Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ!

РОК LXXIII ЧИСЛО 8 (3721) НОВИ САД, 24. ФЕБРУАР 2017.

Тижньово новини „Руске слово” з вами уж 72. рок, а же бизме тоту длугорочну традицию друкованого информованя на руским язику пестовали и розвивали и надалєй, модлїме вас же бисце на час уплацели предплату на новини за 2017. рок! Рочна предплата за новини „Руске слово” виноши 1.500,00 динари. Шицки хтори предплату уплаца по конєц юлия 2017. року, на дарунок достаню кнїжку, НВУ „Руске слово”.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Акция „Кнїжка вирним читачом на дарунок” будзе тирвац од 1. марца по 31. юлий 2017. року.

■ ИВИЦА ТАМАШ, МОЛЕКУЛАРНИ БИОЛОҐ

Читателє хтори предплату за новини уплацели по 28. фебруар 2017. року, тиж за дарунок годни достац єдну кнїжку, у виданю НВУ „Руске слово”. На концу марца и каждого шлїдуюцого мешаца, будзе обявени список за дарованє кнїжкох у наиходзацим мешацу.

Дзекуєме вам и поволуєме же бисце уплацели предплату за 2017. рок

НВУ „РУСКЕ СЛОВО” „Кнїжка вирним читачом на дарунок” 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Уплацце предплату у марцу и годни сце достац єдну од шлїдуюцих кнїжкох: Горнїца бачванско-сримских Руснацох – II том, Мирон Жирош За горами, Владимир Кирда Болхорвес Збегньовчаре, Дюра Папгаргаї Терор идеалох, Ваня Дула Ошлєпени соловей, антолоґия рускей поезиї, Юлиян Тамаш Писня Богови, Гавриїл Костельник

Фото: Вероника Вуячич

Кнїжки ше будзе дзелїц по нашим виборе пре ограничене количество.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ РИЖНИ ВИЗИЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006a_0171N

„РУЖОВА ЗАГРАДКА” – З ПОЧИТОВАНЬОМ И ПАМЕТАНЬОМ Пише: Мирослава ДАЖДИУ, новинарка редакциї Радия Нови Сад програми на руским язику

Яке положенє рускей народней шпиванки у нашим кул- зме творели нови руски шпиванки. Даваю и потримовку,

Фото: В. Вуячич

турним милєу, то питанє котре, верим, окрем мнє, мучи и лоґистику, и продукцию, и промоцию, остатнїх рокох велїх котри у швеце рускей музики. Хто дзба о тим же вше лєпшу и професийнєйшу. бизме могли нєзавадзано „шпивац” на нашим язику и Учашнїк сом шицких, потераз отриманих „Ружових започитовац тих котри ше у прешлосци намагали през пи- градкох”, як интерпретатор, автор текстох и музики. сню виражиц чувства, зачувац традицию, описац ка- Праве прето сом и свидома значносци и улоги котру у тей хвильки ма тот Фестивал, котри єдини таки у РТВ-у. ждодньовосц... Музика у живоце каждого чловека забера барз значне Тота медийна хижа тераз и єдина котра ше стара о новей место и провадзи го през цали живот. Шпиванка вше ту народней музичней творчосци Руснацох як институция, бо другу, озбильнєйшу кед ше случую найзначнєйпродукцию нє маме. Кед ши ствари у нашим живоце, од родзеня, свадзбох, озна- Потребни амбиєнт у котрим би ше озбильно ше шветла после фестироздумовало о авторох, интерпретаторох, валского вечара погаша, чованьох значних животних як их потримац, як им помогнуц, а нє охабиц оставаю нови твори и збуваньох, як и на концу, кед одходзиме до вичносци. их з боку же би и далєй були лєм ентузиясти. дзечнє их слухаме. Числени шпиванки зажиЧасто роздумуєм же у чаше кед маме Часто людзе знаю повесц ли медзи людзми, можеме же тот хто шпива, лєм ужиформовани институциї котрим задача ва. И то правда, алє кед сло- старац ше, медзи иншим, и о нашей култури, их чуц на свадзбох, балох, вешельох... И теди нїхто нє во о твореню нових шпимузика вше дзешка з боку роздумує же як настали, ванкох, вец ре алносц нє кельо усиловно сци було цалком така як випатра з бопо треб не же би шпи ван ка во шла до народу. Нє мож заку. А то найлєпше знаю людзе котри творя. Талант вшенєд збац факт же Фе сти вал „Ру жо ва заградка” и „руски”, лїяк основне предусловиє, лєм то нє достаточне. Пои же Ру сна ци кон зу мен ти то го цо Фе стивал випродукує. требна потримовка, лоґистика, продукция и промоция, а Та чи, вец, нє лоґичне же би ше о музичней творчосци, то вообще нє наївна ствар. Того року, 5. марца, по 27. раз, Фестивал новей рускей окрем РТВ-у и упартих поєдинцох з тей хижи, старали и народней шпиванки „Ружова заградка” да доприношенє институциї котри маю дзбац о Руснацох? Потребни амнашей новей музичней творчосци. През шицки тоти ро- биєнт у котрим би ше озбильно роздумовало о авторох, ки редакциї програми на руским язику Радия и Телеви- интерпретаторох, як их потримац, як им помогнуц, а нє зиї Войводини витирвало, и попри обставинох у котрих охабиц их з боку же би и далєй були лєм ентузиясти. жиєме, вжали на себе одвичательносц оможлївиц же би- Часто роздумуєм же у чаше кед маме формовани институциї котрим задача старац ше, медзи иншим, и о нашей култури, музика вше дзешка з боку. Вшелїяк же язик, писмо, образованє, информованє, сущни за Руснацох, алє кед слово о обласцох у култури, видзи ше ми же музика нє спада до обласцох котри найзначнєйши. Велї би, можебуц, дали предносц литератури, подобовей уметносци, або другим файтом уметнїцкого вислову. Вшелїяк, наздавам ше же ше, попри РТВ-а, и руски институциї буду старац же би нам шпиванка нє зацихла. У чаше ґлобалней повязано сци, можебуц шпиванка способ за приблїжованє Руснацох ґу цалому швету, бо музика нє ма гранїци и препреченя. ■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Заєднїцка схадзка о рускей култури

■ Нашо места 8. „Байка” планує прешириц активносци 9. Помоц Новаковичовим шестром

■ Економия 12–13. Звонимир Мудри зоз Дюрдьова: Сам свой майстор

■ Култура и просвита 15. Ана Римар о мацеринскей бешеди 16. Отримана виберанкова Скупштина РКУД „Др Гавриїл Костельник” у Кули

■ Литературне слово 17–19. Литературне слово

■ Людзе, роки, живот 22–23. Ивица Тамаш, науковец и молекуларни биолоґ 24–25. Яким Бульчик, маляр аматер зоз Нового Саду

■ Духовни живот 26–27. Уплїв конфликту на духовни живот у України

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Документарни филм о леґендарних фодбалерох ФК „Войводини”

На насловним боку – Мурал Якима Бульчика Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич

ПРЕД-ПРЕДВИБЕРАНКОВИ МОЗАЇК Порядни виберанки за предсидателя Републики Сербиї скоро извесно буду отримани на Квитну нєдзелю, 9. априла. Друга нєдзеля у априлу одвитує законским предиспозицийом. Углавним, чим тих дньох, односно найдалєй по 3. марец, урядово буду розписани предсидательски виберанки, урядово почнє и предвиберанкова кампаня, гоч вона, поправдзе, уж навелько тирва. Скоро 20 политичаре потераз обявели же ше буду кандидовац. Єст ту озбильних и полуозбильних кандидатох, даєдни ше уж оддумали лєбо притулєли ґу фаворитом. Цо ше дотика слова закона, шицко то лєм медийне шпекулованє, по момент кед виберанки буду наисце и розписани. Од того моменту, як и потераз, „Руске слово” у окреме означеней рубрики будзе провадзиц кандидатох, їх предвиберанково активносци и порученя, каждого з єднаку увагу и у истим обсягу. Акцент будзе на афирмативних порученьох и тим цо думаю поробиц кед достаню довириє гражданох, а нє цо думаю єден о другим. Нє лєм закон, алє и професийни стандарди и новинарска етика накладаю же бизме читачом/гласачом пласовали подполну и нєпристрасну информацию о кандидатох и їх програмох, а конєчну одлуку кому да довириє, сам принєше кажде з нас на гласацким месце. Окрем предсидательских, можебуц ознова будземе мац и парламентарни виберанки о хторих державне руководство ище ма одлучиц чи су наисце (нє)потребни понеже ше за актуални состав Народней скупштини Сербиї гласало нєполни рок назад. Попри виберанкох на националним уровню покус у циню остало же у маю и порядни термин за локални виберанки у Беоґрадзе, односно за Скупштину городу Беоґраду. Тиж и дзепоєдни општини у держави, хтори пре рижни причини влонї нє могло уклопиц до порядного виберанкового ритму, того року муша отримац виберанки. На подручу АП Войводини то општини Ковин, Оджак и Вербас, хтори нам, як локална самоуправа дзе жиє вельке число Руснацох, вшелїяк найинтересантнєйши. Прето тим виберанком пошвециме подєднаку увагу и простор, як и предсидательским.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

24. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТ И ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ

НОВИ СПОСОБ ФИНАНСОВАНЯ ПРОГРАМОХ

Foto: С. Надь

Пишу: Сенка НА ДЬ Михайло ЗАЗУЛЯК

Одбор за културу Националного совиту Руснацох и Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох всоботу, 18. фебруара, у Руским Керестуре отримали заєднїцку схадзку на хторей бешедоване о финансованю и фаховей помоци нашим КУД, фестивалом и манифестацийом, а на нєй, практично, почала ширша явна розправа о будуцим орґанизованю Централней преслави Националного швета Руснацох

аєднїцку схадзку одбору за културу и Управного одбору Заводу водзел предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, котри винєсол предлог о новим способе финансованя фестивалох и манифестацийох хтори подрозумює векшу потримовку и програмним активносцом, а нє лєм орґанизацийним. Як гварел, задумане же би ше, прейґ проєктного финансованя на основи конкурованя, подзелєло трошки финансованя пририхтованя програмох за фестивали и манифестациї и їх саме орґанизованє так же би Совит финансовал програмну, а Завод орґанизацийну часц.

АНАМАРИЯ РАНКОВИЧ ПРЕДЛОЖЕНА ЗА О.Д. ДИРЕКТОРА ЗАВОДУ Потерашнєй окончовательки длужносци директора Заводу за културу войводянских Руснацох Ивани Дудаш вишол шейсцмешачни мандат, а пре нови законски предписаня же директор муши мац найменєй пейц роки роботного искуства, Дудашова нє сполнює условия. Национални совит до Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами послал предкладанє о єй розришеню, як и же би за нову о. д. директора Заводу була менована Анамария Ранкович, редакторка у Редакциї на руским язику Трецей програми радия РТВ Войводини. Конєчну одлуку о менованю приноши Покраїнска влада, як соснователь Заводу за културу войводянских Руснацох.

4 РУСКЕ СЛОВО

Члени двох одборох ше на заєднїцкей схадзки зложели з таким способом финансованя, як и з конкретно предложенима сумами розподзельованя средствох за активносци и манифестациї по местох дзе жию Руснаци. За тераз, слово о буджетским пенєжу з хторим будзе розполагац Совит и Завод, а оставаю нєрозпоредзени средства на основи конкурованя до ресорних покраїнских секретариятох, дзе нашо КУД тиж конкуровали. Пенєж ше розподзелї док ше прилапи финансийни плани Националного совиту и Заводу за 2017. рок, а потим буду розписани конкурси за финансованє манифестацийох, фестивалох и програмских активносцох по наших местох. Затераз нєрозпоредзени и 300 тисячи динари хтори Национални совит опредзелєл за театралну дїялносц по наших местох, а на схадзки констатоване же ю потребне стимуловац и пре участвованє на наших драмских фестивалох – Драмским мемориялє Петра Ризнича Дядї и Руским фестивалє малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”. ЦЕНТРАЛНА ПРЕСЛАВА ПРИБЛЇЖИ РУСНАЦОХ ҐУ ДРУГИМ НАРОДОМ На значносц театралней творчосци указане и у другей точки дньового шора, дзе ше розправяло о новей концепциї Централней преслави Националного швета Руснацох. Пре свидомосц же у дзепоєдних штредкох мало хто бешедує по руски, членїца Одбору за културу Мария Тот предложела же би ше кажди рок, у месце дзе ше отрима преславу, поставело єдну дзецинску представу. Так би дзеци одмалючка учели 24. ФЕБРУАР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК

по руски и можебуц би на таки способ могло зопрец одумеранє рускей заєднїци, заключела Тотова. Понеже нарок, з орґанизованьом Централней преслави Националного швета Руснацох у Суботици, будзе заокружени терашнї циклус, почало ше роздумовац о новей концепциї преслави и єй осучасньованю. Як поведзене, орґанизованє Централней преслави по наших местох добра пракса, з тим подзвигнути ентузиязем у роботи и у менших штредкох дзе жию Руснаци, допринєсла и векшим спознаню о нашей меншини, понеже у єй орґанизованю участвую и локални самоуправи, медзитим, потребне ю осучаснїц и ище баршей ше и мултимедиялно представяц ширшей заєднїци, а окреме историю, визначни особи и сучасносц Руснацох, як у локалним штредку дзе ше ю орґанизує, так и ширше. После заєднїцкей схадзки, на хторей присуствовали и членїца Националного совиту, народна посланїца Олена Папуґа и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач, отримани и поєдинєчни схадзки спомнутих одборох.

була пошвецена розпатраню двох предкладаньох вименкох Статуту тей институциї, одно сно часци хтора реґулує условия за вибор директора Заводу. Понеже нови законски предписаня накладаю же директоре (та и окончователє длужно сци директорох), окрем високей школи муша мац и пейц роки робоного искуства у фаху, Управни одбор Заводу длужни ускладзиц Статут тей институциї зоз законом.

КАЛЕНДАР РЕПРЕЗЕНТАТИВНИХ МАНИФЕСТАЦИЙОХ

Национални совит Руснацох предложел законске ришенє яке пише у члену 36. Закона о култури Републики Сербиї, а то же директор муши мац закончени факултет (найменєй штири роки) и мац найменєй пейц роки искуства у фаху, з тим же ше подрозумює же директор муши добре познац и руски язик. На схадзки бул и предсидатель Националного совиту Славко Рац, котри виложел тото предкладанє и додал же у Статуту лєпше дац общи критериюми за вибор директора и розписац конкурс на хтори ше годни приявиц вецей особи, а вец принєсц и правилнїк з хторим ше направи систему бодованя и вибере особу котра найлєпше сполнює критериюми. Друге предкладанє дал член УО Заводу др Деян Загорянски, а то тиж закончени найменєй штиророчни студиї, знанє руского язика и пейц роки искуства у фаху у обласци дружтвених дїялно сцох и култури цо, як поведзене у дискусиї, значно зменшує можлївосц за конкурованє, а потим и вибор директора. По сле длугшей розправи по тей точки дньового шора одлука нє принєшена, понеже анї єден предлог нє до стал потребну векшину гласох. Затераз нєт урядово информациї цо шлїд зи, алє розришенє тей ситуациї найвироятнейше буд зе познате на идуцей схад зки Националного совиту. Актуална о.д. директора Заводу за културу войводянских Руснацох Ивана Дудаш на схадзки винєсла Закончуюци рахунок за 2016. рок и Звит о дїлованю тей институциї за прешли рок, цо УО и прилапел. По Закончуюцим рахунку, приходи Заводу у 2016. року були 7 милиони 721 943 динари, а розходи 7 милиони 606 255 динари, так же 115 688 динари пренєшени до 2017. року. Як гварела Дудашова, шицки заплановани проєкти Заводу за 2016. рок, витворени. Предсидателька УО Заводу Анамария Регак бешедовала о вименкох Правилнїка о систематизациї роботи, по хторей у тей институциї може буц занята лєм єдна особа – директор, котрого ше вибера на штиророчни мандат, а за анґажованє других роботнїкох у Заводу потребне дошлєбод зенє од Покраїни.■

После заєднїцкей схадзки отримана и схадзка Одбору за културу Националного совиту, на хторей прилапене предкладанє о способох финансованя наших КУД, фестивалох и манифестацийох, як и Календар репрезентативних манифестацийох Руснацох у 2017. року, хтори пошвидко будзе обявени и на сайту Совиту. У Календаре 21 манифестация и фестивали у шицких наших местох дзе у векшим чишлє жию Руснаци, а до ньго учишлєни и „Петровски дзвон” (перши викенд у юнию), пре догварку з його орґанизаторами же би єден наш ансамбл участвовал на найвекшим фестивалє Руснацох у Горватскей. Бешедуюци о нових манифестацийох, поведзене же їх уношенє до Календара будзе розпатране после вецейрочного континуованого и успишного отримованя, як то було и дотераз. На схадзки потримана инициятива з Орґанизацийного одбору „Червеней ружи” же би ше прейґ Националного совиту Руснацох з одвичательнима у РТВ Войводини утвердзело можлївосци и способи за постпродукцию (знїманє) наших нових шпиванкох. НЄИЗВЕСНА СИТУАЦИЯ У ЗАВОДЗЕ ЗА КУЛТУРУ У исти час, кед и Одбор за културу Националного совиту, свою схадзку отримал и Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох, а найвекша часц схадзки

24. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК РОБОТНЕ ЦЕЛО ЗА МЛАДИХ

РОЗПИСАНИ КОНКУРС И ОШВИЖЕНЕ ЧЛЕНСТВО Седма порядна схадзка Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох отримана прешлого пиятку у просторийох Руского културного центру у Новим Садзе Млади буди експедитивни, та седемчлени тим з предсидательом Сашом Сабадошом, обробел значни питаня з дньового шора. На схадзки прилапени Звит о роботи, як и финансийни звит Роботного цела за 2016. рок. Предсидатель Роботного цела за младих Сашо Сабадош гварел же прейґ конкурса обезпечени 250 тисячи динари, и начишлєл активносци Роботного цела у прешлим року. Потримана и одлука о розписованю конкурсу за

реализованє младежских проєктох у рускей заєднїци. Ище концом прешлого рока за конкурс по финансийним плану опредзелєне 300 000 динари. Кельо точно будзе буджет Роботного цела, ише нє мож точно знац. Члени Роботного цела ше наздаваю же нє будзе менши, алє голєм исти лєбо аж векши од запланованого. Конкурс обявени на пондзелок, 20. фебруара на сайту Националного совиту, а будзе тирвац по 1. април. На схадзки прилапени задзекованя на членство у Роботним целу – Желька Фаркаша з Коцура, Мариї Хромиш з Дюрдьова и Сенки Надь з Руского Керестура. Националному совиту будзе предложене же би место нїх до Роботного цела за младеж меновал Милоша Малеша з Дюрдьова, Емилию Чизмар з Коцура и Ясну Медєши з Руского Керестура. Под точку рижне найвецей бешедоване о евентуалним одходу младих до Словацкей на Фестивал до Свиднїку, праве у орґанизациї Роботного цела за младеж Националного совиту. Конкретни предклади нє финализовани, алє порадзене же пошвидко будзе отримана нова схадзка Роботного цела, на хторей буду розробени и утвердзени деталї того одходу. На схадзки Роботного цела за младеж присуствовали и предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач и секретар Совиту Таня Арва Планчак. С. Ф.

6 РУСКЕ СЛОВО

ПОКРАЇНСКИ ОМБУДСМАН НАЩИВЕЛ

НОВИ ИДЕЇ ЗА У рамикох нащивох шицким националним совитом у Войводини, Национални совит Руснацох, 17. фебруара нащивел нови Покраїнски защитнїк гражданох – омбудсман, проф. др Зоран Павлович, и з представнїками нашого Совиту розпатрел можлївосци сотрудзованя

оз защитнїком гражданох у Керестуре були и його сотруднїци, заменїца омбудсмана за защиту правох националних меншинох Ева Вукашинович, и совитнїца за одношеня з явносцу и програми сотруднїцтва Анкица Драґин. У шедзиску Совиту прияли их предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач и секретар Совиту Таня Арва Планчак. Покраїнски защитнїк ше упознал з потерашню роботу руского Совиту, и розпатрани можлївосци будуцого сотруднїцтва, як и способи на хтори би тота институция могла допринєсц роботи и нашого Совиту. Защитнїк гражданох др Павлович окреме визначел три теми на хторих у наступаюцим периодзе будзе найвекша увага и хтори жадаю окреме провадзиц. Єдна то продукция змистох за дзеци на язикох националних меншинох нєпрофитного характеру, друга то змистове, а нє лєм формалне участвованє женох у роботи и орґанох Националного совиту, а треца орґанизованє округлих столох о людских и правох националних меншинох. Як визначели госци з Покраїнского защитнїка гражданох, предкладаю же би НС цо вецей уваги пошвецели дзецом у шицких сеґментох, та и рамикох

З БИОҐРАФИЇ Понеже ше влонї закончел шейсцрочни мандат предходного Покраїнского омбудсмана Анико Мушкинї Гайнрих, Скупштина АП Войводини 24. новембра 2016. року на тоту функцию з вецей як двотрецинску векшину, цо законске предусловиє, вибрала проф. др Зорана Павловича. Професора Павловича предложела скупштинска векшина (СНС, СПС, СВМ), а вибор потримали и векшина опозицийних посланїцких клубох, окрем СРС. Проф. др Зоран Павлович (1965) по образованю правнїк. Робел у привреди, банкарстве и адвокатури, позарядови є професор на приватним факултету, бул окружни явни тужитель у Новим Садзе и заменїк специялного тужителя за орґанизовани криминал. Фахова и теорийна обласц му защита людских правох, виновне и каребне право. Член є Гаґскей академиї за медзинародне право и Викти молоґийного дружтва Сербиї.

24. ФЕБРУАР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ

СОТРУДНЇЦТВО

STANOVISKA Пише: Дюра ВИНАЇ новинар

ЗОЗ ЦИДУЛКУ ПРОЦИВ КОРУПЦИЇ Найновша акция „Вежнї рахунок и победз”, у котрей гражданє на касох збераю фискални рахунки и участвую у наградним бависку, достала вельки одгук. Шкатули и канти до котрих ше, иншак, рахунки одруца, тих дньох цалком празни. Бо, кед пошлєце дзешец рахунки на котрих найменєй 100 динари, можеце достац вредни награди – квартель у Беоґрадзе, авто фиат, путованя до Америки, билу технїку, апарати... Хтори би то житель Сербиї нє пожадал квартель у Беоґрадзе... Та, и кед нє вери же вицагнє премию, вери до тих дробних наградох, вони обично нє намесцени.

спомнутей продукциї. Як визначел омбудсман, нє достаточно же би на явним покраїнским сервису РТВ Войводини були лєм музични змисти же би ше презентовало лєм дзецински музични фестивали, цо барз красне, алє же би ше дзеци промововало и на други способи и у других змистох. Предсидатель Вивершного орґану Желько Ковач госцох поинформовал цо Совит роби на тим планє, од стипендованя наймладших по екскурзиї и обезпечованє учебнїкох, цо омбудсман прекоментаровал як приклади добрей пракси хтори треба визначиц и векшинскому народу. У розгварки о провадзеню витворйованя родней ровноправносци, госци визначели же покраїнски защитнїк будзе провадзиц сущну ровноправносц цо значи и присутносц женох у одлучованю. У рамикох трецей теми, як поведзене, омбудсман медзи иншим жада порушац фахове усовершованє студентох и у своєй институциї за цо поволани и студенти з националних меншинох та и нашей. Нова и идея же би у своїм просторе Покраїнски защитнїк гражданох орґанизовал и заєднїцки вистави дзе национални заєднїци годни викладац фотоґрафиї зоз своїх манифестацийох. Омбудсман и його сотруднїци поволали и наш Национални совит же би на шицки тоти теми послал свойо предкладаня, суґестиї и зауваги, з наздаваньом же и потерашнє барз добре сотруднїцтво тих двох институцийох будзе предлужене. Як заключела Ева Вукашинович, омбудсман жада и интерсекторски повязац национални совити понеже замерковане заверанє националних заєднїцох, гоч нє и їх совитох, та на тим треба вецей робиц, же би ше национални заєднїци медзи собу баржей упознавали, а баржей ше представели и векшинскому народу.■ М. Афич 24. ФЕБРУАР 2017.

Поготов же є задармо – коверти, до котрих ше кладзе рахунки, достава ше задармо, а нє плаци ше анї поштанску марку. Односно, анї су нє задармо. Перши тираж од два и пол милиони коверти просто розґрабани, та ше их почало и препредавац спод руки. Но, тоти цо менєй веря до щесца, пошли и далєй, та препредаваю полни коверти – зоз рахунками. Акция будзе тирвац пейц тижнї, цали марец и перши тидзень у априлу. Но, вона нє нова. Порушал ю Младян Динкич ище 2004. року, а резултати очиглядни. Гражданє би ознова требали похопиц же прейґ фискалних рахункох власц ма увид до обтоку фирмох, прейґ нїх наплацує порцию, прейґ того видвоює за школство, здравство, пензиї... Трима ше же часц шивей економиї у БДП коло 30 одсто, а план же би ше 2020. рок зменшала на 26 одсто. Без огляду на шицко, фаховци ше закладаю за систематичне ришованє цалого платного обтоку, фискалней политики... У нєй би нашо тайкуни и политичаре нє були ошлєбодзени од шицких винох. У сушедней Румуниї, уж даскельо тижнї тирваю протести пре шиву економию, леґализацию корупциї. Масовни су, нємили, и покус кирвави. Румунє престали зберац фискални рахунки. www.vinaji.net Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ПРЕМИЄР АЛЕКСАНДАР ВУЧИЧ НАЩИВЕЛ ВЕРБАС

РОБОТА ЗА 300 ДО 400 ЛЮДЗОХ Предсидатель Влади Сербиї Александар Вучич стреду нащивел Основну школу „Петар Петрович Нєґош” у Вербаше, хтора ма буц цалком пооправяна, понеже, як гварел премиєр, до реконструкциї тей школи буду уложени скоро пол милиона еври. Плановане обновиц шицки санитариї, водоводни и други инсталациї и столарию, а Влада Републики Сербиї за обнову тей вербаскей школи видвоєла 39 милиони динари, пише портал Општини Вербас. Роботи маю буц закончени за три и пол мешаци, а у рамикох обнавяня 234-ох обєктох у вецей як 130 городох и местох у Сербиї, з хторих 106 образовни установи. Александар Вучич, котрого у Вербаше дочекали числени гражданє, а домашнї му були предсидатель Дочасового орґану Општини Милан Ґлушац и директор спомнутей ОШ Зоран Бауцал, бешедовал и о терашнєй ситуациї у Вербаше и наявел приводзенє инвеститорох, укладаня до комуналийох, образованя и до спортских обєктох. – Локална самоуправа ма ушориц индустрийну зону и пририхтац документацию, а Влада приведзе инвеститора котри обезпечи роботу за 300 до 400 людзох. Децениями ситуация у Вербаше була занєдзбана, окрем пред виберанками, а пред Вербасом дакус лєпши часи, но то завиши и од анґажману локалного руководительства – гварел Вучич вчера у Вербаше, додаваюци же и вербаска ОШ „Светозар Милетич” од Покраїнскей влади достала 3 милиони динари, же за цалосне законченє канализациї у вербаскей општини од Министерства польопривреди буду достати ве-

цей як 3 милиони еври, а значни средства Вербащанє можу обчековац и за реконструкцию базену у ЦФК „Драґо Йовович”. Под час нащиви ОШ „Петар Петрович Нєґош” премиєр Вучич гварел же дзекуюци реформом и ушпорованьом у буджету мож звекшовац укладаня до образованя и инфраструктури, як и же будзе злєпшане положенє просвитних роботнїкох. Попри бешеди позбераним гражданом, предсидатель Влади Сербиї у Вербаше одвитовал и на питаня новинарох на актуални политични и други теми. У нащиви Вербасу з премиєром були и ресорни министрове у Влади Сербиї, як и подпредсидатель Покраїнскей влади Дьордє Миличевич. А. Лендєр

ЗОЗ СКУПШТИНИ ЗДРУЖЕНЯ ЖЕНОХ „БАЙКА” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПЛАНУЮ ПРЕШИРИЦ АКТИВНОСЦИ Здруженє женох „Байка” з Руского Керестура прешлого року предлужело свойо стандардни активносци, участвовало у орґанизованю власних и заєднїцких манифестацийох з другима здруженями, а зазначени и позитивни финансийни биланс – гварела предсидателька „Байки” Славица Катона на Скупштини Здруженя, 14. фебурара, а план активносцох у 2017. року подобни як и прешлорочни.

8 РУСКЕ СЛОВО

„Байка” була активна и на рижних саймох и виставох у жеми и иножемстве и вшадзи, попри своїх ручних роботох, презентовала и руску традицию, стари єдла и стари ремесла, а найвецей тканє. Прешлого року орґанизована и роботня о виробку витражох. До 2017. року пренєшени 13 000 динари ище з 2015. року, як власни приход витворени 25 000 динари, а тельо виношели и трошки. Поєдинєчно, членїци „Байки”, як свой власни приход од предаваня ручних роботох у прешлим року вєдно заробели скоро 200 000 динари. Здруженю ше и того року удало набавиц даяки мебель за потреби у просторийох дзе ше сходза, и стол за вистави. У тим року „Байка” будзе конкуровац и за нови проєкти, а окрем на покраїнски, пробую апликовац и на републични конкурси. Як визначела предсидателька Здруженя Славица Катона, буду ше намагац злєпшац виробок сувенирох, прешириц тканє, та попри гасурох и керпарох, буду ше учиц ткац и руски партки. Як наглашела Катонова, и надалєй буду орґанизовац свойо власни манифестациї як Домашнї шпайз, и участвовац у орґанизованю валалских манифестацийох з другима здруженями, як цо Саям старих ремеслох, Днї керестурскей паприґи и други. М. Афич 24. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ НОВАКОВИЧОВИМ ШЕСТРОМ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПОМОЦ ШЕ РУШЕЛА ЯК ГАБА После того як на дружтвених мрежох обявени видео-прилог „Елион Медиї” з Беоґраду о чежкей ситуациї у якей ше нашли шестри Весна (24) и Нада (13) Новаковичово з Руского Керестура, реаґовали велї людзе добрей дзеки, як з Руского Керестура, так и з велїх других местох, аж и з иножемства Новаковичовим ше стром концом януара, нєсподзивано умарла мац, а уж велї роки як им и оцец покойни, та остали сами без даяких приходох, одно сно дочасовей социялней помоци, и у барз чежких условийох за живот, у хижи хтора нє их и хтора ше почала валяц. Ве сна закончела штредню школу пекарского напряму и уж роки є на бироу, а през лєто роби шицки сезонски роботи у валалє, док младша ше стра Нада школярка ше стей класи кере стурскей ОШ. Як дознаваме, такой реаґовал парохийни Каритас, хтори им роками помагал, та и тераз подаровал огриву, Школа „Петро Кузмяк” Нади обезпечела предлужене пребуванє з ко стираньом, а дочасово биваю у мацеровей ше стри у Кере стуре. Дзекуюци спомнутому видео-прилогу на Фейсбуку, хтори за два днї мал скоро 62 000 препатрунки и велї дзелєня, орґанизовали ше поєдинци, хтори ше понукли координовац помоц. Реаґовали и подприємства, та дзивчатом сцигла перша помоц у поживи, огриви, облєчиву. Ве сни понукли и роботу на даскелїх ме стох, та як дознаваме, роби ше на тим же би могла робиц и лєгчейше ше старац о ше стри. Дзекуюци дружтвеним мрежом, як и прилогом у дньових новинох, на даскелїх телевизийох, та и нашому „Рутенпре су”, вистка о Новаковичових ше строх ширцом ше рознєсла як блїскавка. И о кратки час розляла ше права габа помоци хтора порушала велїх цо сцели помогнуц спрам своїх можлїво сцох. На Младежским балу, як добредзечни прилог, назберани 13 000 динари, Школа пенєжни прилоги з новорочней гуманитарней акциї подаровала Нади, пенєжну помоц зберали и Кере стурци цо жию у Канади. Реаґовали и Ме сни и Општински одбори Сербскей напредней странки, хтори чийо представителє тиж нащивели ше стри и принєсли им помоц у поживи и вия-

вели же ше вєдно з локалну самоуправу буду намагац ришиц проблем биваня. Нащивел их и предсидатель Скупштини општини Кула Велибор Милоїчич хтори опатрел обисце дзе бивали и тиж обецал же ше риши биванє, найреалнєйше з купованьом половней, алє функционалней хижи. Як дознаваме од Ве сни, од покойного оца им остала порта з фундаментами за хижу, та би найволєли там мац нови дом, но за тото потребни вельки пенєж. Дознаваме же их дзепоєдни приявели и до гуманитарней акциї „З Тамару до акциї” но там за тот рок ме ста пополнєти. Тим цо на даяки спо соб жадаю помогнуц Новаковичовим ше стром можу их найсц у їх нини, Ленїнова 165, лєбо контактовац Ве сну на тел. 061/22-55-795. Пенєжну помоц на отворени динарски рахунок у Комерциялней банки Беоґрад, число 205-901100655188772, лєбо на девизни рахунок тиж у Комерциялней банки: SWIFT-BIC KOBBRSBG IBAN/Account Number RS 3520590310234 1282442, Vesna Novaković, Petra Kuzmjaka 25, Ruski Krstur, Republic of Serbia. М. Афич

ДОБРОДЗЕЧНЕ ОГНЬОГАСНЕ ДРУЖТВО У КОЦУРЕ

КРЕВ ДАЛИ 38 ОСОБИ Коцурски огньогасци уж по традициї, кажди даскельо мешаци орґанизую добредзечне даванє креви. Так

24. ФЕБРУАР 2017.

було и внєд зелю у про сторийох ДОД-у, та крев пришли дац 58 особи, а 38 сполнєли условия и дали крев. Орґанизаторе задовольни зоз одволаньом и зоз количеством креви котра назберана. Акцию потримали и предсидатель дочасового орґану општини

Вербас Милан Ґлушац, предсидатель Месного одбору Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан и доктор Желько Видович. По законченю акциї за шицких котри ше одволали на акцию бул орґанизовани полудзенок котри обезпечела месарня „Три С” зоз Коцура и предсидатель Ловарского дружтва Коцур Янко Русковски. З. К.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА „СРИМСКА ВИНИЯДА” У БЕРКАСОВЕ

КАПКИ ЗА ШИЦКИ СМАКИ

нагоди Святого Трифуна, защитнїка винїциох и винїцарох, прешлого тижня у Беркасове отримана традицийна двацец друга по шоре манифестация пошвецена вину „Сримска винияда”. На дзень швета 14. фебруара по традициї пошвецена винїца у кума тогорочней манифестациї, Джона Файфрича, предсидатель Совиту Месней заєднїци Беркасово, хтора и орґанизатор винияди з помоцу општини Шид и Туристичней орґанизациї. Прикладнїки вина од винарох два днї примала окремна комисия, а после того фахова комисия у хторей професор доктор Слободан Йович, дипломовани инженєр Слободан Шапоня и доктор Александар Петрович, оценьовали вино. Преглашованє побиднїкох отримане на ШВЕТОЧНО У СОКОЛОВЕЙ ВИНЇЦИ шветочней вечери у ресторану „Далас” у На швето Святого Трифуна до винїци пошол и познати продуковаБеркасове, а з тей нагоди шицких винарох и госцох привитал Велимир Ранисавлєвич, тель грозна и вина Мирослав Сокол зоз Бикичу. Винїцу з тей нагоди предсидатель СО Шид. З тей нагоди богати благословели нашо паноцове о. Михайло Режак зоз Шиду и о. Влаетно-стол порихтали жени зоз Здруженя же- димир Еделински Миколка зоз Беркасова. После обряду пошвецаня нох „Жридло” з Беркасова, хтори по тради- винїци за добри урожай, присутни ше почасцели з добрим єдлом и циї на уходзе до сали госцох дочековали з вином. поґачом, солю и палєнку. Єден куцик сали бул прикрашени з малюнками хтори вилона Радосавлєвич, директорка Туристичней орґанизациї жели маляре зоз Шиду. Шиду. Окрем смачней вечери и вина, доброму розположеню Єден зоз винарох хтори роками приходзи и виклада на допринєсли и тамбураше „Тайна” зоз Руми, а орґаниза- винияди и Андєлко Прокопец зоз валалу Бапска зоз Реторе ше остарали и за томболу. „Сримска винияда” три- публики Горватскей хтори гвари же го анї нєпорозуменя ма уровень, бо ма медзинародни характер з понеже вина медзи двома державами нє зопарло, и же би ознова привикладаю винаре и зоз Горватскей, и з Босни и Герцеґо- шол. вини. – На Винияду приходзим дзешец роки, а того сом, на – Ми барз задовони же Винияда преросла до манифе- оценьованє, принєсол штири вина. Прешлого року бул стациї за хтору ше зна и у реґионє, и же маме виклада- одлични урожай грозна та и вино було одличного кваличох зоз сушедних державох. То лєм доприноши подзви- тету. Я патрим на тото цо нас злучує, а то вино, бо ми нє гованю квалитета, а источаснє и повязованє нашого политичаре, алє винїцаре и продукователє вина – кратко штредку зоз реґионом, насампредз зоз Републику Гор- виявел Прокопец. ватску хтора членїца Европскей униї – гварела КристиИншак, перше место у катеґориї билих винох освоєл Раде Комазец зоз Индїї, друге Пиньвица „Косанович” зоз Старей Пазови, а треце Винариї „Паїч” зоз Берчкей, зоз Босней и Герцеґовини. У катеґориї билих винох було 34 приявени вина за оценьованє. У катеґориї червених винох за оценьованє було 29 вина. Перше место освоєл Влада Панайотович зоз Беоґраду, друге Славица Чолич зоз Товарнїку, Република Горватска, а треце продукователь котри ше нє зявел. Орґанизаторе оценєли и пейц прикладнїки розе вина, а Драґомир Стаменкович зоз Печинцох освоєл перше место. Орґанизаторе преглашую побиднїкох и у катеґориї домашнїх продуковательох вина зоз Беркасова, та, того року Никола Савич мал найлєпше било вино, а Предраґ Митрович червене вино.■ Вл. Дїтко

10 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА

БАЛИ ПО НАШИХ МЕСТОХ МЛА ДЕЖСКИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

И РОЗПОЛОЖЕНИ, И ГУМАНИ На седмим Младежским балє, отриманим у Руским Керестуре всоботу, 18. фебруара, у Ресторану „Червена ружа”, було вецей як 200 госцох з Дюрдьова, Нового Саду, Коцура, Керестура, як и зоз Швайцарскей и Нємецкей. Младим перши раз грал шейсцчленови оркестер Мирона Сивча, а як то уж традиция, на балу були орґанизовани змагательни бависка и богата томбола, хтору обезпечели рижни спонзоре и орґанизаторе. Главна награда, телевизор, остала у Керестуре. Попри забавного, тогорочни Бал бул и гуманитарного характеру, понеже на уходзе була поставена шкатула до хторей ше зберало пенєжну помоц Новаковичовим шестром з Керестура. Вл. Дї.

КУД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ

У ДЮРДЬОВЕ

ДРУЖЕНЄ ВЕЦЕЙ ҐЕНЕРАЦИЙОХ

ЛОВАРЕ ШЕ ЗНАЮ ВЕШЕЛЇЦ Шести бал дюрдьовских ловарох позберал коло 180 госцох, найвецей з валалу и околних местох, алє и Сримскей Митровици, Нового Саду и Австриї.

После даскельох рокох у Руским доме у Шидзе у орґанизациї КПД „Дюра Киш” ознова отримани бал. Прешлей соботи на балованє ше окрем Шидяньох позберали и госци зоз Бачинцох, Беркасова и Бикичу, вкупно коло 130 особи, и пришли розвешелїц ше. Бал урядово отворела Старша мишана шпивацка ґрупа Дружтва хтора одшпивала гимну Сербиї „Боже правде”, а потим и шветочну шпиванку Руснацох „Браца Русини”. После привитних словох Златка Манька, предсидателя КПД „Дюра Киш”. Спомнута шпивацка ґрупа представела репертоар шпиванкох у провадзеню оркестрА Дружтва на чолє з руководительом Драґаном Макивичом. До Руского дому пришли баловац ше вецей ґенерациї од младих по старши особи, а злучела их руска шпиванка, музика и добре розполо24. ФЕБРУАР 2017.

женє. Орґанизаторе порихтали смачну вечеру, добри напой и сримске вино, а тиж и богату томболу. Хто ше жадал опробовац у змаганю у танцованю мал можлївосц участвовац у „Танцу шерца“. Орґанизаторе на бал поволали и представнїкох других КУД з хторима сотрудзую. Як зме дознали од Златка Манька, понеже у децембрУ пре обєктивни причини нє отримани рочни концерт, плановало ше його отримованє у фебруаре алє ше вец пришло на идею же би место концерта ознова бул отримани бал хтори ше даскельо роки нє орґанизовало. Таки предлог потримани, а маюци у оглядзе економску кризу, орґанизаторе одлучели же би уходнїца коштала лєм 500 динари по осби и же би була прилаплїва за шицких хтори жадаю присц на бал. Вл. Дї.

За вечеру бул порихтани ґулаш зоз сарнї, а од идуцого року шицки єдла би требали буц зоз дзивини, медзи котрима би требала буц и юшка з фазанового меса. И того року була богата томбола. Перша награда була сарня, друга райбачка, треца бициґла, штварта путованє за два особи до Венециї на карневал, таблет... Бал бул у КУД „Тарас Шевченко”, а за добре розположенє були задлужени тамбураше „Да зна зора” з Нового Саду. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЗВОНИМИР МУДРИ ЗОЗ ДЮРДЬОВА САМ СВОЙ МАЙСТОР

ЦО ОЧИ ВИДЗА, РУКИ НАПРАВЯ Майстор Звонимир уж двацец роки роби як тапетар, алє и мурує, справи шицко цо надума, скрава, шиє, плата, а гвари же потребна лєм сцелосц. Так тей жими сам направел брикети и надосц зашпоровал, а помоц у його фамелиї приклад як вєдно мож лєпше ґаздовац

Пише: Сандра САЛАМУН

ДАЦО ОДРУЦАМЕ, А МОЖЕ ПОХАСНОВАЦ – Вельо того одруцуєме, цо нам може буц од велького хасну – заключел майстор Звонимир Мудри. Дзекуюци идейом и вредним руком, направел шекач и щипач за древо, тей моцней жими и брикети з одрутних материялох, алє и у фамелиярним дворе направел древени лєтнїковец, хижку за пса, вимуровал роштиль, зошил ташку, якну и шмати за роботу – а за шицко тото дахто потроши нє мали пенєж.

12 РУСКЕ СЛОВО

ота жима була моцна, а Дюрдьовчань майстор Звонимир Мудри находзи вигодни ришеня за зогриванє и додатни заробок. Математика му була єдноставна и шицким позната. Зогриванє барз драге, а одруцени папер и конари з древох мож вихасновац. Прето на интеренту поглєдал ришенє и уж другу жиму хаснує резачку за конари котру сам справел. Так зашпоровал заробок за даскельо мешаци, место же би мал трошок за зогриванє. МАЛО УЛОЖЕЛ, А ВЕЛЬО ДОСТАЛ – Два жими ше греєме задармо, потрошим лєм струю за шечканє конарох и гориво же бим привезол конари. Шекач сом прилагодзел ґу своїм потребом. У дутянох єст купиц рижни резачки, алє вони режу як пилка и правя пильовину, а моя шечка на пейц центиметри и практичнєйша є – гварел Звонимир. Вєшенї направел и машину за щипанє, з котру по потреби щипа древа у валалє. И за ню купел лєм гевти часци котри нє мож сам направиц, як цо вельки фуров и мотор. Роби на монофазну струю, а уложел коло двасто евра, як и за шекач. Дзекуюци тому, шекеру вельо менєй хаснує, та древа лєгчейше и швидше порихта за топенє. У валалє ше швидко пречуло же направел щипач, та Дюрдьовчанє одходза до ньго по совит, а и нє раз го пожичовал же

би го пробовали сами хасновац, або направиц, алє ше шицки швидко оддумаю од тей идеї. По майстрових словох, на интернету мож вельо того найсц и прето тей жими надумал з паперу и пильовини правиц брикети. За тото справел и машину за дранє паперу, же би його жена и дзеци то нє мушели робиц. Брикети котри прави маю 30 одсто пильовини, а 70 одсто на дробнєйше шечканого паперу и води. Часци миша з вартачку на котрей предлуженє за мишанє фарби. Мишанїну ше суши у фурми у котрей ше пред тим висциска звишок води. Указало ше же брикет дава векшу температуру кед на стредку ма дзиру през цалу длужину, та Звонимир таку фурму направел. Гвари же тоти його нє можу заменїц куповни брикети, алє потераз му заменєли коло два метери древа за зогриванє тей жими. „КРАДНУЛ” РЕМЕСЛО Перши три роки стажу Звонимир Мудри здобул у Петроварадину, дзе з майстром правел прикраски за ташни, а потим робел у єдней новосадскей фирми дзе, як гварел, „краднул” ремесло, учел ше шиц, буц тапетар, та достал интерну квалификацию за тоту роботу. По конєц роботного стажу у тей фирми робел тапетарски роботи, а вец предлужел робиц дома. Перши його продукт були папучи за хижу. 24. ФЕБРУАР 2017.

ЕКОНОМИЯ – Сам сом ше научел тапацировац мебель, патрел сом як го мож розложиц, а вец сом водзел рахунка так го и составиц. Найлєпше чувство то кед муштерия задовольна з тим цо сом поробел – гварел Звонимир Мудри. Потераз тапацирал мебель, сепареи и карсцелї за ресторани и кафичи, дзвери и авта з нука. Роби з меблом, штофом и еко скору, котру нє вше препоручує, бо ше швидко счуха, та опука и розпаре. Найвекше виволанє му було тапациранє угловей ґарнитури од тисяч евра. Кед ю розобрал, поволал власнїка же би видзел зоз чого є составена. – Випатрала як же є порихтана за депонию. Нє була составена з дещищкох, алє окрайкох, на котрих була и скорка древа, а у даєдних часцох под платном були положени дзецински маїци, же би тримали форму. З муштерию сом вше щири, сцем им повесц яки стан, посовитовац их и крашнє ше порадзиц о нашим сотруднїцтве. Кед ми ше видзи же сом дацо нє годзен поробиц, волїм одбиц як поробиц так як нє треба, бо ми важне же би муштерия була задовольна – потолковал Мудри. Особи котри з нїм сотрудзовали описую го як педантного и коректного майстра. Каждого посовитує и потолкує прецо дацо добре або нє, чи слово о фарби штофа, або його отримованю. Окремну увагу пошвецує квалитету и випатрунку продуктох, же би цо длужей тирвали. Наприклад, „муницию” од хефталици после його тапацираня нїґдзе нє видно, бо вше водзи рахунка же би ю добре закрил. Було и таких цо од нього вимагали же би нашвидко витапацирал мебель, бо тей особи нє було важне же би бул красни на око. Таку роботу вше одбива. Сце ше пошвециц свойому продукту тельо кельо потребне, а подлу рекламу му нє треба. Точнєйше, о його роботи бешедую лєм муштериї, бо ше нїґда сам нє рекламовал. До такей промоциї єдино и вери. – Нїґдзе сом нє оглашовал же тапацирам, а роботи мам. Найволїм так, кед ме дахто препоручи, кед дахто ма довирия до мнє, бо видзел мою роботу, а нє виписану рекламу – потвердзел Звонимир. СТАРЕ МОЖЕ БУЦ ЛЄПШЕ ЯК НОВЕ Вельо раз и себе, и свойо муштериї прешвечел же лєпше претапацирац стари мебель, як купиц нови.

24. ФЕБРУАР 2017.

– Пре гиперпродукцию, вецей ше нє дава уваги на квалитет. Древо ище анї нє висушене як треба, а з нього уж направени кавч, або орман. Таки направени при пецу, страци першобутну форму. И таки сом оправял и тапацирал. Стари и очувани мебель барз велька чкода руциц. Вельо раз сом бул присутни кед людзе побановали же одруцели стари мебель, а купели нови. Єст купиц и тераз квалитетне, алє лєм час укаже же яке є, нє його цена – посовитовал Мудри. Найвекшу потримовку ма од супруги Ясмини, котра му вше помага, як и син Неманя и дзивка Єлена. Вони углавним розклопя мебель, а то му барз вельо значи, бо сам розклапя вельо длужей. Гоч є нє шнайдер, за свойо потреби шиє шмати за роботу, панталони з гамовами и якни, зошил и якну з еко скори, а дзивки платняну ташку. Скора чежша за обробок, алє нєдавно за танєчнїкох з виводзацкей ґрупи дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко”, дзе танцує и його син, зошил скоряни ременї. Гвари же кед видзи крой и кед ма апарати за тоту роботу, вец му нє проблем нїч зошиц. – Дакеди зме на пияцу предавали папучи, алє ше нє виплаци. Репроматериял, млєта шпунджия драга, як и платно, нїч од того нєт купиц у валалє, та одход по тото трошок. Док заплацим место на пияцу и гориво, чежко вицагнуц заробок – вираховал Звонимир. Папучи вон шиє за двасто динари, тапациранє кавча кошта штерацец евра, угловей ґарнитури од сто двацец по сто пейдзешат евра, а по потреби шиє и заглавчки. Знука тапацирал автобуси и авта, медзи котрима и олдтаймери, стари модел „кадета” з Австриї, „джип” Вилис и два „фиати 750” – єден тапацирал по фабричним випатрунку, а други з червену и билу еко скору, бо власнїк страсни симпатизер „Червеней гвизди”. Муштериї му приходза з околних валалох, алє и з Беоґраду, Нового Саду и иножемства. Совити давал и Дюрдьовчаном у Нємецкей. – Пред даскельома роками на телефон ме волал дохтор Баран з Нємецкей. Жадал же бим му витапацирал дзвери. Медзитим, кед зме ше зочели з тим же их на гранїци можу розпарац же би преверели чи дацо єст нука, и же мойо путованє там и назад може тирвац длужей як сама робота, одлучел сом подробно го поинформовац як их може сам витапацирац – виприповедал Мудри, котри дзечнє дава совити.■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА АКА ДЕМИК ЮЛИЯН ТАМАШ ДОСТАЛ УНИВЕРЗИТЕТСКУ ГРАМОТУ

ШЕСТЕ МЕДЗИНАРОДНЕ ПРИПОЗНАНЄ Тих дньох академикови Юлиянови Тамашови уручене шесте медзинародне припознанє Грамота/Повеля Ректора Львовского националного универзитета „Иван Франко”, хтору 11. новембра 2016. року подписал ректор В. П. Мельник. У припознаню пише: „Подзекованє Юлиянови Тамашови, академикови НАН України, докторови филолоґийних наукох, професорови, шефови Катедри русинского язика и литератури Новосадского универзитета, Сербия, за значне особне доприношенє у розвою українистики, утвердзеня медзинародного авторитету українского язика и популаризованю українскей култури у швеце”.

По нєшка Тамаш приял пейц медзинародни припознаня: Академик НАН України 1997. року, Награда „Лаза Костич” на Медзинародним салону кнїжкох у Новим Садзе за проєкт Вибраних творох I-IV. 2002. року, Орден Влади України за значне особне доприношенє консолидованю шветового українства, 2005. року, Златну фортуну 26 академийох наукох Заєднїци нєзависних державох за доприношенє шветовей цивилизациї зоз Грегориянску медалю Чесц, слава, труд 2006. року, Почесни доктор Ужгородского националного универзитета зоз златну медалю 2009. року. У мено одсутного академика Тамаша Повелю приял проф. др Янко Рамач. О. П-С.

ОТРИМАНИ ТРА ДИЦИЙНИ МУЗИЧНО-ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР У КОЦУРЕ

ЛЮБОВ ЯК ЛАЙТМОТИВ

Дня 14. фебруара, у Библиотеки „Данило Киш” у Коцуре отримани музично-литературни вечар з нагоди означованя швета Святого Трифуна и Святого Валентина. Любов як лайтмотив вечара дошлїдно запровад зена през кажду точку, музичну и литературну, за дзеци, чи старших. Вецей як трицец учашнїки, дзеци и старши, гуторели и шпивали у мено любови на програми у Коцуре. На любовни теми рецитовали наймладши, школяре зоз Основней школи „Братство-єдинство” хторих пририхта ли їх учительки Лидия Будински, Славица Хромиш и Валерия Папуґа, а познєйше ше зоз своїма любовнима трапезами представел дзецински хор под дириґентску палїчку Славици Чельовски. Друга часц вечара була резервована за твори старших. Участвовали вецей як дзешец уметнїки з рижних сферох, наступели поетове, писателє, ґлумци, музичаре, а интерпретовало ше по руски и по сербски. Найчислен-

14 РУСКЕ СЛОВО

ши були Коцурци и то зоз рижних дружтвох и здруженьох, а одволали ше и писателє зоз Руского Керестура и Србобрану. Зоз своїма творами и талантами ше представели: Серафина Макаї, Микола Шанта, Аранка Медєши, Иґор Пушкаш, Мария Драґович, Мария Горняк, Любица Няради, Ґоран Блаґоєвич, Весна Пешут Радошевич, Моника Гарди зоз драмским текстом и Михайло Будински на ґитари. Библиотекарка Весна Пешут Радошевич гварела же Коцур тот дзень уж традицийно означує през читанє стихох, шпиванє и деґустацию вина, та и того року предлужели традицию. – Святи Валентин и Святи Трифун преро сли до медзинародного швета, познатого як Дзень залюбених. Тото поняце любови универзалне и шицки го славиме. Сцели зме ище раз на єдним ме сце злучиц шицких хтори чувствую любов ґу поезиї и шицкому другому цо ма вязи зоз уметно сцу. Нє було чежко орґанизовац, я дакус подриляла, а други дзечнє прилапели. Коштало нас добрей дзеки, а того маме надосц – гварела Ве сна Пешут Радошевич. По законченю официєлней програми, учашнїки, алє и публика, славенє Валентина и Трифуна предлужели зоз деґустацию вина и шпиванку. Полна коцурска Читальня з учашнїками и нащивителями була доказ же Коцурци уж звикнути з тоту манифестацию означовац 14. фебруар, а обачлїве же таки змист каждого року прицагує вше векше число любительох шпиванки, красного слова и доброго вина. А. Лендєр 24. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” И „ЦИЦИБАНУ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

РУСКУ БЕШЕДУ ПЕСТОВАЦ И ЧУВАЦ Медзинародни Дзень мацеринского язика –’ 21. фебруар, з явнима годзинами-роботнями означени у Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. Роботнї водзела госциньска, професорка руского язика Ана Римар зоз Петроварадину. Римарова тиж и студентка на докторских студийох язика и литератури на Филозофским факултету и стипендистка Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою, а анґажована є у настави на Оддзелєню за русинистику. Госцинску привитали домашнї професорки руского язика Каролина Папуґа, Ксения Шовш и Любка Малацко хтори провадзели школярох на окремних роботньох за пияту/шесту класу, окреме за седму, осму и на роботнї за штредньошколцох з руских оддзелєньох Ґимназиї. Римарова наглашела прецо ше означує Дзень мацеринского язика, и визначела же мацерински язик нєсвидомо усвоюєме одмалючка и прировнала: – Так як цо ше цали живот намагаме мерковац на свойо здраве цело, так треба мерковац и чувац и свой мацерински язик, до конца живота. Бешедуюци зоз штредньошколцами Римарова окреме наглашела же дзеци у перших рокох живота язик лєм усво-

ДРУЖЕНЄ ЗОЗ ПИСАТЕЛЬКУ МЕЛАНИЮ РИМАР Дзень мацеринского язика, 21. фебруара означели и у оддзелєню дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Руского Керестура. З тей нагоди виховательки поволали писательку Меланию Римар з Нового Саду же би представела свою найновшу кнїжку за дзеци „Гайзибан на шпарґу”. Як визначела Сопкова, дзецом то було вельке дожице же и на живо могли стретнуц писательку чийо писньочки и приповедки часто хасную у шицких своїх активносцох.

Ана Римар, студентка на докторских студийох

юю, а нє уча го у катеґориї язика. Прето барз важне, поготов у мишаних малженствох хтори нєшка вше частейши, же би дзецко усвойовало обидва язики своїх родичох нараз. – Важне знац же дзецко у перших рокох живота нєсвидоме язика як такого, воно лєм усвоює язични звуки и вяже одредзени язик за особи. Так научи же як бешедує з мацеру, а як з оцом, або з другу родзину. Прето же кед ше му познєйше „надрилює” научиц даєден други язик своїх родичох, дзеци го звичайно одбиваю и оставаю худобнєйши за знанє ище єдного язика – заключела Римарова. Потим зоз школярами бешедовали о конкретних прикладох и гришкох хтори хаснуєме у каждодньовей бешеди, як правилно писац странски слова, и як хасновац нашо руски кед их маме место словох з других язикох. Школяре и саму участвовали у тей часци роботнї, и шицки возротсни ґрупи, як похвалєла и сами Римарова, досц добре знали правилно похасновац одредзени слова. М. Афич

КУЛСКА ОПШТИНА ПРЕДЛУЖУЄ СТИПЕНДОВАЦ НАЙЛЄПШИХ СТУДЕНТОХ

УКЛАДАНЄ ДО БУДУЧНОСЦИ

Фото: Ку-медиа

Општина Кула и у тим академским року стипендує найлєпших студентох з местох општини, так же стипендию буду доставац седемдзешацецеро студенти основних, мастер и докторских студийох. За тоту намену Општина у буджету опредзелєла 4 милиони 200 000 динари, стипендия виноши 6 000 динари, а будзе виплацована дзешец мешаци.

Часц студентох зоз Руского Керестура хтори буду доставац стипендию

24. ФЕБРУАР 2017.

Єдно з условийох за доставанє стипендиї було же би штредня оцена студентом була найменєй 9, а интересантне же медзи найлєпшима котри сполнюю тото условиє и буду доставац стипендию и аж петнацецеро студенти з Руского Керестура. Контракти о стипендованю зоз студентами вовторок, 14. фебруара, у Шветочней сали Скупштини општини Кула подписал предсидатель Општини Перица Видеканїч, котри з тей нагоди визначел же то укладанє до будучносци општини, як и же ше локална самоуправа заклада за витворйованє таких условийох, односно прицагованє инвеститорох и отверанє нових роботних местох же би ше по законченю студийох стипендисти врацели на роботу до свойого штредку. На шветочносци подписованя контрактох о доставаню стипендийох присуствовали и заменїк предсидателя Општини Кароль Валка и руководителька Оддзелєня за дружтвени дїялносци Општинскей управи Драґана Потпара. М. З.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА СКУПШТИНА РКУД „ДР ГАВРИЇЛ КОСТЕЛЬНИК”

СТАЄМНА ПОВОЛАНКА КУЛЯНЦОМ НА УКЛЮЧОВАНЄ ДО ДРУЖТВА Тогорочна Рочна скупштина Руского културно-уметнїцкого дружтва „Др Гавриїл Костельник” з Кули була и виберанкова, так же дотерашнї предсидатель Дружтва Владимир Бучко ознова вибрани на тоту функцию, а попри нього, до Управного одбору КУД вибрани Янко Такач, Амалия Ковач, Гелена Банатски и Ярослав Ковач

о Надпатраюцого одбору РКУД „Др Гавриїл Костельник” на Скупштини, хтора у просторийох Дружтва отримана всоботу, 18. фебруара, вибрани Яким Виславски (за предсидателя), Цецилия Мудри и Леона Бучко, а на схадзки присуствовали коло 20 члени кулского здруженя Руснацох. Прилапени Звит о роботи у прешлим року, Финансийни звит и план роботи за тот рок, хтори винєсли Владимир Бучко и Янко Такач, а як констатоване, у одношеню на число членох КУД було надосц активносци, на чим Бучко явно подзековал шицким членом. И на тот завод повторене же попри потреби роботи з наймладшима, потребне и подмладзованьом секцийох КУД, окреме з особами штреднїх ционалного швета Руснацох у Кули, цо удатно витворерокох, так же отворена стаємна поволанка Кулянцом за не початком 2016. року, як и Бал Националного совиту уключованє до роботи КУД. по швету. Руске КУД прешлого року з окремну шветочУ Звиту о роботи винєшене же, як и скорей, найактив- носцу означело и 20-рочнїцу роботи, та 40 роки активнєйши були шпивацки ґрупи КУД – Женска, Хлопска и носци у аматеризме своєй членїци Амалиї Ковач. Мишана (под фаховим руководительством Еуфемиї Єдна з характеристикох кулского КУД то каждорочне Планкошовей), дзе ше Женска пласовала на Зонску финанисйне позитивне дїлованє, та и до того року пресмотру у Червинки, шпивацнєшени вецей як 166 000 ки ґрупи участвовали на надинари. У 2016. ро ку РИХТА ШЕ ших музичних фе стива лох Дружтво розполагало зоз ДЗЕЦИНСКУ ПРЕДСТАВУ „Най ше нє забудзе” у Дюрдьскоро 807 000 динарами Кулянске РКУД „Др Гавриїл Костельник” и того (з 2015. року були пренєове и на „Червеней ружи”, участвовали и на дзепоєдних року пририхтує дзецинску представу, з хтору будзе шени нє цали 332 000), програмох орґанизованих у участвовац на тогорочним Драмским мемориялє Пе- од Општини Кула до стаКули. Тиж так, поряднє робе- тра Ризнича Дядї, як и на Општинскей смотри дзе- ти 220 000, од Националла и Дзецинска драмска сек- цинскей драмскей творчосци. З дзецми у Кули роби ного совиту Ру снацох ция, хтора з прешлорочну наша искусна режисерка Надя Лендєр з Вербасу, а 215 000, а од Заводу за слово о представи „Приповедка з Коцкогороду”, Крепредставу „Одата за витор”, у културу войводян ских ативного центра ЦЕКОМ, як колективного автора. режиї Александри Лендєр, Руснацох 40 000 динари. попри на Драмским меморияРозходи у 2016. року булє Петра Ризнича Дядї, участвовала и на Општинскей ли 475 000 динари, а у тим року можлїве їх звекшанє смотри у Крущичу. Члени драмскей секциї участвовали пре плаценє за струю бо, як поведзене, Општина Кула, и на змаганьох рецитаторох, як и на Стретнуце рецита- хтора власнїк про стору Дружтва, инсистує же би КУД торох з наших местох, хторе кулске КУД традицийно за струю рочнє плацело аж коло 80 000 динари, гоч на орґанизує у рамикох „Костельниковей єшенї”, а концом мешац струї троши лєм за коло два и пол тисячи. У нарока наймладши члени виробели и вецей панои з фото- пряме винаходзеня реалного моделу плаценя за струю, ґрафиями о активносцох КУД, хтори виложени у про - можлїве же ше ришенє будзе глєдац у догварки з друсторийох Дружтва. гима подобнима КУД-ами и здруженями, одно сно зоз Прешлого року з роботу почала и Шаховска секция, заєднїцким наступом ґу Општини. хтору водзи Владимир Лазор (участвовала на Дньох шаПлан роботи за тот рок подобни як и прешлорочни, ху у Вербаше, орґанизовала турнир у рамикох Централ- алє новосц же ше планує обновиц проєкт „Вечар мланей преслави Националного швета), у КУД отримане дих” (вистава фотоґрафийох и проєкция филмох), орґастретнуце з дакедишнїм членом Михайлом Будинский- низовац стретнуце младих руских музичарох ШОМО ом, котри тераз жиє у Канади, а єдна з найзначнєйших котри посцигню замерковани резултати на змаганьох, та активносцох у 2015. и початком 2016. року було активне основац тамбурови и менши оркестер за провадзенє на участвованє у орґанизованю Централней преслави На- наступох.■ Михайло Зазуляк

16 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

ФЕБРУАР 2017. рок ЧИСЛО 2

ТЕМА: ЗАЛЮБЕНИ ЗМЕ...

Каролина ПАПУҐА

КАРМА Чувствуєм ше... наисце добре. Руки ми у кишенкох, циґаретла за ухом, ноги ше ритмично рушаю... Шацуєм слункову шветлосц през замолгавени погляд и з ошмихом на твари. Нукашня енерґия мира нє да. Знам же жиєм, любим, можем, и знам же причина тому чека же бим сцигла и дотхла му лїцо зоз цеплима ґамбами. (Пиха и жажда, 2013)

Фебруар – час кед ше слави любов на велько.

Чи то пре Дзень залюбених, або мявчанє мачкох под облаками... Вшелїяк же любов инспирация велїм писательом и писательком. Любов моцна емоция, гоч є прилапена, гоч є одруцена. Медзитим, вона нє муши буц стандардна „ґу пари”, може буц и ґу роботи, музики, а сами писателє пишу праве прето же их и любов ґу писаню порушує на тото. Док продукователє (тоти мали, алє и индустриї) любов у фебруару хасную же би заробели на нєй, нїби, пре „Дзень залюбених” и же бисце на найлєпши способ указали любов прейґ чоколадки хтора ма шерцо на закрутки, ми вам укажеме на любов у литератури. Любов, хтора приноши позитивни, алє и неґативни чувства, хтори нас на концу ознова можу унапрямиц на писанє. А кед же сце инспировани зоз тим фебруарским числом ЛС (так же нам напишеце свойо думанє, комплимент, критику, або ище лєпше, напишеце нове дїло) посилайце нам на електронску адресу ruske.literaturne@gmail.com Редакция ЛС 24. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА: ЗАЛЮБЕНИ ЗМЕ... Теофил САБАДОШ

ПРЕ ЛЮБОВ ДАВНУ

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Шлєбодно прейдз коло мнє зоз гордосцу же ши жена. Ми ше уж нє маме од чого бац, бо нєбо над нами ясне и дражка под нами висушена. Обидвойо знаме же зме лєм людзе цо у наших рокох муша знац кельо вредзи тот живот кед нашу блїзкосц дакедишню мож лєм у прешлосци препознац. Ти прейдз коло мнє заш лєм гордо, без страху же ми дацо повесц маш. У тим чаше будзе ми наймилше кед ми цихосц як дарунок даш. (Лїпа, 1975)

Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ЛЄТ Нє чишлїм вецей нашо стретнуца вони одгук наших чеканьох у вечаршим змиреню дня кед слунко позлаци перши цинї руки бежа облапиц будучносц... Лєгучко витрик ноши пах рики єй широкого нєпременлївого цеку лєциме шлєбодно як рични чайки, нашо глєданя вични и обецунки твардейши од стини помедзи тебе и мнє любов як писня... У опиваюцим паху розквитнутих лїпох умера фалаток по фалаток нашей терашньосци док виписуєме свою прешлосц любов наша ище нєвиприповедана змерк спомалшує час до чиряня...

ПАВСЕНИЙ (110 – 180)

ОПИС ГРЕ ЧЕСКЕЙ (виривок) XIX Алє, яґод же звикнуце старших гамовац младеж, а поготов буц глухи на здихованя младих любовнїкох. Та, так прешла и тота залюбена пара, їх заєднїцки жаданя наишли лєм на отпор, и єй, и його родичох. Їх смутна приповедка потвердзує, тото цо потвердзене вельо раз пред тим, же любов потупи нє лєм людски правила, алє знєважи аж и почитованє божествох. Насампредз, бо ше вони зишли у Артемидовим святилїщу и там ше препущели любови. И нє раз би вони зоз святилїща творели свадзебу посцель, кед би такой Артемидов знїщуюци гнїв нє спаднул на людзох – жем вецей нє давала плода, и чудна хорота вибила котра велїх однєсла. Кед их конєчно одкрили и одведли до делфийского пророковалїща, питийска священїца осудзела/обвинєла любовнїкох. Спрам наказаня пророчества, одредзела же би були жертвовани Артемиди, и ище, же би од теди людзе каждого року требали жертвовац тей богинї найкрасшу младеж обидвох полох. Прето ричка котра чече коло трикларийского святилїща, а котра пред тим нє мала мено, наволана „Нємилосердни поток”. Наисце, жалосна судьба нєвиноватей младежи, як и велїх їх зроднїкох котри препадли пре Меланипа и Комето. Алє, особнє думам же любовнїки були далєко од смутку, понеже за чловека, и лєм за чловека, лєпше и од самого живота, любиц и буц любени. (преклад Ваня Дула)

Любица КНЕЖЕВИЧ *** Задумай капку роси у штред пустинї тельо ми значиш ти! Задумай минуту воздуху у штред океана глїбокого тельо ми значни ти! Попробуй задумац ружу жовту у чарно билим швеце тельо ми драгоцини ти. Задумай швет полни з гаосом и у нїм место мирне е то мнє ти! (Фейсбук ґрупа Литература по руски)

18 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

Мини есей Мойо (нє)шлєбодне роздумованє Кристиян СОПКА

ВИБЕРАНКИ – Добри дзень, пан Е. – гвари Л. нагинаюци калап. – Добри, добри, знаже же добри, пан Л. – одвитує тот и приходзи блїжей. – Видзим, добра дзека у вас. – Як же би нє була. Ша, виберанки ше рихтаю наютре. – одвитує Е. зоз вельким ошмихом. – Наисце. Я призабул цошкаль – одвитує Л. возбудзено. – Вера, найважнєйшу гражданску длужносц призабуц... То озбильна робота, виберанки. – Знам я же то так, алє мойо унуки гваря же анї нє пойду на виберанки. Задумайце! – гвари Л. и намесца калап. – Нїч нє будзе зоз тих младих. Мнє мойо дзеци гваря же шицки вони исти, тоти политичаре, як их волаю. Анї вони нє пойду на виберанки. Хто же нас виратує зоз тей биди – розчаровано гвари Е. – Патрим я хториш дзень на телевизорнї, гвари там чловек, таки поприберани, же кед будземе гласац за нїх пиндзиї нам буду два раз таки – заштудирано вигварел Л. – Еее, патрел и я того. После нього, бешедовал ище єден, лїкар. Вон гварел же лїки буду задармо. Я пиєм трої, а, знаце яки су драги?! – Знам, знам, моя пиє штвери, цалу пиндзию потроши на нїх. – важни заключує Л. – Вецка почал тот главни, бешеду. Так крашнє бешедовал, видно же учени чловек. – Е. винїма циґар и палї. – Гварел же кажда кукурица будзе мац пейц чутки. – Гей, гей. Правда иста и же жита буду по плєца и зарно прейґа. – Трактори и комбайни нам держава купи... – надовязує ше Е. – Шицки дильови нам буду вибетонирани – гвари занєшени Л. – Тоти нашо, неплехи, нє сцу таких людзох вибрац за представнїкох! Ганьба! – Штредю школу завершели, а є, нє мож им доказац. Мушиме ше и у тих рокох о нїх старац. Пойдземе ми вибрац мудрих людзох. Мнє досц мойо шейсц класи най видзим хтори чловек вредзи. – задовольни Л. обяшнює. – Будземе мушиц. Штири класи сом законьчел. Знаце як то було на салашу дараз. Мнє там, покойни, учитель Т. шицко понаучовал. – цеши ше Е. – Гей, знам, тамаль по тим дильове ми... Дальша бешеда була о салашох.

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА: ЗАЛЮБЕНИ ЗМЕ... Теофил САБАДОШ

ПРЕ ЛЮБОВ ДАВНУ

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ

Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ПАВСЕНИЙ (110 – 180)

18 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

Мини есей Мойо (нє)шлєбодне роздумованє Кристиян СОПКА

РУСКЕ СЛОВО 19

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ, РОЗГВАРКИ...

Борис ВАРҐА

РОЗГВАРКА ЗОЗ ИВАНОМ МЕДЄШОМ ШУКСОМ

ЗОЗ ҐРАНЬОМ ПО ПИСКУ

ван Медєши, у явносци ширше познати як Шукс, педаґоґ и литератор. Обявел штири кнїжки прози и поезиї, єдна видата у Словацкей. НВУ „Руске слово”, односно часопис МАК обявел його три кнїжки, медзи котрима и роман ґенерациї „Шпацири по сподку дунца”. Вєдно зоз Славком Винайом и Наталию Рибович, 2007. року подзелєли медзинародну награду за литературу „Алекандер Духнович” за кнїжку „Триолоґия” Шукс автор коло котрого руска публика найвецей подзелєна – або ше з нєсцерпеньом чека його нове дїло, або з квашним виразом твари ше на його твори одмахує. А, ниа, цо вон гвари о себе.

ствари, наприклад фасцинатни фалат „Мали месар”. Но, єст ту и други добри хижи и виданя, a то уж сцеканє од теми.

У якей ши, тераз, животней фази? Кафка раз написал же його професия и писанє то нє лєм два процивни ствари, алє вони ше и медзисобно виключую, зложел бим ше. Буковски спред себе поставял питанє же чи би творел зоз ґраньом по писку, кед би закончел на пустим острове. Я у тей хвильки на европским острове Сербия и гладни сом. После „Шпацирох по сподку дунца”, писал сом ище даскельо роки и видзи ми ше же тото пусте острово прияло досц шкоблєня зоз мою сламку. Мам жену, осеммешачне дзецко, гоби нам три раз на дзень єсц и кажди мешац рахунки плациц, пошвеценосц литератури нє бог зна як доприношела тому гобию.

Читаш авторох цо пишу по руски? Як ци випатра руска меин-стрим сцена? Меинстрим (або главни цек), шицки ми у истим котлє и шицки ми покус осудзени на ткв. андерґраунд. Кед пишеш/обявюєш и по руски, ту нє можеш чекац векшу публику од 100200 людзох, найчастейше гет менєй. То може ошлєбодзуюцо дїйствовац на писателя котри нє чежи ґу помпезносци, пенєжу, квази велькосци и добре би було кед ше так похопи. Дахто може зоз тим жиц, дахто нє. Гоч як най є, нам потребни вецей добри кнїжки, прейсц тото троцифрове число читачох, а у медзичаше нє постац старлета, кловн, або воєни злодїй. Видвоєл бим, заш лєм, Сашу Сабадоша, пред даскелїма роками видал добру (алє дакус крадку) збирку приповедкох, ма потенциял за добру литературу. Мире Джуня водзи интересантни живот и його даяка нова кнїжка би могла буц добра ствар. Жаль ми же нє постоя кнїжки Олеґа Колбаса и Славка Виная, ту бул можебуц найвекши потенциял за препород нашей литератури. Звонимир Няради тиж добре чувствовал цо то поетске у тим прекрасним живоце.

Як творчосц? Пишеш дацо? Мал сом поставени єден наївни циль после „Шпацирох”. Написац збирку поезиї, збирку приповедкох и єден роман. Тото сом витворел и мой лаптоп ше може пишиц зоз тим яки є богати знука. Писац сом уживал, а з обявйованьом причекам даскельо роки, або занавше, нє пре дачию зраду широких розмирох, алє так будзе найлєпше за шорови живот. Цо читаш, слухаш, патриш? Праве сом пречитал Турґенєва и озда нєт лєпшей думки праве за тот интервю як зоз конца того романа: „И после того чловек дожил преламанє, преламанє без котрого нє мож постац шорови чловек – престал думац о власним щесцу...”. Ище даяки вредни споминаня кнїжки котри сом нєдавно почитал то: „Остатнє поглавє” Кнута Хамсуна, кажда його кнїжка вецей як добра, приповедки Реймонда Карвера, писма Буковского, Велш, Сароян, „Пше шерцо” Булґакова... Видавательна хижа „Лом” ма дефинитивно найвецей виданя за мой смак. Тиж так, зявела ше и нова хижа „Booka”, котра обявює лєм нову литературу и ту єст велї интересантни

20 РУСКЕ СЛОВО

Кед бизме сумировали упечатки после „Шпацирох”, як шицко тото прешло? Добре було. Муши ше буц задовольни. Людзе ми приходзели зоз реакциями и вец сом ше знал опитац дацо зоз кнїжки най видзим чи нє циґаня же читали лєм же би нє добили єдинку, алє читало ше. Думам же мам право вериц же то було цошка нове, алтернативне и же то дас сто людзе почитали. Но, од теди прешли осем роки и то готове.

Як оценюєш руску сучасну литературу младих после „Гумна”, (Антолоґиї 1990–2010)? Я барз „накруцам” же би цошка добре нове вишло. Єдна з наших вельких гришкох же цо ґод виходзи ми му даваме позитивну критику, а критика найлєпша кед є лєм конструктивна. Мнє барз помогли и даяки неґативни коментари. Велї млади (як и стари) верели до того цо ше им тит” рало” у тим нашим малим аквариюме и то их загамовало, або и загребало. Литература, же би була добра, муши буц число єден у живоце. Я дакеди 24 годзини штудирал лєм о литератури и цо ше шлїдуюце напише, або цо би було добре почитац же би отворело нови погляди, угли патреня и перспективи. Думам же велї нашо авторе мало читаю, а то нєобходне искуство за писателя. Треба читац сучасне, алє би познац и фундамент того як цо „Записи з поджемя” Достоєвского, або Кафкова „Метаморфоза”, Хамсунов „Глад”, Селиново „Путованя”. Треба одпатриц 500 култни филми, треба вислухац 1 000 култни музични витвореня, а ґу тому нє треба забуц и жиц живот. Дакеди ми ше видзи же даєдни авторе анї єден зоз тих аспектох нє маю.■ Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович Бучко, Александра Лендєр и Ваня Дула. Фотоґрафиї: Ивана Медєши

24. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 27. ФЕСТИВАЛ НОВЕЙ РУСКЕЙ НАРОДНЕЙ ШПИВАНКИ

„РУЖОВА ЗАГРАДКА” ПИЯТОГО МАРЦА Кед пред 27. роками отримани перши Фе стивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка”, нє могло ше зоз сиґурно сцу и прешвеченьом предвидзиц розмири и до сяги того фе стивала у музичней култури войводянских Руснацох. – Перши шпиванки компоновани у народним духу – гвари Татяна Колєсар Ґвоїч, музична редакторка у Радио Новим Садзе – нашо слухаче дзечнє прилапели и на тот способ були инспирация велїм автором музики и текстох же би направели перши крочаї и же би з рока на рок напредовали и були вше лєпши и присутнєйши на рижних фестивалох. Тиж так през „Ружову заградку” повирастали и зашли до красних рокох и велї нашо солисти – здогадує ше Колєсар Ґвоїчова. Дзекуюци велїм любительом нашей музики и традициї, тот Фестивал досягнул високи уровень на хторим є нєшка. И того року Фестивал реализую любителє красней рускей шпиванки. Тоту одвичательну длужносц и обсяжну роботу окончую заняти у Рускей редакциї (од хторей вше руша иницятива и перши крочаї у реализациї Фестивала), потим Музичней редакциї и продукциї Радио Телевизиї Войводини, зоз вельку потримовку руководства Радио Телевизиї Войводини. – На нєдзелю, 5. марца, на 27. Фе стивалє „Ружовей заградки” учуєме 14 нови композициї. Шицких солистох будзе провадзиц Студийска вокална ґрупа и Вельки народни орке стер под руководством Мичи Янковича. Як виводзаче єдней композициї, зяви ше и Хлопска

шпивацка ґрупа РКЦ зоз Нового Саду, а по сле длугшого часу, на нашу радосц, ознова учуєме и Звонимира Кочиша. Того року, з оглядом на ма ле число композицийох, нє були зме у можлїво сци анґажовац вецей младих шпивачох – гвари Колєсар Ґвоїчова. Ревиялна часц пошвецена нашому познатому културному дїячови, Дюрови Латякови, на чийо тексти компоноване вельке число композицийох. Даєдни з нїх учуєме и того вечара у виводзеню познатих шпивачох. Тогорочни 14 композициї дополнєли уж єден наисце богати музични скарб зоз 355 шпиванками 27 „Ружових заградкох”. Нє лєгко дацо отримац 27 роки, а окреме Фестивал, хтори за тоти роки часто творени лєм зоз ентузиязмом и любову аматерох и любительох рускей шпиванки. – Треба вельо упарто сци и роботи. У каждей заградки єст квитки хтори прекрасни, менєй красни, алє и спрети. Нє значи же пре тото заградку треба поґажиц. Чувайме и почитуйме тото цо маме. Поволуєме вас же бисце пришли на 27. Фе стивал новей рускей шпиванки „Ружову заградку” же бисце дожили добри вибрациї хтори вам прейґ шпиванкох пошлю шицки учашнїки тогорочного Фе стивалу – закончела зоз поволанку Татяна Колєсар Ґвоїч. О. П-С.

IN MEMORIAM

МАРИЯ ГОРНЯК-ПУШКАШ (1931–2017)

Дня 20. фебруара того року у Новим Садзе, после длугей и чежкей хороти, у 86. року живота умарла наша длугорочна новинарка у пензиї Мария Горняк-Пушкаш. Цали свой роботни вик препровадзела у Радио Новим Садзе и оталь пошла до заслуженей пензиї. Мария Горняк-Пушкаш ше народзела у Дюрдьове 16. авґуста 1931. року. Там закончела основну школу, а нїзшу ґимназию зоз малу матуру у Руским Керестуре 1946. Стредню економску пколу закончела у Новим Садзе 1950. року и такой є анґажована до Рускей редакциї Радио Нового Саду. Там найдлужей робела як редакторка емисийох за дзеци, алє окончовала и други новинарски роботи. Єден час пейдзешатих рокох пририхтовала и музични емисиї на руским язику. Було то у чаше кед нє було маґнетофонох и емитовало ше на живо. Потреби роботних местох на котрих робела вимагали єй дальше усовершованє, та ше вона, попри роботи, уписує на студиї и 1956. року закончує висшу педаґоґийну школу, а 1967. дипломує на Филозофским факултету, ґрупу югославянски язики и обща линґвистика, у Новим Садзе. 24. ФЕБРУАР 2017.

Та и теди кед 1955. року утаргнути нашо бешедни емисиї, Мария Горняк-Пушкаш остала робиц у Радию. И надалєй водзела нашо музични емисиї, а остаток роботних обовязкох окончовала у новинарскей документациї. Кед 1966. року обновени нашо бешедни емисиї на габох Радио Нового Саду, Мария Горняк-Пушкаш преходзи до обновеней Рускей редакциї и пририхтує емисиї за дзеци, алє по потреби участвує у пририхтованю и других информативних емисийох на руским язику аж по пензионованє. Попри роботи у Рускей редакциї Радио Нового Саду, Мария Горняк-Пушкаш ше занїмала и зоз литературну и театралну дїялносцу на руским язику. Обявела збирку приповедкох за дзеци под назву „На рукох мацериних”, спомедзи котрих значна часц у емисийох за дзеци емитована у форми кратких драмских сличкох. Перши свойо театрални улоги одбавела у Дюрдьове, а од 1950. року предлужела у Новим Садзе у рамикох Културно-просвитного дружтва Руснацох „Максим Горки”. Дю. Латяк

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ИВИЦА ТАМАШ, НАУКОВЕЦ И МОЛЕКУЛАРНИ БИОЛОҐ З ВЕРБАСУ

ҐЕНИ(Й) ЗА ҐЕНИ Пише: Александра ЛЕНДЄР

Ивица Тамаш, молекуларни биолоґ и наукови сотруднїк за микробиолоґию на Департману за биолоґию и еколоґию на Природно-математичним факултету у Новим Садзе. Вецей як петнац роки жил и школовал ше у Шведскей и Канади, а пред двома роками надумал присц до Сербиї

ед ше напише „секвенцованє ґенома”, лєбо „анализа ДНК секвенцох” велїм нє ясне же о чим наисце слово, и можебуц ше прето о єдним з наших найвекших науковцох природних наукох, барз мало зна. Ивица Тамаш у тей хвильки єдини биоинформатичар у Сербиї, а биоинформатика представя нови конар молекуларней биолоґиї и постава єдна з важнєйших методох виглєдованя. Од нєй директно завиша модерна медицина и фармаколоґия, значни за пренаходки лїкох за найчежши хороти. Штерацецдзвецрочни науковец скромно констатує же нїґда нє мал вельки амбициї и ґрандиозни плани, алє од кеди зна за себе знал точно „цо будзе док вирошнє“.

И ВОДУ ВИПИТУЄ Тераз Ивица Тамаш вєдно зоз науковцами зоз Мадярскей участвує у медзинародним проєкту Европскей униї о анализи води за пице. Вон руководитель за „сербску часц” сотруднїцтва хтора кошта 240 тисячи евра, а кед же будзе одобрени, проєкт будзе унапрямени на анализованє, а познєйше и пречисцованє води за пице зоз Южнобачкого округу. Тото будзе значиц гражданом, а окреме шицким малим и вельким подприємством хтори хасную воду за свойо продукти.

22 РУСКЕ СЛОВО

Основну школу и ґимназию закончел у Вербаше, а у Ґимназиї биолоґийни напрям. Ивица гвари же му и нєшка покус шмишно випатра назва на стредньошколскей дипломи – помоцни виглєдовач у биолоґиї, бо потребни ище роки же би за дакого могло повесц же є виглєдовач. Вше сом любел животинї и одмалючка сом знал же будзем биолоґ, вообще сом нє мал други амбициї, лєбо плани. Кед зме були на концу стреднєй школи, велї нє знали дзе ше упишу, а я нє бул з тих – щири Ивица. УПУТЕЛ ШЕ ДО ШВЕТА Уписал ше на напрям за биолоґию на Природно-математичним факултету у Новим Садзе. Як дипломовани биолоґ зоз просекову оцену понад дзевец, 1997. року уписал ше на маґистерски студиї на истим факултету, алє ше сцел опробовац и у даєдних понукнуцох европских универзитетох. Истого року ше приявел на конкурс ФЕМС-а (Федерациї европских микробиолиґийних дружтвох). Конкурс задумани так же потребне пренайсц лабораторию у Европи хтора прилапи же би стипендиста виглєдовал, бо то нє може робиц у своєй жеми. – Теди сом сцел виглєдовац циянобактериї, односно белаво-желєни алґи, як ше дакеди волали. Сцел сом робиц секвенцованє ґенох, односно утвердзованє ґенетич24. ФЕБРУАР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ного коду. То ше теди у Сербиї нє робело, ридко хто знал за тото, а у швеце габа таких виглєдованьох праве починала буц барз популарна – гвари Ивица. Ивица за тоту идею 1998. року достал стипендию ФЕМС-а за младих науковцох. Дзекуюци тей стипендиї дата му можлївосц три мешаци пребувац на углядним Универзитету у Упсали. Гоч му понукане же би остал на Универзитету и уписал ше на докторски студиї, нє пачела ше ше му Шведска, и нє сцел там вецей жиц. Остал там, як гвари, лєм пре обставини у тедишнєй нашей держави. Шлїдуюци пейц роки бул у Биомедицинским центру, у Департману за молекуларну биолоґию у Упсали як докторанд. Тримал вежби и робел у велькей и модерней лабораториї зоз ище трицецерима науковцами. Покус ше звикнул на Шведску. – Живот там барз интернационални. Упознал сом Шведянох, Русох, Американцох, Чехох, Иранцох... Єдна з найблїзших пайташкох на студийох була ми Иранка, Хале, гоч ше ми видзи же єй характер бул баржей вербаски як ирански, була цалком либерална и зоз ню сом ше барз часто дружел – гвари Ивица. ЙОГО ВИГЛЄДОВАНЯ ИНТЕРНАЦИОНАЛНО ЗНАЧНИ За докторску дисертацию Тамаш вибрал виглєдованє фосилних остаткох рошлїновей уши прейґ хторого ше пришло по барз значни факти о єдней файти бактериї. Його робота була перша з обласци компаративней ґено-

ПРОСТО ПО РУСКИ Ивица нєдавно як туриста путовал на гайзибану до Кракова. Кед наишол кондуктер вон му ше по анґлийски опитал же чи муши прешедац же би сцигол по Краков, медзитим, старши чловек хтори нє знал анї слово по анґлийски. Ивица думал же го нє розуми, та предлужел по анґлийски, алє дакус простейше, медзитим, кондуктер лєм одмаховал з главу. А вец ше му Тамаш опитал: Просто по Краков? Кондуктер ше приємно нєсподзивал, нашмеял и потвердзел зоз универзалним: Так!

24. ФЕБРУАР 2017.

мики хтора доказала точни час кеди ше тота бактерия роздзелєла на два часци и яки пошлїдки того дзелєня после вецей милиони роки. За свой найвекши досяг наводзи же єден з найвисше ранґованих часописох за науковцох на швеце „Science“ обявел часц його докторскей дисертациї и зоз тим потвердзел интернационалну значносц його виглєдованя. Потераз його робота цитирана вецей як дзевецсто раз. То за науковца, окреме младого, єдно з найвекших досягох у кариєри. После докторату прешол робиц на „Каролински институт”, єден зоз найзначнєйших медицинских универзитетох хтори додзелює Нобелову награду за медицину. Заинтересовал ше за биоинформатику як методу виглєдованя ґенох. Пред 15 роками, то була нова система роботи у молекуларней биолоґиї. О даскельо роки свойо други постдокторски науково виглєдованя робел на Универзитету у Штокхолму, но нажаль, анї два таки виглєдованя нє були достаточни же би нашол стаємну роботу у Шведскей. Поглєдал ю у Канади. Єден час бул у Халифаксу, а потим робел як наукови сотруднїк у Калґарию. – Ца ли час сом глєдал стаємну роботу, и у Шведскей и у Канади, алє сом ю могол до стац лєм у даяких марґиналних часцох жеми, а то сом нє сцел. Сцел сом жиц и робиц даґд зе дзе ми буд зе приємно и дзе буд зем мац условия робиц тото цо любим. Я баржей урбани, та даяки ва лал, нє приход зел до огляду. Моя плаца у иножемстве нє була нє знам яка велька, гоч сом робел на Универ зитету. Могол сом остац и ище роками буц наукови сотруднїк, алє сом теди мал иншаки плани. ПРИХОД ҐУ СВОЇМ После трох рокох постдипломских виглєдованьох и вецей як 10 рокох без стабилней роботи, дзвигнул сом руки од иножемства и ришел ше врациц дому прейґ проєкта покраїнскей влади – щиро гвари Тамаш. Проєкт софинансованя науковцох-повратнїкох зоз иножемства обдумала Покраїнска Влада, так же два роки роботне место науковца виглєдовача на Природноматематичним факултету хтори ше враци зоз иножемства, плаца АП Войводина, а два роки факултет. Праве тераз Тамашови вицекли перши два роки, та ше наздава же войдзе до наставного кадру на факултету и роботне место найдзе у Новим Садзе. – У Сербиї нє горше як индзей у швеце, а моя плаца у иножемстве нє вельо векша од тей ту, у одношеню на стандард. У Шведскей и Канади сом могол робиц драгши виглєдованя, а ту нєобходне буц дакус креативнєйши у процесу обдумованя науковей роботи, цо анї нє таке подле. Ґу тому, социялни живот ми ту вельо богатши, ша ту ми приятелє з дзецинства. Нє мам намиру пойсц оталь, алє нє правим анї длугорочни плани. Важне ми лєм же би сом робел тото цо любим – гвари Ивица.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЯКИМ БУЛЬЧИК, МАЛЯР АМАТЕР З НОВОГО СА ДУ

ВЛАСНИ ШВЕТ ЗОЗ МРИЙОХ Пишe: Славица ФЕЙСА

Фото: В. Вуячич

ким уж бул навелько свой чловек, оженєти, и з двоїма дзецми кед го драга однєсла на роботу до Нє мец кей. Нє бул медзи першима хтори ше одшмелєл пойсц на таку драгу, робота тарґовца му була „у малим пальцу”, но пайташе хтори з Нємецкей приходзели, хвалєли ше же як там у фабрикох мож добре заробиц. Записал ше и Яким, и пошол. Фабрика у хторей робел Шицко тото цо коло себе обачовал, гевто цо му ше пачело, або цо була велька, а Яким шорозадумовал, Яким Бульчик шмело зоз щеточку зазначовал. ви и вредни. И супруга потримала його одлуку, їх З найєдноставнєйшу технїку мальовал салаши, пейзажи, „Тайну дзивка Славица теди по- вечеру”, портрети, винчаня... Як кед би у єдней хвильки сцел застановиц час. чала до стреднєй школи у У своїм 90-тим року мал свою першу самостойну виставу Новим Садзе, а син Никола бул у основней. тал ше ми же цо я у тей фабрики вообще сцем... Нашме– Робел сом по зменох, а кед ше моя робота закончела, ял сом ше и познєйше намальовал и велї други слики, поробел сом тото цо сом барз любел – мальовал сом. Бул вед бим озбильнєйши – „Тайну вечеру” 4 метери и 32 сом вельки любитель малярства, та сом нє блукал по вацентиметри широку и 2 метери високу! Таки бул вельки рошу, алє сом брал щеточки до рукох. Док сом бул у Нємур дзе сом на платну мальовал – почина Яким бешеду о мецкей, у новинох обявени конкурс – „Як задумуєш буйого перших крочайох у малярстве, його велькей любови дучносц”. Намальовал сом склєняни будинок на вельких з хтору руку под руку крачал през живот. Тото у Бульчиколєсох хтори ше обрацал ґу слунку, и до стал трецу накових видно на каждим крочаю у обисцу, аж и вонка на граду. Озда ми тото дало моци нє ставац у тим цо сом ромурох, хтори коло сушеда дзе их вон омальовал. бел. А паметам и теди кед сом нарисовал портрет мойого – Тераз жима, предлужує Яким – алє да придзеце на яр, колеґи, и кед сом му указал, вищирел очи на мнє и опикед кайса розквита, е вец да видзице тоту красоту – цеши ше бачи, алє му и жаль, бо нє може стануц, поуказовац ЯКИМОВ ШВЕТ нам шицко цо му душа жада. Днями и ноцами му у ногох закруца, та муши лєжац, гоч нїґда, гвари, озбильнєйше нє На першей самостойней вистави Якима Бульчика хтобул хори. ра отримана у януару у Руским културним центру, велї могли опатриц цо Яким робел, цо створел и цо любел. У ВОЙНА ПЛАНИ ПОМЕРВИ каталоґу медзи иншим записане – „РисоЯкимов талант мож було обачиц ище у дзецинстве. Кед вал з клайбасом, древенима и восковима з Дюрдова з мацеру и оцом приселєли до Вербасу, Якифарбами, мальовал у мови було лєм три роки, алє накадзи 1934. року почал технїки – туш, темпеходзиц до школи, учитель Ердокин Канавел родичом гвара, олєй на платну, нє рел же є у велїм, а окреме у читаню и у мальованю – най. мал учителя, нє ходзел Мац и оцец учителя по слухали и по сле шейсцох класох на колониї”... Могло го дали до гражданскей школи, рахуюци же Яким, можеби далєй предлужиц... буц, и за официра пойдзе. Нє пошло так. Пришла война, „бул щешлїви и пренаЯким претаргнул ходзиц до гражданскей, а предлужел до шол свой швет . основней школи. У войни ше иншак штудира.

24 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Оцец ме одведол до єдного тарґовца жи би ме прияли за шеґерта. Пристали, алє до войни волали и мойого ґазду, та сом остал сам з ґосподю, и робел так як ми наказане – потамаль док шицко нє попредаме – памета Яким. Кед пришло ошлєбодзенє, Яким ше добродзечнє приявел до партизанох и у артилєриї служел вецей як рок. Теди нє мал анї 18 роки. По ошлєбодзеню одходзи робиц до вербаскей олєярнї, а вец му сцигла цидулка же муши пойсц дослужиц войско, та пол рока бул у Смедеревскей Паланки. У медзичаше Якимова нина и мац ше порадзели же шицки вєдно пойду до Дюрдьова, и уж лєм дойду до даякей роботи. Мали право, бо Яким такой до стал роботу у дутяну. Пачело ше му, алє ше му од шицкого найбаржей попачела Амалка Рибовичова. – Трецого септембра 1949. року зме ше побрали – предлужує Якимова супруга Амалия – а уж о рок зме мали дзивочку Славицу. Кед мала седем мешаци, приселєли зме до Вербасу. Сушед нам бул якиш богач, та мойого Якима порадзел же най идзе до Сави Ковачевича и най му пове же го послал Васа Ковачев, та най му да даяку роботу. Пейц роки Яким роби у дутяну, бул шеф оддзелєня, робел и у ґвожджари, а кед ше у центре отворел ище векши дутян, там робел як руководитель. Та, заш лєм, одлучел пойсц до Нємецкей. НЄ БУЛО ЗА НАС ШВЕТА ЯК ТУ, ДОМА Ама лия була ґаздиня. Стара ла ше о обисцу, випровад за ла и дочекова ла. Кед Яким пошол, и вона ше му о єден час придружела. Робела у єдней фабрики трафо-опреми, алє єй з рока на рок було вше чежше за дзецми. На динар нє патрели, надума ли ше врациц. – Часто сом дума ла на дзеци и на тото же як то вони конча без нас, гоч

ПЛАХТАРКИ И КОРАБЛЇ Раз Яким видзел як єден челєднїк справел плахтарку у ореховей лупи, та надумал и вон. Вец му пришло на розум тото исте зробиц у лупи з лїсковца, та аж и у єдней половки вишньовей маґочки. – Робел сом без окулярох. Єден час сом плахтарки правел и посилал до Заґребу до єдней антикварници, и шорово ми за нїх заплацели. А вец затаєли, та и я престал посилац. Дочули ше за мнє и у Русиї на сиверу моря, и писали ми же най им справим и пошлєм єден корабель за їх музей. Барз ми на нїм подзековали, послали ми слики... Длуго сом чувал тото писмо – гвари наш собешеднїк. 24. ФЕБРУАР 2017.

Вєдно скоро седем децениї

ше уж теди Славица ода ла, а син бул у штреднєй школи. Цага ло ме дому. Добре же и Яким так думал, та зме ше 1979. року врацели. Жили зме у Новим Сад зе, дзе нам були и дзеци, скромно, так як зме научели, гоч зме ма ли шицко цо нам треба. Нєодлуга у „Центро славиї” Яким до стал роботу и робел по пензию, алє свою уметнїцку нїтку у шлєбодим чаше нє занягал. Ма льовал, рисовал, правел, стругал, вире зовал, и у шицким тим уживал. – Прешол сом и на други технїки, любел сом експериментовац. Робел сом и з во ском на платну, полумозаїк хтори настал зоз школькох найд зених на Каменяру. Ма люнки сом предавал до антикварницох, окреме ґрафики, або образи... Цешел сом ше же майо ма люнки одпутова ли до Анґлиї, Австра лиї, Ита лиї... Яким сам зарамйовал свойо ма люнки, и анї єден рам нє купел. Сам и скла рихтал, а коло того робел и друге. Опробовал ше у скулпторстве, дуборе зу, правел плахтарки и предавал их аж у Заґребу. Справел и три машини: токарню, єдну цо гоблює и дзирави, пилку на рухомей траки. – Мам таку мрию же тото цо нарисуєм, и справиц можем – гвари Яким, и надпомина же то и його оцец хтори бул шустер, златни руки мал. Вец нє чежко одгаднуц и тото же од кого Славица нашлїд зела притоку ґу уметно сци... У шицким тим вельку заслугу ма ла супруга Ама лия, лєм два роки младша, гвари же ю у живоце лєм робота трима ла. Ша донєдавна на кажде швето, Кирбай, чи род зени дзень, раз два полне обисце обслужова ла. Нєшка, гвари, роби лєм тельо кельо мож. Дзеци припоможу, а у штверих унучатох и двоїх праунучатох ше обидвойо цеша и часто о нїх приповедаю. – Лєм кед би нога попущела – гвари Яким, бистрого розума, и думки ясней. Вец обидвойо годни висц вонка, руциц попатрунок на мура ли хторим анї моцна жима нїч нє може. Вец ше буду припатрац як шицко доокола рошнє и розквита. А кайса окреме.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ УПЛЇВ КОНФЛИКТУ НА ДУХОВНИ ЖИВОТ У УКРАЇНИ

ҐУЗЕЛ ИНТЕРЕСОХ, ВОЙНИ, ВИРОХ И НАЦИЙОХ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Кельо зложена конфликтна и дружтвено-економска ситуация у України, шведоча и новши медзисобни розгварки и обвиньованя на найвисших уровньох медзи Русию, ЗАД, Україну и Европску унию, як и застрашуюци статистични податки о пошлїдкох войни. Конфликт ше рефлектує и на духовни живот у України

мбасадорка ЗАД у Зєдинєних нацийох Ники Хейли початком фебруара того року осудзела, як гварела, „аґресивни акциї” Русиї у України. – Сцеме злєпшац нашо одношеня з Русию. Заш лєм, чежка ситуация у восточней України вимага ясну и моцну осуду русийских акцийох – гварела Хейли у своєй першей явней бешеди у Совиту безпечносци Зєдинєних нацийох. З другого боку, русийски предсидатель Владимир Путин виявел же ше ситуацию у Донбасу погоршує прето же Києву потребни пенєж, та ше з тим пробує указац як жертва у очох Европскей униї. Медзитим, предсидатель України Петро Порошенко обвинєл Русию. – Полну одвичательносц за розбовчовйованє ситуациї у подручу индустрийней зони Авдиєвка... ма Русия и борци хторих вона потримує – виявел Порошенко. Министер вонкашнїх дїлох Французкей, Жан Марко Еро тиж гварел свойому

РЕЛИҐИЙНА И НАЦИОНАЛНА СТРУКТУРА Окрем вирних православних Церквох у України (УПЦМП, УПЦКП, АПЦ), преценєне же униятох, вирних Українскей грекокатолїцкей Церкви єст коло 8 одсто. Тота Церква настала концом 16. вику, зоз цильом зєдинїц православних и католїцких вирних, а забранєта є под час совєтох 1946. року и ознова леґализована 1989. року. Ма коло штири милиони вирних у Заходней України. Римокатолїкох єст 2,19 одсто, односно милион, и то углавним жителє з польским походзеньом. Богослужи ше на польским, латинским, українским и руским язику. Проте стантох (лутеранох, пентакосталцох, баптистох, адвентистох...) єст тиж коло 2,19 одсто и углавним то Нємци, Мадяре, Словаци и дру ги. Шлїд бе нї кох юда и зма єст коло 0,63 од сто и три ма ше же у Укра ї ни жию коло 300 000 Євре є, гоч уря дово були по пи са ни 103 600 Євреє. По попису жительства зоз початку того вика, у України Українцох було коло 37,5 милиони, Русиянох 8,3 милиони, Билорусох 276 тисячи, Молдавцох 259 тисячи, кримских Татарох 248 тисячи, Болгарох 205 тисячи, Мадярох 157 тисячи, Румунох 151 тисячи, Полякох 144 тисячи, Єрменох коло 100 тисячи, Грекох 91 тисячи, Татарох 73 тисячи, а єст и Ромох и других.

26 РУСКЕ СЛОВО

русийскому колеґови Серґейови Лаврови же Москва треба же би зробела шицко же би осиґурала законченє ескалациї насилства на востоку України, дзе дворочни розгварки нє принєсли мир. КЕД ЧЕЖКО, ТА ДО БОГА По словох декана беоґрадского протоєрея ставрофора о. Владислава Варґи, треба мац у оглядзе же єдна присловка гвари: Кед тривога (чежко), та до Бога” и так ” углавним вшадзи, та и на України под час войнових зраженьох людзе ше почали вецей уповац на Бога и ходзиц до церкви. – Звекшани и екуменски стретнуца основани ище 1996. року Всеукраїнскей ” ради Церквох и религийних организацийох”, а у составе котрей були шицки Церкви, та и Українска Православна Церква Мо сковского Патриярхату (УПЦМП) – гвари о. Варґа. – Нажаль, пре войново зраженя тота Церква єдина нє наступала у заєднїцких виявох пре розлики у похопйованю зраженя. Но, тото цо позитивне, то же на остатнїм Молебену за єдносц християнох, а котри предводзел Глава Українскей Грекокатолїцкей Церкви (УГЦ) Святослав Шевчук, 23. януара 2017. року у грекокатолїцкей церкви у Києве, були присутни представнїки шицких православних Церквох у України – визначує о. Владислав. Вон здогадує же на України єст аж три православни Церкви. Дакеди найрозширенша то УПЦМП, котра пре зраженя драстично зменшана на 13 одсто жительства, а Українска Православна Церква Києвского Патриярхату, основана 1992. року, звекшана на 45 одсто од шицких православних. Як треца, то Автокефална Православна Церква зоз 3 одсто, а Грекокатолїцка Церква ма коло 14 одсто од вкупного жительства. – Цо ше дотика автокефалносци” ” Українскей Православней Церкви (ту ше дума на заєднїцку всеправославну Церкву), 24. ФЕБРУАР 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ вона ище под вельким питаньом, бо гоч ма шицки условия постац автокефална, то завиши од “Мацери Церкви”, од Московского патриярхату, котри своята цалокупну Православну Церкву на України як предлуженє св. Владимира, и за нїх Києв и кресценє 988. року – колїска Православя. Ту ше вшелїяк ситуацию ком пли кує, бо гоч би екуменски цар го род ски патриярх Вартоломей дал Українскей Пра во слав ней Цер кви авто номию, вон то пре можлїве зра женє зоз московским патриярхом нє так лєгко зро би – потол ко вал о. Ва рґа. На концу, вон гвари же єст идея же би ше шицки православни Церкви України зєдинєли (тоту идею заступа Києвски патриярх Филарет) алє тиж єст и идея о єдней Християнскей Церкви України котра настала под час св. Владимира, идею котру заступа Святослав Шевчук, Глава УГЦ. ЕКУМЕНСКА ОРҐАНИЗАЦИЯ Сам патриярх Филарет (УПЦКП) приповеда о добрих одношеньох зоз Грекокатолїцку Церкву, а на протестох на Євромайдану наступали вєдно шицки Церкви, (католїцка, греко и римо, православни и протестанти) зоз цильом змирйованя ескалациї зраженя. – Року 2014. настала ище єдна екуменска орґанизация, такволана Криворизка Рада Церквох”, котра подобна ” Всеукраїнскей Ради” з тим же у нєй нє беру учасц ” УПЦМП (Московского патриярхату). И тота Рада настала як потреба заєднїцкого зблїжованя и потреби заєднїцкей молитви за мир и ширенє диялоґу и сотруднїцтва медзи Церквами – заключел о. Владислав Варґа. ЯК ШЕ ОДРЕКНУЦ МИЛИТАРИЗМА

Уницеф штредком фебруара обявел же пре войну у України вецей як 1,7 милиони жительох розселєни на востоку тей жеми, и же гуманитарна помоц потребна 3,8 милионом людзох, пренєсол АП. Зоз Зєдинєних нацийох спозорене же такой потребна гуманитарна помоц коло милион дзецом у восточней України, цо два раз вецей як пред роком. Тисячи дзецох жию у обласцох дзе ше штреля и ґранатує, а кажда пията школа у восточней України очкодована, лєбо знїщена. По плану Зєдинєних нацийох у тим року України потребни 214 милиони долари за помоц, а од тей суми, по тераз, назберани лєм три милиони. Вецей як 9 800 людзох погинули одкеди почали зраженя медзи прорусийскима и українскима моцами у априлу 2014. року.

Самчуковим „Волиню”, Хончаровим „Соборе” и Вининчуковим „Танґу шмерци”, дзе по Львове нови „совєтски, нїби, панї од пижамох думали же су святочни балски шмати”. На социялнопсихолоґийним уровню, по Тамашовим думаню, присутни и зраженя русийского психлоґийного максимализма зоз українским психолоґийним минимализмом. Як наш академик констатує, перши цага на азиятство, пановац и жиц з воєней ренти – так дума Солженїцин, як и остатнї русийски мужик – а други на нордийски саги, дзе мера животних вредносцох були дом, фамелия, жем и Бог – та ше Українци одлучовали войовац аж кед им нєприятелє прекрочели хижни праг. Прето так позно и здобули модерну нєзависну державу. Основне то ослабнуц русийски психолоґийни максимализем, а змоцнїц українски психолоґийни минимализем. ПРИПОЗНАЦ ПРАВО НА ЖИВОТ Держава вимага и практикованє технолоґиї власци. А Українцом ше уж трецу ґенерацию интелектуалцох систематично знїщує. Нордийски швет постал просперитетни аж кед ше пред тристо роками Шведянє одрекли свойого милитаризма и припознали право на живот и малочисленшим нордийским народом. У своїм заключеню о перспективох и о духовним живоце, Тамаш акцентує екуменску перспективу. – У моїм видзеню духовни живот у України виратовал би державу и нацию кед би ше оформело єдинствену Українску євангелску/екуменску християнску Церкву – яки єрменска и ґрузийска. За тото треба ище часу, гоч ше УГКЦ бори за Патриярхат, а процеси приблїжованя католїцизма и православия и нєшка маю сензибилизованих прихильнїкох у обидвох Церквох. Звучи утопийно, алє коренї у стварносци виводлїви – сумировал академик Юлиян Тамаш.■ Фото: А. Р.

Академик Юлиян Тамаш у розпатраню, як гварел, розплєтаня ґузла нєшка живих нєпорозуменьох и процивсловних интересох, на становиску же з розпадованьом СССР, у хторим прейґ ткв. интернационализациї кончена ситематична русификация, тераз ше русификацию кончи з отвореним русийским империялизмом. – Окремну улогу ту ма Русийска православна Церква Московского патриярхату, уплївнєйша на териториї України як самей Русиї, финансована з боку служби безпечносци – гварел Тамаш. – Такволани русийски православци остали углавним у сущносци атеїсти. Українска автокефална Церква под Филаретом нє досц моцна и нє припозната, а Українска грекокатолїцка Церква вишла з „поджемя” змоцнєна зоз трох на шейсц милиони вирнїкох. Яки страшни пошлїдки зохабел большевизем на українски народ и державу, од вигладньованя (голодомор) по остатнї русийски державни тероризем, мож пречитац у

СТРАШНИ ПОШЛЇДКИ ВОЙНИ

24. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 27

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. фебруара наполнєл ше рок як ше до вичносци преселєл наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. фебруара занавше нас зохабела после длугей хороти наша шестра

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1964–2016) з Коцура Днї преходза, а памятки занавше МАРИЯ ГОРНЯК-ПУШКАШ оставаю. У шерцох це чуваю (1931–2017) брат Звонимир и тета Павлина з з Нового Саду Нового Саду Ожалосцени шестри Маґдалена и Спочивай у мире Божим! Цецилия зоз фамилию ЄДНОРОЧНИ СПОМИН

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей мацери и баби

МАРИЇ ГОРНЯК-ПУШКАШ

Спочивай у мире! Син Владимир, дзивка Олена, унуки Андрей, Кристина и Аня Нашей колеґинї

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЙОАКИМ ЯША ПАВЛОВИЧ (24. II 2016 – 24. II 2017) Прешол рок смутку и осаменосци одкеди нас напущел наш любени супруг, оцец, дїдо и швекор Любя це и буду це занавше паметац твоя супруга Миряна, дзивка Ясмина, унуки Срдян, Оля и Зоран и жец Дьордє СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара 2017. року наполнюю ше штири жалосни роки як ши ме зохабел и преселєл ше до вичносци

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО (1943–2013) з Руского Керестура

МАРИЇ ГОРНЯК-ПУШКАШ (1931–2017) Од Редакциї програми на руским язику Радио Нового Саду СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара наполнюю ше штири жалосни роки як нас зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО (1943–2013) з Руского Керестура

Прешли штири чежки и боляци роки як ши ме нєсподзивано зохабел. Остали лєм красни памятки на час препровадзени зоз тобу. Ожалосцена супруга Ката Спочивай у мире Божим!

Памятку на його любов и доброту навики буду чувац його наймилши꞉ дзивка Миряна, жец Александар и унуки Александар, Стефан и Валентина Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. фебруара наполня ше 10 смутни роки яки нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. фебруара 2017. року на- Дня 15. мая 2017. року наполня полня ше двацец шейсц роки як ше двацец шейсц роки як нас нас зохабел наш мили зохабела наша мила

ЙОВҐЕН ГАРДИ (1938–2007) З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Барбара, дзивка Весна и жец Кимо, дзивка Ваня и жец Сашо и унучата Денис, Тияна, Борис, Ґлориян и Северина

28 РУСКЕ СЛОВО

ЯНИ ШЕПИНСКИ (1991–2017)

СЛАВИЦА ШЕПИНСКИ народзена Колевска (1991–2017)

Памятку на нїх навики буду чувац дзивка Йована и шестра Славица Спочивайце у мире Божим!

24. ФЕБРУАР 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 5. фебруара 2017. року упокоєл ше наш оцец, дїдо и швекор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара 2017. року наполнї ше смутни рок як вецей нє з нами син и оцец

Др ЯРОСЛАВ МАКАЇ (1942–2017) з Коцура Поховани є дня 7. фебруара 2017. року на Римокатолїцким теметове у Коцуре. Дзекуєме медицинскому персоналу амбуланти у Коцуре як и у Общим шпиталю у Вербаше хтори го лїчели до остатнього дня. Тиж так, дзекуєме шицким його колеґом, родзини и приятельом хтори го пришли випровадзиц на його остатню драгу. Ожалосцени: дзивка Ясмина, жец Зоран и унуки Кристина и Зорана, и дзивка Александра, жец Бранко и унук Марко Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара 2017. року наполнєл ше смутни рок од шмерци нашого кума и брата

ВЛАДИМИР САЛОНТАЇ (1969–2016) з Вербасу Красни памятки на тебе и твою доброту будземе чувац у своїх шерцох. Навики ожалосцени оцец Михал и син Небойша Спочивай у мирe! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Дудаш (1936–2007) Макаїчково з Руского Керестура Мили оцец, прешол єден рок, а мила мамо у марцу ше наполня дзешец роки як сце вецей нє з нами. Занавше жиєце у наших шерцох. Вашо наймилши꞉ син Славко, дзивка Меланка, дзивка Оленка зоз супругом Златком и унуки Борис и Мартина Спочивайце у мире Божим! ЯНКО НАДЬ (1934–2016)

ЯНКО НАДЬ – Макаїчков (1934–2016) Ожалосцени брат Любо зоз супругу Марю и сином Любомиром Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. фебруара наполня ше три роки як вецей нє медзи нами наш брат и бачи

АНДРИ МЕДЄШИ (1941–2014) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю браца Янко и Йовґен зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара наполнєли ше пейц смутни роки одкеди зоз того швета пошол мой мили оцец

МИКОЛА РУСКОВСКИ (1928–2012) з Коцура Памятку на милого оца занавше будзем чувац у своїм шерцу. Вично ожалосцени син Микола Най спочива у мире Божим!

24. ФЕБРУАР 2017.

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ЙОВҐЕН РАЦ (21. XII 1928 – 19. II 2012) Наполнєли ше пейц смутни роки як нас напущел наш мили оцец и дїдо. Його доброту у своїх шерцох чуваю син Ириней и дзивка Ганча зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. авґуста 2017. року наполня Дня 26. фебруара 2017. року наполше 10 смутни роки як вецей нє з на- нї ше смутни рок як вецей нє з нами наша мила мац, баба и прабаба ми наш мили оцец, дїдо и прадїдо

НАТАЛА ОЛЕАР народзена Сабадош (1930–2007)

ЙОВҐЕН ОЛЕАР (1929–2016)

Ондово з Руского Керестура

Памятку на живот препровадзени зоз Вами навики буду чувац син Владо, нєвеста Сенка, унука Весна зоз мужом Кимом и вашо наймилши праунуки Андрей и Мартина Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришенюз хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийно дїловни обєкт лїварнї офарбених металох” у Новим Садзе, у улїци Вельки рит 9а, на катастерскей парцели число 11 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад, ношителя проєкта „DIP” д.о.о. Нови Сад, Темеринска 30 Ношитель проєкта „DIP” д.о.о. Нови Сад, Темериснка 30, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийно дїловни обєкт лїварнї офарбених металох” у Новим Садзе, у улїци Вельки рит 9а, на катастерскей парцели число 11 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501760/16 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 12, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2391_01 НС_Сриимска_Каменїца_2”, у улїци Карадьордьова число 5, на катастерскей парцели число 4807/1 К.О. Срисмка Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 20. марец 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 21. марца 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопрен-ґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони꞉ 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 ***

ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/10241-14. *** ПРЕДАВАМ древо у палетох од двох кубикох. Превожим и на адресу. Обявиц ше на число 064/2683-862.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

парцели число 4631, К.О. Футоґ, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-818/16 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2192_02 НС_Футоґ_2” Ношитель проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 12, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2192_02 НС_Футоґ_2” у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей

30 РУСКЕ СЛОВО

* дзе цо будзе *

СКУПШТИНА КУД „ЖАТВИ” ЗОЗ КОЦУРА На нєдзелю, 26. фебруара у просторийох Дома култури у Коцуре, на 16 годзин, отрима ше виберанкова скупштина КУД „Жатва”. Поволуєме шицих аматерох, дзеци и родичох хтори потримую дїялносц КУД-а же би пришли на Скупштину и участвовали у єй роботи. ***

У ДЮРДЬОВЕ ЧЕРВЕНО-БИЛИ ВЕЧАР ФК „БАЧКА”

На соботу, 4. марца у Дюрдьове у просторийох КУД „Тарас Шевченко” отрима ше спортски бал „Червено-били вечар” котри орґанизує управа Фодбалского клуба „Бачка”. Уходнїца 1800 динари, з ню ше достава вечеру и нєогранїчене пице. Резервовац их мож при Драґанови Вуйовичови на 064/840-22-92 и Миркови Тривунови 064/34872-16. ***

РОЧНА СКУПШТИНА РУСКОГО КУЛТУРНОГО ЦЕНТРА

Схадзка Скупштини РКЦ ше отрима на штварток, 23. марца 2017. року, у просторийох Центра на 19,30 годзин. ДНЬОВИ ШОР 1. Вибор предшедуюцого Скупштини 2. Вибор записнїчара и двох оверйовачох записнїка 3. Вибор трох членох верификацийней комисиї 4. Прилапйованє записнїка зоз прешлей схадзки Скупштини 5. Розпатранє и прилапйованє Звиту о роботи РКЦ за 2017. рок 6. Розпатранє и прилапйованє Финансийного звиту РКЦ за 2017. рок 7. Розпатранє и прилапйованє Звиту о роботи Управного одбору РКЦ за 2017. рок 8. Информация о заключеньох Надпатраюцого одбору РКЦ за 2017. рок 9. Даванє согласносци за План и Програм роботи и за Финансийни план РКЦ за 2017. рок 10 Рижне Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 20. марец 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 21. марца 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

24. ФЕБРУАР 2017.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ ФК „ИСКРА”

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЯРНЮ ПОЛУСЕЗОНУ Коцурска Искра прешлого викенду, 12. фебруара, почала пририхтованя за другу часц сезони у Подручней фодбалскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей. Искра єшеньску часц закончела як першопласована на таблїчки, та управа клуба тоту позицию жада отримац до конца. Ярня часц першенства почнє остатню нєдзелю у марцу або першу нєдзелю у априлу. На першим тренинґу за приритхтованя за сезону тренер Здравко Бабич позберал 15 фодбалерох. Искра до ярнєй часци войдзе помоцнєна, понеже пошол лєм Боґдан Сталевич, а по тераз пришли Срдян Юшкович котри прешлу полусезону бавел у Славиї зоз Пиньвиц и Петар Везмар котри пришол зоз Будучносци зоз Савиного Села.

У пририхтуюцим периодзе у плану одбавиц 5–6 приятельски змаганя, а перше будзе одбавене 26. фебруара процив Ядрану зоз Фекетичу. З. Колєсар

ОТВОРЕНИ ТУРНИР СТОЛНОТЕНИСЕРОХЮНИОРОХ

ТРЕЦЕ МЕСТО СОФИЇ КОВАЧ

Треце место и бронза Софиї Ковач

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2067_04 НС_Нови_Сад_Бранка_Чопича” Ношитель проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 12, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2067_04 НС_Нови_Сад_Бранка_Чопича” у улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2421/1, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-820/16 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

24. ФЕБРУАР 2017.

Млада столнотенисерка рускокерестурского „Русинa” София Ковач всоботу, 18. фебруара, освоєла треце место и бронзову медалю на моцним Отвореним турнире за юниорох у Младеновцу. Як за нашо новини гварел тренер у Столнотенисерским клубу (СТК) „Русин” Драґан Ковачевич, у конкуренциї юниоркох (од 15 до 17 роки) змагали ше 12 столнотенисерки, так же з освоєним трецим местом София (16 роки) посцигла одлични успих, а резултат ше бодує и за конєчну ранґ-лїстину найлєпших юниоркох-столнотенисеркох у Сербиї. У сезони єст шейсц таки бодовни турнири, а на єдним скорейшим София Ковач тиж освоєла треце место. Зоз СТК „.Русин” на Отвореним турнире за столнотенисерох-юниорох у Младеновцу участвовали и Иван Чижмар, котри вошол медзи 16 найлєпших медзи 40 змагателями, а то му перша сезона у конкуренциї юниорох, та Стефан Горнак, котри ше змагал, гоч ище нє ма достаточно роки за тоту катеґорию. М. З.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ПРИРИХТОВАНЯ ФК „БАЧКА 1923” ДЮРДЬОВ

ПОБЕДЗЕЛИ ФОДБАЛЕРОХ З ВИСШОГО РАНҐУ Фодбалере дюрдьовскей Бачки прешлого викенду, 19. фебруара, на трецим приятельским змаганю з ФК „Индекс” з Нового Саду страцели з єдним ґолом розлики. Змаганє закончене з резултатом 2:3, а за Бачку ґоли дали Ранко Янкович и Новица Цвиїч. Перше пририхтуюце змаганє отримане 12. фебруара кед победзели ФК „Бачей” з Бечею 1:0. Ґол у другим полчасу дал Борис Рац. Друге змаганє було 15. фебруара з ФК „Раднички” зоз Зренянину, а закончело ше зоз резултатом 1:3. Єдини ґол за Бачку дал Желько Тривунович. Того викенду буду бавиц з ФК „Єдинство” з Руменки. Пририхтованя першого тиму Бачку почали внєдзелю, 29. януара. Як гварел Ґоран Андєлкович, тренер першого тиму, за тренинґи єст добри – Прешлого року зме вошли до вишого раусловия. Отримує ше их роботни днї и нґу, циль нам же бизме ше ту затримали и през викенди на фoдбалским терену, предстабилизовали ше. То реалносц хтора нам поладньом и вечар под рефлекторами, як и дава сиґурносц, бо зме у горнєй часци тау валалскей терховнї у Рацових. Пририхблїчки. Пейц боди нам сцека други на татованя почали з 23 бавячами, а понеже вєблїчки. У перспективи нам єдного дня башенї нє було нових бавячох, у ярнєй буду виц у Войводянскей лиґи. Максимално ше бавиц шейсц нови мена. Уключели ше двопририхтуєме, маме добри розпорядок ярнїх ме фодбалере з шайкашкого Борца, Новизмаганьох, перши циль нам же бизме були ца Цвиїч и Синиша Дякович. З подмладку безпечни, же би бависко було фине и опущновосадскей Войводини врацели ше Стеене, а кед нам ше укаже нагода „нападнєме” фан Деянович и Желько Тривунович з на Войводянску лиґу – гварел тренер Ґоран Дюрдьова, док з Бачкового подростку преАндєлкович. шли Дюрдьовчанє Милош Тривунович и У пририхтуюцим периодзе заплановани Александар Маринков. Тренер обчекує же Тренер Ґоран Андєлкович дзевец приятельски змаганя, каждей стреди ше на терен у тей сезони враци Душан Трии през викенд, а всоботу або внєдзелю з клувунович, єден з найлєпших Бачкових фодбалерох котри у бами котри у виших ранґох. Бачка у прешлим колу законпершим колу єшеньскей часци покалїчел колєно, а потим чела як шестопласовани клуб од шеснац клубох у Новои лиґаменти. З тиму до новосадскей Славиї пошол Милан садскей лиґи С. Саламун Тривунович.

ФК „РУСИН”

ПРИРИХТОВАНЯ У СПОРТСКЕЙ ГАЛИ Фодбалере керестурского Русинa концом януара, почали пририхтованя за ярню часц першенства у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор–Бачка Паланка, хтора почнє 12, лєбо 19. марца. Пририхтованя, односно тренинґи, за тераз отримую у Спортскей гали.

32 РУСКЕ СЛОВО

Як гварел тренер першей екипи Русинa Златко Саянкович, тренирац почали коло 20 бавяче, а можлїве же у другей часци першенства за першу екипу буду бавиц и двоме-троме Русиновци з младшей селекциї. У термину за преходзенє, до Русинa ше после рока врацел Боян Бранкович, котри бавел за Сербски Милетич, а екипа достава ище єдно помоцнєнє, понеже за Русин будзе бавиц Неманя Тешович з Кули, котри бавел за Липар. З Русинa ше до Червинки врацел Неманя Ивич. У пририхтуюцим периодзе заплановане одбавиц и пейц приятельски змаганя, а перше будзе 12. фабруара з кулским Гайдук юниором, у Керестуре. Єшеньску часц першенства Русин закончел на шестим месце. 24. ФЕБРУАР 2017.

СПОРТ ПРЕГЛАШЕНИ НАЙЛЄПШИ СПОРТИСТИ ОПШТИНИ ОДЖАК

ПРИПОЗНАНЄ ДОСТАЛ И РУКОМЕТНИ ФАХОВЕЦ СЛАВКО НА ДЬ Спортски союз општини Оджак, 17. фебруара шветочно преглашел найлєпши спортски колективи, спортистох, фаховцох и донаторох у спорту за 2016. рок. Медзи наградзенима и рукометни тренер Славко Надь з Руского Керестура хтори уж даскельо роки водзи ЖРК „Деронє”, а од прешлей єшенї и пионирску екипу ЖРК „Оджак”. Надь од прешлей єшенї вибрани и до фахового штабу Рукометного союзу Войводини за провадзенє талантованих рукометашкох народзених 2004. року и младших

рипознанє у форми дипломи и статуи Надь до стал за по сцигнути резултати екипох хтори предводзи. Сениорска екипа Женского рукометного клубу „Деронє” хтора ше змага у Другей рукометней лиґи Сербиї завжала пияте ме сто, док у єшеньскей часци першенства була треца. Як дознаваме, у ярнєй часци маю реалней шанси пласовац ше и на перши два ме ста хтори водза до Першей рукометней лиґи. Надьова робота припозната и у водзеню другей, младежскей екипи Дероню, дзе бавя дзивчата народзени 1999. року и младши. Вона на Покраїнским першенстве завжала 4. ме сто цо єй дало пласман и на союзне змаганє хторе отримане у Мокрину. Там завжали 7. ме сто гоч хибело кус щесца же би пласман бул и лєпши, но як толкує тренер Надь, то и так значни успих Фото: П. Дукич за єден мали штредок як цо Деронє. На тих обиСлавко Надь (у штредку) зоз секретаром и предсидательом двох турнирох ґолманка „Дероньох” Йована Ва- Спортского союзу Општини Оджак Влайком Влаховичом и Михасилькович до стала припознанє найлєпшого ґолйлом Суєром мана, цо єй отворело дзвери до екипи ЖРК „Вербас” дзе нєшка бранї, а хтора ше змага у СуОТРИМАНИ И САЯМ СПОРТУ пер Б лиґи. Прешлей єшенї тренер Надь превжал водзиц и На тей шветочносци у Спортским и дїловним центре пионирску екипу ЖРК „Оджак” дзе бавя дзивча- Оджак присутни бул и предсидатель Спортского Союзу Серта народзени 2004. року и младши, а дзе бавя и биї Дане Корица, и вецей представителє рижних спортских три рукометашки з Кере стура. Тота ше екипа конарох з Покраїни. Того дня у спортским центру цали дзень тирвал и Саям пласовала до закончуюцей ґрупи медзи 6 найуспишнєйши екипи у Войводини у своїм возро - спорту през хтори прешли коло 1 000 спортисти од наймладшого возросту дзецох з дзецинскей заградки, по сениорох, зоз сту. Ґу успихом Славка Надя же би бул вибрани за шицких спортских клубох у општини. У рукометних змаганайлєпшого рукометного фаховца Општини Од- ньох наступела и Рукометна секция ОШ „Петро Кузмяк” з Руского Керестура (дзеци од 1. по 4. класу) хтору тиж водзи Славко Надь, и там одбавели два змаганя з екипами з Дероню и з Бачкого Брестовцу. жак припознати и його вибор до фахового штабу Рукометного союзу Войводини за провадзенє талентованих рукометашкох народзених 2004. року и младших, дзе роби од прешлєй єшенї. ■ М. Афич 24. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПРЕМИЄРА ДОКУМЕНТАРНОГО ФИЛМА О ЛЕҐЕНДАРНЕЙ ҐЕНЕРАЦИЇ ФОДБАЛЕРОХ ФК „ВОЙВОДИНА”

ШАМПИОНСКА ЕКИПА СЕЗОНИ 1966/67. РОКУ Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

полней сали амфитетру у Спортским и дїловним центру у Новим Садзе, на премиєри присуствовали автор филма, шицки фодбалере и члени Управи Клуба хтори ище медзи нами, а були заслужни за тот позарядови успих. Медзи нїма були: Радомир Крстич, Александар Ивош, Васа Пушибрк, Радивой Радосав, Йован Деянович, Душан Миїч, як и числени вельки любителє и навияче ФК „Войводина”. Филм, хтори на тот завод вецей як вредни документ, почал зоз здогадованьом на днї кед Клуб оформени – яр 1914. року. През шведоцтва и богату архиву дошло ше праве по 1966. рок, кед оформена шампионска екипа. Пияток, 17. фебруара, премиєрно приказани филм Було то праве емотивне дожице шиц- „Леґенди о леґенди” автора Мирослава Виславского, o ким присутним на премиєри филма, бо блїщацей ґенерациї фодбалерох, хтора далєкого 1966/67. цекол през приповедку хтори на хвильку року посцигла найлєпши резултат у историї Клуба. Перши ожили давни часи. Автор филма, Виславски, пред прика- раз ФК „Войводина” була национални шампион и дошли по штварцину финалних змаганьох у Купу европских зованьом наглашел же идея за филм нашампионох. Прешлого року бул означени ювилей – стала давно. Реализация ушлїдзела кед 50 роки од того велького успиху ше назберало досц материялу. – Пред тим сом робел вецей подобни проєкти хтори приказовани у форми серийох и докумен- ки хтори написани на тоту тему – гварел автор Миротарних филмох. Главни мотив то факт же слово о ґене- слав Виславски. рациї хтора, вшелїяк же мала причини буц преславена. НЄПОВТОРЛЇВИ УСПИХ Насампредз прето, же посцигла резултат яки чежко же ше ище дакеди повтори. Клуб освоєл националну шамТеди, пред 50 роками, ФК „Войводина” одбавела 30 пионску титулу и пласовал ше на Куп европских шампизмаганя у нациналним першенстве. Победзела на седемонох, змаганє на хторим участвовали осем найлєпши нац змаганьох, дзевец були нєришени, а лєм штири страекипи на Старим континенту. Роками сом зберал архиву цела. Бавяче посцигли 43 ґоли, а прияли 28 цо творело за филм, а то шведоченя фодбалерох хтори були у тей позитивну ґол-розлику од 15 ґоли. Освоєли 43 боди, буславней ґенерациї. Кед ше конєчно здобули условия, нали перши на таблїчки, а друга була екипа заґребского правели зме филм хтори тирва 75 минути. По моїм думаню драгоцини є, насампредз же филмски илуструє кнїж- ФК „Динамо” хтори мали 35 боди, кельо мал и ФК „Вележ” на трецим месце. Страцели змаганя од ФК „Риєка” (3:1), ФК „Червеней гвизда” (2:1), ФК „Сараєво” (2:1) и ФК „Вардар” (2:0). На змаганьох посцигли вецей як єден ВОША „ДРИМ ТИМ” ґол, просеково. У шампионскей екипи бавели: Илия Пантелич (30 У Куп змаганьох фодбалере посцигли фантастични усзмаганя), Бранислав Велькович (1), Жарко Николич пих. Перше елиминовали ФК „Адмира” зоз Бечу. Потим, (29), Стеван Секереш (29), Ивица Брзич (29), Младен тото чому ше нїхто нє наздавал, победзели фаворизоваВучинич (26), Стеван Нештицки (17), Димитриє Радони ФК „Атлетико” зоз Мадриду. За Атлетико теди бавевич (16), Тонче Стамевски (3), Райко Алексич (2), ли: Соса, Уртияґа, Уфарте... Тренер екипи бул Ото ҐлоСилвестер Такач (30), Васа Пушибрк (30), Владимир рия. Савич (29), Добривоє Тривич (28), Дьордє Павлич Нє мали щесца у змаганю зоз ФК „Селтик” зоз Ґлазґо(18), Радивой Радосав (12), Адолф Ламби (8), Велько ва хтори виборел титулу шампиона Европи и швета. У Алексич (4), Драґан Сурдучки (1) и Андєлко Маринсоставе тедишнєй екипи були; Мекнил, Янґ, Ленокс, кович (1). Тренер екипи бул леґендарни Бранко СтанМекбрайд, Волис..., а тренер бул Джок Стайн. Но, заш кович. лєм, то за Войводину бул вельки, шампионски успих.

34 РУСКЕ СЛОВО

24. ФЕБРУАР 2017.

СПОРТ Интересантни и полни з емоциями були здогадованя фодбалерох, а хтори заслужни за тот успих. Так повесц, шицки, а хтори нєшка ище медзи нами, маю вецей як седемдзешат роки, алє їх приповедка, и здогадованє на тоти давни часи, живи. На хвильку, здобува ше упечаток же праве тераз вишли зоз терену до фодбалскей зоблєкальнї. Лєбо, таки, же би заш могли побегнуц за лабду на терену и досягнуц ище векшу славу. На ґолу Войводини теди бул славни Илия Пантелич, а зоз тих шицких змаганьох останє запаметани по бравурозней одбарни ґола Войводини. Так повесц, шицки лабди хтори прешли шеснац метери, були його. Процивнїцки бавяче нє могли найсц прави поцаг же би го спреведли и лабду послали до ґола хтори бранєл. ВЕДЕТА ТАКАЧ Стандардни першотимец тей шампионскей ґенерациї бул Силвестер Такач. У спомнутей змагательней сезони на трицец змаганьох у националним першенстве Такач дал 13 ґоли, а у куп змаганьох Европского шампионату штири. Окреме добре бавел у змаганю зоз Мадридским Атлетиком кед победзела Войводина дзекуюци ґолом хтори вон дал. Праве пред змаганьом зоз Селтиком, прешол бавиц до екипи ФК „Рен” зоз Францускей. Од достатого пенєжу зоз того трансферу, стадион у Новим Садзе достал рефлектори. Алє, нажаль, його нєдостаток, цо велї потвердзели, у змаганю зоз Селтиком ше почувствовал у бависку Войводини. Можебуц же би резултат того змаганя бул иншаки кед би вон остал у тиму, а можебуц же би Войводина давного 1967. року була и шампион Купу. Як добри фодбалер, потим ше потвердзел и у других иножемних клубох. Бавел у екипи Стандарду зоз Лиєжу (Белґия) хтора, док вон бавел, два раз була национални шампион и финалиста европского Купу. Добре ше указал и як тренер численим екипом у Нємецкей, Французкей, Белґиї, потим и у Мароку и Саудийскей Арабиї. Зоз екипу Келна бул побиднїк Купа Нємецкей, у Французкей, як тренер, бул зоз свою екипу два раз финалиста националного купа, шампион Марока, а зоз екипу ФК „Ница” освоєл Куп Французкей, а шампионски погар му уручел тедишнї предсидатель Жак Ширак.

24. ФЕБУАР 2017.

ВОЙВОДИНА У КУП УЕФА Сезону за паметанє далєкого 1966/67. року екипа ФК „Войводина” закончела зоз позарядовим успихом у змаганьох Купа УЕФА. Нєшка то Лиґа Европи. По штварцину финалних змаганьох победзели ФК „Адмира” зоз Бечу 1:0, а реванш бавели без ґолох, 0:0. Зоз мадридским Атлетиком у Новим Садзе победзели 3:1, потим у реваншу страцели зоз 2:0, а у трецим одлучуюцим змаганю ознова победзели зоз 3:2. Так сцигли по штварцину финала. На своїм терену победзели Селтик зоз 1:0, алє на реваншу у Ґлазґову страцели зоз 2:0. Селтик потим победзел екипу ФК „Дукла” зоз Чехословацкей зоз 3:1, а у финалним змаганю победзели и екипу ФК „Интернационале” зоз Италиї.

Важне надпомнуц же Силвестер Такач, по походзеню Дюрдьовчань, за сениорску екипу Войводини одбавел 426 змаганя на хторих дал 245 ґоли. На каждим змаганю, просеково дал вецей як єден ґол. Бавел за нашу екипу репрезентациї 15 змаганя на хторих дал два ґоли. Бул и у екипи репрезентациї на Олимпийских бавискох у Риме 1960. року, дзе освоєл златну медалю, а потим и у Япопнє 1964. року. Нажаль, з тей нагоди Силвестер Такач нє могол присц на премиєру филма „Леґенди о леґенди”, о шампионскей екипи у хторей и вон бавел. Послал писмо у хторим повинчовал авторови Виславскови, а и вон ше здогаднул на тоти давни и блїщаци часи нашого фодбалу. ВЕЦЕЙ ОД ФОДБАЛУ Филм Мирослава Виславского, окрем документарней вредносци патрачом понука ище вельо. Насампредз, то шведоченє полне з емоциями хторе шведочи о єдним часу кед фодбал бул вецей од бависка. Зоз вельо шарму здогадує на романтични часи пред пейдзешат роками, кед ше фодбал бавело дзеведзешат минути, кед нє було страцени змаганя аж по хвильку кед судия нє означи конєц. То причта о златней ґенерациї фодбалерох хтори у каждим поглядзе можу буц за приклада и як спортисти и як людзе. Прето, филм достава прикмету и воспитного, бо шицким будуцим младим фодбалским талантом може ошвициц тот спорт з другого боку. – То бул час велькей конкуренциї. Бавяче приходзели зоз числених малих клубох. Числени з нїх пришли и на премиєру филма. Найважнєйше же би ше наш модел хтори нас приведол по тот вельки успих, а то робота, шор и дисциплина, пренєсли на младих хтори нєшка бавя у нашей Войводини. Тот филм, вшелїяк, младим може буц драгоказ – гварел Васа Пушибрк, член златней екипи Войводини. У твореню филма помогли Управа за културу городу Нови Сад и числени приятелє и любителє „Воши”. Ширшей явносци, як наявене, филм будзе емитовани и на програми Радио телевизиї Войводина у трох предлуженьох. ■

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ!

РОК LXXIII ЧИСЛО 8 (3721) НОВИ САД, 24. ФЕБРУАР 2017.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Акция „Кнїжка вирним читачом на дарунок” будзе тирвац од 1. марца по 31. юлий 2017. року.

■ ИВИЦА ТАМАШ, МОЛЕКУЛАРНИ БИОЛОҐ

Дзекуєме вам и поволуєме же бисце уплацели предплату за 2017. рок

НВУ „РУСКЕ СЛОВО” „Кнїжка вирним читачом на дарунок” 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Фото: Вероника Вуячич

Кнїжки ше будзе дзелїц по нашим виборе пре ограничене количество.

■ РИЖНИ ВИЗИЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006a_0171N