RUSKE SLOVO 11

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ЖЕНОХ Зєдинєни нациї 1975. року 8. марец урядово преглашели за Дзень женох. У Сербиї ше тот дзень означує од 1914. року, а з тей нагоди ше орґанизує рижни трибини, гуманитарни акциї и програми з хторима ше обраца увагу и на положенє женох у дружтве, и на претаргованє їх дискриминованя. Но, заш лєм, остал и обичай того дня женом подаровац скромнєйши дарунок, лєбо квеце. У Руским Керестуре пре актуалну епидемиолоґийну ситуацию того року Дзень женох означени скромнo, а окрем у образовних установох и колективох, у центру валала могло купиц рижни файти квеца, прикраски, сувенири, а штанд мало и НВУ „Руске слово” на хторим ше предавало виданя по знїженей цени за 30 одсто. И у Дюрдьове, традицийно, у центру валала при пияцу предавало ше рижне квеце и ручни роботи, прикраски и инше. Туристична орґанизация Општини Вербас 7. и 8. марца орґанизовала „Базар красних стварох” на Площи Николи Пашича у Вербаше, на хторим було виложене квеце, лакотки и рижни дарунки за жени. В. В.

РОК LXXVII ЧИСЛО 11 (3932) НОВИ САД, 12. МАРЕЦ 2021.

■ МОЗАЇК: АЛЕКСАНДРА ШАНТА ИНСТРУКТОРКА У АВТО-ШКОЛИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0482P-B236

Фотоґрафия: 0275P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

Фото: Мария Афич

Фото: A. Meдєши

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ РОБОТНА АКЦИЯ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ

КЕД ХТОШКА ПОЧНЄ, ВЄДНО ШЕ ПОРОБИ БАРЗ ВЕЛЬО Пише: Михайло ПAШО, секретар Месней заєднїци Руски Керестур

Кед сом вибрани за секретара Месней заєднїци Руски Керестур, у яких условийох жиє мац ґдовица зоз двоїма дзецми и швекром, можем повесц же сом почал робиц роботу хтора ме прицаговала без закрица на хижи хторе почало премакац, моцно ме потрафело одскорей, прето же сом мал идеї и визиї як би цо баржей уна- и ришел сом же мушиме дацо зробиц. Так ше случела уж позната предзиц квалитет и красу живота у нашим валалє. Видзело ше акция кладзеня закрица на тот дом, пременєни облаки и дзвери... ми же знам препознац терашнї або потенциялни заєднїцки про- Барз важне же ше и до тей акциї дзечнє уключели велї Керестурци блеми, и чувствовал сом вельку дзеку и енерґию пошвецец ше зоз своїма пенєжнима прилогами, велї приватнїки конкретно зоз тому же би ше их ришовало кельо то лєм у нашей моци. Барз ми потребним материялом або другим цо требало до того обисца. мило же гоч ше з нашого валалу велї виселєли, ище вше єст надосц То була наисце заєднїцка акция, и як сом гварел, кед дахто почнє, вєдно мож барз вельо поробиц. Тота млади фамелиї, та и моя, хтори ту сцу Месна заєднїца мала би служиц нашим акция и мнє принєсла вецей самодовирия жиц, и видзел сом можлївосц доприжительом як перша адреса же би чула и и дзеки, прешвечел сом ше же зме на нєсц же бизме дома мали цо лєпши ришовала їх проблеми, а кед то сама нє може, добрей драги. Влонї зме успишнє сотруусловия за живот, цо красшу природу же би их унапрямовала кадзи треба. доокола. Вше ме водзи думка же наш Муши буц добри и отворени поштреднїк медзи дзовали и зоз Каритасом Нового Саду и витворели вецей проєкти, медзи нїма зме валал пожичели од наших награжданами и Општину Кула, а єден чловек и садзенє 700 древкох хтори нам обезшлїднїкох. Ґу тому, свидоми сом и нє вельо може. Но уж кед так, думам же ше печел Каритас, и на тоту акцию ше же Керестур нє лєм „обични” валал, шицки у нашим валалє мушиме обєдиньовац одволали 50 волонтере з валалу. алє за нас Руснацох важи и як народна и робиц вєдно Шицки видзиме же познати керестурски матка, та маме одвичательносц же би бул цо репрезентативнєйши и зоз своїм випатрунком и ушореньом. школски будинок Замок досц запущени, и тото цо зме такой могли Як познате, у нашей Месней заєднїци вше були заняти два особи, помогнуц то було очисциц циви на закрицу з хторих ше дижджовка а однєдавна з реорґанизациями, остало лєм роботне место секретара, прелївала и злївала по мурох. То випатра єдноставне, алє анї за док наша дотерашня рахунководителька премесцена до Кули, и роби таке дацо МЗ на жаль нє ма средства, та зме анґажовали наших за шицки месни заєднїци у општини. По моїм думаню, пре таки вредних огньогасцох хтори ше дзечнє волонтерски одволали на пременки ми у МЗ барз ослабени, бо би Месна мала служиц нашим тоту акцию. Ми з нашима моцами поробели перши крочай у жительом як перша адреса же би чула и ришовала їх проблеми, очуваню нашого Замку, а добре же тото питанє остатнї мешаци а кед то сама нє може, же би их унапрямовала кадзи треба. З єдним подзвигнуте и на висши уровень. словом, думам же би МЗ мала буц добри и отворени поштреднїк Тиж так ше цешим и як наш дїдо Мраз за Нови рок валалским медзи гражданами и рижнима здруженями хтори функционую у нашим дзецом подзелєл новорочни пакецики. Понеже пре епидемию нє валалє и Општину Кула, а єден чловек нє вельо може. Но уж кед так, ду- могло отримовац програми у завартим, чом би Дїдо Мраз нє мам же ше шицки у нашим валалє мушиме обєдиньовац и робиц вєдно. однєсол дарунки дзецом дому, на запраги, так як насправди? Кед сом 1. юлия 2020. року ступел на длужносц о.д. Секретара Реакциї були барз позитивни, нє лєм од дзецох алє и од їх родичох. МЗ, бул сом сам у канцелариї. Окрем контакту з людзми, велька Дзекуюци членом Конїцкого клуба „Русин”, так и у нєдобрим часц роботи секретара МЗ то административна робота. Папери, чаше випадло и цошка добре и красне. Нєшка зме у ище єдней велькей валалскей акциї, а то поровнац дописи, процедури. Нє було ми лєгко на початку, алє нє була ми то перша велька пременка дильови у нашим хотаре, на хтори ше парасти часто ходзели у живоце, а кажди початок бул чежки. Вельку потримовку сом поносовац до МЗ. Видзел сом же би дацо поробиц, а МЗ, могла мал од секретара МЗ Сивец, Бобана Дамяновича, хтори на жаль лєм орґанизовац акцию и лоґистично ю потримац. Людзе ше нєдавно настрадал у транспортним нєщесцу. Ище пред тим сотрудзо- наисце дзечнє одволали, нє сануюци свой час, машини и гориво. вал сом и учел вельо од тиж на жаль уж покойних секретара Наздаваме ше же нам и општина дакус вецей помогнє як цо Йоакима Надя, и правнїка Юлияна Медєша. Нєшка барз добре спочатку обецала. сотрудзуєме и зоз предсидательом Совиту МЗ Владимиром Олея- На концу мушим повесц же нє шмеме забуц же самодоприносу ром, вше на помоци и бувши секретар МЗ Михайло Сабадош. вецей нєт, та и прето Месна заєднїца нє ма вецей тоту моц як Ту важне спомнуц и одличне сотруднїцтво МЗ зоз комуналним цо скорей мала док мала свой пенєж хтори сами валалчанє подприємством „Руском”, и його директором Иґором видзельовали за свойо заєднїцки потреби. Я у канцелариї мам Фейдийом. Вше мам коло себе добрих людзох, зоз нїма крашнє лєм лопату за шнїг, най так у франти повем, гоч то наисце нє за шмих. И то помали, а вше баржей будземе шицки обачовац... и сотрудзовац, та вец єст и резултати. Медзи першима цо пришли до Месней дац заувагу, то родичи цо Асфалт на валалских улїцох нам пита прелїванє, бо є страши водза дзеци бавиц ше до нашого беби-парку при Церкви. Поносо- од 35 роки. Вельки проблем у валалє зоз одрутнима водами, вали ше же там барз попукана дражка. Зоз „Рускомом” и волонте- та вибудов канализациї нєобходна. Дзепоєдним явним обєктом тиж рами зме вибетоновали дражки, ґу тому зме дакус ушорели и желє- нєобходне реновованє. Окрем Замку, и школа премака, Дом култури нїдло и древа. У тей акциї нам дзечнє помогли и други здруженя, давно заслужел нову фасаду, тишлїрай. Валал то як обисце, вше як цо Церковни одбор, огньогасци, рибарске здруженє и конїцки пита руку домашнього и динар, а роботи єст гоч кельо. Цошка клуб и други гражданє хтори любя наш валал и сцу допринєсц оправиц, доправиц, а шицко кошта, окрем добрей дзеки. Думам же так треба роздумовац и дїловац.■ же би бул цо ушоренши. Друга векша акция хтору зме порушали з директором „Рускому” Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє була гуманитарного характеру за єдну фамелию. Кед сом видзел вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

12. МАРЕЦ 2021.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 5. Отримана схадзка Вивершного одбору Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 8. СО Жабель прилапела ребаланс буджета

■ Економия 10–11. Соларни плочи, шпоровне и чисте жридло енерґиї

■ Руске словечко 14–15. „Икабоґ”, нова кнїжка за любительох Гария Потера

■ Мозаїк 16–17. Александра Шанта, инструкторка у авто-школи

■ Култура и просвита 20. У Вербаше представена кнїжка о 30 рокох роботи КПД „Карпати”

■ Руске слово у швеце 22–23. Нова методолоґия на Попису жительства у Словацкей

■ Людзе, роки, живот 26–27. Стретнуце: Нина Ганя Дорокхазийова зоз Руского Керестура

■ Духовни живот 29. У цалей Епархиї почал Вельконоцни пост

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–37. У нїзших лиґох почала ярня часц фодбалского першенства

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок: Добродзечна роботна акция у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї: Мария Афич

ПРЕРАХОВАНИ РИЗИК У Амстердаме, у Голандиї, тих дньох отримана масовна „корона журка” на хторей вецей як тисяч младих цалу ноц уживало у друженю и музики познатих ди-джейох. Нє бул то илеґални „ивент” отримани без знаня власцох на тайомней локациї за хтору лєм вибрани можу дознац у обскурних глїбинох интернету. Напроцив, журка отримана з благословом, та аж и на инициятиву власцох Голандиї, хтори поволали младих и здравих волонтерох же би ше на єден вечар справовали на способ хтори до влонї бул каждодньови и нормални, а нєшка представя озбильне потупенє епидемиолоґийних мирох за хторе шлїдзи голєм пенєжна кара. Углавним, нащивителє були подзелєни до даскельо оддзелєних зонох. У єдней, шмело ше танцовац, шпивац, облапяц и пиц без маски. У другей, могло шицко спомнуте, алє без знїманя маски. У трецей, нащивителє могли робиц цо сцу, алє водзиц рахунку о физичней дистанци... Наявене же шицки нащивителє по нєдзелї буду тестирани на корону. Бул то свойофайтови „ин виво” медицински и социялни експеримент хтори ма два зарисовани цилї. Перше, випитац чи ше годно бизовац до такволаних „ковид-сертификатох” з хторима потвердзено здрави (лєбо вакциновани) Европянє годни шлєбодно путовац по державох Европскей униї. Друге, у пракси превериц же чи нєшкайши узвичаєни превентивни епидемиолоґийни мири на хторих ше базує наша „нова нормалносц” – маски, дистанца и керованє контактох, заправо маю ефект хтори им ше приписує. Нїхто ище нє бежи опрез друка з можлївима резултатами експеримента – можебуц ше у медзичаше медзи рейверами случи експлозия корони, можебуц ше часц похори а часц нє, кому уж як суд зене, а можебуц ше нє случи нїч... Аж вец годно бешедовац чи зме остатнї рок ишли по добрей драги, чи би глєдац нову. Гоч ше вше гласнєйше бешедує же Стари континент на прагу трецей габи епидемиї, Голандянє змогли моци войсц до „прерахованого ризику” и поставиц тото пи та нє, на сам предз пре то же ше пред тим уж зочели зоз найнасилнєйшима „анти-ковид” протестами у Европи и скоро та уставну кризу пре зраженє Влади, Парламента и Верховного суда коло остатнього „локдауна”. Епидемиолоґия, як и кажда наука, нє доґма. Стари правди зочени зоз новима спознанями можу престац важиц, а арґументи у обєктивним науковим процесу вше моцнєйши од звикнуцох. Окреме же ше и нови вирус, и чечуца епидемия, у велїх своїх манифестацийох нє справую и нє одвиваю по обчекованих моделох. Кед уж нє маме прави одвити, можебуц треба поставиц иншаки, прави питаня?

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року ”у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/III, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефон: 021/6613-697 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

12. МАРЕЦ 2021.

Новини „Руске слово” одликовани зоз Орденом братства и єдинства зоз стриберним венцом 1970. року.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНА СИТУАЦИЯ У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

ВАКЦИНОВАНИ, СЦЕРПЕНИ, СПАШЕНИ... З оглядом на актуални епидемиолоґийни тренди у жеми и реґиону, епидемия вирусу корона односно оберацей хороти Ковид-19 ище далєко од конца. Вакцинованє цо векшого числа гражданох затераз єдина кельо-тельо бизовна метода же би ше нагадло тото присловкове шветло на концу тунела

У

ж полни рок жиєме у циню епидемиї. Здогаднїме ше, перши пациєнт инфицировани з вирусом корона на териториї Републики Сербиї, хлоп штреднїх рокох з Бачкей То полї, уря до во де текто ва ни 6. мар ца 2020. ро ку. О тидзень и пол, 15. марца, у держави уведзени Позарядови стан. Охорених теди було 48 особи. Кед 19. марца число инфицированих прешло 100, у Сербиї урядово преглашени стан епидемиї хтори и нєшка тирва. У мед зичаше, по урядових податкох за прешли вовторок, по числу реґистрованих случайох инфекциї з вирусом корона приблїжели зме ше ґу пол милиона (494 106 особи), з тим же на присуство вируса потераз тестирани скоро 3,1 милиони гражданох. Од пошлїдкох инфекциї, односно оберацей хороти Ковид-19, за рок умарли 4 599 особи. Знова по урядових податкох зоз сайту Министерства здравя, процент смертельносци и далєй осцилує од 0,9 по 0,95, алє нє преходзи єден одсто охорених. ЧИ БУДУ СТРОГШИ МИРИ?

Фото: В. Вуячич

Нажаль, нашо Министерство узж длугши час нє ажурує числа кед слово о урядово вилїчених пациєнтох, односно особох хтори прелєжали Ковид-19. Прето нєт прецизни податки, алє лєм спекулативни оцени кельо нєшка єст особи з активну хороту, без огляду на чежину клинїчней слики, од найчежших пациєнтох хтори на респираторох, по тих хтори окрем позитивного резултату на тесту анї нє маю други симптоми. По єдней, оптимистичнєйшей формули, число госпитализованих пациєнтох треба помножиц зоз пейц, а по другей зоз дзешец, же би ше достало приблїжне число хорих на дньовим уровню. Иншак, остатнї тидзень число пациєнтох хтори змесцени на шпитальске лїченє прешло 4 000 особи. Лїкаре зоз ковид-шпитальох спозорюю же попри самих числох, хтори уж високи и вимагаю анґажованє комплетного кадрового потенциялу,

4 РУСКЕ СЛОВО

ище єд на при чи на за за ста ра носц же ро шнє про цент пациєнтох хтори ше госпитализую зоз озбильну клинїчну слику, и же ше єй симптоми розвиваю швидше як у предходних периодох епидемиї. Од початку марца обачлїво рошнє и число новоохорених на дньовим уровню. За остатнї седем днї, лєм раз було мен ше од шти ри ти ся чи осо би, кед ше нє ра хую днї викенда, през хтори ше узвичаєно тестира менєй гражданох як роботни днї. Же ше ситуация з епидемию ознова компликує, гуторя и вияви и вимоги такв. фаховей часци Кризного штабу, односно лїкарох хтори ше закладаю за свойофайтови „мегки локдаун”, односно заверанє шицких нєесенциялних и вислужних дїялносцох през голєм два-три наступни тижнї, а окреме през викенд. Строгши мири хтори применьовани през прешли викенд у тим контексту мож толковац як пробу за даяки нови, конкретнєйши мири, а уж за наступни викенд бизме требали знац на чим зме, понеже му вочи заказане зашеданє Кризного штабу. НЄ ПОГУБИЦ ДОТЕРАШНЮ РОБОТУ Таки наяви, одно сно лицитованя у медийох же цо нас чека наступних дньох, розумлїво, иритантни за вельку часц явно сци и людзох хтори уж вистали од шицкого у вязи з корону. Як арґумент, наводзи ше же одвичательни анї у другей габи епидемиї хтора нас потрафела у новембру и децембру, кед числа були драматично горши, нє роздумовали о драстичних мирох. Медзитим, треба мац на розуме главни мотив, а то очуванє динамики процесу и ефектох масовней имунизациї, бо нє мож вакциновац хорих людзох, та гоч су и без симптомох. Кед би и ревакцинованє пожнєло, шицки дотерашнї резултати страцели би смисел. Упечаток же Сербия покус у парадоксалней ситуациї, же ше безсумнїви успих кед слово о вакцинациї, покус обраца процив нас, односно же створене прешвеченє же „криза лєм цо нє готова”. З другима словами, же тот хто приял вакцину, уж безпечни, и нє представя ризик за других коло себе. Прето остатнїх дньох у фаховей явносци, односно виявох лїкарох имунолоґох обачлїва пременка наративу. Место скорейших, оптимистичних наявох же вакцинована особа буд зе цалком защицена починаюци мешац и пол од першей приятей дози, тераз ше бешедує же тот период у хторим би ше нє опущовац, два раз длугши, односно же ше полни имунитет розвиє три мешаци од першей дози. Здогаднїме, потераз у Републики Сербиї дати милион 650 тисячи дози анти-ковид вакцини, а вецей од 600 тисячи гражданє уж достали и другу дозу. По словох компетентних, вакцини єст досц за шицких заинтересованих же би их прияли, а порядно сцигую и нови транши шицких штирох вакцинох хтори ше применюю у Сербиї. И. Сабадош 12. MАРЕЦ 2021.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ВИВЕРШНИ ОДБОР НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПОПИС ЖИТЕЛЬСТВА ПРИОРИТЕТ У ТИМ РОКУ Порядна, 12. по шоре схадзка Вивершного одбору Националного совиту рускей националней заєднїци отримана пияток, 5. марца у просторийох Руского културного центру у Новим Садзе. Найзначнєйше на дньовим шоре було предкладанє точкох дньового шора предстояцей схадзки Националного совиту, як и предкладанє дзепоєдних одлукох. Як и вше на початку рока Национални совит, як и шицки институциї хтори под инґеренцию Националного совиту, подноша финансийни звити и звити о роботи у прешлим року, як и проєкцию финансийох и планох за чечуци рок. Пред си да те ль Ви верш но го од бо ру НС Ру сна цох Же ль ко Ко вач гва рел же у ка си Националного совиту у прешлим року було 16 418 738 динари, вкупно розходи були у суми од 15 903 738 динари, а коло 500 000 динари пренєшене до того року. У Звиту о роботи Националного совиту Руснацох, предсидатель Борислав Сакач обсяжно презентовал препатрунок шицких значних єдно роч них актив но сцох. По його зви ту, гоч були зочени зоз пандемию, Совит и його Одбори и Цела у прешлим року отримали коло 100 порядни и електронски схадзки. Члени Вивершного одбору водзели динамичну дискусию коло того Звиту, односно терашнїм моделу роботи Националного совиту. Но, на концу предсидатель Националного совиту Руснацох надпомнул же пре пандемию вируса корона наш живот на хвильку бул застановени и велї „нормалносци” на котри зме звикли були утаргнути. Алє пошвидко ше пренашло ришеня, та ше мож наздавац же у наиходзацим периодзе будзе вецей можлїво сци за витворйованє планох котри остали нєсполнєти. Обсяг финансийох и план роботи за тот рок шицких институцийох будзе исти лєбо подобни, яки бул и прешлого року. По податкох у поднєшених звитох шицки наши институциї хтори под инґеренцию Националного совиту успишно закончели прешли рок. Плани пре пандемию були кориґовани, та векшина була и отримана, алє присподобена ґу обставином. Од половки марца члени нашого Националного совиту векшу увагу у своїх активносцох даю Попису жительства хтори будзе у тим року. На схадзки Вивершного одбору Националного совиту дате позитивне думанє о кандидатови за директора Основней школи и Ґимназиї „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Наталиї Буински, хтора тераз окончователька длужносци директора. Схадзка Националного совиту Руснацох заказана за пияток, 12. марец, тиж у Новим Садзе. А. Паланчанин 12. МАРЕЦ 2021.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ЖЕНИ ХТОРИ ШЕ ПЕРШИ БИЛИ З ПОЛИЦАЯМИ

Сто и кус вецей роки познєйше, пануюца идеолоґия сцера трупла америцких роботнїцох хтори вимагали роботни права, право буц людске єство у людским швеце, та зоз авзлоґох и медийох емитує порученє „Панї, щешлїви вам 8. марец!” Панї... Жени хтори теди забити на улїцох америцких городох нє були панї. Анї нє сцели буц панї. Цалком нєпански, били ше з полицаями, вимагаюци же би ше их и їх дзеци припознало и третировало як людски єства, а нє як рабох у фабричних погонох. Мертви жени припадали нїзшей, знєваженей класи. Тей хтора служела панїцом, женом зоз висших класох. Їх дзеци робели уж од пейц-шейсц рокох, же би дзеци з висшей класи могли буц дзеци, мац дзецинство и здобуц воспитанє, манири, и образованє. Дзеци з роботнїцкей класи нє були дома же би здобули домашнє воспитанє. Вони росли у фабрики, за машину. Осми марец настал зоз борби женох роботнїцкей класи. Зоз борби з полицию. З труплох їх жертвох. Зоз жажди за шлєбоду, зоз гнїву пре нєправду. И нєшка, жени з тей класи правя, пакую и вислугую осмомарцовски дарунки женом з висшей класи. Їх дзеци нєшка, правда, нє иду до фабрики, алє су дома сами бо родичи у фабрики, знова без домашнього воспитаня, бо их нєт хто воспитац. Сто и кус вецей роки познєйше, у дакеди социялистичней жеми, Осми марец лєм манир, а нє револуцийне швето женох роботнїцкей класи. Постал своя процивносц. Постал швето за панї, страцел свойо политични коренї и значенє. Постал лєм каричка у длугоким идеолоґийним ланцу дисциплинованя шицких женох, та и тих з роботнїцкей класи. Же бизме були финки и нїжни, же бизме любели квеце и шицко цо красне. Же бизме мали манири и домашнє воспитанє. Же бизме були прикраска маркетинґу, празней култури и уметносци. Же бизме були часц дружтвеного лицемеря, а нє револуционерни субєкт историї. Же бизме участвовали у здушним скриваню милиярди погербених женох хтори зоз свою подлоплацену роботу оможлївюю идеалну слику жени у квецу, з манирами и домашнїм воспитаньом. Жени з роботнїцкей класи и нєшка скорей часу остаря од чежкей роботи. Церпя од хронїчних хоротох, затитосци од нєквалитетней поживи у розвитших державох, а од подкарменосци пре глад у худобнєйших жемох. Нє знаю дзе им и цо им робя дзеци, бо су по 10 годзини дньово вонка з обисца пре роботу. Нє чуваю свойо дзеци, бо чуваю люцки. Вонка з цудзого, подквартельошкого обисца, бо роботнїцка плаца нєдосц за свойо власне... Мушим повесц ище раз. Осми марец швето женох хтори ше перши били з полицию. Швето тей класи женох хтора нє преставала робиц нїґда през цалу писану историю. Женох хторе нїґда нє питали право на роботу, алє напроцив, же би ше их голєм дакус розобрало од роботи. Да нє робя по цали дзень. Да їх дзеци нє робя по цали дзень, а вец да їх дзеци анї нє муша робиц. То швето женох хтори ше били з полицию же би робели менєй. И нєшка то чежка єрес – менєй робиц, и ище ше прето биц по драже з державу, односно єй чуварами. Вец ясне чом Осми марец претворени до лєм ище єдного трошительного дня за дарунки и шопинґ. Жени з роботнїцкей класи валяю наводну святиню роботи. Валяю привид консензуса медзи класами. Валяю фундаменти сучасного дружтва. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ОПШТИНА КУЛА

ФОРМОВАНА КОМИСИЯ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ ЗА ПРОГРАМИ „ПОМОЦ У ЛЇЧЕНЮˮ У шветочней сали Скупштини општини Кула отримана схадзка Комисиї за запровадзованє поступку розподзельованя средствох зоз буджету општини Кула за финансованє програми „Помоц у лїченюˮ. За предсидателя Комисиї поставени Милинко Джувер, пред- Фото: www.kula.rs ставнїк гуманитарного Здруженя „1000 за 1000ˮ, док други члени, то представителє установох – Дома здравя Кула, Центра за социялну роботу општини Кула, Червеного крижу Кула, Здруженя за помоц МНРО и Општинскей управи Кула. На схадзки догварене же програма финансованя будзе залапйовац малолїтни дзеци котрим потребна помоц у лїченю. Вимоги ше будзе посилац Центру за социялну робо-

ту, а потим ше будзе сходзиц Комисия. Пенєж ше будзе виплацовац у єднократним виносу, а вкупна сума хтору општина Кула опредзелєла зоз буджету за тоти наменки 2 милиони динари. Фахово и администра тив но-тех нїч ни роботи за потреби Комисиї будзе окончовац Оддзелєнє за дружтвени дїялносци Општинскей управи Кула. Най здогаднєме, пред тим, предсидатель општини Кула Дамян Милянич стретнул ше зоз Милинком Джувером з цильом витвореня лєпшей координациї зоз гражданами хторим нєобходна помоц у лїченю, дзе догварене формованє Комисиї за розподзельованє буджетских средствох, на чиїм чолє будзе Джувер. Ан. М.

ОСМИ МАРЕЦ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОКРЕМНА УВАГА НА ТОТ ДЗЕНЬ Швето Осми марец ше у Руским Керестуре пре актуалну епидемиолоґийну ситуацию того року означело кус скромнєйше як потераз, а окрем у образовних установох, колективох, и по обисцох, Керестурци на тот дзень красни дарунки своїм женом, мацером, бабом и дзивком, могло купиц и у центру валала. Гоч општински Кризни штаб даскельо днї пред шветом наявйовал дводньове допущенє поставя-

6 РУСКЕ СЛОВО

ня тезґох за предаванє, пре погоршану епидемиолоґийну ситуацию на уровню держави, предаванє осмомарцовских дарункох було дошлєбодзене лєм на дзень Швета. Так ше на коло 13 штандох у центру валала могло найсц рижни файти живих квецох, як и креативни прикраски и сувенири, а медзи предавачами свой штанд мало и „Руске слово” зоз своїма виданями. Пре актуалну ситуацию Осми марец ше скромнєйше означело и у керестурским оддзелєню Дзецинскей заградки „Цицибан”, ПУ „Бамби” т. є. без традицийних програмох дзецох своїм мамом, гоч ше вони рихтали научиц винчованки мамом, а зоз виховательками пририхтали им и дарунки, алє их придали дома. Школяре нїзших класох Основней школи „Петро Кузмяк” зоз своїма учительками тиж означели швето 8. марец, на тот способ же на креативних роботньох своїм родичом направели винчованки и скромни дарунки, а нє забули и на директорку Школи и педаґоґинї. Ан. М. /М. А. 12. МАРЕЦ 2021.

mesta@ruskeslovo.com

У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ ПРЕДЛУЖЕНЕ РОВНАНЄ ДИЛЬОВОХ

З ДОБРУ ОРҐАНИЗАЦИЮ ВЕЛЬО ПОРОБЕНЕ У Руским Керестуре, 6. марца предлужена велька валалска акция ровнаня дильовох. На поволанку Месней заєднїци одволали ше 38 парасти хтори зоз свoїма тракторами и прикочами розвожели глїну по дильовох у керестурским хотаре. Глїну ше такой и розгартало и танїрало, а ровнанє предлужене и у тижню, зоз вельку поєднану машину. Кед хвиля допущи шицко би мало буц закончене за шлїдуюци два, три тижнї. На тот завод орґанизована велька акция, сход шицких учашнїкох и машинох бул на Ризничовей долїни при теметове, дзе вельки громади глїни пейц утоварйоваче кладли до прикочох, а тиж так и на улїци Ирини Провчи. Гоч чежко преценїц, по словох секретара Месней заєднїци и главного орґанизатора роботней акциї, Михайла Пашу, розвежене можебуц и 500 прикочи глїни. Найвецей на Червинску драгу, на дильoви на Билей и на други найкри-

тичнєйши места у хотаре, а робело ше од рана до вечара. Секретар Пашо барз задовольни же ше керестурки польопривреднїки котри ше обецали и одволали прешлей соботи участвац добродзечнє и зоз своїм горивом и механїзацию, а уж ше робело и даскельо днї у прешлим тижню, у мен-

шим обсягу. Було импресивне видзиц одволанє, схопносц и вельку сцелосц керестурских парастох же би вєдно, з моцнима машинами наисце вельо поробели. По їх виявох, свидоми су же тото робя за свойо добро, за олєгчани доход на свойо поля, та ше им и терашнє укладанє нєодлуга враци. Як виявел Пашо, наздава ше же у акциї, як наявела, ище вецей помогнє и Општина Кула, бо дильови у керестурским хотаре орґанизовано нє ушорйовани остатнї петнац роки, а зна ше же то заш лєм обовязка держави. М. А.

ИНФРАСТРУКТУРНЕ ЗБОГАЦОВАНЄ „ЛЇПОВАЧИ” НА ФРУШКЕЙ ГОРИ

СТРУЯ И ВОДА У ВИКЕНД ХИЖОХ Роками вилєциско „Лїповача” на Фрушкей гори нєдалєко од Шиду було познате ище у бувшей Югославиї, а окреме кед ше преславйовало Швето роботи 1. май, потим школяре приходзели на вилєти, а орґанизовали ше и рижни стретнуца у природи. Доокола „Лїповачи” находза ше вельо викенд хижи хтори заменєли дакедишнї колїби дзе людзе маю винїци и овоцнїки. З оглядом на тото же ше нєдалєко находзи познати валал Привина Ґлава зоз ище познатшим манастиром СПЦ, пред двома роками тот валал достал и водоводну мрежу. Намаганє локалней самоуправи у Шидзе же би ше „Лїповача” инфраструктурно збогацела, насампредз з вибудову водоводней мрежи и електрификованьом. Тото нєдавно на схадзки Скупштини општини Шид нависцел и предсидатель општини Зоран Семенович. Вон теди гварел же на „Лїповачи” єст вецей як 200 викенд хижи и же би велї жадали приключиц ше на електричну мрежу и водовод. – За тоти роботи сцеме конкуровац при Покраїнскому секретарияту за польопривреду, лєсарство и водопривреду, понеже нам вони барз помогли финансийно кед зме будовали водоводни мрежи у фрушкогорских валалох. Праве зоз Привиней Ґлави би пришла вода на „Лїповачу”. У плану маме привесц и електричну енерґию, а тиж насипац и драгу (дильов, лєтня драга) од окраїска Шиду у напряме „Лїповачи” – гварел предсидатель Семенович. Кельо власнїки викенд хижох буду зацикавени же би достали воду и струю и кельо то будзе коштац, затераз нєпознате. 12. МАРЕЦ 2021.

У Локалней порцийней администрациї нам руководитель Бранислав Нонкович гварел же сиґурно шицки викенд хижи нє леґализовани и нє находза ше шицки у порцийней системи кельо их єст, бо даєдни ище нє докончени, а даєдни ище у поступку леґализациї. Медзи власнїками красней викенд хижи и Владимир Гарвильчак зоз Шиду, хтори свой будинок леґализовал и тераз плаци и порцию. Вон тиж зацикавени же би достал струю и воду. – Ище у януару сом „Електродистрибуциї” поднєсол вимогу за електричну струю и затераз нє було позитивного одвиту, цо би мало значиц же ше муши приявиц векше число зацикавених. Тиж ше жадам прикапчац и на водовод кед то годно. Вшелїяк, людзе перше сцу знац кельо би то шицко коштало и чи то годни вифинансовац – гвари Гарвильчак. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА СКУПШТИНА ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА На порядней, шестей Скупштини општини Жабель, котра отримана у першим тижню марца, одборнїки гласали о шеснац точкох дньового шора, а медзи значнєйшима була и Одлука о ребалансу буджета за чечуци рок. Вигласане же приходи, приманя у чечуцим року буду нєполни осемсто милиони динари, а розходи и трошки у истим виносу, з тим же буджетски дефицит будзе коло осемдзешат тисячи динари. Средства чечуцей буджетскей резерви буду дзешец милиони, а средства сталней буджетскей резерви два милиони осемсто тисячи динари. О хаснованю сталней буджетскей резерви одлуку приноши предсидатель општини на предклад општинского Оддзелєня финасийох и буджета. По тим плану буджета за тот, 2021. рок, найвецей ше уложи до роботи локалней самоуправи, коло 233 милони динари. Потим, за предшколске воспитанє и образованє, коло 104 милиони динари. Такой за тим, за комунални дїялносци коло 77 милиони динари, за основне воспитанє и образованє коло 58 милиони динари, за орґанизацию транспорту и транспортней инфраструктури и политичну систему локалней самоуправи по коло 56 милиони динари, а за социялну и дзецинску защиту коло 55 милиони динари. За розвой култури и информованя Општина Жабель з буджета видвої коло 54 милиони динари. Вельо менєй ше будзе укладац до других ресорох. До розвою спорта и младежи коло 29 милиони динари, до польопривреди и руралного

Фото: www.zabalj.rs

розвою, як и защити животного штредку по коло 19 милиони, за штреднє образованє и воспитанє коло 13 милиони, а исто тельо и за розвой туризма. За здравствену защиту, по плану буджета за 2021. рок Општина Жабель видвої коло 8 милиони, за локални економски розвой 2 милиони, док за енерґетску ефикасносц и обновлїви жридла енерґиї, як и биванє, урбанизем и просторне планованє општина нє видвої нїч, односно нула динари. На схадзки, медзи иншим, вигласани Звит роботи месних заєднїцох, явних подприємствох, Општинского штабу за позарядово ситуациї, а прилапени и Рочни план роботи того Штабу. С. С.

ЗАКОНЧЕНЕ 95 ОДСТО ВОДОВОДУ ДО КОЦУРА И САВИНОГО СЕЛА

КОПЕ ШЕ СТУДНЇ ЗА СУЧАСНЕ ПОДМИРЙОВАНЄ У проєкту прикапчованя водоводних системох Коцура и Савиного Села на водовод у Вербаше, закончени 95 одсто роботи, сообщело ЯКП „Комуналєц”, а пренєсол општински сайт. Прикапчує ше цивоводи єден на други, а на самим жридлу копe ше ище два студнї и випитує трецу. Шицки роботи би мали буц закончени по конєц рока. Проєкт так задумани же би ше после Коцура и Савиного Села тота водоводна траса могла прешириц и на Бачкe Добрe Польо, Змаєво и Равне Село. З проєктами ше за

Фото: vrbas.net

8 РУСКЕ СЛОВО

средства конкуровало до Канцелариї за явни укладаня Републики Сербиї. Цала вредносц роботи виноши 4,1 милиони еври. Як виявел о. д. директора „Комуналца” Иґор Шкундрич, заєднїцки циль Општини Вербас и того подприємства же би шицки жителє општини могли пиц квалитетну воду. – Вецей як 2 000 ґаздовства у Коцуре и Савиним Селу по конєц рока буду приключени на централни городски водовод. Сучасни водовод за 1 300 ґаздовства у Коцуре и 800 у Савиним Селу, у сотруднїцтве з општину Вербас и нємецку инвестицийну банку KfW, будує ЯКП „Комуналац” и то найзначнєйша инвесиция за општину у остатнїх двох деценийох – гварел Шкундрич. – Обчекуєм же у шлїдуюцих двох мешацох буду закончени роботи на часци преширеня капацитетох жридла. Вец шлїдзи вибудов ушореня за третман води, реконструкция пумпней станїци у Вербаше и Савиним Селу, як и вибудов новей у Коцуре – визначел руководитель Дїловней єдинки „Водовод и канализация” Мирослав Фейса. М. Г. К. 12. МАРЕЦ 2021.

mesta@ruskeslovo.com

ГУМАНИТАРНИ БАЗАР ЗА ВАНЮ РОМАНА З ДЮРДЬОВА

ЖЕ БИ МОГОЛ ХОДЗИЦ Нєформална ґрупа гражданох зоз Дюрдьова, на чолє зоз Душицу Радишич, концом марца орґанизую Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц”. Поволує ше гражданох же би помогли єденацрочному Ваньови Романови

В

аня Роман на тринац мешаци першираз зламал косц. Пошвидко му дияґностикована хорота „склєняни косци”. Косци му на тельо слаби же нє можу тримац цело и барз ше швидко и лєгко можу зламац. На терапию за згусцованє косцох ходзел кажди три мешаци, алє вона нєдосточна за подполне змоцньованє косцох. Ваня мал вецей операциї, а по 2020. рок вецей як двацец раз зламал косци и на рукох и на ногох. Косци ламал и док спал, нєсвидомо. На вецей заводи му меняни шипки у косцох у ногох, понеже их прерастал, а праве теди єст условия же би ше ище лєгчейше зламали. Таке ше остатнїраз случело прешлого авґуста, кед нєзґодно кукнул. Зламал обидва ноги. НАДЇЯ – СУЧАСНИ ШИПКИ – Шипки му ище вше у ногох, а долня часц шипкох вишла з места дзе ма буц. Його хорота барз ридка. Нашо фаховци мало знаю о тим, понеже таке нє лїчели вецей як трицец роки, а шипки котри му потераз

ЗА ОШМИХ НАШОГО ВАНЇ Ваньови муша буц оперовани обидва ноги, за цо потребне 12 800 евра. Донацию мож уплациц на жирорахунок Ваньовей мацери, Ксениї Роман. Динарски рахунок: 160-5800100909914-62 Девизни ЕУР: 160600000085836998 IBAN: RS35160600000085836998 Донацию за Ваню Романа мож придац и на грекокатолїцкей парохиї у Дюрдьове, за цо ше заложел домашнї священїк о. Михаил Холошняй. До акциї ше уключела и дюрдьовска ОШ. Ваньово родичи го маю приявиц по 15. април за спомнуту операцию.

кладли були статични, нє прилагодзовали ше його росту. Надїя нам операциї з котрима ше до косцового шпику маю положиц сучасни телескопски шипки котри ше буду прилагодзовац його росту. Иншак, после каждей операциї Ваньови кус застановени рост, а пре части операциї на єдней ноги, вона кратша за штири центиметри – гварела Ваньова мац Ксения Роман. Перша операция ма буц у маю, а друга у авґусту того року. Оперовац го будзе ортопед, др Дмитри Попков зоз Русиї. Операция будзе у Беоґрадзе. Др Попков Ваньовей ма12. МАРЕЦ 2021.

цери гварел же ше остара же би Ваня достал телескопски шипки и же му будзе положени илизаров апарат. Вон таки операциї окончує у цалим швеце и потераз мал лєм три таки случаї як цо Ваньов. Иншак, Ваня кед мал три роки бул двацети по шоре реґистровани з тоту хороту у нашей держави, нє за остатнї дзешец, петнац роки, алє вообще. ПРИЯВЦЕ ШЕ ПОМОГНУЦ Дохтор Попков спозорел Ваньових родичох же би тоту операцию нє требали одкладац. Найвецей пре Ваньову психу, понеже ше уж почал бац од жеми. Асоцирує го на боль, ламанє косцох, операциї. Предлужованє кратшей ноги годно поробиц, оперовац аж док наполнї двацец два роки, понеже ше теди обчекує же ше гормони стабилизую и теди ше престава роснуц. Ваньова мац Ксения поряднє допатра Ваню и вше є зоз нїм, одвожи го до школи и помага му. Иншак, Ваню парняки и товарише барз любя, меркую на ньго и стараю ше о нїм и помагаю му. Вон цихи, алє вше нашмеяни и мили, добри школяр. Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц”, отрима ше на пияцу у Дюрдьове на нєдзелю, 21. марца од дванац по петнац годзин. Хто жада участвовац и на тот способ му помогнуц, треба же би ше приявел по 18. марец. Обдумани вецей змисти. Вецей гражданки ше уж приявели же донираю сладки и слани печива, дзеци придаю стари або нови бависка, кнїжки и подобне. Хто жада може ше приявиц же би плєтол варґочи до власох, же би лакировал нохци и друге, а пенєжи за тоти услугу буду донирани Ваньови. Тиж так, потребне же би ше приявели особи котри помогню у прихтованю Базара и предаваню продуктох з донациї. Окрем того, орґанизаторе обдумали и же би анґажовали аниматорох за дзеци з котрима ше годно сликовац, а пенєж од сликованя тиж будзе донирани Ваньови. – То нам нагода же бизме помогли єдному дзецку и же бизме му злєпшали дзецинство, одрастанє, а на даяки способ и цали живот. Поволуєм шицких заинтересованих же би ше приключели и донирали кельо можу и цо можу, нє важне на яки способ помогню, кельо донирую пенєжи. Важна дзека и одволанє гражданох, же би нас було цо вецей, же бизме вєдно єдному дзецку врацели ошмих – гварела Душица Радишич, при котрей ше мож приявиц и информовац, на число телефона 064/45-88-200.■ С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО

9

ЕКОНОМИЯ ЧИРИЧОВА ФАМЕЛИЯ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА МА СОЛАРНУ СИСТЕМУ

МЕНШИ РАХУНКИ, ЗДРАВШИ ЖИВОТНИ ШТРЕДОК У чаше кед панує вше менша доступносц конвенцийних жридлох енерґиї як цо нафта и ґаз, популарносц обновлївих жридлох енерґиї у експанзиї

Пише: Андреа МЕДЄШИ

П

ре високи цени енерґентох и вельки рахунки за струю, окреме у жимским периодзе, людзе у Сербиї вше вецей роздумую о соларней енерґиї. Ясне же причини за таке роздумованє и еколоґийни, очуванє здравого животного штредку, з оглядом на тото же главни город Сербиї тей жими уж вецей раз преглашовани за найзаґадзенши нє лєм у Европи алє и у швеце, а у дзепоєдних жимских дньох, по особним видзеню, анї Керестур вельо нє заостава. У Руским Керестуре ище вше нєт вельо обисца у хторих ше хаснує соларну енерґию, так же Чиричова фамелия, мож повесц, по тим питаню, за крочай опрез велїх. Владимир и Бояна Чирич зоз Вербасу ше до Руского Керестура приселєли пред пейцома роками. Хижу купели прейґ Конкурсу за малженски пари за купованє хижи на валалє, и такой истого року на закрице хижи одлучели ше поставиц соларни колектори за зогриванє води. УПИВАЮ СЛУНКОВО ЗАРЇ – Кед зме ше приселєли до Керестура, 2016. року, перше зме положели соларни колектори за воду. Вельо зме ше о тим едуковали прейґ интернету, и шицко зме финансовали сами, без даяких субвенцийох з боку держави. Тераз маме два розлични

10 РУСКЕ СЛОВО

системи. На закрицу хторе патри до двора маме положени соларни панели за струю, а на закрицу хтори обрацени ґу улїчки положени соларни колектори за зогриванє води, алє и за зогриванє обисца, и тоти два системи нє вязани єдна за другу – приповеда Владимир. Соларни колектори за воду упиваю слунково зарї, претворюю их до цеплоти, а цеплоту прешлїдзую прейґ чечносци за преношенє цеплоти, односно прейґ мишанїни ґликола и води, хтора вжиме нє маржнє. Тота чечносц за трансфер цеплоти ше потим зоз помоцу пумпи дриля до такволаного вименьовача цеплоти, а хтори ше находзи у соларним бойлеру. При преходу тей чечносци през вименьовач цеплоти, вода у соларним бойлеру ше зогрива. – Положели зме вакумски колектори хтори робя у шицких климатских условийох, та струю за зогриванє води за купанє и у кухнї нє хаснуєме, а на соларни бойлер нам прикапчане и централне зогриванє. Кед же нєт слунковей шветлосци, цо ше найвецей случує вжиме, вец нєобходне додатне зогриванє же би ше зограло воду, а у нашим случаю то догриванє води на пелет, або на струю зоз мрежи – приповеда далєй наш собешеднїк. Прешлого, 2020. року, Чиричово на закрице по ставели и соларни панели за струю. Як толкує Владимир, хтори и по 12. МАРЕЦ 2021.

ekonomija@ruskeslovo.com

фаху електро-технїчар и ма закончено тоту штредню школу, поставянє панелох нє компликоване, досц два днї же би ше роботу закончело. Панели нє чежки, та прето нє вимагаю змоцньованє кровней конструкциї, алє су длугоки, та му прето була потребна помоц приятельох. ОНЛАЙН СИСТЕМА – Система хтору ми маме, такволана онлайн, нє ма акумулатори, значи шицку струю ше троши такой. Вона синхронизована зоз мрежу, односно, муши мац єй напруженє. Перше ше троши струю зоз наших панелох хтори продукую струю, а шицко цо захиби „поцагуєˮ ше зоз мрежи. Постої и офлайн система, вона ма акумулатори у хторих ше збера струя и углавним є предвидзена за викендици, а роби нєпреривно и кед нєт струї. Онлайн система туньша, бо нє ма акумулатори хтори драги и вельо их треба – толкує Владимир Чирич. Кед слово о тим цо векшину найвецей интересує, а то мешачни трошки, Чиричово гваря: – Наисце нам барз зменшани рахунки за струю. Кельо точно, завиши од годзинох слунка през дзень. Зоз тима 12 панелами хтори маме, поведзме у юнию, юлию, авґусту, панели направя 14 до 16 киловати струї дньово. Док, наприклад у фебруару, тоти даскельо днї кед було слунка, мали зме коло 6 киловати струї дньово. Поведзме влєце, у тих трох мешацох, на мешачним уровню, рахунок за струю нам бул 1 000 динари. Значи було потрошене даяки 60 киловати на мешачним уровню и то 27 киловати тунєй струї и 33 киловати драгей. Понеже панели вноци нє активни, односно струю ше лєм троши, рахунки нє мож подполно звесц на нулу – гвари Владимир. ЦЕПЛОТНА ПУМПА ЗОГРИВА ВОДУ Влєце до системи за зогриванє Чиричово купели и цеплотну пумпу воздух-вода, хтора тиж роби на струю, алє тоту хтору сами випродукую. – Вонкашня єдинка цеплотней пумпи випатра подобно як клима, лєм ма два вентилатори. Тота вонкашня єдинка уруцує воздух од вонка до себе, дзе компре сор у цеплотней пумпи догрива тот исти воздух, а хтори потим автоматично догрива воду, и дриля ю през радиятори у обисцу.

12. МАРЕЦ 2021.

Значи, тота цеплотна пумпа зоз помоцу струї зогрива воду, алє ма вельо лєпше одношенє уложеней и достатей енерґиї, як електрични греяч. За уложени єден киловат струї, тота пумпа продукує 4 киловати цеплотней енерґиї. Док, поведзме, екектрични греяч за 1 киловат електро енерґиї да 1 киловат цеплотней енерґиї – толкує наш собешеднїк. Цена єдного панелу за продукованє струї була коло 250 евра, док за зогриванє води коло 75 000 динари. На перши попатрунок, як гваря Чиричово, видзи ше же инвестиция нє мала, алє понеже су ище млади, прешвечени су же ше уложени пенєж о даскельо роки виплаци. ПАНЕЛИ МАЮ ДЛУГИ ВИК – У оглашкох зме нашли фирму хтора предавала половни панели. Були хасновани дас 2 роки, алє им ґаранция 10 роки, цо значи же им моц после 10 рокох нє опаднє за вецей як 10 одсто. Соларни панели хтори випродуковани и пред 50 роками ище вше добре функционую. Купели зме 12 панели, а цена єдного панелу за струю коло 250 евра. Инвертор, односно електронски претворйовач єднонапрямней до вименковей електричней енерґиї, хтори ми маме, може претвориц до 5 киловати струї, так же вон би могол ище тельо панели потримац. Єден панел за зогриванє води коштал коло 75 000 динари, а ми их маме два. По даяких рахункох, за наш соларни бойлер би требало додац ище єден панел, алє затераз так. Влєце тоти два панели можу зограц до 60 ступнї води у бойлеру, и то може тримац даяки два днї без проблема. Значи, досц нам за комплетну воду у кухнї и за купанє нас троїх – задовольно приповеда Владимир. Кед слово о правним реґулованю поставяня панелох, нє потребни нїяки дозволи або подписованє контрактох, а як гваря Чиричово, роздумую и о докупйованю ище панелох за струю, алє лєм у случаю даяких законских вигодносцох. КЕД БИ ШЕ НАЗБЕРАНУ СТРУЮ ВЛЄЦЕ, МОГЛО ХАСНОВАЦ ВЖИМЕ – Цо ше дотика поставяня панелох за струю, за власни потреби продукциї струї, нє потребни нїяки будовательни дозволи и нєт нїяки контракти зоз Електропривреду Сербиї, понеже нє правиме звишок струї. Плануєме докупиц ище панели кед видзе даяки вигодни Закон о обновлївих жридлох енерґиї, хтори думам же у процедури, алє є ище нє прилапени. Тот закон би реґуловал статус одношеня продукователь-трошитель, односно, одредзовал би же цо зоз звишком киловатох през рок. Добре би було кед бизме назберану струю през лєто могли трошиц през жиму за цеплотну пумпу. Кельо одобрене киловати за годзину, тельо би ше могло поставиц киловати и у продукованю. Вироятно би одношенє було у реципроцитету 1 за 1, односно, кельо ше звишку струї випродукує през лєто, да тельо можеш потрошиц у даяким периодзе познєйше, наприклад, у шлїдуюцим мешацу. Нє обчекуєм даяки заробок з того, алє би було идеалне кед бизме на концу мешаца були на нули – заключує Владимир.■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРЕД САДЗЕНЬОМ КУКУРИЦИ

ЧИ БУДЗЕ ШАЦА ХТОРЕ ЛЮДЗЕ СЦУ Тих дньох нєт купиц кукурицу за садзенє од познатих продуковательох зоз иножемства, хтора остатнїх рокох при наших польопривреднїкох барз популарна, бо попри добрей аґротехнїки дава високи урожай

Пише: Мартица ТАМАШ

ОПТИМАЛНИ ТЕРМИН Кукурицу ше почина садзиц у априлу и оптималним термин за садзенє цали април. Польопривредни фаховци поручую же би ше концом марца по жеми, на хтору ше сце садзиц кукурицу, розруцало потребне количество азотного гною, а потим треба зоз шатвопририхтовачами порихтац жем. Нє треба уходзиц до жеми зоз чежкима машинами, пририхтованє жеми треба зробиц плїтко, на 10 до 15 центи, же би ше формовало мелке пасмо у хторим зарно лєгко и виключка, и зидзе. Садзенє кукурици треба окончиц док ше температура жеми стабилизує на 10 до 12 ступнї.

12 РУСКЕ СЛОВО

У

року за нами у польопривреди було ве- рици и штучни гной (Уреа) хтори ше роцей стресни ситуациї, як цо змена ви- зруца пред садзеньом, у предшатвовим соких и нїзких температурох и висушованє пририхтованю жеми, гутори Любомир Тамаш, директор Общей землєдїлвлаги у жеми. Шицко то зоскей задруґи „Клас” зоз Коцура. хабело пошлїдки на урожай – Тоти продукователє хтори лєм нашеньскей кукурици у нас на єден завод прикармюю жито и у жемох реґиону, та и у вони то уж поробели зоз минералшвеце, и тих дньох польоним гнойом Ан. Тоти хтори жито привредни продукователє прикармюю на два заводи, перше озбильно застарани чи прикармйованє жита окончели будзе досц кукурици за зоз гнойом Уреа, а тераз пошвидпредстояцу ярню шатву. ко за друге прикармйованє похаСовитнїк за ґенетику и сную Ан. Людзе ше рихтаю и за оплеменьованє зоз Инстисадзенє кукурици, приходза до затута за землєдїлство и задруґи, интересую ше чи єст шаца, градарство на Римских медзитим, дзепоєдни гибриди хишанцох у Новим Сад зе, бя. У першим шоре то гибриди з хтори од националного Любомир Тамаш иножемства, хтори вчас дозреваю значеня за Републику Сери хтори ше вєшенї на полю комбабию, др Драґан Бекавац, виявел же и попри нєвигодних прешло- йнує у зарну. Єст людзе хтори инсистую же рочних аґро условийох, на тарґовищу тей сцу праве Декалб 4943, а його затераз нєт. яри будзе достаточне количество шаца ку- Досц глєдани и шаца кукурици хтори прокурици и же у тим, 2021. року, з кукурицу дукує Пионир, и их нєт. Хибя тоти гибриди буду засадзени векши поверхносци, по- зоз увозу, а домашнї, як цо Земун полє и НС семе єст, и людзе хтори вєшенї ламу кумедзи 950 000 и милион гектари. курицу и вец ю у чуткох чуваю у чардаку, беру их, бо ше сцу на час порихтац за садЧЕКА ШЕ ГИБРИДИ З УВОЗУ зенє. Треба буц сцерпезлїви и рахуєм же ше Тераз актуалне заверанє жимскей бра- то шицко понамесца по початок садзеня – зди, людзе патра обезпечиц нашенє куку- гутори Любомир Тамаш. 12. МАРЕЦ 2021.

ekonomija@ruskeslovo.com

Вон гвари же нашо продукователє порихтани плациц за добре шаце, познате же Пионир и Декалб маю нависши цени, алє и же даваю найвекши урожай. ШАТВА БУДЗЕ ДРАГША – Райфайзен гибриди дакус туньши, а тиж су добри, ище туньши Лимаґраин и за Синджентово гибриди, а вец потим нашо домашнї гибриди, хтори цалком коректни. Дакус чежше одпущую влагу, алє єст од домашнїх нови гибриди, зоз вчаснєйших фао ґрупох, хтори скорей одпущую влагу и мож их вєшенї на полю лупац у зарну, лєм ше людзе чежше опредзелюю за нове... Скорей ше опредзелюю за тото цо уж випробовали – толкує Тамаш. Вон гвари же тогорочне садзенє кукурици будзе драгше у одношеню на прешли рок. – Маме тото цо людзе глєдаю, углавним ше найвецей глєда гної. Цени гнойох значно подрагшели у одношеню на прешли рок, а и нашенє драгше за даяки 5 одсто, алє людзе беру, бо продукция без штучного гною нє идзе. Субвенциї зменшани, бо цена горива нє пошла горе, та за тоту часц за гориво, од 1 200 динари, субвенция зменшана и тераз мож достац 4 000 по гектаре, цо справди символично. У нас гориво драгше, а субвенциї менши у одношеню на сушедни держави, а у цени горива, хторе хаснуєме на полю, плациме и отримованє драгох и шицко друге през акцизи – гутори Тамаш. МАКСИМАЛНО ШЕ УКЛАДА И ОБЧЕКУЄ ШЕ ВИСОКИ УРОЖАЙ Подприємство „Салкорп” ДОО (Salcorp), хторе специялизоване за тарґовину, менаджмент у аґрару и консалтинґ, у Вербаше ма окупне место за житарки и олєярки, ма своїх кооперантох, и попри минералних гнойох предава и шаца. Директор Иґор Салонски гвари же гною за ярнї польопривредни култури єст, а же кукурицу за садзенє чежко мож обезпечиц. – Тераз нє маме шаца кукурици, цо зме достали, тельо дакус, „на ложичку”, то зме подзелєли и маґазин нам празни. Треба же бизме достали ище єдно количество, увидзиме чи то будзе досц. Як купци, ускрацени зме за значне количество шаца од самих дистрибутерох. Шицки продукователє кукурици глєдаю Декалб, алє його нєт. Дистрибутере нас поинформовали ище у новембру прешлого року же шаце треба резервовац и ми волали наших кооперантох и глєдали од нїх же би ше опредзелєли, же им будземе резервовац шаце, алє вони нє верели же то так швидко треба реаґовац. У Войводини польопривреднїки найвецей сцу садзиц шаца Декалб, Пионир и КВС (KWS) и нашо польопривреднїки у Коцуре и Вербаше озбильни продукователє, даваю максималну аґротехнїку и жадаю максимални урожай. Чи то годни витвориц зоз менєй популарнима шацами, увидзиме. На розполаганю єст шаца других продуковательох фао ґрупи 600, 700 хтори длуго вєшенї маю високу влагу, кед ше будзе предавац олупану кукурицу, будзе ше досц одбивац пре влагу, або ше будзе мушиц ламац и чувац у чуткох у чардакох – гутори Салонски. Познавателє ситуациї гваря же причина за нєдостаток жаданих шацох и тото же ше досц нашеньковей роби вивезло, бо на Заходзе подруцела продукция ку12. МАРЕЦ 2021.

курици за садзенє, так же у нас тераз єст шаца, алє то найчастейше сорти хтори людзе престали садзиц, або их скорей анї нє садзели. – То нє сорта як жито або соя, при хторих мож садзиц и зарно з прешлорочней продукциї, з пойда, кед ше го дороби и запращкує. За садзенє гибридней кукурици ше муши випродуковац лєм нароком випродуковани зарна. Буду замени як цо Райфайзен, Синджента, ЛҐ (LG), алє людзе нє звикли на тоти гибриди, окреме нє тоти озбильни продукователє, хтори сцу вєшенї, уж початком септембра викомбайновац дозрету кукурицу, зоз нїзким процентом влаги, без одбиваня пре влагу. На розполаганю менєй популарни гибриди, хтори людзе скорей нє садзели и питанє яки ту будзе урожай, бо нє исто посадзиц Декалб, дзе ше зна же урожай будзе од 7 до 8 тони по гольту, алє даяки други гибрид хтори зродзи дас 5 тони по гольту, ясне же заробок будзе вельо менши – гутори Салонски. ВЄШЕНЇ ШЕ ЗНАЛО ЖЕ НЄ БУДЗЕ Владимир Ранков совитодавец за землєдїлство, заняти у Польопривредней фаховей служби Вербас гвари же ище вєшенї було ясне же нєт досц шаца кукурици. – На основи продукциї шаца кукурици на нашим подручу то було видно ище вєшенї, бо влонї була нєуспишна продукция шацох и у жемох у реґиону, у Мадярскей, Румуниї, так же нєт одкаль обезпечиц шаце. Физично єст шаца, випитане є и деклароване и находзи ше у центру за дорабянє шаца у Зомборе, алє нєт тоти гибриди хтори людзе звикли и жадаю и того року Владимир Ранков засадзиц. Нового шаца Декалб нєт уж два роки. Менши количества шаца мали дистрибутере Савакооп и Яґромаркет, хтори робя дистрибуцую скоро шицкей нашеньковей роби, алє то нє досц. Цо буду продукователє, нє знам, буду мушиц дацо пременїц, место кукурици вироятно буду садзиц сою, або слунечнїк – гутори Ранков. Вон гвари же тераз цалком нєизвесне чи продукователє кукурици зоз тоту аґротехнїку хтору порихтани уложиц достаню високи урожай и яки буду мац заробок. Вєшенї кукурица була 16,5 динари а тераз є 21,5 або 22 динари. Вєшенї соя була по 43 динари, а тераз ше предавала по 62 динари. Заробели гевти хтори могли тельо длуго чувац свойо зарно и хтори були порихтани на ризик. – И ми за нашо оглядни поля наручели кукурицу пред Новим роком. Нє знаме чи лєм хвиля виновата за мали урожаї нашеньковей роби, цо зробене при селекциї, дакеди ше плански идзе на меншу продукцию шаца, а чи кукурици нєт пре вивоз. На польопривреднїкох же би вибрали шаца хтори тераз мож обезпечиц, же би жеми дали шицко цо треба и рахуєме же и тогорочна продукция, кед у питаню гибриди, вируци нови фаворити, хтори ше добре укажу по високим урожаю – гутори Ранков.■

РУСКЕ СЛОВО 13

Число 38 Пририхтала: Славица ФЕЙСА

ИНТЕРЕСАНТНОСЦИ ЗА ОСНОВЦОХ

КНЇЖКИ ЗА ХТОРИМА ШЕ СКУРЕЛ ПРАХ

Такой дзешка по Новим року „Словечко” вам понукло даскельо интересантни кнїжки по руски, медзи хторима сце могли даєдну пренайсц и за себе. Правда, руска „кнїжкарня” вельо менша як тота цо ю маце у вашим месце, алє обецуєме же и надалєй будземе думац на вас. По тамаль, презнали зме ше хтори то наслови найинтересантнєйши основцом у Новим Садзе. И ниа, яки резултат: „Икабоґ”, „Шицко цо сом (нє) жадала”, и „Нєдоброти, чаривнїки 3” Починаме од першей спомнутей

14 РУСКЕ СЛОВО

Ш

мем ше ставиц же кажде хто пречитал голєм єдну кнїжку о Гарийови Потерови, зна хто то Дж. К. Роулинґ (Дž. К. Rouling). Гей, вона шветова писателька, авторка седем романох о Гарийови хтори написала од 1997. по 2007. рок, а праве по тих романох зняти осем гит филми. Преходзим на ствар. Спомнута писателька написала найновшу кнїжку „Икабоґ”. О чим слово? У тей интересантней сказки найдзеце приповедку о найщешлївшей жеми на швеце и щешлївих людзох у нєй, алє и мочварним подручу на єй сиверу дзе панує Икабоґ. Бул би то баржей мит о нїм, алє ше мит зна вимкнуц контроли… И цо вец? Цо ше шицко муши случиц же би зло обняло даєдну особу, або державу, и цо шицко потребне же би ше тото зло победзело? Спомнуту кнїжку позната писателька зоз Шкотскей почала писац медзи кнїжками о Гарийови, читала ю своїм дзецом док були мали, алє приповедку нїґда нє докончела. Прето ше єй дзивче Мекензи на ню гнївала, бо барз любела о тим слухац. После кнїжкох о Гарийови писателька нє писала пейц роки. „Икабоґ” зкончел на пойдзе. Можебуц би ище вше бул там, кед би ше влонї нє случела епидемия вируса 12. МАРЕЦ 2021.

slovecko@ruskeslovo.com

Ковиду-19, кед на милиони дзеци були заварти по своїх обисцох, кед нє могли ходзиц до школи, а анї ше дружиц з парняками. Писателька зняла шкатулу на хтору нашедал прах, поопатрала папери давно виписани з руку и дала ше до роботи. Цалу закончену приповедку по обласцох читала своїм дзецом, тераз уж тинейджером, хтори єй були перша публика. Вони були нєзадовольни же повируцовала часци хтори ше им дакеди давно пачели, та их вона шицки ознова врацела до приповедки, чудуюци ше же як так шицко попаметали. Приповедку прешлого року обявела онлайн, праве пре спомнуту ситуцию, а вец обявени и конкурс же би дзеци пречитане и илустровали. Пред коло пол рока, найлєпши илустрациї и вошли до тей кнїжки. Дж. К. Роулинґ гвари же барз уживала док писала тоту кнїжку. Вериме же будзеце и ви док ю почнєце читац. *** Друга кнїжка за хтору тиж велька заинтересованосц основношколских дзецох, то кнїжка писательки Драґани Младенович „Шицко цо сом (нє) жадала”. А приповедка так почина же у городу позарядова ситуация и дванацрочна Нина нє може буц з родичами. Становела ше у старей дотресканей бабовей хижи. Же би шицко було интересантнєйше, там и седмак Макс, єй тайна симпатия зоз школи. И нє одкриєме вецей. То заохабяме вам... *** „Нєдоброти чаривнїки 3”, наслов ище єдней кнїжки хтору написал Милош Кратохвил, чески писатель за дзеци. Тота кнїжка, треца по шоре з популарней сериї романох о нєроздвойних приятельох, хлапцох Михала и Филдия. Михал Соучек и Филип Фиялка добре познати юнаки „Нєдобротох” и нїяк ше нє можу помириц же достали назвиско „Духоловци”. У школи им ше пре тото видрижнюю.... Прето здумую лукавство. Сцу прешвечиц дружтво зоз школи же духи наисце постоя. А вец, з помоцу кнїжкох, приручнїкох, починаю учиц о врачанїнох. Вообще нє чежко задумац цо ше шицко може случиц кед таки рапухи, скаранїки, здумаю таке дацо. Може буц лєм шмишне и забавне нательо же би вас нагнало же бисце поглєдали тоту кнїжку и сами ше до того прешвечели. ■ 12. МАРЕЦ 2021.

Дзецински рисунки инспировани зоз кнїжку „Икабоґ”

РУСКЕ СЛОВО 15

МОЗАЇК ИНСТРУКТОРКА ВОЖЕНЯ – АЛЕКСАНДРА ШАНТА

У ТРАНСПОРТУ ТРЕБА МЕРКОВАЦ И НА СЕБЕ И НА ДРУГИХ

Пише: Тамара САЛАҐ

Ч

Дошлєбодзенє, дозволу, за Б и Ц катеґорию за вожачох, Александра Шанта зоз Дюрдьова здобула кед закончела стредню Транспортну школу „Пинки” у Новим Садзе. Такой як закончела школу, позарядово рушела на драгови транспорт. Зоз 21 роком и 5 роками искуства у воженю авта, Александра мала право здобуц и пияти ступень, и лиценцу за инструктора воженя Б катеґориї

асто ше случує же кед дахто у фамелиї ма прихильносц ґу дачому, та ше то пренєше и на дзеци. Така подобна ситуация и при Александри. – Було ми 14, 15 роки кед сом першираз шедла до авта з того боку дзе вожач. Нїхто ме нє наганял, алє сом сама надумала же сцем научиц вожиц авто. Мойо шицки у фамелиї маю вязи зоз транспортом, алє мой бачи мал найвецей сцерпеня зо мну, та ме вон и научел вожиц авто – почина приповедку Александра Шанта. По законченю стреднєй школи, одлучела же предлужи по истей драги. Уписала ше на пияти ступень, за инструкторку воженя Б катеґориї. После двох рокох поробела специялистичну роботу зоз хтору одбранєла шицки испити. – Специялистична робота значи же требало написац, т. є. обяшнїц єдну годзину од 45 минути воженя, а вец шлїдзела практична часц, односно воженє. Теди я була на месце инструктора и тото цо сом мала написац у роботи, тото сом мала и указац у практичней часци – задаток ми бул

указац як би випатрала єдна годзина воженя. Кед ше тото шицко положи, потребни папери ше посила до Беоґраду до безпечносци транспорту, а вони потим одобрую лиценцу за инструктора – толкує Александра.

ТРЕМА НА ПОЛИҐОНУ Скорей як цо достала лиценцу Александра робела у „Лиру” и там здобула початне роботне искуство. Нє пренашла ше на тей роботи и нє пачело ше єй, алє финансовала себе лиценцу за вожача. У маю прешлого року кед достала лиценцу за инструкторку воженя, почала и робиц у Авто-школи „Леа” у Новим Садзе. – То перша Авто-школа дзе робим як инструкторка. То єдно нове искуство и виволанє за мнє, алє щешлїва сом же ми ше жаданє витворело. Мушим припознац, кед сом починала робиц, мала сом кус и трему, а найвецей од полиґону. У стреднєй школи сом нє вожела на полиґону, прето сом ше дакус обавала же як я то будуцих вожачох научим, гоч сом за лиценцу мушела прейсц и научиц и полиґон, алє то було ище досц швиже. Думам

же ми олєгчанє було тото же сом перших двох кандидатох познала, та ми було лєгчейше ошлєбодзиц ше од тей треми. Кед сом починала, обавала сом ше же чи то я годна пренєсц свойо знанє другим. Лєгко то кед ти шеднєш за волан и вожиш, алє треба то шицко научиц особи хтори, можебуц, нїґда нє шедли на место вожача. Нормално, постоя кандидати хтори уж знаю вожиц, та дакеди то олєгчанє, а дакеди и нє. Чежко научиц дакого хто уж зна вожиц – виправиц тото цо погришно роби у транспорту, у воженю и научиц го по школски вожиц. Важне буц змирени у тей роботи и буц добри педаґоґ, а и психолоґ, а вшелїяк и нє мац страх од воженя, од транспорту – гутори инструкторка Александра.

ТЕОРИЮ ХАСНОВАЦ И У ПРАКСИ Кед же скорей Александра и мала трему од обучованя кандидатох на полиґону, тераз ше звикла, то єй,

16 РУСКЕ СЛОВО

12. МАРЕЦ 2021.

mozajik@ruskeslovo.com и нє кажде исто учи, та и за тото треба мац порозуменя. Дакеди, кед уж вельо раз повториш єдно исте, а вони каждираз на тим гриша, мушиш буц и строгши, алє то лєм прето же муша научиц же воженє нє бависко – приповеда Шантова.

ЯКЕ ТО – ЖЕНА, А УЧИ ДРУГИХ ВОЖИЦ

АЛЕКСАНДРОВА КАНДИДАТКА Оливера Пап зоз Дюрдьова уписала ше праве до тей Авто-школи дзе роби Александра Шанта. Вона на годзини теориї почала ходзиц у новембру прешлого року, а у децембру положела теорийну часц. Уж у януару того року почала вожиц праве при инструкторки Александри. – Авто-школу зоз Нового Саду вибрала сом прето же часто будзем вожиц праве по Новим Садзе, а там векши интензитет транспорту, та сом сцела такой звикнуц ше на гужву, на семафори и подобне. Нормално же ми мило же ми инструкторка Дюрдьовчанка, бо є млада и полна елану за роботу. Крашнє ше одноши ґу кандидатом, намага ше шицко обяшнїц. Теорийна часц ми прешла досц лєгко, нє мала сом проблеми. Тераз кед вожим и применюєм теорию и у пракси, можем повесц же то уж цалком друга приповедка. Ми на теориї лєм учели хтори транспортни знаки цо знача, правила у транспорту, и тераз шицко тото треба применьовац док вожиме, у гужви. Обачела сом при себе, а тиж так и инструкторка ми вше гутори, же най вецей провадзим транспортни знаки. Нє таке страшне научиц вожиц, алє кед ши у авту треба лєм о тим роздумовац, треба слухац инструктора. Помали ше приблїжує и вожацки испит, видзи ми ше же сом порихтана, алє резултати ище увидзиме – приповеда Оливера Пап, будуци вожач.

як гвари, и нагода поприповедац зоз колеґами и научиц и дацо нове, достац рижни совити. Зазначовала себе цо чула и слухала совити старших и искуснєйших инструкторох, и так вибудовала свой способ роботи. – Барз важне же би кандидати тото цо научели зоз теориї хасновали и у пракси. Найчастейша гришка при кандидатох же нє провадза транспортни знаки. Вшелїяк же ми, кед 12. МАРЕЦ 2021.

починаме обуку, на першей годзини повториме основне, цо ше дотика транспорту вообще, а и цо ше дотика авта, так наприклад дзе ше находзи мотор, акумулатор, дзе ше сипе чечносц за уцерачи, итд. Вец ше преходзи на вонкашньосц авта, як и цо муши буц у ґепеку, а там муша мац першу помоц, а аж вец ше шеда до авта. Вец ше толкує цо ше дзе находзи, хтора папуча за цо служи, дзе ше находза указоваче напряму, як ше пременї швидкосц и подобне. Потим ше руша вожиц и нормално, а у цеку воженя випитуєм. Нови вожаче муша повторйовац цо научели на преподаваню и повторюєме тото цо би требали знац. На перших годзинох виберам же би вожели по улїчкох дзе нєт вельо транспорту, алє заш лєм єст знаки и пешацки преходи, на цо треба вше мерковац. Потим шлїдуюци два годзини ше вожиме по дакус векшим интензитету транспорту, дзе ше вежба престройованє, полукружна драга, трецу швидкосц итд. А вец познєйше уходзиме до векших гужвох и вожи ше звонка населєних местох. Кед ше загаши авто кандидатови док вожи, вежбаме як го треба ознова порушац, бо ше часто людзе у тей ситуациї знємиря кед су нє увежбани – толкує Александра. Кажди кандидат иншаки и зоз каждим инструкторка муши знац як може робиц. Александра ше намага преношиц кандидатом, будуцим вожачом, же воженє то єдна барз интересантна дїя и учи их же би ше нє бали док вожа, а з другого боку, учи их и же важне вожиц безпечно. – Видзи ми ше, праве прето же сом жена, же якошик младим лєгчейше опущиц ше, нє боя ше одо мнє. Мам сцерпеня за нїх и думам же им ше то пачи. Нє кажда особа иста

Инструкторка Александра ше намага будуцим вожачом поєдноставиц наприклад бочне паркированє, бо гвари же кажди инструктор ма свой способ роботи, та так и вона. Тиж так, нє сциска папучи на єй боку часто, праве прето же би тоти цо уча сами похопели и научели же дзе гриша, а цо добре робя. – Коментари же жена инструкторка було вшелїяки и єст рижни думаня о тим. Од тих же сом млада и нєискусна и же нє маю довирия до мнє, алє и же бим тоту роботу нє достала кед бим ю нє знала робиц. Кандидати тиж так маю розлични коментари. Єдни гуторя же дзе при жени учиц вожиц, док други знова же то супер, же им ше пачи при мнє, прето же обука интересантна и динамична. И гоч сом дараз лєм даскельо роки старша як кандидат, можем повесц же ме озбильно похопюю – щиро гвари Александра, инструкторка у Авто-школи. Шантова барз люби свою роботу и вше ше радує кед шеда до авта и почина робиц. Гварела ище же би нїґда нє меняла роботу хтору тераз роби. План за далєй єй ище ше усовершовац у фаху. – Понеже кажди кандидат, особа, иншака и на иншаки способ учи, то и за мнє нове искуство. Скоро кажди дзень научим дацо нове и верим же вше будзе так. Любела бим єдного дня отвориц и свою авто-школу – закончує Александра. Кед ше почина вожиц, треба мац минималну дозу страху, поручує Александра, алє треба мац довирия до свойого инструктора, а будуцим а и терашнїм вожачом совитує же най вецей патра до ретровизора и най обачую и почитую транспортни знаки и пешацки преходи. А цо ше дотика женох хтори ище нє положели за авто, най превозиду страх и най докажу же и вони можу буц добри вожаче. ■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОМОЦИЇ ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯКˮ

НАЩИВЮЄ ШЕ ОКОЛНИ ОПШТИНИ

Промоция Штреднєй школи Петро Кузмяк” з Руского ” Керестура т. є. єй напрямох ґимназиї на руским и сербским язику и готелиєрско-туристичного технїчара, гоч у специфичних обставинох епидемиї, почала штредком фебруара и предлужує ше як допущую околносци. Перше ше ґимназию презентовало у домашнєй школи школяром осмей класи, а штредком мешаца и туристичного напряму. Тоту промоцию малим матурантом презентовала професорка Єлена Миркович и даскельо школяре зоз того напряму. Промоция отримана и прейґ мудрей табли у самей школи и зоз шведоченями школярох. Цали остатнї тидзень у фебруару керестурска Штредня школа ше представела у вецей местох општини Оджак, одкаль традицийно приходзи вельке число школярох на школованє до Керестура. Промоция почала у Каравукове, потим у Раткове, Лалитю, Сербским Милетичу, а пририхтали ю и участвовали у нєй, попри представительох школярох зоз обидвох напрямох, и професорки Єлена Миркович, Анико Войчена и педаґоґиня Любица Няради. Презентация представела саму Школу, єй напрями, Дом школярох и шицки змисти котри школа понука. Акцент бул и на звонканаставни активносци прейґ видео материялу, кабар-коду за Инстаґрам, туристи порихтали и квиз о туристичних

дестинацийох, а тиж и була и анкета за заинтересованих школярох. Презентация далєй була планована у општинох Кула и Вербас, алє є претаргнута пре погоршанє епидемиолоґийней ситуациї. Источашнє ше кончи и презентация на дружтвених мрежох, а зоз Националним совитом Руснацох, представнїки Школи планую нащивиц и руских школярох у школох у Коцуре и Дюрдьове. М. А.

У ҐОСПОДЇНЦОХ

ЗА ДАРМО ГОДЗИНИ ЗОЗ ФИЗИКИ И ХЕМИЇ Пред трома пиятками, 26. фебруара, у Ґосподїнцох почали задармо годзини зоз физики и хемиї за малих матурантох, як помоц за добудованє знаня и пририхтованє за покладанє малей матури. Годзини за осмакох задармо, пририхтує и дава Любина Пантич наставнїца хемиї и физики у пензиї, котра робела у ґосподїнскей ОШ. Дзекуюци велькей потримовки директора ґосподїнскей ОШ Дарка Вранешевича, тамтейшей настванїци физики и хемиї Верици Тот, алє и предсидателя МЗ Ґосподїнци Бориса Страживука, Любини ше зоз своїм добронамирним дїлом и того року удало обрадовац малих матурантох, алє и їх родичох зоз безплатнима годзинами. Любина трима приватни годзини од 2008. року, одкеди є у пензиї, а малим матурантом помага од 2016. року. Вше их починала тримац каждодньово штири год зини концом децембра, а вец у другим полрочю пиятками по три годзини. Перше у будинку ОШ, а вец у МЗ

18 РУСКЕ СЛОВО

ЗНАНЄ НЄФУНКЦИОНАЛНЕ – Тота актуална система роботи зоз школярами нє дала добри резултати. У ґрупи мам школярох котри маю барз добре знанє, позарядове, алє заш лєм, ґенерално чувствує ше же им вельо того хиби у знаню. У шицким тим барз позитивне же приходза на годзини и же сцу научиц – гварела Любина. На годзинох школяре шлєбоднєйше бешедую и розправяю чом дацо так як є, а за тото ше їх наставнїца Любина и заклада. Наставнїца у пензиї Любина Пантич помага малим матурантом

дзе их и у тим периодзе трима. Понеже ище вше актуални вирус, мали матуранти розподзелєни до ґрупох. – Пожадала сом помогнуц маломатурантом, бо сом обачела же им таке потребне, нє пре нєзнанє, алє пре страх. За нїх покладанє малей матури одлучуюце за живот. Нє лєгко указац вкупне знанє з телїх предметох за даскельо днї. Годзини тримам од годзини до пол седмей предвеча-

ром. Задовольна сом же приходза дзеведзешат одсто матурантох, двацец дзевец школяре, цо найвецей потераз. План сом обдумала так же бизме поробели шицки задатки. Намагам ше научиц их же би роздумовали, же би тото цо научели практично применьовали, то ми циль – гварела Любина Пантич, котра активна и при валалским здруженю женох, алє и у орґанизациї Подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова” у Ґосподїнцох. С. С. 12. МАРЕЦ 2021.

kultura@ruskeslovo.com

IN MEMORIAM

ВЛА ДИМИР ДУДАШ (1933–2021)

Стреду, 3. марца 2021. року, у Петроварадину у 88. року живота умар Владимир Дудаш, длугорочни директор Руского народного театра „Дядя” . Народзел ше 4. децембра 1933. року у Руским Керестуре. Ту закончел основну школу 1944. року и 4 класи ґимназиї з малу матуру 1948. року. Стредню зубарску школу, оддзелєнє за зубних технїчарох, закончел у Новим Садзе 1951. року. Перше роботне место як зуботехнїчар достал 1951. року у Сенти, а од 1952. по 1955. робел у Оджаку, вец два роки у Кули. Од 1958. року по пензионованє 1992. робел у Руским Керестуре. Зоз театралну дїялносцу ше почал занїмац 1952. року, кед почал робиц як зуботехнїчар у Сенти, а предлужел 1953. року у Руским Керестуре дзе почал перше ґлумиц, а вец и режирац. У нашим театралним живоце є присутни и як член рижних руководзацих целох. Полни 22 роки бул директор Руского народного театра „Дядя” з його сценами у Руским Керестуре и Новим Садзе. Ґу його анґажованю у театралней дїялносци у нашим Театре приключела ше и його супруга Ана (дзивоцке презвиско Папуґа), котра указала значни ґлумецки талант, цо потвердзує Златна плакета, освоєна на Союзним фестивалє у Требиню, за найлєпше одбавену улогу Панї Печом у театралним фалаце „Опера за три ґроши” Бертолда Брехта, у режиї Драґена Колєсара. Мож повесц же то були и „златни часи” драмского аматеризма у Керестуре. Рихтало ше и по 5–6 премиєри рочнє на сценох у Керестуре и Новим Садзе, а велї з тих представох за старших, младежски и дзецински и нашо ґлумци у нїх, освойовали найвекши награди и припознаня на покраїнских, републичних и на смотрох на уровню тедишнєй Югославиї. Госцовало ше вельо, обновени и запровадзени нови вязи з театрами у Републики Словацкей и Зaкарпатскей обласци України. Попри тедишнїх наших найлєпших и найвекших ґлумцох на обидвох сценох театра, и режисерох, як наших руских, так и тих цо режирали як госци, шицким тим досягом, та и тому же Руски народни театер здобул визначне мено у аматерским живоце тедишнєй Югославиї, вшелїяк же допринєсло и добре руко12. МАРЕЦ 2021.

водство и орґанизация, хтору, попри орґанох Театра, очольовал и Владимир Дудаш. Окрем у Театре, Владимир Дудаш бул анґажовани и у орґанох Драмского меморияла Петра Ризнича Дядї, а вецей раз бул и його предсидатель, потим и у Фестивалє култури „Червена ружа”, дзе вецей роки бул на чолє Комисиї за госцох Фестивала. Активни бул член руковод зацих целох Дружтва за руски язик, литературу и културу, окреме його Секциї у Руским Кере стурте. Бул предсидатель Надпатраюцого одбору Дружтва и длугорочни предсидатель Секциї Дружтва у Руским Кере стуре. Донєдавна бул и активни член Рускей матки и у орґанох Шветового конґреса РРЛ. Його дружтвена активносц замеркована и звонка нашей култури. Бул порядни и активни член Предсидательства Културно-просвитней заєднїци Войводини, член Предсидательства Союзу аматерских театрох Войводини, Предсидательства Културнопросвитней заєднїци Општини Кула у вецей мандатох, а мал и други задлуженя у тей обласци. За свою активносц достал значне число наградох и припознаньох, медзи котрима и престижни награди и припознаня, як цо то Златна значка Союзу синдикатох Сербиї, „Искри култури” и „Зарї култури” од културно-просвитних заєднїцох Войводини и општини Кула. потим Бронзова, Стриберна и Златна плакета Театру „Дядя”, Специялне припознанє Драмского меморияла. Владимир Дудаш бул окреме активни у РНТ „Дядя” и у нашей култури по 2003. рок, кед тот театер уступел ме сто новоформованому Рускому народному театру „Петро Ризнич Дядя” як профе сийней установи у култури, котру основал Национални совит Руснацох. Теди уж и його здравє було начате, а ище баржей здравє його супруги, и мушели ше поцагнуц зоз явного живота. Нажаль, Ана Дудаш умарла 18. априла, а похована є 20. априла 2020. року, а о нєполни рок ше и Владимир „пре селєл” ґу нєй. Владимир Дудаш поховани 4. марца 2021. року на теметове у Руским Керестуре. Дюра Латяк

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА XI МЕДЗИНАРОДНЕ ЗМАГАНЄ МЛА ДИХ ТАЛАНТОХ „МИТА ТОПАЛОВИЧ” У ПАНЧЕВЕ

КРИСТИНИ АФИЧ ПЕРША НАГРА ДА ЗА СОЛО ШПИВАЧОХ Кристина Афич зоз Руского Керестура, школярка III класи штреднєй Музичней школи „Петар Коньовичˮ у Зомборе, нєдавно достала 1-4 награду (92,85) за соло шпивачох на 11. Медзинародним змаганю младих талантох „Мита Топаловичˮ, хторе отримане 6. и 7. марца у Панчеве. Змаганє орґанизовала Музична школа „Йован Бандурˮ зоз Панчева, а гоч є медзинародного карактеру, того року пре епидемиолоґийну ситуацию було отримане лєм на уровню Сербиї. Кристина школярка при професорки Силвиї Минеи, хтора ю и пририхтала за змаганє, а на хторим попри нєй участвовали ище 11-ецеро змагателє у єй катеґориї. Кристина наступела зоз трома шпиванками анґлийского, шпанского и италиянского автора, а зоз клавирским провадзеньом корепетиторки Ружици Павлович. На сомнутим змаганю, Кристина участвовала штварти раз и кажди раз освоєла даєдну од перших наградох, а у другей класи основней шко-

ли и лауреат за нїзшу музичну школу. – То ми було штварти раз же сом участвовала на тим змаганю, и задовольна сом зоз своїм наступом. Наисце ми, после тельо часу, хибели концерти, путованя и друженя хтори шлїдза зоз наступами, и шицким нам ше здало мац нагоду представиц тото цо зме през рок рихтали. Но нажаль, виостала тота права концертна атмосфера, понеже присуство публики нє було допущене, та нє було анї интеракциї зоз публику, а анї нам, учашнїком, нє було дошлєбодзене провадзиц других змагательох з публики. У каждим случаю, фине чувство було наступиц после длугшого часу – задовольно гвари наградзена учашнїца. Кристина нєдавно наступела и на манифестациї „Дзень Зомбора” хторе було отримане 17. фебруара, а на хторим як солистка одшпивала даскельо старогородски писнї пошвецени Зомбору у провадзеню тамбурового оркестра своєй Музичней школи. Ан. М.

У КУЛТУРНО-ПРОСВИТНИМ ДРУЖТВЕ „КАРПАТИ” У ВЕРБАШЕ

ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ О 30 РОКОХ РОБОТИ

У Култуно-просвитним дружтве „Карпати” у Вербаше 27. фебруара отримана промоция кнїжки „Карпати” 1990–2020, хтора порихтана з нагоди 30 рокох роботи и иснованя того Дружтва. Програму промоциї отворел и учашнїкох програми, публику и госцох привитал предсидатель Дружтва Славко Барановски. Вон привитал Олену Папуґа, державного секретара у Министерстве за людски и меншински права и дружтвени диялоґ и нашого познатого маляра Владу Нярадия, хтори Вербащань и приятель Дружтва „Карпати”. Папуґова повинчовала членом „Карпатох” 30 роки богатей активносци Дружтва и пожадала им успих у дальшей роботи, а Владо Няради з нагоди ювилея уручел Барановскому єден свой малюнок, хтори подаровал КПД „Карпати”.

20 РУСКЕ СЛОВО

Мишана шпивацка ґрупа „Карпатох”, хтору водзи дириґентка Надїя Воротняк виведла по єдну шпиванку на руским и на українским язику и їх наступ провадзел оркестераДружтва. Потим о кнїжки бешедовали члени редакциї: др Деян Загорянски, хтори и подпредсидатель КПД „Карпати”, Василь Дацешен и Ярослав Комбиль. О кнїжки и о роботи КПД „Карпати” бешедовал и академик Юлиян Тамаш, хтори роботу Дружтва спатрел у ширшим контексту. После промоциї кнїжки, у велькей сали „Карпатох” праве з нагоди промоциї и у присустве красного числа публики, отворена и вистава подобових роботох Влади Нярадия. Кнїжку порихтала редакция у со ставе: Василь Дацешен, Деян Загорянски, Яро слав Комбиль, Славко Сабо и Мартица Тамаш, редактор виданя Яро слав Комбиль, a друковала ю Друкарня „Максима ґраф” зоз Петроварадину. Обявйованє кнїжки финансийно помогнул Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами. Дружтво „Карпати” основане у турбулентним чаше, 6. октобра 1990. року з цильом же би розвивало културнопросвитни активносци и пестовало културни традициї Руснацох и Українцох, як и других народох и народносцох зоз нєпоштредного окруженя, так же за шицок тот час, и тераз, у нїм вєдно робели и робя и Руснаци и Українци, як и други жителє Вербасу и околних местох, хтори любя и почитую културу. Н. Р. 12. МАРЕЦ 2021.

kultura@ruskeslovo.com

ВИБОР ДИРЕКТОРА У ОСНОВНЕЙ И ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

НАТАЛИЇ БУДИНСКИ МАКСИМАЛНА ПОТРИМОВКА

Школски одбор Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмякˮ зоз Руского Керестура, на своєй схадзки 3. марца прилапел кандидатуру Наталиї Будински за директора тей нашей єдинственей образовней установи, а пред тим Будинскова достала и максималну потримовку од колектива. По законскей процедури на тоти одлуки шлїдзи думанє Националного совиту Руснацох и одлука министра просвити, науки и технолоґийного розвою. У медзичаше Будинскова достала позитивне думанє од Вивершного одбору нашого Националного совиту на схадзки 5. марца. Таке думанє ВО будзе на дньовим шоре положене на гласанє и пред членох

нашого Националного совоту, на схадзки хтора будзе 12. марца, а конєчну одлуку о виборе Будинсковей, як и єй менованє, потим ма принєсц министер просвити. Будинскова окончователька тей длужносци директора керестурскей Школи од 17. октобра прешлого року, после задзекованя предходней директорки Хелени Пашо Павлович. Будинскова тераз єдина конкуровала на розписани конкурс за длужносц директора. На схадзки Наставнїцкей ради, 2. марца достала барз вельку потримовку понеже 75 особи гласали за, єден глас бул процив и два стримани, а достала и максималну потримовку Школского одбору зоз осем гласами. М. А.

ЗДОГА ДОВАНЄ СЛАВКА ЦУПЕРА ЗОЗ ШИДУ

ПОЛ ВИКА ЯК ҐЛУМЕЛ ПОЛИЦАЯ Прешло точно пол вика, односно 50 роки, як Славко Цупер, теди студент права зоз Бачинцох, ґлумел у радио драми хтора знята у Радио Новим Садзе. Яґод кед би 1971. рок бул вчера, гвари Славко, нєшка у пензиї, и дзечнє ше здогадує як ше опробовал як ґлумец у єдней радио драми „Остац у себе”, хтору написал Дюра Папгаргаї, а режирал Драґен Колєсар, а хтора була пошвецана Дюрови Кишови, младому партизанови зоз Шиду, хтори погинул у войни. – Бул сом на трецим року студийох на Правним факултету и бивал у Петроварадинє вєдно зоз Ивицим Ердейом зоз Шиду и Якимом Грубеньом, а нєдалєко бивал и Драґен Колєсар хтори ми дакеди бул сушед и у Бачинцох. Вон бул режисер у Сербским народним театре и стретали

ЧИ ДРАМА ЗАЧУВАНА Славко Цупер ше и нєшка здогадує ґлумецкого дебия, гоч одтеди прешло 50 роки. Гвари же то були красни памятки на студентски днї и сотруднїцтво зоз Драґеном Колєсаром. Цупер тиж гвари же ше наздава же даґдзе у архиви Радио Нового Саду остала зачувана драма о Дюрови Кишови як свидоцтво єдного часу прешлосци.

12. МАРЕЦ 2021.

зме ше на улїци. Раз кед зме ше так стретли, гварел ми же му треба особу за єдну улогу у радио драми, дакого хто бешедує „сримски сирови руски язик” и же би то я могол. И так сом прилапел улогу полицая Луки у драми хтора пошвецена Дюрови Кишови - здогадує ше нєшка давней прешлосци Славко Цупер. Цупер додава же його цимер Яким Грубеня достал праве улогу Дюри Киша, а вон полицая хтори и нє мал превельо тексту у своєй улоги. Кед Колєсар вибрал шицких ґлумцох, у Радио Новим Садзе отримани пейц, шейсц читаци проби, а вец пришол шор же би ше драм и зняло. Тирвало то коло два годзини и тонски знїмателє були задовольни як ґлумци були порихтани, бо нє було врацаня и повторйованя тексту. Було то з яри 1971. року, а драма нєодлуга после знїманя и емитована на габох Радио Нового Саду и оценєта як барз добра. А у драми було слова о тим як Дюра Киш бул загарештовани, а потим и ошлєбодзени з гарешту, а у драмским тескту так було преткане же могло обачиц же и полицай Лука, поправдзе, бул на боку Дюри Киша. – Нє мал сом даяки амбициї ґлумиц, алє кед ше ми то питал Драґен Колєсар, таке дацо ше нє могло од-

биц. Нє було вельо тексту, та ми и то помогло добре одбавиц угогу, а тиж и вон як режисер вельо ми помогнул же бим добре одбавел и на концу бул задовольни як сом ґлумел. Кед сом закончел факултет и постал дипломовани правнїк, достал сом роботу началнїка полициї у Шидзе 1975. року. З єдней нагоди сом службено допутовал до Нового Саду и кед сом виходзел зоз службеного авта на Булевару стретнул сом праве Драґена Колєсара. За пасом ми бул службени поштоль, цо вон обачел, та кед зме себе поздравкали, нашмеял ше и кратко ми гварел же ище теди знал же будзем полицай – здогадує ше Славко Цупер. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 21

РОК XV

МАРЕЦ 2021. число 3 (154)

НОВА МЕТОДОЛОҐИЯ НА ПОПИСУ ЖИТЕЛЬСТВА У СЛОВАЦКЕЙ

ДВОЙНЇСТА НАЦИОНАЛНОСЦ СЦЕРА ТРАДИЦИЙНИ МЕНШИНИ

Ушорела: Олена ПАПУҐА

Пише: Таня РУНДЕСОВА

На Попису у Словацкей будзе дошлєбодзене вияшньованє двойнїстого-дуалного националного идентитета, алє нїхто нє обявел методу толкованя податкох и того цо ше достанє зоз двойнїсту националносцу? Нє зна ше чи ше будзе перше раховац главна националносц и тота перше написана, чи друга секундарна, або обидва буду исто вредзиц. Двояка народносц може принєсц рижни толкованя резултатох, а мали меншини годни страциц вельо

У

Словацкей Републики 15. фебруара почал попис жительства, а будзе тирвац до 31. марца. У тим чаше ше гражданє сами можу пописац пополнююци електронски формулари. Хто ше у тим чаше нє попише електронски, попишу го асистенти од 1. априла по конєц октобра. Русини мали добру кампаню з мотом „РУСИНИ ЗМЕˮ. Анґажовали младих, православну и грекокатолїцку церкву, факултети, фестивали, театри и шицки институциї же би хто як зна и може порушал русинску свидомосц. Проблем нова пописна методолоґия на чийо можлїви пошлїдки спозорюе Таня Рундесова зоз Округло го стола Ру си нох Сло вац кей. Єй текст преношиме у цалосци. (Ол. П.) ***** Меншини нє прилапели єдногласно пременку у процесу примени новей методолоґиї попису, резултат бул лєм компромисне спорозуменє. По пис жи те ль ства у Сло вац кей постал зависа за политични бависка, а то би ше нє случело кед би було робене по уж познатей методолоґиї. Пред жителями велька пременка, бо по першираз у облачку дзе ше вияшнює по националней основи мож написац два национално сци одразу. По новим, попис жительства

22 РУСКЕ СЛОВО

нє буд зе лєм Сло ва цох, Ромох, Чехох, або Русинох, алє и Словакочехох, Мадярословацох, Ромословацох и Русномадярох. Питаце ше же яки то ребус цо сцигол зоз статистичного заводу? Таки же є нєпознати, анї тому заводу, а анї потераз нїхто нє обявел його ришенє. Но, до того дойдземе познєйше. ЦО БУЛО НА ПОЧАТКУ Насампредз треба надпомнуц же национални меншини – хторих у Словацкей єст 13 два роки участвовали у догваркох о пририхтованьох новей методолоґиї за попис 2021. Пременку, о двойнїстим вияшньованю найбаржей потримовала мадярска странка Мост/Гид, а мали потримовку владовей канцелариї. Кед ше о тим гласало у Одборе за национални мен ши ни и ет нїч ни ґру пи, тото двойнїсте вияшньованє потримали тоти цо им то одвитує, а Руснаци, Сер би и да єд ни Ма дя ре тото нє по три ма ли. Пре цо пра ве то ти меншини тото нє потримали? Ридко хто зна же Русини маю право ше вияшньовац по своїм, затераз у двох пописох и же ше их число у двох пописох найбаржей звекшало, та ше зоз тим леґитимно зоз численосцу звекшало и финансованє тей помали умераюцей автохтоней меншини остатнїх рокох. Численосц Русинох ше звекшала, гоч анї єд на вла да за 20 ро ки и попри спозореньох Брисела нє обезпечела образованє на мацеринским язику, нє вигласала анї єден закон о меншинох, а нє да ла анї даєдни други права. Ґу тому, окрем Ромох хтори маю рижни помоци зоз шицких бокох, Русини єдина мен ши на хто ра нє ма матич ну

державу, та єй єдина помоц виши на порващку у владових структурох. Серби и їх представителє, зоз Станом Рибичом на чолє, тиж одруцую и нє потримую двойнїсте державянство. Питали ше прецо принєшена одлука о двойнїстим националним иден ти те ту, а нє о трох-шти рох нараз? Рибич визначел же нова методолоґия лєм бунї людзох, и же нїхто нє потолковал яка намира тих пременкох. Окреме, гварел Рибич, цо будзе кед ше то укаже як нєдобре? Чи будзе дахто одвитовац за тото? Едит Бауер, посланїца у словацким парла мен ту, ма дяр ско го поход зе ня, тиж подо зри ва ґу дво й нї стому вияшньованю. Наглашела же то водзи ґу асимилациї и же таки двойнїсти вияшньованя приведу до нєясного толкованя, интерпретациї и хаснованя. Найгорше тото же меншини, кед ше пририхтовало нови правила и методолоґиї, нє прилапели єдногласно пременки, то бул лєм компромис. ПОЛИТИЧНИ БАВИСКА Правила за попис, держава обявела у фебруару 2021. року. Алє у януару, ме шац пред по пи сом дзе по єд ни политичаре ше зобудзели и виражели свойо нєзадовольство ґу новому способу попису жительства. Оглашел ше и статистични завод. Правда, кажде мал иншаку намиру. Политичаре ше питали, чи то политични бависка? А статистични завод, хтори ше длуго рихтал за нову методолоґию, у януару, у погришним чаше наишол на „погришного политичараˮ, та ше з нїм заплєтол. Гоч як ше обраци, то уж за шицко було позно, бо попис бул пред дзверми. Нову методолоґию вецей нє могло виправиц. 12. МАРЕЦ 2021.

rsusvece@ruskeslovo.com

Муценє води даскельо тижнї пред пописом нє одвитовало, доконца, анї политичаром, а найменєй статистичному заводу. Виправиц вецей нє могло нїч. Най буд зе ме ясни, ци ль то го тексту нє же би ше створело нєдовириє до пописней методолоґиї. Место того, жада ше указац на ризик и нєдоповедзеносц ришеня. Попис би по ду ма ню дер жа ви тре бал принєсц хасен шицким, алє його успих у терашнєй ситуациї проблематични. Но, идземе далєй, та ше нам укаже ище єден контекст. ПОРОВНАНЄ ЗОЗ ШВЕТОМ Децениями ше попис у нашей жеми окон чує так же ше осо ба вияшнює же ма єдну националносц – таку яку чувствує, яку сце. Так дотераз Словацку Републику прилапйовали шицки мед зинародни и европски институциї. Зоз таким становиском ю прияли до Европскей униї ра ху ю ци же ма за тото историйне оправданє. Сучасни швет представя дацо, чи од нас глєда же бизме ше прилагодзели ґу сучасним трендом, з оглядом же Мадярска, Ческа и Польска уж дошлєбодзую дво й нї сте на ци о нал не опред зе льованє. Прецо би то нє поробела и Словацка? Або нач нам то? Словен ци и Ру му нє дво й нї сте на ци о нал не опредзельованє нє дошлєбодзую. Алє, ниа, други арґументи. Прецо ше Словацка, хтора ма найтвардейшу азилову политику у Униї, и нє сце прияц азилантох нїяким концом, нагина ґу двоякей националней идентификациї? Арґумент бул и тот же єст вше менєй малженства у остатнїм чаше. Алє чи дахто о тим направел анкету? Тиж так реґистовани и вельо вецей єднородительни фамелиї, дзе ше нє поставя дилема двойнїстого идентитета. Цо кед ше у пракси мишани фаме лиї ви ров наю зоз єд но роди те ль ни ма фамелиями? Дахто о тим думал? Парадоксалне же компликовани попис и його уключованє до явних по ли ти кох при ход зи пра ве кед ше державна власц бирократизує. Демонструє ше зберанє нєпотребних податкох медзи гражданами и власцу. Медзитим, на попису жительства идземе у процивним напряме, т. є. ґу 12. МАРЕЦ 2021.

потенциялно боляцшому збераню податкох хтори маю векши ризик же буду по гри шно тол маче ни. Толмаченє нових податкох владова канцелария и статистичаре нє поробели. ИСКУСТВО ЗОЗ СУШЕДСТВА Процивно тому, треба похвалїц завод за статистику, же кед правели нову методолоґию, заш лєм, хвалєли стари концепт. Владова канцелария спо зо рй о ва ла же ше, на при клад, у Че скей, дзе ше могло двойнїсто вияшнїц лєм 1,6 проценти людзе вия шнєли двойнїсто. Цо ма ло. Канцелария тиж потолковала же – у Ческей барз компликоване обрабянє достатих податкох. Список националносцох у ческим попису мал 426 поєднинєчни коди и 4/5 спадли на розлични комбинациї двох националносцох. Други жеми у хторих було дошлєбодзене уписованє двох националносцох була Польска и Мадярска. Там ше звекшала и двойнїста националносц. Мушиме мац на розуме цо було у Мадярскей после 1. януара 2011. року. Теди почал важиц закон по котрим кажде хто мал державянство у бувшей Угорскей, а и їх потомки ше можу приявиц за мадярске державянство, т. є. почал важиц закон о поєдно ставеним врацаню державянства. Медиї тото описали як „присвойованє гра жда нох дру гих же мохˮ. Можлї восц ви бо ру дво й нї сто го

державянства ше тиж так одлично склада зоз тим концептом о двойнїстей националносци. У процесу пририхтованя предписаньох, наш завод за статистику наглашел ище єден арґумент „ ... у случаю двойнїстей националносци треба мац на розуме же ше зменша число традицийних националних меншинохˮ. На тото указує случай Републики Ческей. Ґу тому додам свою предпоставку хто ру под кри пим зоз особ ним искуством˸ особа хтора раз запише двойнїсту националносц себе, або свойому дзецку на попису, тирвацо

ґажи по своїм правим националним идентитету. Дошлєбодзи же би ше на шлїдуюцим попису його етнїчно зламане по том ство лєг че й ше злє кло од власно го поход зе ня, його дру га половка ше притулї ґу векшини и настанє у нїм „новаˮ националносц.

Бо, сцеканє од традицийней националносци предкох уж хтошка ришел у його фамелиї пред нїм. На тот способ, наша двойнїста националносц пошвидша асимилацию малих автохтоних меншинох. ПОШЛЇДКИ И ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ Нє знаме яки були ефекти у трох су шед них дер жа вох дзе бул дошлє бод зе ни дво й нї сти-ду ал ни национални идентитет. Цо ше зоз тим до ста ло, окрем же ма ли меншини страцели вельо. Кельо и хто бул за, а хто бул процив двойнїстей националносци? Найгорше тото же у Словацкей нїхто нє обявел методу толкованя податкох и того цо ше достанє зоз двойнїсту националносцу? Нє зна ше чи ше буд зе перше раховац главна националносц и тота перше написана, чи друга секундарна, або обидва буду исто вредзиц. Кед то нє потолковане до конца, то значи же за пошлїдки нїхто нє будзе одвичательни у нашей явней политики.■ (Ав тор ка бу ла член фа хо вей роботней ґрупи за пририхтованє методолоґиї Попису жительства 2021. року, а член є и Округлого стола Русинох Словацкей. Текст бул публиковани у державним медию Dennik N, 17. фебруара, на www.rusyn.sk, и на InfoRusín)

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: ИВАНA ШОМОДЇ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

З ОШМИХОМ И ЖИВОТ И РОБОТА ЛЄГЧЕЙШИ Ивана єдна млада, приємна жена полна елану, a порихтана помогнуц и посовитовац у каждей Пише: хвильки и як здравствени роботнїк, Оленка ЖИВКОВИЧ и як мац, або приятель. Ошмих, то тото цо прикрашує єй твар. Щири, приятельски ошмих, котри нам хиби остатнї рок, як нїґда потераз ЯК БУЛО, ТЕРАЗ ДОБРЕ

На початку епидемиї як здравственому роботнїкови и мацери ми було барз чежко, бо зме нє знали лєм тото цо нам гварели, а мало нам гуторели. Спочатку нє було анї защитней опреми, а ми були престрашени. Тераз зме уж похопели же вирус ту, же ше му мушиме прилагодзиц, жиц зоз нїм, алє то уж длуго тирва и видзиме же людзе вистати, опущели ше и нє притримую ше мирох. Кед нам препоручели вакциновац ше, консутовала сом ше и ришела же ше вакцинуєм. Нє жадам до обисца принєсц тоту хороту. Видзела сом цо шицко нароби здравей особи.

24 РУСКЕ СЛОВО

Ж

иє у Руским Керестуре, дзе ше народзела и одрастала, а роби у Доме здравя у Кули, у служби за домашнє лїченє и медицинске допатранє. После законченей школи и законченей пракси, отворел ше конкурс у Кули. Понеже пришло до змени ґенерацийох, на конкурс ше явели пейц млади медицински шестри и почали свой роботни вик у тей установи у котрей ище вше робя. ОДРАСТАНЄ У НЄМИРОХ Ивана ше народзела у Салонтайовей фамелиї 1983. року, и гоч памятки на дзецинство красни, вони маю и лїцо и спак, та наша собешеднїца добре запаметала як ше розпадала держава и система у котрей ше народзела. Здогадує ше протестох на телевизиї, алє и у местох у котрих ше вона и єй шестра Паулина, тераз професорка физики у Основней школи „Петро Кузмяк”, школовали. Родичи ше старали обезпечиц им динари за школованє, а живот нє бул лєгки, гоч, як гвари, вше мали „хлєба” на столє. – Мацер Єлену вше паметам при шивацей машини. Була ценєта и позната шивачка у валалє, могла и знала ушиц шицко на цо попатрела. Оцец Владо робел як тарґовец у Древари, у Комбинату, а мали и жеми котру обрабяли. Гоч зме одрастали у найвекших санкцийох дзевед зешатих рокох, ми нїґда нє почувствовали почежко сци. Родичи робели, мац по тапе та рох, по ма й строх, а оцец бул слуп коло котрого ше шицко обрацало. Попри роботи бул у обисцу, виховал нас, научел нас и вариц, бо мац робела и

по двацец годзини дньово – здогадує ше наша собешеднїца. Мацери дзивчата вше помагали. Вчас их мац пратала до роботи по обисцу, та уж у шестей класи почали и вариц. Родичи их, гвари Ивана, вше „цагали” на польо. – Знам робиц на полю, пораїц по обисцу и робиц роботу за котру сом ше школовала у медицини – констатує Ивана хтора барз сцела пойсц на факултет, бо єй шестра теди уж студирала физику, алє ше єй нє поспишело. Нєодлуга почала робиц, та тот єй сон остал нєвиполнєти, гоч є од дзецинства шнїти. Шицко цо у штреднєй медицинскей школи у Суботици научела, швидко преточела до пракси у Доме здравя у Кули, дзе почала пробиц. Перше Иваново роботне место було у наглей помоци, а потим є преруцена на педиятрийне оддзелєлнє. – Була сом дзивка без искуства коло дзецох и залюбела сом ше до нїх. Дзеци часто плакали кед приходзели на терапию, нє любели инекциї, а я им предложела же би нам нарисовали цо чувствую, цо вони дзечнє зробели, та зме пошвидко на муре мали виставу дзецинских роботох. Дзеци нє сцекали од нас и були поцешени же им рисунки на муре – гвари вона. Кратки период Ивана робела на дзецинским оддзелєню и у Керестуре, уж як одата и як мац, а кед ше у кулским Доме здравя формовало оддзелєнє домашнього допатраня палиятивних пациєнтох, вєдно з двома дохторами и штирома медицинскима 12. МАРЕЦ 2021.

ljudze@ruskeslovo.com

страми обиходзела шицки места у кулскей општини и палиятивних хорих. – Кажда часц медицини у хторей сом робела ма свою специфичносц. Робота у наглей помоци барз вельо вимагала одо мнє, у смислу же мушиш такой одробиц тото цо потребне. Там кажди дзень приходза розлични пациєнти, шицко ше швидко покончи з нїма и одходза далєй... На дзецинским оддзелєню красне тото же провадзиш перше мали беби, а вец тоти мали беби поставаю людзе, то краса того поволаня. У палиятивней роботи провадзиш каждодньово єдного чловека, котри практично, закончел свойо лїченє, вяжеш ше за ньго як и вон и його фамелия за тебе. Ти зоз нїм до самого конца. Тото ме як медицинского роботнїка барз вичерпює, озда пре Ивана и Зденко: Вше у поради, єдно другому на помоци тото же у тей роботи наиходзим на вельо церпе– Мой супруг старши одо мнє дзешец роки, алє мнє то ня. Церпи и пациєнт, и цала його фамелия. Тоти людзе барз подзековни же приходзиме и помагаме им. Вони нє завадзало. Я ше борела за тоту любов, бо ме шицки знаю цо их чека, а ми знаме ище вецей. На тоту роботу опоминали же най меркуєм, бо велька розлика медзи нанє можеш присц зоз даяким превельким ентузиязмом, ми. Мнє ше видзело же то добре, бо ми ше нїґда нє вадалє анї нє нєрозположени. Треба мац сочувство ґу нїм, зели, вше зме ше радзели. Одпочатку ме супруг почитовал як особу и велї мойо пайташки котри мали леґиньох алє и одредзени приступ. своїх рокох, порозходзели ше, бо ше познєйше нє видзели вєдно... У нашей фамелиї, супруг частейше дома и ПОТРИМОВКА У ФАМЕЛИЇ зоз дзецми, так як бул и мой оцец – гвари вона. Ивана зоз ошмихом приповеда же ше, за терашнї часи, одала млада, на двацец єден рок. Барз ше залюбела до ДЗИВКИ свойого тедишнього леґиня Зденка. Тота любов мала спочатку вельки препреченя. Шомодїйово маю два дзивчата – Елену, котрей тринац роки и єденацрочну Лану. Обидва одлични школярки МАЦЕРОВ МОДЕЛ основней школи, маю уж свойо интересованя. Елена талантована млада малярка, а обидва барз любя язики. – Любим кед жена у сукнї, теди ми є найкрасша. Єдине цо єй треба то красна ципела. Робота медицинскей шестри ма свойо виволаня, а воМоя мац уживала кед ми шила сукнї, а я уживала ни поставаю ище векши кед приходзи до вираженя и ношиц єй креациї. Шицки сукнї цо сом мала ми мац улога родителя. Прето помоц малженскей пари барз знаушила – матурски сукнї, мантили, капути... Другим чи, бо други родитель муши ускаковац кед гевтот перши шила винчанїци, сукнї до котрих ше млоди зачепйовали... Вше сом задумовала же моя мац будзе мац санє може. Треба ше зочиц зоз виволанями як цо робота по лон, же над нашим обисцом будзе виписана фирма. зменох, або аж и у дуплих зменох. Ту, як гвари Ивана, и Мац ше бала и нє мала достаточну потримовку наєй вельо помага супруг котри роби у просвити, алє и баправиц таки крочай у своїм живоце. Мам упечаток би и дїдове. Видзи вона як чежко єй колеґиньом кед цаже то траґедия моєй мацери же була нєвироятно доли роботни час роздумую як там дома, и так ше менєй бра шивачка, а нїґда нє мала свою роботню, своїх родаваю своїм пациєнтом. ботнїкох, вше робела за других и якош була у циню – Роздумуюци о своїм живоце и малженстве, Ивана прогвари Ивана. бує одгаднуц тайну складного малженства. – Думам же барз важне же би малженска пара пущела єдно друге, у смислу индивидуалного часу и же би добре одбумала заєднїцки час. Я вше мала свойо интересованя, а мой супруг свойо. Кед сом видзела же ми хиби танєц, а источашнє ше оформела ґрупа ветеранох у Доме култури, я ше мойому супругови нє питала чи шмем. Я гварела – идзем. Так исто и вон. Як леґинь бавел фодбал, и кед почувствовал потребу ознова ше уключиц до фодбалу, почал тренирац дзеци. Потребне же би кажде ишол по своєй драги, же би нє трацели себе у заєднїцким малженстве. Дзеци уноша нову енерґию до каждого малженства, а родичи ше меняю, бо маю єдну нову улогу котра вимага вельо вецей одвичательносци – гвари на концу Ивана Шомодї. ■ 12. МАРЕЦ 2021.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З НИНУ ГАНЮ ДОРОКХАЗИЙОВУ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

НЄ РЕСТОРАНСКА, НАША, РУСКА...

Пише: Любомир ДУДАШ

РЕКОРД – ОСЕМСТО ПОРЦИЇ У ЄДНИМ ДНЮ – Тото єдло у интернату нє було чежко зрихтац, а була то уж и пракса, та кед шицко ту – лапай ше до роботи и часом готове. Вецей бриґи було зоз ужину на морю, и до 500 порциї на дзень, алє и ми були младши та саме ишло – приповеда наша кухарка у пензиї. Заш лєм, озда нїґда нє порихтане вецей як теди за преславу у Церкви св. отца Миколая. Осемсто порциї. Ша лєм тельо танєри страшнe видзиц, а дзе и наполнїц их, поставиц и одложиц после преслави...

Нє чежко ми задумац на єдним месце шицких ґимназиялцох нашей, рускей и єдиней ґимназиї. Нєвиводлїве, нажаль, алє би вредзело наисце, кажди труд и каждей хвильки такого стретнуца. За велїх, ище раз нажаль, було би то лєм по букет квеца на памятнїк, можебуц слиза и буря памяткох. Кед думком допущим питанє: А хто би нас телїх накармел...? Oдвит сам вискочел. Зоз глїбинох паметаня заблїсла вона, Нина, нароком з вельку букву, Ганя Дорокхазийова

А

на, Ганя, Дорокхази, наша собешеднїца нє лєм прето же Осми марец бул лєм пред пар днями... Нина Ганя, як ю познали числени ґенерациї рускокерестурских ґимназиялцох у интернату, другим, лєбо трецим по шоре, накармела шицких, а була им и мац кед требало, та и вецей як родзина. Сцигла шицко. Док школяре, интернатово, ходзели принєсц воду зоз студнї при Паличу, вона раз два зрихтала цо уж було наказане. Нїґда нє хибело, шицким смачне, а младосц то була у полним росту. ВАРЕНЄ – ЛЮБОВ ОДМАЛЮЧКА – Народзена сом у Югиковей фамелиї як єдна од трох шестрох. Окрем мнє, були ту

Вредни кухарки у кухнї на морю

26 РУСКЕ СЛОВО

и шестри Мелана и Слава. Вариц сом наисце барз любела одкеди знам за себе, алє сом анї нє шнїла же телї швет накармим – приповеда наша домашня. Там дзешка 1974. року, интернат бул у старим породзилїщу, за хлапцох, и амбуланти прейґ драги на Вельким шоре – за дзивчата. Худобне, и за нєшкайши поняца, нїяке змесценє, алє шицко то були нашо дзеци, зоз Сриму, Коцура, Дюрдьова, Кули... – Спочатку сом робела лєм як замена, а вец, и одтеди по пензию, пред петнац роками, нєпреривно – ведзе приповедку нина Ганя. – Чувствовала сом ше як їх друга мац, а и супруг Василь барз часто бул на помоци. На щесце, нєдалєко зме бивали, та ше случовало же сом дзеци послала до нас, дому, же би масци и хлєба принєсли, бо захибело... Ша то росло, вола би жедли тоти барз добри дзеци, а вредни у шицким. Хлапци аж и водовод ходзели копац, теди ше го закончовало, лєм же би дакус пенєжу з боку заробели. Мой Василь им алат оправял, пориска правел, цо шицко нє, алє то були и прекрасни часи, поготов кед ши шведок же пред твоїма очми людзе вирастали. И то яки... – памета Ганя. Интернат бул таки яки бул, алє теди то нїкому нє завадзало. Звикли нашо буц скромни и баржей як треба. – Найлєгчейше було нам, кухарком, а була ту и Натала Варґова и Маря, Чарного Бруґоша жена, покойни уж обидва... Кед зоз нами руководзел Яков Ондер, Кишюгас, 12. МАРЕЦ 2021.

ljudze@ruskeslovo.com

лєм гварел же нє наша бриґа громада стварох цо хибело, од судзини по купатила. Вон ше такой остарал за шицко, и наисце було лєгко робиц зоз такима дзецми и таким воспитачом – гвари вона. – Так було з рока на рок. Єдни приходзели, други одходзели на школованє до городох. Нєшка тоти дзеци, ґимназиялци, так повесц, вшадзи. Велї уж и сами у пензиї, а велї у шицких наших институцийох на одвичательних местох и шицки су добри людзе. Цешим ше, як бим ше нє цешела. Ша я их кармела, озда и научела подацо – сама за себе приповеда Нина Ганя Дорокхазийова, о часох хтори вше баржей за нами. – Ми, якош, вше були порихтани и дзечни поробиц шицко цо требало, озда зме од вше таки були... КИЛОМЕТРИ СТОЛОХ А вец, 1982. року преселєло ше до нового будинку Школи и интернату, Дому за школярох. Шицко було нове, чисте, на ґомбичку, фрижидери, шпоргети... Шицкого цо нє було у старим интернату. – Вельо, наисце вельо, дзеци шедзели за столами котри ми рихтали. Кед би дахто пораховал и вимерал, сиґурно би то були километри столох. Паметам и же Школа теди була наисце за шицко. Чежки часи, а помогнуц требало. Нє раз ту були змесцени госци зоз рижних бокох, а було и полудзенки за госцох Керестура, нашого, кед ше случовало дацо вельке. А случовало ше часто. Знам и паметам же зме єдних випровадзели, а других

ДЇДО И БАВИСКА Праунучатка, Стефан и Лена, биваю нєдалєко, та су часто у прабаби и прадїда. А Василь, одвше бул барз добри майстор за шицко. Вон зна направиц бависка, а то и наймладши Дорокхазийово знаю ценїц и любиц. Вше су дїдови под ногами, лєбо вєдно за столом... Алє найважнєйше, озда, же ше зна и бавиц зоз нїма и вше ма кеди, єднак так як и його Ганя.

привитали, та гайд ознова, по старим. Дзеци, интернатово и порядни школяре нїґда нє церпели прето, шицко було виплановане по остатню минутку. Ту майстор над майстрами бул Михал Варґа, тедишнї директор. Нїґда бриґи зоз нїм, знал шицко виплановац як годзинкар, а на нас було гевто друге.

Кухня у Старим интернату

12. МАРЕЦ 2021.

– Паметам, претреса памятки Нина Ганя, кед Церква наша славела ювилей, анї нє знам хтори уж, тельо найвисших госцох було у валалє же бриґа було дзе их змесциц шедзиц, а дзе ище и порихтац єдло за шветочни полудзенок. Знаже же зме були добри, кед нам тедишнї директор, чи помоцнїк, Юлин Рац, нєшка новосадски парох, наказал же би зме у школи нїяким концом нє рихтали ресторански єдла, алє нашо руски, праве за тоту пре-

БАВИЦ ПРАУНУЧАТКА Ана, Ганя и єй Василь у малженстве достали сина Владимира. Тераз уж и вон пензионовани. Робел як полицай. Владо зоз уж упокоєну супругу Меланку ма Златка и Марину. Златко, приповеда Ганя, оженєти зоз Олю, до теди Будинскову, а маю Стефана и Ленку. Унука Марина тиж одата и жиє и роби у Канади. Ганя и Васиь од нїх маю трох праунукох, Филипа, Дениса и Даниєла.

славу нашей церкви. Паметам як гуторел же ресторанске мож найсц вшадзи, а нашо руске, озда таке лєм у школскей кухнї у Керестуре. Так и було. Порихтани були белюши, капущанїки, пироги, ґомбовци, озда и ґоргелї, хто би то и попаметал... Аж и наш преосвящени владика кир Георгий Джуджар пришол повесц кухарком же яка велька протоколарна гришка справена кед найвисши госци полудньовали у Ресторану, а найлєпше прешли и були вигосцени у Школи... Варенє анї влєце, през розпуст, нина Ганя нє зохабяла. Приповеда же наша општина мала у Строжанцу, такой при Сплиту, одпочивалїще за школски дзеци, та ше одходзело и там, вєдно зоз змену у котрей ишли керестурски дзеци, школяре. Так по розпадованє старей держави. Нє було то чежко. Колектив Школи наисце бул як єдна фамелия, здрави и способни за шицко. Нїкому нє падало чежко нїч зробиц, лєм же би шицким було лєпше, а за вельку часц у шицким тим заслужни, нє шме ше забуц, и школски кухарки. Уж нє провад зим, алє ше ми вид зи же у Школи вецей анї прадки нєт. Озда таки часи. А ми рихта ли єдла и за 160, 170 наших и го сцох. Го сцина яка и швечи прадком. ■

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНИ ШВЕТОВИ МОЛИТВОВИ ДЗЕНЬ У НОВИМ САДЗЕ

ПОВОЛАНКА СЛАВИЦ БОГА

Нашо грекокатолїкинї у Новом Садзе и того року участвовали на Шветовим молитвовим дню, пияток, 5. марца, на 17 годзин, кед бул знїмок уживо на интернету, цо могло и мож провадзиц и на Фейсбук боку Парохиї св. апостолох Петра и Павла. Того року то и 70 роки од кеди ше жени зоз нашей жеми першираз стретли зоз тоту молитву и од теди ю почали модлїц. Молитву того року порихтали жени зоз Републики Вануату у Южним Пацифику, хтора облапяла Поволанку на славенє Бога, молитву подзековносци, покаяня и приданя, Приповедки женох зоз Вануатуа, читаня Слова Божого и конкретней, окремней Молитви за тоту републику и швет. У нєй жени зоз Вануатуа, и попри тим же жию и прекрасней очуваней природи зоз флору и фауну, часто преживюю тропски бурї, трешеня жеми, активованє вулканох и цунами, хтори им знїща шицко цо маю. Женом у тей держави чежко ше и образовац, зарабяц, достац роботу... Но, заш лєм, жительох Вануатия преглашели аж два раз же су найнашмеянши народ. Вони веря же основне же би свой живот будовали нє на писку алє на твардим фундаменту, на Исусових словох и же у шицких їх нєвольох лєм з Божу любову, миром, мудросцу и повязаносцу медзи собу годни ше вибориц процив нєправдох и процив проблемох хтори маю.

Молитва була у просторийох ЕГО-а, на Телепу у улїци Чирила и Методия. Участвовали представнїки нашей Грекокатолїцкей Церкви, Евангелистично-методистичней, Словацкей евангелистичней АВ Церкви, Реформатскей и Римокатолїцкей Церкви, притримуюци ше епидемиолиґийних мирох. Молитви були з пригодну музику и представяньом держави Вануату, зоз текстом и слайдами, и бешеди о мудрим живоце и одлукох уж спомнутого мота з Евангелиї по Матею у 7. глави од 24-27 стиха „Будуй на твардим фундаменту”. Од грекокатолїкох участвовали Мария Гудак, Блаженка Хома Цветкович и Анита Ґовля. М. Г. К.

У ЗЕМУНУ

У ФАРБОХ ДЕРЖАВИ ВАНУАТУ У Земуну осми раз означени Шветови дзень молитви, хтори ше отримує у швеце у орґанизациї Eкуменского форуму женох, а хтори предлужує длугорочну традицию Медзирелиґийного центра. Держава хтора пририхтала тот Дзень то пацифистична жем Вануату зоз тему „Будуй на твардим фундаменту”. Зоз почитованьом епидмиолоґийних мирох, стретнуце отримане у францисканским манастире Ивана Капистрана у Земуну. Направени видео знїмок женох хтори участвую у молитви, хтори були облєчени у фарбох застави держави Вануату.

28 РУСКЕ СЛОВО

Знїмок направел уж длугорочни знїматель Слободан Бибич, дакедишнї уметнїцки фотоґраф Народного театру у Беоґрадзе. Координаторка була Марияна Айзенкол, представнїца Сербиї у Екуменским форуму християнкох Европи. Учашнїци були зоз Римокатолїцкей Церкви, СПЦ, протестантскей и Грекокатолїцкей Церкви. Молитву Оче наш модлєли кажда на своїм мацеринским язику, односно горватским, руским, мадярским, нємецким и сербским язику. О. Л. Р. 12. МАРЕЦ 2021.

duhovni@ruskeslovo.com

У МАРИЙОВИМ СВЯТИЛЇЩУ ВОДИЦИ

ПОЧАЛО ЯРНЄ УШОРЙОВАНЄ Коло Марийового святилїща Водици, при Руским Кере стуре, 4. марца почало ярнє ушорйованє, та орезана єдна часц древоряду коло водицовей драги, а почало и обновйованє Марийовей статуи опрез водицовей церкви и крижа на уходзе до святилїща. Ро боту окон че ли чле ни Фото: М. Рамач Церковного одбору зоз своїма тракторами, алє и други особи зоз валалу бо, як познате, велї ше добродзечнє одволую помогнуц у шицким кед у питаню Водица. Орезани конари ше такой розчисцовало и одвожело, та за акцияшами шицко оставало ушорене. Двоме дакедишнї одборци, домар и мала ше стра, влапели ше обновиц и спомнути водицово ме ста за молитву, а робота потирва даскельо днї. Як гвари тутор, ище єден

дзень будзе потребни и за орезованє древоряду и ушоренє яркох од коровча, а пред тим, тиж так ушорени и банкини на водицовей драги. По не же та ка ак ция окончена и влонї, того року нє було тельо роботи, та по словох тутора буду ше намагац кажди рок отримовац и

тоту часц цо вязана за Водицу. И надалєй єст особи, рижних ґенерацийох хтори приду помагац кед ше дацо роби коло Водици, тих цо ушорюю квеце и заградки, як и тих цо спонзорую рижни дробнїци, та и векши потреби же би Водица, окрем з духовним миром, котри ше у нєй чувствує, у цо приємнєйшим и ушореншим вонкашнїм амбиєнту, дочековала велїх паломнїкох зблїзка и здалєка. М. А.

ЗОЗ ДЮРДЬОВА

У НАШЕЙ ЕПАРХИЇ

ЄДИНСТВЕНОСЦ ПЕРШЕЙ ЗА ДУШНЕЙ СОБОТИ

ВЕЛЬКОНОЦНИ ПОСТ ОД 15. МАРЦА

Перша собота котра за нами, 6. марец, була перша тогорочна Задушна собота, а у нашей богослужебней пракси то єдинствени дзень у церковним року. Вечар пред ню, 5. марца у церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове, на всеночним бдинию, односно парастосу, пречитани мена наших покойних, записани у грамотох. Под час парастосу вельки церковни лустери були загашени. Єдинственосц першей Задушней соботи у тим же ше ю по шицких наших парохийох, без винїмкох, починало шветковац уж

12. МАРЕЦ 2021.

в’навечериє, пияток вечар, кед ше у дюрдьовскей церкви служело всеночне бдиниє. Єдинственосц нашей давней обрядней традициї и у тим же того пиятку вечар, пол годзини пред початком парасто су дзвонєли шицки церковни дзвони, дословно цали 30 минути. Потим ше богослужело три ферталї годзинови парастос зоз споминаньом менох у грамотох записаних наших покойних. Традиция хтора идзе глїбоко до перших викох християнства, до часох кед були погроми на християнох. Кед було вельке число мученїкох, настраданих за Христа, а Церква служела цалоноцни бдиния за упокоєнє їх душох, и за преставанє прешлїдзованя, то єст панахиду, отже парастос. – За мнє особнє, барз боляце, же тот прекрасни богослужебни обичай з боку нашого поколєня дрилєни до забуца – гварел о. Михаил Холошняй. С. С.

У нашей Епархиї св. Миколая у парохийох хтори ше ровнаю по юлиянским календаре, на пондзелок, 15. марца, почина Вельки, або Вельконоцни пост. То штерацецдньови период пред шветом Воскресеня Христового – Пасхи, хтора того року будзе означена од 2. мая. То нє лєм вонкашнє одреканє од одредзеного єдзеня чи пица, од рижних приємносцох, анї нє диєта, алє акцент на духовней часци. Одреканя у Вельким посце нам помогню духовно ше змоцнїц, цо баржей ше приблїжиц ґу Господу Богу, стретац го особнє у своєй души цо частейше, у молитви, медитациї, читаню и розпатраню Св. писма и других духовних кнїжкох. Найважнєйши плод посту то обновена любов ґу Богу и ближнїм, ґу каждому чловекови хторого стретаме. Стретаме рижних, розличних людзох, зоз своїма прикметами и проблемами, а то значи же треба мац надосц сцерпеня и порозуменя. У Вельким посце Церква наклада на перши дзень Посту строги пост у єдзеню, а стредами и пиятками ше посци по било – без меса, а други днї по опредзелєню вирних. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. марца преселєл ше до вичносци наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца занавше ме зохабел мой мили супруг

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура З почитованьом и любову памятку на це вично будзе чувац супруга Ксения Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца 2021. року зохабел нас занавше наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР ДУДАШ – зубар (1933–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом, красни памятки на ньго у своїх шерцох навики буду чувац його наймилши – дзивка Златка, син Александар зоз супругу Ружицу, и унуки Антонина и Александра зоз своїма фамелиями Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца занавше нас зохабел наш мили бачи

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура Памятку на Вас, з любову и почитованьом, буду чувац Мирослава Даждиу зоз фамелию и Борис Чордаш зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Mилому шовґрови

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на вас будзе чувац Владо Кишондеров Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца преселєл ше до вичносци мой мили брат

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура Памятку на це вично будзе чувац брат Янко Чордаш Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца преселєл ше до вичносци

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура З почитованьом, сватово Боднарчуково зоз Кули Спочивай у мире Божим!

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура

Памятку на ньго буду чувац син Александар, нєвеста Бланка, унукове Матео и Давид Чордашово Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. марца уцихла шпиванка твойого шерца и одлєцел ши до вичного живота цихосци. Охабел ши нас у смутку най це як мелодию у наших думкох чуваме

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура Твойо ожалосцени – дзивка Блаженка, жец Юлиян, и унуки Ивона, Тимеа и Корнелия Спочивай у мире Божим!

Mилому шовґрови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МИХАЙЛО ЧОРДАШ (1944–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на вас буду чувац фамелиї Рускайово и Бучково Спочивайце у мире Божим!

12. МАРЕЦ 2021.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. фебруара преселєл ше до вичносци наш мили бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. марца наполнюю ше 6 мешаци як ше преселєла до вичносци наша мила мац и баба

МАРИЯ ШОМОДЇ народзена Будински (1948–2020) з Руского Керестура

ЙОАКИМ ПАПУҐА (1948–2021) з Руского Керестура У красних памяткох навики го буду чувац Ґовльово – Славко, Зденка и Долорес Най спочива у мире Божим!

З любову и почитованьом у красних памяткох чуваю ю синове Зденко зоз супругу и дзецми, и Янко зоз супругу и сином Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. фебруара занавше нас зохабел наш мили бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. марца наполнєли ше два жалосни роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН РАЦ (1948–2019) з Руского Керестура

ЙОАКИМ ПАПУҐА (1948–2021) з Руского Керестура З почитованьом, Мирко Ґовльов зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

Тебе нєт, алє ми ище вше нєсвидоми же ше вецей нє врациш. У думкох ши вше зоз нами. Твойо наймилши – супруга Ана, син Владислав зоз супругу Геленку, син Мирослав и Нада, и унуки Мартин, Владко и Анамария Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. марца наполнюю ше три роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. марца наполнєли ше 2 роки як нас занавше зохабел наш мили

ЮЛИЯН РАЦ (1948–2019) з Руского Керестура

ЯНКО ГАЙДУК – Омер (1937–2018) з Руского Керестура Красни памятки на ньго вично буду чувац супруга Ирина, дзивка Весна, и унука Емина зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

Зоз любову и почитованьом красни памятки на ньго вично буду чувац шестра Наталия и супруг Янко зоз дзивку Татияну и сином Владимиром зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. марца 2021. року наполнєли ше осемнац роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, тато, дїдо, брат и бачи

Дня 11. марца 2021. року наполнєли ше два роки, як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

Дня 31. юлия 2021. року наполня ше штернац роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

МАРИЯ РЕГАК (1937–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом, памятку на нїх навики буду чувац їх наймилши

ЯНКО РЕГАК (1961–2003)

12. MAРЕЦ 2021.

ЯНКО РЕГАК (1937–2007) Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. марца 2021. року наполнєли ше два роки одкеди нє з нами наш мили

ЙОАКИМ ГАРДИ (1957–2019) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю його наймилши Най спочива у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. марца наполнєл ше рок як ме занавше зохабела моя супруга

МАРИЯ МУЧЕНСКИ народзена Береґ (1937–2020) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. марца наполня ше три роки як престало дуркац шерцо нашей милей мацери, швекри, баби и прабаби

ЕВҐЕНИЇ ШАЙТОШ народзеней Ковач (1936–2018) з Нового Саду

Красни памятки препровадзени зоз ню чува супруг Яким Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. марца наполнєл ше рок як нє з нами наша мила мац, швекра и баба

МАРИЯ МУЧЕНСКИ народзена Береґ (1937–2020) з Руского Керестура

У своїх шерцох и молитвох памятку на ню чуваю син Миломир и дзивка Мира зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. марца наполнєли ше два роки як нас занавше зохабела наша мац, швекра, баба и прабаба

Дня 21. марца наполня ше петнац роки як нас занавше зохабел наш оцец, швекор, дїдо и прадїдо

КСЕНИЯ САБАДОШ (1933–2019)

ВЛАДИМИР САБАДОШ (1928–2006) з Дюрдьова З любову и почитованьом вично их буду паметац дзивка Меланка зоз Красни памятки на вас чуваю дзивка Весна, жец Янко, унуки супругом Дюром, дзецми и унуками и дзивка Иринка зоз супругом Владом и дзецми Мирослав и Борис Най спочиваю у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. марца наполнєли ше смутни 40 днї як нас занавше зохабел наш мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

Дня 21. априла наполнї ше 31 смутни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше 10 роки як нє з нами наш оцец, супруг и дїдо, наставнїк зоз Коцура

ВЛАДИМИР АРВАЇ (1934–2021)

МЕЛАНИЯ АРВАЇ народзена Новта (1935–1990) з Руского Керестура

Мили нашо, занавше будземе жаловац же сце вецей нє зоз нами, алє и славиц роки препровадзени зоз вами у хторих зме назберали вельо красни памятки хтори будземе чувац у наших шерцох. Вашо наймилши – дзивка Славка зоз супругом Ратком, унук Йовица зоз супругу Ваню, та праунучата Мираш и Дуня Спочивайце у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

ЛЮБОМИР МЕДЄШИ (1946–2011) Його наймилши 12. МАРЕЦ 2021.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. марца наполнї ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЗВОНКО ПРОВЧИ (1947–2020) зоз Шиду Памятку на ньго вично буду чувац супруга Ганча, дзивка Славица, син Славен, жец Срдян, нєвеста Бранислава и унуки Неманя, Никола, Анастасия, Катарина и Селена Най спочива у мире Божим!

* дзе цо будзе *

МАЙСТОРСКА СЛУЖБА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ На штварток, 11. марца у катедралней церкви св. Миколая на 18 годзин будзе служена традицийна майсторска Служба Божа, хтора ше служи у половки велького посту а за шицких членох Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох. Поволани шицки члени и їх фамелиї.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Дрина Вукович зоз Нового Саду, улїца Атар число 2, поднєсла вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом” у улїци Новосадска драга число 106, на катастерских парцелох число 3485/20 и 3485/21 К.О. Ветерник, Город Город Нови Сад. Комплекс ма будинок за тарґовину на вельо и мало, закрица и укопаних резервоарох за чечне гориво велькосци 2х60м3 и за чечни нафтни ґаз велькосци 10м3. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС32, НСХ32, НСУ32, НСЛ32, НСО32 НС – Ветерник” Ветерник Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС32, НСХ32, НСУ32, НСЛ32, НСО32 НС – Ветерник” Ветерник у улїци Младежска бб, у Ветернику, на катастерскей парцели 1299/2, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 9. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-560/20 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС67, НСХ67, НСУ67, НСЛ67, НСО67 НС – КРАЛЯ ПЕТРА I – МУП” НОВИ САД Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС67, НСХ67, НСУ67, НСЛ67, НСО67 НС – КРАЛЯ ПЕТРА I – МУП” НОВИ САД у улїци Булевар краля Петра I число 11, на катастерскей парцели число 4654/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 9. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-559/20 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

12. МАРЕЦ 2021.

ОБВИСЦЕНЄ

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

О принєшеню ришеня у поступку ажурованя Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Надпатраюци орґан обвисцує явносц же 03.03.2021. року принєшєне Ришенє з хторим принєшена одлука же ношитель проєкта ЯП „Драги Сербиї” улїца Булевар краля Александра чс. 282 зоз Беоґраду нє у обовязки же би виробел нову, анї же би ажуровал иснуюцу студию о преценьованю вплїву на животни штредок Проєкта Вибудов швидкей драги IБ ряду чс. 21 Нови Сад Рума, Партия 2 – Часц 2, Параґово – початок Руми, km 17+445,00 – km 34+205,00 „ПП –ДП21’’ (km 9+240,00 – 26+000,00 „ҐП – ДП21’’) Л= 16,760 km К.О. Ириґ, К.О. Ривица и К.О. Рума. Ришенє мож достац на увид роботнима днями од 10 до 14 годзин у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 Нови Сад (прижемє канцелария чс. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришене у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

Република Сербия МИНИСТЕРСТВО ЗАЩИТИ ЖИВОТНОГО ШТРЕДКУ Неманьова 22-26, Беоґрад На основи чл. 20 пасус 1 а у вязи зоз членом 29. пасус 1. и 3. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („ Сл. Глашнїк РС” 135/04и 36/09), у складзе зоз чкенами 3,4. и 5. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на живтни штредок („ Сл. глашнїк РС” 69/05) дава шлїдуюце

ОБВИСЦЕНЄ

Обвисцує ше явносц и заинтересовани орґани и орґанизациї же ношитель проєкта А.Д. „ИНФРАСТРУКТУРА ЖЕЛЕЗНИЦЕ СРБИJЕ” БЕОҐРАД, поднєсол Министерству защити животного штредку вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта модернизация гайзибанскей драги (реконструкция и вибудов) Беоґрад – Суботица – державна гранїца (Келебия), часц Нови Сад – Суботица – державна гранїца (Келебия), на териториї општини Нови Сад, Кисач, Степановичево, Змаєво, Вербас, Ловченац, Мали Идьош, Бачка Тополя, Жедник, Наумичево, Суботица у рамику КО Нови Сад I, КО Нови Сад IV, КО Руменка, КО Кисач, КО Ченей, КО Степановичево, КО Змаєво, КО Бачко добро полє, КО Коцур, КО Вербас, КО Вербас варош, КО Фекетич, КО Ловченац, КО Мали Идьош, КО Бачка Тополя, КО Бачка Тополя варош, КО Мали Беоґрад, КО Жедник, КО Биково, КО Долнї варош, КО Палич, КО Стари варош, и КО Нови варош. Увид до студиї о преценьованю вплїву на животни штредок мож окончиц у просторийох Министерства, у Новим Беоґрадзе, Младежских бриґадох 1, хижа 428 роботни дзень од 11-14 годзин, у чаше од 20 днї од дня обявйованя того обвисценя, у просторийох Городскей управи Суботица, Площа шлєбоди 1, у у просторийох Городскей управи Нови Сад, Площа шлєбоди 1, як и на веб-сайту Министерства http://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/procena-uticaja-na-zivotnusredinu/ Зауваги у думаня на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок подноша ше у писаней форми и доручую Министерству защити животного штредку, Младежских бриґадох 1, Нови Беоґрад. Дня 6. 04. 2021. року на 12 годзин, у складзе зоз инструкциями Влади и кризного штабу хтори формовани за зоперанє ширеня корона вируса у Републики Сербиї будзе отримана явна розправа и презентация предметней Студиї у просторийох Городскей управи Суботица, ул. Площа шлєбоди 1.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: ■ РОЛЕТНИ

■ ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ ■ ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ ■ МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ ■ ВЕНЕЦИЯНЕРИ ■ ОПРАВКИ Телeфон: 025/5827-710, 060/5088-433

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ИСКУСТВО РУКОМЕТНОГО ТРЕНЕРА СЛАВКА НА ДЯ

Познате же Славко Надь, Керестурец афирмовани и длугорочни рукометни тренер уж длугши час водзи два рукометни екипи, ЖРК „Срем” зоз Сримскей Митровици и ЖРК „Деронє” зоз того места, и до тих клубох уключує и талентовани млади рукометашки зоз Руского Керестура. У прешлим тижню ЖРК „Срем” на Першенстве Войводини за Ж-16 (то ше одноши на дзивчата народзени 2004. року и младши), освоєли друге место од штирох екипох хтори дошли ту през квалификациї. Перша була екипа Темерину, а треци Желєзнїчар зоз Индїї, а штварти Слован зоз Руми. Шицки штири екипи ше пласовали на Союзне змаганє котре плановане у маю. На тим турнире у екипи зоз Сримскей Митровици бавела и млада керестурска Кяра Будински народзена 2002. року котра єдна зоз наймладших у екипи, бави на позициї правого бека и по словох тренера Надя, талентована є и перспективна бавячка. Кяра источашнє бави на двойнїсту реґистрацию, та ю тренер Надь ище скорей уведол и до спомнутей екипи Дероня, у хторей попри Кяри бавя ище и други дзивчата зоз

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСЛ05, НСО05 КОВИЛЬ” КОВИЛЬ Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСЛ05, НСО05 КОВИЛЬ” КОВИЛЬ у улїци Дьордя Бешлина бб (споза числа 34), на катастерскей парцели число 122, К.О. Ковиль, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 9. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501567/20 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Процив того ришеня мо порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

34 РУСКЕ СЛОВО

Фото: РС Войводини

КЕРЕСТУРСКИ РУКОМЕТАШКИ БАВЯ У ДРУГИХ КЛУБОХ

ЖРК „Срем”

Керестура. Екипу помага тренирац и керестурска Николина Зорич. Остатнього викенду у фебруару почало першенство и за ЖРК „Деронє” хтори ше зоз квалификациями пласовали до Супер лиґи дзе ше змагаю седем екипи. У першим колє бавени два змаганя и Дироньчанки перше страцели од новосадскей Войводини зоз резултатом 3:15, а у другим змаганю исти дзень, победзели зоз 9:5 екипу зоз Мокрину. М. А.

ПОЧАЛА ЯРНЯ ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА

ДРУГА РУНДА СЕЗОНИ Прешлей нєдзелї почала друга рунда фодбалского першенства. Док тирвала жимска павза окончени пририхтованя, позацагована форма и тактика и спрам того цо указали на перших стретнуцох наших клубох, затераз ище вше чежко препознац злєпшаня. Мож повесц же зоз першима резултатами можеме часточнє буц задовольни. З другого боку, то лєм початок и чежко и нєподзековно приношиц заключеня. У ярнєй часци фодбалскей першенственей сезони 2020/2021. екипу ФК „Русин” будзе водзиц дакедишнї тренер Златко Саянкович, место дотерашнього тренера Ранка Делича. Єшеньску часц першенства Русин закончел на 4. месце, а у предлуженю, на стретнуцу прешлей нєдзелї у Кулпину призначели побиду. Русиновци планую же по конєц успишно законча першенство и же ше пласую до висшого ранґу змаганя. До ярнєй часци сезони Искра войдзе зоз новим тренером, Живком Жичом Йовановичом зоз Червинки, котри у потерашнєй тренерскей кариєри тренирал Будучносц зоз Савиного Села, Раднички зоз Раткова, Панонию, Липар, Червинку, Младосц зоз Крущичу, Борац зоз Бачкого Ґрачцу, та ше обчекує добри резултати у ярнєй часци сезони. Состав

екипи ше дакус пременєл, дзепоєдни бавяче пошли до других клубох, а нови пришли. Перше стретнуце у тей часци першенства за Искру нє було лєгке. Бавели процив моцней екипи Сенти од хторей у єшеньскей часци страцели зоз високим резултатом. На тот завод страцели, алє резултат нє бул таки як вєшенї. Коцурцом и наиходзаци стретнуца нє буду лєгки, алє, заш лєм, лабда округла. Увидзиме як будзе випатрац предлуженє. Дюрдьовска Бачка пририхтованя почала концом януара зоз велїма пременками у тим клубу. Єдна од пременкох то тота же до новей сезони ФК „Бачка 1923” вошла зоз новим тренером, Зораном Блажичом зоз Катю. Бачка єшеньску часц першенства закончела на шестим месце на таблїчки, а тото цо вредзи спомнуц то же Бачка у єшеньскей часци нє прияла анї єден ґол як домашня екипа, од вкупно седемнац стретнуцох котри одбавела вєшенї. Так предлужела и у тей часци Першенства, бо перше стретнуце процив екипи ФК „Петроварадин” резултат бул нєришени. На концу треба надпомнуц же потримовка публики и навиячох зоз трибинох, пре вирус корона и тей яри виостанє. Щешлїво. А. П. 12. МАРЕЦ 2021.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ДОБРЕ БАВИСКО ШЕ НЄ ВИПЛАЦЕЛО ФК „Искра” – ФК „Сента” (Сента) 1:2 (0:1)

Коцур: стадион ФК „Искра”. Ґол за Искру: Дрляча ИСКРА: Ступар, Л. Ваяґич, Барович (Д. Ваяґич), Дрляча (Суботич), Дякович, Пердух, Лукич (Николич), Стоянович (Михняк), Дюрич, Бокан, Иван. Любителє фодбалу ше у Коцуре вєшенї, после Искрового бависка, нє мали вельо нагоди радовац побидом своєй екипи и нєсцерпезлїво чекали яр наздаваюци ше же Искра конєчно будзе бавиц на уровню яка була у прешлих сезонох. Прешлого викенда у Коцуре госцовала екипа Сенти, котра лидер на таблїчки у Подручней лиґи Суботица и по думаню велїх котри провадза тоту лиґу, то наймоцнєйша екипа у лиґи. Вєшенї Искра у Сенти дожила найвисше пораженє у сезони, було 7:0 за Сенту. НЄСПОДЗИВАНИ ГОСЦИ Можебуц пре тоту високу побиду фодбалере Сенти до змаганя вошли нє мотивовани, наздаваюци ше же лєгко дойду до побиди. Медзитим, екипа Искри вельо моцнєйша як цо то було на першим змаганю у Сенти, та госци на початку змаганя були нєсподзивани, понеже Искра була екипа котра частейше була пред ґолом процивнїка. Як час преходзел так и госци вше вецей почали бавиц свойо бависко, алє Искрово фодбалере з борбеносцу надополньовали технїчну инфериорносц у одношеню на госцох, та на терену у першим полчаше було цалком ровноправне бависко. У хвилькох кед Искра була лєпша и нападала, госци дали ґол. Бавела ше 37. минута, єдна длугока лабда зоз остатнєй линиї ишла ґу Искровому ґолу, ґолман Искри Ступар нєпотребно вилєцел збил ше зоз єдним собавячом, лабда му випадла та центарфорови Сенти нє було чежко копнуц лабду до празного ґола. На тот способ прияти ґол вплївовал на Искрово бависко и госци по конєц першого полчаса рутински отримали предносц. ПРЕПУЩЕНИ ШАНСИ Други полчас почал зоз инциятиву Сенти, котра як час преходзел вше баржей прицискала на Искров ґол. Искра грожела зоз процивнападох, а нє хибело вельо же би пришло до виєдначеня. Лукич добре прешол по лївим боку, вибил сам опез ґолмана и копнул просто до ньго, гоч могол додац лабду Дюричови котри на 5 метери бул сам опрез празного ґола. Борбеносц при Искрових фодбалерох и далєй була присутна, алє вше вецей до вираженя приходзела технїчна подкованосц Сентових фодбалерох. Таке бависко 12. МАРЕЦ 2021.

им принєсло резултат у 66. минути кед звекшали предносц на 2:0. Нападач Сенти добре копнул зоз коло 20 метери и потрафел угел ґола и ту Ступар нє могол нїч. При резултату 2:0 за Сенту шицки присутни на стадиону подумали же госци преламали змаганє и же лєм питанє кеди даю и треци ґол. Медзитим, домашнї фодбалере нє думали так. Бавела ше 75. минута кед Дрляча дал евроґол котри цалком врацел Искру до бависка. Дрляча копнул зоз коло 25 метерох и лабда ше од стативи одбила до ґолу, а ґолман Сенти лєм зоз попатрунком випровадзел лабду и анї нє пробовал интервеновац. Тот ґол

дал кридла Искровим фодбалером котри обрацели бависко на свою воденїцу и по конєц змаганя ше бавело на єден ґол. Госци ше бранєли зоз шицкима моцами и на концу им ше удало одбранїц ше и уписац значну побиду. ПРЕДСТОЯ ЧЕЖКИ СТРЕТНУЦА После 16. одбавених колох Искра ше находзи на 12. месце на таблїчки и потераз освоєла 13 боди. У наиходзацих трох колох Искру очекує чежки розпорядок, понеже на нєдзелю будзе госцовац у Дюрдїну, потим приходзи Ядран зоз Фекетичу, а вец будзе госц Пролетерови у Равним Селу. Ядран и Пролетер у самим верху таблїчки и зоз Сенту ше боря за перше место, а Дюрдїн млада екипа котра на домашнїм терену чежко траци боди.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

КОМПЛЕТНА ЕКИПА – ДРУГА ПРИПОВЕДКА ФК „Кулпин” (Кулпин) – ФК „Русин” 1:3 (0:1)

Перше госцованє у Кулпину, у тей ярнєй часци Першенства Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, хторе одбавене внєдзелю 7. марца, за фодбалерох ФК „Русин”, закончене баржей як успишно. З оглядом на тото, же у пририхтуюцей часци пред початком Першенства резултати нє нагадовали добру форму екипу, за тренера Златка Саянковича, то було менєй важне. Йому на першим месце було випробовац шицких бавячох на хторих рахує, и найсц им праве место у екипи, а нє сгорше визначиц же внєдзелю, по Фото: Предараґ Маравич першираз, наступела комплетна екипа, односно найпорихтанши „єденац”. ноєвичови, и то було 2:0 за Русин. Бул то „початок конца”, Состав Русина бул шлїдуюци: Калинич, Кочиш, Голик, но, заш лєм „точку на конєц” положел Матей Саянкович Ланчужанин, В. Вуйович, Павлович, Ф. Вуйович, Чернок зоз трецим ґолом у 60. минути змаганя. (Малацко), Даноєвич (Саянкович), Бранкович, Рац (БудинИнтересантне спомнуц же у першим колу єшеньскей часки), Ф. Тома, Саянкович, Будински, Джуджар, Малацко, сци Першенства, стретнуце у Керестуре процив истого Боднар, С. Тома. процивнїка, були исти ґолґетере. Конєчни резултат бул 5:3 У правим спортским бависку з обидвох бокох, госци ше за Русин, а ґоли теди дали Саянкович (1), док Рац и Данолєпше знашли, свойо нагоди и вихасновали, док домашнї євич дали по два. нє мали вельки нагоди дойсц до мрежи розположеного Тераз Русин забера 4. место, зоз 35 бодами, и ма лєм 3 ґолмана Калинича. Перши ґол при концу першого полча- боди менєй од другопласованей екипи ФК „Будучносц” су дал Иван Рац зоз соло акциї, кед сам вишол опрез ґол- зоз Параґох, односно трецопласованей екипи ФК „Будучмана и поцильовал нєбранєну часц ґола. Лєпше ше нє мо- носц” зоз Младенова. гол закончиц перши полчас, док початок другого бул ище На нєдзелю 14. марца, до Керестура приходзи екипа Макрасши. ґлича, а стретнуце на стадиону Русина почнє на 14 годзин Перши напад Русина у другим полчасу почал Владан и 30 минути. Ан. М. Вуйович, предлужел го Бранкович, хтори точно додава Да-

КАДЕТИ ФК „РУСИН”

ОДБАВЕНЕ ИЩЕ ЄДНО ПРИЯТЕЛЬСКЕ СТРЕТНУЦЕ ФК „Русин” – ФК „Раднички” 2:6 (0:2)

Ище єдно приятельске стретнуце кадети ФК „Русин” одбавели всоботу, 6. марца у Руским Керестуре, процив кадетох ФК „Раднички” зоз Зомбора, на хторим од госцох страцели з резултатом 6:2 (2:0). Кадети Русина наступели у составе – Желько Шомодї, Давид Чордаш, Марио Иличич, Теодор Няради, Андрей Дудаш, Велько Шомодї, Алексей Бики, Божидар Чонка, Тадей Бодянец, Александар Тома, Лука Иличич, Матео Чордаш, Неманя Ковачевич и Давид Надь, а екипу на тим змаганю водзели тренере Зденко Шомодї и Мирослав Накич. Приятельске стретнуце одбавели процив моцней екипи зоз Зомбора, хтора за аж два лиґи висше пласована од кадетох Русина, но млади русиновци ше и попри такей конкуренциї ровноправно борели на терену. У першим полчасу госци почали водзиц зоз 2:0, а у другим полчасу, после ище єдного ґолу госцуюцей, висшепласованей екипи, Божидар Чонка прилапел одбиту

36 РУСКЕ СЛОВО

лабду, и зоз моцним вдереньом зоз 16 метерох дал перши ґол за Русин. Госци нєодлуга звекшали резултат на 4:1, а потим, дзекуюци автоґолу нєсхопного ґолмана зомборскей екипи, резултат за Русин зменшани на 2:4. После нєвихаснованого пеналу за Русин, стретнуце закончене з конєчним резултатом 6:2 за госцох. Млади фодбалере на приятельских стретнуцох нє маю нагоду бавиц з екипами истого ранґу, понеже з нїма бавя Першенствени змаганя, та шицки екипи зоз хторима кадети бавя приятельски стретнуца находза ше у висших лиґох од Русина. Но, и попри тим, хлапцох така ситуация нє деморализує, бо су свидоми же свою схопносц на терену годни ровноправно указац пофришко, док почнє Першенство, а хторе заказане за нєдзелю, 21. марца. Потамаль, кадети Русина, на соботу 13. марца, одбавя ище єдно, остатнє приятельске стретнуце на Ярашу процив „ЦФКˮ з Вербасу, а предвидзени термин за стретнуце 11 годзин. Ан. М. 12. МАРЕЦ 2021.

sport@ruskeslovo.com

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

ПОБИДИ ОФК „БИКИЧ” И ФК „СРИМЕЦ” Внєдзелю (7. марца) зоз стретнуцами 16. кола почала ярня часц першенства у Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход. После жимскей павзи у предлуженю нє було векши нєсподзиваня цо ше дотика резултатох. Фодбалере ОФК „Бикич” на госцованю у Шидзе врацели ше дому з трома бодами, бо победзели Єдноту зоз 3:0. У Беркасове Сримец з минималним 1:0 победзел Фрушку Гору з Руми, у Адашевцох Ґраничар страцел тиж зоз 1:0 од екипи ФК „Ердевик 2017, у Руми Єдинство и ФК „Обилич 1993” з Куковцох бавели нєришено 1:1. Сримец з Ярку тиж бавел дома нєришено 1:1 процив Фото: Вл. Дїтко Ґраничара з Кузмину, у Ночаю Змай прешвечлїво зоз 4:1 победзел Шлєбоду, у Равню ФК „Зека БулюбаСтретнуце ФК „Єднота” (Шид) – ОФК „Бикич” у Шидзе ша” победзел Слоґу зоз 3:1, а у Мандєлосу водзаци Фрушкогорец победзел Трґовачки зоз Сримскей Ми2017” тринасти зоз 13 бодами, а на сподку таблїчки штернатровици зоз 4:1. ста Слоґа зоз шейсц бодами, петнасти Сримец з Ярку ма лєм На таблїчки Фрушкогорец перши зоз 39 бодами, Сримец з три боди, а тельо ма и остатня, шеснаста Єднота зоз Шиду. Беркасова други зоз 36, Ґраничар з Кузмину треци ма 32 боУ 17. колє на нєдзелю ОФК „Бикич” на своїм терену доди, а ОФК „Бикич” штварти зоз 31 бодом. Фрушка Гора пи- чекує екипу ФК „Ердевик 2017”, Ґраничар (К) дочекує берята, ма 30 боди кельо ма и ФК „Обилич 1993” на шестим ме- касовски Сримец, ФК „Обилич 1993” дочека Єдноту, Слоґа сце. Седме Єдинство ма 29 боди, Змай осми зоз 25 бодами, (Ч) дочекує Єдинство, а Шлєбода будзе бавиц процив Зеки кельо ма и Зека Булюбаша на дзевятим месце. Ґраничар з Булюбаши, Трґовачки дочекує Змай, Фрушка Гора одмера Адашевцох дзешати зоз 20 бодами, Трґовачки єденасти ма моци з Фрушкогорцом, а у Ярку Сримец дочекує Ґраничар з 15 боди, дванаста Шлєбода тиж ма 15 боди, ФК „Ердевик Адашевцох. Вл. Дї.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БЕЗ ҐОЛОХ НА ПОЧАТКУ ФК „Бачка 1923” – ФК „Петроварадин” 0:0 (0:0)

Дюрдьов: Стадион „Бачка” у Дюрдьове, главни судия змаганя була Тамара Лазаревски зоз Нового Саду БАЧКА: Златан Смолян, Любомир Тривунович, Ратко Чирин, Стефан Деянович, Стефан Сивчевич, Янко Вуйович, Илия Данґубич, Предраґ Маркович, Тодор Тривунович, Милан Роґич, Миленко Проданов Фодбалере ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова внєдзелю, 7. марца на домашнїм терену одбавели перше стретнуце у ярнєй часци Першенства процив ФК „Петроварадин” зоз Петроварадину. Обидва екипи на терену указали одличне бависко. Змаганє ше закончело цалком фер и коректно, у даєдних ситуаци-

12. МАРЕЦ 2021.

йох лєпше ше знашли бавяче зоз Петроварадину и були блїжей ґу побиди, алє домашня екипа им нє дошлєбодзела же би превжали бависко. Перши полчас закончени зоз резултатом 0:0, а резултат ше по сам конєц стретнуца нє пременєл, та перше стретнуце у ярнєй часци Першенства и закончене зоз резултатом 0:0. Бавяче Бачки мали вецей шанси котри нє вихасновали. Мали вельке жаданє победзиц, алє пре нєдостаточне искуство и подаєдни гришки котри правели, нє удало им ше дац ґол на тим стретнуцу. Гевто цо важне надпомнуц то же Бачка нє прияла ґол як домашня екипа у остатнїх 18 стретнуцох, цо за кажду похвалу. – Можеме буц задовольни зоз бависком бавячох Бачкей, алє ше у наиходзацим периодзе будземе намагац виправяц гришки котри могло видзиц на терену, злєпшац квалитет бависка и подзвигнуц физичну порихтаносц бавячох. Щиро ше наздавам же тоти млади хлопи уж нарок буду бавиц озбильни фодбал и же ше буду бориц за пласман до висшого ранґу бависка – гварел тренер Зоран Блажич. Тераз ФК „Бачка 1923” забера пияте место у таблїчки зоз трицец двома бодами. Шлїдуюце стретнуце заказане за 14. марец на стадиону Бачки у Дюрдьове, на котрим Дюрдьовчанє буду бавиц зоз екипу зоз Тителю. Змаганє почнє на 15,30 годзин. Л. Кх.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Ясмина Дюранїн

Питка зоз кокосом

Вше кед нє маце кеди, а треба упечиц колача, здогаднїце ше того рецепту. Ма даскельо предносци – швидко ше прави, нє муши ше анї миксер уключовац, тунї є, а смачни...

Потребне: ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

4 цали вайца 16 ложки цукру 16 ложки млєка 16 ложки олєю 16 ложки муки 2 ложки какаа 1 пращок за печенє 100 ґрами кокосу

За прелїванє: ■ литра млєка ■ 250 ґрами цукру ■ дакус кокосу

Поступок правеня: У миски витрепеце вайца и цукер, а потим додаваце муку з пращком за печенє, млєко, какао и олєй. Гоч у рецепту пише же треба положиц 16 ложки, а вше кладзем лєм половку олєю. Кед шицко добре вимишане и зєдинєнe, усипац до помасценей и помученей тепши (штреднєй). Док ше колач пече, у млєку розпущиц цукер. Основне правило важи – цепле зоз цеплим, жимне зоз жимним. Я вше горуци колач помали прелєєм зоз гору цим млє ком. Кед колач шиц ко упиє, посипац од горе зоз кокосом. Колач треба же би бул влажни, так же би ше го єдло з ложичку. Кед же вам випадло грубше цесто, и видзи ше вам же колач сухи, зогрейце ище дакус млєка и посипце по колачу. Кед го будзеце вецей раз правиц, и сами увидзице яки є найсмачнєйши!

38 РУСКЕ СЛОВО

12. МАРЕЦ 2021.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Наташа Ковачевич, Руски Керестур

Шпанска пита

Шицки состойки за фил добре вимишац так же би нє було грудки. Саламу и квашени огурки порезац на дробни коцочки и усипац до филу. До филу мож додац дакус майонезу и кечапу же би дакус пременєло смак и фарбу. Состойки: ■ 4 вайца ■ ложичка солї ■ 2 шольки (од 300 милилитри) муки ■ шолїчка за кафу олєю (коло 100-150 милилитри) ■ погарик йоґурту ■ погарик млєка (йоґуртов погарик) ■ пращок за печeне ■ 150 ґрами салами ■ 150 ґрами квашени огурки

12. МАРЕЦ 2021.

Усипац до тепши (моя димензийох одприлики 33х23 цм) до котрей зме положели папер за печенє. Печиц у зогратей релни на 200 ступнї док од горе нє почервенї коло 20-30 минути. До пити мож положиц на дробно нарезаней сланїни, колбаси, шунки, квашеней паприґи...

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ЖЕНОХ Зєдинєни нациї 1975. року 8. марец урядово преглашели за Дзень женох. У Сербиї ше тот дзень означує од 1914. року, а з тей нагоди ше орґанизує рижни трибини, гуманитарни акциї и програми з хторима ше обраца увагу и на положенє женох у дружтве, и на претаргованє їх дискриминованя. Но, заш лєм, остал и обичай того дня женом подаровац скромнєйши дарунок, лєбо квеце. У Руским Керестуре пре актуалну епидемиолоґийну ситуацию того року Дзень женох означени скромнo, а окрем у образовних установох и колективох, у центру валала могло купиц рижни файти квеца, прикраски, сувенири, а штанд мало и НВУ „Руске слово” на хторим ше предавало виданя по знїженей цени за 30 одсто. И у Дюрдьове, традицийно, у центру валала при пияцу предавало ше рижне квеце и ручни роботи, прикраски и инше. Туристична орґанизация Општини Вербас 7. и 8. марца орґанизовала „Базар красних стварох” на Площи Николи Пашича у Вербаше, на хторим було виложене квеце, лакотки и рижни дарунки за жени. В. В.

РОК LXXVII ЧИСЛО 11 (3932) НОВИ САД, 12. МАРЕЦ 2021.

■ МОЗАЇК: АЛЕКСАНДРА ШАНТА ИНСТРУКТОРКА У АВТО-ШКОЛИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0482P-B236

Фотоґрафия: 0275P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

Фото: Мария Афич

Фото: A. Meдєши

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ РОБОТНА АКЦИЯ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ