ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ТРИФУН И ВАЛЕНТИН
РОК LXXV ЧИСЛО 8 (3825) НОВИ САД, 22. ФЕБРУАР 2019.
о. В. Е .М
.
■ „СРИМСКА ВИНИЯДА” У БЕРКАСОВЕ
Фото:
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Пошвецанє винїци у Сриме
ВИНО И
Любов була тема на програми у коцурскей библиотеки
Фотоґрафия: 0239P
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
Фото: Вероника Вуячич
Фото: О. Русковски
ЛЮБОВ
■ ЧИ ЯР ОСТАНЄ, ЧИ ШЕ ЖИМА ВРАЦИ?
П
Фотоґрафия: 0290P
ОД ПОЧАТКОХ, ПО СИМВОЛ ЦЕНТРАЛНЕЙ ПРЕСЛАВИ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ Пише: Мирон СИВЧ, фахови руководитель Националного оркестра Руснацох
Национални орке стер Руснацох того року означел цали рок нїґдзе нє наступаме, а задумка була и ище свой мали, дзешец рочни ювилей. Формовани є з наго- вше є, же би то було иншак. Як и за шицко, и ту треба ди Националного швета Руснацох и пред децению, на средства, цо наша заєднїца нє може поднєсц, алє вельо пре слави у Руским Кере стуре, мал свойо перше пред- ше за тоти роки бешедовало о тим же би ше реґистроставянє у явно сци. Условия за його формованє здобу- вало Национални орке стер, же би бул само стойни, як ли ше дзекуюци нашим музично образованим поєдин- правни субєкт, та бизме так могли конкуровац на рицом, понеже го, насампредз, творя профе соре музики, жни проєкти, мали особу хтора би ше о тим старала, академски образовани инструмента листи, студенти од финансийох по задумку дзе бизме могли наступац. Так бизме могли отримузичних академийох, а вшелїяк и мо вац и са мо сто й ни дзекуюци Заводу за културу войвоВельо ше за тоти роки бешедовало концерти, наступац на дянских Руснацох и Националному о тим же би ше реґистровало на ших фе сти ва лох и совиту Руснацох. Национални оркестер, же би бул манифе стацийох, алє и Идея за формованє була праве тедисамостойни, як правни субєкт, та бизме звонка нашей заєднїци, шнього предсидателя Национално- так могли конкуровац на рижни проєкти, бо маме цо указац и го совиту Руснацох Славка Оро са, мали особу хтора би ше о тим старала, ширшей публики, похтори, упатраюци ше на Румунски од финансийох по задумку дзе бизме могли неже попри обробкох национални орке стер, препознал же наступац. Так бизме могли отримовац и рускей музики, граєме и ми маме капацитет за єден таки са мо сто й ни кон цер ти, на сту пац на и шветово композициї, со став, а то потримала и Ирина праве прето же маме наших фестивалох и манифестацийох, Олеярова, хтора теди була предсидобре число квалитеталє и звонка нашей заєднїци, дателька Одбору за културу. Медзиних му зи ча рох. Кед тим, о тим ше лєм бешедовало. бо маме цо указац и ширшей публики слово о нашей музики, Мож повесц же я бул тот „виновми нє маме композитонїк” хтори почал реализовац тоту идею, кед сом на єдним фе стивалу у Словацкей видзел рох, най так повем, зоз прешлих викох, остали зме лєм наисце добри орке стер, хтори у мнє пребудзел дзеку и на тим як чувац тоти нашо народни шпиванки хтори дал ми мотивацию же бим започал тото о чим сом да- виводзени у рижних аранжманох, а хтори и ми на свой скельо роки слухал же би могло и требало. Накадзи сом спо соб „офарбиме” и презентуєме през свойо аранпришол, з тедишнїм предсидательом Националноґо со- жмани, даваме им єден нови дух. Праве тоти, як ми виту зме ше догварели, и превжал сом шицку орґаниза- гвариме, венчики руских мелодийох хтори зме вицию на себе. Гоч нє було вельо часу за пририхтованє, водзели на Централних пре славох, як и гимни, останю бо пошвидко була и пре слава, шицки музичаре ше тирвацо зазначени и на двох компакт-дискох Нациодзечнє одволали. Векшином то були Руснаци, цо и циль налного орке стру Руснацох, хтори видал Завод за култого орке стру, же би ше з наших вершинских поєдин- туру войводянских Руснацох у сотруднїцтве зоз Радиоцох справело орке стер, алє зме и теди, як и тераз, мали телевизию Войводини. помоц колеґох и з других заєднїцох. Со став музичарох ше за тоти роки минимално пременєл, алє векшина нє Праве Завод за културу войводянских Руснацох тераз найвекша потримовка Орке стру и можем повесц же сце препущиц нашо наступи. сотруднїцтво наисце коректне. Вони вше поведза як Щиро, пред дзе шец ро ка ми сом нє думал же На ци о - можу, ми ше прилагодзиме стану у нашей заєднїци, нал ни ор ке стер буд зе те льо тир вац и же вон буд зе, дзечнє ше позбераме, поробиме, лєм ознова повторим як мож чуц од публики и фаховей явно сци, ношитель же то мало наступац лєм за тоту нагоду. и сим вол Цен трал ней пре сла ви. Од почат ку зме були на и сце до бре при лапе ни мед зи люд зми, та нам то У идуцих дзешец рокох можебуц дахто други превебул по рив же би зме и да лєй ро бе ли. Тре ба спом нуц жнє Национални орке стер, я ту док мам моци и идеї, и тото же Ор ке стер по стої дзе шец ро ки, алє зме два бо любим тото робиц, а анї нє чежко кед єст з ким, бо ро ки нє на сту па ли на пре сла вох, щиро, нє знам пре зме ше през тот наш окремни Орке стер прешвечели же маме вельо музичарох хтори ше за тоти роки вишколояки при чи ни. вали и до сцигли високи до сяги.■ Нє можем буц дацо окреме задовольни цо Национални орке стер по стал за тоти дзешец роки, кед вежнєме до Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє огляду тото же граєме на Националним швету и вец вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
2 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Блажена ХОМА-ЦВЕТКОВИЧ, лекторка
■ Тижньовнїк 4–5. Бачинци: Цо потребне за Подручну канцеларию Националного совиту
■ Нашо места 9. Отримана „Сримска винияда” у Беркасове
■ Економия 13–15. Преподаваня и совитованя за польопривреднїкох
■ Култура и просвита 18. Школяре означели Валентина и Трифуна
■ Дом и фамелия 19–22. Веґетариянство и веґанство
■ Людзе, роки, живот 26–27. Наша госцинска: Снежана Малацко з Руского Керестура
■ Дикица 28–29. Гумор наш (нє)каждодньови
■ Духовни живот 30. У Коцуре преподаванє о историї нашей Церкви
■ Информатор 32–35. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 37–39. Пририхтуюци стретнуца наших фодбалских клубох Насловни бок Ярнє квеце Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич
ПО МАЦЕРИНСКИМ НАС ПРЕПОЗНАЮ Рок за роком, уж 20 роки, одкеди Ґенерална скупштина УНЕСКО-а преглашела 21. фебруар за Дзень мацеринского язика, кед ше у швеце у рижних иституцийох, а найвецей у школох, означує тот важни дзень. То и памятка на студентох у Даки, у Банґладешу, хтори 1952. року дали свойо животи у протестох прето же влада їх мацерински язик нє преглашела як официйни. Нєшка ше гинє пре инше, пре „гири”, доказованя и таке цо вшелїяк „нє значи живот”, а пре язик... даяка окремна борба за ньго нїкому нє на розуме. Алє, нє мушиме „гинуц”, бо дзбанє и старанє о язику гевтих хтори наисце знаю цо значи зачувац свой мацерински язик, як и тих хтори го преучую и стараю ше о його вредносцох, то тиж, могло би повесц, єдна файта борби у хторей ше чежко одбранїц од рижних такв. язичних „нєприятельох”. Мацерински язик церпи вшелїяки пременки. Алє прето зме ту же бизме го бранєли, старали ше о його чистоти и пробовали очувац тото цо нам охабели нашо предки. Ту зме же бизме ше закладали процив каждого насилства над нїм, бо шицко цо з вонка и превершено до ньго уходзи нєприродне и штучне, и губи його квалитет. Старанє о мацеринским язику то єден од способох доказованя свидомосци културней елити єдного народу о власним идентитету. Прейґ нього ше людзе препознаю и пренайду. Прейґ язика формуєме сами себе, у першим шоре нашо нукашнї, духовни вредносци. По мацеринским язику треба же би нас други препознали, так як цо наших препознавали у прешлосци, а будуци поколєня би требало у будучносци. Аж кед ше найдземе у ситуациї же на другим язику треба виражиц думки и чувства, постава нам ясне же яке ше богатство у мацеринским язику криє и яки зме „худобни” кед то нє робиме на власним язику, бо нєт красше як бешедовац на своїм язику. Чловек без нього як нєми слуп у прецеку живота. Без нього забува хто є, и цо ноши глїбоко у себе.... Виглєдованя коґнитивних психолоґох зоз Универзитета Декарт у Паризу гваря же беби уж у першим року живота розликую гласи мацеринского язика од других язикох и швидко прилапюю ґраматични формули свойого мацеринского язика, швидко ше розвиваю линґвисични схопносци дзецка цо значи же мацерински язик отвера драгу ґу спознаваню швета. И нас, одроснутих, язик унапрямує и водзи на нашей драги иснованя, кед го чуваме, чуваме и традицию, и прешлосц, вец зме годни мац и будучносц. Нє шмеме го лєм так занєдзбац! Нє шмеме ше лєм так одрекац словох пре даяки жарґони з улїчки, цудзи слова, и койяки фрази без смисла цо губя наш язик. Бо, будзме щири, цо мацерински язик кед нє ма свойо жридло и кед є нє ориґинални? Язик барз лєгко може и вимрец, кед вимру гевти тих цо на нїм знали бешедовац, а може и нєстац кед тоти цо им мацерински руски почню хасновац други. Єден язик може знїщиц други. Загрожени є теди кед ше на нїм нє будзе учиц у школох и кед ше го нє будзе преношиц на младши ґенерациї. ... Школи треба же би були розсаднїк писменосци, а любов ґу язику треба розвивац каждодньово. Прето, нє забудзме чувац мацерински язик.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
22. ФЕБРУАР 2019.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ЦО ПОТРЕБНЕ ЗА ФОРМОВАНЄ ПОДРУЧНЕЙ КАНЦЕЛАРИЇ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ У БАЧИНЦОХ
ОПРАВДАНА ВИМОГА, АЛЄ Є САМА ПО СЕБЕ НЄ ДОСЦ Функция подручних канцеларийох Националного совиту у местох дзе єст орґанизовани културни и дружтвени живот Руснацох же би були поштреднїк медзи руску заєднїцу у тим месце, Националним совитом и локалну самоуправу. Бачинци у Сриме, наш валал хтори ище нє ма таку Канцеларию
Фото: o. Дарко Рац
Пишу: Марина ДЖУДЖАР Владимир ДЇТКО
ПЛАНУЄ ШЕ НАЩИВИЦ СРИМСКИ МЕСТА Предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач планує орґанизовац нащиву руским штредком у Сриме, же би ше мотивовало Руснацох за векшу активносц у нашей заєднїци, а єст и конкретни идеї: – Понеже тераз актуални Конкурси за културу котри розписала АП Войводина, можебуц обезпечиц средства и на таки способ. Важне повесц за Срим, же локални самоуправи нє цалком сполнюю свойо обовязки ґу меншинскей рускей заєднїци, та Совит будземе патриц же би ше през розгварку зоз представителями локалних самоуправох нашло ришенє – наглашел предсидатель Националного совиту Борислав Сакач.
4 РУСКЕ СЛОВО
О
д формованя перших подручних канцеларийох Националного совиту Руснацох прешли уж 13 роки. Формовац подручни канцелариї було лєгко там дзе було значни, обачлїви и порядни активносци рускей заєднїци, насампредз там дзе ше коло КУД-ох збера векше число припаднїкох нашей националней заєднїци. У Бачинцох, руским валалє у Сриме, ище вше нє оформена Подручна канцелария, гоч було вецей инициятиви и вимоги же би ше то поробело, а тот проблем ше з часу на час актуализує уж роками. Медзитим, интересантне же то анї раз потераз нє була урядова точка на дньовим шоре схадзкох Националного совиту Руснацох, анї у єдним його потерашнїм зволаню, алє ше о тим вше розправяло под точку „рижне”. Так и на остатнєй схадзки Националного совиту тему Бачинцох, односно можлївосци же би ше и у тим валалє формовало Подручну канцеларию, порушал його подпредсидатель и єдини член актуалного зволаня Совиту зоз Сриму, Зденко Лазор. – Снованє КПД „Драґутин Драґен Колєсар” очиглядно нє було достаточне же би ше у Бачинцох баржей порушало активносци и верим же би Подручна канцелария могла помогнуц по тим питаню, же би ше злєпшало явни и културни живот Руснацох у тим нашим валалє. Други нашо места роками маю подручни канцелариї хтори им потримовка и з векшу координацию верим же би ше дацо пременєло и злєпшало и у Бачинцох – потолковал Зденко Лазор. Ище 2011. року у Бачинцох основане КПД „Драґутин Драґен Колєсар“ з намиру очуваня идентитета Руснацох у тим сримским валалє. По-
сле телїх рокох, Дружтво нєшка баржей иснує „на паперу”, як у сущносци. Актуални предсидатель КПД „Драґутин Драґен Колєсар” Борис Надь гвари же у валалє єст перспективи, єст дзеци и младих, алє же за вецей активносци нєобходни и порядни прилїв пенєжу. – Нашо активносци ше зведли на участвованє на спортских змаганьох и ту нашо Дружтво присутне. Влонї зме були домашнї Турнира у столним тенису у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. За прешли рок зме од локалней самоуправи достали 50 000 динари. Думам же би отверанє Подручней канцелариї порушало активносци и же би зме достали вецей пенєжи. МЗ Бачинци порихтана у своїм будинку дац нам на хаснованє єдну канцеларию – гвари Борис Надь. КОНКРЕТНИ ХАСЕН ЗА ЛОКАЛНИ ДРУЖТВА Прейґ канцеларийох Националного совиту єст и конкретни хасен за локални дружтва, односно винайдзени механїзем як помогнуц КУД-ом же би обезпечели средства за порядну дїялносц котри нїяк нє мож обезпечиц по даяким конкурсу, понеже ше остатнї роки озбильно запровадзує проєктне финансованє, у хторим ше нашо Дружтва ище вше нєдосц знаходза. Вец ше, углавним, тоти средства зоз Совиту, котри наменєни Подручним канцеларийом опредзелюю праве за трошки порядней дїялносци котри нє мож обезпечиц индзей. Национални совит Руснацох за кажду подручну канцеларию рочнє видвої 110 тисячи динари, односно 10 тисячи мешачно, нє рахуюци авґуст. 22. ФЕБРУАР 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
ОБЧЕКОВАНЯ И ОБОВЯЗКИ Кажда подручна канцелария ма обовязку зазберовац Руснацох у своїм штредку, уключовац их до активносцох рускей заєднїци, а вец представнїки тей заєднїци маю обовязку участвовац и представяц ше на наших руских манифестацийох. – Поєдинєчни подручни канцелариї обовязни отримовац активносци Руснацох, участвовац на наших руских манифестацийох, нормално шицко у рамикох їх можлївосцох: кед даґдзе маю лєм жридлову шпивацку ґрупу, вец лєм вони, або лєм фолкораше – здогадує секретар Националного совиту Руснацох, Таня Арва Планчак. Тиж надпомина же важне и препоручлїве на даяки способ означиц Дзень Руснацох, же то нє муши буц програма на високим уровню, алє важне указац свою свидомосц, и надалєй предлужує же хто длужни буц орґанизатор означованя Националного дня. – Преславу Националного швета треба же би порушали самостойно Руснаци у каждим месце, а нє Национални совит рускей националней меншини у Сербиї. Совит нє орґанизує локалну преславу анї у єдним месце, окрем же участвує у орґанизациї преслави у Руским Керестуре, бо му ту шедзиско, а каждого року участвує у орґанизациї Централней преслави. Национални совит може помогнуц коло орґанизациї локалних преславох з технїчну потримовку, и вше зме на розполаганю каждому хто пита помоц – наглашує Арва Планчак. ПЕРШЕ АКТИВНОСЦИ, ВЕЦ „ОФИС” Огляднуце на факт же у Бачинцох нє иснує Подручна канцелария, направел и предсидате-
22. ФЕБРУАР 2019.
ль НСРНМ, Борислав Сакач котри вихасновал тот повод и же би визначел даскельо сущни деталї зоз нєдавно отриманих локалних преславох Дня Руснацох у Сербиї. – Же бизме оформели Подручну канцеларию у Бачинцох, то нє вельки технїчни проблем, алє Бачинчанє муша указац дзеку за таке, а треба и конкретно поробиц даскельо крочаї. У дописованю з нїма, ми им суґеровали най означа Дзень Руснацох, а вони гварели же нє маю кеди. Националне швето мож означиц зоз минималну програму, чи скорей або кус познєйше, лєм цошка означиц – визначел Сакач, и потолковал же вшелїяк же нове зволанє Националного совиту ма плани и намиру порушац активносци Руснацох у Бачинцох, алє перши конкретни крочай остава на тамтейших Руснацох, яка була пракса кед ше формовало и други подручни канцелариї. – Поровнайме зоз Ґосподїнцами, дзе Руснацох єст менєй як цо у Бачинцох. Подцагнєм паралелу: у Ґосподїнцох преслава була у просторийох Месней заєднїци, там Руснаци нє маю анї власни КУД, анї Подручну канцеларию, анї простор. Там ше отримує лєм Колония „Стретнуце у Боднарова” на наисце високим уровню, и заш лєм єст моци и дзеки означиц Дзень Руснацох. З другого боку, у Бачинцох єст КПД, маю предсидателя, Управни одбор, дефиновани им простор у МЗ, значи, у одношеню на Ґосподїнци маю вельо вецей можлївосци – гварел Борислав Сакач, и повторел же у Бачинцох нє було програми з нагоди Дня Руснацох. Цо од формално-правних условийох потребне за снованє Подручней канцелариї, потолковала Таня Арва Планчак: – Национални совит почал сновац подручни канцелариї 2006. року, у местох дзе уж исновали активносци Руснацох, односно там дзе було з ким робиц и дзе уж хтошка указал заинтересованосц. Векшина подручних канцеларийох основана одразу, а кус познєйше у Сримскей Митровици, понеже вони познєйше и почали зоз активносцами, потим ище у Бикич Долу. Медзитим, важне здогаднуц же Подручна канцелария нє правни субєкт, вона нїґдзе окреме нє реґистрована и вшадзи є вязана праве за домашнє КУД або КПД. З оглядом на тото же КУД реґистровани правни субєкт, так ше здобуваю условия за подручну канцеларию. Конкретно, подручна канцелария хаснує рахунок, телефонске число, мейл адресу и адресу од того КУД-у – розяшнєла Арва Планчак. Зоз шицкого поведзеного мож заключиц же вимога з Бачинцох оправдана, алє є сама по себе нєдостаточна; нє шме остац лєм на словох.■ Фото: M. Aфич
Важне надпомнуц же то средства котри ше муши трошиц строго наменски, о чим ше на концу рока подноши звит. Отверанє Подручней канцелариї потримує и парох у Бачинцох о. Дарко Рац хтори наглашує же би ше Руснаци у Бачинцох мотивовали баржей буц активни, и баржей препознати и припознати у рамикох нашей заєднїци. – Роками Руснаци ту як кед би були забути, а зоз средствами хтори би ше обезпечело спомоцу Канцелариї, думам же би було и активносци. Окрем средствох, требало би обезпечиц и фахову помоц як цо фаховци за музику. Дахто хто би робел зоз шпивачами и хто би грал, наприклад, на гармоники. Верим же би ше нам удало основац жридлову шпивацку ґрупу кед же бизме уж нє могли такой основац и танєчну ґрупу – наздава ше парох о. Дарко Рац. Бачинчанє нєдавно послали вимогу з котру глєдали средства од Националного совиту за купованє технїчней опреми за наставу руского виборного язика, алє нажаль, Статут Совиту ясно гвари же шицки средства муша буц опредзелєни по конкурсох, прецо за таку форму позарядовей помоци нєт условия. Розумлїво, то знова було достаточне же би ше жителє того валалу почувствовали як менєй вредни у рускей заєднїци.
НА НАСТАВИ РУСКОГО ЯЗИКА 19 ШКОЛЯРОХ Секретар Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа, родом з Бачинцох, уж дошлїдно роками явно виноши факти и арґументує свойо твердзеня о тим же Бачинци, занєдзбани валал у рускей националней заєднїци. По єй твердзеньох, у Бачинцох наисце єст руски фамелиї, а руски язик ше бешедує и мож го чуц. На виборней настави руского язика зоз елементами националней култури єст 19-еро дзеци, и зоз руских фамелийох, и зоз мишаних малженствох, та и зоз сербских обисцох. Як акцентує Папуґова, тоти дзеци на змаганьох з руского язика посцигую значни успихи и замерковани резултати.
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК ЯВНА РОЗПРАВА О НАРИСУ СТРАТЕҐИЇ РОЗВОЮ СИСТЕМИ ЯВНОГО ИНФОРМОВАНЯ У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ
ДРУГИ РАЗ О РОЗВОЮ МЕДИЙОХ
Вовторок, 19. фебруара у сали Скупштини Городу Нового Саду, отримани округли стол у рамикох явней розправи о Нарису стратеґиї розвою системи явного информованя у Републики Сербиї. Явну розправу запровадзела Влада Републики Сербиї и тирва од 31. януара по 1. марец Пише: Aлександар ПАЛАНЧАНИН
О МЕНШИНСКИМ ИНФОРМОВАНЮ Предсидатель Националного совиту мадярскей нацоналней заєднїци и Координациї националних совитох Єне Гайнал за бешеднїцу визначел же Нарис стратеґиї нє бул правени у координациї зоз представителями националних совитох меншинох. Вон оценєл же понукнути предклад цалком процивни меншинскому законодавству и иґнорує проблеми меншинох. Зауваги на Нарис медийний стратеґиї мал и директор Бунєвацкого инфо центра Мирко Баїч, хтори медзи иншим надпомнул и подзековносц Влади АП Войводини хтора финасує друковани медиї на язикох меншинох. Исти би нє постояли без потримовки зоз буджета Войводини.
6 РУСКЕ СЛОВО
Н
ови Сад бул домашнї першей сесиї, односно округлого стола на тему медийох у Републики Сербиї, а по конєц фебруара буду отримани ище три – у Нишу, Чачку и Беоґрадзе. О проблемох и стратеґиї розвою медийох першираз ше почало бешедовац на подобних округлих столох ище пред трома роками, точнєйше 2016. року. Нарис стратеґиї бул закончени у марцу прешлого року, алє пре кадровски пременки тедишню Роботну ґрупу за виробок того значного документа напущели представителє найвекших медийних здруженьох, та спомнути нарис означени як нєлеґитимни. Медийска стратеґия ше прето нашла на дньовим шоре други раз. Кед слово о старей и новей стратеґиї, аналитичаром и роботней ґрупи найвекши проблеми були виказани у финансованю медийох, учасци и уплїву держави у дзепоєдних медийох и безпечносц новинарох. – На тексту новей стратеґиї розвою медийох зме робели вецей як пол рока. Концом прешлого року зме го придали Влади Републики Сербиї, а тераз зме почали явну розправу. Циль розправи насампредз же бизме призначели рационални зауваги и суґестиї гражданох и роботнїкох у медийох. Розумлїве, за пременки и надополнєня тексту стратеґиї ище єст часу и места, а у Новим Садзе отримуєме перши округли стол, а
будзе их ище три. З оглядом на тото же сом предсидатель роботней ґрупи хтора була директно уключена до виробку стратеґиї, наздавам ше же зме покончели шицко цо було нєобходне и же нє будзе вельо зауваги. Затераз зме обачели два файти заувагох. Перши ше одноша на прейґгранїчне сотруднїцтво, а дуги на рекламованє и оглашованє. Но, найважнєйше же ше шицки у роботней ґрупи складаме кед слово о цилю медийней стратеґиї – гварел предсидатель Роботней ґрупи Деян Стоянович. (НЄ)УСПИШНА ПРИВАТИЗАЦИЯ МЕДИЙОХ Процес приватизациї локалних и реґионалних медийох хтори тирвал вецей як дзешец роки, закончени у 2015. року. Бул, благо поведзено, нєуспишни, насампредз же у тим периодзе загашене вельке число локалних и реґионалних медийох, углавним електронских. Явносц у таких штредкох остала без основних информативних змистох. – Виход держави зоз медийох хтори предвидзовал, зоз предходну медийну стратеґию, формованє шейсц нових реґионалних явних сервисох з цильом же би ше очувало явни интерес у обласци информованя на локалним уровню. Медзитим, тота одряднїца нє 22. ФЕБРУАР 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
вошла до ґрупи законох хтори прилапени 2014. року. Век ше число локалних заєднїцох при шло по ситуацию же вообще нє ма електрон ски приступ важним информацийом од локалного значеня з чим привед зени до питаня ца ли концепт приватизациї. Теди, по податкох Синдикату но винарох Сербиї, зоз привати зованих медийох до ста ли одказ вецей як 1 300 новинаре и медийни роботнїки. Шицко то уплївова ло и на ква литет медийних змистох – гварела Драґана Чабаркапа, член Робот ней ґрупи. Ке льо за явне информованє значне по стоянє ре ґионал них и локалних явних сервисох ука зую искуства зоз Европи. По податкох Австрия ма 9 реґионални радио и ТВ станїци, Нємецка 11, Велька Бри тания тиж 11, у Дан скей основани 8 реґионални ТВ станїци и 11 радио станїци. Шведска ма 19 реґионални ТВ станї ци и 26 радио станїци. Их финансованє ше ре а лизує прейґ предплати и од приходох зоз ре кламованя. МАЛО СЛОВА О ДРУКОВАНИХ МЕНШИНСКИХ МЕДИЙОХ Кед слово о друкованих медийох найвецей слова було о вельких новинских хижох – „Политика” и „Ново сци” и „Танюґ”, а одношели ше на їх статус. Держава затрима ла учасц у сновательним капи та лу у „Политика” а.д. и „Ново сци” а. д. Тоти два компаниї ше нє финансує зоз буджета, алє цал ком тарґовишно дїлую. Но, нєдоповед зени остал їх статус пре значенє хторе маю на нашим медийним про сторе и длугу тра дицию. Кед слово о „Танюґу”, член Роботней ґрупи Нино Браєвич, дума же би тоту аґенцию треба ло загашиц, бо по ступок уж почал, алє и же держава може оформиц явни сервис у хторим би плаци занятих нє були зоз буджета. На зауваги коло меншинских медийох одвитова ла Єлена Клеут хтора гаврела же думанє о информованю националних меншинох формо ване на основи ана лизох вецейязикового тиму Ново садскей новинарскей школи, як и редакторох и но винарох медийох на язикох меншинох. Думанє хторе имплементоване до стратеґиї, нє ма ло намиру же би дероґова ло права меншинох. На осно ви но вих по дат кох хто ри до ста ти зоз ви глє до ва нь ох и ме ра нь ох, оце нє не же єст до бра осно ва и про стор за ви ро бок но вей стра те ґ иї. Ро бот на ґру па пред вид зе ла и тер мин од три ро ки, а у тим ча ше ше увид зи ефек ти но вей стра те ґ иї. По сле то го тер ми на оста ва ище два ро ки же би ше стра те ґ ию ви пра ве ло и до ро бе ло. Шиц ки зау ва ги и пред кла ди за ин те ре со ва на яв носц по ко нєц то го ме ша ца мо же по слац на ме йл: medijska.stra te gi ja @gov.rs. ■ 22. ФЕБРУАР 2019.
STANOVISKA
Пише: Каролина ПАПУҐА, професорка руского язика
ДНЬОВНЇК НА СТРУЮ Кед ше патри през чаривни (целово) окуляри, випатра же Сербия єдна сучасна и по шицких питаньох ушорена держава. Кед же окуляри зоз ище напреднєйшу диоптрию, видно же аж и образованє пошло до горе зоз модернизацию. Уж роками у нашей держави просвита церпи „наврат-нанос” реформи. Електронски дньовнїки єден од найшвижших прикладох. Конциповани є так же оможлївює наставнїком, класним старшином и директором же би на швидки, єдноставни способ водзели евиденцию о школярох. Же би ше обезпечела цо векша обєктивносц, идея того истого дньовнїка же шицки оцени можу видзиц лєм класни старшина и директор, а предметни наставнїкове можу видзиц лєм свою рубрику, а нє рубрики своїх колеґох. Тиж, основна функция того дньовнїка же би нє бул поштреднїк лєм медзи наставнїком и школяром, алє и медзи наставнїком и родительом. Зоз диґитализацию, пришло до нових иновацийох котри скорей нє исновали. Цо ше дотика родичох, вони можу у каждей хвильки приступиц ґу податком зоз дньовнїка, алє лєм за свойо дзецко. Министерство прилапело и суґестию психолоґох же оцени можу видзиц аж после двох дньох, же би школяре у ствари мали достаточно часу (и такту, озда) сообщиц родичом прецо праве таку оцену достали. Понеже шицко на тим швеце ма свой добри и подли бок, так ма и тото. Цалком потримуєм идею же родичи буду константно упознати зоз тим як їх дзеци напредую (або назадую), алє з другого боку, може присц до того же родичи анї тельо нє буду приходзиц до школи, зоз чим ше комуникация медзи родичами и наставнїками зведзе на минимум, цо вшелїяк нє барз добре. Родичом котри достаточно розумни и одвичательни, то би требал буц лєм способ же би свойо дзецко нє лєм контроловали, алє и уплївовали на дзецко же би ше елиминовали неґативни ствари, кед же их єст. Гоч сама апликация ма свойо предносци, нїяк нє може заменїц класного старшину, предметного наставнїка, або педаґоґа. Ту барз важни информативни розгварки з помоцу котрих ше достанє детальну и комплетну слику о тим цо ше зоз дзецком случує. Елекронски дньовнїк, гоч будзе поробени до самого совершенства, як и шицка технїчна комуникация забива квалитену, людску комуникацию котра нєобходна медзи родичами и школу, а з тим и родичами и дзецми. Сами оцени о школярови нє можу шицко повесц. Технолоґия ше як така меня з дня на дзень, напредує и усовершує, алє як цо обачлїве, ма и свою неґативну конотацию. Прави зоз нас шицких „зомбийох”, котри комуникую лєм поштредно прейґ сучасних технолоґийох. Проблем и у тим же нам нови ґенерациї вше баржей асоциялни, а на таки способ ше тота асоциялносц преширює и гоч як ми то нє сцеме припознац, забива тото чловеческе у нас. Кед ше при нас шицких комуникация зведзе на мертве слово на паперу, ту нїяки дньовнїк нє помогнє. Анї паперови, анї електронски. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД
МРЕЖА ШКОЛОХ НЄПРЕМЕНЄТА Прешлого штвартку отримана схадзка Скупштини општини Шид по швидким по ступку на вимогу Општинскей ради хтора и предложела дньови шор. Найзначнєйши точки ше одношели на мрежу предшколских установох и школох на подручу општини Шид. У уводних словох Снежана Бунич, руководителя Оддзелєня за общу управу, поинформовала одборнїкох же ше одлуки приноши по законских предписаньох и же мрежа предшколских установох и основних школох останю нєпременєти. Одборнїки таку одлуку и вигласали хтора потим идзе на потвердзенє до ре сорного секретарияту у Покраїнскей влади, а тиж и до министерства про свити. Вона наглашела же нє точни приповедки о можлївим утаргованю ОШ „Сава Шуманович” у Ердевику пре нєдостаточне число школярох. Нє будзе утаргованя шко-
лох анї ше их нє злучи. У Шидзе будзе точни список улїцох зоз хторих школяре припадаю ОШ „Сримски фронт”, або „Бранко Радичевич”, а родичи и далєй буду мац можлївосц виберац до хторей школи почнє ходзиц їх дзецко. СО принєсла и одлуку о реґулованю плана за вибудов авто-драги Кузмин – Сримска Рача хтора з найвекшей часци будзе преходзиц през подруче городу Сримска Митровица. З єдней меншей часци авто-драга будзе преходзиц и през подруче КО Куковци и КО Вишнїчево у општини Шид и прето о тим була нєобходна одвитуюца одлука СО. Одборнїки розпатрели и потримали писмо о намирох подприємства „Термовул” хторе ма намиру инвестовац до општини Шид. Як одборнїкох поинформовал Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини, слово о подприємстве хторе ма шедзиско у Бечу у Австриї, а реґистроване є у Шидзе, цо локална самоуправа и вимагала же би порция и други доприношеня оставали у тей општини. Семенович гварел же слово о подприємстве хторе продукує термоизолацийни материяли и глєда 10 гектари жеми у индустрийней зони при Адашевцох, з чого би 5 гектари одкупело. Вибудов би мали почац концом марца, а у октобру би почала робота. Планує ше же роботни места достаню 50 особи. Семенович гварел же опредзелєнє локалней самоуправи же би ше у шидскей општини отверало роботни места пре младих, алє и других нєзанятих же би ту остали жиц и робиц. Вл. Дї.
ВОЧИ ВИБЕРАНКОХ ЗА СОВИТИ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ОПШТИНИ ШИД
КАНДИДАТИ ЧЕКАЮ ГЛАСАЧОХ На нєдзелю, 24. фебруара, буду отримани виберанки за членох Совитох Месних заєднїцох на подручу општини Шид, а шицки активносци ше благочасово окончує. Лїстини кандидатох заключени 8. фебруара, а 13. фебруара и урядово обявени у Службеним глашнїку општини Шид. Лїстини кандидатох нє маю нїяки странково, або други ознаки у складзе зоз новима законскима предписанями. До нового Совиту МЗ Шид вибера ше дзевец членох. Кандидати за членох Милутин Бекич, професор математики, Нада Хромиш Аничич, професорка сербского язика, Добривоє Цветич, поднїматель, Вукица Крмек, медицинска шестра, Мита Аврамов, пензионер, Саня Степанчевич, професорка класней настави, Милан Ґербер, професор историї, Єлена Стефа-
8 РУСКЕ СЛОВО
нович Бачич, струковна вихователька и Милан Кордич, пензионер. У Беркасове кандидати Зоран Видович, поднїматель, Радослав Осотоїч, поднїматель, Ненад Видович, польопривреднїк, Митро Сабол, роботнїк и Митар Дюрикин тиж роботнїк. Кандидати за нове зволанє Совиту МЗ Бачинци Дьордє Стевич, поднїматель, Миладин Стеванович, машински технїчар, Сладяна Чурчия, роботнїца, Петар Ракич, польопривреднїк и Борис Надь, роботнїк. У тих МЗ ше вибера пейцох членох кельо и предложене, а у Бикичу трох членох совиту. У Бикичу кандидати Деян Бобаль, дипломовани инжинєр польопривреди, Дарко Шолтис, тишлїр и Борислав Хорват, роботнїк. Окрем у Бикичу трох членох ше вибера и у Батровцох, Привиней Ґлави и
Моловину, а пейцох у Адашевцох, Бачинцох, Беркасове, Бинґули, Люби,Вашици, Вишнїчеве, Ґибарцу, Ердевику, Илинцох, Ямени, Моровичу, Соту и Куковцох, а лєм у Шидзе як найвекшей МЗ (бо цали город єдна МЗ) вибера ше 9 членох. У Люби медзи кандидатами и Даниєл Митров. По словох Ромка Папуґи, предсидателя Виберанковей комисиї хтора запровадзує виберанки, число виберачох утвердзене на 30 195, хтори маю право гласац. Зоз того числа у Шидзе маю право гласац 13 500 гражданє у Бачинцох 1 036, Беркасове 995 и у Бикичу 220. Папуґа наглашує же ше у Шидзе будзе гласац на 14 виберанкових местох, а у валалох на 20 и будзе ше гласац од седем по 20 годзин. Вл. Дї. 22. ФЕБРУАР 2019.
mesta@ruskeslovo.com
У БЕРКАСОВЕ ОТРИМАНА СРИМСКА ВИНИЯДА” ”
НАГРАДИ ЗА НАЙЛЄПШИ ВИНА
Прешли тидзень у Беркасове бул у знаку 24. Сримскей винияди” понеже ” манифестация урядово почала ище пондзелок, кед почал приєм винох хтори винїцаре могли придавац по штварток, а преглашенє побиднїкох отримане пияток на шветочней вечери у Ресторану „Далас” у Беркасове
Т
ого року на змаганє придати 29 били вина, 21 червене и 11 у катеґориї розе. Вино оценьовали познати фаховци, професор доктор Слободан Йович, доктор Александар Петрович и дипломовани инженєр Слободан Шапоня. Перше преглашени побиднїки зоз подруча општини Шид. У катеґориї билих винох перше место освоєл Предраґ Митрович зоз Беркасова зоз 17,50 бодами, друге место достал Франьо Бурдина зоз Беркасова 16,90 бодами, а треце Милош Коїч з Беркасова хтори мал 16,70 боди. При червених винох перше место освоєл Марко Жеравица зоз Шиду 16,70 бодами, друге Зоран Вейнович тиж зоз Шиду з 15 бодами и треце Боян Митрович з Беркасова 14,30 бодами. При розе винох награду достал Желько Мовчан зоз Привиней Ґлави 15,43 бодами. НАГРАДИ И ЗВОНКА ОПШТИНИ ШИД Награди додзелєни и у такволаней конкуренциї звонка шидскей општини, бо були оценьовани и вина продуковательох зоз других местох у Сербиї, алє и зоз иножемства зоз Републики Горватскей, Словениї и Босни и Герцеґовини. Найлєпше биле вино мала винария „Илич Ниємчевич” зоз Бикичу з 18,30 бодами, друге було вино
Андєлка Прокопеца зоз Бапскей зоз Републики Горватскей з 18,20 бодами, а треце винариї „Комазец” зоз Индїї з 18,15 бодами. При червених винох перше место освоєла винария „Илич Ниємчєвич” зоз 18,23 бодами, друге винария „Комазец” мала 18,20 боди, а треце тиж винария „Илич Ниємчевич” зоз 18,13 бодами. При розе винох, перше место освоєла винария Комазец зоз 17,83 бодами, а друге место припадло тиж спомнутей винариї з Индїї зоз 17,70 бодами,а треце з малей пиньвици „Ґаїч” зоз Александровцу зоз 17,06 бодами.
Фото о. В.Е.М.
СОФИНАНСОВАНЄ ВИНЇЦОХ И ОПРЕМИ
ПОШВЕЦАНЄ ВИНЇЦИ На швето Святого Трифуна защитнїка винїцох и винїцарох ше пошвеца винїци. Так було и у познатого винїцара и продукователя вина Мирослава Сокола зоз Бикичу. Символично орезована лоза, а винїцу пошвецели о. Михайло Режак, парох у Шидзе, и о. Владимир Еделински Миколка, парох у Беркасове. „Сримска винияда” каждого року ма свойого кума, а того року то бул Воїслав Кулачанин, хтори и посланїк у Скупштини АП Войводини. На швето Святого Трифуна православни паноцец пошвецел його винїцу у Беркасове.
22. ФЕБРУАР 2019.
Тогорочне шветочне преглашенє побиднїкох отворел Велимир Ранисавлєвич, предсидатель Скупштини општини Шид, а винїцарох и го сцох привитал и Вук Радоєвич, покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство. Радоєвич гварел же ре сорни секретарият помага винїцаром у софинансованю подзвигованя винїцох, алє и у опреми за продукцию вина. Додал же у тим року за тоти намени опредзелєни 50 милиони динари и же влонї у Сримских Карловцох отворени анализатор квалитету вина. Радоєвич гаварел же винїцарство, окреме тото у Сриме, значна продукцийна дїялносц и же ше пре квалитет у тим року вино будзе вивожиц и до Китаю. Слободан Шапоня, хтори бул член комисиї хтора оценьовала вина, гварел же квалитет грозна прешлого року бул добри, та и квалитет вина, алє же вше мож и лєпше и же продукователє вина треба же би слухали совити фаховцох. На шветочней вечери госцох забавял тамбурови оркестер „Тайна” зоз Руми, а була орґанизована и богата томбола. Етно стол порихтали жени зоз Здруженя женох „Жридло” зоз Беркасова.■ Вл. Дїтко
РУСКЕ СЛОВО 9
НАШО МЕСТА СХАДЗКА СОВИТУ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР
О ФИНАНСИЙОХ, ОГНЬОГАСНИМ КАМИОНУ И СПОРТСКЕЙ ГАЛИ Седма схадзка Совиту Месней заєднїци (МЗ) Руски Керестур, була отримана пияток 15. фебруара, а на нєй прилапени Финансийни звит з 2018. року, бешедоване о огньогасним камиону, а члени поинформовани и о тим як чечу маєтно-правни формалносци коло Спортскей гали
П
о Финансийним звиту МЗ Руски Кере стур, у буджету за прешли 2018. рок на розполаганю мала 5 милиони 407 тисячи динари, а потрошени 4 милиони 122 тисячи. Розлика медзи планованима и ре а лизованима средствами настала на конту дзе були опредзелєни средства за струю Спортскей гали, цо МЗ вимирйовала по юний, а потим тоту обовязку Општина Кула превжала на себе. Зоз средствох самодоприносу од 2016. року, у прешлим року, по Конкурсу були розподзелєни дотациї валалским здруженьом, з тих средствох потераз видвоєне и за проєктну документацию Фабрики води, проєкт софинансованя ушореня центру валала и за порту обок при Спортскей гали. Зоз самодоприносу ище вше остало 4 милиони 288 тисячи динари котри наменєни як часц средствох за Фабрику води. ДОГВАРКА З ОГНЬОГАСЦАМИ
Зоз членами Добродзечного огньогасного дружтва (ДОД), члени Совиту посцигли конєчну догварку же як ма випатрац способ набавки камиона за потреби валалу. Члени ДОД винєсли факти же би хасновани огньогасни камион могло увесц зоз сушедней Горватскей, цо би зоз вкупнима трошками кошта коло 10 000 еври. Як потолковане, у понуканю єст вецей камиони котри випродуковани 90-тих рокох, капацитету голєм 7 000 литри, а як найважнєйше же таку превозку мож у нас реґистровац. Способ набавки камиона ше окончи исто як и у Дироню, понеже там тих дньох купени єден. Камион котри ше хасновал за гашенє огня у валалє уж наисце дотирвали, старосци понад 40 роки, алє и барз малого капацитету. У ВАЛАЛЄ ЄСТ 2 200 ОБИСЦА Члени Совиту и члени ДОД оформели ґрупи своїх представнїкох котри обиду шицки 2 200 обисца у валалє и буду зберац добродзечни прилоги, по штверо на кажди реон. Акция збераня добродзечних прилогох почнє 11. марца, о чим ше будзе водзиц транспарентна евиденция, а донациї годно уплациц и на жиро-рахунки ДОД.
10 РУСКЕ СЛОВО
ЗА КАМИОН НАЙ ДА ХТО КЕЛЬО МОЖЕ Акция добродзечного збераня прилогох почнє од 11. марца, кед шицки обисца у валалє нащиви дахто з представнїкох акциї, медзи котрима члени Совиту МЗ Владимир Олеяр, Илона Зарубица, Славко Бучко, Михайло Фейди, Желько Папуґа, Михайло Пашо, Дюра Сабадош, Тихомир Медич и Єлена Сивч, секретар МЗ Михайло Сабадош, и члени ДОД Славо Гарди, Михайло Надь, Владислав Рац, Деян Горняк, Славко Надь и Борис Штранґар. У плану окреме нащивиц и шицких привреднїкох же би помогли тоту акцию, а у тей ґрупи буду Владимир Олеяр и Тихомир Медич. Под знаком питаня и средства зоз буджету Општини Кула, понеже средства були обецани ище прешлей єшенї, а конкретна акция нє порушана аж по тераз. Но, члени Совиту наглашели же буду вимагац и питац тоти средства. Предсидатель Совиту Владимир Олеяр винєсол информацию же маєтно-правне ришованє ситуациї Спортскей гали чече по плану, и же остатнї документ котри вимагала АП Войводина, же би ше керестурска Школа вияшнєла же им Спортска гала нє потребна за наставу, послати пред тижньом. То би бул остатнї крочай, пред конєчним ришованьом проблему зогриваня, потим преверйованє инсталацийох и приключованє на ґазни инсталациї.■ М. Джуджар 22. ФЕБРУАР 2019.
mesta@ruskeslovo.com
У КОЦУРЕ
УСПИШНА АКЦИЯ ДАВАНЯ КРЕВИ
Добродзечне огньогасне дружтво у Коцуре, у сотруднїцтве зоз вербаским Червеним крижом, штварток, 14. фебруара, у валалє орґанизовало акцию добредзечного даваня креви на котру ше за даскельо годзини одволали 38 особи. Коцурски огньогасци уж традицийно, два раз рочнє орґанизую добредзечнє даванє креви на котре ше вше одвола красне число Коцурцох и заинтересованих котри жадаю дац крев и на таки способ помогнуц своїм блїжнїм. Тота акция добредзечного даваня креви була 24. по шоре у орґанизациї коцурского ДОД-у, а орґанизаторе задовольни зоз одволованьом и зоз количеством креви котра назберана. Акцию пришли потримац предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, предсидатель Совиту Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан, предсидатель ОСВ Синиша Шавия предсидатель Индустрийного добродзечного огньогасного дружтва НИС-а Мирко Илич. Тота акция добродзечного даваня креви, як и прешла котра була у септембру, була орґанизована у пополадньових годзинох, од 16 годзин же би на ню могли присц
и особи котри пред поладньом на роботи. Члени коцурского ДОД-у всоботу, 16. фебруара у Ґложанох участвовали на явней вежби у котрей дзешецеро коцурски огньогасци присутним указали же на котри способ ше ратує путнїкох зоз авта котри участвовал у транспортним нєщесцу. З. К.
БА ЛИ У ДЮРДЬОВЕ И ВЕРБАШЕ
ДОМАШНЇ, ГОСЦИ И ВОЙВОДЯНСКИ МЕЛОС Сезона балованя прешлей соботи предлужена и у Дюрдьове. После младежского бала и Бала широких сукньох и того року отримани Ловарски бал у орґанизациї Ловарского Дружтва „Дюрдьов” зоз Дюрдьова. Всоботу, 16. фебруара, у просторийох КУД „Тарас Шевченко” баловало ше 187 госцох, найвецей з Дюрдьова, Жаблю, Чурогу, Локу и других околних местох, як и з Румуниї и Горватскей. Главну награду – сарню достала фамелия Мудрових з Дюрдьова, а попри тей були ище коло двасто награди од сто спонзорох з Дюрдьова и околних местох, медзи хторима були бициґла, телевизор, викенд у Венециї и на Златибору, як и рижна ловарска опрема, польопривредни и козметични услуги и друге. За добре розположенє и того року бул задлужени тамбурови оркестер „Да зна зора” з Нового Саду, та войводянски тамбурови мелос одгуковал до рана. – Задовольни зме, було то ище єдно красне друженє котре тирвало до рана. И того року зме випочитовали традицию, та першенство купиц карти за Бал мали нашо ловаре, а потим и други – гварел Влада Остоїн предсидатель Ловарского дружтва „Дюрдьов” зоз Дюрдьова. Тот бал после длугшей паузи ознова постава традицийни, бо ше за ширши маси поряднє отримує уж седем роки. Того викенду дюрдьовски ловаре одпочню акцию ушорйованя нукашнього випатрунка їх Ловарского дома, у народзе познатого як ловар. Заплановане же би роботи були закончени по марец,, односно по порядну Рочну скупштину. С. С. 22. ФЕБРУАР 2019.
ПОТРИМАНА ТРАДИЦИЯ Прешлей соботи, 16. фебруара, у Ресторану „Краль” у орґанизациї КПД „Карпати”, бул отримани 28-раз традицийни бал у Вербаше. На балу було 85 особи, а окрем домашнїх зоз Вербасу, пришли и госци зоз Коцура и Нового Саду.
Бал шветочно отворели предсидатель Националного Совиту Руснацох Борислав Сакач, народна посланїца у Републичним парламенту Олена Папуґа и член општинскей ради за културу Боян Периз. За добру и веселу атмосферу зоз музику на руским и сербским язику постарал ше домашнї оркестер „Карпати”, а госци ше у добрей атмосфери вешелєли и дружели до ранших годзинох. Орґанизаторе обезпечели смачну вечеру и богату томболу за котру дарунки даровали числени спонзоре. Главну награду – малюнок нашого подобового уметнїка Влади Нярадия, достал Микола Чизмар зоз Вербасу. З. К.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ У НОВИМ САДЗЕ РОБИ ИНФО ЦЕНТЕР ТУРИСТИЧНЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ ВОЙВОДИНИ
НА ЄДНИМ МЕСЦЕ ШИЦКО О ПОКРАЇНИ Инфо центер ТО находзи ше на Булевару Михайла Пупина 18 и у нїм буду представени понукнуца шицких 45 городох и општинох у Войводини уризем єдна з найперспективнєйших привредних обласцох у Сербиї и Войводини и прето Покраїнска влада започала вецей проєкти хтори маю за циль розвой туризма, а медзи найновшима вибудов аква парку и велнес-центру на Паличу, отворени и Инфо-центер Туристичней орґанизациї (ТО) Войводини. Же би ше туристични капацитети Войводини цо баржей приблїжело ґу туристом зоз иножемства и зоз жеми, у Новим Садзе 21. януара 2019. отворени Инфо центер Туристичней орґанизациї Войводини. За тот центер Покраїнска влада и Министерство тарґовини, туризма и телекомуникацийох видвоєли 16 милиони динари. Инфоцентер (www.Vojvodinaonline.com) ше находзи на Булевару Михайла Пупина 18 и забера поверхносц од 118 квадратни метери.
Т
ИНФО ЦЕНТЕР ЗЛУЧУЄ МОДЕРНЕ И ТРАДИЦИЙНЕ Дамир Райтенбах з Туристичней орґанизациї Войводини гвари же у Инфо центру госци можу дознац о шицких туристичних понукнуцох и шицких можлївосцох за одпочивок у Войводини, а у сувенирнїци Инфо-центра
РЕКОРДНЕ ЧИСЛО НОЦОВАНЬОХ У ПРЕШЛИМ РОКУ Предходни рок бул рекордни по чишлє ноцованьох и пребуваня странских и домашнїх туристох у нашей жеми, медзи иншим, дзекуюци и туристичним резултатом Покраїни и городу Нового Саду. У перших єденац мешацох 2018. року пришло до значного звекшаня числа нащивительох у Войводини, од 14,6 одсто у одношеню на исти период 2017. року, а звекшанє числа ноцованьох странских туристох аж 17,5 одсто.
доступни автохтони файти войводянских винох, як и автентични сувенири. У планє же би туристи у Инфоцентру могли достац туристични понукнуца Туристичних орґанизацийох зоз шицких 45 општинох у Покраїни, односно їх флаєри и сувенири. – Инфо центер будзе анимировац туристох, а маме и мултимедиялну салу годно отримовац конференциї за новинарох и емитовац мултимедиялни змисти нащивительом Инфо-центра. Плануєме емитовац и кратки филми на хторих туристи, кед приду до нас, увидза яки Войводина ма капацитети за валалски, баньски, ґастрономски, ловарски, риболоварски, наутични, вирски туризем. Маме и диґитални водзач о туризме АП Войводини и мобилну апликацию. Туристични Инфо центер злучує модерне и традицийне, а нащивителє, хтори сцу дознац о туристичних понукнуцох у Войводини, годни ше праве ту упознац зоз богатим културним нашлїдством, природну красу Покраїни, як и дознац о манифестацийох
12 РУСКЕ СЛОВО
Дамир Райтенбах
хтори ше отримую у скоро каждим месце у Войводини – гутори Дамир Райтенбах. АФИРМУЄМЕ КАЖДЕ МЕСТО У ВОЙВОДИНИ Инфо центер поволує же би ше кажда општина у Войводини и кажди туристични субєкт на найадекватнєйши способ представели зоз своїма понукнуцами, так же до Инфо центру принєшу свойо флаєри, сувенири, ручни роботи здруженьох женох, хтори ше буду находзиц у спомнутим просторе. – У просторе Инфо центру будземе презентовац шицко цо би єдному потенциялному туристови, хтори придзе до Войводини, було интересантне и то нє лєм же би ше афирмовало Нови Сад, гоч ясне же Нови Сад на першим месце, алє ше намагаме афирмовац кажде место у Войводини зоз його специфичносцами, бо то и позитивне европске искуство. Нєшка кед путуєце по Европи, нє можеце прейсц анї през єден валал, а же би вас домашнї з дачим нє анимировали, бо туризем водзаци привредни конар ухтори ше вше баржей розвива у цалим швеце, а ми ше намагаме тото зробиц за Войводину. Ми будземе вяза туристичних понукнуцох з каждого места у Войводини зоз крайнїм хасновательом, зоз туристом хтори ше ту зосце одпочинуц, ловиц, лапац риби, же бизме го унапрямели на место хторе вон жада – вичерпни Дамир Райтенбах. Попри польопривреди, на добрей зме драги же би туризем постал єден з водзацих привредних конарох по хторим Войводина будзе препознатлїви. Розвой туризма од велького значеня за Покраїну окреме у тим року кед Нови Сад постал Младежска престолнїца Европи и вочи 2021. року, за хтори достал Титулу Европскей престолнїци култури.■ М. Тамаш 22. ФЕБРУАР 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
KОЦУР – ПРЕПОДАВАНЄ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ
ПРЕЗЕНТАЦИЯ КВС ГИБРИДОХ КУКУРИЦИ У орґанизациї Землєдїлскей задруґи „Либела продукт” у Коцуре прешлого пиятку, 14. фебруара, у велькей сали Месней заєднїци отримана презентация о сортименту кукурици „КВС гибридох”
Н
а початку преподаваня инжинєр польопривреди Милан Момчилович, шицким присутним представел гибриди кукурици Компаниї КВС у котрим вон заняти и предносцох котри маю дзепоєдни продукти их подприємства, у одношенї на други гибридни култури. На презентациї представени нови гибриди кукурици за силажу, за лупанє такой на полю и за чуванє у чардаку. Окрем нових гибридох було бешеди и о нашеньох котри уж роками присутни на нашм тарґовищу, алє су и далєй интересантни парастом. Гибриди були представени по ФАО ґрупох, односно по длужини веґетациї и часу кеди дозреваю, та Милан Момчилович бешедовал и о предносцох и нєдостаткох каждей ФАО ґрупи и котри файти найлєпши за нашо поднєбє. Тиж так, парастох упознал зоз способом продукциї кукурици у иножемстве и яки приноси на польох у других державох. – У коцурским хотаре КВС гибриди заступени на коло 20 одсто поверхносцох под кукурицу и на трецим су ме-
РЕҐИСТРАЦИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ ҐАЗДОВСТВОХ ПО 1. АПРИЛ Реґистрацию польопривредних ґаздовствох мож окончиц по 1. април. По тамаль шицки польопривредни ґаздовства треба же би ше реґистровали, або же би обновели реґистрацию, бо лєм на тот способ годни витвориц право на субвенциї. Контакт за реґистрацию stips@minpolj.gov.rs а информациї мож достац на веб адреси www.stips.minpolj.gov.rs/./registracija-poljoprivrednih-gazdinstavа/
ДОГВАРЕНИ ВИВОЗ МАЛИНОХ И БОРОВНЇЦОХ ДО ЯПОНУ Министер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович зишол ше 1. фебруара зоз делеґацию Дїловней асоцияциї Япона и юговосточней Европи и з тей нагоди подписани Меморандум о сотруднїцтве. На схадзки догварене же би делеґация Дїловней асоцияциї Япона и юговосточней Европи зоз привреднїками 19. и 20. марца нащивела Сербию. Тота дїловна делеґация заинтересована же би у Арилю и других городох заходней Сербиї интензивовала догварки о вивозу змарзнутей малини и боровнїци. У Япону и юговосточней Европи єст заинтересованих за увоз змарзнутей малини и боровнїци зоз Сербиї, як и за вибудов фабрики за змарзованє и преробок малинох и другей овоци. М.Т. 22. ФЕБРУАР 2019.
сце по заступеносци, а указало ше же су и з рока на рок вше лєпши. Окрем кукурци КВС ма и нашеня слунечнїку, ту дакус заоставаю, алє єст назначеня же нарок у на тей обласци буду конкурентни на тарґовищу. У Коцуре найзаступенши ФАО 400, ФАО 500 и ФАО 600 ґрупа гибридох кукурици и то кукурица котру ше лупа. До пред 10 роками, кед у Коцуре нє було силоси и одкупни места, коло 90 одсто кукурици було у чардакох, а остатнї роки ше коло 70 одсто кукурици лупа, а лєм 30 одсто ше кладзе до чардакох. По моїм думаню, у рокох котри пред нами людзе вше менєй свою кукурицу буду чувац у чардакох – гвари Юлиян Фейса зоз подприємства „Либела продукт”. Преподаванє було интерактивне, а парасти ше могли опитац шицко цо их интересовало, вязане за кукурицу. КВС нашеня кукурици єдни зоз найзаступенших на наших польох, та ше парасти одволали послухац презентацию и одлучиц же чи им одвитує даєден зоз гибридох кукурици котри понука подприємство КВС. Нащивеносц коцурских парастох на таких едукацийох и преподаваньох потвердзує же су заинтересовани чуц новосци у польопривреди и применїц иновациї же би мали цо векши приноси и цо лєпши и квалитетнєйши урожай.■ З. Колєсар.
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ ДЮРДЬОВ: ПРЕПОДАВАНЯ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ
ХТО НЄ ПООРАЛ, НАЙ ПРИЧЕКА У Ловарским доме у Дюрдьове, вовторок 12. фебруара, отримане преподаванє за польопривреднїкох и статкарох, и за шицких заинтересованих з других конарох польопривреди. На преподаваню викладали двоме фаховци зоз Польопривредней фаховей служби (ПФС) Нови Сад
Ф
ахови сотруднїк за землєдїлство дипл. инж. Татомир Срдянов бешедовал о прешлорочних урожайох вецей сортиментох польодїлских културох и о тим у хторей мири окончени єшеньски польопривредни роботи. Найвецей бешедовал о стану єшеньских културох – житу, ярцу и олєйовим репченю, о прикрамйованю жита и ярцу и о сортименту шацох сої и кукурици за предстояцу ярню шатву. Вон визначел же єшеньска шатва жита и пририхтованє жеми окончени у нєвигодних условийох, та коло осемдзешат одсто жита, гоч є пошате у, календарски патрено, оптималним термину, почало ключкац и сходзиц концом децембра и у януару. Совитовал же би польопривредни продукователє концом жими прикармели жито и ярец и же би го пошулькали (пороляли), же би корень жита мал цо лєпши контакт зоз жему. Жито
унєсц вецей як пейдзешат килограми активней материї азота по гектаре. – Аґрохемийна анализа жеми за прикармйованє по Нмин (N-min) методи прави ше за поверхносц од петнац гектари, важи штири роки и кошта 1 450 динари, а анализа НПК (NPK) за плодносц ше роби за 5 гектари и кошта 1 200 динар – гварел Срдянов. ДЛУГОРОЧНО ЛЄПШИ КУКУРИЦИ ФАО ҐРУПА 600
На преподаваню указовани резултати велїх анализох, медзи котрима и тот хтори указує же у прешлим року, пре розпорядок паданьох, познєйши сортименти кукурици (ФАО ґрупа 400 и 500) дали лєпши резултати як найпознєйши (ФАО 600), а так нє було по други роки. – Поробели зме анализу просекового урожаю кукурици по ФАО ґрупох шицких гибридох. Анализовани остатнї три роки, дижджовни 2016. и 2018. рок, як и 2017. рок котри бул екстремно сухи. Указало ше же ФАО ґрупа 600 просеково, за тоти три роки, ма найвекши урожай – гварел Срдянов Татомир. На преподаваню Милан Делич зоз ПФС Нови Сад бешедовал о актуалних конкурсох за землєдїлцох, хтори розписал Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство и то за: землєдїлство, заградкарство, защиту од елементарних нєпогодох, статкарство, пчоларство, Златко Беґлербеґович зоз Продуктней берзи АД Нови Сад за мини пиварнї, мини месарнї и млєчарнї, подзвигованє пластенїкох, купованє опреми за натреба пошулькац уж док нє будзе опасносци од моцних водньованє и друге. Вон представел и ИПАРД конкурси, мразох, пре хтори ше видзвигує и жем и корень. Польо- а медзи нїма и средства за нови трактори хтори ше нє привреднїки пре сушу у новембру, орали жем и у децем- будзе мушиц врациц. На преподаваню Златко Беґлербеґович, фаховец зоз бру и у януару, а тоти цо жем по тераз нє зорали, най причекаю же би ше пресушело, бо тераз жем барз мокра, Продуктней берзи АД Нови Сад, викладал о одкупних ценох польопривредних продуктох у нашей держави, а та ше ю барз заґажи. найвецей о ценох житаркох, алє и о новосци же польопривреднїки годни предац свойо урожаї прейґ ПродуктЖИТО ТРЕБА ПРИКАРМИЦ ней берзи. Вецей информациї о тим мож достац на їх са– По перши марец нє наявюю мрази, та кед ше тераз йту www.proberza.co.rs. Свойо продукти по походзеню зоз Русиї, котри нови на зоре жем, останю вельки груди и нє годно ше ю добре порихтац за шатву, прето оранє лєпше зохабиц за познє- нашим тарґовищу, представели фаховци подприємства Aleox Agro Нови Сад. йше – гварел Татомир Срдянов. Шицких присутних на початку преподаваня привитал Вон гварел же на основи потераз окончених анализох утвердзене же у жеми хиби пейдзешат до шейдзешат од- Милош Шовлянски, представитель ОЗЗ „Родне польо” сто активней материї по гектаре. У таких условийох тре- зоз Дюрдьова, котра поряднє и вше у фебруару, орґаниба окончиц прикармйованє зоз гноями Уреа (у 100 кг зує преподаванє котре тримаю фаховци зоз гною єст 46 одсто активней материї азоту) або Ан (у 100 Польопривредней фаховей служби Нови Сад, хтора часц совитодавней служби АП килох гною єст 34 одсто активней материї азоту) и то на Польопривредней С. Саламун два заводи, так же при єдним прикармйованю треба Войводини.■
14 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
ЕДУКАЦИЇ ПАРАСТОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПОПРИ РЕКЛАМОХ И ХАСНОВИТИ СОВИТИ И ДИСКУСИЇ Жимски едукативни викладаня за парастох у цеку, кажди роботни дзень у тижню мож присуствовац на даєдним, а поряднє их орґанизує Здруженє паприґарох „Капсикум анум”, и подприємства – „Аґрохома”, „НС Аґро-инґ” и „Изґлед”
Ш
ицки викладаня ше отримую у ре сторану „Червена ружа”, папри ґ ар ски ка ждо го вовторку и штвартку з початком на 17 годзин, „Аґрохома” орґанизує пондзелками и пиятками од 11 годзин, а „НС Аґро-инґ” каждей стреди тиж на 11 годзин. Тра ди ци й но, єд но ви кла да нє концом фебруара будзе орґанизовац и подприємство „Т-пам”, а наявене викладанє проф. Жарка Илина котре роками єдно зоз найнащивенших. Виклада ше о польопривреди вообще, векшина фахових викла дачох ре кла мую продукти своєй компаниї, алє вше єст и фаховцох котри нє заступаю нїчийо интере си, понеже су заняти у рижних польопривредних службох. Викладаня наисце рижнородни, подєднак заступени заградкарски и польодїлски култури, їх нашеня, прикарма и защита. НАЯВЕНЕ КОНТРАЧЕНЄ КАРФИОЛУ И БРОКОЛИЯ Одкупйовач паприґи, алє и карфи лу и бро колия, под при єм ство „Изґлед”, пондзелок 11. фебруара орґанизовало едукацию, на котрей медзи иншим наявена можлївосц контраченя карфиолу и броколия, алє потолковане и понукнуце иножемного купца за паприґу. О нашеньох, защити и прикармйованю тих двох културох бешедовали Мая Андєлич Коїч и Ве сна Цер спред компаниї „Syngenta”, a Стеван Попич зоз компаниї „Аgrimatco”. Присутних привитала Еуфемия Чизмар зоз „Изґледу” котра наявела контраченє продукциї карфиолу и броколия по условийох хтори исти уж даскельо роки. Як потолковала Чизмарова, єден иножемни купец ше интересує за векше количество конзумней паприґи, алє усло22. ФЕБРУАР 2019.
виє же би вона була униформна и нє пребарз велька. Викладанє була нагода же би присутни черали искуства зоз потерашнєй продукциї, та мож повесц же було досц интерактивне, а попри Керестурцох, було присутне и вельке число польопривреднїкох зоз околних местох. Зоз хладзальнї „Аретол”, Александар Дудаш потолковал яки то идеални продукт за преробок, же би були задовольни и продукователє, и одкупйовач, та и хладзальня котра го будзе прерабяц. ПАПРИҐАРЕ ДИСКУТОВАЛИ О РОЗПИСАНИХ КОНКУРСОХ На викладаню у орґанизациї Здруженя паприґарох „Капсикум анум” котре отримане штварток 7. фебруара, попри порядного розпорядку, присутних о розписаних конкурсох з ресорного секретарияту АП Войводини, медзи котрима и Конкурс за субвенционованє набавки опреми и залївних системох, на котри керестурски паприґаре конкурую зоз рахунками за залївни системи „капка по капку”. Конкурс подобни як и прешлого року, наявене бодованє по точно утвердзеним правилнїку котри зда-
бе на прешлорочни, алє заш лєм єст розлики. Субвенциї ше додзелює до висини 60 одсто вредносци цалосней инвестициї без ПДВ, односно до 70 одсто за жени котри ношителє польопривредних ґаздовствох. Условиє же би приява сполньовала минимум 60 боди од 180 максималних. По 10 боди мож достац кед подношитель особа младша од 40 роки, кед є жена, або кед ПҐ реґистроване длужей як три роки, кед є член задруґи, а интересантне же 10 боди ноши и членство у добродзечним огньогасним дружтве. ПО 15 боди доставаю особи котри жию на валалє, а тиж тельо и особи котри маю закончени польопривредни факултет, а до 20 боди ше достава кед ше особа занїма лєм зоз польопривреду, ту и оценьованє отриманосци инвестициї зоз 10, 20 або 40 бодами. По шицким, 60 боди мож назберац релативно лєгко, алє тото цо збунєло паприґарох, то интервал тирваня Конкурсу, лєм по 15. марец, а нє по май яка була пракса скорейших рокох, та у складзе з тим, скорей як предвидзене розпочата и обнова реґистрациї ПҐ котра була першираз наявена од 1. марца.■ М. Джуджар
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА НОВИ КНЇЖКИ
ПРИЛОГ ҐУ ЧУВАНЮ „ КУЛТУРИ РОЗГВАРКИ” (Олена Планчак-Сакач, „Вецей од бешеди”, интервюи, НВУ „Руске слово”, Нови Сад, 2018)
У
публицистики по руски ми потераз уж мали кнїжки написох з нєвиписаней гранїци новинарства и литератури (Юлиян Надь, Шанта), як и виданя зложенших публицистичних жанрох (Гарди-Ковачевич, Латяк, М. М. Цап). Тераз пред нами перша руска кнїжка интервюох, класичного и виключно журналистичного жанру. У кнїжки „Вецей од бешеди” друковани вибор з интервюох хтори през остатнї двацец роки з визначнима актерами рускей (и нє лєм рускей) култури водзела длугорочна редакторка културней рубрики „Руского слова” Олена Планчак-Сакач. Векшина су обявени у наших новинох, а дзепоєдни и у словенским е часопису за културу „Provinca” по сербски. Медзи вецей як трицец собшеднїками доминую литерати: прозаисти, поетове, публицисти, людзе театру... Лїстина собешеднїкох импресивна, як свойофайтови лексикон „Хто хто у рускей култури” остатнїх деценийох прешлого, и перших двох у новим вику. Интервю, по дефинициї, диялоґийни медийни жанр, гиєрархийно ушорена розгварка у хторей новинар-интервюер ма доминантну позицию – вон поставя питаня. Же би то було витворлїве, медзи актерами интервюа муши буц порозуменє и довириє – же новинар дошлїдно призначи и пренєше собешеднїково слова, а же собешеднїк у одвитох будзе щири. Людска розгварка як широка рика. Чече, розлїва ше и габаци, дараз пребива гаци а дараз войдзе до мертвого цеку. Як цо кажду рику мож загациц и култивовац, а зачувац єй силу и красоту, так и з розгварку, чия плївна драга постава интервю. Интервю на дружтвено-политични теми то плївба по дзивих водох. Тота кнїжка, интервюи з особами зоз швета култури, углавним елоквентнима, у бешеди розвязанима, предуховенима и образованима собешеднїками, то плївба по мирним цеку. Безпечнєйша є, алє охабя вецей простору и часу уживац у панорами, у красоти. Дзепоєдни од особох хтори Олена Планчак-Сакач интервюовала уж нє медзи нами (Папгаргаї, о. Тадей...), даєдни уж прекрочели свой творчи верх, дзепоєдни праве тераз у його зениту, а за даєдних їх час ище лєм приходзи, алє шицким наисце место у такей кнїжки и у таким углядним дружтве. Як авторка и сама толкує у послеслову, водзаци критериюм у вибору же хтори собешеднїк и хтори интервю буду знова друковани и представени новей читательней публики, то їх актуалносц, швижосц и применлївосц и у нєшкайших обставинох, гоч даєдни розгварки призначени пред дзешец, та и двацец роками. З єдного боку, то подцагує ширину интелектуалних горизонтох и поглядох компетентних собешеднїкох, здобуту лєбо уродзену схопносц чувствовац дух часу, препознац
16 РУСКЕ СЛОВО
причини и предвидзиц пошлїдки. З другого, можебуц то значи же ше ми як дружтво и заєднїца уж децениями круциме у истим кругу з хторого нє можеме, нє знаме лєбо нє сцеме висц, алє то уж друга тема... Углавним, як замерковала рецензентка Ирина Гарди-Ковачевич, кнїжку „Вецей од бешеди” мож спатрац и як Хронїку нашого часу, алє и як свойофайтову парадиґму же цо маме робиц у часох пред нами, цо би було и водзаце (пре)порученє авторки у спомнутим послеслове. Гварим авторки, а нє новинарки. Гоч уж у другим виреченю того приказу поведзене же интервю виключно новинарски жанр, вон источашнє ноши и авторски печац. Кед би нє було так, достали бизме анкету, лєбо даяку зродну медийну „конфекцию”. Тот авторски печац моцни, обачлїви а дараз аж и персонализовани до тей мири же би го читатель препознал аж и да є нє подписани. Авторство видно на вецей уровньох: од вибору собешеднїка, по вибор питаньох и темох за розгварку, по вибор материялу хтори будзе публиковани у финалней верзиї. На концу, авторство видно и у виборе интервюох хтори вошли до тей кнїжки. То щешлїве ришенє, бо зме достали найлєпше од обидвох бокох, и од интервюованих, и од интервюерки. Як? З доброго интервюа, медийна публика вельо дозна о интервюованей особи, алє, кед домерковано чита и медзи шориками, и о подоби, становискох и преференцийох новинара хтори интервю водзел. Сущносц, и найвекша тайна ремесла, у тим затримац миру и витвориц идеалну ровновагу, а то нє диялоґ ровноправних, алє розгварка компетентних собешеднїкох, славенє забутей култури розгварки у пракси. Право на авторство ма и свою цену Италиянска новинарка Орияна Фалачи, вироятнє найвекша интервюерка у ери шветових мас-медийох гуторела же интервю як лядова крига - лєм дзешатину новинарскей роботи видно у финалней, обявеней верзиї, а гевти дзевец часци оставаю под поверхносцу, скрити од публики. З другима словами, новинар пред розгварку муши детально и вичерпно упознац собешеднїка, провадзиц и зрозумиц його дїло. Аж вец приду и добри и прави питаня. Лєм кед питаня добри, одвити можу буц ище лєпши. У друкованих медийох, нажаль, нєт репризи. Тото цо раз обявене, жиє покля актуалне виданє у хторим є друковане. Уж з шлїдуюцим числом новинох до фокусу приходзи цошка нове, а „стари вистки” охабяме забуцу и архивом. Чкода, бо єст написи хтори заслужую и другу нагоду, друге читанє, же би ознова були анализовани и предумовани, або же би ше читатель придал уживаню у ерудициї, красоти стилу, красних и мудрих словох. Тота кнїжка праве така нагода.■ И. Сабадош 22. ФЕБРУАР 2019.
kultura@ruskeslovo.com
ПОДЇЇ У ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПОЕТСКИ ВЕЧАР ЗА ДЗЕНЬ ЗАЛЮБЕНИХ У Основ ней и штред нєй шко ли зоз домом шко ля рох „Пе тро Ку змяк” тра ди ци й но ше на ри жни спо со би означує Дзе нь за лю бе них, а то го ро ку штред нь о школ ци з на годи 13. фе бру а ра, орґ а ни зо ва ли По ет ски вечар. На По ет ским веча ре госц бул по е та Ґоран Бла ґ о є вич зоз Ср бо бра ну хто рому то нє пер ше го сцо ва нє у тей Шко ли, а при ви та ла го пе да ґ о ґ и ня Лю би ца Ня ра ди. По е та Бла ґ о є вич по знати же барз кра шнє ре ци тує та ше пред ста вел зоз лю бов ну по е зию зоз сво єй на й нов шей тре цей збир ки, алє ре ци то вал и лю бов ни сти хи дру гих по знатих серб ских по е тох, та и по -
ОДХОД ДО „БЕЛАВЕЙ ПТИЦИ” Здруженє Ментално нєдостаточно розвитих осовбох (МНРО) „Белава птица” у Кули 12. фебруара нащивела ґрупа школярох Штреднєй школи „Петро Кузмяк” зоз Руского Кере стура зоз педаґоґиню Любицу Няради. Тоти медзисобни нащиви и друженє хасновательох того специфичного Здруженя и керестурскей Школи уж традицийни, а на тот завод школяре особи у „Плаву птици” нащивели з нагоди Дня залюбених. З нїма препровадзели час у друженю, шпивали им и грали, а однєсли им и пригодни лакотки, та ше чежко було розисц. Як визначує Нярадийова, тото сотруднїцтво за шицких барз хасновите, бо збогацує и оплеменює и єдних и других, при школярох пестує емпатию и отвореносц ґу иншаким особом, алє вони знаю препознац щиросц и любов и врациц ю зоз цалого шерца. Хаснователє Здруженя „Белава птица” дньови центер за дзеци и особи з чежкосцами у розвою зоз шицких местох кулскей општини, та и зоз Руского Керестура. М. А. 22. ФЕБРУАР 2019.
знату „Сан та Ма рия де ла са лу те” Ла зи Ко сти ча, по не же ше на пол нює 100 ро ки як во на на ста ла. У му зич ней ча сци зоз сво їм до бе ра ним на сту пом на щ и ви те ль ох на град зе ли ґим на зи ял ки Ма ри на Роман, Йова на Но ґ а ви ца и Са ня Чи змар. На по ет ским веча ре у пу бли ки були ґим на зи ял ци з ру ских од дзе лє нь ох з про фе сор ка ми Еуфе мию Чи змар и Люп ку Ма лац ко, як и шко ля ре, би вате лє у ин тер нату. За шко ля рох основ ней шко ли за Дзе нь за лю бе них була пла но ва на те атрал на пред ста ва з при год ну те мати ку, хто ра пре хо ро ту ґлум ца од ка за на за дру гу на году. М. А.
ПОЧАЛИ РОБОТНЇ ЧЕРВЕНОГО КРИЖА
У Основней школи „Петро Кузмяк” 14. фебруара почала серия 14 роботньох хтори орґанизує општинска орґанизация Червеного крижа з Кули, а роботнї водза школярки керестурскей Ґимназиї другей класи руского оддзелєня Марина Надь и Сара Планчак и ґимназиялка трецей класи сербского оддзелєня Ивана Веселинович. Роботнї буду на общу тему гуманих вредносцох за цо ше нєдавно обучели и млади керестурски ґимназиялки на окремних едукацийох дзе достали и сертификати як волонтерки Червеного крижа.
Роботнї буду кажди штварток на годзинох оддзелєнского старшини, першу роботню Надьова и Планчакова отримали школяром двох оддзелєньох трецей класи основней школи, а на тему гуманосц. Циль того проєкта освидомиц школярох одмалючка и потримац их у закладаню за прави вредносци хтори треба пестовац у нєшкайших дружтве. На роботньох були присутни и представительки Червеного крижа з Кули, та професорки класней настави и педаґоґиня керестурскей Школи. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА З НАГОДИ ОЗНАЧОВАНЯ ШВЕТА СВЯТОГО ТРИФУНА И ВАЛЕНТИНА
ОТРИМАНИ ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР „ПОЕЗИЯ И ВИНО” У Библиотеки ,,Данило Киш” у Коцуре прешлого штвартку, 14. фебруара, отримани вечар музики и литератури з нагоди означованя швета Святого Трифуна и Святого Валентина. Любов ше того вечара як нїтка прецаговала през кажду музичну и литературну точку, за дзеци и за старших. Амбиєнт у Читальнї бул святочни и пре виложени красни рисунки и винчованки на тему любови хтори школяре сами порихтали за тото швето. Програму отворела библиотекарка Весна Радошевич-Пешут, привитала шицких присутних хтори пришли преславиц тото швето, хторе, як визначела, представя єдну основу нашого иснованя, а то праве любов. – Швето Святого Трифуна и Святого Валентина ше означує истого дня, а обидвоме були защитнїки людзох и природи. Обидвоме страдали у III вику, алє ше преселєли до вичносци, та ше им и нєшка модлїме за здравє, плодносц. Так чуваме
свою сущносц и тото цо нам Бог дал – виру, надїю и любов. Прето, облапце з любову и добродїйством милих, вам, людзох и мацер Природу. З погаром доброго вина, любце и будзце любени – гварела Весна Радошевич-Пешут. У першей часци програми участвовали школяре нїзших класох ОШ ,,Братство єдинство” котрих порихтали їх учительки Славица Чельовски, Мария Полдруги и Виолета Рашета. Наймладши шпивали и рецитовали писнї о любови и любовних трапезох. У другей часци участвовали визначни уметнїки, поетове, писателє зоз Коцура, а интерпретовало ше по руски и по сербски. Свойо и цудзи твори, писнї и приповедки о рижних файтох любови пречитали Силвестер Макаї, Серафина Макаї, Микола Шанта, Аранка Медєши и Милан Добровольски. Ошмихи на тварох и моцни аплаузи публики у полней коцурскей Читальнї значели же шицким присутним були приємни тоти хвильки виполнєти зоз нотами и стихами о любови. По законченю официйней програми, шицки нащивителє предлужели красне друженє зоз коштованьом вина и бешеду о упечаткох. О. Русковски
У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРУ У НОВИМ САДЗЕ
ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „ПОТВОРИ” На Камерней сцени Руского културного центра у Новим Сад зе, Йована Суботича 8, пияток, 1. марца, з початком на 20 год зин ансамбл Драмского студия РКЦ преми єр но ви вед зе пред ста ву „ПО ТВОРИ” по тексту и у режиї и сценоґрафиї Звонимира Павловича, а у продукциї Руского народного те атра „Петро Ризнич Дядя”. З помоцу дзепоєдних историйних нагад-
18 РУСКЕ СЛОВО
нуцох буд зе то ище єден, винїмково контроверзни попатрунок на релативно нєпознату часц живота и судьби фамелиї Друґети у нєшкайшей во сточней Словацкей, дзе виками вєдно и помишани жили припаднїки даскелїх народох. У представи участвую: Славко Бучко, Иван Лїкар, Марина Хома, Яким Грубеня, Андрей Орос, Ребека Планчак, Йован Живкович, Бо-
рис Фейди, Александра Бучко и Дина Мудрох. Автор ориґиналней му зи ки Ми ро слав Пап, ди за йн шветла Ириней Гудак, а асистент редителя Ненад Илич. Пре огранїчене число шед зискох, орґанизатор замодлєл заинтере сованих же би на час ре зервова ли уходнїци у Руским културним центру, або на теле фон 021-529 626 од 8 до 14 год зин. 22. ФЕБРУАР 2019.
Число ушорела: Вероника ВУЯЧИЧ
В
еґетариянство то способ костираня хтори ше состої зоз поживи рошлїнского походзеня, евентуално млєчних продуктох и вайцох, алє без животиньского меса. Саме поняце барз широко дефиноване, а буц веґетариянєц значи – нє єсц месо. Дахто нє є месо пре рижни алерґиї, други здравствени причини, пре релиґию, а дахто прето же нє сце забиц животиню же би вон бул сити. Спрам опредзелєня єст и вельо подзелєня, лєбо файти веґетариянства (лактовеґетариянци, ововеґетариянци, ово лактовеґетариянци, полувеґетариянци, песковеґетариянци, фрутариянци итд). Дахто у костираню хаснує вайца, дахто млєко и млєчни продукти, дахто и рибу, а дахто лєм узрети овоци. Веґанє барз строги у костираню зоз рошлїнами и їх кост подрозумює житарки, мауни, овоци и желєняву. Вони нє єдза анї вайца, анї млєко, анї мед. Алє веґанизем то животни стил, та вони анї нє хасную нїч цо животиньского походзеня, и у облєканю и у живоце вообще (бунди, скори, рижни помади и под.). Причини прецо ше чловек опредзелї за таку виключну файту костираня рижни, а найчастейше су релиґийни, етични, филозофски, еколоґийни, економски, здравствени. 22. ФЕБРУАР 2019.
Фото С.Стойнич
ВЕҐАН, ЧИ ВЕҐЕТАРИЯНЄЦ яка розлика?
РОК XVIII ЧИСЛО 2
РУСКЕ СЛОВО 19
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
famelija@ruskeslovo.com
КАЖДОДНЬОВИ ЖИВОТ БЕЗ МЕСА... Податки о веґетариянским костираню оддавна познати у швеце. У Индиї є и нєшка узвичаєне, а у Европи, гречески филозоф Питаґора тиж бул веґетариянєц. Запаметани мудри слова познатих людзох на тоту тему, та так французки писатель Виктор Иґо (1802–1885) ище пред двома виками гварел: „Було нужне цивилизовац чловеково одношенє ґу чловекови. А тераз нужне цивилизовац чловеково одношенє ґу природи и животиньом”. Познати и слова ирского писателя Джоджа Бернарда Шоа (1859–1950): „Животинї мойо приятелє, а я своїх приятельох нє єм” Пишу: Вероника ВУЯЧИЧ Лидия КОСТЕЛНИК
КСоня Стойнич
ажде з нас позна дакого хто нє люби єсц меса, а ми з даєднима и побешедовали, ниа цо гваря: жиє у Новим Садзе зоз супругом Николом и сином Иваном. Никола уж 15 роки веґетариянєц, алє є вайца и млєко, а Соня го у тим його виборе потримує, а обидвойо тримаю же їх син треба же би мал свой вибор. Соня и Никола ше упознали ище як студенти на факултету, и вона знала же вон веґетариянєц и прилапела таку файту костираня. Соня гвари же ше велї студенти биолоґиї на трецим-штвартим року студийох опредзелюю за даєдну файту костираня без меса, бо то процивне од любови ґу животиньом и природи вообще. Никола ше одлучел на костиранє без меса прето же нє могол єсц кед требало забиц животиню. Йому то було страшне. Мал проблем кед полудньовал з родичами, бо вони рихтаю досц меса, а вон вец єдол, наприклад, пасулю без меса. Алє пошвидко постал цалком веґетариянєц и престал єсц и тото – Нє складам ше же дзецко цо варене у истим гарчку тре ба же би було веґетариянєц вєдно з месом. ПИЦА ЗОЗ ЖЕЛЄНЯВУ лєм прето же му то родичи. – Я нє веґетариянєц, алє Мойо дзецко рошнє як и друпотримуєм свойого супруга Соня нам послала рецепт за пицу таку як ю вона рихта. у його опредзелєню. ОдроНа цесто за пицу положиц пелат (хтори Соня сама прави), ги дзеци. Кед ше народзел по сла сом, най так повем, на вец сир – качкаваль, цибулю порезану на колєчка, печарки совиту педиятра сом му давадвох розличних кухньох. (найчастейше шампиньони, а може и шитаки), знова сир, ла єдла так як ми гуторели. Єдна баба у Карловцох нє вец на верх швижу порезану паприґу. Шицко упечиц на на- Поступнє є звикнути на шицварела вєдно месо и желє- ймоцнєйшей температури. За 15–20 минути готове, накадзи ки файти єдлох. Зоз искуства няву и вше було вельо ри- ше винє з рерни орубенєц намасциц зоз маслиновим олєйом, знам же барз вельки шок за дзецински орґанизем кед ше жней шалати, а и полудзе- лєбо зоз пестом. Пелат: 2–3 парадичи очисциц од лупки и порезац на ко- нє домеркує, та дзецко вежнє нок нє вше подрозумйовал цочки, положиц до шер- дацо з меса, а нє звикнуте є. месо, док у баби у Дюрдьопенки и додац 1-2 струча Никола нє ма нїч процив того ве було вше меса, и за фринашеканого цеску и ма- же нам дзецко є месо. А обиштик була капусна мачанка слинов олєй и ориґано. двойо окреме любиме рибу – зоз ребрами у пецу упечена. Дакус повариц и посолїц. закончує бешеду Соня СтойДумам же стил живота барз Пелат швидко готови и нич. одредзує цо будзеш єсц. рихта ше лєм тельо кеЛюдзе на валалє вельо фильо ше такой похаснує. Ана Хома веґанску швижу зично робя и муша ше рано лєбо сирову поживу почала ханаєсц вайца и колбаси, наприклад, же би могли робиц. У урбаним стредку досц и ша- сновац пред 4–5 роками. Причина, пре злєпшанє здравственого стану, конкретно, пре боляци клуби и вени. лата, важне мац пейц оброки на дзень – предлужує Соня. – Препоручовали ми же бим схудла же бим нє мала таке Протеин мож найсц у печаркох и у продуктох зоз сої. Соня ище гвари же нє люби куповац месо у месарньох. обтерхованє на клуби. Дохторе ми давали рижни лїки доИншак пахнє, як цо би требало, и иншаки ма смак. Месо полнєня за обнову хрупки хтора ми препадала, алє мало з того було хасну. Вец сом ше лапела до интернету и нашла купує лєм на валалє од познатих.
20 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
рижни информациї о швижей поживи и ришела сом пробовац. Понаходзела сом рецепти и нараз сом почала єсц вельо вецей швижей овоци, желєняви, маґочки, заренка и под. Интересантне же док сом єдла „обичну” поживу вше сом була гладна, вше сом дацо заєдала, цагало ме ґу сладкому и нагнївана сом була на себе бо сом тила, а од швижого єдзеня сом нє була гладна, алє лєгка, мала сом вецей енерґиї, и якош, добре сом ше чувствовала. – гвари Ана. Рано вше перше попиє лїтну воду з вицадзеним лимуном, вец є овоци, маґочки, а о 2–3 годзини шалати зоз шицкого цо було сезонске. Вечар намака тиж рижни заренка, же би голєм кельо тельо пущели ключки, рано их мелє и комбинує зоз медом, циметом, жимно цадзенима олєями, овоцу. Гвари же за клуби найвецей хасновала просо зоз лупку, камену ружу (чуваркучу) и куркуму. Єй то нє вилїчело клуби, бо єй були барз препаднути, алє себе ублажела болї, злєпшала циркулацию и так могла функционовац. ПАШТЕТА И ТОРТА Ана посила рецепт за паштету зоз слунечнїку и торту зоз маком. Паштета зоз слунечнїку: 1 шолїчка слунечнїку, пол лимуна, ложка маслинового олєю, 3 струча цеску, фалаток швижей паприґи, 1 ложичка мелкєй червеней паприґи, кус гималайскей солї, пол шолїчки води. Шицко виблендовац. Рецепт 2 (сладке) Торта з маком: 250 ґр. зомлєтого маку и кус води з медом помишац. Положиц до округлей шерпенки на дно (место цеста). Вец 250 ґр. орехи виблендовац тиж з воду и медом и тото подзелїц на два часци. Лєм до єдней часци додац малини (шолїчку), а другу намасциц на масу з маком. На верх положиц масу з малинами. Украшиц з цалима малинами и швижу менту.
– Нажаль – гвари Ана – барз значне мац базу у орґанизму, без квашнїнох, бо од нїх приходза шицки хороти. Цадзела Ана и рижни соки, окреме зоз спелти, правела „смути”, вудумовала сама рецепти и вельо читала и едуковала ше о тей файти костираня. И гвари же би нїґда вецей нє єдла тоту „обичну” поживу, на чийо претровйованє орґанизам вельо троши енерґиї, а од хторей єст мало хасну. А ґу тому, як нам гварела, вибор єдзеня вельо векши як у обичним костираню, та нам дала и даскельо рецепти.
Ясна Медєши була перше веґетариянєц єденац роки, а тераз є уж рок веґан. – Мала сом осем роки кед сом по стала веґетариянєц и була сом єдина у фамелиї, а причина тей одлуки була любов ґу животиньом. Єст розлики кед сама єм и кед сом зоз дружтвом. Кед сом зоз дружтвом и вони надумаю пойсц на сладоляд, я го нє можем поєсц, алє вец найдзем даяку алтернативу и попиєм лимунаду лєбо дацо подобне – так же нє проблем. По стала сом веґан так же ми дохтор забранєл конзумовац млєчни продукти, понеже сом нє толерантна на лактозу як и 90% людзох на швеце, а вайца сом анї скорей нє любела. Нє мам нїяки проблеми, лєпше ше чувствуєм одкеди сом веґан, мам 22. ФЕБРУАР 2019.
ВЕЧАР РУСКЕЙ ВЕҐАНСКЕЙ КУХНЇ У Младежским центре ЦК 13 у Новим Садзе, у януаре, Младеж ЯЗАС з Нового Саду орґанизовала вечар веґанскей кухнї, а у рамикох проєкта ,,Вечера зоз сушедовима”. Проєкт ,,Вечера зоз сушедовима” ма идею же би ше Новосадянє упознали зоз сушедовима так же порихтаю и покоштую веґански єдла, хтори маю характеристики националней кухнї, а єден вечар орґанизаторе пошвецели праве нашим руским єдлом. Нащивителє задармо коштовали капущанїки и бобальки за цо могли дац и добродзечни донациї, а и прекоментаровали як ше им пачело тото цо єдли. – Я нє першираз на такей заєднїцкей вечери так же ми ше шицко пачело, було смачне, алє тото цо направели нє на тельо автентичне яке ми єме у Керестуре. Практикуєм веґанске єдзенє пре здравствени причини, нє конзумуєм тельо меса як скорей, гоч сом анї нє веґан – толковал Никола Сивч. – Першираз сом у ЦК 13, можем повесц же атмосфера и дружтво супер, а и єдла смачни – гварела Марияна Венчельовски. Орґанизаторе задовольни як прешол вечар. Гварели же рецепти за капущанїки и бобальки поглєдали на интернету, та вироятно нє потрафели шицки мали тайни рецепта, алє и вони коштовали, а чи то праве таке яке госци очековали чи нє – орґанизаторе гварели же одвит треба поглєдац при тих цо пришли на тот вечар. Вони дали свой максимум у рихтаню тих єдлох и гоч су нє професийни кухаре, окрем єдного колеґи, хтори лєм пражел, а нє и мишел, капущанїки. Л. К. вельо вецей енерґиї, нєт того же кед ше наєм та ми чежко. Кед особа веґан, веґетариянєц лєбо ма вецей як 50 роки, вшелїяк треба же би пила Б12 витамин. Тераз кед глїбше роздумуєм похопела сом же кельо веґанизем значни пре здравє нашей планети и думам же то моя найвекша причина буц веґан, – закончує Ясна Медєши.
Ася Папуґа веґетариянєц од 1999. року, гвари же и док нє була веґетариянєц, ме со нє любела єсц. – По сле, як сом одрастала на валалє, мой дїдо мал кури, швинї и шицко цо бега по дворе, та сом ше барз вязала за шицки тоти животинї и нє могла сом ше помириц з тим же то треба поєсц. Було ми барз жаль и принєсла сом одлуку же я у тим нє будзем участвовац. Нє робим то пре даяку здравствену покарму, иншак, я ше анї нє ко стирам здраво, цо нє позитивне, єм вельо чипсу, алє то робим пре якуш мою совисц, пре любов ґу животиньом. Гоч веґетариянци єдза рибу, я анї рибу нє єм. Патрим так же тото цо ма очи и тото цо ма нервову систему т. є. чувствує боль – тото нє єм. Тиж нє хаснуєм продукти за хтори треба робиц те сти на животиньох, цо нє лєгко дойсц до таких информацийох – гутори Ася Папуґа.■ РУСКЕ СЛОВО 21
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
famelija@ruskeslovo.com
КАЖДОДНЬОВИ ЖИВОТ БЕЗ МЕСА... Податки о веґетариянским костираню оддавна познати у швеце. У Индиї є и нєшка узвичаєне, а у Европи, гречески филозоф Питаґора тиж бул веґетариянєц. Запаметани мудри слова познатих людзох на тоту тему, та так французки писатель Виктор Иґо (1802–1885) ище пред двома виками гварел: „Було нужне цивилизовац чловеково одношенє ґу чловекови. А тераз нужне цивилизовац чловеково одношенє ґу природи и животиньом”. Познати и слова ирского писателя Джоджа Бернарда Шоа (1859–1950): „Животинї мойо приятелє, а я своїх приятельох нє єм” Пишу: Вероника ВУЯЧИЧ Лидия КОСТЕЛНИК
КСоня Стойнич
ажде з нас позна дакого хто нє люби єсц меса, а ми з даєднима и побешедовали, ниа цо гваря: жиє у Новим Садзе зоз супругом Николом и сином Иваном. Никола уж 15 роки веґетариянєц, алє є вайца и млєко, а Соня го у тим його виборе потримує, а обидвойо тримаю же їх син треба же би мал свой вибор. Соня и Никола ше упознали ище як студенти на факултету, и вона знала же вон веґетариянєц и прилапела таку файту костираня. Соня гвари же ше велї студенти биолоґиї на трецим-штвартим року студийох опредзелюю за даєдну файту костираня без меса, бо то процивне од любови ґу животиньом и природи вообще. Никола ше одлучел на костиранє без меса прето же нє могол єсц кед требало забиц животиню. Йому то було страшне. Мал проблем кед полудньовал з родичами, бо вони рихтаю досц меса, а вон вец єдол, наприклад, пасулю без меса. Алє пошвидко постал цалком веґетариянєц и престал єсц и тото – Нє складам ше же дзецко цо варене у истим гарчку тре ба же би було веґетариянєц вєдно з месом. ПИЦА ЗОЗ ЖЕЛЄНЯВУ лєм прето же му то родичи. – Я нє веґетариянєц, алє Мойо дзецко рошнє як и друпотримуєм свойого супруга Соня нам послала рецепт за пицу таку як ю вона рихта. у його опредзелєню. ОдроНа цесто за пицу положиц пелат (хтори Соня сама прави), ги дзеци. Кед ше народзел по сла сом, най так повем, на вец сир – качкаваль, цибулю порезану на колєчка, печарки совиту педиятра сом му давадвох розличних кухньох. (найчастейше шампиньони, а може и шитаки), знова сир, ла єдла так як ми гуторели. Єдна баба у Карловцох нє вец на верх швижу порезану паприґу. Шицко упечиц на на- Поступнє є звикнути на шицварела вєдно месо и желє- ймоцнєйшей температури. За 15–20 минути готове, накадзи ки файти єдлох. Зоз искуства няву и вше було вельо ри- ше винє з рерни орубенєц намасциц зоз маслиновим олєйом, знам же барз вельки шок за дзецински орґанизем кед ше жней шалати, а и полудзе- лєбо зоз пестом. Пелат: 2–3 парадичи очисциц од лупки и порезац на ко- нє домеркує, та дзецко вежнє нок нє вше подрозумйовал цочки, положиц до шер- дацо з меса, а нє звикнуте є. месо, док у баби у Дюрдьопенки и додац 1-2 струча Никола нє ма нїч процив того ве було вше меса, и за фринашеканого цеску и ма- же нам дзецко є месо. А обиштик була капусна мачанка слинов олєй и ориґано. двойо окреме любиме рибу – зоз ребрами у пецу упечена. Дакус повариц и посолїц. закончує бешеду Соня СтойДумам же стил живота барз Пелат швидко готови и нич. одредзує цо будзеш єсц. рихта ше лєм тельо кеЛюдзе на валалє вельо фильо ше такой похаснує. Ана Хома веґанску швижу зично робя и муша ше рано лєбо сирову поживу почала ханаєсц вайца и колбаси, наприклад, же би могли робиц. У урбаним стредку досц и ша- сновац пред 4–5 роками. Причина, пре злєпшанє здравственого стану, конкретно, пре боляци клуби и вени. лата, важне мац пейц оброки на дзень – предлужує Соня. – Препоручовали ми же бим схудла же бим нє мала таке Протеин мож найсц у печаркох и у продуктох зоз сої. Соня ище гвари же нє люби куповац месо у месарньох. обтерхованє на клуби. Дохторе ми давали рижни лїки доИншак пахнє, як цо би требало, и иншаки ма смак. Месо полнєня за обнову хрупки хтора ми препадала, алє мало з того було хасну. Вец сом ше лапела до интернету и нашла купує лєм на валалє од познатих.
20 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
рижни информациї о швижей поживи и ришела сом пробовац. Понаходзела сом рецепти и нараз сом почала єсц вельо вецей швижей овоци, желєняви, маґочки, заренка и под. Интересантне же док сом єдла „обичну” поживу вше сом була гладна, вше сом дацо заєдала, цагало ме ґу сладкому и нагнївана сом була на себе бо сом тила, а од швижого єдзеня сом нє була гладна, алє лєгка, мала сом вецей енерґиї, и якош, добре сом ше чувствовала. – гвари Ана. Рано вше перше попиє лїтну воду з вицадзеним лимуном, вец є овоци, маґочки, а о 2–3 годзини шалати зоз шицкого цо було сезонске. Вечар намака тиж рижни заренка, же би голєм кельо тельо пущели ключки, рано их мелє и комбинує зоз медом, циметом, жимно цадзенима олєями, овоцу. Гвари же за клуби найвецей хасновала просо зоз лупку, камену ружу (чуваркучу) и куркуму. Єй то нє вилїчело клуби, бо єй були барз препаднути, алє себе ублажела болї, злєпшала циркулацию и так могла функционовац. ПАШТЕТА И ТОРТА Ана посила рецепт за паштету зоз слунечнїку и торту зоз маком. Паштета зоз слунечнїку: 1 шолїчка слунечнїку, пол лимуна, ложка маслинового олєю, 3 струча цеску, фалаток швижей паприґи, 1 ложичка мелкєй червеней паприґи, кус гималайскей солї, пол шолїчки води. Шицко виблендовац. Рецепт 2 (сладке) Торта з маком: 250 ґр. зомлєтого маку и кус води з медом помишац. Положиц до округлей шерпенки на дно (место цеста). Вец 250 ґр. орехи виблендовац тиж з воду и медом и тото подзелїц на два часци. Лєм до єдней часци додац малини (шолїчку), а другу намасциц на масу з маком. На верх положиц масу з малинами. Украшиц з цалима малинами и швижу менту.
– Нажаль – гвари Ана – барз значне мац базу у орґанизму, без квашнїнох, бо од нїх приходза шицки хороти. Цадзела Ана и рижни соки, окреме зоз спелти, правела „смути”, вудумовала сама рецепти и вельо читала и едуковала ше о тей файти костираня. И гвари же би нїґда вецей нє єдла тоту „обичну” поживу, на чийо претровйованє орґанизам вельо троши енерґиї, а од хторей єст мало хасну. А ґу тому, як нам гварела, вибор єдзеня вельо векши як у обичним костираню, та нам дала и даскельо рецепти.
Ясна Медєши була перше веґетариянєц єденац роки, а тераз є уж рок веґан. – Мала сом осем роки кед сом по стала веґетариянєц и була сом єдина у фамелиї, а причина тей одлуки була любов ґу животиньом. Єст розлики кед сама єм и кед сом зоз дружтвом. Кед сом зоз дружтвом и вони надумаю пойсц на сладоляд, я го нє можем поєсц, алє вец найдзем даяку алтернативу и попиєм лимунаду лєбо дацо подобне – так же нє проблем. По стала сом веґан так же ми дохтор забранєл конзумовац млєчни продукти, понеже сом нє толерантна на лактозу як и 90% людзох на швеце, а вайца сом анї скорей нє любела. Нє мам нїяки проблеми, лєпше ше чувствуєм одкеди сом веґан, мам 22. ФЕБРУАР 2019.
ВЕЧАР РУСКЕЙ ВЕҐАНСКЕЙ КУХНЇ У Младежским центре ЦК 13 у Новим Садзе, у януаре, Младеж ЯЗАС з Нового Саду орґанизовала вечар веґанскей кухнї, а у рамикох проєкта ,,Вечера зоз сушедовима”. Проєкт ,,Вечера зоз сушедовима” ма идею же би ше Новосадянє упознали зоз сушедовима так же порихтаю и покоштую веґански єдла, хтори маю характеристики националней кухнї, а єден вечар орґанизаторе пошвецели праве нашим руским єдлом. Нащивителє задармо коштовали капущанїки и бобальки за цо могли дац и добродзечни донациї, а и прекоментаровали як ше им пачело тото цо єдли. – Я нє першираз на такей заєднїцкей вечери так же ми ше шицко пачело, було смачне, алє тото цо направели нє на тельо автентичне яке ми єме у Керестуре. Практикуєм веґанске єдзенє пре здравствени причини, нє конзумуєм тельо меса як скорей, гоч сом анї нє веґан – толковал Никола Сивч. – Першираз сом у ЦК 13, можем повесц же атмосфера и дружтво супер, а и єдла смачни – гварела Марияна Венчельовски. Орґанизаторе задовольни як прешол вечар. Гварели же рецепти за капущанїки и бобальки поглєдали на интернету, та вироятно нє потрафели шицки мали тайни рецепта, алє и вони коштовали, а чи то праве таке яке госци очековали чи нє – орґанизаторе гварели же одвит треба поглєдац при тих цо пришли на тот вечар. Вони дали свой максимум у рихтаню тих єдлох и гоч су нє професийни кухаре, окрем єдного колеґи, хтори лєм пражел, а нє и мишел, капущанїки. Л. К. вельо вецей енерґиї, нєт того же кед ше наєм та ми чежко. Кед особа веґан, веґетариянєц лєбо ма вецей як 50 роки, вшелїяк треба же би пила Б12 витамин. Тераз кед глїбше роздумуєм похопела сом же кельо веґанизем значни пре здравє нашей планети и думам же то моя найвекша причина буц веґан, – закончує Ясна Медєши.
Ася Папуґа веґетариянєц од 1999. року, гвари же и док нє була веґетариянєц, ме со нє любела єсц. – По сле, як сом одрастала на валалє, мой дїдо мал кури, швинї и шицко цо бега по дворе, та сом ше барз вязала за шицки тоти животинї и нє могла сом ше помириц з тим же то треба поєсц. Було ми барз жаль и принєсла сом одлуку же я у тим нє будзем участвовац. Нє робим то пре даяку здравствену покарму, иншак, я ше анї нє ко стирам здраво, цо нє позитивне, єм вельо чипсу, алє то робим пре якуш мою совисц, пре любов ґу животиньом. Гоч веґетариянци єдза рибу, я анї рибу нє єм. Патрим так же тото цо ма очи и тото цо ма нервову систему т. є. чувствує боль – тото нє єм. Тиж нє хаснуєм продукти за хтори треба робиц те сти на животиньох, цо нє лєгко дойсц до таких информацийох – гутори Ася Папуґа.■ РУСКЕ СЛОВО 21
ДОМ И ФАМЕЛИЯ
женоблоґ
Пише: Ясмина ДЮРАНЇН
Foto: Photofunia
ВИРУСОЛОҐИЯ
email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com
22 РУСКЕ СЛОВО
я
и
Вше ше якошик у тей часци рока шицки бориме з рижнима вирусами и хоротами. Озда нєт обисце хторе остало на ногох. Но, най ше розумиме, гоч як парадоксално звучи, то и здраве буц хори. Як же бизме вец научели цело же би ше само виборело з нєприятелями у целу? Нє гварим же треба правиц драму коло того (поправдзе, дакеди сом права кралїца у тим), алє треба робиц и на превентиви. То мойо найблїзши найлєпше знаю. Вше єст у нас витамину Ц, овоци, рижни капки... Мой дава найвекши одпор. Ище вше. Дзеци кеди як – кед им дацо треба, лєбо кед дацо звиня, полїґаю и божемесохрань яке горке. И добре же так. Медзитим, живот ме тих дньох так демантовал же сом ше мушела заштудирац: шицки троме панове два-три днї покихали, покашляли, кус ше посовели – и готове! А я, мили Боже, до посцелї лєгла. И хора, но! Дармо сом сцела цо скорей стануц на ноги, алє нє... Джеси, Джеси, ти ше найбаржей од нїх чуваш, а пать. Лєжим по цали дзень и роздумуєм яка же бим була хора стално випасана, кед бим нє видула нос лєм так цагала з нїм як мойо дзеци, кед бим ше
з роботи врацала узноєна иу нєзакапчаней якни, без шапки... Ю, ю, ю... И так, у тим шицким, понеже швет нє станул гоч яка сом хора була, гварим мойому: – Нолє, гибай зо мну до купатила. Вєдно попребераме шмати, та уключиме райбачку, бо громада стої. – Сиґурна ши? Я нє знам нїч коло райбачки. – Добре, я ци шицко будзем гуториц, ти лєм пороб. Круци ше ми у глави, нє можем буц зогнута – змирено му толкуєм. – Е, так, перше витреш шицки шмати зоз корпи. Вец их попреберай. Били такой иду до райбачки, а гевти на два громади – з єдного боку цме, а гевто цо останє врациме назад до корпи – нє ма ту цо будз нє ясне... – И тот ручнїк полож з билим. Так. И тоту сподню маїцу. – Алє вона шива. – Нє хиба, лєм ю полож. – А тоти шиви ботоши? – Нє, их нє кладз. – Значи, штрелєл на мнє з попатрунком, райбеш биле и гвариш ми же най положим и шиву сподню маїцу, алє нє и шиви ботоши. Ти знаш цо приповедаш? – Га, шмишкам ше, а уж видим епилоґ, знам же ци то чудне, алє лєм ме послухай. – Ага. А предпоставям же тоту бляду белаву маїцу нє треба положиц? – Треба, треба, и тот желєнкави ручнїчок полож. – Є.... ми све кед ти нормална. Роботу зме докончели у цихосци. Райбачка вирайбе шицко цо до нєй положиме. Розуми ше. А аж тераз видзим же тота робота хлопом наисце може буц мистерия. Но, як цо сом уж гварела на початку, гоч знам часто буц кралїца драми у обисцу, поцагла сом ше, бо шицки днї док сом хоровала вон вше наварел, накупел, покончел шицко цо треба. А анї вон, анї дзеци нє ходзели брудни и вигужвани. Швекра улєцела зоз свою пейґлу. ☺ Нарок пробуєм применїц їх стратеґию. Добре, нє будзем ходзиц випасана, алє будзем патриц цо вецей часу препровадзовац вонка, на швижим воздуху. А можеме и шицки вєдно. Теди нас нє покоши нїяка вирусолоґия.■☺
22.ФЕБРУАР 2019.
kultura@ruskeslovo.com
29. ФЕСТИВАЛ НОВЕЙ РУСКЕЙ НАРОДНЕЙ ШПИВАНКИ
„РУЖОВА ЗАГРАДКА” ПЕРШЕЙ НЄДЗЕЛЇ У МАРЦУ Фестивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка” того року ше отрима по 29-раз першей нєдзелї у марцу. Концепция фестивала остала иста. Почнє ше зоз виставу малюнкох зоз Колониї „Няради” на хторих буду керестурски мотиви, а виставу пририхтую Олґа Карлаварис и Владо Няради. Зоз вистави будзе обявени и каталоґ, як и кнїжка о 70. рокох Рускей редакциї Радия Нового Саду. – Точно на 20 годзин почнє Фестивал и змагательна часц на котрей буду виведзени 16 нови композициї у народним духу. У тей часци наступя нови млади шпиваче котрих уводзиме до Фестивала, а наступя аж три дуети. Новосц же буду грац два оркестри Вельки тамбурови оркестер и Вельки народни оркестер котри буду вєдно на бини провадзиц шпивачох – дознаваме од Златици Няради, помоцнїка главного и одвичательного редактора Трецей програми РТВ. Гласац буду и того року лєм тоти котри буду у сали Студия „М”, а Фестивал ше будзе и директно преношиц прейґ радио-габох, телевизиї и интернет мрежи.
Ревиялна часц будзе пошвецена 70. роком Рускей редакциї Радия Нового Саду, котра почала зоз роботу на руским язику 29. 11. 1949. року. У ревиялней часци буду виведзени єденац композициї зоз потерашнїх „Ружових заградкох” котри найвецей зажили при слухачох. Чежко було вибрац спомедзи 400 композицийох, хтори потераз викомпоновани. Нарок, кед ше будзе означовац и преславйовац 30. Фестивал новей рускей народней шпиванки означи ше го на ювилейни и святочни способ, та можебуц годно дац векши акцент на прешли фестивали. Як и каждого року, после фестивалскей часци будзе орґанизовани коктел у голу Студия „М”, а будзе обявени и компакт диск зоз новима композициями. Фестивал ше уж длугши час озбильно пририхтує зоз вельку и компетентну екипу, з рока на рок зазначує високи квалитет як у орґанизациї, так и у интерпретациї, так же нїхто нє побанує кед трецого марца придзе до Студия „М” на Фестивал хтори отвера и нашу фестивалску сезону у чечуцим року. О. П-С.
У ГОРОДСКЕЙ ХИЖИ У СУБОТИЦИ
О ДУАЛНИМ ОБРАЗОВАНЮ ЯК СИМБИОЗИ ТЕОРИЇ И ПРАКСИ На сход зе пошвеценим дуалному образованю, отриманим прешлого тижня у Городскей хижи у Суботици, хтора пионир у запровад зованю тей пракси, винєшени искуства трох фахових школох зоз того городу, як найлєпши приклади добрей пракси з тей обласци, а тиж и з двох зомборских штреднїх школох. Одвити на питаня покля сцигло дуалне образованє хторе злучує привреду и систему образованя на прави спо соб, та образує школярох же би наисце були фахови у вибраних занїманьох, дали представителє Министерства про свити, Привредней комори, привреднїки, представнїки локалней самоурави, фахових школох и сами школяре. На сход була поволана и делеґация кере стурскей Штреднєй школи „Петро Кузмяк” у хторей були директорка Хелена Пашо Павлович, педаґоґиня Любица Няради, секретар Михайло Надь и три школярки зоз напряму Туристични технїчар. М. А. 22. ФЕБРУАР 2019.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ШИМКОВИМА З НЄМЕЦКЕЙ
НА БАЛТИКУ ЇХ ДОМ Пише: Марина ДЖУДЖАР
Ванеса и Михайло ше знашли у нємецким туристичним варощику Hohwacht на Балтицким приморю, обидвойо робя у кухнї, а по нєшка уж и напредовали. Домашнї их прилапели и превозишли бариєру же нашо людзе иншаки, або чудни. Вєдно з нїма, ґу иншакому способу живота ше привикли и їх дзеци, пейцрочна София и дворочни Деян. Наймилши хвильки тоти котри препровадзую вєдно, а гваря же их єст вельо вецей як цо то було у родним краю КУХНЯ НА СИВЕРУ − Ту ґастрономия на вельо висшим уровню як у нас, каждодоньово ше хаснує продукти котри у нас барз ридко єст. Пре приморске положенє вельо вецей ше є риби, хлєба минимално, алє зато ше кромплї рихта на скоро 1 000 способи. Квашену капусту ше хаснує надосц, а я им часто правим и капущанїки, зоз чим ше мойо колеґове одушевюю. Мени у готелу дзе я робим преважно французки, алє сом потераз надосц научел и о автохтоних нємецких єдлох − пренєсол нам свойо упечатки Мижо Шимко.
24 РУСКЕ СЛОВО
Ш
коловани кухаре наисце глєдани, праве прето дипломованому ґастрономови Мижови нїґда нє було проблем найсц роботу, медзитим, за солидну, або кус лєпшу роботу мушел буц одсутни з дому, та церпели шицки. Фамелию видзел досц ридко, часу за пайташох и друженя скоро анї нє було. – З дому сом пошол ище 2006. року, на студиї ґастрономиї до Беоґраду до Високей готелиєрскей школи. Уж теди сом знал же у родним Руским Керестуре будзем частейше як туриста. Без огляду же сом мал барз вельке дружтво пайташох, видзел сом же кажде одходзи на свой бок, ґу своєй роботи и обовязком. Праве и я почал робиц уж на першим року студийох, та сом остал там полни осем роки, аж и по законченю студийох. Там ше нам народзела и наша дзивочка София – толкує Мижо. Супруга Ванеса тиж зоз Керестура, а упознали ше под час його кратких пребуваньох у валалє. Потим и вона провадзела Мижа през його „ґастрономски авантури”, як потолковала, и пробовали жиц и у Беоґрадзе. Мижо, правда, мал нагоди, та ше
опробовал на вецей роботних местох, дзекуюци чому нєшка ма богату и полну роботну биоґрафию у котрей призначени и найелитнєйши ресторани. СЦЕЛИ ОСТАЦ НА ВАЛАЛЄ Першираз преламали, кед ше одлучели врациц до Керестура. Купели хижу и то бул їх дом, а зоз рихтаня єдлох у луксузних ресторанох Мижо прешол на правенє меса на роштилю и пици. Вєдно зоз братом Владом отворел власни локал. Медзитим, на валалє то нє було досц, источашнє садзели и паприґу, а кед Мижо сумирал цо з тим посцигнул, заключел же ознова найменєй часу ма за фамелию. Скорей як пошол, баба ше му опитала „Добре Михалє, за шицких у Керестуре єст хлєба, лєм за тебе нєт?”. Були то слова котри сиґурно заболєли, алє за нїх нє було шицко у пенєжу, Михала цикавел його фах и спознаванє чогошик нового. – Попри паприґи и приватного локалу, я у Керестуре нє мал часу нї зач инше. Софию и Ванесу сом видзел уж позно вечар 22. ФЕБРУАР 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
кед спали, и опитал сом ше самому себе же чи то вредзи? Раз сом так з пайташом бешедовал же нє можем анї задумац як то випатра кед одробиш змену на роботи и маш шлєбодного часу, кед нє бежиш на польо ґу паприґи, а з плацу ши задовольни. Заключел сом же то чежко будзе дома посцигнуц, та так рушела приповедка о тим же бизме ше опробовали даґдзе у иножемстве. На щесце, мой фах таки же мож найсц роботу, и знал сом цо будзем робиц. Роботну биоґрафию сом положел на єден европски интернет портал, без одредзеного цилю, з намиру же хто и дзе ме повола, та там пойдзем робиц. Перши роботни понуканя сцигли о даскельо днї, вибрал сом тото котре ми з нїх випатрало як найлєпше и найреалнєйше, а по шицким судзаци сом нє погришел – визначує Мижо. − Тераз зме на сиверу Нємецкей, у Покраїни Schleswig-Holstein у месце Hohwacht. Перши пришол Михал, опробовал ше сам, а я остала у Керестуре зоз двоїма малима дзецми. Озда єден зоз найчежших периодох бул праве тот кед медзи нами були телї километри. А вец зме ше ґу ньому придружели и ми тройо, и можем повесц же зме вецей як задовольни. Обидвойо зме заняти у ресторанох у кухнї, алє нє у истей, и нє у истих зменох, цо нам окреме одвитує. Я вше робим рано на пририхтованю фриштику, а Михал пополадню. Ту маме часу и за дзеци, и єдно за друге. Попри шицким, найважнєйше же у тижню маме и два днї шлєбодни котри по правилу вше вихаснуєме за себе, часто одпутуєме на вилєт, або туристичну нащиву до околних местох, а после одробеней змени нє идземе инше робиц − зоз задовольством нам потолковала Ванеса. Директор готелох бул праве тот котри помогнул Михалови же би розпочал фаме-
22. ФЕБРУАР 2019.
лийни живот, понеже, як нам потолковал, було и таки хвильки кед думал же одустанє и же ше враци, лєм же би бул зоз своїма. Надредзени го потримали и нєдошлєбодзели же би одустал. ВЖИМЕ МИР
БАРЗ ШВИДКО ПО ГЛАВНОГО Нє лєгко домашнїм кед маю слухац єдного доселєнца, алє з часом ше поупознавали, Михал указал цо зна и кельо може, а то була причина прецо за перши три тижнї напредовал по позицию chef de partie. − Перши днї ми на роботи указовали як ше чисци кромплї, думали же нє знам. Поправдзе, о людзох з наших крайох тамтейши народ нє ма таке красне думанє. Вєдно зо мну за мою позицию ше змагали ище двоме, а нїяк ше другим занятим нє пачело же буду мушиц слухац когошик зоз страни, мнє, а анї язик сом нє ище нє знал. Тераз уж знам и язик, на роботи хаснуєм наш лєм теди кед ми нє идзе од рук и кед сом нагнївани, цо и мойо колеґове зоз кухнї уж научели − гвари Михал. Длуго часу му требало же би колеґове превозишли предрозсудки о нїм, котри по правилу вязани за людзох з Балкану, односно приселєнцох вообще. Предлужуюци приповедку, здогадує ше же на початку под час паузи у заєднїцкей просториї кед вон вошол, шицки скланяли телефони, и одразу уцихли. Щесце же то превозидзене, тераз медзи колеґами ма наисце добрих приятельох, алє як гвари, то нє як у нас. Там людзе жимнєйши, и нє маю таку потребу дружиц ше як наш народ. Колеґом попри капущанїкох, дал покоштовац палєнку, после чого ше покаял, понеже ютредзень цала кухня остала лєм на нїм, бо нїхто нє пришол робиц. Як нам потолковал, палєнка за нїх була барз моцна.■
Место дзе нам тераз дом на Балтику, праве туристичне, векшина хижох викендици, ту и готели, а найменєй єст тоти прави обисца цо су полни през цали рок. През жиму, односно стаємних жительох єст коло 1 000, а под час туристичней сезони и двацец раз вецей. Маме нагоду уживац у мире и цихосци скоро пол рока, а другу половку препровадзуєме у нєвироятно динамичней атмосфери. Родичи нас приходза опатриц, а трудзиме ше и ми нащивиц Керестур. Плануєме присц уж на яр − гвари Ванеса.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: СНЕЖАНА МАЛАЦКО З РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ДОБРА ОРҐАНИЗАЦИЯ КЛЮЧНА У ВЕЛЬКЕЙ ФАМЕЛИЇ Приблїжує ше Осми марец, Медзинародни дзень женох, а єдна з женох з Руского Керестура хтору вшелїяк вредзи спомнуц то Снежана Малацко, хтора попри своєй осемчленей фамелиї, ма часу и за роботу, заградкарство, за театер, алє и за волонтеризем
Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ
М
алацкова фамелия вше була числено богата, понеже Снежана и єй супруг Дзвоно як млади родичи за штири роки мали аж штверо дзеци, двойнята Ваню и Андрею, Мирослава, вец и Маю, а кед ше о вецей як двацец роки познєйше народзели Михаела, потим и Сара, цалей фамелиї ше, як толкує наша собешеднїца, пременєл живот. – Щиро поведзено, крашнє мац вельку фамелию, алє нє можем повесц же ми то бул и план, єдноставно, так ше поскладало. Кед зме дознали же чекаме Михаелу, хтору сом мала на 41 рок, похопели зме же нам то будзе як кед бизме ознова мали перше дзецко, понеже гевти штверо уж вельки и пошли по своїх драгох. То було окремне нєсподзиванє и красна вистка, хтора ошвижела фамелию и нашо одношеня, радовала ше и узша и ширша фамелия. Кед пришла и Сара, було олєгчанє же Михаела ма свойого парняка, же є нє сама – приповеда Снежана. НАЙМЛАДШИ ИХ ТРИМАЮ НА ГРОМАДКИ
Була успишна рецитаторка и мило єй же ю син у тим обегол
26 РУСКЕ СЛОВО
Дзецински ошмихи причина же би ше шицки Малацково частейше зишли, а найстарши дзеци вельо помагаю родичом коло наймладших. – Гоч єдна дзивка уж и одата, частейше приду, бо ше єдни других зажадаю, а и
други дзеци уж маю свойо обовязки, роботи, алє нас Михаела и Сара тримаю на громадки, вони нїтка хтора нас частейше збера – бешедує вона и додава же ше розлкує способ виховйованя дзецох тераз и пред вецей як двацец роками. – Перше, и я тераз старша, та иншак патрим на шицко. Теди то було шицко баржей на моц, най ше так виражим, а тераз зме уж нє таки млади, швидки, та ше баржей операме на искуство. Кед ше патри у ґлобалу, барз мож почувствовац розлику у виховйованю дзецох. Тераз єст вельо вецей ствари хтори помагаю и олєгчую младим мацером, алє думам же у нєшкайшим чаше мацери менєй часу можу пошвециц дзецом пре роботи. Тиж так, и баби и дїдове тераз ище вше нє у пензиї, як скорей, а гоч су и гей, муша ище дацо робиц з боку. Таки темпо живота. И, нормално, нє мож нє спомнуц сучасну технолоґию, хтора кельо добра, тельо ма и неґативни боки. Вшелїяк же и нам, родичом, олєгчанє же ше дзецко бави, патри дацо, алє барз треба мерковац же би нє постали овиснїки, бо до того барз лєгко може дойсц – поручує Малацкова. У єдней велькей фамелиї добра орґанизация ключна за добре функционованє, а з тим ше водза и Малацково. – Мушиме себе правиц розпорядок же бизме ше шицки уклопели и же би шицко 22. ФЕБРУАР 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
було покончене, а шицки члени були виполнєти и нє занєдзбани. Велї ше ми опитали як то вариц за тельо особи кажди дзень. Гварим им же нам скорей требало тельо же би шицки були сити, а тераз количество нє на першим месце, баржей вецей файти єдзеня, бо дахто на диєти, дахто нє є єдно, дахто друге... Кажде ма свой розпорядок обовязкох, та и то треба прилагодзиц, пригрива себе єдзенє кеди му треба – гвари Снежана през шмих и додава же часто дома франтую же вона, як Снежана, ма свойо седем патульки. ЖИВОТ ПОПРЕПЛЄТАНИ З ДУХОВНИМ Наша собешеднїца, супруга и мац шесцерих дзецох, толкує же цали їх живот попреплєтани зоз духовним, цо им велька помоц у велїх животних спокусох. – Духовносц нам дава напрям кадзи исц и вец лєгчейше шицко прилапиц и пребродзиц. Почежкосци и бриґи єст чи маш єдно, чи шесцеро дзеци. Кед би ми дахто гварел док сом була млада же будзем мац шесцеро дзеци, нє верела бим. Алє, вельо раз ми прейдзе през главу же ше ми вше дзешка подсвидомо верцела тота шестичка, як кед би ми цошка шептало же цо ме чека, гоч то тераз випатра наисце як франта. Хто нє ма таке богатство, чежко му потолковац цо краса велькей фамелиї. Штверо нам уж людзе до живота, а ту тоти два манди, та нє останєме сами и нє розиду ше так швидко. Розуми ше же зме вельо раз вистати, алє вони нам зоз свою радосцу, подзекованьом даваю моц, и праве то тото богатство – визначує Снежана. Попри шицких обовязкох хтори ноши велька фамелия, Малацково находза часу и за гуманосц, понеже су роками волонтере
у керестурским Каритасу. Тиж так, занїмаю ше и зоз заградкарством. – Дас пред дзешец роками зме ше дали до Каритасу, гоч я тераз нє мам тельо часу пре наймладши дзивчата, алє нє виключела сом ше. Углавним помагам у каритасовим бутику, з дзецми на стретнуцох, а стретаме ше и з фамелиями, дзелїме искуства. Тиж так, предаваме и сувенири, а єдна часц заробку идзе людзом у потреби. Занїмаме ше и зоз заградкарством, хаснуєме желєняву за себе, алє ю и предаваме дома и на пияцу – толкує Снежана, хтора и роби у оцовей тарґовецкей роботнї „Палїнкаш”, як и єй супруг. – Оцец нас позберал. Ту робел и мой брат, хтори тераз жиє у Канади, а я робим од 2004. року, гоч сом тераз мала паузи и праве нєдавно сом ше ознова врацела на роботу. Вшелїяк же то и потреба, бо вельку фамелию треба и витримовац, алє з другого боку, треба и висц дакус зоз того фамелийного окруженя и мац цошка свойо – наглашує Снежана и на концу ище раз визначує же шицко тото старчи пре добру орґанизацию, алє и тото же у велькей фамелиї нє мож нїч оха бяц за ютре, бо ше такой погуби шор. ■ Театер – то єй радосц (Снежана стої, друга з правого боку)
22. ФЕБРУАР 2019.
КЕД РОДИЧИ ВИПОЛНЄТИ И ДЗЕЦИ ЗА ДОВОЛЬНИ Єдна од Снежанових любовох одмалючка то култура. У рецитованю посциговала замерковани успихи, шпивала, танцовала, ґлумела, а у театре є ище и нєшка. – Наш син Мирослав ме, слава Богу, обегнул у рецитованю кед прешлого року освоєл перше место на републичним змаганю. Кед сом ше одала, мала сом длугшу паузу у театре, можебуц и 18 роки. Но, кед сом ше врацела, то ми була наисце велька радосц и так ме виполньовало же сом, озда, аж лєцела. Любим проби, друженя, путованя, то єдно окремне искуство кед ше чловек може опущиц и уживац у тим цо люби. З роками вше чежше постарчиц шицко и зна буц напарте, алє задовольство зменша шицку терху, та чловек виполнєти, а вец и дзеци задовольни – припознава Снежана.
РУСКЕ СЛОВО 27
РОК XXXIX ФЕБРУАР 2019. число 467 Число ушорел: Михал Симунович
ПРИКРОСЦИ – Врацам ше з Паризу. – А длуго ви там були? – Цали тидзень. – А мали сце з Французами вельо прикросци? – Я з нїма нє, алє вони зо мну гей!
ШМИХ З РУСКИХ НОВИНОХ Пририхтал: Дюра Латяк
ПОБОЖНА МАЦ – Нєшка вам нїч нє повем, бо сом була на споведзи, алє наютре вас, подлїни ґадни, так вилаєм, же вас шицких дябол однєше!
ОДАВАНКА – Знаш, Юлка ше сцела одац за дохтора, алє го охабела, кед ше дознала кельо вон пенєжи видава на свойого шустера. – Но, и цо? – Одала ше за того шустера.
ШЕҐЕРТ Жобрак водзи хлапца за руку и модлї милостиню. Єден старши пан дава жобракови динари и гвари: – Нє добре робице, же уж такого младого сина учице жобрац. – Ша то нє мой син, то мой шеґерт. (РН ч. 22(342) од 27. мая 1932. р. б.4.)
ВЛА ДИМИР ДУДАШ ИВАНОВ
ШИМИКИ, МОДЕРНИ ЦИПЕЛИ
В
ЛУТРИЯ Каждого Нового року нашо политичаре ше обегую висликовац ше з бебами цо ше перши народзели у новорочней еуфориї. Вицагую их з калапа як заячи уха и преказую ше з дарунками цо им купели за нашо пенєжи. Нам ше од того дзвигаю гевти други – пши уха. Новонародзени дзецочка уж теди спознаю же живот велька лутрия у котрей дахто вицагнє ценши, а дахто – грубши конєц. Правда, дзеци цо достали на тей новорочней лутриї, место крижми ноша зоз собу покуту. Док други дзецочка кед приду на тот швет вид за перше свою мацер, тоти вицагнути з калапа видза свойого – политичара. М. С.
28 РУСКЕ СЛОВО
рацела ше Маря зоз Италиї, зоз Трсту. Натрапела ше з двома велькима куфрами, у ґайзибанє пол драги стала на єдней ноги, алє вредзело. Гоч далєка драга и велька трапеза, виплаци ше шверцовац. Мушиш ґу тому додац и голєм два раз по пейц минути страху на гранїци, бо царинарнїки нємило сердни. Перше ше обаваш же чи ци нє пренайду скрити пенєж. Мушиш добре скриц пенєж, а треба вицерпиц и „детальнєйши препатрунок” царинарнїка котри зоз уживаньом кончи свою роботу. Кед ше врацаш, знова на гранїци страх же чи ци нє вежню робу. У гайзибанє знова меркуй на куфри же би даєден нє „скурел и достал ноги”, бо вец знова пошол заробок. Маря знала цо ше найвецей глєда у валалє, та вец тото и куповала у Трсту – шушкавци, фиронґи, перлоново ботоши женом и кошулї хлопом. На каждим єст заробку, виплаци ше и драга, а и труд. Принєше вона и домашнїм даяки дробнїци. Остатнїраз винчаному купела модерни ципели, шимики. Узки, а зоз шпицом. Купи и другим, руши добри бизнис. Внєдзелю ше Микола рихтал до церкви, облєкол нови шмати, а обул и нови ципели, шимики. Прешейтал ше по хижи як прави манекен. – Такого це любим, випатраш як прави Талиян. Меркуй як крачаш до церкви же
би ши нє поздзерал таки красни ципели, ша шицки ци буду завидзиц – радзи го Маря. Понагля Микола до церкви, алє и меркує кадзи крача. З Бабиного кута ше ґуричала чарна хмара, почал уж и пирскац диждж, алє Микола весели же сцигол до церкви скорей як ше злял вельки диждж. После служби вишол Микола з церкви и ма цо видзиц – у порти а и по дражкох води по костки. Пробує Микола заобисц вельки бари, алє нєт дзе стануц, бо вшадзи вода. Уштред драги привидзело ше му же му шимики вше бивнєйши. О кратки час, гоп! Отаргла ше пета на ципели. Крочел ище даскельо раз а на другей ше одвалєла цала талпа, виши лєм на цверенки. Розєдзени вжал ципели до рукох та боси дому. Ище з капурки Микола ше роздрал на свою винчану: – Марйо, скарал це швет и тебе и тоти талиянски ципели! Направени су нє зоз скори, алє зоз паперу. Тоти ципели нє мож ношиц по вонку кед диждж и блато. Можеш их спаковац лєм покойному до труни та може у нїх путовац на гевтот швет. – Яй, яй, нє раховала сом же ми так подваля тоти Италиянє. Озда ци их нїхто нє наручел док ши их так рекламовал – яйка ше Маря. Вец ше од бриґи обидвойо почали шмеяц, аж єдно другому препоминали же би вєдно зоз трунаром могол отвориц нови бизнис. 22. ФЕБРУАР 2019.
БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА Пише: Юлиян ПАП
ФАХО(а цо)ВЕЦ Познал сом хлапчиска Леонтина з мойого шору. Одмалючка ходзел з кнїжку у рукох. Поряднє закончел основну и штредню школу, вец факултет, на час и з високима оценами. Шицки гуторели же є певни челєднїк хтори вельо обецує. Нє нашол такой роботу, та уписал мастер студиї, а потим и докторат. Зложел шицко успишно. Научел и три странски язики. Лєм роботу глєдал безуспишно. Як усприч, нїкому нє требало такого фаховца. А вон мал дзеку робиц праве у своїм валалє, або голєм у даєдним околним месце. Оженєл ше, пришли дзеци, єдно, та друге. Требало робиц и прежиц, та отворел предавальню мишаней роби. Єден час робел и як таксиста, Садзел паприґу... И чекал роботу за хтору ше школовал. На каждим конкурсу глєдали роботне искуство у фаху. А як же го могол здобуц кед нє мал роботу? Прето доктор наукох даскельо роки волонтирал, т.є. робел без плаци. На место дзе думал же годзен „прейсц” подбегнул го школски пайташ, цо му школа нє барз ишла, алє ше розумел до каждей политики. Лєдво дошол до штреднєй школи, а вец нараз, кед му то требало, зявел ше зоз диплому якогошик факултету. Знал одкаль витор дує и як буц „шицким гурком конєц”, та вше находзел руководзаце место, з добру плацу. Кед дацо нє знал, мал совитнїкох. Єдина робота цо Леонтинови понукнута була – на рецепциї приватного готела, у ноцней змени, дзекуюци насампредз язиком з хторима ше служел. Приял гоч и тото, тримаюци ше свойого принципа же „нїґда нє знаш чом праве то добре”. И праве єдней ноци на рецепциї, шпиртаюци по компютеру, нашол роботу яка му одвитовала, у єдней странскей жеми. Кед достал „папери”, позберал фамелию, спаковал куфри и свойо дипломи, та пошол до швета, у єдним напряме. Початок у билим швеце нє бул лєгки, алє ше наш чловек поступнє знашол як риба у води. Закончел ище єден факултет и такой остал на нїм, пошвецел ше науки. Здумал якуш иновацию, за цо достал богату награду. Гвари же ище вше вельо роби, алє и збера плоди своєй роботи. Кажди даскельо роки придзе до валалу, же би удихнул дакус Родного краю, хтори ту дзе го и зохабел, лєм є вше празнєйши... 22. ФЕБРУАР 2019.
З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ
ЛАП-ТОП И ГУБАБА – Но, та, цоже Янку, заш ши розлял есенц. Кед билїш тот мур, мушел ши барз звинїц – чудує ше сушед Дюра котри пришол до Янка. Сушед Дюра барз вельки франтовнїк. – Нє ставай ми на палєц, Дюро, алє ше лапай за тоту шпарґу та вдериме шнур и вицагнєме смужку за подцагованє. Вежнї вец и ти щетку та обилїме Мелани, а я ци дотля виприповедам як ше то шицко збуло – одбрушел му Янко. Ти знаш же нам пришли з варошу на розпуст унукове Миколка и Петрик. Почали ми указовац цо шицко на їх лап-топу мож покончиц. Лєм ти прицишнї тоту ґомбичку, а вец то”ту, алє нє мож то так, перше прицишнї ентер” – толковал ми старши унук. – Алє мнє то, Дюро, нє ишло. Та до дябла, я ше нє розумим анї до мобилного... Ми и тераз маме телефон у котрим числа у колєску. – Дїду тот лап-топ то добра ствар, мож”на нїм програмовац цо ґод сцеш, а мож ше з нїм и бавиц” – радзи ме унук. – Цо ше дотика бавеня у наш час ми ше так бавели – прекрочели зме вигризку та так, кобаяґи, шедламе коня. Так зме вигравали по драже же ше за нами дзвигал прах. Правели зме и губаби – пробовал сом им потолковац. У бешеди прервал ме мали Петрик. – Цо то губаба, дїду”? По”чал я толковац же як то випатра, же ше прави зоз блата. Видзим же теория о губаби моїм унуком нє ясна. Предложел сом же им и практично укажем. Мали зме щесца, дзень пред тим падал дижд и було блата у загради. Мишел я и розганял тото блато и направел як торту. Зоз песцу сом у блату випучел стредок и добре плювнул до губаби. Вец сом з обидвома руками дзвигнул тоту губабу понад главу и – трес з ню на бетон опрез хлїва!. То так тресло же ше шицки голуби на чардаку злєкли и фуркли дзешка далєко. – Алє дїду то пукло як атомска бомба. Ти дїду – кул!”– ” Миколка сцераюци туфночки блата зоз окулярох. гварел Кед сом попатрел на Петрика, а йому од того треску вискочел аж смарґель. То му було шмишне. Но, кед сом попатрел на хлївов мур, шицок бул запирскани, аж и стрехова повалка. Нє було ми до шмиху. У тей хвильки вишла и моя зоз кухнї. Мала цо и видзиц, перше мур, а вец мойо блатни руки. – Ша, стари зазраку, ти горши як мали дзеци. Док ше тото блато осуши, да ши го орипал и знова обилєл мур! – злярмала вона на мнє. – То ци мой Дюро цала подїя зоз тим муром. И одтераз лєм теоретски толкуєм унуком нашо бависка зоз дзецинства, нїч практично! Биль тот мур и нїч ше ми вецей нє питай! Дюра Салонтаї, дакедишнї поштар коцурски
И
Д КЕ
ДА
А К Ш
НЄ
РУСКЕ СЛОВО 29
ДУХОВНИ ЖИВОТ О ЦЕРКОВНЕЙ ИСТОРИЇ РУСНАЦОХ
КОЦУРСКИ ПАРОХИЯНЄ СЦУ ДОЗНАЦ ВЕЦЕЙ Мале число людзох, та аж и тоти котри поряднє ходза до церкви, нє знаю цалком церковну историю, як нашу руску, так и историю нашей грекокатолїцкей вири. Церковна история барз длугока и чежко ю людзом презентовац на єден завод, алє професор о. др Яков Кулич на швето Стретениє, 15. фебруара, у найкратших смужкох Коцурцох упознал зоз найзначнєйшима историйнима хвильками котри значни за нашу церковну заєднїцу
У
Риме сом штири роки два раз до тижня преподавал церковну историю, а ниа, ту сом тото пробовал виложиц за 45 минути презентациї. Керовал сом споминац велї датуми, бо то людзом нєпотребне, значнєйше людзом зоз єдноставним язиком розяшнїц найзначнєйши подїї зоз церковней историї. Першенствени циль преподаваня людзом розяшнїц розлику медзи еґзархатом и епархию и яку значносц ма тото преглашенє нашого владичества за епархию и думам же ми ше удало пояшнїц тоту розлику – визначел паноцец Кулич. О НАШЕЙ ВИРИ Професор о. др Яков Кулич преподаванє почал од формованя перших церквоних заєднїцох, як ше помали ро- ваня нашого еґзархату на уровень епархиї, а нащивительздвойовали заходна и восточна церква и кеди ше Цариґрад ом преподаваня пояшнєл яка розлика медзи еґзархатом и спроцивел Риму и намагал же би ше церковна власц пре- епархию. селєла зоз Риму до Цариґраду. На котри способи и кеди ЦО ЕҐЗАРХАТ, А ЦО ЕПАРХИЯ ше два церкви пробовали помириц, зєдинїц и прецо ше то нїґда нє случело. – Значносц преглашеня епархиї у тим же тераз владика На преподаваню паноцец Кулич присутним бешедовал на котри способ настала наша грекокатолїцка вира, яка „ґазда у своїм дворе”, та кед шицко идзе як треба вец ше значаносц Берстовскей и Мукачовскей униї, и яку знач- розлика медзи еґзархатом и епархиї нє обачує, алє кед ше носц ма царица Мария Терезия за отримованє грекокато- зявя проблем, вец вельо значи же зме на уровню епархиї. лїкей вири, а велї присутни парохиянє праве ту дознали Тота розлика ше найбаржей обачує на прикладу Крижевже праве Мария Терезия нашей вири дала мено грекокато- ского владичества котре у случаю даяких проблемох ма лїцка вира и же вона вєдно зоз папом Пиом VI формовала над собу заґребацкого митрополита котри остатнї одлучує о тим цо робиц, а наш владика кир Георгий Джуджар нє ма Крижевске владичество. Паноцец Кулич тиж визначел и улогу надвладики кир над собу нїкого и може самостойно ришовац проблеми у Гавриїла Букатка, котри на вельким другим Ватиканским владичестве котре под його юриздикцию – гварел на преподаваню професор о. др Яков Кулич. соборе 1963. роНа концу преподаваня коцурски парох о. ку, мал значну улогу у охрани ВШЕ НА ТЕМИ ПИТАНЯ О КАЛЕНДАРУ Владислав Рац паноцови Яковови Куличови уручел пригодни дарунок за тото хасновите вири и борби же Преподаванє було интерактивне, та ше парохиянє, преподаванє зоз нашей цековней историї. бизме нє прекотри на тот завод попольнєли церковну салу у Коцуре, – Остатнї роки ше чувствовала потреба шли на римокамогли паноцови Куличови опитац шицко цо их интере- орґанизовац преподаванє зоз нашей цертолїцку виру у совало кед слово о нашей церковней историї, а нє було ковней историї, а понеже зме концом рокризних часох. спомнуте на преподаваню. ка преглашни за епархию указала ше наНа преподаваПарохиянох найбаржей интересовало же кеди, на коню акцент заш три способ и прецо Руснаци у Руским Керестуре пре- года и потреба за тим та зме ше зоз шелєм бул на знач- шли на грегориянски календар, а у Коцуре остали на стру Михаїлу радзели же на котри способ можеме орґанизовац подїю на котрей би носци подзвиго- юлиянским календаре. ше людзе могли опитац шицко цо их интересує кед у питаню наша вира и наша история. Праве богатство мац у нашим штредку паноца Кулича, котри професор церковней историї и котри нам оможлївел же бизме могли людзом представиц нашу историю. Наздавам ше же тото преподаванє поруша и паноцох у других парохийох же би и вони своїх парохииянох на подобни способ упознали зоз нашу церковну историю – гварел коцурски парох о. Владислав Рац. Понеже пре пода ва нє було на щ и ве не, при сут ни попжадали же би ше подобни преподаваня частейше отримовало.■ З. Колєсар
30 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
duhovni@ruskeslovo.com
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПРЕСЛАВА ПРЕГЛАШЕНЯ ЕПАРХИЇ СВ. МИКОЛАЯ БУДЗЕ 18. И 19. МАЯ У шед зиску новопреглашеней епархиї св. Миколая у Руским Керестуре 12. фебруара, догварени подробносци коло преслави преглашеня епархиї, а преслава будзе отримана 18. и 19. мая у Руским Керестуре и Новим Садзе. Тото догварене на схадзки хтору водзел преосвящени владика кир Георгий Джуджар, а на котрей були присутни священїки з наших парохийох и представительки шестрох Служебнїцох. Централна преслава будзе у Руским Керестуре внєдзелю, 19. мая у Катедралней церкви на Литурґиї найскорей на 10 годзин, на хторей буду участвовац вельке число владикох и священїкох, на чолє зоз префектом Конґреґациї за восточни церкви у Риме, а то кардинал Леонардо Сандри. Як визначел наш владика Георгий, нащива такого високого госца, т. є. префекта Конґреґациї то историйна подїя за нашу Церкву и нашо краї. На Службу ше обчекує же би попри Керестурцох пришли и вирни зоз шицких наших парохийох вєдно зоз своїма священїками хтори буду орґанизовац тот одход. – Од шицкого нам заш лєм найважнєйше же би на тоту подїїю пришли и нашо вирни зоз шицких парохийох, та их уж одтераз поволуєме у цо векшим чишлє. Так бизме були свидомши яка то важна подїя за нашу Церкву и наш народ на тих просторох – поволал шицких наш владика. – Пре практични причини думали зме змесценє тих шицких госцох орґанизовац у Новим Садзе, бо другого ришеня нє маме, и кед же вони уж буду у НС вецка бизме дзень пред тим у новосадскей церкви одслужели Вечурню и после того би була академия. Так же перша уводна часц преслави би була у новосадскей церкви всоботу, а внєдзелю бизме шицки пришли ту до Керестура, и ту бизме мали централну преславу преглашеня нашей епархиї св. Миколая зоз учасцу шицких цо ше одволаю на нашу поволанку – визначел владика за „Руске слово” на вовторковей схадзки. 22. ФЕБРУАР 2019.
Учашнїки схадзки за пририхтованє преслави епархиї
Цо ше дотика академиї у новосдадскей церкви на програми през реферат даєдного нашого фаховца будзе представени кратки историят нашей Церкви на тих просторох, а будзе и уметнїцка, одн. музична часц з наступом хора, алє конєчна програма ище будзе утвердзена у наступним чаше. – Понеже пред нами барз значна подїя, прето зме ше нєшка зишли шицки же бизме ше цо лєпше догва-
рели коло орґанизациї того швета же би воно прешло на найлєпшим и на найвисшим уровню кельо маме сили – заключел владика Героргий. Най здогаднєме, наш Апостолски еґзархат за грекокатолїцкох у Сербиї, по одлуки св. пристола у Риме, прероснул до Епархиї св. Миколая у Руским Керестуре дзе ю и преглашел владика Георгий, 6. децембра 2018. року, на швето св. Миколая по новим календаре. М. Афич
КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ
МОЖ ШЕ ПРИЯВИЦ НА ПАЛОМНЇЦТВО ДО КИЄВА Парохия св. оца Миколая з Руского Керестура того року орґанизує паломнїцтво до Києва, у чаше од 25. априла вноци по 4–5. май. Затераз приблїжна цена 250 еври, а точнєйша будзе на час обявена. На драги до Києва предвидзене зайсц и ноцовац у Ужгородзе, од 27. по 1. май плановане пребуванє у Києве, а при врацаню ше од 1. по 4. май останє ше нащивиц
Львов. Паломнїцтво плановане у чаше Велькей ноци по старим календаре, та будзе окреме атрактивне. На паломнїцтво єст ме ста за 50 особи, а попри Кере стурцох поволани и вирни зоз шицких наших парохийох. Приявиц ше треба на кере стурску парохию на тел. 025/703-836, або Иванови Гардийови на тел. 063/889-64-67. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. фебруара 2019. року после длугей и чежкей хороти преселєл ше до вичносци
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. фебруара занавше нас зохабел наш мили
МИРОН БУДИНСКИ (1921–2019) з Вербасу
КИРИЛ ГЕРБУТ (1939–2019) з Нового Саду
Памятку на ньго буду чувац супруга Анґела, дзивка Мария и син Владимир зоз фамелиями Спочивай у миру Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара наполнєли ше 40 днї як нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
ДЮРА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1944–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на Вас будзе чувац дзивка Марча, унука Оленка зоз супругом Маряном и праунуки Мая и Марянко, унук Мирославко, унука Меланка зоз супругом Иваном и унук Деян Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. фебруара наполня ше 5 роки як нас занавше зохабел наш мили
АНДРИ МЕДЄШИ (1941–2014) з Руского Керестура Памятку на його любов и пожертвовносц у своїх шерцох чуваю: супруга Натала, син Звонимир, син Мижо зоз супругу Златку, дзивка Славка зоз Мижом, дзивка Наталия зоз супругом Янком, та унуки: Андрей, Иван, Мирко, Яни и Ваня зоз Славком Спочивай у мире Божим!
Поховани є 21. фебруара на Новосадским теметове. Нїґда го нє забуду його наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара наполнєл ше рок як ше преселєл до вичносци наш мили брат
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара наполнєл ше рок як ме занавше зохабел мой мили син
ЙОАКИМ БЕСЕРМИНЇ – Бели (1963–2018) ЙОАКИМ БЕСЕРМИНЇ – Бели з Руского Керестура (1963–2018) З любову и почитованьом красни з Руского Керестура памятки на тебе чува шестра Сенка зоз супругом Любом и дзивку Занавше це чува у своїм шерцу и у памяткох твоя мац Наталия Биляну Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. фебруара 2019. року наполнї ше смутни и боляци рок як нє з нами наша мила мац, швекра, баба и прабаба
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. фебруара наполня ше три роки як нє з нами наш
АМАЛА ИВАН (1932–2018) ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ з Коцура з Коцура Памятку на це вично будземе Будзе го паметац брат Звонимир и чувац у своїх шерцох. тета Павлина Твойо нaймилши Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
НА ЗДОГАДОВАНЄ
ИРИНА МОЛНАР народзена Хованєц (2. V 1933 – 15. II 2016) з Дюрдьова
ДЮРА МОЛНАР (9. VI 1928 – 8. III 1999) з Дюрдьова
Час преходзи, а Ваша мила подоба остава у наших шерцох. Памятку на Вас чуваю дзивка Геленка зоз фамелию и син Звонко зоз фамелию
32 РУСКЕ СЛОВО
22. ФЕБРУАР 2019.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара преселєла ше до вичносци моя мила супруга
ЄЛЕНА СЕҐЕДИ народзена Малацко (1943–2019) з Руского Керестура Мила моя, пошла ши сциха и нєсподзивано. Охабела ши ме у вельким болю и смутку. Красни памятки на твою любов и доброту вично будзе чувац ожалосцени супруг Михайло Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара занавше нас зохабела наша мила мац и швекра
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара занавше нас зохабела наша мила баба
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. фебруара занавше нас зохабела наша мила мац
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. фебруара преселєла ше до вичносци наша мила баба и прабаба
ЄЛЕНА СЕҐЕДИ ИРИНА КОЗАР народзена Малацко народзена Пашо (1943–2019) (1919–2019) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятки на твою любов и доброту У своїх шерцох и молитвох памятвично будзе чувац унук Кристиян ки на Вас навики будзе чувац син зоз супругу Наташу Михал зоз супругу Ксению Спочивай у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!
ИРИНА КОЗАР народзена Пашо (1919–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом у красних памяткох Вас буду чувац унук Микола зоз супругу Тат’яну, та праунучата Алекса и Анастазия Козарово Спочивайце у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. фебруара 2019. року занавше нас зохабела наша мила швекра, баба и прабаба
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. фебруара занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба
ИРИНА КОЗАР ЄЛЕНА СЕҐЕДИ ИРИНА КОЗАР народзена Пашо народзена Малацко народзена Пашо (1919–2019) (1943–2019) (1919–2019) з Руского Керестура з Руского Керестура з Руского Керестура З любову и почитованьом, памятки Памятку на ню будзе чувац нєве- Красни памятки на Вас навики буду на єй доброту и любов будзе чувац ста Мелания, унука Тат’яна Ки- чувац унука Верица зоз супругом шова зоз Мижом син Владимир зоз супругу Златку Предраґом и праунука Яна Лукетово Спочивайце у мире Божим! Най спочива у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. фебруара 2019. року занавше нас зохабела наша мила баба, прабаба и чукунбаба
ИРИНА КОЗАР народзена Пашо (1919–2019) з Руского Керестура Памятку на ню будзе чувац унук Борис зоз супругу Ану, праунука Тамара зоз супругом Мирославом, праунука Александра, та чукунунуки Миа и Ена Спочивай у мире Божим!
НА ЗДОГАДОВАНЄ
ВЛАДО КОЗАР (1918–1980)
ИРИНА КОЗАР (1919–2019)
ЯКИМ КОЗАР (1942–2011) з Руского Керестура
З любову и почитованьом у красних памяткох Вас чуваю вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра 2018. року наДня 19. фебруара 2019. року полнєли ше 8 смутни роки як наполнєли ше 7 роки як вевецей нє з нами наша мила мац, цей нє з нами наш оцец, дїдо баба и прабаба и прадїдо
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєли ше Дня 19. фебруара наполнєли 14 мешаци як нє з нами наша ше 19 роки як нє з нами наш мила мац, баба и прабаба мили оцец, дїдо и прадїдо
НАТАЛИЯ РАЦ ЙОВҐЕН РАЦ – Райко народзена Виславски (1928–2012) (1930–2010) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на нїх вично чуваю їх наймилши, син, дзивка, нєвеста, жец, унучата и праунучата Спочивайце у мире Божим!
МЕЛАНА СИВЧ МИХАЙЛО СИВЧ народзена Джуня Митрово (1939–2000) (1937–2017) з Руского Керестура
22. ФЕБРУАР 2019.
З любову и почитованьом памятку на Вас чуваю дзивка Амалка, унук Мирослав зоз супугу Таню, праунука Теа, и унук Златко Спочивайце у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнєло ше пол рока як нас нєсподзивано зохабел наш мили син и унук
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнєло ше пол рока як нас занавше зохабел наш мили брат
МИЖО ПАВЛОВИЧ (1995–2018) з Руского Керестура
МИЖО ПАВЛОВИЧ (1995–2018) з Руского Керестура Оцец, мац и дїдо Микола
Шестра Ваня и шовґор Славко Планчаково Вичная памят!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнєли ше 6 мешаци як нас занавше зохабел наш мили
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ У фебруару ше наполнєли 3 роки як нє з нами наш мили оцец, а у марцу ше наполня 12 роки од кеди нє з нами наша мила мац
МИЖО Памятку на його весели ошмих и любов чуваю: баба Натала, бачи Звонимир, бачи Мижо зоз супругу Златку, тета Наталия зоз супругом Янком, як и братняци: Андрей, Иван, Мирко и Яни Спочивай у мире Божим!
ЯНКО НАДЬ (1934–2016)
МАЛИ ОГЛАШКИ НА ПРЕДАЙ хижа у Руским Кере стуре на адреси Маршала Тита 174. Обявиц ше на телефонске число 025/703-703 або 066/511-99-64.
ОБВИСЦЕНЄ
34 РУСКЕ СЛОВО
МЕЛАНИЯ НАДЬ народзeна Дудаш з Руского Керестура (1936–2007)
У наших сце думкох и молитвох, Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Адамовичово населєнє 2” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Адамовичово населєнє 2” у Улїци Станоя Станоєвича число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 729/32, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 13. фебруара 2019. року принєсла ришенє число VI-501-760/18 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 дньох од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.
Най це ангели чуваю!
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710 065/5088-433 22. ФЕБРУАР 2019.
informator@ruskeslovo.com
ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА” 25233 РУСКИ КЕРЕСТУР, Войводина, Сербия +381 (0)25-703-032; 703-357 E-mail: dk.erestur@gmail.com На основи Одлуки Орґанизацийного одбору Фестивала рускей култури „Червена ружа”, Дом култури у Руским Керестуре розписує
КОНКУРС ЗА НОВИ РУСКИ ДЗЕЦИНСКИ ШПИВАНКИ 1. На конкурс мож послац авторски, по тераз нє виводзени, шпиванки за дзеци зоз текстом на руским язику. 2. Право участвовац на Конкурсу маю шицки заинтересовани зоз жеми и иножемства. 3. Орґанизатор Фестивала обезпечи пенєжни награди композитором за завжати перши три места и єдну награду за найлєпши текст. 4. Оценьованє и вибор шпиванкох котри буду виведзени на Фестивалу окончи фахова комисия хтору менує Орґанизатор. 5. Композициї треба же би були записани нотално, лєбо на ношачу звука, а треба приложиц и окреме видруковани текст. 6. Дом култури у Руским Керестуре затримує право видац виведзени шпиванки на тогорочним „Червеним пупчу” на окремним ношачу звука. 7. Роботи посилац найпознєйше по 20. април 2019. року на адресу: Дом култури (з назначеньом: за конкурс), Русинска 75, 25233 Руски Керестур Секретар Фестивала Михайло Бодянец
ИНФОРМАЦИЯ О СТУДИРАНЮ У УКРАЇНИ Заинтересовани школяре, котри закончую стредню школу, можу предлужиц школованє на универзитетох у України. За прияти особи на студиранє, будзе обезпечена стипендия и интернат, а на терху державного буджета України. Же би ше обезбпечело школованє под тима условиями, нєобходно обезпечиц статус странского граждана України, а процедура тирва до 90 днї. Прето нєобходне доручиц потребну документацию за школованє и за доставанє статуса странского граждана по 31. марец 2019. року. Детальнєйши информациї о процедури и потребней документациї мож достац прейґ е-майла: vislavskibogdan@ gmail.com, а процедура коло приєму на универзитет прейґ амбасади України у Беоґрадзе. Союз Руснацох Українцох Сербиї 22. ФЕБРУАР 2019.
ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА” 25233 РУСКИ КЕРЕСТУР, Войводина, Сербия +381 (0)25-703-032; 703-357 E-mail: dk.erestur@gmail.com Програмни одбор Фестивала рускей култури „Червена ружа” обявює
ЯВНУ ПОВОЛАНКУ МЛАДИМ ЗА УЧАСТВОВАНЄ НА „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ 2019” З цильом осучасньованя и звекшаня числа младих творительох и интерпретаторох на „Червеней ружи”, найстаршей манифестациї нашого Фестивала, поволуєме шицких заинтересованих, младих од 15 по 30 роки старосци, же би ше приявели за участвованє на „Червеней ружи 2019”, котра будзе отримана 29. юния 2019. року, у Руским Керестуре. Приявиц ше мож за: 1. Змаганє за найкрасши дзивоцки и леґиньски глас – шпива ше єдну ЗАБАВНУ шпиванку на руским язику (поп, рок, денс, блуз, реґе, реп и други стили котри нє спадаю до ткв. народней музики), зоз особним провадзеньом на єдним инструменту, зоз провадзеньом своєй ґрупи (бенду), лєбо зоз провадзеньом Фестивалского оркестра; 2. Змаганє за найлєпшу авторску композицию (поп, рок, денс, блуз, реґе, реп и други стили котри нє спадаю до ткв. народней музики) – текст муши буц на руским язику, а интерпретатор може буц сам автор лєбо особа хтору вон анґажує; музичне провадзенє як описане у точки 1; * тирванє композициї огранїчене на максимално 4 минути; 3. Змаганє за найлєпши цалосни наступ – оценює ше квалитет шпиваня и граня, справованє на сцени, стайлинґ, кореоґрафия и друґи елементи котри важни за комплетни упечаток; Право змагац ше маю шицки млади у шицких трох катеґорийох, окрем потерашнїх побиднїкох у змаганю за найкрасши глас, хтори ше можу змагац у катеґорийох под точку 2. и 3. Зоз прияву, змагателє предкладаю шпиванку зоз котру жадаю наступиц, а о конєчним виборе можу ше порадзиц зоз орґанизатором. Змагателє можу ориґинално и креативно обдумац свой сценски наступ (нпр. зоз провадзеньом танцу, або подобне). У прияви треба назначиц шлїдуюце: мено и презвиско, адресу, е-маил адресу, число телефона, катеґория(ї) за котри конкурує, наслов(и) шпиванки(ох), мено автора, форму музичного провадзеня. Прияви послац найпознєйше по 20. април 2019. року, на шлїдуюци адреси: Дом култури, Русинска 75, 25233 Руски Керестур тел. 025-703-357; е-маил: dk.kerestur@gmail.com Михайло Бодянец, скретар Орґанизацийного одбору тел. 064-46-42-987; е-маил: dk.kerestur@gmail.com Ивана Дудаш, Комисия за „Червену ружу” тел. 064-284-02-12; е-маил: ivana.dudass@gmail.com Прияву мож превжац зоз сайту „Руского слова” www. ruskeslovo.com, лєбо особнє у Доме кулутри Руски Керестур. Секретар Фестивала Михайло Бодянец
РУСКЕ СЛОВО 35
ИНФОРМАТОР/СПОРТ * дзе цо будзе *дзе цо будзе *
ОГНЬОГАСНИ БАЛ У КОЦУРЕ Добродзечнє огньогасне дружтво Коцур, 23. фебруара орґанизує Огньогасни бал за котри ше почало предавац карти. Бал ше отрима у Пелетовей сали, почнє на 19 годзин, уходнїци 1 000 динари мож купиц у коцурскей кнїжкарнї при Милки Фейсовей, або резеровац на число телефона 062 851 54 99. Нащивительох очекує богата вечера, томбола, а за добре розположенє постара ше „Кикирики бенд” зоз Коцура.
МИНИСТЕР МЛА ДЕЖИ И СПОРТУ НАЩИВЕЛ ОПШТИНУ ШИД
ЛЄПШИ УСЛОВИЯ ЗАТРИМАЮ МЛАДИХ
*** ДОБРОДЗЕЧНE ДАВАНЄ КРЕВИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
Перша тогорочна акция добродзечного даваня креви у Руским Керестуре будзе 26. фебруара 2019. року у просторийох Домa култури у чаше од 8,30 по 10,30 годзин. Акцию орґанизує општинска орґанизация Червеного крижa зоз Кули, у сотруднїцве зоз Покраїнским Заводом за трансфузию з Нового Саду. До акциї поволани шицки гражданє од 18 до 65 роки хторим ше з лїкарским препатрунком утведзи же можу дац крев.
*** СКУПШТИНА РКЦ
Скупштина РКЦ будзе на вовторок, 19. марца, на 19, 30 годзин, у просторийох РКЦ, Йована Суботича 8. Дньови шор Скупштини мож опатриц на огласней табли у РКЦ. У цеку поступок ажурованя членства Руского културного центра у Новим Садзе. Пополнюw ше нови приступнїци и правя нови членски карти РКЦ. Приступнїци мож пополнїц кажди роботни дзень од 10-13 годзин у канцелариї РКЦ, лєбо вечар у Клубу. Мешачна членарина 100 динари. Руководство РКЦ здогадує же без ажурованей членскей карточки нє годно участвовац на Скупштини Руского културного центра, и апелує на членох же би цо скорей пополнєли приступнїци. CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.
36 РУСКЕ СЛОВО
Министер Републики Сербиї младежи и спорту Ваня Удовичич бул прешлого тижня у роботней нащиви општини Шид. Приял го предсидатель општини Предраґ Вукович и сотруднїки. Министер Удовичич гварел же општина Шид придава значносц спорту, бо вецей як два одсто буджету опредзелює праве спортистом. Удовичич потим нащивел Спортски центер и присуствовал на тренинґу младших бавячох Рукометного клуба „Раднички”. Тренер Милош Милошевич, хтори и член Општинскей ради, поинфомовал министра же галу треба реновирац и же през жиму евидентни проблем зоз зогриваньом. Понеже уж єст проєкт санациї будинку, констатоване же тот проєкт треба так присподобиц же би гала после адаптованя ище баржей була на
хасен нє лєм спортистом алє и шицким гражданом. Удовичич ше интерсовал и яки стан при младих, бо як гварел, треба им оможлївиц таки условия же би после школованя оставали и робели у своїм штредку. Предсидатель општини Предраґ Вукович гварел же ше наздава же з помоцу висших уровньох власци годно вецей поробиц кед слово о младих и спорту. Министер з тей нагоди принєсол 40 спортски лабди, як и спортску опрему за фодбалерох и рукометашох. После Шиду, Удовичич нащивел и Фодбалски клуб „Сримец” у Беркасове дзе го на терену дочекал предсидатель Клуба Зоран Видович, тренер и фодбалере. Вони министра упознали зоз проблемами, а вон им обецал финансийну помоц Вл. Дї.
22. ФЕБРУАР 2019.
sport@ruskeslovo.com
ПРИРИХТОВАНЯ ФК „ИСКРА”
ДВА ЗМАГАНЯ ЗА ДВА ДНЇ Прешлого викенду фодбалере Искри ознова були активни и одбавели нови два пририхтуюци змаганя. Як и прешлого викенду, и того Искра дома страцела, а кед госцовала победзела
В
соботу на госцуюцим терену процив екипи Пролетеру зоз Равного Села, Искра зазначела побиду и на тот способ Равноселцом врацела за прешлотижньове пораженє у Коцуре. Резултат тиж бул 2:1, алє на тот завод за Искру. Ґоли за Искру процив Пролетеру дали Ненад Шанта и Марян Малацко зоз пеналу. Искрово бавяче до того змаганя вошли барз мотивовано и озбильно и то ше по бависку и видзело. Красна хвиля, добре бависко обидвох екипох оможлївело патрачом же би наисце уживали у змаганю котре лєм на паперу було приятельске, а на терену випатрало як праве прешенствене. Першу часц змаганя лєпше одбавели домашнї котри вихасновали єдну шансу и на одпочивок пошли зоз предносцу од 1:0. У другим полчаше Искра була екипа котра вецей указала, мала лєпши шанси, а таке бависко принєсло и резултат. Седемнацрочни Ненад Шанта и на тим змаганю указал же на ньго мож озбильно раховац и то потвердзел зоз ище єдним ґолом, а Марян Малацко з билей точки цалком обрацел резултат и принєсол Искри побиду од 2:1. СТРЕТНУЦЕ З КОНКУРЕНТОМ Фодбалерох Искри такой ютредзень чекало ище єдно чежке змаганє процив екипи Славиї зоз Пиньвиц, котра тиж у конуренциї за борбу за уход до Войводянскей лиґи.
Чувствовала ше вистатосц при Искрових фодбалерох, алє то и нормалне у тей фази пририхтованьох. Искра тото змаганє страцела зоз 3:2, а шицки ґоли видзени у перших пол годзини змаганя. Ґоли за Искру процив Славиї дали Зоран Сердар и Дамян Ґубаш. Же Искрово бавяче вистати од змаганя котре одбавели дзень пред тим шведочи и факт же Искра два раз водзела, алє на концу заш лєм нє витримали зачувац позитивни резултат и дошлєбодзели госцом же би обрацели резултат и на концу победзели. У другим полчаше Искра була лєпша екипа на терену, витворела даскельо добри шанси за ґол, од котрих найлєпша була шанса Маряна Малацка котри после шлєбодного бица потрафел стативу. КРАТКА ЛАВОЧКА Искра анї на тим змаганю нє була комплетна и то вельки проблем тренерови Мирославови Кнежевичови, понеже од початку пририхтованя коцурска екипа анї єдно змаганє нє одбавела у полним составе. Медзитим, на змаганю процив Славиї после покалїченя врацел ше найлєпши Искров бавяч у прешлим року Павле Дякович и такой ше видзело к хиби екипи кед нє бави, бо од його уходу до бависка Искрова яохрана постала стабилнєйша и госци вельо чежше доходзели по Искрову капуру. Шлїдуюце пририхтуюце змаганє Искра будзе бавиц на соботу у Коцуре процив екипи ЧСК зоз Челарева, а стретнуце почнє на 15 годзин.■ З. Колєсар
22. ФЕБРУАР 2019.
РУСКЕ СЛОВО 37
СПОРТ ДЮРДЬОВСКА „БАЧКА” ПОЧАЛА ПРИРИХТОВАНЯ
ОДБАВЕНИ ПЕРШИ ПРИЯТЕЛЬСКИ ЗМАГАНЯ Фодбалере дюрдьовскей „Бачки” всоботу, 9. фебруара одбавели перше приятельске змаганє после першого тижня пририхтованя за ярню сезону першенства у Подручней лиґи Нови Сад. У тим периодзе найзначнєйше же би ше фодбалере врацели до кондициї и же би ше викристализовало їх бависко
У
другим тижню фебруара на стадиону Фод бал ско го клуба „Бачка” у Дюрдьове поча ли при рихто ва ня за предстояцу се зону котра ма почац 23. марца. Пер ше при я те ль ске зма га нє на дома шнїм терену мали зоз Фодбал ским клубом „Бо рац” зоз Шайкашу котри у Войводянскей лиґи. Змаганє закончене зоз 0:2, а остатнї ґол до Бачковей мрежи вошол у остатнєй минути бависка. – Нє важни резултат и кеди лабда вошла до ґолу, важне же би ше фодбалере закладали и вибежали змаганє. Тренинґи лєм цо почали так же зме анї нє могли обчековац лєпше бависко и резултат. Тиж ше наздавам же нашим фодбалером по-
ЯРНЯ ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА 16. коло ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – Фрушкогорски партизан (Буковац) 17. коло ФК „Бачка 1923” будзе шлєбодна 18. коло ФК „Бачка 1923” – „Омладинєц” (Степановичево) 19. коло ФК „Бачка 1923” – ФК „Индекс” (Нови Сад) 20. коло ФК „Єдинство” (Руменка) – „Бачка 1923” 21. коло ФК „Бачка 1923” - РФК „Нови Сад 1921” (Нови Сад) 22. коло ОФК „Сириґ” (Сириґ) – ФК „Бачка 1923” 23. коло ФК „Бачка 1923” – ФК „Славия” (Нови Сад) 24. коло ФК „ТСК” (Темерин) – ФК „Бачка 1923” 25. коло ФК „Бачка 1923” – ФК „Младосц” (Нови Сад) 26. коло ФК „Фрушкоґорац” (Сримска Каменїца) – ФК „Бачка 1923” 27. коло ФК „Петроварадин” (Петроварадин) – ФК „Бачка 1923” 28. коло ФК „Шайкаш 1908” (Ковиль) – ФК „Бачка 1923” 29. коло ФК „Бачка 1923” – ФК „ЖСК” (Жабель) 30. коло ФК „Милетич” (Мошорин) – ФК „Бачка 1923.
38 РУСКЕ СЛОВО
швидко прейду покалїченя. Тото змаганє була нагода же би ше нашо фодбалере указали и доказали, важне ми же би викристализовали бависко. Змагали ше и млади фодбалере з подростку, бо плануєме подмладзиц перши тим – гварел Раденко Шарович, тренер першого тима ФК „Бачка” з Дюрдьова. Екипа на розполаганю ма трицец бавячох. Тренинґи маю штири раз до тижня вечарами под рефлекторами кед фодбалером найвецей одвитує пре приватни обавязки, школу и роботу. Тренинґи планую отримац и у терховнї. – На тим змаганю нє бавели троме бавяче на котри рахуєм же буду бавиц на першенстве, даєдни покалїчени, даєни хори. Жадам им же би цо скорей виздравели. То Павлов, Солдат и Ерделян. Нашо бавяче любя фодбал, аматере су и дзеведзешат одсто су зоз Дюрдьова, шицки бавяче єднаки цо им сиґурно импонує. Найлєгчєйше поволац дакого же би бавел за нас и на таки спо соб змоцнїц тим, алє Управа и я нє за таке бо ше може погубиц добра атмосфера. Мило нам же нашо дзеци можу бававиц за валал и свой Клуб – гварел тренер Шарович. Вон похвалєл и роботу и потримовку Управного одбору Клуба, бо су вше присутни и вше им помагаю кед то потребне, алє и же барз добре окончую свою роботу з оглядом на тото у кортим є ранґу. Поровнуюци ю з другима клубами и зоз виших ранґох, дюрдьовска Бачка орґанизованша и лєгчейше превозиходзи почежко сци. На концу єшеньскей часци першенства „Бачка” остали на ше стим ме сце таблїчки Подручней лиґи Нови Сад, а у тей часци першенства би найволєли буц ище 22. ФЕБРУАР 2019.
sport@ruskeslovo.com
ФК „РУСИН” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ДОБРЕ БАВИСКО ДОМАШНЇХ, ИЩЕ ЛЄПШЕ ГОСЦОХ У Фодбалским клубу „Русин” у цеку пририхтованя за наступну ярню першенствену часц змаганьох котру Клуб дочекал як другопласовани на таблїчки у своєй лиґи
лєпше ранґовани. Перше змаганє у першенстве буду бавиц дома зоз ФК „Фрушкогорски партизан” зоз Буковцу котри на остатнїм стретнуцу першенства добре бавели. Приятельски змаганя значни прето же би нє було монотоно и стереотипно, та ше Управа заклада же би фодбалере мали цо вецей приятельски змаганя. Вони ше маю отримац на помоцним терену за будинком ФК „Бачка” у пополадньових годзинох, найвироятнєйше на 14,30 годзин.
ПРЕД СЕЗОНУ БУД ЗЕ БАЛ, А У СЕЗОНИ И ФИНАЛЕ КУПА Єдного року Червено-били вечар, бал фодбалерох у орґанизациї Фодбалского клуба „Бачка 1923” бул орґанизовани вечар пред початком першенства, того року то нє будзе так. – Бал би требал буц дзевятого марца, так же, на щесце, того року нє будзе пред першенством. Так же ше фодбалере годни добре наспац пред першим стретнуцом – гварел тренер Шарович. У цеку першенства Бачка 17. априла будзе бавиц Финале купа процив ФК „Кабел” з Нового Саду. Затераз ше нє зна дзе ше будзе бавиц тото стретнуце.
Уж у трецим тижню пририхтованьох за предстояцу сезону фодбалере з першого тиму дюрдовского Фодбалского клуба „Бачка 1923” одбавели три приятельски стретнуца. Остатнї два у викенду за нами. Всоботу, 16. Фебруара, на домашнїм терену бавели процив ФК „Напредак” з Надалю и победзели 4:0. То екипа котра у истим ранґу як и дюрдьовски Клуб. Ютредзень внєдзелю, 17. фебруара дюрдьовски фод ба ле ре були го сци на ста ди о ну ФК „Юґович” у Катю котри у Войводянскей лиґи. На тим стретнуцу Бачка страцела зоз 4:2. Шлїдуюци викенд дюрдьовски фодбалере буду мац го сцох ФК „Младосц” зоз Лукичева. Заплановане же би пред початком першенства бавели и зоз ФК „Борац” зоз Шайкашу и ознова ФК „Юґович” зоз Катьом, як и зоз ФК „Слоґа” зоз Темерину. ■ С. Саламун 22. ФЕБРУАР 2019.
Прешлей соботи, „Русин” на домашнїм терену одбавел приятельске змаганє, дзе дочекал ФК „Байша” котра бави у висшей Войводянскей лиґи Сивер. Домашня екипа Ознова поражена з резултатом 1:5 (0:3). Змаганє бавене пред красним числом домашнєй публики котрей було под’єднак як кед би то уж було першенствене стретнуце. На тот завод, тиж так шицки бавяче достали нагоду же би ше опробовали у бависку. У першей постави на терену бавели Предраґ Маркович, Ланчужанин, Голик, Боян Надь, Малацко, Борис Орос, Оґнєн Маркович, Дюканович, Стефан Катона, Кочиш и Жарич. Нагоду за бависко у другим полчасу достали и Александар Кочиш, Боднар, Деян Надь, Будински, Бранкович, Саянкович, та и наймладши Шайтош и Маньош. Русиновцом наисце нє було цо зауважиц на бависку, шицки ше трудзели и мож було обачиц добру орґанизованосц, медзитим процивнїки наисце були лєпши, убавенши, та аж и порихтанши, цо ше и обчековало од такей екипи. Перши ґол процивнїки дали такой на самим початку, потим други и треци штредком першого полчасу, а штварти и пияти штредком другого полчасу. У другим полчаше, у 80. минути з ґолом котри затресол мрежу Байши, публику обрадовал Деян Надь. Наступного викенду, Русин будзе госцовац у Кули, дзе одбави реванш процив екипи од котрей су поражени пред двома тижнями, а ФК „Кула” однєсла побиду и на стретнуцу у єшеньскей часци першенства, котре тиж бавене на керестурским Ярашу. М. Дж.
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ТРИФУН И ВАЛЕНТИН
РОК LXXV ЧИСЛО 8 (3825) НОВИ САД, 22. ФЕБРУАР 2019.
о. В. Е .М
.
■ „СРИМСКА ВИНИЯДА” У БЕРКАСОВЕ
Фото:
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Пошвецанє винїци у Сриме
ВИНО И
Любов була тема на програми у коцурскей библиотеки
Фотоґрафия: 0239P
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
Фото: Вероника Вуячич
Фото: О. Русковски
ЛЮБОВ
■ ЧИ ЯР ОСТАНЄ, ЧИ ШЕ ЖИМА ВРАЦИ?
П
Фотоґрафия: 0290P