец-аматер Янко Рац. Теди, 1969. року бавел у Ґоґольовей „Женїдби”, а одтеди ше нашоровали 35 улоги. Остатня була у представи „Национална страґедия”

З

догадли зме ше на його аматерску дїялносц у нашим Театре, односно анґажованє у културних активносцох, бо, як гварел, за лабду бегац нє мал притоку. – Кед сом бул у шестей класи, у Школи ше случела змена ґенерацийох наставнїкох. Пришли млади Витомир Бодянец, Янко Олеяр и други, и теди вони почали уписовац дзеци до секцийох. Паметам же у тедишнєй Старей школи Витомир, зволал „аудицию”. Шицки зме шпивали „Биляна платно белеше”, а вон нас слухал, ослуховал... Бул сом медзи тима хторим гварел же нє знаю шпивац. Но, палє реку, як же то, каждого Крачуна зашпивам мещок, а тераз нє знам шпивац. Нє прешол мешац, а Янко Олеяр глєдал тамбурашох... Но добре, и там сом пошол, и найвекшу тамбуру, контру ми дал, бо сом бул найвисши. Два роки зме грали, там дзе нєшкайши ресторан, там було културне дружтво студентох и штредньошколцох, волали зме ю – нїзша музична школа. Кед зме закончели осму класу, теди Кирданци уж були формовани, пошли на якеш змаганє, та нє бул хто грац у „Башти”. Ми их заменєли. Барз нас хвалєли, бо зме нє правели вельки паузи – здогадує ше Рац своїх початкох у култури. А пред тим, як хлапец мал смисла за

26 РУСКЕ СЛОВО

писанє, бул наградзени за обявену писньочку у „Пионирскей заградки”, а як ґлумец ше опробовал и у школским Бабкарским театре хтору рихтал наставнїк Юлин Колєсар. Бабкарски театер при школи робел пейдзешатих рокох з вецей режисерами, алє о тим нє барз писане у историї нашей драмскей аматерскей дїялносци. Но, Рац педантно чува записи у „Пионорскей заградки” же тот Театер отворени 1950. року з представу Янко Джунякинар, и о других представох, а тоту у хторей бавел призначує и „Руске слово” кед є виведзена у Коцуре. ФЕЛЬБАБА ГО ВЖАЛ ПОД СВОЙО Накадзи закончел основну школу, Янко Рац ше надумал школїц у польопривредним фаху, перше у Футоґу, а потим на факултету у Новим Садзе. Там стретнул и свою будуцу супругу Марию, та кед дипломовал, а вона закончела перши ступень студийох, побрали ше и пришли жиц до Керестура. – Паметам же ме раз стретнул учитель Витомир, та ми гвари же рихтаю представу и же им треба єден таки високи а ценки, же би мал уста як малина, гварел – 16. МАРЕЦ 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

придз, бо нам таки треба. Чежко жабу нагнац до води. Пошол я, и вони рихтаю „Женїдбу”, Фельбаба режисер зоз Прешовского те атру, Колєсаров одход зи, та треба ме сто нього ґлумца, а вони уж у поли. А там: Ви томир, Скубан, Ян ко Па вло вич, Вла до Дудаш, Юлин Стрибер, елита! Я там пошол як спущени з падобрана. И почали ми робиц, а вец ме Фельбаба вжал под свойо. Гварел ми, – Янку добре було, алє спеть, т. є. ознова – памета наш собешеднїк роботу на першей представи. Вивед зена є на першим Мемориялє и так то почало. И чува записане з Билтену, дзе пише тоти и тоти барз фино одбавели, а Янко Рац коректно одбавел, та и тото же го младеж нє цагала назадок. – Гоч були таки перши критики, мнє ше попачело, бо театер, то як кед достанєш туберкулозу, чежко ю вилїчиц. Та од теди скоро по нєшка и прешло тому, ниа 50 роки.

НАЙМИЛША МУ ЗЛАТНА ЗНАЧКА За свою длугорочну драмску дїялносц Янко Рац достал и числени припознаня, як на смотрох од зонскей прейґ покраїнскей и републичней, так и за витворени улоги у представох „Поп Чира и поп Спира”, „Сцекай од своєй жени”, „У Едену на востоку”, дзе окреме паметлїва його улога Заренка и други... Добитнїк є и припознаньох за участвованє на Мемориялу, а наймилша му Златна значка КПЗ Сербиї хтору достал 1993. року, поготов же ю приял лєм ище єден керестурски театрални роботнїк.

пихи и безчислени го сцованя и путованя. Бавели по цалей Юго славиї, на смотрох, а аж штири раз на союзним уровню, у Словацкей, України, Мадярскей... Мило му же и вон бул часц того златного периоду у роботи „Дядьовцох”. Учел спочатку од искусних колеґох и од режисерох, од ОЗНОВА ГРАЛ У ОРКЕСТРУ Драґена Колєсара найвецей, а нє мог нє спомнуц плеяду профе сионалцох, по сле – Друга моя активносц тота же ше Фельбаби и Шереґия з України, Сисака я ше лапел до музики уж як бачи, зоз Словацкей, Вою Солдатовича, Маєри, уж зме и Славка мали. Ознова Витота наших – Папгаргая, Ачима, Лендєра, мир осемд зешатих рокох у Доме Зазуляка.. Участвовал и у знїманю числекултури оформел орке стер, та зме них радио-драмох. вєдно з нїм робели. Найвекши усПредстави би було и вецей кед би ше Янпих у тим орке стру бул тот же нас у ко нє похорел. Мушел буц и оперовани, та нїм було и таких цо зме знали грац, длуги час лєжал нєрухоми. алє и тих цо нє богзна як знали, а я – То було штредком дзеведзешатих, та грал на тим на чим требало. Грал сом вецей роки нє бавел. Вец даґдзе 1999. орке стер и у представи „Поп Чира и ро ку ме Ачим поволал, а я му гварим, та поп Спира”, раз зме з пар писнями дзе по йд зем, кед нє можем анї ходзиц. А вон ми гвари участвовали и на єдней „Ружи” – памета Рацов. Опробовал ше Янко и як руководитель, та єден ман- же му праве такого треба, бо требало на бини прешеддат бул и предсидатель Орґанизацийного одбору Мемо- зиц цалу представу и вигвариц лєм одприлики 10 прориялу, дзешка 80-тих рокох, а бул руководитель и у на- сти виреченя, 5 просто преширени и седем раз повесц – шим Професийним театре на початку кед є основани, у гей–нє... Таку улогу сом мал, алє цали час на малим карсцелїку за дзеци цо у оводи. На нїм сом мал шедзиц на Управним одборе дзе Зазуляк бул предсидатель. штред бини. Но, алє цо я будзем годзину и пол робиц на бини док будзем шедзиц, штудирал сом. Ачим гвари – НАЙЧЕЖША УЛОГА надумайце сами, а я себе думам – гей, яки ши мудри... И Рацови Те атрер „вошол под скору”, та ше по сле То ми була найчежша улога. И уж пред премиєру, на копершей шоровали представи, режисере, смотри и ус- стимскей проби ме зоблєче до пиджами. Шеднєм на тот карсцель, а жимнооо! Ґардероберка була Ана Дудашова, гварим єй – дайце дацо. Дала ми заглавчок и я ше з тим заглавчком забавял, раз го облапял, раз шедзел на нїм, и так сом пребродзел цалу преставу – франтовлїво виприповедал Рац. А праве по таких франтовлїво-меланхоличних улогох го и найбаржей паметаме, вони му найбаржей „лєгли”. Гоч уж и роки пришли, та нє лєгко ше зложа шицки коцочки, нє значи же на бини ище нє увидзиме и Янка Раца. И вон Театру, та и Мемориялу, дал красну часц себе и свойого таланту, а Театер йому велї приємни хвильки, щири дружтвованя, и розуми ше – моцни аплаузи.■ Янко Рац з ґлумцами памета велї премиєри, госцованя, путованя... 16. МАРЕЦ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐУ 50. ДРАМСКОМУ МЕМОРИЯЛУ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ (IX)

Пише: Дюра ЛАТЯК

ДАЛЬША ПЕРСПЕКТИВА

С

нованє Драмского меморияла Петра Ризнича Дядї потвердзело же за таке подняце исновали и одвитуюци дружтвени и политични условия, а окреме финансийна потримовка тедишнїх державних власцох. Бо, Керестур 1969. року вецей нє бул окремна општина и нє мог зоз свойого буджету финансовац таку манифестацию, гоч и мал за Дядьово школяре у Мрожековей представи „Полицає” ню потребне порозуменє. Постал состойна Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї жиє уж полни пейдзешат часц Општини Кула, а там буджетни средства роки. Тот його животни вик потвердзел же його снователє потрафели наменєни за културу нє виталну потребу нашей малочисленей националней заєднїци могли покриц потреби у датим чаше. Кельо зме надалєй годни спатрац каждорочни Кули як шедзиска Опдосцигнуца на нїм, найвецей завиши од материялних, просторних штини и седем месних заи кадрових условийох у яких ше тота дїялносц одвива. єднїцох, гоч и там було Кельо будземе способни ускладзиц их зоз нашима потребами порозуменя за потреби и можлївосцами – укаже час Руского Керестура як културного центра Руснацох у тедишнєй Югославиї. Значи, главнїна финансийней рияла Петра Ризнича Дядї, з тим же ту буду мац место и дапотримовки завишела од покраїнских орґанох власци. Так єдни други нашо манифестациї кед здобуду характер покраїнского значеня. Єст причини наздавац ше же тоти прето и почало. Бул то и час кед ше наша новинско-видавательна хижа менки буду мац позитивни вплїв на дальши розвой наших „Руске слово” преселєла з Руского Керестура до Нового културних манифестрацийох, та у рамикох того и нашей Саду. Прилапена є там як институция ровноправней наци- драмскей дїялносци. Кед слово о потреби иснованя такей те атралней манионалней меншини, котра там жила по теди уж блїзко сто роки. А познате же иницияторе снованя Меморияла и Ама- фе стациї, вец мож повесц же вона нє вшад зи єднак потерского руского театра „Дядя” були заняти у тей нашей хопена, окреме у нєшкайшим чаше кед ше векшина навидавательней хижи. Им ше удало прибилїжиц нє лєм ґу ших люд зох примушена старац за обезпечованє средгородским, алє и ґу покраїнским орґаном власци и достац ствох за елементарну фамелийну еґзистенцию. Познате од нїх потримовку у реализациї спомнутей инициятиви. нам же у таких условийох култура и национална свидоМедзитим, як ше на власци меняли рижни политични пар- мосц поциснута на побочну драгу. Потверд зує то и претиї, так ше меняла и їх потримовка розвою нашей култури, йд зени период у иснованю Драмского меморияла Петра Ризнича Дядї. Спочатку вон мал широку потримовку нє а у рамикох того, и театралней дїялносци. лєм державних власцох, алє и значного числа спонзорох, особлїво приватних поднїмательох. Мед зитим, як час ПРЕМЕНКИ НА ОРҐАНИЗАЦИЙНИМ ПЛАНЄ преход зел и як ше дружтвено-политични обставини поПосле политичних пременкох у нашей жеми указала ше чали компликовац, так почало опадовац и число приватпотреба за дзепоєднима пременками и у нашим културним них спонзорох. Прето ше їх орґанизаторе знаход зели як живоце, у першим шоре на орґанизацийним планє. Так од могли и знали, лєм же би нє преривали їх континуитет. 2001. року конституовани Совит фестивалох як окремна За тото зме им длужни дац заслужене припознанє. Най авторови тих шорикох, як єдному спомедзи инициятоинституция, у чиєй компетенциї орґанизованє штирох наших културних манифестацийох: „Червеней ружи”, „Косте- рох снованя тей нашей театралней манифестациї, будзе допульниковей єшенї”, „Коцурскей жатви” и Драмского мемо- щене констатовац же и нашо културни дїяче, окреме просвит-

28 РУСКЕ СЛОВО

16. MАРЕЦ 2018.

ljudze@ruskeslovo.com ни роботнїки, остатнєй децениї були примушени векшу увагу пошвецовац обезпечованю материялних условийох за свою елементарну еґзистенцию, а меншу увагу култури и звонкашколским активносцом. Прето и маме таки осцилациї у пририхтованю театралних представох за дзеци. А треба вериц же шицким познате же виповедзене слово зоз сцени ма найменєй два позитивни ефекти: допомага пестованю култури бешеди актерох на сцени и збогацує бешеду слухачох. Праве прето нам театрални представи, попри иншим, и нєзаменлїви у пестованю рускей бешеди, окреме у местох дзе ше вона остатнїх рокох почала обачлїво занєдзбовац, та аж и трациц. ЄСТ ПРИЧИНИ ЗА ОПТИМИЗЕМ Судзаци по остатнїх информацийох, яки мож дознац зоз наших политично-информативних медийох, у поглядзе дальшей перспективи нашого Драмского меморияла и розвою нашого театралного живота, єст причини за єдну дозу оптимизма. Материялна база нашого дружтва з каждим роком вше богатша и мож очековац и векши видвойованя за културни потреби дружтва як цалосци, та у склопе того и за културни потреби рускей националней меншини у Републики Сербиї. А, же бизме нє заостали у розвою за другима националнима заєднїцами у нашей Автономней Покраїни Войводини, мушиме ше успишнєйше прилагодзовац часу у котрим жиєме. Нєт сумнїву же у першим шоре будзе потребне прецизнєйше утвердзиц статус Руского народного театра „Петро Ризнич Дядя”, бо од того вельо завиши и статус Меморияла як „єдинственей традицийней манифестациї и стретнуца квалитетного драмского аматеризма, а источасно и фестивала досцигнуцох драмских секцийох наших културнопросвитних дружтвох и аматерских театрох”. Тиж так, будзе потребне утвердзиц же кельо Мемориял и убудуце ма буц место дзе буду наступац кулянски општински театрални дружтва як госци (цо, без сумнїву, представя лєм интерес Руского Керестура), а кельо на нїм можу участвовац професийни ансамбли зоз жеми и иножемства. Потребне будзе и векше анґажованє Националного совиту Руснацох на даваню помоци нашим културно-уметнїцким дружтвом и театралним ґрупом на визначованю їх статуса у рамикох стредкох у котрих дїйствую, бо им така помоц нєобходна у першим шоре пре їх процентуално малу численосц у тих стредкох, а даґдзе и пре нєодвитуюцу кадрову структуру. Нєзаменлїву улогу у дальшим розвою театралного аматеризма маю и нашо просвитни роботнїки, котри перши поволани розвивац любов ґу театру одмалючка при школских дзецох. Правда, вони то и робя, алє нє ридко без координациї зоз руководителями театралних ґрупох у рамикох наших културно-умет-

ПОТРАЦЕНИ ЕНТУЗИЯЗЕМ Олена Планчак-Сакачова ма право кед у Руским християнским календаре за 2009. рок (бок 36) констатує же Мемориял и 2008. року „потвердзел же при Руснацох скапал драмски аматеризем по наших местох, а прецо, у наиходзацим чаше будзе требац направиц глїбши анализи.” Ми би то прецизнєйше поведли же скапал ентузиязем у драмским аматеризме по наших местох, алє глїбши анализи потребни нє лєм прето же би ше нашло одвит на поставене питанє, алє найбаржей прето же би ше пренашло найреалнєйшу драгу за обнавянє потраценого ентузиязма у дальшим пестованю театралного аматеризма як нєзаменлївого сеґмента у пестованю нашого националного идентитета. 16. МАРЕЦ 2018.

нїцких дружтвох. Прето ше случує же театрални секциї при КУД-ох нє маю свой подросток и нє можу обезпечиц континуитет у своєй театралней аматерскей дїялносци. Нєшка зме шведкове же ше подаєдни театрални ґрупи на Мемориялу нє зявели и по даскельо роки, а то и знак же нє змогли позберац достаточне число аматерох. А кед ше и зявели, вец то було зоз даєдну моно драму, або зоз театралним фалатом з малим числом актерох. ТЕАТЕР НЄ ГОДЗЕН БЕЗ МЛАДИХ Нє шме ше призабуц же значни вплїв на розвой нашей театралней дїялносци ма и креиранє одвитуюцого репертоара. Нєшка воно зведзене на поєдинсцох, найчастейше самих режисерох, котри себе сами виберу театрални фалат, преложа го на наш язик, виберу бавячох и поставяю го на сцену. Дакеди то и добре, алє – нє и вше! Скорей им у тим помагала наша видавательна хижа, обявююци театрални фалати у прекладу на наш язик, або ориґинални твори наших авторох. Була то добре обдумана репертоарна политика, котра ше значно операла на реални можлївосци наших театралних аматерох. Нажаль, нєшка и наша видавательна хижа нє дїйствує у таких условийох як скорей, алє як єден зоз факторох креированя репертоарней политики вшелїяк же може дац свой значни прилог. Тиж так, и Завод за културу войводянских Руснацох, у рамикох своєй порядней дїялносци, може вельо помогнуц коло орґанизованя сходох на котрих би ше могло викристализовац заєднїцки цилї у креированю репертоарней политики и медзисобней помоци у єй реализованю. Окреме будзе значне же би ше до театралней дїялносци по наших местох уключовали млади, бо вони найлєпша ґаранция же будзе обезпечени єй континуитет през длугши период. Дальша перспектива нашей аматерскей театралней дїялносци, та и самого Драмского меморияла як места на котрим ше спатраю каждорочни досцигнуца у нєй, найвецей завиши од материялних, просторних и кадрових условийох у яких ше тота дїялносц одвива. Кельо будземе способни ускладзиц их зоз нашима потребами и можлївосцами – укаже час. На концу того нашого препатрунку пейдзешатрочного периода у иснованю нашого Драмского меморияла Петра Ризнича Дядї, место заключеня, послужиме ше зоз цитатом, винятим зоз статї Дюри Папгаргая, обявеней у Народним календаре за 1990. рок (боки 111-112) под Насловом „Дядя – наш театрални защитни знак”, з нагоди сторочнїци од народзеня того нашого театралного дїяча и педаґоґа, котри глаши: „Дядя пошол, алє памятки на ньго при нас живо присутни. Аматерски руски театер, яки основани 1970. року, з окремну пиху ноши назву свойого учителя и уж роками найширшей югославянскей явносци, та и за гранїцами нашей жеми, з Дядьовим меном, презентує високи досяги руских аматерох, Дядьових школярох як цо, наприклад, Мрожеково „Полицає”, Нушичова „Ожалосцена фамилия”, Михичова „Жовта”, Папгаргайова „Вистата конїца”, Брехтова „Жобрацка опера”, „Автобус” Стратиєва, „У едену на востоку” Борислава Пекича... То лєм даскелї приклади вельких успихох з Дядьовим меном. У нїх зоз своїма школярами жиє и їх учитель. Жиє вон и у смотри руских драмских колективох, у аматерским стретнуцу под назву Мемориял Петра Ризнича Дядї, котре ше уж по традициї отримує у Руским Керестуре од 1969. року. Так сцена рускокерестурского Дома култури тирваци шведок єднорочней драмскей жатви заренкох котри зашал наш паметлїви учитель. И Театер и Мемориял хасновити приклад як свойо власне треба пестовац и чувац од забуца. А то жадали и його школяре и його колеґове и жителє местох дзе Дядя робел.”■ (Конєц)

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ПОСЦЕ У ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗАЄДНЇЦКИ ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ПАСХУ У чаше Вельконоцного посту у парохиї св. оца Миколая у Руским Кере стуре попри тим же вирни посца по своїм особним опред зелєню зоз преглїбйованьом своєй вири з молитву, медитацию и рижнима одреканями, и прейґ рижних формох и побожносцох маю можлївосц и як заєднїца пририхтац ше глїбше за наиход заце швето Воскре сеня Христового. Так ше кажди вовторок отримує пригодна наука хтору пририхтує парох о. Михайло Малацко. Поволани шицки заинтересовани, а наука ше отримує вовторками на 20 годзин у просторийох парохийного Каритасу.

У ЦЕРКВИ У ШИДЗЕ

ЕЛЕКТРИЧАР МЕНЯ ИНСТАЛАЦИЇ У церкви Преображеня Господнього у Шидзе, як було и плановане, електроинсталациї меня електричар Бора Субич зоз Шиду зоз своїма помоцнїками. Майстрове кладу нови сучасни инсталациї, бо потершнї уж вислужели свойо, понеже су ище 60-тих рокох прешлого вику и уж були нєбезпечни. Инвестиция, по словох

30 РУСКЕ СЛОВО

пароха о. Михайла Режака, кошта 50 000 динари, а средства за тоту намену до стати по конкурсу за церкви и вирски заєднїци од општини Шид. Окрем инсталацийох, пременї ше и неонки, а положенеи „шпоровне” и моцнєйше ошвиценє до церкви. Други майстрове после електричара виглаткаю и поплатаю там дзе треба, и вец вирни орґанизую роботну акцию пораєня у ушорйованя церкви, же би ше Бого служеня ознова отримовало у церкви. Дочасово, пре спомнути роботи, Бого служеня ше отримує у єдней просториї у Лєтнєй владиче скей резиденциї хтора присподобена за тоту намену. Вл. Дї.

У манастире Ше строх служебнїцох кажди штварток у Посце, на 18 годзин, ше вирни модля побожносц Святу годзину. То барз давна побожносц, а сущносц єй же преглїбює Исусово церпеня през одредзене читанє, и молитви Хресней драги, Жалосного ружанцу и до Исусових ранох, и литанийох. Побожносц Хресна драга ше модлї и окреме каждей нєдзелї пред вечаршу Службу на 15 до 17 годзин, тиж у новим манастире Шестрох служебнїцох. На шицки побожносци приход шлєбодни М. А.

ВИСТАВА ИКОНОХ ОТЦА МИХАЙЛА ГАРДИЯ У ЗАҐРЕБУ

ОБЛАКИ ДО НЄБА

У Заґребе, на Горнїм Городзе, у Старей городскей скупштини, у сали Кристофора Станковича, 1. марца отворена вистава иконох иконописателя протопрезвитера Михайла Гардия. На отвераню вистави велїх визначних госцох привитал и владика крижевски Никола Кекич, а члени КУД „Яким Гарди” з Петровцох и КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох одшпивали даскельо духовни писнї. З тей нагоди представени и публикациї о. Гардия – єдна о його поезиї, а друга о иконох. – Икони то облак до нєба, вони лїча дух и психу. Без духовносци нєт правдивого иконописаня, бо то нє ремесло. За иконописанє треба ше порихтац духовно, зоз молитву и постом – гварел автор иконох. Паноцец Гарди того року означує и свою 70-рочнїцу живота, як и 45-рочнїцу священства, а зоз иконописаньом, як сам гварел, ше занїма скоро 40 роки. Я. Ва. 16. МАРЕЦ 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

РОЗДУМОВАНЄ У ЧАШЕ ДО ВЕЛЬКЕЙ НОЦИ

НЄ ЛЄГКО ШЕ ДУХОВНО СТРИМОВАЦ Док у стабилних дружтвох аж и роздумую и фахово совитую як препознац же чи пребарз сочувствуєме зоз другима, у нас то процивно – и без приручнїкох и совитох добре напредуєме у витворйованю лєм своїх интересох, за чим стої обична себичносц, алє можебуц и страх од обставаня пе”. Таки тенденциї сучасного члоУ посце до Велькей ноци ше надповека обачел и папа Франциско, та мина же ше треба и душевно-духовно дас пред мешацом прейґ „Радио Вастримовац од гриха, алє и позитивно тикана” поручел же казанї нє шму анґажовац ґу другому, медзитим то вобуц длугши як дзешец минути, алє обще нє лєгко, бо препреченя єст треба же би були добре порихтани. вшадзи – у нас и коло нас. Мед зитим, окаменєни шерца чежУ розвитих и стабилних дружтвох аж ко мож змегчац и пременїц. Перше, роздумую и фахово совитую як препочловек треба же би бул свидоми, же знац же чи пребарз сочувствуєме зоз би вид зел же себичносц чкод зи, надругима. Наприклад, психиятер Джусампредз, йому самому. Треба же би дит Орлоф у кнїжки „Водитель як пре„пришол ґу себе”, як ше то гвари у жиц емпатию”, гвари же емпатични библийней приповедки о блудному особи маю дар интуициї, можу розусинови, точнєйше о мило сердному миц чувства других, глїбоко сочувОцови. ствую, наисце су забриґовани за друФото: В. Вуячич Потим, треба же би сцел пременку, гих, даваю ше, аж и пребарз, пребераю же би ше стримовал од неґативно боль ближнїх так же го и чувствую. Же би ше окрипели, треба им одредзени час за себе – со- сцох и еґоцентризма у себе и же би витримал напади и вихасновйованя з боку других. витує психиятер Орлофова. Психиятер Орлоф гвари же емпатичних люд зох часто У нашим дружтве важи нєписане правило же треба достац и вжац кельо ґод мож за себе, ту и тераз, бо наютре вихасновюю манипулативни особи, окреме социопати и хто зна цо и як будзе. Маме аж и присловку „Лєм най нє нарцисоидни, хторим треба знац кеди повесц „нє”, кеди будзе горше!”. На автобускей станїци, на пияцу и у шорох по ставиц одред зени гранїци. Чежко то по сциц, стримовац ше тїле сно и душевнопред шалтерами мож чуц обичних людзох як резиґновано духовно, бо вимага заобрати, метаною у проблематичконстатую же у нас морал мало вредзи, лєбо же го нєт. Єст и у нас совити за лєпши живот, кнїжки, преподава- ней природи и звикнуцох. Духовнїки спозорюю же то ня, казанї, алє кельо ше их чита, слуха и уважує? Окрем же анї нє можеме сами, без молитви. М. Горняк Кухар зме нєсцерпени, анї нє любиме кед ше нам вельо „клє-

У НАШЕЙ КАТЕДРАЛНЕЙ ЦЕРКВИ

МАЙСТРОВЕ ОТРИМУЮ ТРАДИЦИЮ СВОЄЙ СЛУЖБИ

У Катедралней церкви св. оца Миколая у Руским Керестуре, 8. марца служена Майсторска Служба Божа, чию вецей як виковну традицию и нєшка отримує керестурске Здруженє ремеселнїкох и приватних поднїмательох. Майсторску Службу хтору ше служи у штред Велького посту за майстрох, привреднїкох и їх фамелиї, служели до-

16. MAРЕЦ 2018.

машнї священїки парох о. Михайло Малацко и капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта, а швичкаре були двоме члени Здруженя – предсидатель Владимир Емейди и Владимир Малацко. У казанї парох о. Малацко присутних здогаднул на правдиви животни вредносци хтори вични, за розлику од ремеслох хтори ше през час меняю, и же им Бог дал таланти же би жиюци любов, як найважнєйшу чесноту, по нїх зохабели шлїд у своїм живоце. У часци Служби по пренєшених дарох, тиж традицийно, присутни майстрове и привреднїки котрих було коло трицец, по обходу през олтарску часц церкви зоз запалєну швичку у рукох, зохабяли прилог, дарунок за свой храм. По Служби Божей священїки служели и Панахиду за шицких покойних членох Здруженя и їх фамелиї. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Пондзелок, 12. марца 2018. року, упокоєл ше наш вельорочни член оркестрох, колеґа и сотруднїк

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. фебруара преселєла ше до вичносци наша мила мац

ЯНКО ГАЙДУК ОМЕР (1937–2018) з Руского Керестура И попри тим же Ваша тамбура зацихла, длуго нам останє у паметаню Ваша вше весела и розположена подоба. Спочивайце у мире Божим! Колектив Дома култури Руски Керестур ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. марца 2018. року нєсподзивано умарла наша колеґиня – учителька и писателька

КСЕНИЯ МУЧАЇ народзена Планчак у Руским Керестуре (1940–2018) Мила Сенко, посиламе ци остатнї поздрав зоз твойого родзеного Руского Керестура, за котри ши була вязана зоз шерцом и душу през цали живот. Гоч ши мала прекрасни малженски живот и добри дзеци, твойо памятки нїґда нє виблядли на дзецинство и младосц, препровадзени у родзеним валалу. Мирно спочивай у вичним доме при свойому супругови у Бачким Петровцу. З почитованьом, твойо колеґинї и колеґове учителє, ґенерация – твойо товарише и товаришки, школяре, приятелє и родзина Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. марца 2018. року наполня ше 35 смутни роки одкеди нас занавше зохабел наш мили дїдо и прадїдо

МИХАЛ ЧИЗМАР (1907–1983) Дня 21. марца 2018. року наполня ше 50 смутни роки одкеди нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР САБАДОШ (1927–1968)

Дня 12. фебруара 2018. року наполнєли ше 15 смутни роки одкеди нас занавше зохабела наша мила баба и прабаба

МАҐДАЛЕНА ЧИЗМАР народзена Грубеня (1910–2003) Дня 25. авґуста 2018. року наполня ше 15 смутни роки одкеди нас занавше зохабела наша мила мац и баба

МЕЛАНИЯ САБАДОШ (1936–2003)

Вичну памятку на нїх чуваю їх наймилши Спочивайце у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

КСЕНИЯ МУЧАЇ народзена Планчак (8. IX 1940 – 24. II 2018) з Бачкого Петровцу Вично це будземе чувац у наших шерцох дзивка Александра зоз Нємецкей и син Павел зоз Словацкей зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2018. року наполня Дня 11. фебруара 2018. року наполнєше два смутни роки як нас занав- ли ше седем смутни роки як нас заше зохабела наша мила мац и баба навше зохабел наш мили оцец и дїдо

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011) з Дюрдьова Мили нашо, навики будземе чувац памятку на вас, ваша дзивка Зденка, жец Дюра унуки Оля и Весна зоз супругом Мирком Спочивайце у мире Божим! МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2018. року наполня ше Дня 11. фебруара 2018. року наполдва смутни роки як ме занавше зоха- нєли ше седем смутни роки як ме бела моя мила мац занавше зохабел мой мили оцец

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

з Дюрдьова Памятку на нїх у своїм шерцу вично будзе чувац син Славомир Молнар Спочивайце у мире Божим!

16. МАРЕЦ 2018.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня, 10. марца 2018. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ БУИЛА народзена Молнар (1927–2018) з Вербасу Красни памятки на Вашу милу подобу, любов и доброту у своїх шерцох вично буду чувац дзивки Мария и Нада зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. марца занавше нас зохабел наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. марца престало дуркац шерцо нашей милей мацери, швекри и баби

ЕВҐЕНИЇ ШАЙТОШ народзеней Ковач (1936–2018) з Нового Саду У своїх шерцох и молитвох памятку на ню буду чувац син Миломир, нєвеста Наташа и унуки Настася и Татяна ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. марца преселєла ше до вичносци наша мила и предобра мац, швекра, баба и прабаба

ЕВҐЕНИЯ ШАЙТОШ (1936–2018) з Нового Саду Красни памятки на це навики буду чувац твоя дзивка Мира, жец Миша и унук Милан Античово, як и унука Ивана Рац зоз супругом Владом и дзивочку Тину

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2018. року наполня ше штири роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИХАЙЛО САБО (1956–2018) з Вербасу

Памятку на ньго навики буду ношиц у своїх шерцох супруга Гелена, синове Давор и Иґор и нина Марча Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца 2018. року наполня ше oсем смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, брат, уйко, бачи и жец

ВЛАДИМИР ТАМАШ (4. IV 1949 – 18. III 2010) з Нового Саду Памятку навики буду чувац у своїх шерцох твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

16. МАРЕЦ 2018.

ВЛАДИМИР БЕСЕРМЕНЇ (1946–2014) з Руского Керестура Твойо наймилши, супруга Зузана, син Владимир, дзивка Ярослава зоз супругом Янком, и унучата Наташа, Мирко и Єлена СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. марца наполнєли ше 10 роки як нас зохабел

ДЮРА ПАПГАРГАЇ (1936–2008) У своїх шерцох го буду чувац шестра Наталия зоз супругом Владимиром

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. марца наполня ше шейсц мешаци одкеди одпутовала до вичносци наша мила супруга, мац, баба и швекра

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО народзена Паплацко (1939–2017)

З любову и почитованьом будземе чувац памятку на ню. Супруг Владо, синове Владо, Юлин и Дзвоно зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. марца наполнєли ше шейсц смутни мешаци як нас занавше зохабел наш мили

ЮЛИЯН ГЕРБУТ (1943–2017) з Руского Керестура Красни памятки на це у своїх шерцох чуваю супруга Оля и син Сашо зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „БАБУШКА” У РКЦ На пияток, 16. марца 2018. року у просторийох Руского културного центра, Нови Сад, Йована Суботича 8, на 20 годзин, члени ансамбла Драмского студия РКЦ премиєрно виведу представу „Бабушка” по тексту и у режиї Звонимира Павловича, у котрей автор розпатра ище єден аспект „кафкиянского” гнобеня тоталитарней системи над поєдинцом през форму фалшивих и вимонтираних „процесох”. У представи участвую: Славко Бучко, Марина Хома, Яким Грубеня, Владимир Гаргаї, Дюра Латяк, Йован Живкович, Ребека Планчак, Ася Папуґа, Борис Фейди, Александра Живкович Бучко и Любица Фечо. Уходнїца кошта 200 динари. ***

НА СОБОТУ ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ МЕЛАНИЇ АРВАЙОВЕЙ У КУЛИ

У просторийох РКУД „Др Гавриїл Костельник” на соботу, 17. марца, на 18 годзин будзе промоция кнїжки „Нє бац ше од живота” авторки Меланиї Арваї з Кули, у виданю Дружтва за руски язик, литературу и културу з Нового Саду. О кнїжки буду бешедовац рецензенти, авторка и видаватель Дружтво за руски язик. Кнїжка видата концом прешлого року у едициї „Одняте од забуца”, а промоцию орґанизує у сотруднїцтве зоз свою Секцию у Кули. Попри Арвайовей кнїжки, Дружтво з тей нагоди представи и други свойо виданя.

*** НА НЄДЗЕЛЮ ПРЕМИЄРА „ПЛАНЕТИ НОРИМ” У ДЮРДЬОВЕ

Премиєра дзецинскей драмскей представи о окремней любови медзи дзецми и родичами у виводзеню Дзецинскей драмскей секциї дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко” будзе на нєдзелю 18. марца на 18 годзин. Представа поставена на текст Мирона Канюха „Планета Норим”, а у режиї Якима Чапка. Уходнїца 100 динари. ***

ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У велькей Виронаучней сали у порти Катедралней церкви у Руским Керестуре на нєдзелю, 18. марца будзе традицийни Вельконоцни вашар. Вашар будзе у чаше од 8 по 13 годзин, а орґанизує го парохийни Каритас. На вашаре будзе коло 20 викладачох, а попри домашнїх приду и викладаче з Коцура. Нащивителє годни купиц рижни вельконоцни прикраски, а годни дац и свой добродзечни прилог за фамелиї у потреби.

34 РУСКЕ СЛОВО

ИЩЕ ШЕ МОЖ ПРИЯВИЦ НА ПАЛОМНЇЦТВО ДО ЛУРДУ Парохия св. оца Миколая з Руского Керестура после длугшого часу орґанизує паломнїцтво до Лурду од 27. априла по 4. май. Паломнїцтво ше орґанизує за вирнїкох зоз шицких наших парохийох. Три днї паломнїки препровадза у Лурду, а попри тим планована нащива Падови и Верони, Каркасону и Авиньону и Милану. Цена паломнїцтва 350 еври, а шицки заинтересовани треба же би ше приявели цо скорей пре орґанизацию. До цени ураховани превоз, три ноцованя у Лурду и по єдно у местох Сан Бартоломео и Аква Терме. Приявиц ше мож на парохиї св. оца Миколая на телефонске число 025/703836, лєбо при Иванови Гардийови на имейл hardi.ivan@gmail.com або на 063/88-96-467.

MALI OGLA[KI НА ПРЕДАЙ жем у Руским Керестуре, 1 гольт и 150 квадратни метери, у валалє на Циґановим дильове 061/242-09-61. *** ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на греяню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470 и 063/102-41-14.

16. МАРЕЦ 2018.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ РЕҐИОНАЛНЕ ШКОЛСКЕ ЗМАГАНЄ У ДЖУДОУ

УСПИШНИ КОЦУРСКИ МЛА ДИ ДЖУДИСТИ У Степановичеве у ОШ „Алекса Шантич” 7. марца отримане школске Реґионалне войводянске змаганє у джудоу, а на тим змаганю участвовали и двойо школяре зоз Коцура. Конкуренция була моцна, бо на змаганю було аж 700 младих джудистох зоз Войводини Школяре котри участвовали на турниру тренираю джудо у клубу ОДЖК „Вербас” зоз Вербасу, а на змаганє их водзели Любомир Загорянски, наставнїк физичней култури у ОШ „Братство єдинство” и тренере у джудо клубу Преґраґ Диздар и Неманя Паїч. Окрем Михайла Буили зоз ОДЖК „Вербас” на Републичне змаганє ше пласовали ище Сара Диздар и Нина Срданович котри освоєли 3. места и Уна Узелац котра освоєла перше место у своєй катеґориї. З. Колєсар

Михайло Буила зоз штвартей класи ше змагал у катеґориї до 38 килоґрами, a Никола Николаш, школяр пиятей класи, ше змагал у катеґориї до 50 килоґрами. На змаганю участвовали вкупно 700 млади джудисти зоз цалей Войводини, та конкуренция була наисце моцна. Од коцурских школярох найлєпши резултат зазначел Михайло Буила, школяр штвартей класи котри на школским Реґионалним войводянским змаганю освоєл 3. место и пласовал ше на Републичне змаганє котре будзе отримане 21. марца.

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

МЕДАЛЇ З ВОЙВОДЯНСКОГО ЗМАГАНЯ У рамикох Карате федерациї Сербиї, односно ВКФ союзу активно участвую и спортисти Карате клуба „Русин” На Войводянским змаганю за младши катеґориї – когуцики, пионирох и надїї у каратеу котре отримане внєд зелю, 11. марца, у Индїї, медзи штерацец клубами и скоро пейцсто змагателями, медалї освоєли и спортисти Карате клуба „Русин”. После пласману на Бачким зонским змаганю у Старей Пазови, на Войводянским змаганю у катеґориї надїйох Андрей Дудаш освоєл друге место у борбох, а Ґлориян Штранґар перше место у катох и пияте место у борбох. Обидвоме, зоз своїма пласманами, 16. MАРЕЦ 2018.

ше предлужа змагац на державним уровню, 31. марца у катох и 1. априла у борбох, понеже перши шейсц места ше пласую далєй. За одход на тото змаганє помогли Штранґарово родичи, а млади надїї пририхтал тренер Михал Орос. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ЗА ПО ЧАТОК ЗНАЧНИ БОД ФК „Пролетер” (Баноштор) – ФК „Бачка 1923” 0:0 претарговал змаганє, а бавяче БАНОШТОР: „Павлиш” стаглєдали ришенє за ґол зоз тих дион екипи ФК „Пролетер”, папретаргнуцох. Мушим надпомтрачох коло 100. Судия Драґонуц же ми були блїжей при полє вич (Бач ки Ярак). Жовти биди. Мали зме два добри нагокартони у екипи Бачкей достал ди дац ґол. Перша була кед ЛеЦвиїч. тич сцекол охрани и вибил сам БАЧКА: Иґнїч, Лю. Тривуноопрез ґолмана домашнєй екипи, вич, Данґубич, Курушич, Паалє бице було нє прецизне, та влов, Пан то вич, Летич, лабда пошла коло стативи. ДруMаркович, Радин (Дякович), га була кед Дякович нє одреаґоДєлич, Цвиїч. вал як треба и з трох метерох нє На початку ярнєй часци перпотрафел ґол. Но, задовольни шенства, иншаке змаганє ше нє сом зоз бависком и анґажованьмогло анї очековац. Було интереом екипи. Бавело ше у чежких сантне, нєизвесне, борбене, алє Раденко Шарович условийох. Була права борба на нєефикасне. Очиглядне же стрилтерену, гоч судия часто претаргоци и єдней и другей екипи на тим змаганю затаєли. Бавело ше найвецей на штредку те- вал змаганє. Похвалєл бим моїх бавячох на борбено сци, гоч ми жаль за препущенима нагодами за ґол. Уж рена без вельо добриh нагодoh за ґол. Першу нагоду дац ґол мала Бачка пред самим кон- тераз роздумуєме о шлїдуюцим змаганю, а наздавам цом змаганя, алє млади ґолман домашнєй екипи од- ше же екипа укаже свой прави квалитет – гварел по сле змаганя тренер ФК „Бачка1923” Раденко Шарович. лично одбранєл бице и спашел ґол. На нєдзелю екипа Бачкей на своїм терену дочекує Зоз того змаганя задовольнєйша може буц екипа Бачкей, бо на самим початку виборела значни бод на чеж- екипу ФК „Єдинство” зоз Ґосподїнцох хтора на 16 ме сце на таблїчки. Два нїжей од домашнєй Бачкей. Очеким змаганю. – Було то „тварде” змаганє. Пре менши димензиї те- кує ше же змаганє будзе прави општински дерби, гоч и А. Паланчанин рена бависко ше нїяк нє могло розвиц. Судия часто на сподку таблїчки.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШАХИСТИ ОРҐАНИЗОВАЛИ ИЩЕ ЄДЕН ТУРНИР Прешлєй соботи Шаховски клуб „Русин” орґанизовал ище єден поєдинєчни турнир у шаху на хторим участвовали 24-ме шахисти з Кули, Червинки, Коцура и домашнї Керстурци. З Керестура бавели седемцме шахисти, а найлєпши од нїх бул Мирко Афич, хтори завжал 10. место. Попри нього бавели ище Михал Джуджар, Дзвоно Медєши, Янко Катрина, Давид Надь, Михайло Венчельовски, Владимир Планкош и Иван Пап. Перши три места завжали бавяче зоз Кули: Вуйович, Ледєнац и Лазор. Бавело ше 7 кола по швайцарскeй системи и 15 минути по бавячови. По словох предсидателя домашнього Клубу Михайла Венчельовския тот и предходни валалски турнир похасновали як пририхтованя за початок першенства. Я. В.

36 РУСКЕ СЛОВО

16. МАРЕЦ 2018.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА УС ПИ ШНА НА СТАР ТУ ФК „Пролетер” (Равне Село) – ФК „Искра” 1:2 ИСКРА: Мирицки, Дамир Ґубаш (Иван), Радулович, Юшкович, Делич, Ваяґич, Мароєвич, Малацко, Перович (Сталевич), Дамян Ґубаш и Сердар. ҐОЛИ ЗА ИСКРУ: Дамир Ґубаш и Стефан Мароєвич Ярня часц сезони у Подручней лиґи Суботица за Коцурцох почала всоботу 10. марца, а фодбалерох Искри такой на старту очековал општински дерби процив Пролетеру зоз Равного Села. У першим колу ярнєй часци першенства Искру очековало чежке госцованє у Равним Селу дзе ю дочекала екипа Пролетера котра им ше зоз шицкима моцами трудзела вимсциц за пораженє од 7:0, котре дожила вєшенї у Коцуре. Прицисок и императив Искровей побиди бул обачлїви од самого початку змаганя. Искрово бавяче бавели у корчу и нїяк нє могли „диктовац” свойо бависко, а домашнї з другого боку, могло обачиц, же були окреме мотивовани. Бавело ше углавним на стредку терена, а єдину добру шансу за ґол у тим периодзе мал Дамян Ґубаш кед зоз 5 метерох бил, алє лабда пошла прейґ ґолу. Бависко нє було окреме красне за око, понеже подли терен нє дошлєбодзовал же би ше бавело чечно, од ноги до ноги. У другим полчаше Искра забавела кущик лєпше и як час преходзел так вше баржей до вираженя пришла лєпша физична пририхтаносц коцурских фодбалерох. Медзитим, гоч бавели лєпше фодбалере Искри нїяк нє могли дац перши ґол, та ше у бависку почало чувствовац и нервозу. На перши ґол ше чекало до 65. минути кед после

єдней, з боку наруценей лабди, Дамир Ґубаш з ґлаву дал таки чекани ґол. После ґолу Искра почала бавиц розтерхованше, та зоз таким бависком после пеналу Стефан Мароєвич звекшал и резултат на 2:0. Нє задармо ше гвари же 2:0 найгорши резултат, бо ше екипа опущи, а тот резултат лєгко мож сцигнуц. Пред конєц змаганя, точнєйше 15 минути пред концом, єден Искров бавяч у своїм каребним просторе вдерел лабду з руку и судия пискал пенал за домашнїх. Домашнї бавяч вихасновал пенал и по конєц було барз интересантне, алє Искра заш лєм зачувала предносц и освоєла значни три боди. После 16 одбавених колох Искра на першим месце на таблїчки зоз 40 бодами, 5 вецей од другопласованих Байши и Обилича зоз Нового Кнежевцу. Шлїдуюци два кола барз значни за Искру, понеже ше у шлїдуюцим колу у Байши стретню Байша и Обилич, а Искра дочекує остатнєпласовану Суботицу, док о два кола Искра будзе госц у Новим Кнежевцу процив Обилича. З. Колєсар

НА ПОЧАТКУ ФОДБАЛСКОГО ПЕРШЕНСТВА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПЕРШИ ПОЛЧАС ДОБРИ, ДРУГИ... ФК „Русин” – ФК „Войводина” (Товаришево) 3:5 (2:0)

РУСИН: Желько Будински, Кочиш Александар, Малацко, Гарди, Яким Орос, Грнчяр, Янїч Б. Дюканович, Катона, Чизмар, а до бависка ище вошли: Саянкович Матей, Янїч Милан и Кочиш Стефан. Ґоли за Русин дали Чизмар, Катона и Борис Орос. По красней хвилї на Ярашу було присутне вецей як 200 патрачох, хтори ше зажадали фодбала. Нажаль, ба-

16. МАРЕЦ 2018.

вяче Русина их розчаровали зоз бависком. Госци уж у 6. минути нє вихасновали пенал. Алє Русиново бавяче таку нагоду вихасновали у 30. минути за 1:0. Пошвидко Катона дал ґол та велї на трибинох подумали же Русин освої 3 боди. Тренер Зоран Маливук после змаганя виявел же екипа Войводини була лєпша и же за таке пораженє виновати сами русиново бавяче. – Бависко Русина ше розпадло у другим полчаше, бавяче муша озбильнєйше приступиц ґу бависку, а мнє як тренерови остава же бим ище баржей убавйовал дзепоєдни линиї у екипи, поготов на штредку терену. Робота пред нами, а я ше од тей роботи нє боїм и верим же тота млада екипа Русина будзе лєпше бавиц – гварел на концу тренер Маливук. Я. Виславски

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ВЛА ДИМИР СЕҐЕДИ, ОДХОВЙОВАЧ ГОЛУБОХ И УКРАСНОГО ДРОБИЗҐУ

ВИХОВАЛ ВЕЦЕЙ ЯК СЕДЕМДЗЕШАТ ШАМПИОНИ

Пише: Сандра САЛАМУН

Голуби, птици и украсни дробизґ полюбел ище у дзецинстве, дзекуюци сушедови Дудашови у котрого ше з таким стретал. Пошвидко на дарунок достал вецей пари голубох. Одтеди ше од нїх нє може розлучиц. Змага ше остатнї петнац роки, цо резултат бул седемдзешат шапиони у його яту

З

а Дюрдьовчана Владимира Сеґедия дробни животинї красна розвага, з початку му то бул лєм гоби и теди нє чувствовал потребу змагац ше, медзитим, з часом ше то пременєло. Дзекуюци любови ґу нїм, сцерпеню и витирвалосци його експонати вельо раз припознати на найвиших уровньох на змаганьох у нашей держави. З нїма ше найбаржей упознал у сушеда Елемира Дудаша котри мал папаґаї, голуби и украсни дробизґ. Владимир му часто помагал допатрац их, а кед оцец обачел же му то розвага, од сушеда му купел ято дзешец пари голубох вецей файтох. Од теди та по конєц штреднєй школи дома допатрал штернац файти голубох. – Любим их випатрунок, припатрац ше на нїх и допатрац их. Мам красну „занїмацию”. Нє можем тримац лєм єдну файту, вше сом мал и папаґаї, и голуби, и украсни дрибизґ, а случовало ше и таке же сом их мал вецей як требало – гварел Владимир Сеґеди. На початку дзеведзешатих рокох прешлого столїтия ше баржей пошвецел папаґайом, и вєдно их зоз своїм швекром викладал на виставох. У тим периодзе ше упознал зоз Йовґеном Мудрого, припознатим дюрдьовским голубаром. Од нього купел голуби, файту „стандард поштаре”. Их найдлужей викладал, и векшина найвекших припознаньох з його богатей колекциї наградох припада праве тей файти, а по котрей є надалєко припознати. Йовґен Мудри го и посовитовал же би цо вецей викладал. Послухал го, а з роками му ше удало похопиц цо значне у тим гобию. СЕҐЕДИ ПРИПОЗНАТИ НА НАЙВИСШИХ УРОВНЬОХ Сеґедийово обисце у нє лєм же прикрашене зоз шампионскима погарами, алє и полне є з фахову литературу о дробних животиньох. И голуби єст розлични гевти з добрима и позитивнима характеристиками за змаганє и биолоґийну предодредзеносцу, алє и гевти други, та дакеди муши обновиц цале ято.

38 РУСКЕ СЛОВО

Часто збогацує свойо ято и докупує нови файти. Прето ище пред пейцома роки почал викладац и голуби файти „нємецка опатица”, котру хова вецей як седем роки. Тей жими першираз викладал файту „перикера” зоз Горватскей, а ма ище два нови файти нємецки „двочуби добошар” зоз Словацкей и „староголандски капуцинер”. Голуби ма и зоз Македониї, Нємецкей, Румуниї и Сербиї. Вше ма и матични ято, та каждей єшенї у його клїткох єст медзи двасто и тристо млади. Змаганя то нагода и же би ше одховйоваче медзисобнє поупознавали, а кед дахто ма вельо припознаня, вон лєгчейше преда и млади. На змаганьох му вецей раз члени жирия и учашнїки гварели же думали же Дюрдьов познати лєм по ґереґох и новинарови Борови Отичови, а воно, и по добрих голубарох. ОБОВЯЗКА И ЗАДОВОЛЬСТВО Владимир член Здруженя за одховйованє и защиту дробних животиньох „Нови Сад 1961” у Новим Садзе. Вони уж традицийно други викенд у децембру орґазнизую змаганє у Новим Садзе. Кажде хто ше сце змагац муши буц член даєдного здруженя же би мал право достац союзни персцень без котрого нє мож викладац. Сезона змаганьох тирва од октобра по конєц фебруара. 16. MАРЕЦ 2018.

sport@ruskeslovo.com

– Найвекша обовязка кармиц их. Польопривреднїк сом, та вєшенї, кед ище вше сезона роботох на полю, мушим допатрац вилягнути голубчата. А найгорше кед прерошню, бо им нє можем положиц персцень на ножку – гварел Владимир Сеґеди. Єст файти котри ше лєгчейше и чежше допатра, а до тей другей ґрупи спадаю два нови „перикер” и „двочубови добошар” котри сцу вецей уваги. Файта „поштар”, як гварел Владимир, найєдноставнєйша за початнїкох. Гвари и же у каждим гобию мож мац трошки, хто як сце так викалкулує, а вшелїяк, змаганя на висшим уровню вимагаю и векши трошки. На змаганьох у прешлей сезони освоєл єденац шампионски погари, а на остатнєй, котра закончени пред двома тижнями, викладал на седем местох и достал тринац найвисши припознаня, т. є. шампионски погари. – Цала фамелия уключена до того гобия, окреме синове Саша и Ваня, а од остатнєй сезони и мой перши унук Марко котри уж ма шампиона файти „перикер” – гварел Владимир Сеґеди. У сезони, змаганя ше отримує кажди викенд, експонати ше посила штварток на оценьованє, а внєдзелю ше преглашує побиднїкох. Пре таки темпо Владимир нє виклада исти голуби два раз за шором, бо им треба одпочинуц ше. Потераз викладал у дзешец местох Войводини котри источасно и места змаганя найвисшого ранґу тей часци реґиону – Нови Сад, Суботица, Зомбор, Сримска Митровица, Рума, Индїя, Зренянин, Кикинда, Нови Бечей и Вершец. Змаганє у Зомборе найпознатше змаганє у тей часци Европи, прешлей сезони там було виложене вецей як штири тисячи експонати. Критериюми за оценьованє ше знаю напредок. Важне же би кажда птица випатрала идеално, без хибох, нєєднако сцох, зоз шицкима пирками и єднаким числом з обидвох бокох, же би мала про сте триманє, видзвигнуту главу и ище вельо того. ДАКЕДИ БАРЗ ПОПУЛАРНИ ГОБИ Седемд зешатих рокох прешлого столїтия було вецей як дзешец озбильних голубарох у Дюрдьове, теди тот гоби бул барз популарни и при дзецох, та векшина мала дома голєм даєдну меншу животиню котру допатрала, голуби и заяци. Так то и нєшка, алє вельо менєй. Швет остава на младих, гваря, а два Сеґедийово ґенерациї ґу тому указали вельку прихильносц. А маю од кого и научиц, од свойого оца и дїда Владимира. Украсни дробизґ файту „брама” и „султан”, викладал дараз, алє вецей 16. MАРЕЦ 2018.

Перикер файта котра ше Владови пачи, алє ю чежше допатрац

нє виклада прето же чежко обновиц файту, чежко за ню найсц купцох за тоту файту украсного дробизґу. Таки почежкосци ма и при голубох. Чежко найсц квалитетни за обнову, окреме „опатицу”, котру вше кед викладал була шампион. Тераз ма штерацец пейц пари у матичним яту з пейц файтох рижних фарбох, найвецей „опатици” и „поштар”, штири файти украсного дробизґу до трицец фалати, шейсц файти папаґаї, седемдзешат фалати и украсни патулясти заяца файти „лєвова глава” котри ма коло трицец фалати. Пред штироми роками пременєни правила за змаганє, та у сезони мож отримац лєм єден державни шампионат. Два отримани у Зомборе и єден у Суботици и Беоґрадзе. Зомборски найприпознатши, бо на нїм єст вше вельо експонати, остатнїраз було штири тисячи, а у Беоґрадзе котри, як гвари Владимир, нє мал епитет державного шамионата, бо було дупло менєй експонати як у Зомборе. – Два файти сом викладал у Зомборе и Суботици. Шампиона Сербиї сом достал у файти „стандард поштаре”, а при файти „опатица” сом достал „шампиона”, бо на тим державним змаганю нє було достаточне число викладачох зоз тоту файту голубох, та сом нє мал право достац епитет державного шапиона – гварел Владимир Сеґеди, котрому шицки шампионати значни и шицки маю свою чежину. Вон уж тераз ма мали голубчата, та их окреме допатра же би мали добри условия за розвой и помалки их вибера и Унук Марко уж ма свойого шампиона пририхтує за змаганє.■

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВОСАДСКИ САЯМ: КНЇЖКИ, „АРТ ЕКСПО” И „ДРАГОКАЗИ”

■ ЗДОГАДОВАНЄ НА О. РОМАНА МИЗА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. Вуячич

Фото: Вероника Вуячич

На Новосадским сайме у Гали „Мастер”, од 7. по 12. марец, отримани Саям кнїжкох, вистава уметносцох „Арт Експо” и Саям образованя „Драгокази”. Нови виданя на руским язику, на Сайме кнїжкох презентовала и наша Установа, алє и Завод за културу войводянских Руснацох, як и Дружтво за руски язик, литературу и културу. Виставу „Арт Експо” означели маляре и ґрафичаре зоз Сербиї, през промоциї, вистави роботох у вецей подобових технїкох. Каждодньово були орґанизовани подобово колониї. Стреднї школи и факултети ше промововалo на Сайме образованя „Драгокази”. А будуци школяре и студенти могли достац информациї о условийох дальшого школованя.

РОК LXXIV ЧИСЛО 11 (3776) НОВИ САД, 16. МАРЕЦ 2018.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Фотоґрафия: 0677P

■ РУСКИ ВИДАНЯ НА МЕДЗИНАРОДНИМ САЙМЕ КНЇЖКОХ