Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ПРЕДСТАВЯНЄ РУСКИХ ВИДАНЬОХ Тогорочни Медзинародни саям кнїжкох у Новим Садзе будзе отримани од 3. по 9. марец и на нїм, буду участвовац и руски видавателє – НВУ „Руске слово” и Завод за културу войводянских Руснацох. НВУ „Руске слово” промоцию своїх виданьох будзе мац на пияток, 6. марца на 13 годзин, а Завод на 14 годзин. На рускословскей промоциї представи ше лоньски виданя, а то: Руски християнски календар (алманах) за 2020. рок; Дюра Латяк „Руснаци” други том; Славко Роман Рондо „Одняти од псох”, поезия; Юлиян Тамаш „Їжик голик”, поуки за дзеци и старших; Ирина Гарди Ковачевич „За главки у лавки”, писнї за дзеци; Силвестер Макаї „Боси по праху”, писнї и приповедки за дзеци; Анамария Рамач Фурман, др Борис Варґа и Мария Ковачевич „Весели буквар”, сликовнїца за дзеци; Любица Фа-Гарди „Як ше тройо прашатка рихтали за жиму”, сликовнїца;

РОК LXXVI ЧИСЛО 9 (3878) НОВИ САД, 28. ФЕБРУАР 2020.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Вецей авторе, „Гумно 2: Дзеци з дружтвених мрежох”, зборнїк литератури младих 2010-2020. На промоциї буду присутни авторе кнїжкох и рецензенти, а на тим стретнуцу з авторами будзе бешеди о обявених виданьох и о перспективи литератури по руски. Руски кнїжки буду виложени на штанду Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами.

Фотоґрафия: 0097P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредП носц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0122P

■ 75 РОКИ

РУСКЕЙ ҐИМНАЗИЇ

ВИТАЙЦЕ НА „РУЖОВЕЙ ЗАГРАДКИ“ Пише: Златица НЯРА ДИ, помоцнїк главного и одвичательного редактора РТВ Трецей програми Радия

Того року славиме 30. род зени дзень Фе стивалу но- цох, нє погриши ше кед ше пове же то роками найква-

вей рускей народней шпиванки „Ружова заградка“. литетнєйши наш Фе стивал, а особнє ше наздавам ше На самим початку, 1990. року, нїхто нє роздумовал же же и убудуце будзе моци отримац го и розвивац. рубрика „Зоз ружових заградкох“, котра ше соботами Юювилейне, 30. виданє „Ружовей заградки“ ше отриемитова ла у емисиї „Сервис 97“ на наших радио га- мує под мотом „На младих швет остава“. З тим порубох, прерошнє до фе стива лу. „Ружова заградка“ уря- ченьом сцеме указац же єст младих креативних люддово по ста ла Фе стивал 1999. року и тирва у контину- зох котри ше, кед раз станю на бину Студия „М”, кед итету по нєшка. Велї учашнїки за три децениї пре- виду пред публику, вше дзечнє одволую надалєй, по шли през „Ружову заградку“, а кажди єй охабел цо- ставаю со стойна часц Фе стивала, а нєраз и його ношишка свойо. Фе стивал, вєдно з тогорочним репертоа- телє. То єдини способ же би исти тоти млади особи ром, буд зе мац 402 нови руски народни шпиванки, видзели як ше учи шпивац нова шпиванка у провадзезняти у Радио Новим Сад зе, а котри ше каждодньово ню професийних оркестрох, як ше професийно знїма у емитую у нашей програми. На тот спо соб, велї з нїх студию и, на концу, як випатра кед зоз нашей продукциї вошли до наших обисцох, до нашей култури, по ста ли останє тирваци музични запис на ношачу звука и нанаисце народни. ступ на концертним вечаре. Свидоми зме же єст и тих „Ружова заградка“ нєшка фе стивал Радио телевизиї котри критикую Фе стивал, алє ми их дзечнє поволуєВойводини, єдина фе стивалска манифе стация нашей ме на сотруднїцтво зоз своїма идеями и креативно сцу, бо дзвери Рускей редакциї Хижи, Покраїнского явРадия шицким отворени. ного медийного сервиТогорочна „Ружова заградка“ будзе су. То велька помоц и Вшелїяк, жадам визначиц на нєдзелю, 1. марца, у Студию „М“ олєг ча нє у ро боти и же сом ра до сна же са ла Радио Нового Саду. Фестивал почнє орґ а ни за циї пре то же Студия „М“ вше полна, же з отвераньом вистави на 19,30, финансийно, и з аде маме вирну публику котра а на 20 годзин почнє його музична часц. кват ну по три мов ку у нас провадзи кажди рок и з Поволуєм шицких любительох новей рускей ка ждим сми слу, тех тей нагоди им дзекуєм и народней шпиванки же би и того року були нїч ну, фа хо ву, ин фра поволуєм на нове друженє. структур ну и ка жду з нами и преславели наш 30. родзени дзень По наших рахункох, през другу, вельо лєгчейше тоти 30 роки фе стивал у порихтац єден таки Фе Студию „М“ Радио Нового стивал, алє и отримац його уровень, квалитет и препо- Саду нащивели вецей як 12 000 людзе. Окреме визназнатлїву форму котру „Ружова заградка“ трима и чува чуєм же за тот фе стивал найзначнєйше сотруднїцтво уж вецей як 15 роки. медзи музичну продукцию, музичну редакцию и руКажди рок, починаюци од януара, чувствує ше окрем- скима редакциями РТВ. на, позитивна енерґия медзи численима дїловнима Медзитим, „Ружова заградка“ би нє була така без наєдинками у нашей Хижи, котри провадзаци орґаниза- ших вельочислених спонзорох котри нас потримовали цийни елемент у пририхтованю Фе стивала. Велї заня- и у чежких часох, а потримую нас и нєшка, бо дзекути, коло 300 особи з нашей РТВ, уключени до його ре- юци праве им, Фе стивал ше по сле музичней часци ализациї фе стивалу, алє, вшелїяк, „Ружовей заградки“ предлужує у голу Студия „М“ на нєзаобиходним друби нє було без композиторох, текстописательох, аран- женю. Так „Ружова заградка“ по стала и ме сто сходзежерох и интерперетаторох. ня наших людзох зоз рижних бокох, од хторих ше велї Озда кажде хто у нашей музики цошка значи, лєбо праве ту, голєм раз до рока стретню, видза и наприпоище лєм почал будовац свойо мено, уж участвовал на ведаю медзи собу. „Ружовей заградки“ лєбо и далєй участвує и з рока на Тогорочна „Ружова заградка“ будзе на нєдзелю, 1. маррок єй доприноши. Алє, на Фе стивалу ше зоз своїма ца, у Студию „М“ Радио Нового Саду. Фестивал почнє з творами зявюю и авторе котри нє зоз нашей национал- отвераньом вистави на 19,30, а на 20 годзин почнє його ней заєднїци, цо нам окреме мило. Велї з нїх у медзи- музична часц. Поволуєм шицких любительох новей ручаше розвили автентичне чувство за нашу музику и скей народней шпиванки же би и того року були з нами шпиванку, влапели єй дух и нїтку. и преславели наш 30. родзени дзень.■ Тото цо окреме жадам наглашиц, то значенє „Ружовей Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє заградки“ за руску шпиванку, и вообще културу Русна- вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

28. ФЕБРУАР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4. Нови законски предписаня за виберанки

■ Нашо места 7. План роботи МЗ Дюрдьов

■ Економия 10–11. Туристичне понукнуце општини Вербас представене на саймох

■ Духовни живот 15. У Керестуре почал Вельконоцни пост

■ Култура и просвита 16. Означени Медзинародни дзень мацеринского язика

■ Литературне слово 19–22. Поезия, проза и подобово прилоги

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце: др Ивана Будински, биолоґ

■ Информатор

28–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Карате клуб Русин” зоз Руского ” Керестура

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши

Насловни бок: Перша ґенерация рускей Ґимназиї ( фотоґрафиї уступел Дюра Латяк)

РУСКА ҐИМНАЗИЯ У керестурскей школи „Петро Кузмяк” вовторок з нагоди Дня мацеринского язика – 21. фебруара, означени и три рочнїци рускей Ґимназиї. О трох рочнїцох – 75 рокох першей Ґимназиї основаней 25. фебруара 1945. року, другей хтора почала робиц у септембру 1970, и о терашнєй, трецей, хтора обновена 1990. року, нєшкайшим ґимназиялцом и основцом викладанє отримала професорка педаґоґиї и секретар Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа. Тоти три инкарнациї Рускей ґимназиї медзи собу ше розликовали, зависно од дружтвених обставинох, просвитних реформох и часох у хторих робели, алє як визначене, вєдно представяю континуитет штредньошколского образованя по руски, нїтку хтора ше преплєта уж 75 роки. Чом нам тоти ювилеї, хтори нам у моцней конкуренциї других вельких повойнових рочнїцох лєм цо нє премкли, таки важни? Наставнїки и школяре тих ґимназийох хтори вше наисце були керестурски, алє насампредз руски, у каждей ґенерациї були, кед нє основни, вец голєм нєзаобиходни людски ресурс у каждим аспекту нашого националного, културного и дружтвеного живота, од епохи социялистичней Югославиї, през турбулентни часи дзеведзешатих по терашньосц рускей националней заєднїци у Републики Сербиї. Без тих ґимназийох вироятно би нє було, лєбо би були цалком иншаки, нєшкайшей школи „Петро Кузмяк”, Драмского мемориялу „Петро Ризнич Дядя”, НВУ „Руске слово”... Од повойновей ґенерациї хтори з нєповторлївим ентузиязмом обновйовала и будовала нове, прейґ ґимназиялцох зоз седемдзешатих хтори формовали образовани, професийни и компетентни кадер за нови и наставаюци институциї хтори нашу заєднїцу у шицких поглядох и аспектох живота и дружтва дзвигли на потеди нєзапаметани висоти, по матурантох нєшкайшей Ґимназиї медзи хторима, попри лїкарох, инжинєрох, правнїкох, професорох и науковцох шветового ранґу, и ми, хтори, як знаме и можеме, чуваме и отримуєме тото цо нам охабели предходни ґенерациї. Думам же би було барз значне, нє лєм пре престиж, алє и як тирваци документ и памятнїк руского школства и култури, формовац алумни шицких матурантох тройнїстей рускей Ґимназиї, бо тота школа по шицким наш колективни нєматериялни и материялни национални скарб. Ище баржей ше наздавам и интимно жадам же би ше Ґимназия, слово окремного значеня и символичней чежини єдного дня врацело и до официйней назви нашей Школи.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

28. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЗВЕКШАНA ПАРТИЦИПАЦИЯ ЖЕНОХ НА ВИБЕРАНКОВИХ ЛЇСТИНОХ

КВОТА ЗА РОВНОПРАВНЄЙШЕ ПОЛОЖЕНЄ Як потолковане, ґарантована векша партиципация женох у процесох и целох дзе ше приноша одлуки, окрем общого злєпшаня їх позициї у дружтве, допринєше и ґу стабилизованю политичних обставинох у Сербиї странки Ґордана Чомич, а пресудну потримовку дала скупштинска векшина хтору водзи Сербска напредна

Фото: С. Н.

Народна скуштина Републики Сербиї 8. фебруара вигласала пременки Закону о виборе народних посланїкох и Закону о локалних виберанкох з хторима цензус за учашнїкох зменшани зоз пейц на три одсто достати гласи, и предписує же на виберанкових лїстинох муши буц найменєй 40 одсто жени кандидатох. Док питанє знїжованя цензусу у виберанковим року тема полемикох у явносци, обовязна заступеносц женских кандидатох на лїстинох углавним наишла на широку потримовку, гоч єст дилеми же чи тота мира будзе мац и конкретни жадани ефекти. По тим критериюме, Република Сербия пията держава хтора на тот способ ґарантує заступеносц женох у виборних представительних целох. Перша була Норвежска, а исти таки квоти уведли и Шпания, Французка и Исланд. После Народней скупштини, и Скупштина АП Войводини по истим моделу присподобела виберанкову леґислативу вочи наступним виберанком, а исти правила по закону буду применьовани и на локалним уровню на општинских и городских виберанкох По прилапених пременкох, од каждих пейц кандидатох на виберанковей лїстини, два муша буц жени. Таки предклад иницировала народна посланїца зоз лїстини Демократскей

странка. Подпредсидательки тей странки Мария Обрадович и Зорана Михайлович у явносци найбаржей промововали значенє тей афирмативней мири за злєпшанє положеня женох и їх участвованє у дїялносцох од явного интересу. Як потолковане, ґарантована векша партиципация женох у процесох и целох дзе ше приноша одлуки, окрем общого злєпшаня їх позициї у дружтве, допринєше и ґу стабилизованю политичних обставинох у Сербиї. Народна посланїца Олена Папуґа, хтора медзи иншим и координаторка Женскей парламентарней мрежи у Народней скупштини, участвовала у пририхтованю тих афирмативних

МЕНШИНСКИ ЛЇСТИНИ У рамикох законодавних пременкох вочи виберанкох хтори на яр буду отримани на уровню цалей Сербиї, деталнєйше одредзени и статус и процедура формованя ткв. меншинских лїстинох. Тота тема окремну практичну важносц ма на териториї АПВ, та покраїнска Скупштина детально розпатрала правила виберанкового процесу. За странки, односно лїстини меншинских заєднїцох нє важи цензус, а у процесу розподзельованя мандатох по основи виберанкових резултатох, їх количнїки буду звекшани за трецину, односно 35 одсто. Одлуку о потвердзованю меншинскей лїстини приноши Покраїнска виберанкова комисия, хтора може вимагац думанє од конкретного националного совиту чи тота лїстина/странка наисце меншинска, односно чи заступа меншинску националну заєднїцу.

4 РУСКЕ СЛОВО

мирох, алє спозорює же сама форма лєм предусловиє, а нє сама себе циль. Єй ефекти муша ше указац у пракси, односно у звекшаним участвованю и улоги женох у политики, бизнису и других сферох явного живота. По єй словох, мири потримовки би насампредз требали подрозумйовац толерантнєйше становиско дружтва ґу женом хтори успишни и витворени. – Безсумнїву жени можу дац вельке, кед нє и векше доприношенє з векшу партиципацию у власци. Ище 2011. року була сом инициятор амандману по хторим квота за партиципацию женох одредзена на 30 одсто. Тераз ми ище милше прето же тота квота од теди по нєшка дошла по 40 одсто. Но, поведла бим же то було реалне и обчековане з оглядом на обєктивни стан. Уж тераз, у тим зволаню, у лавкох републичного Парламенту маме 37 одсто жени. На предстояцих виберанкох на лїстинох будзе 40 одсто жени, односно од дзешец кандидатох буд зе штири кандидатки – визначує народна посланїца Олена Папуґа. Медзитим, нагадує же на нїзших виберанкових уровньох, општинских, лєбо док знова буду виберанки за национални совити, годно буц проблеми, насампредз же чежко будзе сполнїц квоту зоз жаданим квалитетом кандидаткох. – На тих уровньох ище вше ше конзервативно роздумує по питаню женох у политики. Ище вше то обласц хтора „резервована” за хлопох. Лєм даскельо жени на чолє општинох, мало єст директорки явних подприємствох – надпомла Олена Папуґа, и потолковала же би шлїдуюци крочай мушело буц звекшанє заступеносци и улоги женох у орґанох вивершней власци чийо одлуки и робота найбаржей уплївую на каждодньови живот гражданох. А. Паланчанин 28. ФЕБРУАР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ЗОЗ РОЧНЕЙ СКУПШТИНИ РУСКЕЙ МАТКИ

„РУСИН-ФИЛМ ФЕСТˮ БУДЗЕ КАЖДИ ДРУГИ РОК Порядна рочна Скупштина Рускей матки на хторей було бешеди о прешлорочней роботи и о планох за тот рок, отримана 22. фебруара у просторийох того Здруженя у Руским Керестуре. Як найзначнєйше мож видвоїц же пре нєдостаточни финансиї дзепоєдни змисти були редуковани у прешлим року, а у наступним окремна увага будзе пошвецена роботи Шветовей ради Русинох/Руснацох/Лемкох и конґресним комисийом РРЛ. Присутни були представителє зоз ме сних одборох у Кере стуре, Кули и Вербаше, з реґионалного у Шидзе, з городского у Новим Садзе по слати писани звит, а нє були представителє зоз Коцура. На Скупштини бул присутни и предсидатель Форуму младежи РМ Борис Фейди, а тиж и предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач. Звити о роботи и финансийох поднєсол предсидатель Матки Дюра Папуґа, з констатацию же з оглядом на барз огранїчени финансийни средства, Матка у прешлим року поробела тото цо було можлїве. Визначена перша Подобова колония у Кере стуре, и други стандардни змисти хтори Матка орґанизує, а нє отримани „Русин-филм фест” у Шидзе, як и проєкти хтори нє потримал Национални совит. Представителє з других ме стох потим винєсли и свойо локални звити и плани, а заєднїцке за нїх же ше у векшини ме стох робота одборох обєдинює зоз роботу КУД-ох у тих ме стох. У дискусиї було бешеди о вецей темох, у нєй участвовал и предсидатель Националного совиту хтори реаґовал на спомнуту у Звиту „нєпотримовку НС”. Вон пробовал потолковац як функционує процес розподзельованя вше менших средствох у Совиту, и по принципу преважного интересу, та процес даваня думаня на проєкти наших дружтвох з хторима конкурую до покраїнских и републичних инстанцох, а о хторих НС обовязни дац свойо думанє. Як заключел предсидатель, Руска матка ма потримовку од НС, алє потребна и лєпша комуникация. По звиту предсидателя Матки у прешлим року прилїв средствох вкупно бул 297 270 динари зоз даскелїх жридлох, а шицки су и потрошени. Од Покраїни Матка за свойо проєкти, порядну дїялносц и активносци достала 115 000 динари, од Општини Кула 70 000, з Општини Вербас 50 000 и од Националного совиту 45 000. У планох за 2020. рок предвидзени подобни змисти и активно сци хтори Матка стаємно витворює, на домашнїм и медзинародним планє, хторим циль пе стованє, розвиванє и популаризованє шицких сеґментох отриманя рускей заєднїци. Як вименка єдино прилапене орґанизаторово предкладанє же би ше „Русин-филм фест” у Шидзе, надалєй отримовало биєнално, кажди два роки, а нє кажди, як було потераз. Тиж так прилапене и предкладанє же би Матка порушала отримованє явних трибинох на теми важни за живот рускей заєднїци и рижнородни проблеми зоз хторима ше зочує, а о хторих треба и явно бешедовац. М. Афич 28. ФЕБРУАР 2020.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ПРИВИЛЕҐИЇ ПРИВИЛЕҐОВАНИМ У Народней скупштини прилапени законски пременки по хторих ше женска квота на виберанкових лїстинох подзвигує на 40 одсто, а кандидатки лєпше позиционую на лїстинох, (место 3/10, як дотераз, будзе 2/5, цо сиґурнєйши розпорядок женских мандатох). Зоз тим ше, лєбо би так требало буц, звекша число политичаркох у Парламенту, евентуално и на позицийох одлучованя. Так би и Република Сербия, статистично, могла ступиц до дружтва державох з найвекшу заступеносцу женох у политичним живоце, гоч є уж тераз медзи 30 першима по тим критериюме. Медзитим, чи векши и лєгчейши уход женох до найвисших политичних институцийох шицким женом, як менєй заступеней часци популациї, ґарантує лєпше положенє и права? Окреме же уж маме премиєрку, хтора голєм по трох критериюмох припада меншинским популацийним ґрупом. Єй по дачим можебуц лєгчейше и лєпше, алє нє видзим же би од того даякого хасну лєбо порозуменя мали и меншински ґрупи хторим декларативно припада. Видзим лєм же ше пре шицки „здобутки”, даєдни од нєй сами дистанцую... Значи, чи ткв женски квоти наисце дацо принєшу женскому роду? Кельо рижни „ани брнабич, вєрици радети, зорани михалйович, маї ґойкович и ґордани чомич” потераз наисце допринєсли же би положенє женох у Сербиї було лєпше? Кельо оводи, у хторих пребуванє розумно кошта, отворени у їх мандатох? Чи ше дзеци з чежкима хоротами, лєбо вообще хори дзеци, наисце лїчи безплатно? Чи жени вецей нє муша виберац медзи фамелию и кариєру? Чи женска и хлопска плаца исти? Чи су ровноправни на конкурсох за роботне место? Чи жени у їх рокох вообще маю шансу и можу достац даяку роботу? Чи процент умартих женох од рака гарлочка плоднїци у медзичаше зменшани, чи зме по тим вецей нє медзи першима у Европи? Чи мацери хтори ше сами стараю о дзецох, вецей нє найхудобнєйша популацийна ґрупа у держави? Одвити на тоти питаня гуторя же женски квоти, поправдзе, помагаю лєм тим женом хтори уж позиционовани, же би себе обезпечели сиґурнєйше место медзи хлопами истей тей политичней класи хторей и сами припадаю, покля шицки други жени зоз шицких других „нїзших” класох найскорей и далєй останю там дзе су. Политична класа обидвох полох очиглядно уж децениями анї нє зна, анї ю нє интересує нїч цо ше случує у каждодньовим живоце шицких нас других. Идеолоґия родней ровноправносци нє виходзи звонка рамикох пануюцей класи, вона нє зна за солидарносц. Тиж як цо нє постої анї даяка одредзена „женска политика” хтора функционує на уровню цалого дружтва и водзи рахунка о интересу шицких женох, без огляду з хторей класи, лєбо дружтвеному милєу припадаю. Значи, женски квоти помогню лєм тим хтори уж привилеґовани. Ровноправносц, „женска политика” и други афирмативни мири наисце функционовац можу лєм на социялистичних основох, иншак су лєм мертве слово на паперу. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ЗОЗ ЗДРАВСТВЕНЕЙ АМБУЛАНТИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРЕВЕНТИВНО ПРЕПАТРЕНИ 80 ОСОБИ Превентивни здравствени препатрунки у Здравственей амбуланти у Руским Керестуре, всоботу, 22. фебруара, вихасновали коло 80 Керестурци, медзи нїма досц и младших, цо потераз нє було. Вони з тей нагоди могли превериц цукер у креви, ЕКҐ шерца, кревов прицисок и ултразвук абдомену. И тогорочну ярню акцию превентивних препатрункох, хтору ше уж традицийно отримує у местох кулскей општини два раз до рока, односно на яр и вєшенї, орґанизовал Дом здравя Кула, а з финансийну потримовку Министерства здравя.

БУДЗЕ И ДРУГИ ЛЇКАР У амбуланти у Руским Керестуре уж други тидзень як роби лєм єден лїкар общей пракси за старших пациєнтох, а пре одход лїкарки на положнїцке одстство. Як дознаваме у Доме здравя Кула од директора др Жарка Шевина, за замену на тото роботне место уж розписани конкурс по 27. фебруар, так же початком марца у амбуланти би требал почац робиц и други лїкар, та би Керестурци основну здравствену защиту ознова могли витвориц през цали роботни дзень.

У Руским Керестуре всоботу ю окончели пецеро лїкаре специялисти, предводзени з директором Дома здравя Кула др Жарком Шевином, и домашню руководительку амбуланти др Златану Надь, та др Лїляна Бероня, др Марияна Кастратович, др Биляна Милич, як и шейсц медицински шестри. Превентивни здравствени препатрунки у општини Кула уж отримани у Липару и Червинки, а у наступним периодзе буду и у других местох. М. А.

ПОРАЄНЄ ЯВНЕЙ ПОВЕРХНОСЦИ У КОЦУРЕ

НЄ ДОПУЩМЕ БРИДКУ СЛИКУ ВАЛАЛА! На уходзе до Коцура находзи ше явна поверхносц, котра у прешлим периодзе була одредзена за одкладанє будовательного одпаду. Медзитим, велї гражданє Коцура, алє и околних местох ше нє притримовали тей одлуки, та ше на тей поверхносци нашло шмеце и рошлїнского походзеня, як и иншаки файти одруткох. Же би така, нєкрасна слика нашого валала нє „привитовала” шицких котри тадзи преходза, на Совиту у Месней заєднїци одлучене же би ше тоту поверхносц очисцело и заварло. – Од тераз та надалєй, шицок будовательни и рошлїнски одпад валалчанє можу однєсц на депонию котра ше находзи на драги до Кули. Други файти одпаду нє дошлєбодзене вируцовац нїґдзе на явни поверхносци – гварела комунална роботнїца МЗ Коцур Ивана Бесерминї. Плановане же би ше тот простор вировнало, розчисцело и на тей поверхносци буду посадзени древка. Цо ше дотика одпаду у обисцох, гражданє маю можлївосц вжац канти од ЯКП ,,Комуналєц”, лєбо мехи.

6 РУСКЕ СЛОВО

СЕРВИСНИ ИНФОРМАЦИЇ – Шицки валалчанє ше можу явиц ґу мнє на число телефона 064/ 805 31 33, и ту достаню шицки информациї вязани за акциї одношеня одпаду, а и за шицки други нєясносци котри маю. Надпомла бим, кед гражданє маю одпад животиньского походзеня, у Вербаше єст место за спальованє ,,Еко-вет” (явиц ше на 063/ 436 337), котра без надополнєня придзе и однєше животиню, потребне лєм мац потвердзенє од ветеринара о єй шмерци. Тиж бим здогадла шицких гражданох котри хаснователє социялней помоци же можу задармо достац канту за шмеце од ,,Комуналцу” и за їх услуги нє плациц нїч – гварела Ивана Бесерминї.

Як визначела комунална роботнїца МЗ, два раз до рока ,,Комуналєц” ма акцию одношеня велького одпаду з обисцох – билу технїку, стари мебель, тепихи и подобне. Под час тих акцийох, мож и иншаку файту одпаду вируциц, лєм потребне же би було шицко запаковане до мехох лєбо шкатулох, лєбо повязане до снопчкох кед слово о одпаду рошлїнского походзеня. Тей єшенї першираз була акция одношеня рошлїнского одпаду, а як визначела Бесерминьова, з ,,Комуналцу” обецали же таки акциї буду запровадзовац и надалєй. – Таки акциї звичайно єден пияток у априлу и єден пияток у октобру. Информуєме гражданох о тих акцийох на огласних таблох по валалє, а тиж ше обяви и у ваших новинох, як и на порталу ,,Рутенпрес”. Намагаме ше рошириц информациї по цалим валалє – гварела Ивана. О. Р. 28. ФЕБРУАР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

МЕСНА ЗАЄДНЇЦА ДЮРДЬОВ

ПЛАНИ ПОДОБНИ ЯК И ПРЕШЛИХ РОКОХ План роботи Совиту Месней заєднїци Дюрдьов за 2020. рок, котри прилапени на Скупштини општини Жабель, подобни як и прешлих рокох. Циль отримовац и водзиц рахунка о локалних явних поверхносцох и обєктох, запровадзовац порядну дїялносц, означовац значни датуми за валал, алє и реализовац проєкти котри важни за злєпшанє условийох живота гражданох. Месна заєднїца Дюрдьов у прешлим року позарядово укладала до ушорйованя явней поверхносци, гоч тоти укладаня и надалєй минимални. И того року ознова у планє проєкти котри ше пише уж вецей роки за шором, а потераз су нє реализовани. Медзи нїма защита озера Мутнячи, оправка крижа памятнїка у центру, хаснованє валалских ресурсох за прицагованє туристох и ожелєньованє околїска валалу. И того року у планє реализация проєкта вибудови дражки медзи Дюрдьовом и Жабльом, за цо єст условиє

од кеди вибудовани кружни цек медзи тима двома местами. Гоч и пред тим було инициятиви за тоту дражку, нє було основи, понеже теди нє исновал урядови преход, котри тераз кружни цек преґ маґистралней драги Зренянин–Нови Сад, дзе ше тота дражка ма приключиц. У тим року МЗ Дюрдьов заплановала знїманє банкинох коло валалских драгох, понеже су вельо висши од уровня драги, та ше на драгох затримує вода и швидше их ше очкодує, пукаю, и препадаю. З тим проблемом ше кубури длужей як дзешец роки, та ше валалчанє наздаваю же им ше уда конєчно ришиц тот вельки проблем, понеже вожиц бициґлу по дюрдьовских драгох подобне як вожиц ше по хотаре. Месна заєднїца Дюрдьов и того року сце орґанизовац свою Подобову колонию, технїчно и финасийно потримац роботу локалних здруженьох и дружтвох. Планує и склонїц псох блукачох зоз улїцох, цо ище єден акутни проблем у дюрдьовскей заєднїци. Потим, сце ше орґанизованц акцию збераня шмеца зоз основношколскима дзецми, ушориц парк, поставиц канти, бехатон цегелки и ожелєньовац, алє и ушориц и оправиц спортски терен у центре валала котри запущени, а до ньго остатнї роки укладали и орґанзовали роботни акциї лєм политички странки. С. С.

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ПОТРИМОВКА ПРОФЕСИЙНИМ ОГНЬОГАСЦОМ

Фото: www.zabalj.rs

Єдину професийну екипу огньогасцох на териториї Општини Жабель, концом прешлого тижня нащивели представнїки локалней самоуправи. Тото стретнуце огньогасци вихасновали же би предочели з якима ше проблемами стретаю у окончованю своєй длужносци. Предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич вєдно зоз сотруднїками нащивел Професийну огньогасну ста-

28. ФЕБРУАР 2020.

нїцу Жабель у Жаблю, дзе их дочекал Мирко Далчеков, руководитель оддзелєня вєдно зоз дзешецерима огньогасцами з тей станїци. Огньогасци гварели котра опрема им потребна, а єдну часц, як теди обецане, обезпечи им локална самоуправа. – У розгварки зме видзели же яки маю потреби огньогасни, алє и на яки способ локална самоуправа може помогнуц, а з цильом злєпшаня їх функционованя. Општина им обезпечи млазнїци, батерийни лампи и радио станїци, понеже им то тераз найпотребнєйше, алє вшелїяк же ше будземе и надалєй намагац помагац им. Будземе глєдац и же би цо вецей средства зоз буджета општини були опредзелєни за тоту огньогасну станїцу и же би ше максимално злєпшало їх условия за роботу – гварел предсидатель Божич. Окрем тих инвестицийох, Општина Жабель планує финасовац реновиранє комплетного обєкта Професийней огньогасней станїци Жабель у Жаблю. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЗДРУЖЕНЄ ЗА ЗАЩИТУ ЖИВОТИНЬОХ ЗОЗ ОДЖАКУ

УДОМ, А НЄ КУПУЙ! Проблем псох блукачох актуални и у Руским Керестуре, а як єдно з ришеньох, попри стерилизованя, предклада ше удомйованє напущених животиньох

ажде хто жада удомиц пса, требал би му обезпечиц дом, поживу и одвитуюцу здравствену защиту. Здруженє за защиту животиньох „Рука шапи” зоз Оджаку, уж штири роки ше занїма зоз защиту шицких файтох животиньох, як и зоз ширеньом свидомосци о почитованю живота на планети Жеми през почитованє и животиньох и природи. Тото Здруженє ма коло 60 псох, хтори змесцени по приватних обисцох, за чийо змесценє людзе доставаю пенєж. – Нашо Здруженє иснує од 2015. року. Перше зме удомели двох, трох, псох з улїчки, а потим ше то дакус вимкло контроли, та их тераз маме коло 60. Даєдни по пансионох, векшина по туньших змесценьох, по обисцох, алє людзе хтори нам чуваю псох за тото доставаю пенєж, нє чуваю их задармо. Животинї лєм дочасово при тих людзох, алє єдзенє им ми обезпечуєме, а тиж плациме и ветеринара кед ше животиня похори. Шицки тоти пси зоз оджацкей општини, и бегали би по улїчкох кед би их ми нє склонєли – толкує Елвира Кохоут, членїца Здруженя и власнїца шейсцох псох и штирох мачкох. ПОМАГАЮ И ЗВОНКА ЗДРУЖЕНЯ Попри Елвири, Здруженє творя єй супруг Душан Маркович, Ґордана Милошевич, Лаура Трайкович, Аница Стойкович и Мая Цветко, а маю и приятельох хтори им звонка Здруженя помагаю. Єдна з нїх и ветеринарка Татяна Йованович зоз Оджаку хторей су, як гвари Елвира, длужни цале богатсво. – Пес хторого склонїме з улїчки нас кошта коло 10 000 динари, гоч є анї нє покалїчени, анї нє хори. Водзиме го на стерилизацию, або кастриранє, достава одвитуюци вакцини, средства процив блихох, паразитох итд. Медзитим, кед пес хори нашо трошки вельо векши. Но, у тим нам помага наша ветеринарка Таня – виприповедала Елвира и додала же им Општина Оджак барз слабо помага. Найвецей финансийней помоци доставаю од людзох зоз иножемства, потим од людзох зоз векших городох, з Нового Саду, Беоґраду, а за помоц ше понукнул и єден пензионер, хтори зоз каждей пензиї видвої 300 динари як донацию Здруженю.

8 РУСКЕ СЛОВО

По словох членох Здруженя, дотераз мали красне сотруднїцтво зоз людзми зоз Керестура, и гваря же Керестурци вольни удомиц животинї, но, добре би було кед би ше число таких людзох звекшало. Єден з тих цо ше опредзелєл за удомйованє, а нє за купованє пса, то и Дзвоно Планчак, хтори з оджацкого Здруженя „Рука шапи” потераз удомел двох псох. – У єдним периодзе зме у обисцу нє мали анї єдного пса. Нє було ми таке важне як пес випатра, лєм най ма шицки характеристики „доброго” пса. По моїм думаню, треба дац предносц удомйованю псох з улїчки, и прето же то гумани ґест, алє и прето же тоти пси кед ше уж звикню на ґазду и на обисце, барз послухни и подзековни – подзелєл свойо искуство Планчак. Попри нього и Желько Чапко з истого Здруженя удомел пшичка. Як гвари, перше сцели купиц щенє, алє кед видзели кельо єст напущених псох по азилох и улїчкох, опредзелєли ше за удомйованє. Окрем пре нєсовисне справованє ґу животиньом, члени Здруженя ше поносую и на людзих хтори глєдаю пенєжне очкодованє за фалшиве нападанє пса з улїци. ВЕКША СВИДОМОСЦ КЕРЕСТУРЦОХ Кельо ше свидомосц Керестурцох коло стараня о животиньох пременєла у остатнїх даскельо рокох, ветеринар Михайло Семан гварел: – Думам же свидомосц Керестурцох у вязи стараня о животиньох кус поросла. Людзе вельо частейше приноша пси и мачки кед ше похоря на лїченє. Скорей ше баржей запущовало животинї. Тото цо ше тиж пременєло, то же людзе тераз вельо вецей купую псох, окреме аґресивнєйши раси як цо ротвайлер, стафорд, доберман, нємецки овчар, на хторих би окреме требало примерковац. Пес може у моменту направиц дацо страшне кед ше злєкнє, и нєраз були таки случаї. Цо ше стерилизациї дотика, я ю потримуєм кед є оправдана. Медзитим, єст таки случаї же власнїк стерилизує пса, а вец ше о даскельо мешаци предума. У таких ситуацийох видно же людзе нє знаю цо сцу, та таки стерилизациї нє оправдани – надпомнул Семан. ■ А. Медєши 28. ФЕБРУАР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ДОБРИ ДЇЛОВНИ РЕЗУЛТАТИ „ВОДОВОДУ” Схад зка Скупштини општини Шид по швидким по ступку отримана штварток, на хторей одборнїки розпатрели и прилапели звити о планованих и витворених активно сцох з програмох дїлованя явних подприємствох „Явне ошвиценє, услуги и отримованє”, потим ЯКП „Водовод”, ЯКП „Стандард” и Заводу за урбанизем. Александар Йованович, директор „Водоводу”, гварел же прешлого року тото подпрємство мало добри дїловни ре зултати, бо витворени заробок бул 22 милиони динари, зоз хторих општини врацени 11 милиони. СО вигласла и Одлуку о социялней защити. Небойша Илич, помоцнїк предсидателя општини, задлужени за социялну политику, гварел же ше пременка одноши на вибор особного асистента за дзеци и же ше одтераз поступок будзе запровадзовац прейґ явних набавкох и то будзе робиц лиценцована орґанизация. Одборнїки вибрали и нову Виберанкову комисию општини Шид, за предсидателя меновани дипломовани правнїк Милан Филипович, а за його заменїка Мирослав Нонкович. До членства у комисиї меновани Деян Лоґарушич, Мирослав Коларов, Зорислава Блаґоєвич, Борислав Кулачанин, Далибор Тарлач и Слободан Зец. За заменїкох членох комисиї меновани Дьордє Манойлович, Смилька Раделєвич, Йована Лакич, Драґан Янїч, Весна Яковлєвич и Боян Поважан. Ромко Папуґа меновани за секретара Комисиї, а Милица Дреновац за заменїка секретара.

СО тиж розришела Зорана Любоєвича зоз членства у Управним одборе Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” и на його место меновала Мирослава Коларова. Тиж у Комисиї за планованє општини Шид, место Кристини Башич будзе на функциї заменїци предсидателя Ивана Рудич, дипломована инженєрка архитектури. На спомнутей схадзки задзекованє на одборнїцке место пре особни причини дал Цветин Аничич, одборнїк Сербскей радикалней странки. Вл. Дї.

БЕЗПЛАТНА ПРАВНА ПОМОЦ У ШИДЗЕ

СОВИТИ ОПШТИНСКОГО ПРАВНЇКА Од октобра прешлого року у локалних самоуправох зажила безплатна правна помоц хтору годни до стац и гражданє општини Шид. Старши паметаю же ше безплатну правну помоц до ставало у одредзених дньох у општинским суду, а тераз стреду и пияток од 8 до 12 годзин у општинским Услужним центре. Уж даскельо мешаци тоту роботу окончує дипломовани правнїк Предраґ Лазаров. Под час приєма гражданох, опрез канцелариї Лазарова нє було странки, цо би на перши попатрунок мало значиц же нєт налоґи на безплатну правну помоц, алє заш лєм гражданє приход за виратовац даяке свойо право. Найчастейше приход за пре нє виплацену алиментацию, роботни и маєтни питаня, а часто и пре одред зени нєпорозуменя, або звади зоз сушедами. 28. ФЕБРУАР 2020.

Медзитим, анї тота помоц нє доступна за шицки потребни правни питаня, цо Предраґ Лазаров, кед вислуха странку, такой и пове. – За витворенє дзецинского додатку, або социялну помоц, або витримованє супружнїкох и насилство у фамелиї, странки муша правду поглєдац перше у Центру за социялну роботу. Кед слово о спорних привредних одношеньох, або реґистрованє правних особох, тиж нє маме компетентно сци – гвари Лазаров. Кельо потераз гражданє глєдали правну помоц, а кельо ю и достали, конкретни числа зме нє дознали. Лазаров надпомина же и кед нє ма компетентносци помогнуц странки, вец ю посовитує же од кого ма питац защиту, або витворенє своїх правох. дипл. правнїк Предраґ Лазаров Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

ЕКОНОМИЯ ВЕРБАСКА ОПШТИНА НА САЙМОХ У БЕОҐРАДЗЕ И НОВИМ САДЗЕ

ПРЕДСТАВЕНЕ БОГАТСТВО ТУРИСТИЧНИХ ПОТЕНЦИЯЛОХ

Пише: Оля РУСКОВСКИ

Туристична орґанизация општини Вербас представeла ше на 42. Медзинародним сайме туризма у Беоґрадзе котри тирвал од 20. по 23. фебруар. Источасно, 22. фебруара, числени здруженя и орґанизациї з Вербасу, з потримовку локалней самоуправи, представели ше на 2. Сайме завичаю” у Новим Садзе ”

од гаслом ,,Драгу под ноги” (,,Пут под ноге”) у галох Беоґрадского сайма отримане найвекше и найзначнєйше туристичне збуванє у жеми и реґиону юговосточней Европи, зоз длугу традицию, реґионалним углядом и довирийом учашнїкох и нащивительох – Медзинародни саям туризма. Сербия, як жем котра була домашня Сайму туризма, представела понукнуце домашнїх природних красотох и знаменїтосцох, прекрасних варошох и городох, капацитети готелох и одпочивалїщох, туристичних центрох. Тиж представени и рижнородни змисти за одпочивок, забаву, здравствене регабилитованє, спорт, рекреацию и авантуру, котри представяю часц туристичних адутох з котрима ше Сербия визначує на ґлобалним туристичним тарґовищу. Партнер тогорочному Медзинародному сайму туризма бул Єгипет. УЧАСТВОВАЛ И АКТИВ ЖЕНОХ ЗОЗ КОЦУРА Ту ри стич на орґ а ни за ция Оп шти ни Вербас була єдна з 900 викладачох, зоз вецей як 40 жемох, котри свойо понукну-

10 РУСКЕ СЛОВО

ца презентовали на своїх штандох. Туристична орґанизация, вєдно зоз своїма парт не ра ми з ту ри стич ней при вреди Вербасу, промововала рижнородне туристичне понукнуце општини. Числени нащивителє Сайма мали нагоду дознац вецей о културно-историйним нашлїдстве Вербасу, його природних и спортских потенциялох, рижнородним ґастрономским понукнуцу и планованих манифе стацийох за 2020. рок. – Намагали зме ше обдумац рижни промотивни активносци, та попри туристичних потенциялох представяли зме и привреднїкох. Каждого дня представене по єдно здруженє женох зоз општини, їх активносци, промововани манифестациї по котрих су препознатлїви, а з окремну увагу презентоване богате понукнуце Центра за физичну културу – гварела директорка Туристичней орґанизациї Мария Златович-Арсениєвич. Так, з потримовку Туристичней орґанизациї Општини Вербас, всоботу, 22. фебруара, на Медзинародним сайме свой етно стол представел и Актив женох КУД ,,Жатва” зоз Коцура, на чолє зоз предсидательку здруженя Коцану Колєсар. 28. ФЕБРУАР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

– Барз зме подзековни же нам Туристична орґанизация и општина Вербас оможлївели представиц ше на таким значним збуваню, понеже лєм пар здруженя мали тоту можлївосц. Шицко було прекрасне и наисце було цо видзиц. Ми на нашим етно столу мали сладки и слани лакотки котри зме нє предавали, алє зме почасцели шицких котри жадали покоштовац тото цо ми порихтали. Найвецей уваги нащивительох прицагли стари руски єдла ґоргелї, капушнїки и бобальки, та од нас аж питали и рецепти. Похвалєли и нашу декорацию стола, партки и фартухи по котрих нашо Здруженє препознатлїве. Єдла за Саям рихтали Серафина Варґа, Мелания Майкич, Мария Дудаш-Фейса, Серафина Киш и я – з ошмихом гварела Коцана Колєсар. Док тирвал Саям у Беоґрадзе, штанд Туристичней орґанизациї ОВ нащивел и предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац. – Туристични роботнїки з Вербасу пробую же би гасло тогорочного сайму ,,Драгу под ноги” зажило на таки способ же би єдна з тих драгох була унапрямена и до местох нашей општини, на даєдно збуванє, манифестацию, лєбо змист котри можеме понукнуц нашим госцом. Интересованє постої, наш штанд добре нащивени и вериме же нам ше у будучносци и виплаци тото цо укладаме до презентациї. Тоти котри нащивюю Вербас, окреме гевти заинтересовани за понукнуце Центра за физкултуру, сиґурно буду задовольни з пребуваньом у нашим городу и знам же ше праве пре тото врацаю до Вербасу. Маме и други змисти и понукнуца и праве таки стретнуца нагода же бизме их додатно приблїжели гражданом зоз цалей Сербиї и реґиону – гварел Ґлушац. ОЧУВАНЄ ТРАДИЦИЇ И КУЛТУРИ На 2. Сайме завичаю у Новим Садзе, котри отримани у Мастер центру Новосадского сайму, општина Вербас тиж представела свойо понукнуце з обласци туризма. Од вкупно вецей як 70 викладачох, завичайних здруженьох, институцийох, варошох и општинох зоз Сербиї, Горватскей, Босни и Герцеґовини, участвовали и завичайни здруженя зоз вербаскей општини. – Покраїнска влада потримує очуванє традициї и култури тих котри ше ту приселєли зоз рижних крайох бувшей держави през рижни способи помоци, як цо то помоц за ришованє їх квартельних проблемох, за змоцньованє їх економского положеня и друге. Предлужиме з таку потримовку вибеженцом, вигнатим и розселєним фамелийом, алє будземе помагац и на28. ФЕБРУАР 2020.

шим сонароднїком у реґиону. Єдинство, то основне предусловиє за просперитет – визначел подпредсидатель Покраїнскей влади Дьордє Миличевич. Манифестация под назву ,,Саям завичаю – завичай през привреду, туризем и културу” попри представяня култури, традициї и обичайох, подрозумює сотруднїцтво у привреди, култури и туризму чий основни циль зазберованє и повязованє числених значних актерох зоз спомнутих обласцох. На 100 штандох представели ше вецей як 70 викладачох, а вецей як 300 учашнїкох у културно-уметнїцкей програми представело жридлову народну творчосц. „Саям завичаю” у Новим Садзе нащивел и предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац. – Маме активни завичайни здруженя и активни ґрупи гражданох котри зоз свою роботу на найлєпши спо соб представяю заєднїци з котрих поход за, свойо културне нашлїдство и традицию. Општина Вербас зоз задовольством вше помага їх роботу, прешвечена же пре промовованє вредно сцох їх нашлїдства и ца ле дружтво лєпше и красше – визначел з тей нагоди предсидатель вербаскей општини Милан Ґлушац. „Саям завичаю” отримани, як и прешлого року, у орґанизациї Фонду за даванє помоци вибеженцом, вигнатим и розселєним особом и Секретарияту за мед зиреґионалне сотруднїцтво и локалну самоуправу, з потримовку Покраїнскей влади.■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ БРАНИСЛАВ НЕДИМОВИЧ И СЕМ ФАБРИЦИ НАЩИВЕЛИ ЕРДЕВИК

ПОМОГЛА ИПАРД ПРОГРАМА Министер польопривреди, лєсарства и водопривреди у Влади Републики Сербиї Бранислав Недимович и шеф Делеґациї Европскей униї у Сербиї Сем Фабрици пондзелок, 24. фебруара, нащивели польопривредне ґаздовство Александра Мауковича, продукователя лїсковцох у Ердевику при Шидзе

едимович и Фабрици ше прешвечели як у пракси функционує ИПАРД програма хтору запровадзує ЕУ, як помоц польопривредним продуковательом у Сербиї. Дзекуюци спомнутей програми, млади продукователь Александар Маукович достал машину за зберанє лїсковцох, як и три сушарнї. – Лїсковци продукуєме на 50 гектарох и дзекуюци ИПАРД програми, набавели зме сучасну машину за зберанє лїсковцох у овоцнїку, хтора заменї коло 250 людзох. Роботней моци за роботи на полю на наднїцу єст вше менєй, так же тота машина вельо олєгча продукцию. Тиж и три сушарнї, хтори маме, оможлївя же би плод бул цо лєпше пририхтани за тарґовище – задовольно гвари Александар Маукович у присустве високих госцох зоз Беоґраду и представнїкох локалней самоуправи у Шидзе. Сем Фабрици гварел же му мило же ше прешвечел як ИПАРД програма помага младим польопривреднїком же би добре орґанизовали продукцию. Вон гварел же Сербия у тим року з ИПАРД програми достанє 175 милиони еври и кед ше тоти средства злучи зоз средствами хтори опредзелює Влада Сербиї и сами продукователє, вец на рочним уровню до польопривреди войдзе коло 400 милиони еври. – Польопривреднїки у Сербиї до стали коло 160 трактори и вше вецей єст заинтересованих, цо значи же парасти жадаю вихасновац помоц хтору им даваме. Прето ше будземе намагац пошвидшац обробок вимогох, а єден з конкурсох и опредзелєни средства буду и за розвой руралного туризма, цо велька шанса за валали и же би млади ту оставали жиц зоз своїма фамелиями – визначел Сем Фабрици.

12 РУСКЕ СЛОВО

ЧЕРАНКА ДАРУНКОХ Александар Маукович подаровал Семови Фабрицийови мещок з лїсковцами и кнїжку о малярови Савови Шуамновичови, а од Зорана Семеновича, заменїка предсидателя општини Шид, Фабрици достал репродукцию малюнка Сави Шумановича. Шеф Делеґациї ЕУ подаровал Муаковичови дарунки зоз програми „ЕУ за тебе”, а Маукович такой на главу положел шапку зоз крису з ознаку ЕУ.

Министер Бранислав Недимович гварел же парасти вше вецей конкурую за средства зоз субвенцийох и же було 1 380 вимоги, найвецей за купованє нових тракторох и потребней механїзациї, а вше вецей и за розвой и осучасньованє прерабяцких капацитетох. – Парасти директно доставаю средства од хторих 70 одсто нєврацаюци средства и то прицагує продуковательох же би конкуровали. Мило ми кед видзим младих продуковательох хтори видза шансу у продукциї и окреме кед слово о лїсковцох цо и нє так у нас заступене. Интересантни будзе конкурс за розвой руралного туризму та южни часци Фрушкей гори годни випатрац и буц розвити як юг Тиролу, або Тоскана. Єдна з програмох ИПАРД би могла буц аж и укладанє за полєпшованє локалних драгох и змоцньованє електро мрежи у валалох коло Ердевику – гварел министер Бранислав Недимович. Задовольни бул и Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид, хтори гварел же єст можлївосци за розвой польопривреди у општини Шид кед єст порушуюци средства и же єст и младих продуковательох хтори заинтересовани остац на своїх маєткох, у своїх валалох и осучасньовац и преширйовац продукцию.■ Вл. Дїтко 28. ФЕБРУАР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

МИНИСТЕР НЕДИМОВИЧ У НАЩИВИ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

БУДЗЕ ЗАМЕНЄНА НЇЗКОНАПРУЖНА МРЕЖА У ХОТАРЕ Mинистер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович стреду 19. фебруара нащивел Општину Жабель, дзе вєдно зоз чолнїками општинскей власци бешедовал зоз польопривреднїками о темох хтори польопривреднїкох найвецей интересую. Резултат таких нащивох и директней бешеди, як гварел министер Недимович, пременка законох и подзаконских актох у його ресорним министерстве, а на хасен польопривреднїкох. Министер польопривреди Недимович, предсидатель Општини Жабель Чедомиром Божичом и член Општинскей ради за польопривреду Владимир Чонкич, у святочней сали Општини Жабель, бешедовали з польопривреднїками з местох општини. З тей нагоди Недимович гварел же нїзконапружна мрежа у општинским хотаре будзе заменєна. – Општина Жабель од Министерства польопривреди поглєдує же би зме вифинасовали комплетну нїзконапружна мрежу у општинским хотаре, цо облапя слупи и трафостанїци. Тоти роботи держава виплацує сто одсто. Цо ше дотика самих приключкох польопривредних продуковательох, маме нови Правилнїк о подстицайох, та держава дава субвеницю од дзеведзешат одсто од вредносци приключка. Тото барз значне окреме за продуковательох желєняви и овоцох, бо ше так зменшує трошки продукованя, бо стуя порушує системи за наводньованє – гварел Бранислав Недимович. Иншак, о проблемох зоз напруженьом струї у хотаре зоз министром Недимовичом бешедоване пред даскельома мешацами у Ґосподїнцох кед тоту проблематику порушал тамтейши найвекши продукователь желєняви.

На сходзе у Жаблю министер Недимович гварел же за остатнї штири мешаци нащивел двасто седемдзешат валали у Войводини, дзе ше през комуникацию з польопревреднїками намагал заключиц и дефинисац найважнєйши проблеми з котрима ше стретаю польопривреднїки. Вон чварел же ше на основи тих розгваркох и потребох меня закони и же уж у октобру того буду дзешец нови закони пририхтани на основи потребох польопривреднїкох зоз терену. После нащиви Жаблю, министер Недимович вєдно зоз спомутима представнїками Општини Жабель мали стретнуце зоз польопривреднїками у Чуроґу, дзе тиж бешедовали о актуалних темох и проблем у роботи тамтейших польопривреднїкох. С. С.

ОТРИМАНА ПРЕЗЕНТАЦИЯ ПОДПРИЄМСТВА „АҐРОХОМА”

КЛЮЧ У ЗДРУЖОВАНЮ Остатня презентация, по сле осем отриманих, а хтору орґанизовало подприємство „Аґрохомаˮ у рамикох Жимскей школи, отримана пияток 21. фебруара у Ресторану „Червена Ружаˮ Присутних привитал аґроном Славко Малацко спред подприємства „Аґрохомаˮ, хтори подзековал шицким котри отримали свойо викладаня як и шицким хтори присуствовали и осторожнє слухали тоти викладаня. Малацко потим представел резиме дотерашнїх викладаньох, а як найзначнєйше видвоєл же ше утаргую 27 активни материї хтори на позитивней лїстини при применки заградкових и рошлїнових културох, хтори будзе требац надополнїц. Поцагнє ше рижни „стомена” зоз тей лїстини, а наглашел и же будзе требац применїц и биостимулатори при рижних културох же би ше рошлїну змоцнєло и на тот способ же би ше могла бранїц од рижних хоротох. Тото цо тиж визначел аґроном Малацко, то же у децембру вишла публикация Привредней комори Войводини 28. ФЕБРУАР 2020.

под назву „Дзе профит у польопривредиˮ (Где је профит у пољопривреди) авторки Єлени Дробняк, у хторей спатрени приходи и розходи, одно сно економски дoбиток у продукованю рижних польопривредних културох. – Поставел сом питанє людзом чи знаю дзе профит у польопривреди, а вец сом зоз тей кнїжки вицагнул же култури хтори профитни то лїсковец, орех, рукола, култури хтори ше продукує у завартим просторе як цо огурки и парадичи, и аж вец на шор приходзи цукрова цвикла, кукурица, потим жито и ярец. Направена калкулация, та профит зоз кукурици по гектарe виноши 33 000 динари нето, дзе одбити шицки трошки, а за жито то 10 000 динари. Но, и попри тим же спомнути култури уж нє таки профитабилни, заш лєм, нє можеме у Керестуре шицки продуковац лїсковци и орехи и чекац 5 до 7 роки профиту, нє можеме анї садзиц лєм руколу, понеже ше вона вецей предава у богатих городох. Так же нам преостава, з оглядом на тото же маме

векшину дробни и штреднї ґаздовства, же бизме ше здружовали же бизме могли наступиц на тарґовищу и же бизме збирно куповали и предавали. Мали чловек чежко обстава у аґрару – заключел Малацко и додал же по нащивох було видно же интересованє за таку файту едукациї ище вше постої, а то дава надїю же би ше и шлїдуюци рок орґанизовало Жимску школу. Окрем Малацку, представителє компанийох „Kiteˮ, „Nutrilidersˮ, „Euralisˮ и „Agrostadˮ польопривреднїком представели нашеня гибридох слунечнїку, кукурици, рижни сорти сої, за хтору, як гварели, вше векше поглєдованє, тиж фолиярни гної, пестициди и друге, а бешеди було и о иновацийох у обласци польопривредней механїзациї и о мобилних мрежох у польопривреди. По законченю пре зентацийох, за шицких присутних бул орґанизовани полудзенок, а орґанизаторе и представнїки компанийох польопривреднїком пожадали успишну продукцийну сезону. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ КЕЛЬО ЗМЕ БИБЛИЙНИ ЛЮДЗЕ

НЄ ДАЙМЕ ДОСТОЇНСТВО ЧЛОВЕКА

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

– Злоба ше намага знїщиц достоїнство чловека хторе Бог усадзел до людскей природи, алє наздаваме ше же добро и любов надвладаю зло и же победза Божо плани за людски швет – гварел наш епарх кир Георгий Джуджар аме Святе писмо на руским язику, алє у нєподзековним контексту за читанє и роМ зуменє, бо ше пропаґує же ше важнєйше „зна-

ТАРҐОВЦИ ЗНАЮ ЖЕ НАМ ТРЕБА ЛЮБОВ Кед же ми нє знаме, свидомо чи нєсвидомо, же кажди чловек ма душу и шерцо и же нам треба любов (чия сущносц найлєпше указана у найтиражнєйшей кнїжки, у Библиї) – добри тарґовци то знаю. У авзлоґу єдней новосадскей кнїжкарнї у центре, хтора ше уж роками нє поносує же им нє идзе предаванє, мож видзиц виложену робу у знаку шерцох и написох „Любим це”, „Шицко цо ци треба то любов”, „Любов найкрасша”, „Освой шерцо милей особи”, „Мелем за душу”...

йсц” и вибориц процив другого, як бориц ше процив своїх слабосцох, любиц и пребачовац. Патрено ище ширше, обачлїве же цивилизация у остатнїх лєм даскелїх деценийох фантастично технїчно напредовала, алє источасно нєт досц людскосци и любови за хтору ше заклада найтиражнєйша и найпрекладанша кнїжка на швеце – Библия. Добитнїк тогорочного Оскара за найлєпшого главного глумца Гоакин Финикс, хтори ґлумел контраверзну улогу Джокера”, з тей ” нагоди гварел: – Виновати зме же зме превжали еґоистични попатрунок на швет. Боїме ше пременїц сами себе, бо думаме же прето дацо жертвуєме. Алє людзе можу мац мрию, можу буц кретативни и ґениялни. Верим же кед любиме и кед зме милосердни, можеме створиц добри пременки за шицких. Найлєпши зме кед помагаме єдни другим и кед водзиме єдни других на драги викупеня и спашеня – наглашел Финикс, цо медиї пренєсли по цалим швеце. У єдней анкети медзи науковцами Зєдинєних Америцких Державох пред даскельома децениями, значи теди кед утвердзени фундаменти за тот фантастични технїчни розвой, на питанє же чи веря же єст Бога, 40 одсто науковцох одвитовали же гей, 40 одсто одвитовали же нє веря до Бога и 20 одсто же нє знаю. ВАЖНЕ ТОТО ЖЕ ЧИ ВЕРИМЕ ДО БОГА, ЧИ НЄ Важне то як вериме, чи єст Бога и яки є, чи го нєт, бо свидомосц о тим питаню може

14 РУСКЕ СЛОВО

одредзовац, а менєй-вецей директно и индиректно и одредзує як будземе патриц на швет, других людзох и на себе. У одредзених случайох пресудзує и чи дахто будзе жиц, чи нє. – Злоба ше намага знїщиц достоїнство чловека хторе Бог усадзел до людскей природи, алє наздаваме ше же добро и любов надвладаю зло и же победза Божо плани за людски швет – гварел на початку того року наш епарх кир Георгий Джуджар. По його словох, Бог сиґурно запровадзи свойо плани, алє од конкретного чловека, од нас завиши чи будземе зоз нїм у шветлє и благодати, чи останєме у цмоти и мукох. Православни священїк зоз Чикаґу у ЗАД протоєрей ставрофор проф. др Милош Весин бешедуюци концом прешлого року на тему „Страцени библийни ум” гварел же зме библийни ум мали ище од святих Кирила и Методия (у 9. вику, кед Церква ище нє була подзелєна). – Библийна порука дошла до народу на тих просторох и до манастирох пред велїма виками. Наприклад, у єдней народней писнї ше гвари „Сину, нє бешедуй фалшиво, анї по оцови, анї по бачикох, алє по правди Бога правдивого”. Маме и приклад Олимпияди Пупин, мацери познатого науковца Михайла у ЗАД, хтора була нєписмена, алє заш лєм знала ского цали Псалтир напамят, и хтора зоз библийнима цитатами значно уплївовала на наукови ум Михайла Пупина – визначел др Весин. 28. ФЕБРУАР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

БЕШЕДА ЖИВОГО ГОСПОДА ЖИВОМУ ЧЛОВЕКОВИ По думаню епископа бачкого др Иринея, аж и у теолоґиї нєшка єст тенденциї же би ше вигнало библийни ум. – И у теолоґиї єст намаганя же би ше Святе писмо нє похопйовало як живу бешеду Бога чловекови. Таки людзе Святе писмо толкую през историю,

нє можеме, треба нам помоц Божа. Треба ше модлїц. Ученє, глєданє цильох и блуканє у живоце почина ище у дзецинстве. У фебруаре того року у медийох обявене же резултати ПИСА тестираня поражуюци и же функционално нєписмена скоро половка наших петнацрочних школярох. У ПИСА тестираню ше преценює знанє хторе повязане з реалнима животнима ситуациями и схопносци и порихтаносц за будуце участвованє у дружтве одроснутих. Компетентни особи преценєли же то ефект заоставаня ище у основней школи. Обачене и же школяре у Сербиї вецей виоставаю зоз годзинох и пожня, як їх парняки у жемох ОЕЦД. – Вецей нє досц преношиц знанє у школох, алє наставнїки муша унапрямиц школярох як треба розвивац критицке думанє – прекоментаровала

ЗАНЇМАНЄ З ПОВЕРХОВИМА ИНФОРМАЦИЯМИ Ми, а окреме младши, нє лєм же нє знаме и нє почитуєме вредносц Святого писма, алє обачене и опадованє общого образованя и информованосци и їх заменьованє з поверховима, краткотирвацима и нєвреднима информациями. Компетентни фаховци спозорюю же масовне хаснованє кратких СМС порукох на мобилних телефонох и специфичне комуникованє на дружтвених мрежох, доведли комуникованє до крайнїх гранїцох. Нє лєм же охудобнєни язик, алє зменшана и способносц виражованя власних думкох, хтори поставаю тиж єдноставнєйши и поверховши. Єдно виглєдованє пред даскелїма роками у розвитим заходзе, указало же язик на дружтвених мрежох завиши од полу, возросту и прикметох особи. Наприклад, неуротични особи вельо частейше хасную слова „мука ми” и „депресивне”, хлопи баржей хасную „моя”, як цо жени „мой”, а адолесценти вельо частейше „хаха”, „хехе”, :р, „лол” и так далєй.

язичну анализу, археолоґию и подобне, а занєдзбує ше бешеду живого Бога живому чловекови – потолковал епископ бачки др Ириней. ФУНКЦИОНАЛНА (НЄ)ПИСМЕНОСЦ Як знаме и як дознаваме же цо вредзи, хто и цо вредне у живоце? Зоз самого питаня видно же то процес, а завиши од того же зме биолоґийни єства, социялни, психолоґийни и духовни єства, зоз барз зложенима медзисобнима уплївами. То значи же нєт фахови, лєбо наукови рецепт, алґоритем, по хторим будземе исц и сиґурно дойдземе до цилю. У християнстве ше гвари же треба исц ґу Богови, алє сами то нє знаме и 28. ФЕБРУАР 2020.

ПИСА анализаторка Мария Виденович. Кед же сцеме розвивац критицке думанє, вец треба роздумовац и о тим же як одвитовац на питанє цо циль розвою чловека (хтори на концу умера), цо смисел живота, на цо и на кого ше опрец кед нєт людскей помоци и розуменя... Иншак достанєме тото цо уж з добрей часци и маме – културу купованя, велїчаня богатих, младих, здравих, моцних и красних, а гевти други менєй-вецей на марґинох. У пракси то значи же дзеци у школи лєгко нападню и „заджубу” слабшого и нєатрактивного парняка, же ше за худобнєйшого чловека пове же є нєспособни, а мало кому бриґа кельо є чесни, лєбо кельо ше стараме о старших людзох... ■

У КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАРОХИЇ ПОЧАЛ ВЕЛЬКИ ПОСТ

БЕЗ ЛЮБОВИ – ЯК ДРЕВО БЕЗ ПЛОДУ

Фото В.В.

Як гварел о. Милош Весин, мац библийни ум, то значи, насампредз, модлїц ше, а потим и знац повязовац Стари и Нови завит. Медзитим, нєшка велїм литературни досяг то поруки на Фейсбуку. Стари Израїлци ше дакеди кланяли златному целєцу, а Серби нєшка каждому позлаценому курчецу, з нїма ґаздую мобилни телефони и занїмаю ше зоз поверховима стварами.

За вирних парохиї Св. оца Миколая у Руским Керестуре, хтора ше ровна по григориянским календаре, Вельки – Вельконоцни пост, почал пондзелок 24. фебруара. То штерацецдньови период пред шветом Воскрешеня Христового – Пасхи, хтора того року будзе означена од 12. априла. Шицким другим парохийом нашей Епархиї хтори ше притримую юлиянского календара, Вельки пост почина 2. марца (цо по юлиянским 18. фебруар), а Велька ноц им будзе од 19. априла (одн. 6. априла). Вельки пост за вирних период духовного преглїбйованя през рижни одреканя – од єдзеня, рижних задовольствох, од свадзбох и явних вешельох, алє и интензивованя духовного живота. Перши дзень Посту и строги пост у єдзеню, стредами и пиятками ше посци побило – без меса, а други днї по опредзелєню вирних. Як наглашел парох керестурски о. Михайло Малацко – пост то преґлїбйованє нашей души през одреканя, алє вон сам у себе нє ма циль. Нє може єдно исте єденє раз буц хасновите, а другираз гришне. Сущносц у тим же важни плоди посту, хтори муша буц видлїви у нашим живоце. А плоди посту то наша любов ґу ближньому, а пред тим любов ґу Богу. Пост без любови то як красне желєне древо, алє без плоду. У Вельким посце стредами и пиятками служи ше Служби Божо преждеосвящених дарох хтори специфични за тот период. У Катедралней церкви у Руским Керестуре Служби буду на 18 годзин. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ОДДЗЕЛЄНЮ ЗА РУСИНИСТИКУ НА ФИЛОЗОФСКИМ ФАКУЛТЕТУ У НОВИМ САДЗЕ

У Святочней сали на Филозофским факултету Универзитета у Новим Садзе пияток, 21. фебруара, означени Дзень мацеринского язика, на хторим представени язики националних заєднїцох на хторих ше бешедує у Войводини, алє хтори тиж мож и студирац на Филозофским факултету – сербски, мадярски, словацки, румунски и руски. Медзинародни дзень мацеринского язика ма окремни акцент хтори ше кладзе на його розвой, бо праве язик наймоцнєйше средство за очуванє и унапредзованє култури шицких народох. Тот дзень ма за циль же би освидомел шицких кельо є значни у отримованю власного идентитета народу. – З тей нагоди визначене же Филозофски факултет у Новим Садзе єдини факултет на швеце на хторим аж пейц язики мож студирац як мацерински. Тиж так, тоти язики на Филозофским факултету спадаю и до виборних предметох и мож их виучовац и як странски. Дзень мацеринского язика установел УНЕСКО 1999. року и вон ше порядно у швеце означує уж 20. роки. Основни циль означованя то дзвиганє свидомосци о значеню мацеринского язика и вецейязичносци – гварела висши лектор на Оддзелєню за русинистику, Анамария Рамач Фурман. Презентациї, на хторих ше могло чуц о розвою и сучасним стану спомнутих язикох отримали студенти и професоре Факултета. Оддзелєнє за русинистику того року представел мср Александер Мудри зоз кратку презентацию о Руснацох и руским язику, як и мср Ана Римар Симунович, хтора одшпивала єдну музичну нумеру по руски. З тей нагоди ше, як госц Оддзелєня, представел и др Канаме Окано, слависта з Япону, хтори одбранєл свою дисертацию о дїєсловох у руским язику.

Фото: А. Мудри

ОЗНАЧЕНИ МЕДЗИНАРОДНИ ДЗЕНЬ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

Госц бул слависта зоз Япону др Канаме Окано

– Барз ми ше пачело означованє Медзинародного дня мацеринского язика, була ми чесц мац нагоду представиц свою дисертацию у рамикох того дня. Моя дисертация була пошвецена студийом о дїєсловох рушаня у войводянским язику, пробовал сом составиц лексичну систему дїєсловох рушаня у руским язику и на основи того сом анализовал даяки пременки хтори ше случую у сучасним язику. После презентациї сом мал нагоду побешедовац зоз людзми хтори були ту, достал сом даскельо питаня и хасновити суґестиї за дальше виглєдованє. Задовольни сом зоз шицким и барз сом подзековни шицким хтори пришли на презентацию. Цо ше дотика означованя, шицки презентациї були цикави, барз ми ше пачело же шицки заєднїци так чуваю свойо язики и маю таку мултикултурну манифестацию – гвари др Канаме Окано. Л. К.

ДЗЕНЬ НАРОДНЕЙ БИБЛИОТЕКИ У ВЕРБАШЕ

БОГАТА И СВЯТОЧНА ПРОГРАМА Зоз святочну програму у читальнї Народней библиотеки ,,Данило Киш” у Вербаше прешлого тижня, 21. фебруара, означени Дзень тей установи. Народна библиотека за Дзень установи вибрала 22. фебруар, дзень кед народзени Данило Киш, чийо мено Библиотека и ноши од 1992. року. Шицких котри присуствовали тей святочносци привитала директорка установи Милияна Радованович, а занятим и читательом пожадала же би Библиотека у наиходзацим периодзе робела ище квалитетнєйше.

16 РУСКЕ СЛОВО

Найвреднейшим читательом, алє и приятельом Народней библиотеки, у Вербаше и у других населєних местох у вербаскей општини додзелєни кнїжки на дарунок. Тогорочне припознанє ,,Небойша Деветак”, хторе жири за награди додзелює за найлєпши прилог у Часопису за литературу, уметносц и културу ,,Шлїд” (,,Траг”) достал Веролюб Вукашинович, писатель зоз Трстенику, за свой поетски циклус. З нагоди означованя того значного дня за вербаску Библиотеку, була отримана и промоция кнїжки ,,Мити сербскей историї”.

Народна библиотека у Вер баше осно ва на 1962. ро ку, хви ль ко во розполага зоз фондом од 120 ти сячи кнїжки. Представя цен тер културного и литературного жи вота, прето же ше у главним будин ку Библиотеки и пейц оддзелєньох по населєних ме стох општини Вер бас отри мую чи сле ни ли те ратур ни програми и промововує ли терату ра. Народна библиотека ,,Дани ло Киш” ше занїма и з видавательну дї ял но сцу, як и орґ а ни зо ва нь ом ма ни фе ста циї ,,Фе сти вал по е зиї младих”. О. Р. 28. ФЕБРУАР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ СЕМИНАР-КОНФЕРЕНЦИЯ

ТРАДИЦИЙНИ И СУЧАСНИ МЕТОДИ ЗА ЛЄПШИ РЕЗУЛТАТИ

Основна и штредня школа зоз домом школярох „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура, 24. фебруара була домашня семинару за просвитних роботнїкох на тему „Креативни наставнїк у ИТ окруженюˮ и прикладами добрей пракси зоз коцурскей и керестурскей Школи. Семинар орґанизовали Педаґоґийни завод Войводини и Национални совит рускей националней меншини, та попри директорки домашнєй Школи Хелени Пашо Павлович, учашнїкох семинара – просвитних роботнїкох, привитал и предсидатель НС Борислав Сакач. Вон з тей нагоди здогаднул на стихи Й. Й. Змая же „нє знанє знанє знац, алє знанє знанє дац” и наглашел присутним просвитним роботнїком з керестурскей Школи: – То и ваша улога, а свидоми зме же без ИТ технолоґиї и писменосци у 21. вику мало цо функционує. Тиж зме свидоми же о 20 роки настаню и до 65 одсто нови занїманя хторих нєшка нєт. Прето привитуєм Педаґоґийни завод же орґанизовал тот семинар-конференцию, и наздавам ше же и ми даме шицко од себе пренєсц тоти нови знаня нєшкайшим младим ґенерацийом. О смислу тот семинар-конференция спред Педаґоґийного заводу надпомла Силвия Илич, же им циль помогнуц подзвигнуц квалитет настави и осучашнїц ю зоз хаснованьом ИТ технолоґиї. Понеже су свидоми же то нє шицким лєгке прилагодзованє, и же треба вельо усиловносци, зоз прикладами добрей пракси и ту сцу буц порушоваче. Иличова потим бешедовала о виглєдованю хторе зробел Завод на тему яки становиска наставнїкох у войводян-

ских школох о интеґрациї ИТ до настави винєсла Силвия Илич. О прикладох як ИТ методи хасную у настави у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре, та о проєкту Диґитална учальня презентовала професорка Ясминка Олич Илчешин, док з домашнєй Школи професорки биолоґиї, анґлийского язика и математики – Тереза Катона, Лїляна Фина и Оливера Винаї. Шицки викладаче констатовали же запровадзованє информатичних технолоґийох до настави сучасни здобуток и приноши вельки хасен школяром, алє нє треба занєдзбац анї традицийну наставу, гоч би идеалне було намагац ше ґу мишаней, односно комбинованей настави. М. А.

ДИҐИТАЛИЗОВАНЄ РУСКЕЙ ТАСТАТУРИ

НАША КИРИЛКА И НА АНДРОИДОХ Язик и писмо єдни од основних елементох вани и ґраматично правилно написани. З помоцу за очуванє култури каждого народу, а зоз того словнїка, на мобилним телефону док пишеме, вше частейшим хаснованьом технолоґиї, понукаю ше нам слова по руски, у зависносци од їх звикнуца писаня на було хторим микроязифреквентносци хаснованя. То на даяки способ инку, помали нєставню. телиґентне препознаванє словох, та вец тастатура Софтверски инжинєр, Мирослав Новта зоз автомацки и виправя евентуални гришки за хасноРуского Керестура, нєдавно на своїм блоґу вательом. Першираз можебуц понукнє даяке пообявел упутство за инсталованє рускей тастагришне слово, алє з часом гришки будзе вше метури на Андроид телефонох. И попри тим же нєй. Окрем того словнїка, требало обрациц увагу и руска тастатура стандардизована и исновала на розпорядок буквох, хтори кус вименєни у однояк така на Андроид телефонох, проблем бул у шеню на тастатуру за windows, понеже на мобилтим же розпорядок буквох на нєй бул по них телефонох тастатури менши, та и букви збитуглядзе на розпорядок буквох русийского язиМирослав Новта ши. Поведзме, буква „г” ше достанє кед ше кус ка, на хтори хаснователє у Сербиї нє звикли. длужей трима буква „ґ”, а букву „щ” достанєме Же би направел вименку, Мирослав з помоцу платформи кед длужей тримаме букву „ш”. – толкує Мирослав. „Ask any soft keyboard” дефиновал розпорядок буквох по Од ситуацийох у хторих би руска тастатура була найуглядзе на сербску тастатуру, и так олєгчал хасновательом пи- потребнєйша Мирослав визначує занятих у школи хтори санє по руски до телефону. тераз буду мац можлївосц уписовац годзини до елек– На сайту „Ask any soft keyboard” постої можлївосц ин- тронского дньовнїка и зоз мобилних телефонох, тиж є сталованя гоч хторого язика, та сом пришол на идею уруциц потребна и за виполньованє даєдних урядових докуменнаш руски язик, алє зоз розпорядком буквох подобним як на тох, а годно и писац поруки або уписовац телефонски сербскей тастатури понеже зме на тоту шицки звикли. Було контакти зоз руску кирилку. Окрем упутства за инсталопотребне направиц и словнїк, а то сом зробел на тот способ ванє рускей тастатури, на блоґу же сом знял даскельо тексти по руски у електронскей форми http://novta.blogspot.com/ мож почитац и о историї зоз интернету, за хтори сом бул прешвечени же су лекторо- Руснацох. Ан. М. 28. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

НА НЄДЗЕЛЮ У НОВОСАДСКИМ СТУДИЮ „М”

ЮВИЛЕЙНА „РУЖОВА ЗАГРАДКА” Тогорочни 30. ювилейни Фестивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка” отрима ше на нєдзелю, 1. марца, у новосадским Студию „М” зоз початком на 19 и 30 минути, кед у голу будзе отворена вистава, а точно на 20 годзин почнє Фестивал, хтори ше будзе директно праношиц прейґ РТВ и интернет мрежи. У змагательней часци Фестивала буду виведзени 14 нови композициї, а нове того року тото же ше композициї виведу под шифру, та док тирва гласанє нє будзе ше знац же хто автор композициї, хто написал текст и хто розписал аранжман. Аж док ше буду преглашовац побиднїки дознаме хто авторе, а авторство будзе писац и на обявеним компакт диску, хтори ше подзелї после Фестивала.

У ревиялней часци того року ше направи ретроспектива трицец „Ружових заградкох” дзе буду виведзени 14 вибрани композициї, алє з новима аранжманами на забавни способ. „Ружова заградка” того року укаже же кельо младих интерпретаторох Руснаци маю, на сцени буду три оркестри, Вельки тамбурови, Народни и Забавни. У програми участвую коло 300 учашнїки, будзе то фестивал на паметанє, та кажде хто сце и може, най на нєдзелю, 1. марца, придзе до новосадского Студия „М” уживац у фестивалскей атмосфери, гласац за своїх фаворитох, бо ше гласац годно лєм у Студию. После Фестивала будзе орґанизовани и коктел. О. П-С.

УО ДРУЖТВА ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ

У ТИМ РОКУ ШЕ ОЗНАЧУЄ 50 РОКИ ОД СНОВАНЯ

У Новим Садзе, у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох, 21. фебруара отримана 3. схадзка УО Дружтва. То и дзень кед ше у швеце означує Дзень мацеринского язика та Схадзка почала святочно, зоз читаньом реферату о язику и писнями Сонї Папуґа, а потим ше робело по точкох дньового шора. Ирина Папуґа представела два числа мултиязичного часопису КОО „Нови мост”, у хторим вше зоз заступени и прилоги о збуваньох при Руснацох и зоз хторим Дружтво добре сотрудзує. После прилапйованя записнїка зоз 2. схадзки розпатрени активносци Дружтва медзи схадзками и констатоване же потераз шицки заплановани активносци и реализовани, а 25. фебруара Дружтво участвовало и на означованю рочнїцох Ґимназиї у Руским Керестуре. Тиж так и на Сайме кнїжкох у Новим Садзе, 5. марца будзе промоция виданьох Дружтва, на штанду виданьох на меншинских язикох. Понеже того року почина нова децения Програмних задаткох Дружтва (2020–2030), на основи члена 19 Статута Дружтва, континуитет и намаганя за преширйованьом и збогацованьом змисту роботи предлужени, а до Плану розвою и дїялносци Дружтва УО предложел активносци хтори ше у наступним периодзе буду одвивац у шлїдуюцих обласцох: преучованє и наукови обробок руского литературного язика, виучованє и унапредзованє руского язика и подзвигованє язичней култури, образованє и воспитанє кадрох, унапредзованє литературней дїялносци, защита и пестованє духовного скарбу, виглєдовацка робота у обласци руского язика, порушованє и унапредзенє културней дїялносци, робота секцийох и роботних целох Дружтва и членства, видавательна дїялносц Дружтва, медзинародна активносц и сотруднїцтво зоз другима орґанизациями и институциями.

18 РУСКЕ СЛОВО

На схадзки ше бешедовало и о ювилею Дружтва, 50 рокох од його снованя, та предложене и прилапене же би ше у рамикох того ювилею отримало 6. науково-фахови сход у децембру, же би ше розписало два конкурси, литературни за кратку руску приповедку и подобови на тему рускей народней традициї и сучасного живота, як и наградзело заслужни особи хтори допринєсли у розвою руского язика, литератури и култури, просвити и подобовей творчосци. Шицки програми и активносци Дружтва же би ше у 2020. року отримовало у рамикох спомнутого ювилею. О подробнєйших активносцох означованя ювилею члени Одбору ше ище буду радзиц. На схад зки прилапени и мешачни активно сци Дружтва у чечуцим року, а бешедовало ше и о конкурованю за финансийни средства хтори би могло до стац за роботу Дружтва. По сле схад зки отворена Вистава дзецинских подобових роботох зоз конкурсу Миколи М. Кочиша. Б. Х-Ц. 28. ФЕБРУАР 2020.

ФЕБРУАР 2020. рок ЧИСЛО 2

Агнета БУЧКО ПАПГАРГАЇ

РОЗГВАРКА З ТЕДОМ – Ознова зме на теметове, Як и при каждим приходу! – Тед, у нїм и ми сами през предкох хтори под нами. Вони бешедую о нас. – Я нє ту народзени! – Алє шицки цо були пред Вами ту! – Прешло вецей як сто роки! – Вони ище ту! Як цинї и як прах! – У Америки то иншак! Нєт прешлосци у праху! И я сцем знац хто сом тераз док сом нє прах. – Ниа, ту шестра Вашей баби! Здабеце на ню! И сами тераз, три крочаї пред гробом, ношице єй прах на себе. – И после вецей як вику? А кед запалїм швичку оцовей шестри, чи думаш же вона зна? – Ви знаце, Тед! – Гей, шицки су ту! Можебуц бим и сам буц ту. – Далєка Америка Тед! Далєка! И там далєко однєшеце прах предкох на своїх ципелох. – Яка душа розщипена и после вецей як вику. Любел бим буц тот прах! – И я, Тед! И я! Прах будземе! Хто зна яки нас витор розвеє и дзе? Прето, глїбоки наклон за жем и прах на хторим стоїме як крегки краткотирваци шпив позноєшеньскей птици знаюци же го уж наютре нє будзе. Одпутує до праху! Лєм, на хторим то просторе будзе, Тед?

28. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Стеван БРАДИЧ

Саша САБАДОШ

ЯСТОҐ

(Вибор зоз нєобявеного рукопису) 7

Стеван Брадич (Нови Сад, 1982) основни студиї закончел на Оддзелєню за компаративну литературу Филозофского факултета у Новим Садзе. Дипломи мастера здобул на универзитетох у Новим Садзе и Стокголму. Докторовал на Оддзелєню за компаративну литературу у Новим Садзе. Пише поезию, есеї, прикази и критику, преклада з анґлийского язика. Обявел студию Simulacija i gastronomija: režimi čulnosti i aspekti identiteta u poeziji Vojislava Despotova (Беоґрад, 2012) и збирки писньох U kotlarnici (Нови Сад, 2013) и Na zemlji (Беоґрад, 2017). Студия Studija Nemogući zavičaj: režimi čulnosti u pesništvu Miloša Crnjanskog (Шабац, 2020) видзе з друку початком того року. Заняти є як доцент на Оддзелєню за компаративну литературу Филозофского факултета у Новим Садзе. Як госцуюци викладач тримал семинари на универзитетох у Чикаґу, Стокголму, Никозиї, Аликантеу и Бамберґу. Бул стипендиста фондациї Фулбрайт, Шведского института и Републики Сербиї. Член є ушорйовацкого одбору часописа Златна греда и портала за литературу, филозофию и дружтвену теорию Ризом. Жиє у Новим Садзе.

ЯК ПОТАРГАНЕ ЛЇСЦЕ

док пишем нє годзен сом виприповедац приповедку як даєдни други поетове можебуц би требало, бо видзим як приємно провадзиц слова док ше шорую єдна за другу у якимшик видуманим рядошлїду ствари приходза змирено и нараз ци ше видзи же люштавосц припитомена або же ше на концу заплєту наисце може случиц преобрат пририхтовани длуго медзи подобами цо возбудзено бешедовали у просцениюме алє мнє яґод кед би нє ишло и вше кед пробуєм место приповедки настанє лавина сликох як здогадованє без початку лєбо смисла на дацо цо ше нїґда анї нє случело и видзи ше ми же так поставам баржей место як дїя баржей простор як приповедка розришени од обовязки же бим гоч кому обгрунтовйовал свойо подвальованя алє кеди ше цошка случує най войдзе най ше змесци у тим язику єст места за шицких

ФОРҐОВ ШВЕТЛОСЦИ

уходзиш до мнє и розкладаш ше як шатор з глїбоку цмоту нє розумим як бим це могол прилапиц алє ши тераз уж ту твойо безсмислово туристи шейтаю ше по улїцох твардоглаво глєдаюци сувенири стварносци камень горуци диханє просто печаце з другого боку викукує кудлата радосц паметам писок на хторим зме ше змагали у освойованю младосци шицко було у нєшоре и розлични фалати живота ше нє так лєгко уклапяли медзи собу як висц з того лавиринта у нїм шерцо у нїм заграда за пореканє 2

ПЛЇВАЧ

зоз стварами лєгчейше вони ту аж и кед скапаю їх множество годно утвердзиц у якихшик громадох розошатих ту и там алє заш лєм ту спомедзи пальцох хтори ше тиж розсипую як дотики у блїщацей цмоти и прейґ розголєного цела (Зоз сербского язика преложел Саша Сабадош)

20 РУСКЕ СЛОВО

28. ФЕБРУАР 2020.

O ГАРМОНИКАШОХ Ище док сом бул хлапчиско, патраци константно слики гармоникашох на „ти-ви” здобул сом якиш дзецински упечаток гармоники як ефикасного оружия и гармоникаша як якогошик Рамба тутейшого Без страху, нєвагаюцого и фанатично вирного ЗАМ продукциї лєбо якейшик ЗАМ-у подобней солдатески одсуства смаку, як цо бизме поведли, випнути квазиинтелектуалци. А гевти борци з дзешец килоґрамами чежку терху на плєцох давно уж покошели з найнїзшима страсцами натрапени души пригородских обрацачох волох на рожню, шоферох наглей норови и локалних обивачох будкох глїбоко прешвечених до велькосци свойого мафияшства док нацагую руку за предїл под мини-сукню даєдней з младих панї з перифериї цо жадаю голєм по центер доруциц кед уж нє и вонка з тей преклятей провинциї. Прето, гармоникаше, героє, на борбени положеня и до бою з мерзеним ди-джей нєприятельом!

Марина ХОМА

МАЦ лухай. Чуєш диждж? Гора го удихує як кед би воздух нє исновал и як да древа у лєше помру без потокох води хтори ше злїваю по їх превельких кореньох. Лїсце го чувствує на окремни способ. Моцнєйши капки го гласкаю, покля го тоти чежши нєзадзбано тлучу. Каменї цалком мокри, а жем мутлянка, порихтана же би ше по нєй правели крочаї малих и вельких єствох. Гора диха вше глїбше успана зоз звуками дижджу, покля єй у єдней хвильки прегласна писня птицох нє претаргнє сон. Шнїла же є цошка инше, же єй тло вецей нє єй и же є вецей нє своя. Була чийошик власнїцтво, опустошена. Єй дакеди прекрасни фарби, полни живота, тераз були бляди и єй страни. Нє знала же цо ше то збуло. Якишик нови живот у нєй роснул и место же би була щешлїва, єй цело одбивало же би було мац якейшик иншакей, но-

28. ФЕБРУАР 2020.

вей природи. И далєй мала жем, рошлїни хтори рошню зоз нєй, з часу на час чвиринканє птицох, алє то вецей нє була вона. На силу єй додзелєна улога хтору нїґда нє жадала, нагнали ю же би народзела дзецко хторе нє сцела, а тото хторе мала, єй одняли. Подумовала же, можебуц нє була досц добра лєбо красна, алє ше єй нїяк нє поспишовало пренайсц причину же прецо заслужела буц розрита и напаствована. Барз ше жадала пребудзиц, же би ю дацо ущипло и же би похопела же лєм шнїла и кед ше пребудзи же би могла предлужиц прекрасни живот на яки научела, без шлїдох вельких талпох и машинох у своєй жеми. И пребудзела ше. Шицко було исте як и пред тим, чвиринканє птицох, благи диждж цо гласка лїсце, дих лєса цо ше помали будзи. Лєм крочаї уциснути до блата нагадали пременку.

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Стеван БРАДИЧ

Саша САБАДОШ

ЯСТОҐ

(Вибор зоз нєобявеного рукопису) 7

ЯК ПОТАРГАНЕ ЛЇСЦЕ

ФОРҐОВ ШВЕТЛОСЦИ

ПЛЇВАЧ

20 РУСКЕ СЛОВО

28. ФЕБРУАР 2020.

Марина ХОМА

28. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 21

Сашо ПАЛЄНКАШ

ШАХ „Панє! Пребачце, може єдна партия шаху?” – озвал ше старик. Пан у драгих шматох, под крашнє увязану машлю у моменту як ше обрацел ґу гласу, зопар подобно облєченого чловека, лєм скоро дупло векшей тїлесней маси и вельо шалєншого погляду, даваюци му благи сиґнал же шицко у шоре. „О, дїдку! Нє видзел сом вас же ту шедзице” – нє дал ше збунїц крашнє поприберани пан. „Партию шаху? Чом нє... Длуго сом нє бавел” –бранєл ше крашнє поприберани пан. „Нїяки нє проблем! То и я нє даяки бавяч. Алє прихибело ми процивнїкох...” – симпатично ше ошмихнул старик даваюци до знаня крашнє поприбераному панови же то буду лєм пар минути одняти з цалого його дня, а старикови то будзе радосц аж на страх. Одбавели вони тоту партию и крашнє поприберани пан победзел. Поруковали ше и з ошмихом розишли, алє и з нєдовирийом у глави крашнє поприбераного пана – чи го старик наисце пущел же би победзел? Нє випатрало так. И бависко нє було таке лєгке. Но, алє нє хиба. Тераз ма други обовязки хторим ше треба пошвециц. Прешли два днї, кед на крашнє поприбераного пана скричал уж познати глас. Гевтот исти старик го знова поволал на ище єдну партию шаху. Фино поприберани пан попатрел на годзинку, потим цошка шепнул громади од чловека хтора го провадзела и указал цошка з руку у процивним напряме, та ше придружел старикови на лавочки на хторей уж була шаховска табла зоз поставенима фиґурками.

Потирвали тоти бавеня шаху скоро даскельо тижнї. Старик нє бул порядно на лавочки, алє даґдзе кажди други-треци дзень приходзел. Резултат у побидох бул цесни. Обидвоме бавяче були єднакого квалитету, а нє були порадзени же кельо партиї буду бавиц. Но, алє, так раз крашнє поприберани пан под час бависка попатрел на старика, та ше му опитал: „Уж єден длугши час ше ту стретаме и бавиме тот шах. Знаш, ти вообще же хто я, старику?” Старик нє знїмаюци погляд зоз шаховскей табли и роздумуюци о шлїдуюцим поцагу лєм кратко одвитовал: „Знам”. Крашнє поприберани пан ше полузбунєто ошмихнул у смислу „га, добре вец”. А вец после кратшей паузи, озбильно попатрел на старика, та ше му опитал: „А хто же ти старику?” Старик и далєй зоз поглядом и думками глїбоко на шаховскей табли лєм кратко одвитовал: „Я? Ге, ге, ге, я нє таки важни... О! Пала, пала! Шах!” Крашнє поприберани чловек врацел погляд на шаховску таблу, ошацовал ситуацию и поцагнул краля же би вишол зоз шах позициї. „Кед зме уж тельо партиї шаху вєдно одбавели, думам же би було на месце же бим знал же хто ми процивнїк. Нє складаце ше?” – инсистовал крашнє поприберани чловек. Старик и далєй зоз поглядом на табли ше зоз полушпивлївим гласом сциха озвал: „Ти би наисце любел знац же хто сом? Га добре. Я твой атентатор”. Крашнє поприберани чловек ше ошмихнул з нєдовирийом: „Атентатор? Ти ме сцеш забиц?” Старик ше лєм благо ошмихнул: „Ге, ге, ге. Нє панє. Я це уж забил”. Крашнє поприбераному чловекови оддихло: „Аааа, бешедуєце о шаху! Похопюєм метафору!” Старик першираз под час тей розгварки попатрел на крашнє поприбераного пана, а вец врацел погляд на шаховску таблу: „Нє. Бешедуєм о тебе. Фиґурки з хторима бавиме премасцени зоз барз моцним отровом и ти такой умреш.” Крашнє поприберани чловек ше заозбилєл, а вец знова през шмих: „Та дай, цо ше зо мну шалїш?! Га, и ти пипаш тоти фиґурки! Оуууу, добри ши комичар!” Старик на ньго ознова попатрел. Тераз дакус длужей и дакус озбильнєйше: „Озбильни сом. Ти умреш, а зоз тобу и я. Твоя шмерц важнєйша як мой живот, и я як професийни атентатор пристал на тот найвекши задаток у моєй кариєри. Отров барз моцни, алє нє функционує такой. Треба го порядно уношиц єден одредзени час, а вец лєм нараз звлада цали орґанизем, и шмерц сиґурна и швидка. Шах-мат!” Крашнє поприберани чловек лєм нараз пребляднул. Обрацел ше на громаду од чловека хтора стала даскельо метери далєй, и у моменту же ше озве – обидвоме спадли мертви. На лавочки остала лєм шаховска табла на хторей обидвоме кральове були звалєни, док шицки други фиґурки стали на своїх местох – „прежили”.■

Число ушорела Олена Планчак-Сакач, подобово прилоги Коля Обровски

22 РУСКЕ СЛОВО

28. ФЕБРУАР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” ОЗНАЧЕНИ ТРИ РОЧНЇЦИ

ЗАЧУВАЦ НЇТКУ ҐИМНАЗИЙСКОГО ОБРАЗОВАНЯ ПО РУСКИ У Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, 25. фебруара означени три рочнїци рускей Ґимназиї, як и Дзень мацеринского язика – 21. фебруар (понеже у тот час школа нє робела пре ґрипу). То тиж була и промоция школованя у керестурскей штреднєй школи, односно Ґимназиї на руским язику школяром осмей класи

трох рочнїцох Ґимназиї на руским язику – 75 рокох першей Ґимназиї основаней 25. фебруара 1945. року, о другей хтора почала робиц 7. септембра 1970. и о трецей хтора обновена 1990. року на поволанку домашнєй Школи, викладанє отримала профе сорка педаґоґиї и секретар Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа зоз Нового Саду. Спомнути рочнїци ше находза у Календаре важних рочнїцох Дружтва у 2020. року. Спред домашнєй Школи го сцинску привитала профе сорка руского язика Каролина Джуджар, а на означованю рочнїцох були школяре руских оддзелєньох Ґимназиї и осмей класи основней школи, як и дзепоєдни наставнїки. Бешедуюци о важносци спомнутих рочнїцох за образованє на руским язику, та пошлїдково и за пестованє и чуванє националного идентитету нашей заєднїци на тих просторох, Папуґова почала од дружтвених условийох у хторих отворена перша Ґимназия по войни, „док ище у далєкосци одгуковали детонациї закончуюцих боброх у Народноошлєбодительней войни”. Визначела потим и найглавнєйши особи зоз нашей и ширшей заєднїци хтори оможлївели и найвецей ше закладали за отверанє рускей ґимназиї, на вибор народного руского язика за наставни, на анґажованє перших професорох векшином з нашей заєднїци, на обезпечованє просторних и других наставних условийох итд. З новим орґанизованьом основного образованя школского 1948/49. нїзша ґимназия у Руским Керестуре престала робиц и обєдинєла ше до осморочней основней школи на руским язику хтору закончели велї керестурски ґенерациї. До отвераня терашнєй Ґимназиї, як штирирочней штреднєй школи на руским язику у Руским Керестуре, пришло 7. септембра 1970. року, алє як оддзелєня Ґимназиї „Жарко Зренянин” з Вербасу. Папуґова як єдна з

28. ФЕБРУАР 2020.

вредних актерох у борби за тоту нову Ґимназию пошведочела о упартосци и витирвалосци визначних людзох же би ше тото витворело. Пре нєдостаток просторних условийох (кабинети и физкултурна сала) Ґимназия отворена як оддзелєнє вербаскей, алє нашо предняки нє одступали и виборели ше за вибудов терашнього будинку Школи у Руским Керестуре хтора отворена 1976. року. Пре реформу образованя ґимназиї нєодлуга були утаргнути, та були у других формох и у Образовним центре у Керестуре тиж на руским язику, же би од 1990. року знова були врацени як ґимназиї, та и наша на руским язику як єдинствена на швеце. На концу свойого викладаня хторе пририхтала зоз своєй дипломскей роботи закончуюци студиї педаґоґиї, Ирина Папуґа визначела прецо була важна ґимназия на руским язику. Найважнєйше же вона виполнєла пражнїну у образовним процесу од предшколского по факултетски уровень и образовала фахово руски кадри. Папуґова потим поволала присутних школярох же би ше уписали до рускей ґимназиї уж идуцого школского року, же би так и вони чували и нє претарговали тоту 75-рочну нїтку нашого ґимназийского образованя. Викладанє провадзели и фотоґрафиї и слайди зоз спомнутей роботи Папуґовей так же школяре з увагу провадзели тоту подїю. На концу програми у мено Дружтва за руски язик Папуґова подзелєла 28 награди керестурским школяром рижних ґенерацийох и дзепоєдним наставнїком, та и наставнїци до Канади, хтори участвовали на литературноподобовим Конкурсу „Микола М. Кочиш”, хтори Дружтво реализовало у прешлим школским року.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ДР ИВАНУ БУДИНСКИ

ПЕТНАЦРОЧНА ФАСЦИНАЦИЯ З ПЕРГАЧАМИ

Пише: Андреа МЕДЄШИ

У ВЛАСОХ ГО НЄ НАЙДЗЕЦЕ Твердзенє же од пергачох треба сцекац же би нам ше нє замервели до власох – мит, понеже, як толкує Ивана, пергаче ше ориєнтую з помоцу ехолокациї. Тота система ориєнтованя нательо прецизна же пергач єдну власу реґиструє як окремни обєкт пре хтору меня свой напрям рушаня, та можлївосц же ше залєци до наших власох – нїяка.

24 РУСКЕ СЛОВО

За пергачох вяжеме велї мити и погришни твердзеня – же ше можу замервиц до власох, же цицаю крев, же кусаю, а за чувство страху од пергачох хторе нам прейдзе през цело кед их збачиме, можеме „подзековац” и рижним горор филмом о Дракули. За розлику од векшини нас котри таки животиньки керуєме, Ивана з нїма уж 15 роки одушевена

иолоґ, Ивана Будински, родом з Руского Керестура, одмалючка любела природу и животинї. Знала же будзе преучовац даєдну ґрупу цицарох, а одлука же би то були пергаче, „спадла” ище у Ґимназиї, як гвари, цалком случайно. Основни и мастер студиї биолоґиї закончела на Департману за биолоґию и еколоґию на Природно-математичним факултету у Новим Садзе, а нєдавно одбранєла докторску дисертацию на Биолоґийним факултету Универзитету у Беоґрадзе. – Кед сом у другей класи Ґимназиї була у Петници на семинару биолоґиї, писала сом предкладанє за лєтнї проєкт же бим виглєдовала видри у околїску Петници, медзитим, место того проєкту, предложели ми же бим зоз студентами биолоґиї пошла на терен на Беляницу (гора у восточней Сербиї), хтори найвецей робели зоз пергачами. И попри тим же сом о пергачох нє знала абсолутно нїч, нєодлуга настала велька любов ґу тим животиньом, а тиж и ґу восточней Сербиї. Два тижнї зме були на терену хтори бул досц интензивни, бо зме робели вноци и пополадню, а спали до поладня. То було

єдно барз интересантне искуство, почувствовала сом блїзши контакт зоз природу понеже сом першираз пребувала у горох, першираз спала у меху за спанє у горяцким доме, итд... На тим терену сом, мала нагоду през руки ,,препущиц” вецей як половку од шицких файтох пергачох хтори жию у Сербиї и подознавац вельо интересантни ствари о нїх – приповеда Ивана. ДИЛЕМА ОСТАЦ ЧИ ПОЙСЦ? По сле закончених основних и мастер студийох биолоґиї на Департману за биолоґию и еколоґию на Природно-математич ним фа кул те ту у Но вим Сад зе, Ивана ше уписа ла на докторски судиї, же би предлужела зоз виглєдовацку роботу. Як и велї млади и амбицийни студенти, роздумова ла студиї предлужиц у иножемстве, мед зитим, кед єй понукли роботне ме сто на Институту за биолоґийни виглєдованя „Синиша Станкович” у Беоґрад зе, дзе и тераз роби, дилема нєста ла. – На докторских студийох, попри стандардних покладаньох испитох, мала сом 28. ФЕБРУАР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

обовязку ходзиц и на терен, зберац податки и материял за ґенетичну анализу, за хтору ми требал фалаточок скори зоз кридла хтори сом животиньом брала на терену зоз ножиком за биопсию. Животинї пре тоту процедуру нє були покалїчени, и такой були врацени до природи. Длуго сом чекала же бим започала роботу у лабораториї, понеже зме теди у периодзе од двох рокох мали проблеми зоз финансованьом на державним уровню, та ше прето робота дакус оддлужела – толкує наша собешеднїца. Ивана под час докторских студийох доставала велї награди, стипендиї рижних компанийох, участвовала у националних и европских проєктох, член є трох роботних ґрупох у рамикох EUROBATS-a, а по ERASMUS+ програми мобилносци препровадзела пол рока на Универзитету у Напулю на оддзелєню за применєну еколоґию, и у Барселони у Природняцким музею у Ґранолєрсу у ґрупи за виглєдованє пергачох. О искустве хторе здобула, и упечаткох зоз тих путованьох, Ивана предлужує: – На обидвох студийних пребуваньох сом була як виглєдовач, дзе сом робела на шейсц розличних проєктох хтори вязани за виглєдованє пергачох. Тоти проєкти були вязани за еколоґию и термореґулацию пергачох, як и виглєдованя зоз применєней еколоґиї и конзервациї пергачох. На обидвох пребуваньох сом учела нови методи и робела на файтох пергачох зоз хторима сом у Сербиї мала менєй искуства. Окрем нових знаньох, вшелїяк ми знача и нови здобути контакти, а тиж вельке искуство видзиц як виглєдованя функционую у державох хтори нє тельо финансийно огранїчени як ми. РЕГАБИЛИТАЦИЯ – ОД СОВИТУ ПО ХРАНЇТЕЛЬСТВО Будинскова єдна спомедзи даскельо особох у Сербиї хтори робя регабилитацию

28. ФЕБРУАР 2020.

пергачох. На поволанку гражданох Ивана виходзи на терен же би помогла покалїченим животиньом. Дакеди досц упутиц лєм пар совити збунєним гражданом прейґ телефона, дакеди пергача досц лєм накармиц и напоїц, а дараз им помогнуц анї нє мож. Попри роботи Ивана активна и у орґанизованю манифестацийох за популаризованє науки як цо „Ноц виглєдовачох” и „Медзинародна ноц пергачох”, на хторей ше людзом пробує приблїжиц тоти животинї и розбиц предрозсудки. Попри успихох у фаху, Ивана свидома и важносци здравя та ю уж даскельо роки интересує „trail” бежанє (технїка бежаня по горох), а у тей хвильки ше пририхтує и за маратон „по ровним”. Ходзи бежац три раз до тижня, а кед найдзе часу, два раз до тижня одроби и тренинґи моци. Окрем бежаня люби и горяцтво, та у густим розпорядку патри найсц часу и за єднодньову, або викенд туру до горох. Скорей ше активно занїмала и зоз спалеолоґию, односно виглєдованьом пещерох, алє, як гвари през франту, ище и за тото наисце нєт часу. ■

ЦО НЄ ЗНАМЕ О ПЕРГАЧОХ? Пергаче у Сербиї защицена файта, а нє барз познате же нє правя людзом чкоду . Напроцив, єдза инсекти, нє знїщую будинки до хторих ше населюю, нє знїщую як миши и патканї, ридко кеди укуша, а и теди нє преноша обераци хороти. Но, при людзох страх од тих животиньох иснує, а у директним стретнуцу з нїма, настава и панїка. – Людзе маю нєосновани страх од тих животиньох. Пергаче ше нє замотаю до власох и нє нападаю людзох. Кед улєца до хижи або квартелю, вони ше злєкню баржей як людзе. У таких ситуацийох треба загашиц шветло, отвориц облак або дзвери же би пергач могол висц. Пергач ше змири, „вискенира” простор, и углавним сам видзе так як и вошол – гвари Ивана.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (XXXIV)

ПЕЙДЗЕШАТ СПОСOБИ ЗА ПРЕДВИДЗОВАНЄ ХВИЛЇ Пририхтал: Микола ШАНТА

Природа нам дава велї знаки по котрих кажди чловек може лєгко предвидзиц хвилю. Тоти знаки перше упознали пастире, селянє, односно людзе, котри жили у природи, и були з ню повязани. Тоти знаки служели людству за познаванє и предвидзованєнє погоди, хвилї, през столїтия, а нєшка их велї учени людзе признаваю за правилни и правдиви Предвидзованє дижджу Брамушки надзвичайно роботни, вредни, а у брамушнїку „вре”. Маґарци рича частейше, як обично. Загоєни косци починаю болїц на тим месце, дзе були зламани. Когути махаю зоз кридлами, а кури барз знємирени. Мешац ма доокола себе „обруч”. Пси и мачки барз поспани и лєнїви, мачки барз любя спац коло огня. Пирє и сухе лїсце доокола мочарох ше скруцує. Риби ше бавя на поверхносци води. Мухи ше хпаю до хижи, досадзенши су як звичайно. Жаби нарату крекетаю по барох и яркох. Чарни кос (риґов) барз гласни и нємирни. Статок ше на пасовискох збива до єдней громади и з главами ше обраца процив витру. Страка наглас ґравчи. Атмосфера ше нєзвичайно пречисцує. Звук (глас) ше чує яснєйше и на векшей оддалєносци. Гуски и качки тиж гласнєйше ґаґаю. Лампи и швички горя цмейше. Дим ше швидко дриля зоз комина. Хмари у форми габох предвидзую же найпознєйше, о два днї будзе дижджу. Слунко пред заходом бляде. Зоз каналу ше шири моцни смрод. Велї рошлїни ше нагинаю ґу жеми, а квитки ше завераю.

26 РУСКЕ СЛОВО

Кед ше приблїжує буря, ґовлї вилєтую зос мочарох на суху жем. Павуки бегаю по мурох. Пред вечаром мож видзиц желєни жаби (канї). Ластовки лєца нїзко попри жеми. Гушлї, и други музични инструменти нє маю таки чисти звук як другираз. Витор ма „тупи” звук. Страки ше збиваю по гнїздох. Дим ше „сцелї” по жеми. Предмети хтори у далєкосци, видно блїжей як другираз. Предвидзованє красней хвилї Пергаче лєца позно вноци. Рижни файти хробачкох лєца позно ноци. Жайворонки (шковранчки) лєца високо и длуго шпиваю у воздуху. Мешац ясни. Дим з комина виходзи просто до воздуху. Гоч хмарно, нєбо ше почнє рано позно розяшньовац. Гвизди на нєбе швица яснєйше. Шаркань з паперу мирно лєци у воздуху. Слунко на заходу червене. Предвидзованє пременкох Реуматични болї ше змоцнюю. У лєсох гучи. Людзе ше поносую же их болї глава. Слунко червене виходзи. 28. ФЕБРУАР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

Предвидзованє жимнєйшей хвилї Рижни мали пташки прилєтую блїзко ґу облаком. Огень гори ясно, а то знак, же ище длуго будзе сухо. „Знаки за пояшньованє погоди зберало людство од кеди лєм ше находзи на тей жеми и зос нїх кажди наш господар и тераз дома чи на салашу вше може предвидзиц погоду, чи єй пременку.” (Народни календар за 1941. рок, боки 122–123) СПОМЕН ВИЧНИ КЕРЕСТУРСКИ Приношиме скрацену, за польопривреднїкох актуалну часц керестурскей хронїки яку друковал Гнатюк, уважени етноґраф галицки и вельки приятель бачванско-сримских Русинох, а достал ю од М. Туринского з Бачинцох. Исту дополнюєме з хронїками Я. Ерделя, жителя дюрдьовского, о. др Р. Миза, др Дю. Гардия, М. Балїнта и других. Роки: 1746. Кед почали селїц. 1747. Керестур населєни. 1751. Контрак достали у Керестуре. 1772. Почали церкву правиц. 1777. Бул сухи рок, статок гинул. 1784. Доправели церкву и пошвецели ю. 1813. Вода велька була. 1816. Теметов пошвецели. 1821. Дзвон вельки привезли. 1830. Тварда жима була, теди криж привезли ґу церкви. 1834. До Петровцох селєли. 1836. Колера перша була. 1844. Копчаи умар. 1846. Турню оправяли з бакром. 1848. Буна ше зорвала у Мадярскей. 1849. Була шашка. 1860. Шнїгу нє було. 1851. Почали винїци садзиц на Брестовцу. 1853. Два бурї були – 7. юлия, єдна на 7 годзин рано, друга на пол ноци. 1856. Вода пришла. 1859. Церкву правели при Водици. 1661. Новтаруша вигнали Салая. 1863. Сухи рок бул, луки ше нє кошело. 1865. Велька курнява була, шнїг вельки бул, людзе нє могли з хижох повиходзиц од 10. до 20. фебруара. Истого року побило жита, а теди було вельо миши и герчки. 1866. Шнїгу нє було тот рок з Прайзом война була. 1869. Падал диждж цали рок (за три роки падал). 1870. Вода була. 1871. Ище векша вода була. 1872. Уж преходзела вода, насушели риби пейсцсто мажи, тот рок 28. ФЕБРУАР 2020.

почали вельки беґель копац. 1873. Бирова Гудака вицагли за власи з валалскей хижи на Вельку ноц треци дзень, а вецка позаверали 37 хлапцох до Зомбора, и катонаци ту були 6 мешаци. Того року була колера. 1875. Почали церкву мальовац. 1876. Закончели мальованє церкви. Жем зогнали у Керестуре (комасация). 1877. Маюр правели на Пейтлю, почали рискашу шац. 1878. Австрия одняла Босну и Герцеґовину. 1880. Тварда жима була. Того року велька буря була на Илиї, филїповску турню зруцело. Овоц два раз квитла, єшень була длуга, гирмело барз пред пущаньом на три днї. 1886. Почали беґель копац на сейкох (Ерделї); того року забили Ферка Папа и Михала Радю. Нє знали ше же хто. Жима була од Миколая до 16. януара, а 26. януара шнїгу вельо нападало. Истого року гвизди падали и на сто нараз, и то ше волало метеор. На Дзуря, 23. априла, шнїг падал. 1888. Нападал шнїг на Митра. Тот рок добри бул на зарно. 1889. Три бурї були до тижня кед ше овси кошело. 1890. Вєшенї нападал шнїг 13. октобра першираз и други раз 1. децембра. 1891. Винїци помарзли вєшенї, кед требало закривац концом октобра мешаца. Тот исти рок добре зродзело жито, а цена була 10 и 11. фор. 1893. Яраш подзелєли, церкву мальовали, иконостас злацели. Того року овса нє було, и нє вшадзи ше кошело. ПОГЛЯД НА КЕРЕСТУР ЗОЗ ГАЦИ НОВОГО БЕҐЕЛЯ 1895. Каменєц падал при кулянскей драги. Вєшенї вельо миши було и жито попасли до чарней жеми, вец пришли вельки витри ґу яри и жита вигинули, лєм даґдзе-даґдзе було видно жита. Хто пошал ярец, мал барз вельо ярцу, а хто нє пошал, та и кукурични хлєб єдол, кед нє мал старого жита. Кукурица ше барз зродзе-

ла. Ярец малу цену мал 3 форинти метер. 1897. Крумбух ше правел и нови нумери зме достали. 1900. Годзину нову положели до турнї. 1901. Жима велька була, шнїгу мало було. Вельки дзвон принєшени. 1903. Нова школа державна ше правела. 1904. Велька суша була влєце и того року мало кукурици було, а кукурица коштала 8 форинти за метер. Истого року правели капеланию и дзияковню. 1905. Вельо дижджу було вєшенї кед ше жито шало. Шало ше го лєм до блата и барз добре зродзело. 1906. Церква ше розбивняла. 1907. Вєшенї, кед требало жито шац, барз була велька суша и жита нє посходзели аж на „Пущанє”, и добре ше зродзело, лєм кукурици мало було. Жито ше предавало по 12,50 и 13 форинти за метер. 1908. Вєшенї нє було дижджу, а жита ище на Миколая нє були посходзени. Того року вельо вина зродзело, мож го було купиц по 5, 6 або 8 ґрайцари. Жита мало було, по 8 метери по ланцу, а цена була 14 форинти. Кукурици ше вельо зродзело, по 20 метери по гольту зоз чуткама, и цена була по 3 форинти и 20 ґрайцари. 1909. Єшень була добра за жита и добре посходзели. 1910. Панску качму правели за 16 езри и 100. Лиси Янко бул биров и Арнолд новтаруш. 1912. Вербаску цукрову фабрику правели и у нас цвиклу такой садзели. И Червинску цукрову фабрику теди почали правиц. Школу при церкви правели, правело ше и калдерму. 1913. Ґабор Гомза першу службу служел у Керестуре. Калдерма до Кули готова. Омнибус почал вожиц. Телефон до Керестура положени. 1914. Вибухла война, руковали од 21. рока до 40. рока. На Сербию рушела Мадярска, Нємецка, Болгарска... Того року положени штири ґранитни крижи на штири конци валала.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com

IN MEMORIAM

ЛЕЛА ДЇТКО (1963– 2020)

Вовторок, 18. фебруара, на вуковарским новим теметове Дубрава, на остатню драгу випровадзена Лела Дїтко (1963–2020). После длугей и чежкей хороти, Лела Дїтко умарла 15. фебруара, у 58. року живота, у шпиталю у Осиєку. Лела Дїтко народзена 3. януара 1963. року у Вуковаре у Горватскей. Основну школу закончела у Вуковаре, як и стредню економску, а Економски факултет закончела у Осиєку. Лела Дїтко робела як наставнїца у економскей школи у Вуковаре, була длугорочна предсидателька Ради рускей националней меншини Городу Вуковар, член предсидательства КУД-а Руснацох Осиєк и барз вредна активистка у

културним живоце Руснацох дзе охабелa глїбоки шлїди у своєй роботи. Од Лели ше, попри єй блїзшей и ширшей фамелиї, одпитали колеґове и колеґинї зоз школи, представителє Радох и Представнїкох рускей националней меншини з наших местох, Союзу Русинох РГ, наших културних и културно-уметнїцких дружтвох и вельочислени приятелє и школяре. Обряд хованя окончели штирме священїки: о. Владимир Маґоч, о. Владимир Седлак, о. Любомир Стурко и о. Михайло Режак, а обряд зоз шпиваньом проведзели шестри Василиянки з Осиєку. Лела за собу зохабела мацер Меланию Пап, синох Мирона и А. Балатинац Николу, и супруга Мирослава. Вичная памят!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. фебруара занавше ме зохабела моя мила супруга

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. януара 2020. року занавше нас напущела наша мила шестра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. фебруара наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами

ВЕСНА БАЛЇНТ (1956–2020) Спочивай у вичним мире, мила шестричко, най це ангели чуваю. Занавше ожалосцени шестри Иринка, Златка и брат Дюра з фамелиями

ВЛАДИМИР ПАПУҐА (1936–2020) з Вербасу Красни памятки на ньго навики будзе чувац Лїля Горняк з фамелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. фебруара наполнєли ше 40 днї як нас зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо, прадїдо

ОЛЯ ДЖУДЖАР народзена Боклахарич (1950–2020) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР ПАПУҐА (1936–2020) з Вербасу

З любову и почитованьом найкрасши памятки на 48 роки заєднїцкого живота навики будзе чувац супруг Янко Спочивай у мире Божим!

Пошол ши так нєсподзивано. За тобу остал вельки смуток и боль... З любову и почитованьом, найкрасши памятки на тебе буду чувац супруга Веруна и дзеци Владимир и Весна зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. марца наполня ше 40 днї як нас у смутку зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. фебруара наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел и преселєл ше до вичносци наш мили брат и бачи

ЯНКО ТОМА (1951–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Нада, син Роберт, унуки Стефан и Филип Спочивай у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДО ПАПУҐА (1936–2020) з Вербасу Памятку на його доброту и благородносц вично буду чувац – брат Юлин зоз супругу, дзивку Славку и сином Звонимиром; шестра Мария зоз супругом Янком, сином Владимиром и Славком зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

28. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли шейсц мешаци од шмерци мойого милого брата

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара наполнєли ше 7 роки як нас занавше зохабел мой мили супруг

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО (1943–2013) з Руского Керестура Красни памятки на його милу подобу будзе чувац його супруга Ката Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара наполнєли ше 7 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

ЙОАКИМА ДУДАША – КИКА (1949–2019) з Нємецкей

Сходи и розходи. Розходи и сходи... Так було роками потераз. Розход и... боль и памятки. Нажаль, так и тераз. Дзекуєме ци за твою любов и доброту. Брат Славо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. марца наполня ше 20 роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО (1943–2013) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на це у своїх шерцох навики чуваю – дзивка Миряна, жец Александар и унуки Александар, Стефан и Валентина Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

ИРИНА МОЛНАР народзена Хованєц (2. V 1933 – 15. II 2016)

МИРОНЬ БУДИНСКИ (1930–2000) з Руского Керестура Вично це чуваме у наших шерцох. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. фебруара 2020. року на- Дня 15. мая 2020. року наполня полня ше двацец дзевец роки як ше двацец дзевец роки як нас нас зохабел наш мили зохабела наша мила

ДЮРА МОЛНАР (9. VI 1928 – 8. III 1999)

з Дюрдьова Час преходзи, а Ваша мила подоба остава у наших шерцох. Памятку на Вас чуваю дзивка Геленка зоз фамелию и син Звонко зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. марца наполня ше 25 роки як нас зохабела наша мила мац

OGLA[OVANW ЯНИ ШЕПИНСКИ (1991–2020)

СЛАВИЦА ШЕПИНСКИ народзена Колевска (1991–2020)

Памятку на нїх навики буду чувац дзивка Йована и шестра Славица Спочивайце у мире Божим!

28. ФЕБРУАР 2020.

МАРИЯ ГАЙДУК (1920–1995) з Руского Керестура Кажди дзень ши у наших думкох. Дзивка Марча и унук Милан

021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com

Мили мой пайташ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ВЛАДИМИР ОЛЕЯР (4. IX 2003 – 9. II 2020) з Коцура Пайташох мож мац вельо, алє як мой покойни тато гварел – правих пайташох чежко найсц. Кед сом славел мой родзени дзень пред трома роками з пайташами и родичами, гварел мой покойни тато Ако, же себе добрих пайташох можем найсц. А ти бул у Коцуре, оцовщини моєй мацери, мой пайташ котрого сом почитовал и любел. И вше кед сом пошол до Коцура, любел сом це стретнуц и побешедовац з тобу. Бул ши младши одо мнє, алє то нам нє завадзало. На Фейсбуку сом видзел тоту страшну вистку. Нє могол сом вериц тим словом, волал сом двох пайташох най ми поведза же то нє так, алє на вельку жалосц, нє була нїяка нєприкладна франта, алє боляца правда же це нєт вецей... Гайзибан це позберал, и тебе, и мойого другого пайташа Бориса. Вєдно сце пошли, мили мойо пайташе и охабели ваших найблїзших жаловац и плакац за вами. Тоту пражнїну нє годзен нїхто пополнїц. Алє нашо красни здогадованя на вас, нє може нам нїхто вжац. Жадам шицким цо це любели и почитовали вельо моци и довирия. Пришол сом це на твою остатню драгу випровадзиц, за нас шицких боляци крочаї ґу твойому гробу. Спочивай у мире Божим, мили мой пайташу. Будзеш ми хибиц и вше будзеш у моїм шерцу. Филип Футо зоз Швайцарскей

30 РУСКЕ СЛОВО

28. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. марца наполнєли ше пейц смутни роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба

ГЕЛЕНА ЦИРБА (1948–2015) зоз Шиду Єй милу подобу занавше буду ношиц у шерцу и чувац супруг Мирослав, син Мирослав, дзивка Наташа, нєвеста Єлена, жец Владимир и унучата Лука, Ана, Маруся, Елена и Надя. Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел: +381 21 487 46 02, 487 45 58, 487 42 62 ounz@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-451-1032/2020-01 ДАТУМ: 20. фебруара 2020. року На основи члена 6. пасус 1. Правилнїка о условийох реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини («Службени новини АПВ», число 6/17) и Правилнїка о вименки Правилнїка о условийох реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини («Службени новини АПВ», число 7/18), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок («Службени новини АПВ», число 54/19) и Ришеня покраїнского секретара за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, число: 128-031241/2016-1 од 28.11.2018. року, Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

КОНКУРС ЗА РЕҐРЕСОВАНЄ ПРЕВОЖЕНЯ ШКОЛЯРОХ ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2020. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок на окремним роздїлу Секретарияту за реґресованє превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини за 2020. рок у суми 183.000.000,00 динари. Средства наменєни за финансованє и софинансованє реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у медзигородским транспорту хтори каждодньово путую од места биваня по школу и назад.

ЛЮБИЦА НЯРАДИ (11. VIII 1923 – 28. II 1996)

ШТЕФАН НЯРАДИ (3. X 1922 – 4. XII 1991)

Памятки на вашу доброту и пожертвованосц чуваю вашо наймилши.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе * НАИХОДЗАЦОГО ВИКЕНДУ БУДЗЕ БАЛ КПД ,,КАРПАТИ” На соботу, 29. фебруара, у Ресторану ,,Краль” у Вербаше Вербаске КПД ,,Карпати” орґанизує бал. Уходнїци по цени од 1 000 динари мож купиц у просторийох Дружтва. За шицки додатни информациї обявиц ше предсидательови Дружтва Славкови Барановскому на число телефона 064/ 17 95 241. НА СОБОТУ И БАЛ КПД „ИВАН КОТЛЯРЕВСКИ” На соботу, 29. фебруара, у Доме култури, у Бикичу будзе отримани традицийни, а того року и ювилейни, 25. руски бал хтори орґанизує КПД „Иван Котляревски”. Окрем добрей вечери, напою и томболи, госцох будзе розвешельовац „Пицикато бенд”. Уходнїца за бал кошта 1 200 динари по особи. И КОЦУРСКЕ ЗДРУЖЕНЄ МЛАДИХ „КУМ” ОРҐАНИЗУЄ БАЛ Коцурске здруженє младих „КУМ” орґанизує Бал котри будзе отримани на соботу, 29. фебруара, у Пелетовей сали, у Коцуре. Цена уходнїци 1 000 динари, а госцох того вечара будзе розвешельовац „Кикирики бенд”. Додатни информациї мож достац при Меланиї Малийовей на число телефона 063/ 543 831 и Моники Гардийовей на 064/ 85 77 074.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 28. ФЕБРУАР 2020.

УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє прияви Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то општини и городи на териториї Автономней Покраїни Войводини. 2. Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїку о условийох реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у АП Войводини тоти: • число школярох штреднїх школох зоз подруча општини або городу хтори каждодньово путую од места биваня по школу, • релациї путованя, • ступень розвитосци општини або городу у Автономней Покраїни Войводини, яки утвердзени з актом Влади Републики Сербиї и • можлївосци финансованя з општинского/городского буджета. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ПРИЯВИ Прияви за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (з прилогами). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 20. фебруара 2020. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs. Подношитель прияви, ґу Прияви, треба же би приложел: • Прилог число 1 и 1а – Таблїчки о калкулацийох трошкох превоженя школярох штреднїх школох, • Прилог число 2 – Таблїчку з основнима податками у вязи з реґресованьом превоженя школярох штреднїх школох, • Прилог число 3 – Список школярох-путнїкох штреднїх школох у медзигородским транспорту у школским 2019/2020. року на подручу општини/городу, • Прилог число 4 – Финансийни план реґресованя превоженя школярох штреднїх школох у општини/городу з прецену потребних средствох за 2020. рок. Прияви ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом: «За конкурс – реґресованє превоженя школярох штреднїх школох», Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше их подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 17. марец 2020. року. Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Нєблагочасни або нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Резултати конкурса ше обявює на интернет боку Секретарияту. Додатни информациї у вязи з Конкурсом мож достац у Секретарияту на телефон: 021/487 46 02, 487 45 58 и 487 42 62. П. О. ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРА, Милан Ковачевич, заменїк покраїнского секретара

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел: +381 21 487 4876, 487 4268; 487 4241; Факс: +381 21 487 46 14 Ounz@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-451-1031/2020-01 ДАТУМ: 20.2.2020. року На основи члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини («Службени новини АПВ», число 4/17) и члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини («Службени новини АПВ», число 14/17) и Ришеня покраїнского секретара за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, число: 128-031241/2016-1 од 28.11.2018. року, а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок («Службени новини АПВ», число 54/19), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини ‒ национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ УСТАНОВОХ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ И ВОСПИТАНЯ, ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ И ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ НА ТЕРИТОРИЇ AВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2020. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок («Службени новини АПВ», число 54/19), и то за финансованє и софинансованє набавки опреми установох основного и штреднього образованя и воспитаня, школярского стандарду и предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини у вкупней суми 70.000.000,00 динари, (на уровню основного образованя и воспитаня 44.800.000,00 динари, на уровню штреднього образованя и воспитаня 16.100.000,00 динари, за установи школярского стандарду 3.700.000,00 динари и за предшколски установи 5.400.000,00 динари). Набавка опреми ше одноши на опрему за образованє, опрему за безпечносц, рахункарску опрему, опрему за физичне воспитанє, опрему за подобову уметносц, опрему за музичну културу, опрему за змесценє/мебель, опрему за кухню и инше). Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє прияви Подношителє прияви то: – школи за основне образованє и воспитанє, школи за штреднє образованє и воспитанє и установи школярского стандарду на териториї Автономней Покраїни Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина або єдинка локалней самоуправи; – єдинки локалней самоуправи (лєм за потреби предшколских установох) на териториї АП Войводини. 2. Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини и по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини тоти: 1. значносц реализациї проєкта кед слово о безпечносци школярох, наставнїкох, односно дзецох, воспитачох и занятих хтори хасную обєкти, 2. значносц реализациї проєкта у одношеню на обезпечованє квалитетних условийох за пребуванє и окончованє воспитно-образовней роботи, 3. финансийна оправданосц проєкта, 4. отримуюцосц проєкта, 5. локална, односно реґионална значносц проєкта, 6. активносци хтори подняти з цильом реализациї проєкта, 7. обезпечени жридла средствох за реализацию проєкта. У случаю подношеня прияви зоз софинансованьом роботох, средства хтори обезпечени на мено учасци установи можу буц власни, з донацийох и з буджету шицких уровньох власци.

32 РУСКЕ СЛОВО

По додзельованю средствох по Конкурсу, Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох («Службени глашнїк РС», число 124/12, 14/15 и 68/2015). СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту (єдна установа/єдинка локалней самоуправи подноши лєм єден конкурсни формулар). Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 20. фебруара 2020. року на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, з назначеньом: «За конкурс – за финансованє и софинансованє набавки опреми установох основного и штреднього образованя и воспитаня, школярского стандарду и предшколских установох на териториї Aвтономней Покраїни Войводини за 2020. рок, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше их подноши особнє з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше подноши: 1) нєвязане понукнуце – предрахунок за набавку опреми. 2) У случаю софинансованя доручиц доказ о обезпечених средствох за софинансованє набавки опреми (контракт, ришенє, вивод з буджету єдинки локалней самоуправи, финансийного плану установи або подобне) вєдно зоз шорово подписану и печацовану Вияву одвичательней особи установи о учасци у софинансованю предметней опреми (Вияву доручиц у шлєбодней форми); Термин за подношенє приявох на Конкурс то 17. марец 2020. року. Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Комисия нє будзе розпатрац: • нєподполни прияви, • нєблагочасни прияви (прияви хтори послати после термину яки назначени як остатнї дзень конкурса), • нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), • прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, • прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали средства яки додзелєни з покраїнского буджету прейґ финансийних и наративних звитох. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи додатни информациї у вязи з реализацию Конкурса можу достац у Секретарияту на телефон: 021/487 4876, 487 4268 и 487 4241. П.О. ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРА, Милан Ковачевич, заменїк покраїнского секретара

28. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) у складзе зоз Финансийним планом за 2020. рок видвоює 34.914.000,00 динари за програми и проєкти у обласци образованя у АП Войводини и то за: А) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ПРЕДШКОЛСКОГО ВОСПИТАНЯ И ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох за дзвиганє квалитету предшколского воспитаня и образованя у АП Войводини у 2020. року виноша 700.000,00 динари. Наведзени средства наменєни за тоти приоритети: 1. Модернизацию воспитно-образовней роботи а) осучасньованє воспитно-образовней роботи прейґ иновативносци и креативносци шицких учаснїкох, б) фахове усовершованє кадрох (за нєрозвити и винїмково нєрозвити єдники локалней самоуправи по єдинственей лїстини розвитосци реґионох и єдинкох локалних самоуправох). 2. Потримовка инклузивному воспитаню и образованю а) дружтвене уключованє и напредованє дзецох зоз завадзанями у розвою и инвалидитетом и дзецох з дружтвено чувствительних ґрупох, б) потримовка дзецом з винїмковима способносцами, розвой талантох у складзе з їх воспитно-образовнима потребами. 3. Пестованє мултикултуралносци/интеркултуралносци и традициї, мацеринского язика припаднїкох националних меншинох – националних заєднїцох 3а) творенє условийох за медзисобне упознаванє и здобуванє знаня о историї, култури и традициї дзецох припаднїкох розличних националних меншинох – националних заєднїцох. Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то єдинки локалней самоуправи на териториї АП Войводини, у мено установох предшколского воспитаня и образованя на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, автономна покраїна и єдинка локалней самоуправи. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Критериюми за розподзельованє средствох по Правилнїку о додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци предшколского воспитаня и образованя у Автономней Покраїни Войводини тоти: 1. одвит на тему програми/проєкту, 2. уплїв предложеней програми/проєкту, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту. Єдна локална самоуправа може поднєсц найвецей два прияви, односно конкуровац за найвецей два програми/проєкти. Нєподполни прияви, нєблагочасни прияви, нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хтори ше одноша на набавку опреми або отримованє опреми хтора у функциї реализациї проєкта, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох, прияви хасновательох хтори наративни/финансийни звит о реализациї програмох/проєктох зоз предходного конкурсного периода нє доручели у предвидзених терминох, програми односно проєкти хтори нє мож преважно реализовац у чечуцим буджетним року ше нє будзе розпатрац. Додатни информациї у вязи Конкурса мож достац у Секретарияту на телефон 021/487 4819 и 487 46 4157.

28. ФЕБРУАР 2020.

Б) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя у АП Войводини у 2020. року виноша 14.679.400,00 динари. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ 1. За установи основного и штреднього образованя и реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю а) за програми и проєкти основного образованя – 6.340.000,00 динари, б) за програми и проєкти штреднього образованя – 3.296.000,00 динари, 2. за здруженя а) за програми и проєкти на уровню основного образованя – 2.648.000,00 динари, б) за програми и проєкти на уровню штреднього образованя – 2.395.000,00 динари. Право участвовац на Конкурсу маю установи основного и штреднього образованя на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи и реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю зоз шедзиском на териториї АП Войводини як и здруженя зоз шедзиском на териториї АП Войводини хтори як єден з цильох здружованя зоз статутом предвидзели активносци у обласци образованя. Зоз финансийну потримовку яку ше дава з тим конкурсом ше промовує, односно щици явни интерес яки утвердзени зоз Стратеґию розвою образованя у Сербиї 2020. («Сл.гл.РС», 107/2012) и Законом о основох системи образованя и воспитаня («Сл.гл РС», 88/2017,27/2018 – др. закони, 10/2019). Приоритет при розподзельованю средствох буду мац програми, односно проєкти хтори ше одноша на оспособйованє за хаснованє интерактивних таблох, односно програми и проєкти за чию реализацию потребни интерактивни табли. Наведзени средства наменєни за тоти приоритети: 1. Модернизацию образовно-воспитней роботи а) осучасньованє наставного процесу прейґ иновативносци и креативносци шицких учашнїкох, б) фахове усовершованє наставного кадру, в) медийна популаризация образованя пре визначованє добрих прикладох зоз пракси и сучасних трендох у образованю, г) оспособйованє за хаснованє интерактивних таблох у образовно-воспитней роботи, односно програми за чию реализацию потребни интерактивни табли. 2. Усоглашованє образованя з потребами тарґовища роботи 2a) унапредзованє поднїмательного духу, розвой практичних и животних схопносцох, професионална ориєнтация и кариєрне водзенє, дзвиганє квалитету фаховей пракси, 3. Пестованє мултикултуралносци/интеркултуралносци и традициї, мацеринского язика припаднїкох националних меншинох – националних заєднїцох 3а) творенє условийох же би ше школяре припаднїки рижних националних заєднїцох лєшпе медзисобно упознали як и же би здобули додатни знаня о историї, култури и других важних фактох о соживоце, моцнєнє медзинационалного довирия. 4. Потримовка инклузивному образованю и превенциї вчасного напущованя формалного образованя а) дружтвене уключованє и напредованє школярох (зоз завадзанями у розвою, зоз специфичнима чежкосцами у ученю и школярох зоз дружтвено чувствительних ґрупох), як и превенция вчасного напущованя формалного образованя,

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР

б) потримовка школяром з винїмковима способносцами, розвой талантох у складзе з їх образовно-воспитнима потребами (прилагодзованьом способу и условийох роботи, збогацованьом и преширйованьом наставних змистох, змаганями школярох хтори нє орґанизує Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою/медзиреґионални, медзинародни), 5. Стимулованє звонканаставних активносцох 5a) орґанизовани и фахово водзени шлєбодни час школярох у звонканаставним периодзе и под час школских розспустох прейґ едукативних кампох, стретнуцох школярох, секцийох, спортских, науково-технїчних, културних и других змистох. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ При одредзованю висини средствох за додзельованє, применює ше шлїдуюци критериюми: 1. одвит на тему програми/проєкту, 2. уплїв предложеней програми/проєкту, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту. Єдна правна особа може поднєсц найвецей два прияви. Ґу прияви на Конкурс ше подноши тоту документацию: 1. фотокопию ришеня о упису до реґистру при аґенциї за привредни реґистри за здруженя, 2. фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє, 3. фотокопию виводу зоз статута здруженя або сновательного акта (у хторим утвердзене же ше цилї здруженя витворює у обласци яка предвидзена зоз конкурсом), хтору оверело здруженє. Комисия нє будзе розпатрац: нєподполни прияви, нєблагочасни прияви, нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом), прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хтори ше одноша на набавку опреми або отримованє опреми хтора у функциї реализациї проєкта, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох, прияви хасновательох хтори наративни/финансийни звит о реализациї програмох/проєктох зоз предходного конкурсного периода нє доручели у предвидзених терминох, програми односно проєкти хтори нє мож преважно реализовац у чечуцим буджетним року ше нє будзе розпатрац. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4867 и 487-4157. Б) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМНИХ АКТИВНОСЦОХ И ПРОЄКТОХ ЗА ДЗВИГАНЄ КВАЛИТЕТУ ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє програмних активносцох и проєктох за дзвиганє квалитету школярского стандарду у АП Войводини у 2020. року виноша 2.375.000,00 динари. Право участвовац на Конкурсу маю установи школярского стандарду – доми школярох штреднїх школох, школи з домом школярох, специялни школи з домом школярох, школярски центри, школярски одпочивалїща и школярски културни центри на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, односно АП Войводина. Наведзени средства наменєни за: 1. орґанизованє стретнуцох домох школярох у АП Войводини, 2. реализацию програмох и проєктох з обласци образованя и воспитаня, култури, уметносци, спорта, 3. реализацию рижних манифестацийох, 4. уводзенє и отримованє HACCP и ISO стандардох у установох школярского стандарду и 5. витворйованє других програмних активносцох и проєктох у функциї дзвиганя уровня школярского стандарду. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Розподзельованє средствох ше окончує на основи тих критериюмох: 1. значносц пограмних активносцох, односно проєктох за розвой школярского стандарду у АП Войводини, 2. числа учашнїкох у програмних активносцох и проєктох, 3. ступня розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа школярского стандарду, 4. иснованє других жридлох финансованя програмних активносцох, односно проєктох, 5. успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини предходних рокох з дорученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох, 6. же програмну активносц и проєкт преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту. Єдна установа подноши лєм єдну прияву. Нє будзе ше розпатрац нєподполни и нєблагочасни прияви. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4602.

34 РУСКЕ СЛОВО

В) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ МОЦНЄНЯ ЯЗИЧНИХ КОМПЕТЕНЦИЙОХ ШКОЛЯРОХ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних и штреднїх школох у АП Войводини у 2020. року виноша 700.000,00 динара, и то: 600.000,00 динари за уровень основного образованя и воспитаня и 100.000,00 динари за уровень штреднього образованя и воспитаня. Право участвовац на Конкурсу маю основни и штреднї школи на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи, а хтори домашнї окружних и медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски язик) и язичней култури за школярох основних и штреднїх школох хтори ше образую на мацеринским язику. Средства ше додзелює за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци моцнєня язичних компетенцийох школярох основних и штреднїх школох у АП Войводини хтори наменєни насампредз за: – орґанизованє и реализацию окружних и медзиокружних змаганьох зоз знаня язика (мадярски, румунски, словацки, руски и горватски) и язичней култури за школярох основних школох хтори ше образую на мацеринским язику у складзе з Календаром змаганьох и смотрох школярох основних и штреднїх школох хтори приноши Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ При одлучованю о додзельованю средствох ше будзе до огляду брац тоти критериюми: 1. одвит на тему проєкта, 2. уплїв предложеного проєкта, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту. Єдна правна особа може поднєсц єдну прияву. Комисия нє будзе розпатрац прияви: нєподполни и нєблагочасни прияви, нєдошлєбодзени прияви, прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хтори ше одноша на набавку опреми або отримованє опреми хтора у функциї реализациї проєкта, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох и прияви хасновательох хтори наративни/финансийни звит о реализациї програмох/проєктох зоз предходного конкурсного периода нє доручели у предвидзених терминох. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4867 и 021/487-4157. Г) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ НАБАВКИ ОПРЕМИ ЗА ОСНОВНИ ШКОЛИ ХТОРИ МАЮ СТАТУС ЯВНО ПРИПОЗНАТИХ ОРҐАНИЗАТОРОХ АКТИВНОСЦОХ ФОРМАЛНОГО ОСНОВНОГО ОБРАЗОВАНЯ ОДРОСНУТИХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє набавки опреми за основни школи хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих на териториї АП Войводини за 2020. рок виноша 1.900.000,00 динари. Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то основни школи на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалнeй самоуправи и хтори маю статус явно припознатих орґанизаторох активносцох формалного основного образованя одроснутих, односно маю ришенє Секретарияту о виполнєносци предписаних условийох за окончованє дїялносци формалного основного образованя одроснутих. Хаснователь длужен при набавки опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох («Службени глашнїк РС», число 124/12, 14/15 и 68/15). КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Критериюми розподзельованя средствох тоти: 1. значносц планованого укладаня до опреми пре дзвиганє квалитету и модернизацию окончованя настави, 2. нєобходносц опреми за орґанизованє окончованя настави, 3. число нащивительох у школи – число остатнїх хасновательох, 4. ступень розвитосци єдинки локалней самоуправи на чиєй ше териториї находзи установа образованя, 5. иснованє других жридлох финансованя набавки опреми, 6. набавка опреми хтору преважно мож реализовац у чечуцим буджетним року. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту. Єдна установа подноши лєм єден конкурсни формулар. Ґу прияви на Конкурс ше подноши нєвязане понукнуце за набавку опреми (калкулацию набавки опреми). Нєблагочасни або нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4035 и 021/487-4241.

28. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com

Ґ) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ У АП ВОЙВОДИНИ ХТОРИ РЕАЛИЗУЮ ДВОЯЗИЧНУ НАСТАВУ У 2020. РОКУ Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє основних и штреднїх школох у АПВ хтори реализую двоязичну наставу у 2020. року (у дальшим тексту: двоязични школи) виноша 4.560.000,00 динари и то: 1. за основне образованє а) програмни трошки у функциї реализациї двоязичней настави (финансованє вивершительох хтори реализую двоязичну наставу, трошки материялох за образованє, фахове усовершованє занятих – оспособйованє наставного кадру у жеми и иножемстве, трошки набавки фаховей литератури и дидактичного материялу, як и за шицки други трошки у функциї реализациї двоязичней настави 1.045.000,00 динари, б) набавка опреми у функциї реализациї двоязичней настави 1.140.000,00 динари, 2. за штреднє образованє а) програмни трошки у функциї реализациї двоязичней настави (финансованє вивершительох хтори реализую двоязичну наставу, трошки материялох за образованє, фахове усовершованє занятих – оспособйованє наставного кадру у жеми и иножемстве, трошки набавки фаховей литератури и дидактичного материялу, рочни членарини за лиценцу Кембридж центру и членарини за медзинародну матуру – ИБ, як и за шицки други трошки у функциї реализациї двоязичней настави 1.748.000,00 динари, б) набавка опреми у функциї реализациї двоязичней настави 627.000,00 динари. Хаснователь длужен при набавки услугох и опреми поступац у складзе з одредбами Закона о явних набавкох («Службени глашнїк РС», число 124/12, 14/15 и 68/15). Право на додзельованє средствох маю установи основного и штреднього образованя хтори достали согласносц Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою (у дальшим тексту: Министерство) за виводзенє двоязичней настави у школским 2019/2020 року. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ При одредзованю висини средствох за програмни трошки у функциї реализациї двоязичней настави ше применює тоти критериюми: – число наставнїкох хтори участвую у двоязичней настави, – число школярох у двоязичней настави, – оправданосц у смислу дальшого розвиваня двоязичней настави. При одредзованю висини средствох за набавку опреми у функциї реализациї двоязичней настави ше применює тоти критериюми: – число двоязичних оддзелєньох и – число наставних предметох хтори ше виклада двоязично. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту. Ґу прияви на Конкурс ше подноши тоту документацию: 1. фотокопию акта з яку ше доказує достату согласносц Министерства, 2. нєвязане понукнуце за програмни трошки, набавку опреми (калкулацию трошкох). Нєблагочасни або нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4819 и 021/487-4157. Е) ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ ЗА УСТАНОВИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ ХТОРИ ДАВАЮ ПОД ЗАКУП ШКОЛСКИ ПРОСТОР

Средства хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя у АП Войводини у 2020. року виноша 10.000.000,00 динари. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ За установи основного и штреднього образованя а) за програми и проєкти основного образованя – 3.800.000,00 динари, б) за програми и проєкти штреднього образованя – 6.200.000,00 динари. Право участвовац на конкурсу маю установи основного и штреднього образованя и воспитаня на териториї АП Войводини чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи хтори у 2020. року видаваю под закуп обєкт або часц обєкту у явней власносци Автономней Покраїни Войводини и хтори средства зоз закупу уплацую до буджету Автономней Покраїни Войводини. Наведзени средства наменєни за тоти приоритети: 1) Модернизацию образовно-воспитней роботи а) осучасньованє наставного процесу прейґ иновативносци и креативносци шицких учашнїкох, б) фахове усовершованє наставного кадру, в) медийна популаризация образованя пре визначованє добрих прикладох зоз пракси и сучасних трендох у образованю,

28. ФЕБРУАР 2020.

2) Усоглашованє образованя з потребами тарґовища роботи 2a) унапредзованє поднїмательного духу, розвой практичних и животних схопносцох, професионална ориєнтация и кариєрне водзенє, дзвиганє квалитету фаховей пракси, 3) Пестованє мултикултуралносци/интеркултуралносци и традициї, мацеринского язика припаднїкох националних меншинох – националних заєднїцох 3а) творенє условийох же би ше школяре припаднїки рижних националних заєднїцох лєшпе медзисобно упознали як и же би здобули додатни знаня о историї, култури и других важних фактох о соживоце, моцнєнє медзинационалного довирия. 4) Потримовка инклузивному образованю и превенциї вчасного напущованя формалного образованя а) дружтвене уключованє и напредованє школярох (зоз завадзанями у розвою, зоз специфичнима чежкосцами у ученю и школярох зоз дружтвено чувствительних ґрупох), як и превенция вчасного напущованя формалного образованя, б) потримовка школяром з винїмковима способносцами, розвой талантох у складзе з їх образовно-воспитнима потребами (прилагодзованьом способу и условийох роботи, збогацованьом и преширйованьом наставних змистох, змаганями школярох хтори нє орґанизує Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою/медзиреґионални, медзинародни), 5) Стимулованє звонканаставних активносцох 5a) орґанизовани и фахово водзени шлєбодни час школярох у звонканаставним периодзе и под час школских розспустох прейґ едукативних кампох, стретнуцох школярох, секцийох, спортских, науково-технїчних, културних и других змистох. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ При одредзованю висини средствох за додзельованє, применює ше шлїдуюци критериюми: 1. одвит на тему програми/проєкту, 2. уплїв предложеней програми/проєкту, 3. компетентносц предкладача и потерашнє искуство. 4. сума средствох яку ше витвори од закупу обєкту або часци обєкту у явней власносци Автономней Покраїни Войводини. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обяви на интернет боку Секретарияту. Єдна правна особа може поднєсц найвецей два прияви. Ґу прияви на Конкурс ше подноши тоту документацию: – контракт о закупу обєкту або часци обєкту у явней власносци Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок, з Ришеньом Покраїнскей влади о даваню согласносци на видаванє под закуп, а кед по приношенє прияви на конкурс уплацена сума за закуп до буджету Автономней Покраїни Войводини и доказ о тим уплацованю. Комисия нє будзе розпатрац: нєподполни прияви; нєблагочасни прияви (прияви цо послати по термину яки назначени як остатнї дзень конкурсу); нєдопущени прияви (прияви цо поднєсли нєовласцени особи и субєкти цо нє предвидзени з конкурсом); прияви цо ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки; прияви цо поднєсли установи образованя и воспитаня хтори нє доручели – контракт о закупу обєкту або часци обєкту у явней власносци Автономней Покраїни Войводини и Ришенє Покраїнскей влади о даваню согласносци на видаванє под закуп; прияви хтори ше одноша на набавку опреми або отримованє опреми хтора у функциї реализациї проєкту, програми односно проєкти чию реализацию преважно нє мож вивершиц у чечуцим буджетним року. Додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурса мож достац на телефон 021/487-4512 и 021/487-4157. ЗАЄДНЇЦКИ УСЛОВИЯ ЗА ШИЦКИ ПРОГРАМИ И ПРОЄКТИ О додзельованю средствох хасновательом одлучує покраїнски секретар цо компетентни за роботи образованя на предкладанє Комисиї за запровадзованє конкурса, хтора розпатра прияви цо сцигли. Комисия затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Кед прияву подписує особа хтора ма овласценє, нєобходне приложиц и шорови документ о овласценю за подписованє. Резултати конкурса ше обявює на интернет-боку Секретарияту. Термин за подношенє приявох на конкурс то 17. марец 2020. року. Прияви ше подноши особнє, з придаваньом у писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (у прижемю будинку Покраїнскей влади), або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, 21 000 Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16, з назначеньом назви конкурса/програми и проєкта. Формулар питалнїка з прилогами мож превжац од 20. фебруара 2020. року на урядовей Web презентациї Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs П.О. ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРА, Милан Ковачевич, заменїк покраїнского секретара

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА У ТИМ РОКУ ОЗНАЧУЄ 40 РОКИ РОБОТИ

ПОТРЕБНЕ ОМАСОВИЦ ЧЛЕНСТВО Прастара японска борецка схопносц и спорт у Руским Керестуре зажила штредком седемдзешатих рокох. Насампредз, дзекуюци школяром и студентом хтори ше з каратеом стретли на школованю у других, векших, городох. Були то часи велького ентузиязма и жажди младих же би звладали борецку технїку хтору карате понука. З початку Клуб нє бул самостойни, алє хлапци зоз Руского Керестура ходзели тренирац до КК „Гайдук” зоз Кули, алє нєодлуга потим, од 1980. року, реґистровани КК „Русин”

д теди по нєшка прешло штерацец роки. Каратисти зоз Руского Керестура на змаганьох призначовали вельо замерковани успихи и до валалу ше врацали з численима припознанями, гоч нє мали вигодни условия за трениранє. Медзитим, було и чежки роки за тот спорт, лєбо схопносц.

КУЛМИНАЦИЯ ПРОБЛЕМОХ – До нового 2020. року Карате клуб „Русин” вошол з єдного боку зоз наглашку же точно 40 роки як Клуб реґистровани и конституиновани и успишно робел, так повесц, по нєшка, кед ше зочує зоз вельким нєдостатком членства – гварел предсидатель Клубу и длугорочни тренер Михайло Орос. Остатнї даскельо роки у Клубе єст вше менєй членох, а єден з векших проблемох и финансиї. З єдного боку, каса општинского Спортского союзу вше худобнєйша, а з другого боку и родичи младих каратистох хтори финанасовали одходи на змаганя, маю вше менєй можлївосци же би то и надалєй плацели и помагали. – Мушим повесц же поцерпаме чи ше Клуб годзен отримац. Случело же

36 РУСКЕ СЛОВО

ше нам єдна успишна ґенерация пошла, на школованє до других местох, а зочуєме зоз тим же єст мало дзеци цо сцу тренирац тот интересантни и за нїх, вшелїяк, хасновити спорт. Прето пробуєме тото кельо-тельо пременїц, гоч знаме же подобна ситуация и у других менших штредкох як цо и наш, а заш знаме же у Керестуре барз опадло интересованє дзецох и за други активносци, чи у култури, чи у других спортох, а на концу и дзеци єст вше менєй – толкує Орос. Карате клуб Русин прето пробує омасовиц свойо членство починаюци од наймладших. Прето успишни и искусни каратистки Сара Планчак и Марина Роман уж нащивели керестурску дзецинску заградку и нїзши класи основней школи Петро Кузмяк и промововали дзецом тот хасновити спорт хтори и найлєпше почац тренирац одмалючка. Як визначує предсидатель Орос, пробує ше зоз наймладшима робиц на лєгчейши рекреативни способ т. є. през бависко же би ше так приблїжели познєйше и ґу озбильному каратеу прето

МАРИНА НАДЬ НАЙЛЄПША КАРАТИСТКА У прешлим 2019. року за найуспишнєйшу каратистку у КК „Русин” вибрана Марина Надь хтора за тоту титулу достала пригодни погар. Марина ма чарни пас и тераз є у 7. карате класи. Тренирац у Русину почала од 5 рокох и там є активна и успишна уж 16 роки.

28. ФЕБРУАР 2020.

sport@ruskeslovo.com

же карате то базични спорт хтори розвива координацию рухох, ту дзеци бо си, у сухим, у цеплим, та то и єден вид физичней дисциплини так же то им на вельки хасен.

СЕМИНАР ЗА КАРАТЕ СУДИЙОХ И ТРЕНЕРОХ У Спортскей гали у Руским Керестуре, 8. фебруара, отримани Лиценцни семинар за карате судийох, тренерох и випитовачох на уровню Карате федерациї Войводини, а домашнї технїчни орґанизатор бул Карате клуб „Русин”.

ТРЕНИНҐИ ТРИ РАЗ ДО ТИЖНЯ Тренинґи у Карате клубу Русин отримує ше три раз до тижня, подзелками, стредами и пиятками у Спортскей гали дзе одлични условия. За початнїкох од 19 до 20 годзин, и тренира їх Марина Надь, док за старших од 20 до 21 годзин, а тренер Михал Орос.

Як з тей нагоди виявел предсидатель Судийскей комисиї Шотокан карате союзу Сербиї, а источашнє и подсоюзу, одн. Карате федерациї Войводини, Дамир Милосавлєвич, на семинаре 34 тренере и 28 судийове потенциялни кандидати виполньовали одредзени тести, а потим у сали одробели и технїчну часц обуки. На семинаре присуствовали и найлєпши каратисти Войводини же би ше технїчно усовершели, та и цо лєпше упознали з тим цо од нїх судийове глєдаю на змаганьох. Домашнї спред КК „Русин, хтори тиж член Шотокан карате со ю зу Во й води ни, були предсидатель и тренер Михайло Орос и млада тренерка Марина Надь. Кере стурски Клуб ше нє дав но вра цел до то го Шотокан карате союзу, а по словох Михайла Оро са, прето же там за нїх лєгчейши условия. ■ М. А. 28. ФЕБРУАР 2020.

ФК „РУСИН” – ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЯРНЮ ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА

ЕКИПА ОЗБИЛЬНО ПОМОЦНЄНА Фодбалере ФК „Русин” ше концом януара почали пририхтовац за ярню часц змаганьох у рамикох Подручней фодбалскей лиґи Зомбор за сезону 2019/2020. Дотераз одбавели и даскельо приятельски стретнуца, а пре змоцнєнє екипи, наздаваю ше и доброму резултату на концу сезони У тей сезони фодбалерох Русина будзе предводзиц тренер Ранко Делич Цако, а екипа будзе змоцнєна за вецей бавячох, а то Александар Кочиш хтори прешол зоз ФК „Кула”, Матей Саянкович прешол зоз „ТСЦ” Тополя, Неманя Кулич хтори зоз Кули, а бавел за ОФК „Жарково” зоз Беоґраду, Димитриє Шарац зоз ФК „Кула” и ґолман Йовица Калинич зоз ФК „Искра” зоз Коцура. ФК „Русин” будзе мац помоцнєнє и зоз кадетскей лиґи з хторей прейду Матео Чордаш, Александер Тома, Божидар Чонка, Неманя Ковачевич и Лука Иличич. Зоз Русину до ФК „Славия” зоз Пиньвиц прешол Деян Давидович, а тиж и Оґнєн Маркович нє будзе бавиц за Русин.

МОЖ КУПИЦ РОЧНУ КАРТУ Кажде хто жада купиц рочну карту за змаганя ФК „Русин”, а по цени од 1 000 динари, може ше явиц касирови Михалови Канюхови. Цена поєдинєчней карти кошта 100 динари.

– Маме добру екипу, нє маме нїяки прицисок же мушиме буц перши, а маме и добри бодовни салдо, та думам же у тей часци сезони можеме обчековац сам верх таблїчки – гварел член Управного одбору, Денис Югик. З оглядом же русиновци прешлу сезону закончели на одличним штвартим месце, обчекованя цалком реални. На Ярашу дотераз одбавени и даскельо приятельски стретнуца, та на домашнїм терену Русин потераз бавели процив ФК „Нєґош” зоз Ловченцу, а стретнуце закончене з резултатом 0:0. Потим єдно стретнуце одбавене и процив ФК „Кула” у хторим Русин победзел з резултатом 1:0, а ґол за Русин дал Кулич, док треце приятельске стретнуце одбавене процив ФК „Липар” на хторим два ґоли за Русин дали Бранкович и Саянкович, а фодбалере з процивнїцкей екипи, з тей нагоди остали без нагоди дац ґол. Ище два приятельски стретнуца Русин будзе мац у Сербским Милетичу, потим у Кули, а вец 8. марца почнє и 16. коло у ярнєй часци сезони зоз госцованьом русиновцох у Обровцу процив ФК „Борац 46”. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Мариї Гудак

Пита з печарками и празилуком Потребне: ■ 500 ґр цесто за рейтеши ■ 400 ґр печарки ■ 3–4 празилуки ■ 2 погарики йоґурту ■ 2 вайца ■ кус олєю ■ соль, попер по дзеки

Поступок: У шерпенки подинстовац нарезани празилук и порезани печарки, додац соль и попер. Половку цеста наскладац єдно на друге, а кажде поолєйовац. Остатнє цесто

нафиловац зоз мишанїну печаркох и празилуку котри сце приготовели. Скруциц до ролату (мож положиц до змарзовача най ше дакус сцишнє, та го лєгчейше годно порезац). Значи будзеце мац два ролати. Потим резац на колєчка на 1 цм грубини и складац до поолєйованей тепши, на лєжацо. У мисочки розмишац вайца и йоґурт, та з тим прелївац по фалаткох у тепши и вец положиц печиц коло 20 минути на 180 ступнї. Смачного!

зоз Сучасней рускей кухарки

Капуста зоз шкварками Квашну капусту висцискац, алє нє барз же би остало у нєй и кус юшки, та ше покладзе на тепшу до пеца, або рерни, а по нєй ше покладзе фалатки масци и положи най ше добре випече. Кед капуста мегка, до нєй положиц шкварки цо остали од випражованя масци и знова положиц най пуща кус зоз своєй масци до капусти. Така капуста ше є цепла.

38 РУСКЕ СЛОВО

28.ФЕБРУАР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Лїляни Еделински

Криделка зоз сусамом и медом Потребне: ■ 800 ґрами криделка ■ 500 ґрами кромплї За маринаду треба: ■ 3 ложки меду ■ 3 ложки соя сосу ■ ложка веґети ■ ложка солї ■ ложичка цеску у праху ■ децу олєю ■ дакус попру ■ 100 ґрами сусаму

*Змишац шицки состойки и най маринада одстої 10 минути

Пририхтованє: Очисцени кромплї порезац на колєчка. До тепши положиц криделка, додац кромплї, добре розмишац зоз порихтану маринаду и охабиц най одстої пол годзини. Печиц на 200 ступнї док нє почервеня. Сервирац зоз айваром. Смачного!

од Гелени Скубан

Питка зоз сиром

27.ФЕБРУАР 2020.

Пририхталa: Лю. Цвеїч

За цесто потребне: ■ 4 жовчки ■ пол марґарину ■ пращок за печенє ■ ванелийом цукер ■ 5 ложки шематанки або млєка ■ муки кельо приме Зоз начишлєних состойкох замишиц цесто, дакус мегчейше та будзе и смачнєйше. Подзелїц на два часци и охабиц у фрижидеру голєм пол годзини, та ше лєгчейше роженє. За тот час порихтац фил: ■ пол кили полномасного дробного нєсланого сира ■ 200 ґрами цукру ■ 3 витрепани бильчки ■ ванелийов цукер 2 ложки ґризу Кед ше цесто охладзело, розогнац го прейґ найлону, же би ше нє лїпело за стол. Положиц перше цесто на подмасцену и помучену тепшу. По тим премасциц фил зоз сиром. Поверх сира посипац 150 млєти орехи помишани зоз 120 ґрами цурку. По смаку мож додац и дакус руму. Прекриц зоз другим цестом. Верх премасциц зоз витрепаним бильчком. Сциха печиц док нє почервенї.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

РОК LXXVI ЧИСЛО 9 (3878) НОВИ САД, 28. ФЕБРУАР 2020.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0097P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0122P

■ 75 РОКИ

РУСКЕЙ ҐИМНАЗИЇ