Ruske slovo 11

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 11 (3724) НОВИ САД, 17. МАРЕЦ 2017.

Фото: Maя Зазуляк

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ КАПАЦИТЕТИ ВИРСКОГО И ВАЛАЛСКОГО ТУРИЗМA

■ ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „БОИНҐ-БОИНҐ” Фотоґрафия: K006a_0174N

ВИТАЙЦЕ У РЕАЛНОСЦИ И НЄ ГНЇВАЙЦЕ ШЕ Пише: Михаил РАМАЧ, воспитач дзецох предшколского возросту

Нєдавно сом ше одпитал од остатнєй отрушинки нови- Видзице? Поняца хтори мож видвоїц зоз спомнутого, то нарскей роботи. На власне щесце, нє бановал сом анї ми- єдни-исти людзе, намесцанє своїх людзох на рижни ронуту. А за чим и бановац? Було то наисце драгоцине ис- ботни места и позициї у нашей заєднїци, власни хасен, куство. екипа хтора ше зишла управяц з цудзим пенєжом и похаМладши ґенерациї котри кельо-тельо паметаю (яки-таки) сновац свой народ за власни просперитет. Иста ситуация, пременки 5. октобра 2000. року, мушели би буц свидоми як и на державним уровню. же прецо ше находзиме ту дзе зме. Но, о державней поли- Припознайце же сце забули на младих и же сце подуматики нє вредзи розправяц, пременки сом спомнул лєм ли же сом скруцел з теми? Нє, то даєдни з причинох о прето же ясно мож видзиц же ше ствари подобно одвива- хторих сце нє могли читац, слухац, лєбо патриц у наших медийох. Заключце сами же прецо. ли и у нашей заєднїци. Сиґурни сом же вам добре познате гевто же млади нє сцу, Млади ту, велї з нїх ше намагаю и робя, а келї з нїх доже су нєактивни, нєзаинтересовани... Но, тото цо мнє за- стали озбильну потримовку од „зашрубованих за фотепарало уха, то же маме малї”? През тоти два роки, ло младих хтори творя кельо сом препровадзел у Нє гнївайце ше, алє млади маю полне право (музику и литературу на руских медийох, вельо ме буц нєзаинтересовани мацеринским язику). Яка хвалєли, алє нашли ми и численосци народу, таке и досц хиби. Даєдни на мечисло творчих людзох. сце, векшина нє, алє нє Млади нє сцу? Но, добре... А треба сцец робиц задармо и єдини сом. Писац без шерсци на язику принєсло ми поулїзовац ше поєдинцом хтори лєм цо ше нє зашрубовали тримовку од колеґох и потримовку найбаржей читачох и за свойо фотелї? Прешол сом през шицки медиї на ру- патрачох хтори порядно провадзели мойо тексти и прилоским язику, обявел кнїжку поезиї, а боме ше поскладало ги, и дзечнє их коментаровали. уж даскельо роки як наступам з авторску роботу на шиц- Сануєм новинарох и редакторох з наших медийох хтори ких наших манифестацийох хтори орґанизую млади и нє барз добри у своєй роботи прето же ше „нє питаю вельо”. ясне ми, чом ше гутори же нєт младих хтори вредно робя Нє шмем нїкого спомнуц, бо ми велї були щира потримовка, и прето сом наисце полюбел новинарску роботу. У у рамикох нашей заєднїци. Єст младих, и робя. После мойого одходу з руских меди- каждим житу єст коровча, алє прешвечел сом ше же нашо йох пришли нови млади людзе, а опитали сце им ше же новинаре єдна добра екипа, винїмки єст барз мало, а будчи су плацени за свою роботу? Маю гонорари вредни зе их вше вецей праве прето же ше до роботи у рускей зауложеного часу до роботи? єднїци найбезпечнєйше сцигує прейґ родзини, политики Робота младих на мети озбильних критичарох, уж спом- и подобних вязох. Чесц гевтим хтори наисце заслужели, нутих, хтори би ше дзечнє зашрубовали до своїх фоте- алє щесце же и таки ище вше постоя. льох. Пренайду гоч кельо хиби, алє най нє будзе вше, же Огляднїце ше и потримайце младих хтори анґажовани у проблем лєм у младих. Кед младим оможлївене же би ше нашей заєднїци. Ясне вам тераз прецо нєт бунту и прецо одрекали своїх гонорарох и то нє завадза нїкому од ви- ше случує же млади одуставаю од участвованя на наших значних (нє оглашовали ше), вец бизме нє шмели заува- манифестацийох, за найлєпши гласи... Як ґод лєм ше обжиц младим хтори ше одлуча нє уписац свойо дзецко до раци, од младих ше пита лєм гласи. „Акустика рутеника” того року одгукла супер, а и на рускей класи. Фама коло наших зволаньох Националних совитох и „Дньовки” могло видзиц вельо того цо млади обдумали. дзвиганя до нєба того Совиту, давно превозишла кажду Музичарох було досц. Хто потримує тих младих? Омомиру. Национални совит Руснацох уж роками ма менєй- жлївене им зняц шпиванки и споти як спада? Нє... Забаввецей исти состав. Як и у других сеґментох, и ту єст осо- на музика нам досц слаба точка. Пришло дакому на розум би хтори чесно робя, алє их прелїґли людзе хтори ше ту од „зашрубованих фотеляшох” и критичарох обезпечиц находза пре власни хасен, лєбо хасен блїзшей и дальшей дацо и помогнуц младим музичаром? Нє можеме обчековац од младих музичарох же би твореродзини. Но, родзину би и пребачиц кед нас єст мало, та анї не мо- ли по руски и о своїм трошку знїмали шпиванки и споти. жеме похопиц кельо зме повязани прейґ родзинских вя- Укладали бисце до дачого од чого нє мац нїч, тарґовище зох. нє постої? Укладали бисце до своєй творчосци же бисце На остатнїх виберанкох за НС Руснацох було два лїстини достали лєм критики и гласканя по плєцу? котри предводзели млади. Медзитим, у терашнїм звола- У наших медийох менєй-вецей исти теми. Искусни новиню НС мож видзиц же ше младим нє удало до ньго озби- наре ше зложа же нам хиби вецей аналитични тексти, прилоги, алє з того нє будзе нїч озбильне. О людзох хтольнєйше крочиц. А прецо? Наш Национални совит вше баржей здабе на клуб пензи- ри ше ище як „питаю” ше бешедує лєм у суперлативу, бо онерох, бо уж кед поєдинци водза слово, им, поданїком, праве вони управяю з нашима медиями. нє подло подзвигнуц руки, односно отвориц дланї и по- Нє гнївайце ше, алє млади маю полне право буц нєзаинзберац дньовнїци и керчиц драгу же би ше у рускей заєд- тересовани. Прецо би трошели свой час и пенєж же би ше дахто з нїх шмеял и трепал до своїх кишенкох. Шапка донїци ухлєбело дакого од своїх. Стари и искусни бавяче ше мудро здогадли и копли лаб- лу младим хтори анґажовани, лєм ше боїм же и ту моцнєду Роботному целу за младеж, дзе ситуация подобна як и йши модели функционованя яки уж исную. Зложице ше, у Националним совиту. Єст вредних и амбицийних, хто- же, єст мало простору за оптимизем.■ рим ше траци шлїд од присуства нєупуцених и нєзаинтеСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” ресованих.

2 РУСКЕ СЛОВО

17. МАРЕЦ 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Микола ШАНТА, одвичательни редактор Редакциї видавательного оддзелєня

■ Тижньовнїк 4–5. Предсидательски виберанки 2017. 6–7. Водица и вирски туризем

■ Нашо места 8. Виберанки у Општини Вербас 10–11. Оправянє драгох после жими

■ Култура и просвита 14. Премиєра представи „Боинґ-Боинґ” 15. На Медзинародним салонє кнїжкох представене „Шитко”

■ Мозаїк 18–19. Ивана Тиркайла, шминкерка з Дюрдьова

■ Економия 21. Продукция швиньох у Шидзе

■ Людзе, роки, живот 22–23. Таня Бодянец Колбас зоз Батлфорду 24–25. Наш госц – Мирослав Шанта з Дюрдьова

■ Духовни живот 26–27. Отримованє теметова у Руским Керестуре

■ Информатор

28–31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 32–33. Локални фодбалски лиґи 34–35. Славко Надь, Русинов рукометаш На насловним боку – Премиєра представи „Боинґ-Боинґ” Авторка фотоґрафиї – Мая Зазуляк

ЧИ ПОКРАЇНА ПРЕСТАВА ФИНАНСОВАЦ РУСКУ КНЇЖКУ?! И того року руски кнїжки були виложени на Салону кнїжкох у Новим Садзе. Штварток, 9. марца була промоция найновшей кнїжки по руски, авторки Олени Планчак-Сакач. А мало хибело же би з того нє було нїч. Обвисцени зме же нє можеме достац централну бину, як зме ю скорей доставали. Алє, бина анї нє тельо важна. Вона ма символичну важносц, нє и сущну. Кед бизме виложели на Салону лєм гевто цо з боку держави вифинансоване у 2016. року, як нам суґероване (читай Покраїна и город Нови Сад), вец бизме указали лєм Руски християнски календар за 2017. и кнїжку „Шитко” О. П. Сакач. За Календар зме достали 300 000 динари, а за „Шитко” 70 000. И за часопис „Шветлосц” зме достали 120 000 од городу Нови Сад. И то шицко за цали рок! Катастрофа! Предходних рокох було иншак. У 2015. зме достали 2 250 000 динари, а рок пред тим рекордни 3 000 000 динари. З таким пенєжом мож обявиц дзешец наслови, та аж виплациц и нєвельки гонорари автором кнїжкох, дизайнером... Врациц достоїнство писательскей и илустраторскей роботи. Так зме и робели, и як резултат тому, у тей хвильки у Редакциї маме 15-20 наслови руских кнїжкох хтори чекаю обявйованє. Алє, тераз маме други проблем. Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, хтори наш главни финансиєр, за намену обявйованя кнїжкох на язикох националних меншинох видвоєл лєм 2 100 000 динари, односно 650 000 динари дзеля шицки меншински заєднїци у Войводини (спрам толкованя службенїци у Секретарияту, лєм тоти пенєжи иду на кнїжки). Цо то вец значи за нас? Чи то значи же Покраїна надалєй ма намиру лєм символично финансовац руску кнїжку? Лєм тельо же би ше нє гуторело же утаргли финансованє? Зоз таким финансованьом нє будзе руского литературного живота. Нє будзе рускей кнїжки, руских писательох. Кед нєт рускей кнїжки и часописа за литературу, нєт руских учебнїкох, кед нєт учебнїкох, нєт школи и школярох, кед нєт школярох, нєт читачох наших новинкох, патрачох и слухачох електронских медийох, а кед нєт хасновательох медийох, нє будзе анї медийох. Кнїжка у фундаменту културней автономниї. Кед ше тот фундамент розвалї, будинок културней автономиї ше завалї скорей як думаме. Ми то як заєднїца нє шмеме дошлєбодзиц. Так як зме цала заєднїца, пред трицец роками дзвигли глас процив утаргованя єдиней рускей ґимназиї и зачували зме ю, так бизме требали дзвигнуц глас и вибориц ше за право на живот рускей кнїжки.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жирорахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

17. МАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ВИБЕРАНКИ 2017

РЕПУБЛИЧНА ВИБЕРАНКОВА КОМИСИЯ

ПРЕГЛАШЕНИ ИЩЕ ОСЕМ КАНДИДАТИ На пол ноци внєдзелю, 12. марца, вишол термин за придаванє кандидатурох за участвованє на виберанкох за предсидателя Сербиї 2. априла, Републична виберанкова комисия (РИК) преглашела 11 кандидатури ЄРЕМИЧ: ЗОПРЕЦ САМОВОЛЮ Вук Єремич (1975), по образованю физичар, а кариєру витворел у дипломатиї. Нєстранкови кандидат хторого предложела Ґрупа гражданох „Мушиме лєпше”. Як член Демократскей странки, Єремич од 2007. по 2012. бул министер вонкашнїх дїлох Републики Сербиї. Од 2012. по 2013. бул предсидатель Ґенералней скупштини Зєдинєних нацийох. Предсидатель є „Центра за медзинародне сотруднїцтво и отримуюци розвой”. Кандидатуру Вука Єремича потримую парламентарни Социялдемократ ска странка, Нова Сербия, Вєдно за Сербию и Народни рух Сербиї. Виберанкову платформу „Сербия може лєпше” Єре мич промо вує през конвенциї и стретнуца з гражданами, а тиж є обачлїво активни на интернету. Заклада ше за вибудов дружтвеного консензуса у хторим тоти цо думаю иншак нє буду означовани як „нукашнї нєприятелє”, жада буц предсидатель хтори обнови угляд держави у швеце и довириє гражданох до нєй. То предусловиє же би млади остали у жеми. – Нєшка жиєме у системи хтора базована на самоволї, нєзнаню, корупциї и аґресивносци. Така система нє лєм же нє служи явному интересу цо задаток власци, алє директно онєможлювює розвой и витворенє потенциялох наших людзох – поручує Вук Єремич. ОБРАДОВИЧ: ПРЕВЛАДАЦ СТРАХ, И ПРЕМЕНКИ МОЖЛЇВИ Бошко Обрадович (1976), филолоґ. Снователь и предсидатель Сербского руху „Двери”, хтори го и кандидовал за предсидателя Сербиї. Кампаню „Най жиєме як людзе” Обрадович водзи през стретнуца з гражданами и дружтвених мрежох. Базована є на евроскептицизму и националних питаньох, алє главни фокус на социялним аспекту. Обрадович оштро критикує концепт хтори, як гвари у континуитету запровадзую и прешли и терашнї режим, по хтотрим ше фаворизує страних инве ститорох а знїщує домашню привреду. Виберанкове порученє Бошко Обрадовича – же наш роботнїк и польопривреднїк, фамелия и традицийни вредно сци муша буц на першим месце, а интереси ЕУ, ММФ и НАТО треба дрилїц до другого плану. За себе гвари же є чловек з народу, без аферох

4 РУСКЕ СЛОВО

и купених дипломох за собу. Тиж, же є єдина права опозиция власци, и єдини кандидат хтори наисце понука нову политику – Гражданом Сербиї досц политичного театру у хторим жиєме. Нєшка нє видно дзе же закончує политика, а дзе почина криминал, а корупция и однїманє у самим верху деспотскей власци. Потребне ошлєбодзиц ше страху, гласац и пременки можлїви – поручує Обрадович. РАДУЛОВИЧ: РЕФЕРЕНДУМ ПРОЦИВ ВЛАСЦИ Саша Радулович (1965) дипломовани електротехнїчар, лидер новоформованей странки „Досц було”, хтора го кандидовала за предсидателя. Радулович нєдавно вошол до сербскей политики, а пред тим вибудовал замерковану профе си й ну ка ри є ру у иножемстве, насампредз у обла сци ин форма ци й них технолоґийох. Нєпол ни пе йц ме ша ци 2013/14. бул ми ни стер привреди у Влади Сербиї як нєстранкова особа, а одтеди наступа як опозицийни политичар. Саша Радулович перши кандидат хтори сообщел же нє ма за циль постац предсидатель Сербиї. Як гвари, циль його кандидатури звекшац виходносц гласачох, вибориц други круг виберанкох и застановиц кандидата власци. – Кандидовал сом ше же бизме зопарли ище пейц роки цмоти у случаю же кандидат власци победзи у першим кругу. На гласацких местох мушиме вибориц други круг. Прето нєобходне же би цо вецей гражданє вишли на виберанки. То ключне. Пред нами нє обични виберанки, алє референдум процив катастрофалней власци. Прето поволуєм каждого най гласа. Ти одлучуєш – твоя жем, чи його держава. Досц було! – порученє виберанковей платформи Саши Радуловича. ПОПОВИЧ: МЕНЯЦ И ВЛАСЦ, И ПОЛИТИКУ Александар Попович (1971), доктор хемийних наукох и доцент на беоґрадским универзитету. Бул министер науки, та енерґетики у двох мандатох Влади Сербиї 2004–2008. Подпредсидатель є Демократскей странки Сербиї хтора го кандидовала за предсидателя републики. Поповичова кампаня „Чловек скорей шицкого” базована на политичних началох ДСС, дзе найзначнєйши елементи процивенє членству Сербиї у ЕУ и НАТО, ориєнтованє держави на Русию и врацанє прегваркох о статусу Косова до инґеренцийох Зєдинєних нацийох. На социялним плану, Попович инсистує на защити домашнєй польопривреди и валалу, врацаню достоїнства роботного чловека и довирия гражданох до образовней, правосудней и здравственей системи.

17. МАРЕЦ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ВИБЕРАНКИ 2017 Гвари же борба за праведну Сербию муши буц главни задаток предсидателя держави. – Праведна Сербия значи же кажде може витвориц право на безплатне школованє, право буц здрави, право нормално жиц од своєй роботи. Медзитим, пре траґичну политику тей и предходней власци, кажди рок отадз пойдзе 40 тисячи младих глєдац щесце дзешка индзей. У праведней Сербиї, дзеци хтори ше нєшка ту родза, ту ґодни остац, жиц и робиц. За тото нє досц лєм пременїц власц, треба меняц и политику – поручел Попович. СТАМАТОВИЧ: ЗАСТАНОВИЦ РОЗСИПНЇКОХ Милан Стаматович (1960), технїчар-технолоґ, од 2004. року по нєшка предсидатель Општини Чаєтина. Єден є од сновательох Сербскей народней партиї, алє го за предсидателя Сербиї кандидовала Ґрупа ґражданох „За здраву Сербию”. Ширшей явносци Стаматович постал познати понеже ше отворено спроцивел пробованьом же би бизнисмени блїзки власци приватизовали явни ресурси и природни богат ства на Златибору. Тераз тот модел сце применїц на цалу державу, же би Сербия постала як Златибор. Прето кампаню водзи под ґеслом „Златиборец за Сербию”. – Шведочиме розсипованю маєтку держави Сербиї – предава ше шицко: орачу жем цудзинцом, рудни и природни богатства иножемним компанийом, державни подприємства тайкуном, цо шицко ма политичну потримовку з верха власци. Обецам же зачувам нашу дїдовщину и зопрем дальшу колонизацию держави. Док победзим тих розспипнїкох, цала Сербия будзе богата и благородна як мой Златибор – поручує Стаматович. Вон тиж заступа виразно националну политику дзе велька увага дата Косову и Републики Сербскей у БиГ, як и сербскей дияспори у других державох реґиону. У медзинародних релацийох, заклада ше за операнє на Русию. ПАРОВИЧ: МЛАДИМ ПРИПАДА БУДУЧНОСЦ Мирослав Парович (1984), дипломовани инженєр електротехнїки, мастер рахункарства. На чолє є Предсидательства Народного слободарского руху, дакедишнєй Трецей Сербиї, а пред тим бул у Дверох. За предсидателя го кандидовал НСР, а виберанкова платформа базована на принципох националного конзервативизма. За себе гвари же є деґолистични политичар хтори ше заклада за Нову Европу, од Лисабону по Владивосток. Сербия, воєно и политично нєутрална, у тей Европи ма централне место. Поручує же є представитель младей ґенерациї, хтора анї нє участвовала, анї є нє виновата пре пошлїдки дзеведзешатих рокох и постоктоберского периоду. – Ми, ґенерация хтора росла и школовала ше у тих рокох, заслужуєме и поволани зме превжац одвичательносц за будучносц сербского дружтва и наших дзецох. Зоз шицку моцу пробуєм порушац ґенерацию хтора представя будучносц Сербиї – поручел

17. MАРЕЦ 2017.

Парович з нагоди кандидованя за предсидателя и потолковал же праве тота ґенерация нєшка нє чувствує перспективу, нє гласа, нє участвує у политичним живоце и дружтвених процесох, а свою будучносц углавним планує у иножемстве. ЧАНАК: ПОВЕСЦ ПРАВДУ О ХТОРЕЙ ШИЦКИ ЦИХО Ненад Чанак (1959), економиста. Предсидатель Лиґи социялдемократох Войводини од снованя 1990. року. Од 2000. по 2004. бул предсидатель Скупштини АП Войводини. За предсидателя Сербиї кандидовала го ЛСВ. Як сообщене з тей нагоди, нєобходне же би ше кандидовал дахто з Войводини, хто зна же „єст живота и звонка Беоґраду”, хто ше заклада за автономию и децентрализацию, здобутки антифашизму, медзинационалну и вирску толеранцию и пошвидшанє Сербиї на европскей драги. – Нє обход не по весц ствари о хторих у Сербиї шицки нарату цихо – же Ко сово нєзависне, же нєобходна лустрация дружтва, же єдинствена БиХ нєо спорни факт, же Сербия муши по стац член НАТО – стої у сообщеню Лиґи, дзе заключене же лєм Чанак як предсидатель Републики порихтани повесц тоти правди. Чанак окреме инсистує же би ше зопарло плановане предаванє обрабяцей жеми иножемним власнїком, як и розпредаванє минералних богатствох, насампредз же то найбаржей на чкоду гражданох АП Войводини. У тим контексту, заклада ше за ревизию Енерґетского спорозуменя з Русию, по хторей, як гвари, НИС подаровани задармо. ПРЕЛЕТАЧЕВИЧ: БЕЗ СИКИРАЦИЇ, ЛЄМ МОЦНО! Лука Максимович (1991, студент комуниколоґиї) алияс Любиша Прелетачевич Били, лидер фиктивней странки СПН (Нє пробовал ши сарму). Кандидовала го Ґрупа гражданох „Любиша Прелетачевич Били-Лєм моцно”. Били по стал познати по сле локалних виберанкох 2016, кед його лїсти на завжа ла дру ге ме сто и 13 од 55 одборнїкох у Општини Младеновац. Гоч наступаю з позицийох пародиї, Били и його одборнїки звекшали транспарентносц у роботи локалней самоуправи, активни су у надпатрунку трошеня явного пенєжу у тей општини, и поти мую ини ци я ти ви хтори унапрямени на конкретни хасен обичного граждана. Кампаню Били водзи прейґ дружтвених мрежох и партизанского маркетинґу його прихильнїкох, а увагу и про стор у конвенцийних медийох до стал дзекуюци конторверзи коло одбиваня, та потвердзованя кандидатури у РИК. Политична платформа Билого досц аванґардна и флуидна, а базована є на роздумованьох и обявох о живоце и швеце хтори шпоровно дзелї з шлїдбенїками. Рахує на потримовку младшей популациї, „худоби хтора враца вдеренє” и политичних апстинентох хтори углавним нє гласаю. Намага ше очувац дистанцу од политичного естаблишменту и по стац Вожд. Пририхтал: И.С.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЮВИЛЕЙ ВОДИЦИ, ВЕЛЬКА ПОДЇЯ И ВЕЛЬКА НАГОДА Пишу: М. АФИЧ М. ЗАЗУЛЯК И. САБАДОШ

ВЕЛЬО ВЕЦЕЙ ОД ЦЕРКВОЧКИ У ПОЛЮ

В

одица, хтора ше находзи у хотаре, даскельо километри од валалу, то святилїще и єден з духовних слупох цалого нашого Апостолского еґзархату за грекокатолїкох. До нєй дзечнє приходза вирни зоз шицких наших парохийох, а глїбоки упечаток Водица зохабя и на шицких госцох и припаднїкох других церквох хтори ю приду нащивиц. Тоти факти, вшелїяк, допринєсли же би за потреби Водици мала слуха и локална самоуправа та нєдавно у Општини Кула посцигнути значни догварки. Општина Кула обецала оправиц драгу до Водици, а ґу тому, витвориц и урбанистични условия за плановану вибудов за потреби вирского туризма у єй кругу.

Фото: С. Надь

Парохия Св. оца Миколая у Руским Керестуре ше уж почала пририхтовац означиц вельки ювилей – 200-рочнїцу од перших нєзвичайних указаньох у святилїщу Водици. Ювилей, попри духовней димензиї, тиж нагода же би ше унапредзели инфраструктурни можлївосци Водици. То источашнє и нагода за розвой туристичних капацитетох

ОПШТИНА КУЛА ПООПРАВЯ ДРАГУ Предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац и рускокерестурски парох о. Михайло Малацко 7. марца, нащивели предсидателя Општини Кула Перицу Видеканїча, котрого поволали на централне означованє тогорочного значного ювилея – 200-рочнїци перших указаньох Мариї у Водици у керестурским хотаре. Вони предсидателя Општини упознали з Водицу як святилїщом значним и Руснацом, и вирним з других нацийох, як и же на централней преслави спомнутого ювилея у Водици, на Русадля 6. юния, обчекую велїх визначних госцох – церковних и державних достойнїкох з нашей жеми и иножемства. Од предсидателя кулскей локалней самоуправи достата и потримовка за оправянє драги до Водици, хтора на даскелїх местох барз очкодована пре нєдошлєбодзене преходзенє терховних камионох, насампредз у сезони вицагованя цукровей цвикли. – Локална самоуправа и служби цо задлужени за тоти роботи буду патриц же би ше тоти коло 100 метери драги, а думам же то будзе и вецей, пооправяло пред предвидзеним датумом за означованє того велького ювилея, же би и на тот

ЦЕНТРАЛНА ПРЕСЛАВА НА ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ Централна преслава 200-рочнїци од перших нєзвичайних указаньох у Водици будзе отримана на Завитни дзень. То треци дзень швета Сошедствиє св. Духа – Русадля, а того року го шицки нашо парохиї преславюю источашнє, 6. юния. – Наш владика за тоту нагоду повола велїх визначних госцох, медзи нїма, насампредз, папски нунций у нашей жеми Луидї Сурияни хтори будзе предводзиц архиєрейску Службу Божу. Обчекуєме и представительох зоз Риму, зоз базилики Мария Мадьоре (Шнїгова Мария), зоз хтору наша Водица, як познате, од влонї, у заєднїци Марийових святилїщох цалого швета. Вшелїяк будземе чекац и цо вецей вирних зоз шицких наших парохийох, та и зоз швета – визначує о. Михайло Малацко.

6 РУСКЕ СЛОВО

дзень, а и познєйше, людзе нормално могли доходзиц до Водици – гварел Перица Видеканїч. Предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац задовольни з обецану потримовку локалней самоуправи. Ввизначує же вельки ювилей Водици национална подїя найвисшого ранґу, цо причина же ше до його пририхтованя жада уключиц и тото цело як ношитель културней автономиї Руснацох, у рамикох законских компетенцийох и зоз шицкима потенциялами хтори ма. – Прешли часи кед ше пробовало розлучиц наш национални и духовни живот. Церква ту очувала наш руски идентитет през шицки трешеня Прето природне же нєшка Национални совит и наш Апостолски еґзархат блїзко сотрудзую и потримую ше взаємно дзе ґод мож, бо зме кажде на свой способ на истей роботи за общу руску ствар – гварел предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац. ПЛАНОВАНИ ОБЄКТ ЗА ВИРСКИ ТУРИЗЕМ Як зме уж писали, концом фебруара Скупштина Општини Кула принєсла одлуку о вирабяню Плану детальней реґулациї локалитету „Водица” у катастерскей општини Руски Керестур, як локациї за вирски туризем, а Општина будзе и финансовац тот план. Шицко тото було потребне же би керестурска парохия могла конкуровац до фондох Европскей униї у прейґранїчним сотруднїцтве праве за єден проєкт вирского туризма. Конктуровало ше вєдно з грекокатолїцкима парохиями зоз Сеґедину и з Кечкемету у Мадярскей з хторима керестурска парохия уж сотрудзує. Парох керестурски о. Михайло Малацко здогаднул на значносц того проєкта: – Водица за нас ма вельо векше значенє як єдна церквочка у полю, за шицких нас є велька як и наша Катедрала. Уж давно, давно ше почало роздумовац представиц ю през европски проєкт. И тота 200 рочнїца у тим контексту, гоч циль европски фондох дзе зме конкуровали розвиц вирски туризем. Чи ше нам то пачи чи нє, за тим стої тото цо нам одвитує – значи стретнуца – на тим акцент у конкурсу, нє на самих будинкох, и ту ше мушиме доказац же то озбильно думаме. Прето 17. МАРЕЦ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК уж маме розробени плани стретнуцох зоз тима парохиями з Мадярскей, медзи младима, медзи вирнїками, дзе вони маю присц и ми пойсц. Як потримовка тим стретнуцом приходзи вец тота сала хтору ми предложели же би була збудована коло Водици з тим же такой ше дума и на ноцнїк за 60 особи, хтори би ше добудовало над салу познєйше, кед далєй обезпечиме средства. Сала би мала места за 200 людзох. та би могло цали рок отримовац програми, а нє як тераз кед маме лєм сезону од яри по позну єшень. По парохових словох, салу би ше будовало на месце дзе тераз паркинґ за саму Водицу. Тота поверх-

жни манифестациї у нашей заєднїци як церковней так и националней, будзе места и за нїх. Єдине же нас конкурс условює голєм пейц роки там нє шме буц витворйовани даяки вельки заробок, цо нам анї нє циль, окрем за самоотриманє обєкту – толкує парох о. Малацко и надополнює же у Водици будзе места и за других цо зосцу там отримац свойо стретнуца, духовни вежби, чи присц даскельо днї препровадзиц у цихосци того святилїща. Парох Малацко гвари же вєдно з нашим владиком Георгийом, архитектом и Славком Рацом, пред пририхтованьом проєкту були нароком нащивиц познате святилїще Марияповч у Мадярскей. Понеже

Фото: Я. Винаї

носц ше водзела як орача жем, прецо ю Општина пренаменї до будовательней жеми. Єст и дальши плани же би ше у будучносци коло планованей сали зоз кухню, попри ноцнїка над ню, добудовало ище єдно кридло, а за тим и паркинґи и други змисти, бо би ше могло обезпечиц ище жеми у тим комплексу. За проєкт з хторим тераз конкуроване, предвидзени 180 000 еври, з тим же векша сума опредзелєна за сами стретнуца медзи парохиями цо апликую у проєкту, а менша часц останє за будовательни. Як наглашує о. Малацко, важне започац тот комплекс, та ше далєй отворя и други можлївосци. ОТВЕРАНЄ ВЕЛЬКИХ МОЖЛЇВОСЦОХ Чи будуци ноцнїк у Водици годзен буц капацитет за змесценє туристох и госцох хтори през цали рок за рижни нагоди приходза до Керестура, понеже у самим валалє, та анї околїску, нєт змесценя? – Вшелїяк же будзе и за тото можлївосци. Кед приходза нашо браца зоз Словацкей, України та и други, чи на нашо фестивали, ри17. МАРЕЦ 2017.

там рочнє приду и до 750 000 паломнїки, маю и озбильну инфраструктуру, а часц їх идейних ришеньох зоз нєй архитекта унєсол и до проєкта за Водицу. Кед ше витвори тот вельки проєкт, а попри нього за подобну намену сертификує и школски интернат, та кед коло того зажию да ске льо роз почати при ват ни инициятиви, то уж витвори конкретни фундамент за розвой валаского туризма. Прето и Ме сна заєднїца Руски Кере стур привитує шицки роботи коло Водици: – Ми як Ме сна заєднїца тиж барз задовольни же ше шицко тото озбильно кончи коло нашей Водици, бо вона наисце важна за шицких, нє лєм Кере стурцох, алє за шицких Руснацох. Кед ше там збудує заплановани ноцнїк, то будзе хасен за цали валал, бо будземе мац дзе зме сциц го сцох цо приходза нє лєм на нашо фе стивали, алє и з других нагодох – гвари предсидатель Совиту МЗ Владимир Олеяр, и надпомина же таки нащиви, насампредз з побратимених ме стох у Словацкей и України, будзе вше частейше. ■

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и дружтвена активистка

ЧИ ПРОЛЕТЕРЕ МАЮ ОТЕЧЕСТВО? Уж даскельо мешаци назад, тема у медийох робота наших державянох, насампредз младих з Войводини, у фабрикох у иножемстве, дзе у фокусу Словацка. У ствари, о експлоатованю роботнїкох, подлих условийох роботи и змесценя, подозривих контрактох и ище подозривших аґенцийох хтори их конча. Найчастейше ше як роботодавателє споминаю дзепоєдни ґиґантски компанї з юговосточней Азиї и ЗАД. Значи, у медийох знова маме ситуацию у хторей, стандардно, нашо людзе лєбо жертви цудзей галавосци и злих намирох „медзинародней конспирациї” процив Сербиї, лєбо „подлїни хтори нє сцу робиц”. Обидва становиска, базовани на урядовей идеолоґиї национализма и неолиберализма, премахую тему. Нїхто нє преноши преверлїви информациї о скорейших штрайкох хтори ше пре потуперня роботного законодавства случовали у погонох хтори тоти мултинационални ґиґанти маю у матичних державох. Тиж, нїхто анї нє поставя питанє хторе ше саме надрилює: Чом у критикованих фабрикох нє робя Словаци, кед су уж у їх держави? На концу, нїхто анї нє пробовал направиц паралелу же у яких скандалозних условийох робя заняти у фабрикох у Сербиї, без огляду чи им власнїк иножемна компания, чи домашнї тайкун. Случай зоз южнокорейску фабрику у Словацкей нє питанє националистичного зраженя „нас и їх”, алє зраженя швету роботи и швету капиталу, односно класичного класного зраженя. Же то так, гутори и податок же наприклад, у 2015. року у Сербиї бул лєм 21 штрайк и 12 роботнїцки протести, а ботрба процив „шивей економиї” почина и закончує ше на розплашованю улїчних тарґовцох хтори пробую скерпиц конєц з концом, покля „вельких бавячох” нїхто нє руша. Медзитим, заш лєм, 24 годзини слухаме же треба робиц 24 годзини, а место же би ше бранєло людске достоїнство роботнїка, слухаме улїзованя инвеститором. Ясне же политична елита геройство толмачи як Супергик зоз „Алана Форда” – однєй худоби, дай богачом. Сущносц же ґиґантски мултинационални корпорациї єднак гнобя и експлоатую занятих ширцом швета. Ясне же маю политичну и судску защиту хтору обични чловек нє може звладац. Прето вец маме реалносц дзе пролетарият зоз Сербиї пристава на шицко же би робел у фабрикох у Словацкей, чий пролетарият так исто пристава на шицко же би робел у фабрикох на Заходзе. У таких правилох бависка, ясне же пролетере нє маю отечество; отечество роби процив нїх. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ВИБЕРАНКИ 2017

ОПШТИНА ВЕРБАС

ПОТВЕРДЗЕНИ ПЕЙЦ ЛЇСТИНИ После двох тижньох як обявене же 23. априла буду локални виберанки за одборнїкох до Скупштини општини Вербас лїстину придали пейц странки: Сербска напредна странка, Социялистична партия Сербиї, Сербска радикална странка (двотрецинска лїстина), Покрет социялистох и коалиция Ошлєбодзме Вербас (Демократска странка, Социялдемократска странка и Лиґа социялдемократох Войводини). Перши на лїстини и главни кандидати за предсидателя општини Вербас: Милан Ґлушац (СНС), Маряна Мараш (СПС), Боян Маркович (СРС), др Милутин Мркша (Рух социялистох), Драґан Стєпович (коалиция Ошлєбодзме Вербас). Општинска виберанкова комисия преглашела шицки лїстини за важаци у предвидзеним року. Штири лїстини подполни, односно, маю 36 кандидатох за одборнїкох до Скупштини општини Вербас, а Сербска радикална странка придала скрацену лїстину зоз 16 кандидатами. Кажди кандидат зоз лїстини треба же би бул потримани зоз минимум 30 подписох гражданох, цо у просеку значи же би кажда лїстина требала мац дакус вецей як тисяч подписи. Виберанки розписани 27. марца, а уж 1. марца почало запровадзованє нового закону по хторим кажди подпис треба же би оверел явни новтаруш. Як явно виявели скоро шицки опозицийни странки, до истих општинских оверйовачох було барз чежко дойсц 28. фебруара, та були примушени анґажовац явного новтаруша, та прето зберанє подписох було спомалшене. Лїстини кандидатох ше можу придац по 7. април до пол ноци, а термин за утвердзованє валидносци лїстини 24 годзини. Збирни лїстини кандидатох за одборнїкох буду утвердзени по 12. април кеди исти буду обявени у „Службеним глашнїку”. Гражданє општини Вербас до 7. априла маю право увиду до виберацкого списку за локални виберанки и глєдац сцеранє, вименки, дополнєня або виправянє податкох хтори ше у нїм находза. Податки у виберацким списку ше можу превериц кажди роботни дзень (од 7 до 15 годзин.) у Општини Вербас, други поверх, канцелария число 8, алє и прейґ сайту Министерства державней управи и локалней самоуправи – www.mduls.gov.rs, з уношеньом свойого єдинственого матичного числа. Виберацки список будзе заключени 7. априла, а 9. априла будзе обявене вкупне число виберачох за локални виберанки хтори буду 23. априла. А. Лендєр

8 РУСКЕ СЛОВО

ДЗЕНЬ ЖЕНОХ У ВЛАДИЧЕСКЕЙ РЕЗИДЕНЦИЇ У ШИДЗЕ

ДРУЖЕНЄ СТАРШИХ ШЕСТРОХ На Дзень женох у Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе, позберали ше Старши шестри, жени вирнїци хтори ше стараю о прикрашованю церкви же би означели тото швето вєдно зоз парохом о. Михайлом Режаком и членами Церковного одбору. Жени ше сами остарали и поприношели рижни лакотки послужени на друженю. Як наглашела Евґения Данчо, координаторка Старших шестрох, вони ше зорґанизовали пред шейсцома роками, и од теди су нєпреривно активни. – Зорґанизовали зме ше же би зме були на хасен нашей церкви и парохиї бо зме превжали старанє о пораєню и прикрашованю церкви и уж шейсц роки зме вєдно. Єст нас 12 и каждого мешаца, спрам розпорядку, по три жени дежурни хтори ше стараю о церкви.

Кед векше пораєнє, и прикрашованю за швета, вец приходза и други жени, а по потреби нам помогню и члени Церковного одбору. Порадзиме ше кеди нам найвецей одвитує же би пришли поробиц цо маме. А, кед закончиме роботи, вєдно попиєме кафу, побешедуєме и дружиме ше – наглашує Евґения Данчо. Як додала, требало би ше и частейше зиходзиц и пестовац нашу виру, духовносц и традицию з почитованьом цо зохабели прешли ґенерациї хтори ше тиж старали о своєй церкви и парохиї же би ше медзи собу почитовали. Состав Старших шестрох ше пременєл за тоти даскельо роки, бо даєдни пре роки, або здравствени стан, вецей нє можу робиц, у фебруаре єдна членїца и умарла, алє придружели ше ґу нам нови члени котри ше уключели до роботи. Окрем же ше стараю о пораєню и прикрашованю церкви и шпиваю на богослуженьох, Старши шестри задлужени привитац и погосциц госцох хтори приходза до церкви Преображеня Господнього, або до будинку Лєтнєй владическей резиденциї. Тиж орґанизую и рижни роботнї на хторих други жени представяю свою творчосц або гоби. Стреду на друженю вони одшпивали и даскельо духовни шиснї. Вл. Дї. 17. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА АКТИВ ЖЕНОХ КУД „ЖАТВА”

ОСЕМНАЦ РОКИ КОЦУРСКИХ Тей жими наполнєли ше осемнац роки як Актив женох КУД „Жатва” у Коцуре отримує прадки. Почали у януару 1999. року и традицию нє планую претаргнуц, а през шицки тоти роки на прадкох ше меняло дружтво, теми за бешеду, файти ручних роботох, лакотки на столє, алє радосц при друженю остала иста. Коцана Колєсар предсидателька Активу женох, иницияторка же би ше прадки отримовали, алє и тота котра каждей жими зазберує жени же би ше дружели. – Уж полни 18. роки ше сходзиме раз тижньово, нас даскельо поряд-

ни, активни и бувши членїци Активу, а на праткох нас єст и до тринац жени. Дакеди пратки були скромнєйши, кед слово о лакоткох, алє єдно ше нє пременєло то же кед ше зидземе кажда жена роби свою ручну роботу. На початку зме геклали и вишивали, а остатнї даскельо роки прилапели зме и нови тренди, кед вишол поентлас та зме то робели, потим тоти модерни шали и досц кед єдна зна дацо робиц, вец шицки научиме – гвари Коцана. Нови тренди прилапели и кед слово о лакоткох котри пририхтую за пратки. Провадза дружтвену мрежу Фейсбук и там видза нови рецепти,

та вец домашня ґаздиня пробує направиц дацо нове и интере сантне, попри тих старих руских єдлох котри ше пририхтовали за пратки. Сход раз до тижня, обично штварток, и дружа ше цале пополаднє, дакеди и пейц–шейсц годзини. На таких друженьох настали и велї идеї

У ВОҐНЮ РУСКА КУХНЯ Дзень женох членїци Активу препровадзели на балу у Воґню зоз котрима ше пошестримели 2002. року. Од теди ше каждого року медзисобно нащивюю. Там представели нашу руску кухню зоз рижнима єдлами, а на тот дзень жени з Активу нащивели и Дом за старих у Коцуре и побешедовали зоз старима котри у нїм жию.

котри зажили у Активу женох, а поволани кажде хто ше сце зоз нїма дружиц. Пратки буду отримовац по 29. марец, понеже уж вец починаю роботи у загради и вонка и друженє женох зоз Активу пре селї ше на отворене през їх рижни активно сци котри планую. Коцана гвари же би дзечнє на пратки уключела и млади жени, алє пре вельо обовязки коло дзецох, обисца и на роботи млади жени нє маю часу за пратки, або робя дацо инше цо их виполнює кед маю дакус шлєбодного часу. З. Колєсар

У СЛИКИ СЛОВОХ

ДЮРДЬОВ КОНЄЧНО МА БАНКОМАТ Од прешлого тижня Дюрдьовчанє по першираз нє муша одпутовац до найблїшей филияли або на бакомат з вонка валала, алє пенєж можу попдзвигнуц у своїм валалє – У центре, у будинку Месней заєднїци поставени банкомат ОТП Банки. Дюрдьовчанє потераз мушели путовац до Жаблю, або Шайкашу, дзе им були найблїжей банкомати. За релацию Дюрдьов–Жабель–Дюрдьов требали видовїц коло 300 динари за гориво, або 240 динари за повратну автобусну карту. Кельо наисце бул потребни банкомат, гутори и факт же у валалє з банкарску карточку рахунки можу плациц лєм у даскелїх предавальньох. У векшини и надалєй найволя у готовим. С. Саламун 17. MАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО

9

НАШО МЕСТА КАЛДЕРМИ У НАШИХ МЕСТОХ ПОСЛЕ ЖИМИ

ДРАГИ ПИТАЮ НОВИ АСФАЛТ, А НЄ ПЛАТАНЄ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

После каждей жими, шнїгу и вельких мразох, кед ше на драгох по наших местох сипе соль и презли, наставаю очкодованя и дзири, и асфалт постава вше горши, и горши. Найчастейше ше плата лєм „удерни” дзири, док гевти менши оставаю за „лєпши” часи, а драги питаю нови прелїви з асфалтом

Т

ого року була моцна жима и вельо солї и презли руцене по драгох у наших местох. Подприємства котри отримую драги, вишли на терен и санировали найкритичнєйши дзири. Пракса указала же яке количество солї руцене вжиме на драги, тельо асфалту треба за керпенє дзирох. Понеже жима була моцна, чека нас велька робота. У Новим Садзе накадзи хвиля була красша, Жимска служба ЯКП „Комуналац” вишла на терен и закерпела лєм перши найкритичнєйши дзири. Гевти други остали за лєто, односно проблем ше преруцує за лас док будзе вецей средства. ДЮРДЬОВ И ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ Драги у местох Општини Жабель ше уж вецей роки, та и децениї, лєм отримує, а дзири платаю. Векшина драгох ше находзи на нїшим уровню од жеми, желєней поверхносци коло нєй, анї є вецей нє ровна и нє гладка. У жабельскей општини драги керпени концом прешлого рока, пред ликвидацию ЯКП „Розвой” котри бул задлужени за отримованє општинских драгох. – После ликвидациї, тоту дїялносц превжало ЯКП „Чистота”, та нашлїдзело и обовязки, инвестицию коло пейц милиони динари. Гоч то милионска инвестиция, и драги у Дюрдьове, як и у других местох, подобни. У нїх найчастейше стої вода котра доприноши швидшому знїщованю тей часци драги. Остатнї даскельо роки обачене моцне знїщованє, та и на перифериї. Окреме у Рускей улїчки од дзецинскей заградки ґу Кочу, у Карадьордьовей, и у даскелїх часцох улїци Яши Бакова – гвари Радомир Злоколица, директор ЯКП „Чистота”. „ПЛАТАНЄ” КЕД БУДЗЕ КРАСНА ХВИЛЯ Як и каждого року у општини Шид после жими на драгох оставаю менши або векши дзири хтори треба са-

10 РУСКЕ СЛОВО

нировац, а локална самоуправа ше стара о 70 километри локалних драгох хтори у єй компетенциї. Значне число драгог ма катеґорию державних и вони у компетентносци держави та так и их отримованє през жиму алє и цали рок. То драги у напряме од Сримскей Митровици ґу державней гранїци зоз Горватску при Товарнїку, потим ґу державней гранїци з Горватску у напряме Илоку, як и драга у напряме Ямени. У Шидзе були вредни и як зме чули у локалней самоуправи, найвекши дзири на драгох дочасово пополнєти зоз „ризлу” же би нє загрожовали безпечносц транспорту и очкодованє автох и других транспортних превозкох, покля нє буду санировани з асфалтом. – Порихтани зме за роботу и чекаме лєм же би ше вихвилєло и з роботу почала Ас фалтна база у Руми з хторей до ставаме ас фалтну масу за пополньованє дзирох. Тиж потребне же би даскельо днї була одвитуюца темепература же би ше могло почац з роботами. Плануєме у першим шоре поплатац драги шидских улїцох, а тиж и хтори у нашей компетенциї, або ше наход за у валалох шидскей општини. Єден з приоритетох нам буд зе драга Шид–Вашица–Батровци у длужини 12 километри, хтора у подлим стану. Пременєли зме и проєкт санированя и зробели нови же би за средства конкуровали на покраїнских и републичних конкурсох – гвари Александар Йованович, руководитель Оддзелєня за инфраструктуру и инве стициї општини Шид. 17. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА Йованович нє прецизовал кельо средства у буджету опредзелєни за платанє драгох бо, як нам потолковал, средства вєдно опредзелєни и за такволане жимске отримованє локалних драгох. Вон додал же нєодлуга ше почнє санировац мост Шаркудин при Вишнїчеве, а роботи вєдно буду финансовац општина Шид и ЯП „Води Войводини”. КАМИОНИ ОЧКОДОВАЛИ ВЕРБАСКИ ДРАГИ Жимска служба ЯКП Комуналац” у Вербаше тей ” жими потрошели 240 тони солї и 30 тони ризли за обезпечованє сиґурного транспорту по шнїгу и ляду. За найфреквентнєйши часци тротоарох, у самим центру и коло автобускей станїци хаснує ше окремну и барз драгу чечносц, маґнезиюм-хлорид, зоз хторим ше пирска бехатон плочи, бо єдино тото нє очкодує їх чувствительну структуру. Як нам гварел Милован Кривокапич, у мено дїловней єдинки Пут” у ЯКП Комуналац” векши проблем пред” ” ставяю чежки терховни камиони хтори, пре керованє наплатних рампох и авто-драгу, найчастейше преходза през сам город, та и по драгох хтори нє предвидзени за таку чежину. Тому допринoши и индустрийна зона хтора блїзко при городу, та камиони зоз цвиклу, слунечнїком и другима продуктами преходза през найфреквентнєйши улїчки у городзе. – Тоти улїчки нє припадаю општинскому подприємству, алє су под надпатрунком Бачка драгох”. Без огляду на то” и розчисцуєме, та и платаме, то, ми их вжиме отримуєме бо нє можеме дошлєбодзиц же би драги у ширшим центру города були нєрозочисцени. И на реґионалних и локалних драгох нє проблем лєм соль хтору ше руца, алє и чежина камионох, та и цвикла и други продукти хтори падаю з камионох и очкодовюю драги и банкини – гварел Кривокапич. За 2017. рок општина Вербас за санацию и отримованє драгох опредзелєла 10,2 милиони динари, цо за половку менєй як прешлого. У Комуналцу” ше на” здаваю же ше зоз ребалансом достанє ище бо, як гваря, то нє досц же би шицко було поробене. Од тих 10 милионох, лєм три милиони кошта купованє материялу за порядне санированє драгох, а остаток ше потроши за купованє додатних транспортних ознакох, шветла, як и анґажованє роботнїкох за 24-годзинове дежурство.

Цалком преляти драги у Керестуре

17. MАРЕЦ 2017.

Остатнє платанє дзирох було 31. януара 2017. року зоз жимним асфалтом хтори адекватне дочасово ришенє за жимски период, бо ше то роби цалей жими, по потреби. Найвецей роботи було на мосце хтори повязує населєнє Винїци и центер, а тото керпенє оможлїви сиґурни транспорт до лєта, док нє почню векши роботи. Жимска служба закончує зоз роботу 15. марца, теди ше претаргує дежурство и сиґнализация, враца ше банкини на драги. Як пририхтованє за лєтнї период обидзе ше улїчки, маркира критични точки, а потим ше утвердзує приоритет и шема санациї драгох. АСФАЛТОВАНЄ ДРАГОХ НА НОВИМ НАСЕЛЄНЮ За отримованє главних драгох у општини Кула задлуженe Явне подприємство „Драги Сербиї”, а за драги других приоритетох Општина, хтора розписує и запровадзує явни набавки. Як гвари предсидатель Месней заєднїци Руски Керестур Владимир Олеяр, о отримованю драгох у Керестуре ше по конєц 2014. року старала Месна заєднїца, а после шицки компетенциї прешли на општински уровень. Улога МЗ тераз у информованю о тим хтори улїци треба поплатац и оправиц, а дальши роботи запровадзує општина Кула. У Руским Керестуре дзепоєдни векши улїци пред даскельома роками цалком преляти и ище вше су нєочкодовани, док гевти поплатани лєм краткорочне ришенє и швидко ше коло поплатаних дзирох зявя нови. Дзири на асфалту, окрем камионох, вшелїяк правя и чежки трактори и прикочи. Того року значна инвестиция у Руским Керестуре будзе асфалтованє критичних драгох на Новим насе-

лєню, за хтори зоз месного самодоприносу оредзелєни два милиони динари. Тераз актуална и инициятива за оправянє драги ґу святилїщу Водица, хтора барз очкодована пре чежки превозки зоз терху хтори тамаль преходза, а предсидатель општини Кула Перица Видеканїч обецал же ю пооправя найпознєйше до юния.■

РУСКЕ СЛОВО 11

НАШО МЕСТА БЕЗПЕЧНОСЦ ДЗЕЦОХ И МЛА ДИХ

ИНТЕРНЕТ ПРЕМЕСЦИЦ ДО ДНЬОВЕЙ ХИЖИ Пишу: Сандра САЛАМУН Дюра ВИНАЇ

Безпечносц дзецох и младих постава вше векши дружтвени проблем, а пробує ше го ришиц зоз уключованьом цо векшого числа гражданох, родичох, наставнїкох и професорох... Нагле пороснуце интернет апликацийох и мобилного телефона, и вообще хаснованє сучасней технолоґиї, то вельки испит и спокуса

У

Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове о тим проблему бешедоване на вецей заводи. Єден з векших проблемох за школярох праве тот, же родичи нє свидоми цо їх дзеци робя на интернету и вична дилема – як преценїц же на кельо роки дзеци пущиц, бо су самостйни. До кеди их контроловац и надпатрац? Єден з позитивних прикладох то Словения, у котрей компютер котри повязани з интернетом поставени у дньовей хижи, нїяк у видвоєней, „нє видлївей” просториї. Прето є так файта контроли и надпатрунку. У дюрдьовскей школи о тим проблему зоз школярами на вецей заводи бешедовали педаґоґиня Миряна Бубалович, наставнїца информатики Юґослави Радєн и психолоґиня Соня Шанта.

цох”. Предпрешлого тижня, кед були у Новим Садзе, вихасноване их пребуванє, та су поволани и до Дюрдьова. Предочованє проблему на автентични споопсоб, и на школярох и на наставнїкох, охабело вельки упечаток.

СПОКУСИ НОВИХ ТЕХНОЛОҐИЙОХ

ПРАВДИВИ ПРИПОВЕДКИ ТИНЕЙДЖЕРОХ

Як указали дзепоєдни випитованя, кажди штварти родитель нє упуцени до того цо його дзецко опатра и роби на интернету. – На основи бешеди зоз нашу психолоґиню у школи и дзекуюци каждодньовей роботи и бешеди зоз школярами заключела сом же нам потребне преподаванє компетентних, и же би воно барз значело школяром. Ґу тому, познати ми факт же ше у остатнїх пейцох рокох нагло звекшало насилство и злохаснованє на интернету, у цалей держави. Думам же нас тото дочекало нє барз порихтаних, окреме старши ґенерациї. Тиж, спрам виглєдованьох, кажде треце дзецко дожило електронске насилство. Попри тим, и я мам власни искуствия – визначує педаґоґиня Миряна Бубалович. Фондация „Тияна Юрич” єдна зоз найактивнєйших коло того. У шлїдуюцих трох мешацох обидзе штерацец места ширцом Сербиї и отрима трибини на тему „Безпечносц дзе-

Преподаванє у дюрдьовскей школи котре ше представи ище по 40 школох у Сербиї обдумали фаховци. Нє настрашиц дзеци, алє их порихтац. Предочиц им же яки єст можлївосци, позитивни и неґативни приклади дружтвених мрежох зоз краткима видео знїмками правдивих приповедкох тинейджерох зоз нашей держави. Бешедовали им и о значносци формованя лозинки, же шицки котри хасную интернет буц злохасновани, як препознац нєправи профил на дружтвених мрежох, значносци числа товаришох на истих, та и же кажде ма право нє прияц дакого за товариша, алє и о тим же нєдавно застановене однїманє дзивчеца дзекуюци дружтвеним мрежом, бо шицки подзелєли фотоґрафию тей особи цо нєстала, котру препознал вожач автобуса и приявел милициї же ше находзи у його автобусу на драги ґу виходу зоз держави.

12 РУСКЕ СЛОВО

УКАЗАЦ НА ПРОБЛЕМИ, НЄ ЗАСТРАШОВАЦ Фондация „Тияна Юрич” снована зоз задатком же би злєпшала безпечносц дзецох и зачувала здогадованє на Тиянов траґично закончени живот. Дзекуюци витирвалосци и упартосци, за тот случай чули велї у нашей держави, та и ширше. Теди порушани глїбши розумованя ии свидомосци о сиґурносци интернета, алє и системи котри заостава за потребами

17. МАРЕЦ 2017.

НАШО МЕСТА котри виволали нови технолоґиї, котри ше дотикаю сиґурносци и безпечносци шицких возростних ґрупох. Интерактивне преподаванє отримали єден зоз сновательох Иґор Юришич, и Михаела Немет и Иґор Юрич. Автентични способ предочованя опасних ситуацийох на интернету на дружтвених мрежох, на школярох охабели моцни упечатки. – Провадзели зме дзеци на интернету, на отворених профилох на дружтвених мрежох. Видзели зме кельо маю приятельох, як ше справую, и после даскелїх дньох, кед зме закончели преподаваня, число їх подозривих приятельох ше зменшало. Нам то бул добри знак же роздумовали о тим цо зме приповедали, же висцерали „приятельох”, и нє жадаю зоз нїма мац нїяки контакт. З помоцу филмох зме ище на вирнєйши способ приказали опасносци котрим им грожа кед виду зоз учальньох. Треба препознац кеди дзеци злохасновани, кеди их на интернету дахто пробує злохасновац – гвари Иґор Юришич.

Поента же бизме дзецом указали на цо вецей факти котрима мож препознац фалшивих приятельох и злохаснованє дружтвених мрежох. Дзеци и млади муша сами препознац проблем, же би нє постали жертва – снователь фондациї „Тияна Юрич”. ШИЦКИ МОЖЕМЕ ПОСТАЦ ЖЕРТВА Рок после траґедиї, на инициятиву Тиянових родичох, Народней скупштини вигласани „Тиянинов закон”. Зоз нїм прилапена инициятива же би милиция за нєставанє малолїтней особи нє чекала 24 годзини, алє акцию започало такой после прияви. Гоч вименка вельо допринєсла ефикаснєйшому ришованю случайох, у тарґовини з людзми, педофилиї, насилстве у школи медзи парняками... то ище вше нєдостаточне. До охрани треба же би було уключенє цале дружтво. – Преподаванє було барз добре орґанизоване, тримало увагу дзецом. Мали барз добри приклади. Видзи ми ше же значносц и чежину бешеди дал Иґор Юрич котри з власного искуствия шведочи о нємилих подїйох котрим виложени шицки хаснователє дружтвених мрежох. Вон ма реални проблем, нє засновани лєм на теориї. Пачи ми ше же дзецом понукли помоц, потолковали им дзе можу найсц їх контакти. Гварел им же нїґда нє треба же би родумовали же ше им нє може нїч подле случиц, бо за таке нєт правила, анї же кельо ма особа роки, анї чи є з валалу, чи з варошу – гвари Соня Шанта, психолоґ у Основней школи. Представителє дюрдьовскей Основней школи и надалєй планую сотрудзовац зоз тоту Фондацию, окреме же їх преподаванє охабело упечатки на школярох яки потребни же би им ше предочело шицки можлївосци, алє и пошлїдки котри исную зоз приступом интернету. Прето ше планую приключиц и буц часц у їх проєктох у наиходзацим периодзе и за други возрости школярох у ОШ.■ 17. MАРЕЦ 2017.

ПРЕДЛУЖЕНИ РОБОТИ НА КАТЕДРАЛИ СВ. ОЦА МИКОЛАЯ

ПОТРЕБНЕ ВЕЦЕЙ ПЕНЄЖУ ЯК ПЛАНОВАНЕ Роботи на вонкашньосци Катедралней церкви св. оца Миколая у Руским Керестуре предлужени нєдавно, накадзи хвиля була вигоднєйша, а за нїх потребне ище коло 10 одсто пенєжу од 70 000 еврох, кельо буду комплетни трошки тей роботи, дознаваме од пароха о. Михайла Малацка. По його словох, трошки векши як було предвидзене понеже ше, як почали роботи, указали и други нєдостатки хтори ше мушело ришиц, як цо заменїц погнїти удзверя на уходних дзверох, заменєти и бакар на преднєй часци, од влаги ше санирало и сакристийну часц церкви, а уведзена и вентилация до крипти дзе поховани владикове. Пенєж за тоту вельку роботу з найвекшей часци обезпечени од донаторох з керестурскей парохиї, потим зоз иножемства, а 600 000 динари достати на конкурсу од Канцелариї за одношеня з Церквами и вирскима заєднїцами при Министерстве правди. Пре нєдостаток пенєжу парохия знова конкуровала и до спомнутей Канцелариї, а поволує и донаторох хтори можу же би ище помогли тото вельке подняце. Динамика законченя малтерованя вшелїяк завиши од хвилї, а потим ше шицки мури обилї на било. Обчекує ше же по Вельку ноц шицки роботи буду закончени. М. А.

ПРЕДШКОЛСКА УСТАНОВА „ДЮРДЄВАК” З ДЮРДЬОВА

ДЗЕЦИ У СВАДЗЕБНИХ ОБИЧАЙОХ Дзеци з Предшколскей установи „Дюрдьєвак” зоз Дюрдьова прешлого пиятку у Задружним доме отримали представу з двома драмскима сличками, старша ґрупа виведла „Свадзба и обичаї”, а младша „Под печарку”. Малих ґлумцох, котри приказали руски и сербски обичаї, публика барз добре прилапела. Свадзебни були святочно поприберани, попри млодия и млоди котрих винчал паноцец, присутни були староста, дружба, кумово, свашки... млода ше одпитовала и предавала. Пририхтали их воспитачки Весна Голуб и Миряна Перович, а у пририхтованю руских свадзебних обичайох помогла им Дюрдьовчанка Маґдалена Надь. После того представу „Под печарку” по руски виведли дзеци з мишаней ґрупи, а пририхтала их воспитачка Оля Балїнт. По програми шицки дзеци ше, у свадзебней колони, прешпацирали по валалє, та випатрали их видлашаре. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

Фото: Мая Зазуляк

ОТРИМАНА ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „БОИНҐ-БОИНҐ”

КОМЕДИЯ СИТУАЦИЇ ЗОЗ ТРАҐИЧНИМ ЗАКОНЧЕНЬОМ У Велькей сали Дома култури у Руским Керестуре всоботу, 11. марца, Младежска ґрупа Драмского студия „АРТ” премиєрно одбавела представу „Боинґ-Боинґ”, хтору по тексту Марка Камолетия режирал Владимир Надь Ачим

М

ож повесц же то єдна з лєпших младежских представох за остатнї роки, за цо заслужни, насампредз, добри ґлумци, котри у представи бавя єднак значни улоги. Вельке интересованє за представу могло обачиц по преполней сали, а на основи моцних аплаузох и шмиху хтори виволала, воно було и оправдане. У тей комедиї ситуациї млади Бернард (Себастиян Няради) водзи трояки живот, бо ма три заручнїци стюарде си – Американку Жанету (Адриана Надь), Французкиню Жаклину (Ребека Планчак) и Шпаньолку Жудиту (Марина Роман), котри нє знаю єдна за другу, а вон лукаво комбинує час же би ше каждей пошвецел. У спреводзки Бернардови помагаю стари товариш Роберт (Андрей Орос), котри ше случайно зявел у хвильки замервйованя тей ситуациї, як и служнїца Берта (Леонтина Штефанко), котра у исти час шпиюнка и на концу представя темпирану бомбу и, цалком нєсподзивано є ключна особа у представи. Як гвари режисер, ровнал ше зоз тим же „як у шицких добрих киминалистичних дїлох батлер вше забойнїк”. Представа динамична, зоз швидкима пременками сценох и тиж швидким, нєспод зиваюцим законченьом, до хторого режисер положел и актуалну тему тероризма, мед зитим, представа з тим нє страцела на своєй комично сци. – Задовольни сом зоз представу и наисце же публика у тим случаю була „седми бавяч”. Млади пришли потримац своїх товаришох и то барз значи и мнє и ґлумцом. Треба же бизме мали цо вецей виводзеня, же би ше вони

14 РУСКЕ СЛОВО

ошлєбодзели, преанализовали цо було добре, а дзе єст гришочки хтори треба виправиц. Комедию лєгко патриц, алє ю чежко посцигнуц. Було важне же би екипа розраховала свойо моци од початку до конца, понеже перша и друга дїя им даваю полєт, а у трецей дїї уж падаю концентрация и темпо, хтори праве ту треба же би пришли до вираженя – гвари Владимир Надь, котри и адаптовал представу и обдумал свой конєц. По ориґиналним тексту, конєц конциповани так же Берти товариш зоз аеродрому явя же приходзи єдна Индийка и спрам того би конєц представял початок, нови круг, дзе Бернард упозна нову дзивку и предлужує свойо бависко. – Конєц актуални и указує же кажде гунцут ство треба же би було и покаране. У представи указани парадокси сучасного швета, шицких вирских, националних и ґлобалних ситуацийох хтори нам ше случую. Служнїца шпиюн хтори повязує Мароканца на аеродрому хтори набавя психоактивни субстанциї и опияти, та розширену мрежу хтора „набавя” лєгки дзивки – гвари Ачим. Окрем спомнутих ґлумцох и режисера, у витвореню представи участвую и суфлерка Кристина Афич, ко стимоґрафка Таня Орос, тон-майстор Владимир Бе серменї, майстор шветла Желько Пашо и сценски роботнїк Дюра Хома. Шлїдуюце виводзенє тей представи будзе на пияток, 24. марца у рамикох Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї.■ Сенка Надь 17. МАРЕЦ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА МИНИСТЕР ПРОСВИТИ НАЩИВЕЛ ОПШТИНУ ШИД

БУДЗЕ РЕКОНСТРУОВАНА ШКОЛА

Министер просвити, науки и технолоґийного розвою у Влади Сербиї Младен Шарчевич зоз сотруднїками, медзи хторима Весна Неделькович, помоцнїца мнинистра за предшколске и основно- школске образованє, нащивели вовоторк Шид, а приял их предсидатель општини Предраґ Вукович зоз сотруднїками. Потим министер присуствовал у сали СО Шид схадзки Активу директорох зоз подруча шидскей општини. Вон их поинформовал же у цеку пририхтованє Закона о плацох занятих у просвити з хторим би ше вони мали вировнац зоз другима хаснователями буджетних средствох. Звекшани средства би мали буц предвидзени у буджету за 2018. рок. Тиж им бешедовал и о запровадзованю такволаного „дуалного образованя” и реформох у просвити. Министер потим нащивел ОШ „Сримски фронт” дзе го привитала директорка школи Весна Кузминац. Вона гварела же школа збудована пред вецей як 40 роками и же нєобходна єй реконструкция. Тиж наглашела же до-

тераз досц помагала и локална самоуправа, а школа конкуровала и за средства на конкурсох АП Войводини. – Задовольни сом зоз нащиву Шиду, хтори 42. локална самоуправа, а хтору сом зоз сотруднїками по тераз нащивел. Влада Републики Сербиї опред зелї 600 000 еври же би ше школу обновело, пременєло електро инсталацию, водоводни и канализацийни циви, ушорело тоалети, пременєло облаки и други значни роботи же би у наступних 20 рокох требало вельо укладац. Наздавам ше же школу нащивим и кед шицки роботи буду покончени – гварел министер Шарчевич, хтори после Шиду нащивел и Руму и Индїю. Предсидатель општини Предраґ Вукович под зековал министрови пре його нащиву же ше особнє прешвечел о стану у спомнутей школи. – Ми поинформовали министерство о стану у школи и потреби за значни-

ма роботами на ушореню того велького будинку, тераз препозната потреба за обнову. Тиж зме подзековни Влади Сербиї на чолє з премиєром Александром Вучичом же нам поможу – гварел предсидатель Вукович. По словох директорки Весни Кузминац, роботи на обнови школи би мали почац концом мая и буду так орґанизовани же би нє загрожовало наставу. По початок нового школского рока 1. септембра, шицки роботи би мали буц закончени. Вл. Дї.

НА МЕДЗИНАРОДНИМ САЛОНЄ У НОВИМ САДЗЕ ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ ОЛЕНИ ПЛАНЧАК–САКАЧ

У „ШИТКУ” ЗЛАТНИ ЗАРЕНКА СМИСЛА

На Медзинародним салонє кнїжкох на Новосадским сайме, на штанду Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами, 9. марца отримана промоция кнїжки „Шитко” Олени Планчак-Сакач, у виданю НВУ „Руске слово”. На промоциї о кнїжки литературних критикох ПланчакСакачовей бешедовали одвичательни редактор Видавательней дїялносци „Руского слова” Микола Шанта, рецензенти Мирослав Алексич и Ирина Гарди Ковачевич, редактор и лектор Микола М. Цап и сама авторка. – Улога литературного критичара вимага пожертвовносц, високи ступень емпатиї и смисел за цудзе становиско. Емпатию и пожертвовносц прето же критичар свою енерґию, час и инвенцию кладзе до функциї афирмованя цудзого дї-

17. МАРЕЦ 2017.

ла, а без смисла за цудзи погляд на швет нє мож анї добре розумиц цудзе литературне дїло. Планчак-Сакачова прилапела улогу критичара, гоч є и сама автор и зоз вельку дзеку толковала и приблїжовала остатнїх рокох дїла руских писательох потенциялним читачом – гварел Микола Шанта. Рецензентка Гарди Ковачевичова гварела же авторка литературних критикох дополньовала и читачово спознаня о актуалней литературней продукциї по руски, нєпреривно ше стараюци же би тоти прикази давали єй вецейдимензийну слику, похопююци ю як часц насампредз сербскей, та и шветовей литератури. – Так конципована анализа руских кнїжкох дзвига їх вредносц и помага же би ше им пренаходзело заслужене место у тим множеству до котрого читатель може дойсц. Обявйованє того сцерпезлїво витвореного зборнїка так представя источашнє и припознанє Планчак-Сакачовей нє лєм же вредно оценьовала нови прилоги у рускей литератури, алє и же тей истей литератури помогла змоцнїц самосвидомосц – визначела Гарди Ковачевич. Бешедуюци о кнїжки литературних критикох рецензент Мирослав Алексич гварел же кнїжка Планчак-Сакачовей зоз вецейнїстим символичним насловом, бо вона нє була у ситуациї правиц селекцию, алє у каждей глєдала златни заренка смисла, ґу каждей приступала зоз промотивного и едукативного угла, а главни юнак шицких руских кнїжкох то руски язик. Кнїжка „Шитко” обявена зоз финансийну допомогу Городскей управи за културу Нови Сад. Дю. В.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РИЖНОРОДНОСЦ ПРИЦАГЛА НАЩИВИТЕЛЬОХ

У „КАРПАТОХ” ВЕЦЕЙ КУЛТУРНИ ПОДЇЇ У просторийох КПД „Карпатох” з нагоди 8. марца, Медзинародного дня женох, отримани вецей културни подїї. Од пополадньових годзинох до вечара отримана промоция найновших виданьох Дружтва за руски язик, литературу и културу, потим отворена вистава скулптурох Милорада Правульца, а на концу виведзена дзецинска културно-уметнїцка програма. Дружтво за руски язик, литературу и културу представело 15 свойо найновши виданя. На промоциї о кнїжкох бешедовали секретар Дружтва Ирина Папуґа, мр Гелена Медєши, др Юлиян Рамач и Владимир Салонски, а госцох привитал предсидатель КПД „Карпатох” Деян Загорянски. Дружтво за руски язик, литературу и културу з тей нагоди „Карпатом” подаровало 15 кнїжки. – Наша подручна секция у Вербаше активна од седемдзешатих рокох и мило нам же и нєшка можеме присц и представиц свою видавательну дїялносц. Будземе ше намагац и далєй шицки нашо кнїжки даровац Дружтву. Робота професорки руского язика, Славици Мали, на високим уровню и зоз Вербасу вше маме найлепших школярох на змаганьох зоз руского язика – гварела Папуґова. Виставу длугорочного симпатизера Дружтва, скулптора Милорада Правульца отворел Драґан Симич, предсидатель здруженя „Ателє 05”. Виложене коло дзешец скулптури и шицки су направени з металних часцох або цалих желєзних предметох. Свойо видзенє Правульцовей технїки дал и його бувши професор Силвестер Макаї.

– Правиц скулптури зоз металу барз чежко, алє зоз шицких файтох металу або желєза мож направиц красни креациї. Милорад нам праве тото доказує – визначел Макаї. Културно-уметнїцку програму наймладших членох Дружтва, хтори уча руски и українски язик у основних школох у Вербаше, охабена за сам конєц вечара. Вецей як трицец наймладших учашнїкох прицагло полну салу патрачох, а кажда точка пошвецена мед зина род ному шве ту Дню же нох. Го сцох при ви та ли предсидатель Дружтва Деян Загорянски и народна по сланїца Олена Папуґа. А. Лендєр

У ДЮРДЬОВЕ ПРЕСЛАВЕНИ 8. МАРЕЦ

МАЦЕРОМ ОКРЕМНА УВАГА И ДАРУНКИ Медзинародни дзень женох, 8. марец, у Дюрдьове означени з рижнима програмами у Дзецинскей заградки, Основней школи и Културно-уметнїцким Дружтве, а жени зоз Здруженя женох „Олория” свойо ручни роботи виложели у центре валала и на пияцу. Дзеци прешлого тижня своїм мацером даровали дарунки, вони за нїх вигварели красни слова, винчовали им и шпивали, танцовали и направели за нїх. Дзень женох. У Предшколскей установи „Дюрдєвак” ше означовал цали тидзнь у шицких воспитних ґрупох зоз пригодни-

16 РУСКЕ СЛОВО

ма програмами. У мишаней ґрупи, дзеци по руски виведли драмску сличку „Под печарку” и програму у хторей танцовали, рецитовали и шпивали стищки котри написани за наймладших – „Хто ше вола Микола”, „Добру ноц бабочко”, „Ишол дїдо до лєса”, „Белави лєс”, „На желєней травки”, „Тота наша ґаздиня” и друге, а найвецей по руски. На концу програми своїм мацером подаровали дарунки хтори направели з виховательку Олю Балїнт. Школяре младшого возросту Основней школи „Йован Йованович Змай” мацером тиж вирабяли рижни дарунки, а учительки з нїма у своєй учальнї орґанизовали кратши програми з нагоди того дня. З нагоди 8. марца у КУД „Тарас Шевченко” у традицийней програми Осмомарцовского концерту участвовали наймладши члени того Дружтва, дзеци зоз дюрдьовскей Основней школи и предшколскей установи. Того року госци на програми були наймладши члени Руского културного центру з Нового Саду и дзеци котри у ґосподїнскей Основней школи „Жарко Зренянин” уча руски язик. У полней сали Дружтва, дзеци весело шпивали, грали, танцовали и рецитовали, а по законченю програми госци и учашнїки дружели ше и коштовали колачи котри за тоту нагоду, уж традицийно, направели дзивчата зоз пририхтуюцей фолклорней ґрупи домашного Дружтва. С. Саламун 17. МАРЕЦ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЗМАГАНЄ РЕЦИТАТОРОХ ЗОЗ КУЛСКЕЙ, ВЕРБАСКЕЙ И ЖАБЕЛЬСКЕЙ ОПШТИНИ

З КЕРЕСТУРА ПЕЦЕРО НА ЗОНСКУ СМОТРУ У

Фото: Ма. З.

Културним центре Кула пияток, 10. марца, отримана Општинска смотра рецитаторох з назву „Максим Єкнич”, хторей домашнї були КУД „Крущич” зоз Крущичу, Културни центер Кула и Културнопросвитна заєднїца Општини Кула. Змагали ше 34еро рецитаторе у трох возростох, 12-еро у младшим (школяре нїзших класох ОШ), 13-еро у штреднїм (школяре висших класох ОШ) и 9-еро у старшим возросту (штредньошколци, студенти и други), а медзи нїма и осмеро рецитаторе зоз Руского Керестура. У младшим возросту перше место освоєла Александра Ковиянич, друге Биляна Митрич, обидва зоз Кули, а треце место завжала Ема Живкович зоз Керестура. Попри нїх, на Зонску смотру ше пласовали и Желяна Янкович и Лука Ноґавица. Побиднїки Смотри и рецитаторе котри ше пласовали У штреднїм возросту перше место освоєла Влана дальше змаганє дица Кляїч з Червинки, друге Лїляна Кнежевич зоз Кули, а треце Валентина Новта з Керестура. На янич, обидвойо з Кули. Попри нїх, на Зонску смотру ше Зонску смотру ше пласовал и Матей Шепински з Кере- пласовали и Павлина Шепински з Керестура, та Стася стура и Тара Божович з Кули. Дурутович з Червинки и Сузана Тошич з Кули. У старшим возросту, дзе и того року була моцна конПопри спомнутих, з Руского Керестура на Општинкуренция, перше место освоєл Мирослав Малацко з Ке- скей смотри участвовали и Иван Планчак и Марко Коварестура, друге Катарина Перович, а треце Стефан Кови-

ДО БАЧУ И РЕЦИТАТОРЕ ЗОЗ ДЮРДЬОВА На Знонску смотру, котра ше отрима 18. и 19. марца у Бачу пласовали ше єденацецеро рецитаторе зоз шицких трох возросних катеґорийох. З младшей ше пласовали пецеро, медзи нїма по руски рецитовали тройо: Иван Молнар представитель КУД „Тарас Шевченко” рецитовал „У цмоти” Михаила Симуновича и два представительки дюрдьовскей Основней школи „Йован Йованович Змай”, Марина Барна рецитовала „Миґрочка мила” Михайла Ковача, а Кристина Дюранїн „Хора бабочка” Янка Фейси. Зоз стреднєй ґрупи ше пласовали штверо школяре, медзи котрима два дзивчата рецитовали по руски – Валентина Михняк, представителька дюрдьовскей ОШ рецитовала „Забранєне” Пабла Неруди, а Валентина Салаґ спред дюрдьовского Дружтва „Сладки кари” Меланиї Римар. С. С.

ДВОЙО ПО РУСКИ ИДУ ДАЛЄЙ Зоз општинскей смотри у Вербаше на Зону до Бачу пласовали ше двойо рецитаторе, Катарина и Марко Недич зоз Коцура, у стреднїм, односно, старшим возросту. Катарина Недич гуторела стихи Дюри Папгаргая „Писмо зоз Африки”, а Марко писню Милана Петека Левокова „Держава у умереним часовим поясу”. Пририхтовали ше зоз руководительку драм ско-ре ци тар ского студия Културного центру у Вербаше Весну Дринчич Дїлас. А. Л.

чевич у младшим, та Никола Марянович у штреднїм возросту, а керестурских рецитаторох у Доме култури и Школи „Петро Кузмяк” пририхтали Мая Зазуляк, Олена Живкович и Наталия Зазуляк. Рецитаторох на Општинскей смотри оценьовал селектор Миодраґ Петрович, ґлумец Сербского народного театра з Нового Саду, з помоцу консултантох – Михайла Зазуляка за руски и Юлиї Дороґгази Киш за мадярски язик, а госц на Смотри бул писатель Давид Кецман Дако зоз Зомбора. Зонска смотра за рецитаторох зоз Заходнобачкого и Южнобачкого округу будзе 18. и 19. марца у Бачу.■ С. Надь 17. МАРЕЦ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

МОЗАЇК ИВАНА ТИРКАЙЛА ЗОЗ ДЮРДЬОВА

ДОК ШМИНКА, ВОНА У СВОЇМ ШВЕЦЕ Пише: Сандра САЛАМУН

И

Кед особа ма таланту або прихильносц ґу дачому, од того може витвориц власни бизнис, алє тиж и вельке задовольство. Ивана Тиркайла з Дюрдьова шминка уж вецей як седем роки, а по законченю курса за шминканє вона єднак ужива, алє тераз зоз векшим знаньом. Єй талант препознали и власнїци трох салонох у Новим Садзе, у котрих вона анґажована як шминкерка. Гвари же за ню час става док шминка

ще у стреднєй школи, Ивана почала шминкац свойо товаришки пред виходом до центру. Теди мала дзеку, а з часом ше указало же ма и таланту. Прето ше товаришки поскладали и вєдно купели щеточки и вельку палету сенкох за очи з рижнима фарбами. Од теди их вецей нїхто други нє шминка, окрем Ивани. З роками ше усовершовала, патрела рижни туторияли и знїмки на Ютюб-у. Нє сцела ше упущовац до курсох шминканя, прето же єй приоритет бул факултет и прето ше на курс анї нє уписала зоз вельку амбицию, гоч заш лєм, сцела знац рижни технїки котри нє лєгко научиц. Одлука ше указала як добра, бо ше после того дзвери сами почали

визначней особи у швеце шминканя, бо сом жадала научиц цо вецей, а нє лєм мац го пре сертификат. Учели зме як хасновац и класц кармини, пудери, як поскладац шминку и нарисовац оберва на розлични форми твари и шицко друге цо би требала знац єдна шминкерка – гвари Ивана Тиркайлова. Курс шминканя закончела у марцу, пред роком и пол, и вельо шминкала за свадзби и други вешеля, а тераз Ивана роби у трох салонох у Новим Садзе, алє и индивидуално, та шминканє мож заказац, кеди и дзе вам одвитує. Роботу, знїмки и фотоґрафиї мож провадзиц на єй Фейсбук и Инстраґрам профилу под єй меном.

ШМИНКА И ФОРМА ТВАРИ МУШA ШЕ СКЛАДАЦ

отверац, а вона навелько уживала у своїм гобию. – Було ми значне же бим курс закончела при

18 РУСКЕ СЛОВО

Шминкер муши буц добри комуниколоґ и психолоґ, и потолковац чом дацо треба, або нє треба, положиц на твар. Ивана у шминканю перши хвильки хаснує за упознаванє особи и єй характеру, же би преценєла яки стил може „винєсц”. – Розлични людзе, маю розлични профили, прето у тей роботи єст досц

Ивана Тиркайла

виволаня. Найважнєше ми же би жени, дзивки, мали до мнє довирия, бо ше случує и таке же ми укажу фотоґрафию як сцу же би випатрали. Теди им мушим потолковац же ше твар шминка на основи єй форми, насампредз ока, и же треба визначиц гевто цо на нїм найкрасше. Тиж, иста шминка нє може исто стац на твари штерацецрочней и двацецрочней – толкує Тиркайлова. Нови продукти у першим шоре випробує на себе и мацери Любки. Гвари же векшина продуктох доступна у нашей жеми, а потребне коло 200 евра же би ше на початку купело полупрофесийну шминку. Розлични марки шминкох маю розлични цени, а пудери найдрагши, тоти квалитетнєйши коштаю и коло 50 евра. Драге, нє вше и найлєпше. 17. MАРEЦ 2017.

МОЗАЇК – Єст алтернативи, алє треба часу же би ше здобуло искуство же би ше почувствовало цо значи квалитет и чи го мож з дасчим поровновац або заменїц. Прето квалитет и искуство у тей роботи барз значни. Найлєпша реклама, думам же гевта „од уха до уха” – припознава Ивана.

МЛАДЕЖСКИ ПРОЄКТИ У РУСКЕЙ ЗАЄДНЇЦИ

КОНКУРС ИЩЕ ВШЕ ОТВОРЕНИ

СЛАВНИ „БАНАНКОВО” ОБЕРВА Кед почали буц популарни грубши оберва, дзивки часто „загрубйовали” свойо оберва зоз шминку. Теди и настала назва „бананово” оберва, прето же так випатрали.

СОВИТ: МИРА НАЙВАЖНЄЙША Ивана шицким дзивком совитує же би за кажди дзень нє хасновали класични пудер, алє „беби” креми. Вони гидрираю и тонираю скору. Пудер ше купує у истей ниянси яка и скора – поровнує ше зоз ниянсу скори на ставцу дланї и руки з нукашнього боку. Дзивки котри маю дробнєши очи, наглашиц их можу зоз чарну, лєбо шиву „сенку”; направиц благи „smokey eyes”, або з алайнером вицагну смужку над оком, то такволани „мачкасти” очи. Око мож визуално зменшац з хаснованьом чарного клайбаса зоз нукашнього боку ока, на водовей смужки.За полнєйши уста шме ше прейсц до єден милиметер понад ґамби зоз ниянсу цмейшим клайбасом од кармина. У несесеру кажда дзивка би требала мац пудер, „руменило”, маскару и кармин, найлєпше єден „беж” и червени. Нєумити щеточки и шпунджиї поставаю жридло бактерийох. Требало би их умиц, ушориц после каждого другого, або трецого хаснованя.Твар ше муши гидрирац з адекватну крему, а пред тим го треба добре умиц зоз, наприклад, мицеларну воду. – Мира и допатранє найважнєйши прето же скора памета. Остатнї тренд то чиста и виєдначена твар, цо значи, добре вибрани пудер, благи контури твари и благи кармин. Очи у другим планє. Треба робиц же би „тен” бул красни – заключує Ивана Тиркайла.

– Дакому то здабе на груби оберва котри нє провадза лениї твари и вец их таки и нарисую. Часто и зоз погришну ниянсу фарби. Було велї случаї же дзивки маю подло вирисовани оберва з „японску” методу, та их мушим ублажовац, бо ше нє складаю зоз форму твари – гвари млада шминкерка. Ивана абсолвент на державним Правним факултету у Новим Садзе, на общим напряму. За дзешец роки себе нє видзи як шминкерку, алє, ище док студира, хаснує шлєбодни час за тот гоби котри барз почитує и люби, и планує закончиц ище даскельо курси. – Годзину пошвециц єдней особи котра жада же бим ю нашминкала, за мнє привилеґия и видувни вентил, прето же сом теди у своїм швеце, у нїм влада нирвана и цалком сом пошвецена каждому деталю – одкрива Ивана. ■ 17. MАРEЦ 2017.

Фото: С. Ф.

Роботне цело за младеж Националного совиту (НС) Руснацох розписало конкурс за софинансованє младежских проєктох у рускей заєднїци, котри тирва по 1. април. Условия и критериюми обявени на сайту Националного совиту – www.rusini.rs Млади зоз конкурованьом доставаю можлївосц порушац дацо цо их интересує. У питаню можу буц стретнуца младих, науково лєбо културни сходи, трибини, промоциї, орґанизованє литературних вечарох. Нє виключене анї розвиванє и дзвиганє еколоґийней свидомосци, обдумованє креативних преподаваньох и роботньох, а анї акциї ушорйованя, и ище велї други обласци. Иван Канюх, член Роботного цела за младеж визначує же младим нє потребне вельке предзнанє о писаню проєктох. – Тото цо найважнєйше кед слово о самих проєктох, то же би млади пробовали вообще дацо положиц на папер. У проєкту треба написац и крашнє потолковац цо млади жадаю робиц и порушац у своїм месце. Потребне дац одвити на даскельо питаня‫ ׃‬хто, дзе, цо, як порушац и кельо пенєжи потребне видвоїц за тот одредзени проєкт – толкує Иван. Проєкт може буц реализовани кед го послало здруженє гражданох, нєвладово орґанизациї, лєбо културно-уметнїцких дружтва (КУД). – Кед маце зaдуману идею, у першим крочаю треба же бисце контактовали даєдно зоз наших здруженьох младих, орґанизацию, лєбо КУД зоз вашого места, котри би бул заинтересовани зоз вами порушац проєкт и витвориц идею. Други крочай то виполньованє проєктного формулара котри ше находзи на сайту Националного совиту Руснацох www.rusini.rs лєбо на фейсбук боку „МЛАДИ РУСНАЦИ”. Потим треба виполнєти формулар у електронскей форми послац на е-маил Роботного цела rcmladez@gmail.com лєбо у писаней форми, на адресу Националного совиту Фрушкогорска 64, Руски Керестур. Тиж потребне водзиц рахунку же би то не була лєм даяка змистова журка, або сход. Циль проєкта же би млади позберали Руснацох на єдним месце дзе буду робиц, едуковац ше, або провадзиц змисти зоз котрим ютре буду богатши за єдно искуство – гвари Иван Канюх, член Роботного цела за младеж. Каждого року ше зазначує поступнє звекшанє числа проєктох котри сцигую на адресу Роботного цела за младеж. Критериюм за одредзованє велькосци средствох завиши од квалитету проєкта – його идеї, креативносци змиста, од того як написани и обдумани проєкт, кельо особи уключени, алє и кельо длуго тирва проєкт, яку значносц представя и цо млади доставаю после реализациї. Цецилия Надь

РУСКЕ СЛОВО 19

ЕКОНОМИЯ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ ПРИРИХТУЮ ШЕ ЗА ЯРНЮ ШАТВУ

П

ВИБРАЦ КВАЛИТЕТНЕ НАШЕНЄ И ПОЧИТОВАЦ ТЕРМИНИ

реподаваня за польодїлцох и заградкарох того року орґанизовало Здруженє продуковательох паприґи „Капсикум анум”, подприємства „Аґрохома”, „Новаґро 3” и „Т-пам”, як и поєдинци з Руского Керестура котри ше занїмаю зоз продукцию и одкупйованьом паприґи. Найвецей преподаваня, заш лєм, були пошвецени продукциї паприґи. НАЗДАВАЮ ШЕ ЛЄПШОМУ РОКУ Понеже влонї найвекши бриґи було перше зоз хоротами, а потим и зоз одкупом паприґи, найвекше интересованє виволали праве тоти два теми. У заградкарстве тераз час за дзвиганє цеплих лейох и пририхтованє ша- Жимски преподаваня и презентациї за польопривреднїкох, тви, хтора би мала буц окончена по кояк и каждого року, отримани у януару и фебруару, у периодзе нєц марца. Пред шатву фаховци препоручую дац жем на анализу, алє и на- кед польопривреднїки гевернєйши. Понеже зоз приходом цеплєйших дньох почали и роботи на польох, уж мож йсц добре нашенє, цо перши крочаї ґу успиху. Зоз нєадекватним нашеньом применїц совити о шатви и аґротехнїчних мирох продукциї мож страциц аж 5 000 до 10 000 евра по гектаре – спозорел єден зоз презентерох на жимских ре того року вшелїяк будзе менєй поверхносци под житом, а оценює же ше парасти найбаржей буду операц на преподаваньох Небойша Джинович. Гоч нашеньково хижи понукаю нашеня за рижни сор- продукцию кукурици и сої, а можлїве и слунечнїку. Тоти култури треба шац у зависносци од цеплоти жети паприґи, Керестурци и того року найбаржей буду садзиц слоново ухо и то зоз нашеня хторе сами охабяю. Фа- ми, а нє вязано за одредзени датум. Препоручує ше пошац аж кед температура ховци у тим случаю совитоПРЕДСТАВЕЛИ ШЕ И ЧИСЛЕНИ жеми на глїбини 10 цм ма вали же би ше нашенє обовятемпературу коло 10 ступзно дезинфиковало, понеже ОДКУПЙОВАЧЕ нї Целзиюсово. При кукушицко руша праве од нього, а Як гварела предсидателька Здруженя продуковате- рици, кед жем нє достарозвой и квалитет пресади льох паприґи „Капсикум анум” Душица Орос, най- точно зограта, нашенє будзе завишиц и од условийзначнєйша активносц Здруженя того року будзе обезпучнєє, алє длуго нє ключох хованя. печованє цо векших капацитетох одкупу паприґи, а Як спозорели преподаваче, же би паприґаре нє були очкодовани зоз цену. Так, на ка и може охориц. У идевелька влага, температура од преподаваньох сотруднїцтво понукли даскельо ком- алних условийох кукури25 ступнї и нєдостаток слун- паниї, а число одкупйовачох годно знац аж после Ма- ца зидзе за 15 днї. И при сої треба меркоковей шветло сци иде ални нифестациї „Днї керестурскей паприґи”. вац на одвитуюци аґротехусловия за розвой хоротох нїчни термин и шац кед уж у пластенїкох, та паприґаром совитоване же би од початку водзели рахунку о тим температура жеми од 10 до 12 ступнї Целзиюсово. Кед же би фолия на пластенїку була нова, односно чиста, цо ше ю пошеє вчас, ключканє будзе спомалшене, а жимна и влажна хвиля тиж може буц причина за хороти. За рооможлїви же би ґу рошлїни дошла шветлосц. злику од кукурици, соя одпорнєйша на нїзки температури и може поднєсц температури од –3 по –4 ступнї ЦелПАРАСТИ ШЕ ВШЕ МЕНЄЙ ОПЕРАЮ НА ЖИТО зиюсово. Пре подрагшенє дизел горива того року шатва будзе за Кед слово о польодїлских културох, у хотаре тераз актуалне друге прикармйованє жита, а пошвидко, кед год- 15 до 20 одсто драгша як влонї, оценєли Задружни союз но пре хвилю, почнє и ярня шатва кукурици, сої и слу- Войводини и польопривредни здруженя зоз Сербиї. Ценечнїку. Як гварел Славко Малацко зоз подприємства ни нашеня на истим уровню як и влонї, а штучни гної Сенка Надь „Аґрохома”, уж вєшенї обачене же у керестурским хота- туньши за коло пейц одсто. ■

20 РУСКЕ СЛОВО

17. МАРЕЦ 2017.

ЕКОНОМИЯ ЧИ У ШИДЗЕ ОЗНОВА ЗАЖИЄ КАРМЕНЄ ШВИНЬОХ

БЕЗ ЗАРОБКУ ДАРЕМНА РОБОТА Компания „Митрос” зоз Сримскей Митровици планує у Сриме обновиц продукцию швиньох за кланє и у тим напряме уж зробела перши крочаї. Медзитим, искусни парасти гваря же би шицки условия требали буц познати, алє и таки же би ше продукция виплацела

У

валалох коло Сримскей Митровици вжиме отримани стретнуца з парастами, же би ше упознали з можлївосцами карменя швиньох и же би вони дали свойо зауваги и предлоги. Компания „Митрос” обецує же одкупна цена такволаних цеплих половкох нє будзе спод 180 динари за килограм. За парастох хтори уж кармели швинї така цена нє барз прицагуюца, бо то, як гваря, значи же ше одкупйовачови предава обробену половку, а нє швиню по чежини живей ваги. ЧЕКА ШЕ ПОЗНАТИ УСЛОВИЯ „Митрос” пре обнавянє статкового фонду планує отверанє вецей такволаних репро-центрох у хторих ше будзе продуковац прашата. Як нависцене, єден би мал буц и у Шидзе. Чежко повесц чи то будзе прицагуюце за парастох хтори уж скорей продуковали викармени швинї же би ознова наполнєли кармики, лєбо же би дахто першираз почал продукцию, покля нє буду познати шицки условия продукциї. Наприклад, Мирослав Мохнацки зоз Шиду пред коло 20 роками кармел швинї и сотрудзовал з Индустрию меса „Срим” зоз Шиду. Було то 1998. року и початок бул добри. – Од клальнї сом достал штири прашачки и требал сом их виплациц зоз прашатми. Звишок прашатох клальня одкупйовала одо мнє, або ми их заплацели же бим предлужел карменє по чежину медзи 90 и 130 килограми. Вони обезпечовали и покарму и ветеринарску защиту, а мойо було же бим обезпечел змесценє у кармику и кармел их и допатрал. Обрахунок ше запровадзовало мешачно и могло заробиц плацу, цо було важне, бо моя супруга нє була занята. Медзитим, клальня препадла, и после того сом вецей нє кармел швинї за предай, алє лєм за свойо потреби – потолковал Мохнацки. Вон додал и же

Воїслав Степанчевич тримал швинї, алє тераз чека лєпши условия

17. МАРЕЦ 2017.

Мирослав Мохнацки опрез празного кармика

ЗМЕНШАНА ПРОДУКЦИЯ У СЕРБИЇ По податкох Републичного заводу за статистику, на концу прешлого року, у одношеню на исти период 2015. року, у Сербиї єст осем одсто менєй швинї, хторих ше найвецей продукує у Войводини. Влонї зме увезли 12 600 тони швиньского меса, а вивезли 3 390 тони. Увоз швиньского меса у тим року будзе вельо менши, бо цена виєдначена зоз жемами ЕУ, прекоментаровал Ненад Будимович, секретар Здруженя за статкарство у Привредней комори Сербиї.

М. Г. К.

чул же „Митрос” планує порушац продукцию кармених швиньох, алє же условия нє познати. ЗАВАР КАРМИК ПРЕД ТРОМА РОКАМИ Єден з познатших продуковательо швиньох у Шидзе Воїслав Степанчевич, пред трома роками завар кармик и одустал од тей роботи. – Длуго сом кармел швинї, алє кед сом пред трома роками по каждей випорученей швинї страцел 30 еври, престал сом з карменьом и кармик остал празни. Кед же наисце цена хтору би „Митрос” понукнул будзе лєм 180 динари за цеплу половку, то нєдосц и водзи ґу утрати. Бо, по єдней половки просеково ше достава медзи 35 и 40 килограми, а за тото нє мож заробиц. Кельо видзим, увага баржей на вельких продуковательох, а дробнєйши у таких обставинох нє маю нїяки можлївосци за продукцию. Лєпше би було кед би, наприклад, ґарантована цена була 160 динари, алє по килограму живей ваги и зоз сиґурносцу же цена нє спаднє, а же швинї на час буду одкупени и виплацени – гвари Воїслав Степанчевич.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ТАНЯ БОДЯНЕЦ КОЛБАС ЗОЗ БАТЛФОРДУ

Пишe: Сенка НА ДЬ

ЛЮБОВ ҐУ ЯЗИКУ ПРЕНОШИ НА ДЗЕЦИ

Т

аня одро сла у Руским Кере стуре и одмалючка була активна у рижних секцийох. У рускей заєднїци ю могло замерковац на „Чер ве них пуп чох”, „Червених ружох” и „Ружових заградкох”, у театралних представох, поетских вечарох, програмох „Дньовки”, „Ко стельникоТаня Бодянец Колбас и єй супруг Олеґ Колбас ше до Канади вей єшенї”, у анґажманох преселєли точно пред дзешец роками и од теди скравали живот так у МАК-у и „Литературним як вони сцели. Каждого року им ше вше дацо вельке случело, слове”. Закончела Катедру и як гваря, нє було им анї кус допито. Коцочки ше поскладали, за руски язик и литературу та Та ня достала роботу як учителька, и тераз роби тото цо вше любела на Филозофским факултету, нєпреривно робела на льки хтору препровадзела у учальнї з дзецми. Заш лєм, себе, и як гвари, интере совал ю анґлийски язик. – Моя найвекша любов под час школованя бул анґли- потреба за сиґурносцу ю одведла прейґ океану. – Початком 2000-тих рокох два раз сом була у Канади йски язик и вше сом го жадала усовершиц и можебуц пренєсц тото интересованє за тот язик на других. Так у нащиви длугорочней товаришки. Попачела ми ше цасом под час студийох на Катедри ходзела и до приватней ла система живота – сиґурносц, можлївосц напредованя школи у Новим Садзе з намиру усовершиц ше и попо- на рижних польох, вредносци у дружтве... У тот час кладац рижни испити хтори би ме упутели на даяки но- шицко у Сербиї якош стаґнировало – обецовани вельки пременки, а нє случовало ше нїч конкретне цо би ме ви драги – гвари Таня. прешвечело же то место дзе бим сцела жиц, основац и виховац фамелию. Моя робота нє була сиґурна, а анї роЯЗИКИ ОТВЕРАЮ ДЗВЕРИ бота мойого леґиня, терашнього супруга, так же, кед зме И наисце, труд и пожертвовносц ше виплацели, та по- ше побрали 2006. року, надумали зме же сцеме пробовац швидко почала и єй, такволана, учительска кариєра. На имиґровац и започац заєднїцки живот дзешка индзей – предкладанє тедишнєй педаґоґинї у керестурскей школи толкує Таня. Еуфемиї Будински, Таня 2000. року дзецом почала виАНЇ КУС НЄ БУЛО ДОПИТО кладац приватни годзини анґлийского язика. – Теди анґлийски нє бул заступени у основней школи. За дзешец роки у Канади, Бодянцово – Колбасово маО даскельо роки интересованє за ньго було вше векше, так же ше годзини анґлийского язика зоз моєй дзецин- ли динамични живот. Було ту селєня, школованя, потим скей хижи „преселєли” до Дому култури у Руским Кере- пришли и дзеци... – Кед зме сцигли до Батлфорду, даскелї добри людзе стуре. Познєйше, кед постал популарни одход до Канади, тримала сом годзини и старшим. То були мойо успи- нам помогли найсц роботи и квартель, а понеже зме нє мали проблем зоз язиком, далєй зме ше сами знаходзешни поднїмательски днї – покус у франти гвари Таня. Першу роботу достала 2003. року у Основней школи и ли. Пошвидко сом почала робиц як асистент у католїцґимназиї „Петро Кузмяк”, дзе робела тото цо найволєла кей штреднєй школи. Понеже там були велї нашо дзе– преподавала анґлийски язик и уживала у каждей хви- ци котрим требала помоц коло язика, а велї були мо-

22 РУСКЕ СЛОВО

17. МАРЕЦ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ йо школяре у Кере стуре, комбинация була совершена. Ґу тому, вечарами сом робела и на локалним коледжу як инструктор анґлийского язика, имиґрантом котри приход зели зоз Китаю, Пакистану, Колумбиї, України, Сербиї, Кореї... Олеґ даскельо тижнї робел у єдней машинскей фирми, а вец прешол до древари, дзе донєдавна робел и напредовал през рижни позициї. Шицко нам рушело як спада, були зме млади, мали зме часу за виглєдованє Саскачевану и релативно швидко и лєгко зме ше прилагод зовали на нови живот. Мед зитим, я сцела вихасновац и факултет ску диплому зоз Сербиї, та сом ше пре знавала чи бим, и як бим, могла до стац роботу у школи як учителька. Розуми ше, требало ше дошколовац. Намира нам була одселїц ше до Онтария, понеже Олеґ там ма вельку фамелию, так же сом ше приявела на велї факултети праве у Онтарию – гвари Таня. У мед зичаше ше народ зела и їх дзивочка Лейла, а Таня була прията на Педаґоґийни факултет Универ зитету Заходного Онтария, так же ше шицки тройо пре селєли на во сток, порихтани на нову авантуру. – Програма на хтору сом була прията тирвала два семе стри и облапяла три розлични пракси. Жили зме у кампусу блїзко при мойому факултету. Було интере сантно прето же зме були мед зи младима фамелиями одвшад зи, хтори тиж були на студийох и у подобней ситуациї як и ми – здогадує ше наша собешеднїца. Понеже економски обставини у Онтарию нє були вигодни, чежко було найсц гоч яку роботу, а роботу у школи ище чежше. Кед Таня дипломовала, вид зели же нє годни обстац у такей ситуациї, та ше надумали врациц до Саскачевану же би голєм єдно мало сиґурну роботу. А Олеґа лєдво дочекали най ше враци до старей фирми. По сле рижних ре сертификацийох онтарийскей учительскей дипломи и до ставаня саскачеванскей учительскей дозволи, кратко робела як учителька на замени, алє то було цалком до статочно же би вошла до системи и же би ю волали на роботу. НЄ ПЛАНУЄМ НЇЧ МЕНЯЦ Таня єден час препровад зела дома зоз дзецми, а кед дакус подро сли, дала ше до глєданя роботи и була прията до основней школи у Батлфорду. – Конєчно сом до стала роботу хтору сом жадала. Перши рок бул чежки, понеже то школа у хторей 90 одсто школярох индиянского походзеня и велї зоз худобних и социялно загрожених фамелийох. З другого боку, учительски колектив барз зложни, администраторе феноменални, так же кед сом до стала понукнуце за стаємну роботу, знала сом же то ме сто за мнє. Ниа, уж пейц роки робим у истей школи 17. МАРЕЦ 2017.

ПОШЛИ ЗА ЛЄПШИМ Керестур им остал у красних памяткох и, вшелїяк, охабел вельки шлїд у нїх самих. Медзитим, до Канади, заш лєм, пошли пре нови искуства и познанства и лєпши живот – цихи, мирни и иншаки, цо з роками и створели. А з родичами маю пораду же би ше нащивйовали голєм кажди два роки, гвари Таня.

и затераз нє плануєм нїч меняц. Олеґ пред роком пременєл роботу. Преквалификовал ше и тераз роби за службу безпечно сци Саскачеванского министерства правди, точнєйше, заняти є як заменїк шерифа у провинцийним суду – гвари Таня. И ДЗЕЦИ УЧА О СВОЇМ ПОХОД ЗЕНЮ – Школа у хторей робим спада до явней системи образованя и єдна є з найиновативнєйших школох у дивизиї. И наш Яни ход зи до тей школи понеже маме два предшколски оддзелєня хтори робя кажди дзень и цали дзень, а мнє то практичне, бо го вод зим зоз собу и врацам ше зоз нїм. Лейла ход зи до трецей класи и можем повесц же зме задовольни зоз образованьом яке нашо дзеци до ставаю. Сцели зме же би нам дзеци знали ище єден язик, та ход зели до франкофонскей школи, дзе ше настава отримує на французким язику. Дома бешедуєме по руски и по анґлийски, но частейше, зато, по анґлийски. То нє мож обкеровац прето же дзеци векшу часц дня – чи у школи, чи на рижних секцийох по сле школи, бешедую по анґлийски. Олеґови и мнє цалком до статочно же би дзеци розумели по руски, побешедовали зоз дїдом, бабами и бачиками на Скайпу и же би мали свидомосц о тим одкадз их родичи – толкує Таня свойо и Олеґово становиска. – У тей хвильки ше концентруєм на фамелию, потим роботу и даскельо активно сцох звонка обисца. Шпивам у женским акапела хору, интере сує ме технолоґия у образованю, та зоз колеґами часто ход зим на конференциї. Тераз ше праве пририхтуєм за єдну, дзе першираз участвуєм як пре зентер. Любим шлєбодни час препровад зиц зоз дзецми и Олеґом, а часу нїґда нє досц.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МИРОСЛАВ ШАНТА З ДЮРДЬОВА

Пише: Сандра САЛАМУН

ШВЕТОВОГО ПУТНЇКА ЦАГАЛО ДО ВАЛАЛУ

Млади студент од давна любел путовац и нащивйовац городи и держави з розличнима културами и способом живота. Дружелюбиви и амбицийни Мирослав почал робиц у иножемстве. Дзекуюци роботи у Греческей и Америки вельо видзел. Концом прешлого рокa ше врацел дому, надумани ту почац дацо робиц. Сце ше витвориц у фаху и закончиц факултет. Вельки є франтовнїк, любитель друженьох и вечарших виходох є чудне же Миро слав Шанта люби путовац кед ше зна же ище його дїдо з фамелию пошол до Австралиї. Там бул лєм два и пол роки, бо як гварел, нє могол без свойого валалу, без Дюрдьова. И Миро славов оцец робел у Италиї пред двацец шейсц роками, жадал там одвесц цалу фамилию, алє на концу, заш лєм остали у Дюрдьове. Пред дзевец роками Шантова фамелия каждого року одходзела даґдзе робиц, на такволани сезонски роботи. Перша пошла мац Ґордана, о рок и єй дзивка Мая, а вец оцец Славомир. Миро слав ше ґу нїм приключел 2011. року по сле упису на Факултет. У Полихрону у Грече скей, на побережю моря, фамелия пребувала од мая по октобер. За таке ше каждого року одлучовали, бо им то бул сиґурни заробок. – Оцец робел як кухар, ше стра ище вше роби у дутяну скоряних продуктох, а мац каждого лєта отримує и видава два пансиони. Я робел два роботи, и бул сом задовольни. Мал сом дзеку робиц, бо сом за тото бул добре наградзени, вше у дружтве добре розположених, а на слунковитим побрежю и морю – гвари Миро слав. Вон кажде рано понаме сцел карсцелї за лєжанє на писку, а вец за єдну ново садску туристичну аґенцию дочековал го сцох, одвод зел их на вилєти, путованя, нащиви Солуну... З товаришами, котрих з нашей держави там єст надосц, дружел ше каждого вечара. Миро слав себе од давна зарисовал же закончи факултет на котри ше уписал, и почанє власни бизнис у своїм фаху и у своїм валалє. Гоч у Грече скей мал добри условия за роботу, по сле трох сезонох пошол робиц до Америки. Дзекуюци програми Work and Travel, о чим ше поинформовал на Сайме за глєданє роботи, остал там два роки, но бул и кратше на два заводи. – Робел сом и у Дюрдьове, и у Новим Садзе, любел сом зарабяц. Медзитим, у нас робота барз нєсиґурна, роботни час ше нє почитує, а о плаци най нє бешедуєм. Прето сом ше вообще нє обавал пойсц, видзиц

Н

24 РУСКЕ СЛОВО

швета и заробиц кельо ми потребне за власни бизнис у моїм Дюрдьове – гвари Шанта. РОБЕЛ ШИРЦОМ АМЕРИКИ У Америки Мирослав робел як кухар, потим ратовал людзох на базену, а гонєл и камион за селїдби. Гвари же мож найсц роботу, алє конкуренция барз велька, окреме пре особи котри приходза з худобних жемох и понукаю робиц за мали пенєж. Прето, же би ше затримало роботу, кажде ше муши добре указац. Пре роботу млади Шанта ше вецей раз селєл. – Змесценє сом находзел на сайтох, а за квартель и єдзенє ми требало коло 35 одсто мешачного заробку. Камион сом просеково гонєл и седемнац годзини на дзень, но, робота ми була добре плацена. Бул сом у велїх державох, анґлийски язик сом швидко звладал, лєм сом мушел вожацки испит ознова покладац. Влєце сом з товаришами зоз Сербиї одходзел до кафичох, клубох и дискотекох. Друженє нам було потребне як одпочивок од напартосци котру зме мали под час роботного 17. МАРЕЦ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ часу. Американци робя по цали дзень и барз чекаю викенд же би ше вешелєли, толкує Мирослав. РИБИ ЛАПАЛ И НА АЛЯСКИ У Америки нашому собешеднїкови найчастейше хибела фамелия и нашо єдла, окреме варени. Там, гвари, на йпопуларнєша швидка пожива, котра чежка за жалудок. Варени єдла моцни, з велїма присмачками, та ше найчастейше костирал у китайских ресторанох. Шлєбодного часу нє мал вельо. Теди рихтал шмати за райбанє, єдол и спал. Кед мал часу, нащивйовал значнєйши места у городох. На Аляски на вецей заводи ходзел лапац риби, а з єдним товаришом пошол на Кубу. – Того року ознова плануєм там пойсц, а прицагує ме и Тайланд. Куба наисце иншака од шицкого цо сом видзел, живот там цалком иншаки, побрежя барз красни, будинки барз стари, а людзе ше облєкаю як кед би були у шейдзешатих рокох прешлого вику. Нащивел сом Варадеро, Гавану и у Залїв швиньох, бул на фарми коритнявкох и крокодилох... – приповеда Мирослав. ПЛАНУЄ ЖИЦ ОД ЖЕМИ По приходу з Америки Мирослав почал озбильнєше розумовац о укладаньох и порушованю власного бизниса. З оглядом на тото же є абсолвент на Польопривредним факултету, на напряме – аґротуризем и рурални розвой, ма жаданє у тим ше витвориц. Гвари же туризем у нас ище вше слабо розвити, та планує укладац до руралного розвою. Концом прешлого року купел жеми, вельки пецари за палєнку, на яр гвари же справи сушару, посадзи паприґу, а на єшень грушки. Жада

Нїч без товаришох з валалу

17. МАРЕЦ 2017.

НЄ ШИЦКО У ПЕНЄЖУ Мирослав планує посадзиц грушки на трох ланцох и з нїх будзе правиц вецей продукти и вивожиц их до Русиї, алє и до державох Европскей Униї. Тераз за тоту роботу кончи з паперами. Сцел би посадзиц и паприґу, сушиц овоц и желєняву... – Велї ми гварели же сом требал остац у Америки, бо там перспектива, алє я знам и твердзим же нє шицко у пенєжу. Гваря же ше у нас нє виплаци укладац, а велї з нїх анї нє пробовали. Я твардо ришел прешвешиц ше же чи то наисце так, або нє так – гвари наш собешеднїк.

шицко сам вифинансовац, нє жада буц терха родичом. З велькима планами остал и вельки є гуманиста. – З амбициями котри тераз мам, о пейц, дзешец роки, або уж кеди будзе, любел бим заврец круг моєй продукциї. Сцел бим зоз хладзальню, дестилерию и сушарню за овоц и желєняву, мац надосц роботи и з того зарабяц. Найволєл бим кед бим могол зарабяц за нормални живот, а помагал бим и фамелийом котрим то потребне. Свидоми сом же мушим ризиковац, алє я ше у тим мушим опробовац. Нїч ми нє може заменїц товаришох котрих познам одмалючка, валал у котрим сом народзени, лапанє риби и друженя на Тиси, у нашим хотаре... Того нєт нїґдзе у швеце. Кед же мойо плани нє зажию, нїґда нє позно пойсц индзей, гоч тераз о тим вообще нє роздумуєм – гвари на концу Мирослав. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОТРИМОВАНЄ ТЕМЕТОВА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВЛАСНОСЦ И БРИҐА ПАРОХИЇ И ПАРОХИЯНОХ

Пишe: Мария АФИЧ

Векшина теметовох прешла до власносци комуналних подприємствох хтори на сучасни способ управяю з нїма як з подприємством, а подприємство обрацене ґу заробку. Питанє чи би то нашо людзе прилапели

Н

єдавно ше на дружтвених мрежох розвязала розправа и о теметове у Руским Керестуре, одн. о крадзох хтори ше на нїм случую, та ше виношело и даєдни шмишни и нє арґументовани обвини и заключеня. Єст нєформални зауваги и на отримованє теметова, та прето пробуєме розпатриц тоту тему з парохом керестурским о. Михайлом Малацком и тутором теметова Ярославом Бодваньскийом. Керестурски теметов власносц керестурскей парохиї св. оца Миколая. Так було од снованя валала и парохиї, кед перши теметов бул коло церкви, а потим є премесцени на обидва конци валала. Медзитим, кед викопани беґель, ткв. стари теметов остал пререзани, та ше велї гроби „премесцело” на гевтот на другим концу ПРИХОДИ НЄВЕЛЬКИ валала од Кули. Єст податки же ше и – Гробни места ше предава за 3 000, або 6 000 динари. Зоз заробку котри ми рочнє на стари теметов подаод предатих местох маме, просеково коло 1 кого ховало дас по пе000 еври, углавним ше бетонує дражки по йдзешати роки 20. витеметове. Виляте коло 1 000 метери, а ка- ку. Терашнї теметов жди рок тельо кельо єст пенєжи, односно так остал єдини на хтото коло 50-60 метери. Тиж зме положели и ри ше хова Керестурдас 500 метери огради – потолковал тутор цох од 1816. року по теметова Ярослав Бодваньски. нєшка. Власносц є па-

Терашнї теметов остал єдини на хтори ше хова Керестурцох од 1816. року по нєшка. Власносц є парохиї хтора ше о нїм стара, цо уж нє часте зявенє

26 РУСКЕ СЛОВО

рохиї хтора ше о нїм стара, цо уж нє часте зявенє. – Од кеди постої Керестур, од теди постої и старанє церковней заєднїци за ньго – гвари парох керестурски о. Михайло Малацко. – Векшина теметовох прешла до власносци комуналних подприємствох хтори на сучасни способ управяю з нїма як з подпримєством. А кажде подприємство обрацене ґу пенєжу и ґу заробку. Нє знам чи би то нашо людзе прилапели. Церква плаци и основну роботу гробара, бо за дацо вецей нє ма можлївосци. Дахто дума же кед плаци роковину, ма право и на отримованє гробного местох, алє наша роковина нє така велька же бизме и то могли плациц – толкує парох о. Малацко. РОБИ ШЕ ДОБРОДЗЕЧНЄ Як познате, о церковним маєтку, дзе спада и теметов поверхносци коло штири гольти, стара ше Церковни одбор парохиї. Уж два мандати, а то дзешец роки, о керестурским теметове рахунку водзи його тутор Ярослав Бодваньски. Вон и потолковал як ше отримує тот простор. – У нас так ушорене же ше гробни места предава на нєогранїчени час, алє ше їх вла17. МАРЕЦ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ снїки маю старац и о отримованю гробох. Основна длужносц Церковного одбору то поипораїц коло теметова, кошиц ярок, пирскац коло дражкох, виношиц шмеце. Нєдавно зме положели нову ограду, а вилїваме и бетонски дражки и подобне. Шицко то робиме добродзенчє, а векши будовательни роботи на двох рочних акцийох, кед приду помагац и други парохиянє. То углавним нєвельке число людзох, та ше пороби кельо мож – гвари Бодваньски. По його словох, маю барз добре сотруднїцтво зоз ЯКП „Руском” хторе помогло у пораєню од шмеца, бо поставело шейсц контейнери на два уходи и пражнї их кажди други дзень, а попри свойого парку коло каплїци, покоши и ярок коло теметова. – На два заводи, на свою инициятиву и млади волонтере, хтори робели през лєто у кампу фарбели ограду, та и вони вельо помогли. Церква як власнїк апелує на людзох же би шмеце нє охабяли у теметове, алє у

У КОЦУРСКИМ КАРИТАСУ

ПРОЄКЦИЯ ФИЛМА „МАРИЙОВО ПОЛУДЗЕНКИ” Пре вельку заинтересованосц за филм „Марийово полудзенки”, у коцурским Каритасу прешлого штвартку ознова була проєкция того дїла, котре нащивела числена публика

та Бодваньски дума же би и вони могли на тей парцели отвориц и места за хованє, то би иншак и коштало, алє людзе би могли виберац дзе сцу буц поховани. На питанє о крадзох на теметове, собешеднїки гваря же ше вони случую, нажаль, як и на других местох. – Крадзи на нашим теметове ше случую так исто як и на других, а то прето же нам таке дружтво. Думам же нашо вирни то нє робя, та абсурдне

САКРАЛНЕ МЕСТО – Сиґурно же вше мож унапредзиц отримованє. Я би апеловал на шицких, на солидарносц, прето же тот наш теметов так функционує. Кед же ми сцеме иншаки стандард, вец го мушиме и плациц. Кед людзе на то порихтани, вироятнє плациц и рочнє отримованє, най поведза. З тим же тоту сакралносц теметова зме нє годни отримац, бо за нас то святе место, дзе можеме вше мац приступ отримовац молитвени обряди – наглашел парох о. Михайло Малацко.

контейнерох, цо помали и прилапене, гоч ище єст даскельо „дзиви” места – визначує тутор и додава же затераз нє ришена стара часц теметова, хтори ше пробовало розчисциц зоз єдну вельку акцию, алє ту би мушел буц континуитет. ВШАДЗИ ШЕ КРАДНЄ Од нього дознаваме же ище скорей, Месна заєднїца купела пар гольти жеми за преширенє теметова, дзе справена каплїца, дате и за ґазну станїцу. О тим ше тераз стара „Руском”, 17. МАРЕЦ 2017.

же бизме им у церкви таке надпоминали, як дахто нєупуцени предклада. А краднє ше месинґово карики, бакарни швичнїки, пластичне квеце. Гоч зме дакеди и приявели, закон пре таки мали суми нє санкционує крадошох. Прето то даремна робота. Я би совитовал же би ше там анї нє кладло дацо барз вредне, бо у духовним смислу, то нїч нє значи нашим милим покойним. Алє уплївовац на свидомосц тих цо там беру, ми то нє можеме – визначел парох о. Малацко. ■

У филму „Марийово полудзенки” приказане же як ше людзе у стредку у котрим жили, и дзе була барз велька худоба, здружели и виборели же би дзецом котри нє ходзели до школи обезпечели полудзенок у школи и на таки способ их до нєй прицагли, же би ше и вишколовали. Коцурци прилапели филм як поучни, прето же у себе ноши порученє же шицко мож кед ше сце, же людзе треба же би чувствовали цудзе нєсщесце и же би ше здружовали кед жадаю помогнуц ближнїм у своїм стредку, а здруженє може ришовац и вельо векши проблеми. У полней сали Каритасу филм провадзела старша и младша публика, нє лєм зоз Коцура, алє и зоз Руского Керестура. По законченю публика остала прекоментаровац филм и свойо дожице и поровновали го зоз каждодньовим животом. Заключене же би то требали патриц и дзеци, та ше роздумує о можлївосци приказованя и школяром. На проєкциї филма „Марийово полудзенки” бул и вивершни директор Каритасу Апостолского еґзархату Янко Катона, котри наявел же 23. марца у Коцуре будзе схадзка Каритасу и поволал шицких заинтересованих же би на нєй присуствовали. З. Колєсар КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ

ПРОМОЦИЯ ФОТОМОНОҐРАФИЇ У КОЦУРЕ У Месней заєднїци у Коцуре, на соботу, 18. марца, на 15,20 годзин будзе промоция фотомоноґрафиї „Сто роки шестрох служебнїцох у Коцуре”. После промоциї ше пойдзе на Вельки теметов, а потим и на Стари теметов, дзе поховани шестри Служебнїци.

РУСКЕ СЛОВО 27

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше 40 днї як ше преселєл до вичносци мой найлєпши пайташ

ЛЮБОМИР АРВАЇ (1947–2017) з Коцура Ещи вше нє можем прилапиц тото же це вецей нє увидзим. Твой пайташ Силвестер Надьфеї Спочивай у мире Божим и най це ангели на нєбе чуваю! НА ЗДОГАДОВАНЄ Пред двома роками, до вичносци ше преселєл наш

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше два жалосни роки як нас занавше зохабел наш

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На своїх милих родичох

28 РУСКЕ СЛОВО

ЛЮБОМИР АРВАЇ (1947–2017) з Коцура Вично це будземе чувац у наших шерцох и нїґда це нє забудземе. Твойо наймилши, супруга Павлина, син Звонко, син Любко зоз супругу Таню Спочивай у мире Божим!

ДЮРА СКУБАН (1942–2017) з Будисави Вично нам будзеце хибиц, з любову и почитованьом супруга Ирина, син Влада, дзивка Нена и унук Боґдан Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР БЕСЕРМЕНЇ (1946–2014) з Руского Керестура Гоч ши вецей нє з нами, у думкох и памяткох ши нєпреривно з нами. Супруга Зузана, син Владимир, дзивка Ярослава зоз супругом Янком и унуки Наташа, Мирко и Єлена Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. марца наполня ше 5 жалосни роки як нє з нами наш мили супруг, оцец, дїдо, брат и бачи

ВЛАДА ТАКАЧ (1923–2000) з Дюрдьова З любову и почитованьом памятку на нїх чуваю дзивка Ната и син Дюра зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. марца 2017. року у 75-тим року нас напущел наш мили супруг, оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше три роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) ЗВОНКО КОЛЄСАР з Коцура (1977–2015) Мили наш, нашо шерца завше з Коцура останю смутни же нам днї вецей нє виполнєти зоз твоїм прису- Нїґда це нє забуду уйко Янко, уйна Меланка и братняк Борис ством. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! зоз супругу Сандру зоз Дюрдьова

МЕЛАНА (1925–2012)

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца наполня ше 40 днї як нас занавше охабел наш мили супруг и оцец

ЛЮБОМИР НАДЬ – Цубик (1952–2012) з Руского Керестура Час преходзи алє наша любов ґу тебе, у красних памяткох и молитвох навики остава. Супруга Меланка, син Мижо, дзивка Терезка и шестра Марча зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „ECO-LOGISTICA” ДОО Нови Сад, Селячких буна число 43/V, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Дoчасове маґазинованє ;erstvih опасних и нєопасних одруткох” у Футоґу, у улїци Желєзнїцка, на катастерскей парцели число 992 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги

ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 10. април 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 11. априла 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

17. МАРЕЦ 2017.

ИНФОРМАТОР

КОНКУРС ЗА ПЕТНАСТИ РУСКИ ФЕСТИВАЛ МАЛИХ СЦЕНСКИХ ФОРМОХ „Дюра Папгаргаї” – 2017. Условия конкурса: 1. Право участвовац на конкурсу за нови руски театрални тексти малих сценских формох маю шицки заинтересовани особи державянє Републики Сербиї як и странски державянє, з тим же иста особа може буц автор найвецей 2 (двох) текстох. На конкурсу нє можу участвовац члени конкурсней комисиї. 2. Тексти хтори ше посилаю на конкурс нє шму буц уж обявйовани лєбо виводзени. 3. Тексти ше на конкурс посилаю по имейлу на: matka.drnsv@gmail.com зоз назначеньом: ЗА КОНКУРС, а може и по пошти, лєбо особнє на адресу: МАТКА – ДРУЖТВО РУСНАЦОХ НОВОГО САДУ – ВОЙВОДИНИ за Фестивал „Дюра Папгаргаї” – 2017. улїца Йована Суботича чл. 8 21000 Нови Сад У прияви на конкурс муши буц шлїдуюце: *кед же ше текст посила прейґ пошти, лєбо доручує особнє: – текст малих сценских формох на руским язику у двох прикладнїкох, з тим же на насловним боку треба же би стала лєм назва театралного твору БЕЗ мена и презвиска автора, и – на окремним паперу мено и презвиско автора, адреса, контакт телефон и имейл. *кед же ше текст посила прейґ имейлу: – у атачменту/додатку имейлу текст малих сценских формох на руским язику, з тим же на насловним боку треба же би стала лєм назва театралного твору БЕЗ мена и презвиска автора, и – у „целу” имейлу, лєбо у другим атачменту/додатку того истого имейлу мено и презвиско автора, адреса и контакт телефон. Подношитель прияви одвитує за точносц податкох о тексту и автора. 4. Конкурс отворени од дня обявйованя на веб сайту „Руского слова” и „Рутенпресу”: www.ruskeslovo.com/rutenpres и у тижньових новинох „Руске слово”, а заключно зоз 30. юнийом 2017. року. Тексти хтори сцигню по завераню конкурса (1. юлия 2017. року и познєйше) нє будзе ше розпатрац. 5. Тексти хтори сцигню на конкурс ше нє враца. Подношитель прияви нє ма право поцагнуц приявени текст.

6. Зоз текстох хтори сцигню на конкурс, окремна комисия, менована з боку МАТКИДружтва Руснацох Нового Саду-Войводини, вибере гевти тексти хтори спрам єй думаня задоволюю уметнїцки и други вимоги конкурсу и Фестивалу. Зоз авторами текстох хтори буду вибрани орґанизатор Фестивала заключи окремни контракти о одкупйованю тих текстох, односно о преношеню шицких авторских правох на МАТКУ-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини. 7. МАТКА-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини ше будзе намагац же би шицки вибрани и одкупени тексти були виведзени на Фестивалу того, 2017. року. Кед же то нє будзе можлїве, нєвиведзени тексти ше „пренєшу” до шлїдуюцого року. Ґлумцох и режисерох виключно вибера орґанизатор Фестивалу. Подношитель прияви, односно текстописатель може у прияви предложиц ґлумца и/лєбо режисера за текст за хтори подноши прияву. У тим случаю, одлуку о ґлумцови и/лєбо режисерови принєше ше у поради. Кед то нє будзе можлїве, конєчну одлуку принєше орґанизатор Фестивалу. 8. Зоз посиланьом прияви на конкурс, подношитель прияви (текстописатель) дава согласносц же ше вибрани тексти по перши раз явно виводза на Фестивалу, преноша/емитую на програми радия и телевизиї. Шицким познатим модалитетом емитованя, зазначує, умножує и кладзе до обтоку без огляду на способ умножованя и кладзеня до обтоку, знїма на ношач звука, односно слики и звука, умножує и кладзе до обтоку без огранїченя у поглядзе числа прикладнїкох. Согласносц ше дава на достати тексти, вименєни тексти и преробени тексти за потреби МАТКИ-Дружтва Руснацох Нового Саду-Войводини. Права ше преноша виключно як предметни, часово, просторно и по числу без огранїченя. МАТКА-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини ма право наведзени права пренєсц на трецу особу без окремней согласносци автора. МАТКА-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини заключи контракт зоз авторами вибраних текстох. Надополнєнє за автора (текстописателя) виноши по єдним вибраним тексту 3.000,00 динари. 9. Фестивал ше отрима першого викенду у децембру 2017. року. Кед же придзе до вименкох, о точним датуму и термину учашнїки буду благочасово поинформовани. 10. Шицки дополнююци информациї и обвисценя ше може достац: *на телефони: +381 63 713-67-65 и +381 64 928-04-32, лєбо *прейґ имейлу: matka.drnsv@gmail.com Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „НОВОСАДСКИ САЯМ” Нови Сад, Гайдук Велькова чсило 11, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Проєкта „Вибудов нукашнєй ґазней инсталациї и цепловодней котларнїци у рамику иснуюцого простора зоз намену за зогриванє у Новим Садзе”, улїца Бранка Баїча число 11,

17. МАРЕЦ 2017.

на катастерскей парцели число 6460, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 9. марца 2017. року принєсла ришенє число VI-501-37/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

У СУБОТИЦИ „ЯР ДР МАФТЕЯ ВИНАЯ” На пияток, 17. марца, у Суботици будзе отримана традицийна Културна манифестация „Яр др Мафтея Виная”, хтору орґанизує Дружтво Руснацох у Суботици, а хтора и у Календаре репрезентативних манифестацийох Националного совиту Руснацох. Програма тогорочней Манифестациї будзе у просторийох Бунєвскей матки у Суботици (Корзо ч. 8), а почнє на 19,30 годзин. У програми участвую Хлопска шпивацка ґрупа Руского културного центру з Нового Саду и историчар Сашо Сабадош, котри отрима викладанє з тему „Руска преса медзи двома шветовима войнами”. Як наявели орґанизаторе, програма будзе по руски и по сербски. ***

ТРИБИНА У ЦЕРКОВНЕЙ ЦАЛИ У НОВИМ САДЗЕ На нєдзелю 19. марца 2017. року на 19 годзин у Церковней сали, Културна рада Новосадскей парохиї орґанизує трибину: „Европска престолнїца култури и Руснаци у Новим Садзе”.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта ДОО „EPC” Сримска Каменїца, улїца Славка Родича число 49, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Рециклажа (репродукция) витрошених тонер касетох за фотокопир апарати, инк-джет кертриджа и рибон тракох”, у иснуюцим пошореню за маґазинованє и третман нєопасних одруткох – витрошених тонер касетох зоз ласерских штампачох, хтори ше находзи у улїци Славка Родича число 49 у Сримскей Каменїци на катастерскей парцели число 4162/8, К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. марца 2017. року принєсла ришенє число VI-501-34/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопрен-ґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони� 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 ***

ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440470; 063/102-41-14. *** Огрива! Предавам пелет, брикет, углє Бановичи и древо у палетох. Обявиц ше на число 064/26-83-862 (Руски Керестур).

30 РУСКЕ СЛОВО

На основи члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини,число: 128451-1412/2017 од 13.03.2017. року, а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок („Службени новини АПВ”, число 69/16), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ВИРОБКУ ТЕХНЇЧНЕЙ ДОКУМЕНТАЦИЇ ЗА ПОТРЕБИ ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок („Службени новини АПВ“, число69/16) и то: за финансованє и софинансованє виробку технїчней документациї за потреби предшколских установох на териториї АП Войводини, у вкупней суми 3.200.000,00 динари. Под виробком технїчней документациї ше подрозумює виробок тей технїчней документациї хтора, у складзе зоз позитивнима правнима предписанями з якима ше реґулує обласц планованя и вибудови, нєобходна за видаванє актох компетентного орґана з якима ше одобрує будованє нових обєктох або виводзенє роботох на иснуюцих обєктох хтори хасную предшколски установи на териториї АП Войводини, односно за: – Идейне ришенє; – Идейни проєкт з припадаюцима елаборатами (за потреби видаваня ришеня о одобреню за виводзенє роботох- реконструкцию, адаптацию, санацию); – Проєкт за будовательну дозволу зоз припадаюцима елаборатами; – Проєкт за виводзенє зоз припадаюцима елаборатами; – Проєкт виведзеного обєкту зоз припадаюцима елаборатами; – Технїчни опис и попис роботох за виводзенє роботох на инвестицийним отримованю; – Иншу технїчну документацию хтора, у складзе зоз позитивнима правнима предписанями з якима ше реґулує обласц планованя и вибудови, потребна за реализацию планованого проєкту. – Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету АП Войводини за 2017. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє вимаганя Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то єдинки локалней самоуправи на териториї АП Войводини. 2. Kритериюми за розподзельованє средствох Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских уста-

новох на териториї АП Войводини тоти: 1. Значносц реализациї проєкта у одношеню на безпечносц дзецох, воспитачох и занятих хтори хасную обєкти; 2. Значносц реализациї проєкта у одношеню на обезпечованє квалитетних условийох за пребуванє и воспитно-образовну роботу; 3. Финансийна оправданосц проєкта; 4. Отримуюцосц проєкта; 5. Активносци яки подняти з цильом реализациї проєкта; 6. Обезпечени жридла средствох за реализациюпроєкта. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подношина єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 15. марца 2017. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом: „За конкурс – за финансованє виробку технїчней документациї за потреби предшколских установох на териториї АП Войводини за 2017. рок“, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше их подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше подноши проєктни задаток, одлуку управного одбору предшколскей установи о порушованю активносцох у вязи з реализацию проєкта, понукнуце-предрахунок за виробок технїчней документациї (хторе обезпечує привредне дружтво, друга правна особа, односно поднїматель хтори уписани до реґистру привредних субєктох), потерашню розполагаюцу документацию за реализацию планованого проєкту (кед такей документациї єст) и фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє єдинки локалней самоуправи. Термин за подношенє приявох на Конкурс то 13. април 2017. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Комисия нє будзе розпатрац: нєподполниприяви, нєблагочасни прияви (прияви хтори послати после термину яки означенияк остатнї дзень конкурса), нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали средства хтори додзелєни з Покраїнского буджету прейґ финансийних и наративних звитох. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациїСекретарияту. Заинтересовани особи додатни информациї у вязи з реализацию Конкурса можу достац у Секретарияту на телефон: 021/48746 14, 487 43 48, 487 43 36. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш

17. МАРЕЦ 2017.

РУСКИ НАРОДНИ ТЕАТЕР „ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ” Русинска 75, 25233 Руски Керестур тел/факс: 025/704-605 На основи члена 9. Одлуки о снованю Руского народного театру „Петро Ризнич Дядя” од 30. 06. 2012. року и членох 17. и 18. Статуту РНТ „Петро Ризнич Дядя” од 01.03.2017. року, Управни одбор розписує

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

НА ПЕРШЕНСТВЕ ВОЙВОДИНИ ЗА МЛАДШИ КАТЕҐОРИЇ

ЯВНУ ПОВОЛАНКУ ЗА ВИБОР ДИРЕКТОРА РУСКОГО НАРОДНОГО ТЕАТРУ „ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ”

Директора ше вибера на 4 (штири) роки, з можлївосцу же би бул ознова вибрани. Попри общих условийох яки предписани зоз Законом о роботи, кандидат за директора треба же би сполньовал шлїдуюци условия: 1. Висока фахова приготовка 2. Найменєй пейц роки роботного искуства 3. Активне знанє руского язика. Кандидат подноши шлїдуюци документи (у ориґиналу, лєбо оверени копиї): 1. Прияву на Явну поволанку 2. Диплому о законченей високей фаховей приготовки 3. Потвердзенє о роботним искустве 4. Потвердзенє о искустве у обласци култури 5. Потвердзенє о знаню руского язика 6. Вивод зоз матичней кнїжки народзених 7. Уверенє о державянстве 8. Потвердзенє же кандидат нє осудзовани и же процив нього нє порушани каребни поступок пред судом Окрем доказох о сполньованю навед зених условийох, кандидат зоз прияву подноши: – Предкладанє програми роботи и розвою РНТ „Петро Ризнич Дядя” за штири роки – CV Особа хтора будзе менована за директора Руского народного театру „Петро Ризнич Дядя” нє засновює роботне одношенє, алє свою роботу будзе окончовац гонорарно. Прияву на Явну поволанку подноши ше Управному одбору РНТ „Петро Ризнич Дядя” у чаше од 15 днї од дня обявйованя тей поволанки. Нєблагочасови и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви посилац на адресу: РНТ „Петро Ризнич Дядя”, Русинска 75, 25233 Руски Керестур, з надпомнуцом „За Явну поволанку за директора РНТ „Петро Ризнич Дядя”. Управни одбор РНТ „Петро Ризнич Дядя” 17. МАРЕЦ 2017.

Млади каратисти керестурского „Русина” внєдзелю, 12. марца, участвовали на Першенстве Войводини Шотокан карате федерациї за младши катеґориї, хторе отримане у Савиним Селу. Як за нашо новини гварел тренер керестурских каратистох, Михал Орос, на змаганю участвовали коло 200 змагателє з коло 20 клубох, а медзи нїма и пецеро з Русина.

У катеґориї пионирох Ґлориян Штранґар освоєл друге место у борбох и треце место у катох, а у тей катеґориї ше змагал и Борис Жирош. У катеґориї когуцикох поєдинєчно у катох ше змагали Иван Медєши, Иґор Фейди и Мирко Малацко, а як екипа у презентациї катох исти змагателє вошли медзи шейсц найлєпши екипи на Першенстве. М. З.

НЄОДЛУГА ВИДЗЕ НОВИ МАК Нове, треце число МАК-у у тим року видзе коло 20. марца, а тераз му „У фокусу” скулптор Иван Киш зоз Дюрдьова, як и Конкурс Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох. Тиж так, з нагоди МАК-овей 45-рочнїци, од марцовского числа вас будземе упознавац зоз нашима поряднима сотруднїками. У тим чишлє представени ґрафични дизайнер МАК-у Златко Емейди. „МАК-ов колаж” пише о Коцурским здруженю младих (КУМ), рубрика „Упечатки” преноши упечатки учашнїкох проєкту „Карпатски паралели”, а „Швет науки и технолоґиї”, медзи иншим, пише о бависку Ґеокешинґ. У рубрики „Упознай себе” годни сце дознац яка вам фризура и фарба власох найбаржей одвитує, а у рубрики „З МАК-овей архиви” же хтори то ґрупи дакеди госцовали у Керестуре. Ма. З.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ПРЕД ПОЧАТКОМ ЯРНЄЙ ЧАСЦИ ПЕРШЕНСТВА ОПШТИНСКЕЙ ФОДБАЛСКЕЙ ЛИҐИ ШИД

БИКИЧАНЄ ВИГОСЦЕЛИ ПЕТРОВЧАНЬОХ луки окремней комисиї под зелєни 51 спорт скому клубу. Так ФК „Єднота” зоз Шиду до стала 202 720 динари, а тельо до стали и ОФК „Бачинци” и ФК „Сримец” з Беркасова. ФК „Раднички” зоз Шиду до стал 4,5 милиони динари, дупло менєй як прешли рок, а тельо до стал и ОФК „Рданички”. Општински фодбалски союз до стал 244.520 динари, а Спорт ски союз општини 1.569.300 динари. Средства опред зелєни и за рукомет, кошарку, одбойку, бокс, бициґлистом... – Остара ли зме ше же би по сле велїх рокох Општински фодбалски союз ознова до стал свой про стор и тераз його шед зиско у Установи за физичну културу и спорт ску рекре ацию „Партизан“. Про стор зме уж ушорели и то нам буд зе вельо значиц у да льшей роботи. Тиж на час дати и средства спортистом, цо доприноши розвою спорту. У Шид зе и шицких ва ла лох шидскей општини окрем Привиней Ґлави маме фодбалски клуби хтори ше змагаю углавним у општинскей фодбалскей лиґи, алє и у висших уровньох змаганя. Тиж на уровню општини маме и Здруженє фодбалских тренерох и судийох – гаврел Иви ца Йович, пред си дате ль Оп штинского фодбалского союзу и актуални помоцнїк предсидателя општини. Зоз змаганя ОФК „Бикич” – НК „Петровци” Вл. Дї.

Ярня часц першенства Општинскей фодбалскей лиґи Шид почнє на нєд зелю 26. марца. Жимску паузу фодбалере вихасновали же би ше порихтали за предлуженє се зони. Окрем тренинґох, хтори отримовани як могло и яка була хвиля, отримовало ше и пририхтуюци змаганя. Нєдавно ОФК „Бикич” дома дочекал фодбалерох НК „Петровци” и побед зел зоз 8:3. Го сци перши дали два ґоли, а вец ше домашнї таргли и призначели високу побиду. За Бикичаньох Добрич дал аж штири ґоли, Радинович два, а по єден ґол дали Дьордєвич и Вучкович. У 12. колє ОФК „Бикич” у першим змаганю ярнєй часци першенства дома дочека ОФК „Бинґула”. Же би ше спортисти на час пририхтали, локална самоуправа тиж, нєдавно, за клуби видвоєла 22,5 милиони динари зоз општинского буджета. Пенєжи по од-

ФК „ИСКРА”

ВИСОКЕ ПОРАЖЕНЄ У ЧЕРВИНКИ Пририхтованя за ярню часц сезони у Медзиопштинскей лиґи Бачка То поля–Ма ли Идь ош–Вер бас–Бечей за ФК „Искру” точно на половки. То период кед ноги найчежши и кед ше найвецей чувствує вистатосц од моцнєйших тренинґох котри характеристични за кажди пририхтованя. Вистатосц була обачлїва на змаганю процив ФК „Червинка” котре „Искра” одбавела всоботу, 11. марца у Червинки. Заш лєм, пораженє од 9:3 превисоке, а можебуц и хасновите и на концу конца, лєпше же ше случело тераз, як у першен-

32 РУСКЕ СЛОВО

стве. До початку першенства єст ище надосц часу же би ше добре вианализовало тото змаганє и шицки нє добри ствари начас виправели. Бавяче Искри на терену випатрали вистато, без енерґиї и идеї. Лєм у даскелїх хвилькох указали бависко котре их крашело у предходних змаганьох. Домашнї швидко дошли до резултата 3:0 и уж теди ше шицки почали обавац од катастрофи. Медзитим, швидко прияти три ґоли, таргли бавячох зоз летарґиї и до конца першого полчасу Зоран Сердар зоз

двома ґолами дал надїю же би ше у другим полчасу резултат могол и обрациц. Тота надїя була ище векша кед Боґдан Сталевич такой на початку другого полчасу вировнал резултат на 3:3. По сле того ґолу „Червинка” знова вжала бависко до своїх ногох и почала шоровац шанси, кажду шансу вихасновали, та до конца дали ище шейсц ґоли. Резултат на концу бул нєзвичайни за єдно фодбалске змаганє, 9:3 и гоч то пририхтуюце змаганє бавяче Искри пошли розчаровани дому. З. Колєсар 17. МАРЕЦ 2017.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

ПЕРША ПОБИДА У ЯРНЄЙ ПОЛУСЕЗОНИ ФК „Крила Країне” (Бачка Паланка) – ФК „Русин” 1:2 (0:1)

Бачка Паланка: терен „Тиквара”, патрачох 100, судия: Янкович (Оджак), ґоли за Русин дали: Б. Орос 29’, Катона 65’, жовти картони при русиновцох: Грнчяр, Кончар, Павлович, Бранкович, Б. Орос, Орсаґ, Дюканович. Бавяч змаганя: Давид Катона РУСИН: Ж. Орос, Й. Гарди, Грнчяр, Кончар, Павлович, Будински (Дюкано вич), Те шо вич, Като на (Ор саґ), Бранкович, Б. Орос (Фаркаш). Перша побида, у першим колу ярнєй полусезони и то на горуцим го сцованю у Б. Паланки. Домашнї з початку правели прицисок на ґол Русина, алє охрана Русина то досц добре ришовала. Русин дал перши ґол, Тешович зоз лївого боку копнул на ґол, а Борис Орос одбиту лабду вдерел на ґол. У другим полчаше домашнї почали на Русинов ґол прицискац, охрана Русина го успишно ришовала, бавел Русин на контру, Б. Орос бил два раз на ґол, а домашнї зоз шлїдуюцого нападу вировнал резултат. По сле того, почали ище баржей нападац, алє по сле гришки їх ґолмана Давид Катона дава други ґол за Русин. Домашнї у остатнєй минути змаганя поцильовали

стативу, алє лабда, на щесце, нє сцела до ґолу. На тим змаганю подзелєни велї жовти картони та на нєдзелю, процив Славиї зоз Пиньвиц за Русин нє годни бавиц: Кончар, Павлович и Орсаґ. Русин ма тераз 28 боди, забера 4. место на таблїчки, а на нєдзелю, на Ярашу бави процив Славиї зоз Пиньвиц. Змаганє ФК „Русин” – ФК „Славия” бави ше на нєдзелю, а почина на 14 годзин. В. Сеґеди

СТАДИОН У КОЦУРЕ

ПОЧАЛО БУДОВАНЄ НОВИХ ТРИБИНОХ Пред дзешец роками стадион ФК „Искра” випатрал цалком иншак як нєшка. Пред даскельома роками вибудовани нови зоблєкальнї, канцелариї и квартель за домара и думало ше же ше пошвидко нє будзе таке дацо вельке робиц и же то випатрунок котри стадион будзе мац єден длугши период. Медзитим... Пред початком сезони пришло до пременки руководства ФК „Искри”. На чоло, як предсидатель, пришол Радисав Сталевич, а коло себе позберал людзох котри уж роками у клубу и котри були ту кед клуб бул пред гашеньом, а приведол и даскелїх нових. Ище теди нови предсидатель поставел високи гранїци и амбициозно ше вошло до новей сезони. У першим плану було направиц екипу котра першенство закончи на першим месце и ґу тому цилю ше идзе по добрей драги понеже „Искра” полусезону закончела як перша на таблїчки. Други циль бул ушориц инфраструктуру стадиону и тот план ше витворює, бо тоти менши роботи як цо то фарбенє ґолох, цивох на огради, реновиранє хижки за предаванє уходнїцох, билєнє муричка уж поробени, а як финале тих роботох плановане реконсруовац трибини их голєм направиц закрице. Велї думали же зоз того нє будзе нїч пошвидко, понеже то инвестиция котра вимага вельки финансийни 17. МАРЕЦ 2017.

средства котри у тих чежких часох, кед пенєжу нєт, гамує и велї важнєйши питаня. Медзитим велька дзека вше найдзе драгу ґу виполнєню зарисованого, та так було и тераз. Од реконструкциї старих трибинох ше одустало и то постало цалком ясне прешлого штвартку кед их баґер ЯКП „Комуналєц” цалоком звалєл и вировнал простор за вибудов нових. Истого дня людзе зоз подприємствва „Фриленд Миянович” Д.О.О, котре виводзач роботох принєсло будовательни материял и роботи почали. Роботи швидко напредую, уж виляти слупи за конструкцию, а кед шицко будзе исц по плану трибини би мали буц готови по початок ярнєй часци першенства котре почина 9. априла. Нови тирбини буду кус крадши од старих, буду блїжей при терену, буду мац закрице и капацитет коло 200 места. Средства обезпечела Општина Вербас. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СЛАВКО НАДЬ ДУЦО, РУСИНОВ РУКОМЕТАШ

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

РУКОМЕТ – СУДЬБА И ПЕРША ЛЮБОВ

Цалком опредзелєних спортистох було вше. Нєт их вельо, алє кед ше раз опредзеля за любени спорт, у хторим укажу свой квалитет и талант, у тим спорту оставаю вше. Єден з нїх Славко Надь Дуцо, дакедишнї рукометаш Русина, потим рукометни судия, а тераз и рукометни тренер. Кед слово о рукомету, Дуцо посциговал позарядово резултати у шицких обласцох – и як стандардни першотимец Русина, кед дзелєл правду на рукометним терену, а и тераз кед водзи екипу на змаганя

З

рукометом ше першираз стретнул ище кед ходзел до основней школи у Руским Керестуре. Вше бул у якихшик школских екипох и, так повесц, бул стандардни бавяч. Без хторого ше нє могло. – Рукомет сом такой полюбел. Вельку заслугу за тоту першу любов ма мой перши тренер Владимир Гарди Вили. Нажаль, вон уж покойни, алє думам же би без його помоци у моїх перших рукометних крочайох, зо мнє нїч нє було. Бул прави тренер, цешел ше вєдно з нами кед зме були успишни, а нагнївани кед зме дацо нє зробели добре. Рукометни змаганя звичайно були внєдзелю предполадньом на 10 годзин. Тей нєдзелї зме бавели зоз екипу зоз Ґайдобри. Розумлїве, як и векшина младих соботу вечар зме шицки виходзели до дружтва. После друженя сом бул дакус „мамурни”, бо зме даксу вецей „поцагли” пелинковцу. Тренер Вили нас видзел, а окреме бул нагнївани на мнє, та ми загрожел же кед нє будзе задовольни з резултатом и кед нє будзем добре бавиц – вируци ме зоз клуба. На тим змаганю сом дал дзевец ґоли. Найвецей у моєй бавяцкей кариєри – гварел Славко Надь. СТАНДАРДНО У ПЕРШИМ ТИМУ, А ПОТИМ СУДИЯ Кед наполнєл 14 роки, уж бул стандардни першотимец Русина. Бавел на шицких позицийох, лєм нє бул ґолман. Углавним бавел на чежкей позициї пивота. Теди було чеж-

ЗАЩИТА ПОЛИЦАЙОХ – На єдним змаганю хторе сом судзел зоз єдним колеґом мал сом нєприємне дожице. Було то у Колуту хтори як домашнї бавели процив екипи РК „Пионир” зоз Суботици. Змаганє було важне, бо одлучовало хто ше пласує до висшого ранґу змаганя. Єден з управи домашнього клубу пришол до нашей зоблєкальнї и же би потвердзел побиду понукнул нам полну „акт ташку” з пенєжом и поволанку на вечеру после змаганя. Розумлїве, нє вжали зме. Судзели зме без гришки, гоч зме за собу мали полни трибини нагнїваних навиячох. Було их коло 600, цо значи же зме судзели под вельким прициском домашнїх. Було и бридки слова, и цильовали нас зоз упалячами... Но, як сом уж надпомнул, одсудзели зме коректно, а домашнї страцели зоз двома ґолами розлики. Кед зме напущовали терен и Колут провадзели нас 27 полицає и седем „марици” (полицийни авта) – памета Славко Надь Дуцо.

34 РУСКЕ СЛОВО

ко дойсц по стандардну позицию у тиму. Рукомет бул барз популарни спорт у Руским Керестуре и прицаговал вельо младих. Екипа на початку осемдзешатих рокох була єдна з найлєпших, кед нє и найлєпша рукометна екипа Русина. – Тота ґенерация рукометашох ше будзе длуго паметац. У екипи бавели Юлин Регак, троме браца Малацково, Дюра Дудаш Лепи, С л а в к о Джуджар, Гербут, Джуня, Мижо Семан, а на ґолу бул одлични Владо Еделински. Змагали зме ше у Бачкей лиґи и то барз добре. Посциговали зме одлични резултати, було вельо добрих бавячох, а и управа Клуба була добра. Теди предсидатель бул др Ярослав Колбас, а секретар Мирко Дудаш – гварел Дуцо. Нажаль, його бавяцку кариєру претаргло покалїченє – зламал ключну косц. Алє и то го нє застановело же би претаргнул занїмац ше зоз рукометом. Предлужел ю зоз дзелєньом правди на рукометним терену. Як цо бул наймладши на терену док бавел, таки бул и медзи сидиями. – Ми, пейцме, зоз Руского Керестура зме ше опредзелєли за судийску кариєру. Нє сцел сом претаргнуц зоз рукометом, а то бул єдини способ же бим ище остал на терену. Досц ми було шедзиц на лавки зоз резервнима бавячами. Школу, односно, обуку хтору орґанизовал Рукометни союз Войводини сом закончел 1984. року. То була озбильна школа, мал сом вельо теорийни и практични предмети хтори сом покладал. Успишно сом ю закончел, та сом достал лиценцу, односно сертификат, лєбо судийску диплому. З початку сом судзел у Зомборскей медзиопштинскей рукометней лиґи, а теди зо мну ище судзели Юлин Малацко и Янко Папуґа – гварел Дуцо. Як надпомнул, спортски судия, насампредз, муши добре познац правила бависка, алє тиж так и преценїц же яке ба17. MАРЕЦ 2017.

СПОРТ виско будзе на терену. З другима словами муши добре познац и екипи. Окрем того, важне буц физично и психично порихтани и одпочинути. То важни предусловия же би змаганє було коректно одсудзене и же би и побиднїки и тоти хтори страцели змаганє були задовольни. А, то барз чежко посцигнуц. – Домашнї на змаганю вше маю предносц. Насампредз, же бавя пред свою публику и на своїм терену. На єдним змаганю у Оджаку, домашня екипа надумала буц побиднїк, медзитим, натрафели на барз добру госцинску екипу зоз Ґайдобри. Кед змаганє закончене пре рижни нєспортски справованя екипох на терену, вєдно зоз делеґатами зме ище дваипол годзини писали записнїк – гварел Дуцо. И як судия Славко направел добру кариєру. З квалтетним судзеньом дошол по тедишню Другу союзну лиґу. Пошол би и висше, як гварел, лєм кед би мал стаємного партнера, односно судийску пару. Понеже бул наймладши судия, велька розлика у рокох була єдина причина же нє посцигол ище лєпши успих як рукометни судия. Оптимална розлика у рокох максимално два роки. У висшим ранґу змаганя судзел зоз познатима рукометнима судиями як цо Сава Доїч и Сава Миличевич, потим Милета Милюш. ДИРЕКТОРСКА ФОТЕЛЯ Пред двацец роками, точнєйше 1996. року рукометни терен зачерал зоз рукометну фотелю. Постал член Управного одбору РК „Русин”. Пошвидко постал секретар Клуба, а теди на функциї предсидателя бул Ярослав Виславски Муцо. – Бул то час кед ше Русин врацел до Бачкей лиґи. Теди у екипи були: Салак, Сабадош, Дюрко, Тиркайла, Медєши, Будински, Стрибер... Прешол сом до управи Клуба и гоч сом нє бул на найвисшей позициї у Клубу, шицки ме волалали „директор”. На тей функциї сом ше намагал же би екипа вше була квалитетна. Вше зме мали 2-3 добрих бавячох и вше зме були високо пласовани на таблїчки. Теди зме до Русина приведли добрих бавячох з других местох як цо Япунджа, Пузович, Страхиня Станкович, Бошкович, хтори тераз у Израелу, Митар Маркес. У нас бавел и Абутович хтори познєйше бул найлєпши бавяч у РК „Вардар” зоз Скопя. Теди у Бачкей лиґи бавели екипи: Сримскей Митровици, Руми, Долова, Новей Пазови... було аж 14 екипи хтори були барз добри. Но, ми без огляду на їх квалитет посциговали одлични резултати то була екипа хтора ше могла пласовац до Першей Сербскей лиґи. Нажаль, ми за тоту лиґу нє мали досц материялни средства, та зме боди „предали” екипи РК „ТСК” зоз Темерину – гварел Дуцо. ТРЕНЕРСКИ УСПИХИ Єден кратки час Славко Надь бул и контролор у Войводянскей лиґи, а од 2008. року, кед оформени клуб, пошол до Оджаку за тренера. Ознова його любов спрам рукомету приноши плоди. 17. МАРЕЦ 2017.

Початком рока Спортски союз општини Оджак преглашел найлєпши спортски колективи, спортистох, фаховцох и донаторох у спорту за 2016. рок. Медзи наградзенима и рукометни тренер Славко Надь з Руского Керестура. Успих посцигнул зоз екипу ЖРК „Диронь” хтори уж даскельо роки водзи як тренер, а од прешлей єшенї и пионирску екипу ЖРК „Оджак”. Од прешлей єшенї є вибрани и до фахового штабу Рукометного союзу Войводини за провадзенє талантованих рукометашкох народзених 2004. року и младших. Припознанє, Славко Надь достал за посцигнути резултати екипох хтори предводзи. Сениорска екипа Женского рукометного клубу „Деронє” хтора ше змага у Другей рукометней лиґи Сербиї завжала пияте место, док у єшеньскей часци першенства була треца. У ярнєй часци маю шанси пласовац ше и на перши два места хтори водза до Першей рукометней лиґи. Надьова робота припозната и у водзеню другей, младежскей екипи Дироню, дзе бавя дзивчата народзени 1999. року и младши. Вона на Покраїнским першенстве завжала 4. место цо єй дало пласман и на союзне змаганє хторе отримане у Мокрину. Там завжали 7. Место, гоч хибело кус щесца же би пласман бул и лєпши. На тих обидвох турнирох ґолманка „Дероньох” Йована Василькович достала припознанє найлєпшого ґолмана, цо єй отворело дзвери до екипи ЖРК „Вербас” дзе нєшка бранї, а хтора ше змага у Супер Б лиґи. Прешлей єшенї тренер Надь превжал водзиц и пионирску екипу ЖРК „Оджак” дзе бавя дзивчата народзени 2004. року и младши, а дзе бавя и три рукометашки з Керестура. Тота ше екипа пласовала до закончуюцей ґрупи медзи 6 найуспишнєйши екипи у Войводини у своїм возросту. Ґу успихом Славка Надя же би бул вибрани за найлєпшого рукометного фаховца Општини Оджак придодац мож и його вибор до фахового штабу Рукометного союзу Войводини за провадзенє талантованих рукометашкох народзених 2004. року и младших, дзе роби од прешлей єшенї. Чежко предвидзиц же цо ше ище до конца спортскей и рукометашскей кариєри Славка Надя добре случи. Очиглядне же Славкова любов ґу тому спорту нєвимерлїва. Рукомет, вшелїяк, состойна часц його живота и обисца, бо и його супруга була рукометашка, а свою любов пренєсол и на свойо дзивчата. ■

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 11 (3724) НОВИ САД, 17. МАРЕЦ 2017.

Фото: Maя Зазуляк

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ КАПАЦИТЕТИ ВИРСКОГО И ВАЛАЛСКОГО ТУРИЗМA

■ ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „БОИНҐ-БОИНҐ” Фотоґрафия: K006a_0174N