RUSKE SLOVO 08

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 8 (3877) НОВИ САД, 21. ФЕБРУАР 2020.

30. „РУЖОВА ЗАГРАДКА” – НОВИ ШПИВАНКИ – ЗМАГАТЕЛЬНА ЧАСЦ 01. ДЗИВОЦКИ СМУТОК – Уна Молнар и Оливера Сапаньош Шифра: „Чарне вино“ 02. БУДЗЕМЕ ВЄДНО – Ивана Чордаш Шифра: „Дрим тим“ 03. ЧИ ТО ЛЮБОВ? – Дарина Михняк Шифра: „Дунай“ 04. МЕДЗИ НЄБОМ И ГВИЗДАМИ – Мирослав Малацко Шифра: „НС 022“ 05. РАДУЙ ШЕ – Ана Римар Симунович Шифра: „Слунко-ружа“ 06. ГЕЙ, АБО НЄ – Валентина Салаґ и Тамара Салаґ Шифра: „Гей або нє“ 07. БЕТЯРЕ – Хлопска ґрупа РКЦ Нови Сад Шифра: „Биле вино“

08. МАЦЕРОВО ПАМЯТКИ – Мирела Тимко Шифра: „Шанса 2020“ 09. ОДНЯТА ЛЮБОВ – Михайло Будински Шифра: „Ядловец“ 10. МЛАДИ ДЗИВКИ – Мишана ґрупа КУД „Жатва“ Коцур Шифра: „20-21“ 11. ПРЕД ВЕЧАРОМ – Катарина Кочиш Шифра: „Панда“ 12. ШНЇЄМ НОЦИ ЗОЗ ТОБУ – Саня Дивлякович Шифра: „Актов“ 13. ЛЄМ РАЗ ШЕ ЖИЄ – Йовґен Надь Шифра: „Дорис“ 14. НОВЕ РАНО – Танита Ходак Шифра: „20-20“

Фотоґрафия: 0068P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредП носц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0042N

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПРЕДЛУЖЕНИ ВИКЕНД ШИЦКИМ ШЕ ЗДАЛ

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

„ЯКА МЕ БРИҐА ЗА МОЙО ПРАВА, МАМ ИНШАКИ БРИҐИ” Пише: Олена ПАПУҐА, предсидателька Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох, народна посланїца у Народней скупштини Републики Сербиї

Право на службене хаснованє язика и писма националних ши блїжей одредзиц кельо заняти цо знаю язик хтори у слуменшинох ше находзи медзи першима правами зоз хтори- жбеним хаснованю буду мушиц буц у локалних самоуправох, ма ушорена културна автономия националних меншинох у полициї, явних подприємствох, судох... Републики Сербиї як основа защити и очуваня идентитета. У члену 3. Закона о службеним хаснованю язика и писма Реґуловане є зоз Уставом и велїма другима законами, хто- пише же до права на хаснованє мацеринского язика уходзи ри добре написани, алє их ше нєдостаточно применює, цо усне и писмене комуникованє орґана у општини зоз гравидно и зоз нашого руского прикладу. Република Сербия жданами, водзенє поступку за витворйованє права граждама обовязку же би почитовала право на службене хаснова- нох, водзенє евиденцийох, у општинских орґанох, видаванє язика и писма националних меншинох и пре медзина- нє явних документох, виписованє менох населєних местох, родни спорозуменя хтори подписала як цо то конвенция улїцох, назвох орґанох, фирмох, виписовнє явних поволанСовиту Европи о европскей повелї о реґионалних и мен- кох, обвисценьох, явних надписох итд. шинских язикох, дзе ше учишлює албански язик, бо- Була сом инициятор вименкох Закона о службеним хасновашняцким, болгарски, мадярски, ромски, румунски, руски, ню язика и писма же би народни посланїки бешедовали на словацки, українски и горватски язик. мацеринским язику и же би писани документи подношели Пробеми у витворйованю права на службене хаснованє язика тиж на мацеринским язику. Тото право хаснуєм и бешедуєм и писма найвекши у роботи орґанох явней управи, окреме кед по руски, а на сербски язик преклада Владимир Бодянец. Тоше глєда уписованє особного мена и презвиска на язику мен- то право маю и покраїнски посланїки, алє сом нє чула же то даєден наш посланїк хасновал, шини. За тото нє виновати ми припаднїки меншинох, Була сом инициятор вименкох Закона о службеним а тиж анї нашо одборнїки. алє службенїки хтори та- хаснованю язика и писма же би народни посланїки Донєдавна ше керованє хакой на початку вимаганя снованя права на службене бешедовали на мацеринским язику. Тото право уписованя особних податхаснованє язика и писма нє хаснуєм и бешедуєм по руски, а на сербски язик кох на мацерниским язику карало. По нових вименкох преклада Владимир Бодянец. Тото право маю и поведза же то компликоваЗакона, 50 000 до 100 000 покраїнски посланїки, алє сом нє чула же то даєден динари ше каре одвичатене, бо нє маю нїкого хто зна по руски, вец же ше то наш посланїк хасновал, а тиж анї нашо одборнїки льну особу у орґану, або орґанизациї хтора окончує одцагнє, бо виписованє муша вимагац од компетентних у Беоґрадзе, та кед мено и явни овласценя кед назву орґанизациї нє випише на язипрезвиско будзе виписане на векшинским язику леґитимация ку хтори у службеним хаснованю. Пенєжну кару 200 000 до 1 500 000 динари плаци орґанизация хтора транбудзе готова о тидзень, а кед будзе по руски, та о мешац. Держава нє роби нїч же би змоцнєла капацитети орґанох спортни знаки и назви местох нє напише на язику менявней управи. Односно, нє прима до роботного одношеня шини, а за тото потупенє кару плаци и одвичательна особу хтора зна язик хтори у службеним хаснованю же би особа у орґанизациї зоз 50 000 до 100 000 динари. ше процес поєдноставело, алє оддрилює на бок право на- За витворйованє права на службене хаснованє язика и писма ционалних меншинох. Наш Национални совит би требал потребна насампредз, свидомосц, хтору ми Руснаци нє мамац список занятих полицайох, службенїкох, судийох, нов- ме. Закони нє познаме, а Одбор за службене хаснованє язитарушох хтори знаю по руски, алє то нє ма. ка и писма нашого Националного совиту тоту часц цалком Нашо право же бизме на руским язику могли бешедовац у су- занєдзбал. У дотерашнїх зволаньох Одбор водзели особи цо дох, же би мена улїцох и назви местох були написани на на- мали українску свидомосц и потребу нє лапац ше до того, шим язику там дзе наш язик у службеним хаснованю а то у вец особи партийно подобни, а нє знали по руски. Та пенєж општинох Кула, Вербас, Нови Сад, Жабель и Шид на цалей наменєни тому Одбору хасновани нє за унапредзованє хатериториї, а у општини Бачка Тополя у населєним месце Но- снованя нашого, язика, алє за одход хорох до иножемства. ве Орахово. Руски язик би мал буц ровноправно хасновани у Нїґда наш Национални совит нє мал пригварки же у Кередержавних орґанох, орґанох автономней покраїни, варошох и стуре анї єден полицай нє зна по руски, же на пошти нє преопштинох, установох, явних подприємствох и явних службох. гваряю по руски, же сайт „Рускому” нє написани по руски, Значи, кед пойдземе до полициї, до инспекцийох у општини, же поволанки за виберанки доставаме лєм по сербски... Ведо порцийней управи, до социялного, на биро роботи, до су- рим же у других општинох ище горше. Зоз того шицкого виду, до Комуналцу, вшадзи муши буц занята особа хтора муши ходзи же як предсидателька Одбору за службене хасновнє знац по руски. А нє шме ше случиц же явне подприємство Ру- язика и писма у марцу рушам по наших општинох видзиц ском у Керестуре нє ма сайт по руски и же там шедза особи яки стан и нагнац локални самоуправи же би почитовали захтори ше вишмеюю, або гуторя же ше нє шме бешедовац по кони. Бо их, у процивним, буду чекац кари хтори нє мали. руски. Закон о занятих у АП Войводини и єдинкох локалних Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє самоуправох у члену 47. предвидзує же Влада зоз уредбу му- вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

21. ФЕБРУАР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4. Схадзка УО Заводу за културу войводянских Руснацох

■ Нашо места 7. Шид: Зменшана општинска порция на маєток

■ Економия 10–11. Оптимални период за прикармйованє жита

■ Духовни живот 15. Почал циклус Задушних соботох

■ Култура и просвита 16–17. Пред нами 30. „Ружова заградка”

■ Дом и фамелия 19–21. Жена и хлоп як успишни тим

■ Людзе, роки, живот Наш госц: Иґор Колбас, Дюрдьовчань у Америки

■ Информатор 28–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Коцурска „Искра” ше пририхтує за предлуженє першенства

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши

Насловни бок: Жимски интермецо Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич

ПОПИС ЖИТЕЛЬСТВА Народна скупштина Републики Сербиї початком фебруара прилапела Закон о попису жительства, обисцох и квартельох зоз хторим одредзени пририхтованє, орґанизованє и реализация попису, чий термин будзе од 1. по 30. април шлїдуюцого, 2021. року. Як цо ше держава благочасово почала рихтац за тото вельке подняце, так анї ми як меншинска национална заєднїца нє шмеме трациц час. Наша насушна потреба и интерес нє лєм дознац кельо нас єст, алє же би нас було цо вецей, бо, кед ше ствари оголя до своєй сущносци, лєм численосц ґарантує очуванє и розвой єдней заєднїци. Активни приступ ґу попису, анґажованє нє лєм руских институцийох, алє и цо вецей гражданох хтори ше чувствую як Руснаци/Рускинї же би ше цо вецей наших сонароднїкох национално вияшнєли, тиж так укаже же дзбаме за тото цо зме и цо маме, а то може буц дополнююци арґумент же би нам держава тото и надалєй ґарантовала. То значи же у року пред нами нєобходне допрец до каждого припаднїка нашей заєднїци, як того свидомого так и того потераз „однародзеного”. Улога руских медийох у тей мисиї, як и вше потераз, будзе велька, алє наш досяг огранїчени пре прости факт же публика хтора их провадзи углавним уж ма розвите чувство припадносци и свидома є свойого руснацтва хторе на попису лєм треба потвердзиц. Прави кумшт зобудзиц тоту нєвидлїву часц нашей заєднїци хтора пре найрижнороднєйши причини, мотиви и обставини нє участвує у руским живоце, лєбо аж анї нє зна же го вообще єст. Ту слово о индивидуалних и интимних питаньох, та треба буц окреме осторожни. Нє обвиньовац нїкого же чом то так, алє понукнуц мотив же би ше стан пременєл. На концу, вияшньованє о особних стварох як цо националносц лєбо виросповиданє на попису шлєбодне и нєобовязне, и гоч яка виключносц лєбо наступ звисока, ту можу мац лєм контраефекти. Донєдавна, єдини бизовни способ допрец до каждого поєдинца и обисца була телевизия. Добре обдумана мотивацийна и афирмативна кампаня, споти у прайм-тайму на явних медийних сервисох були би идеални, медзитим питанє хто то, окрем найвекших заєднїцох, може плациц. Место того, сам нам ше понука скоро безгранїчни виртуални простор дружтвених мрежох, хтори попри шицких предносцох цилюю праве популацию хтора нам важна – младих. Вшелїяк, вец традиция, фитюли и пасово сукнї нє можу буц єдини адут. Руснацтво вельо ефектнєйше афирмує порученє на хторе ше здогаднєме кажди раз кед Националне швето – же нас нєшка єст вецей з факултетскима дипломами як цо було наших старих хтори ше доселєли з Горнїци. Ниа, идея. Гинто, на руским радию ишла младежска емисия нєзависней продукциї RuTeen. З нєй сом запаметал лєм тот лєгко паметлїви наслов. З дакус креативного доробку, РусИН би могол буц лайтмотив нашей националней будительней кампанї...

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

21. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК УПРАВНИ ОДБОР ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

ФИНАНСИЇ И ПРОГРАМА РОБОТИ У ПРЕШЛОРОЧНИХ РАМИКОХ На схадзки Управного одбору Завода за културу войводянских Руснацох хтора отримана стреду, 12. фебруара, прилапени одлуки о Звиту о роботи и Финасийним звиту за прешли рок, як и одлука о програми и финасийох за чечуци рок тей институциї нашей култури. Схадзку водзел предсидатель УО Заводу Миломир Шайтош, а попри членох Управного одбору присуствовали и директорка Заводу Анамария Ранкович и предсидатель Роботного цела за нєрухомосци Йовґен Мудри. Завод за културу войводянских Руснацох прешлого року у каси мал кус менєй як 8 милиони 245 тисячи динари, дзе єдна часц, коло 610 тисячи динари, була пренєшена зоз 2018. року. Покраїнска влада за порядну дїялносц Заводу уплацела 6,6 милиони динари, алє треба надпомнуц же перши прилїв средствох од покраїнских институцийох на рахунок лєгнул аж у марцу прешлого рока, цо дакус очежало порядну дїялносц. До каси Заводу було и вецей други уплати по основи конкурсох. По конкурсох чий ношитель Город Нови Сад Завод достал 248 тисячи, а од Националного совиту Руснацох 400 тисячи. Вкупно, за порядну дїялносц потрошене 3 милиони 450 тисячи динари, а за програмну дїялносц прешлого року Завод потрошел кус вецей як 3 милиони 180 тисячи динари. Ту ше визначую

друкованє Зборнїка наукових роботох, видаванє троязичней моноґрафиї хтора настала як резултат виглєдованя историї Руснацох на тих просторох. Средства зоз бужета Заводу були унапрямени и за манифестациї хтори з нагоди 100-рочнїци Руского народного просвитного дружтва були отримовани през цали прешли рок. Значни средства уложени и до проєкту пописа хорских композицийох, а тиж так и за програми сотруднїцтва, презентациї нашей култури и подобне. Кед слово о програми роботи и финансийох за чечуци рок, поведзене же у 2020. року Завод за културу войводянских Руснацох у буджету будзе мац подобну суму пенєжу як и влонї. Обчекує

ше же покраїнски институциї уплаца 6,6 милиони динари за порядну дїялносц. За информативно–документацийни програми плановане видвоїц 450 тисячи динари, за програми сотруднїцтва милион динари, а за програми презентациї на-

шей култури 1,67 милион динари. Кед ше ґу тому ище зда други трошки програмскей активносци за програмски активносци плановане потрошиц 3 442 000 динари. Члени Управного одбору на схадзки бешедовали и о Стратеґиї Заводу за период од 2020–2025. рок. Таки документ вимага „Фондация 2021”, а значни є прето же ше на основи пейцрочней програми нашого Заводу будзе додзельовац и средства за їх реализацию. Предсидатель Роботного цела Националного совиту за нєрухомосци Йовґен Мудри на схадзки представел новосци у вязи зоз будинком у Матици сербскей дзе би ше мал преселїц Завод за културу войводянских Руснацох. Як надпомнул, при концу пренамена обєкта хтори би нє бул дїловни, алє обєкт култури. Спрам того, пошвидко ше достанє и нову порцийну таблїчку по хторей би на мено нєобходних таксох требало плациц 486 394 динари, цо одлєгчанє у одношеню на першобутну таблїчку кед за такси требало дац коло 2,5 милиони (лєбо 1,8 милиони кед би ше виплацела нараз). Члени Управного одбору на схадзки достали и думанє и оцену Орґанизацийного одбору за преславу Националного швета Руснацох у Сербиї после шветочносци у Шидзе. Програма Централней преслави оценєна як успишна, и на уровню як ше обчековало. А. Паланчанин

ОДБОР ЗА ИНФОРМОВАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПЛАНУЮ ЕДУКАЦИЇ З ОБЛАСЦИ НОВИХ МЕДИЙОХ

У просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе штварток, 13. фебруара, отримана схадзка Одбору за информованє Националного совиту Руснацох, на хторей прилапени звити и плани о роботи и финансийох за прешли и за чечуци рок. Як поведзене на схадзки, у прешлим року Одбор у своїм буджету мал 100 000 динари од хторих потрошени 60 000 за купованє пейц хард диски за руски медиї и орґанизациї. Кед слово о програмней часци, з оглядом на буджетски проблеми, у прешлим року Одбор нє мал вельо активносци, алє значно допринєсол у виробку Интерного етичного кодексу Националного совиту и НВУ „Руске слово”. За тот рок члени Одбору принєсли одлуку же би од Националного совиту вимагали векши буджетни средства – 600 000 динари. Средства би ше потрошело за едукативни

4 РУСКЕ СЛОВО

преподаваня и проєкти. Члени Одбору єдногласно прилапели же би ше, кед слово о проєктох, опредзелєну суму дало за єден, лєбо два векши. Теми би були осторожно вибрани, а одношели би ше на едукативни преподаваня и роботнї за наших младих новинарох. У наиходзацим периодзе требало би найсц партнерох за реализацию тей програмней часци, алє так же би Одбор бул ношитель програми. Затераз, бешедоване о едукациї у обласци сучасних технолоґийох – правенє веб блоґох и подобне. Члени Одбору за информованє єдногласно принєсли одлуку же би ше медийним хижом хтори у приватизацийним поступку и у хторих постої програма на руским язику послало вимогу же би зачували роботни места. На таки способ би було зачуване и информованє по руски на локалним уровню. А. П. 21. ФЕБРУАР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ОКРУГЛИ СТОЛ РУСИНОХ СЛОВАЦКЕЙ

КАМПАНЯ ЗА ОЧУВАНЄ ВАЛАЛОХ Платформа русинских професийних институцийох, здруженьох гражданох и активистох Округли стол Русинох Словацкей (ОСРС), на своїм 31. зашеданю у Прешове 8. фебруара усвоєл акцийни плани за Рок русинского валалу и за кампаню пред пописом жительства хтори будзе 2021. року. Тота Платформа тиж установела Орден Адолфа Добрянского. Округли стол Русинох Словацкей ище скорей 2020. рок преглашел за Рок русинского валалу, понеже ше русинску културу найбаржей чува и отримує у малих руралних

штредкох. З тей нагоди представени лоґотип тей кампанї зоз стилизованим народним мотивом, а усвоєни и Акцийни план за витворйованє кампанї хтори представел предсидатель ОСРС Петро Штефаняк. Акция будзе промовована у русинских медийох и на дружтвених мрежох, як и у рамикох централних и локалних подїйох. На тот способ намира же би ше у явносци популаризовало русински валали, указало їх природне и културне богатство, алє источашнє и спозорело на проблеми з хторима ше тоти валали стретаю. Цо ше дотика векшини ткв. малих валалох на сиверовостоку Словацкей, їх проблеми медзи иншим и зменшане финансованє, нєдостаток роботних местох и з тим повязана и миґрация пре роботу до других реґионох, чий ефект депопулация русинского реґиону и асимилация як єй пошлїдок. На зашеданю ОСРС одредзени и координаторе за реґиони у хторих жиє русинске жительство, а хтори буду ускладзовац и орґанизовац окремни активносци у рамикох Рока русинского валалу. Понеже ше у Словацкей у 2021. року пририхтує и Попис жительства и нєрухомосцох, предсидатель ОСРС представел и акцийни план кампанї пред пописом. У платформи стої же, паралелно з активносцами коло Рока русинского валалу, у другей половки рока почню и активносци з хторима би були мотивовани людзе русинского походзеня же би ше вияшнєли за свою народносц и мацерински язик. И у тим случаю будзе хасновани простор дружтвених мрежох, буду пририхтани видео-споти, флаєри и публикациї у хторих буду презентовани Русини, їх култура, история и специфичносци, а поволанки за попис би ше мали зявиц и на билбордох. ОСРС установел и Орден Адолфа Добрянского хтори ше будзе додзельовац физичним и правним особом заслужним за розвой националного идентитету, защиту правох Русинох по медзинародних документох и подзвигованє квалитету живота Русинох у Словацкей и споза єй гранїцох. Новоустановени орден ноши мено визначного русинского будителя и политичара. Орден ма пейц шори и єден окремни шор хтори ше ноши на першох. По першираз ОСРС Орден додзелї 22. фе бруа ра 2020. ро ку на 2. Балу Русинох, хтори будзе отримани у Кошицох. Учашнїки зашеданя одлучели же Орден Адолфа Добрянского 4. шора будзе додзелєни Васильови Ябурови и Ани Кузмяковей. Орден Адолфа Добрянского 5. шора будзе додзелєни Боґданови Ґамбальови. Доц. др Василь Ябур, линґвиста, єден з кодификаторох русинского язика у Словацкей. Нєшка роби у Институту русинского язика и култури Прешовского универзитета. Мр Ана Кузмякова русинска новинарка, прекладателька и активистка. Снователь є публикациї Инфо Русин. Була и предсидателька Русинскей оброди у Словацкей, а основала и єдине рецитаторске змаганє на русинским язику на уровню цалей Словацкей под меном „Духновичов Прешов”. Мр Боґдан Ґамбаль русински активиста з Польскей. После 1989. року бул єден зоз обновительох найстаршей русинскей орґанизациї у Польскей – Рускей бурси у Ґорлицох и єй є предсидатель. При тей орґанизациї 2011. основал перши русински интернет-радио хтори ше емитовал 24 годзини на дзень – „lem.fm” коло хторого настал и информативни портал. П. М./С. С. 21. ФЕБРУАР 2020.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

МАЛИ БОРЦИ

За нєполни 23 роки новинарского стажу написал сом на тисячи тексти, алє, поправдзе, нє паметам бог зна цо з того цо сом подписал. Медзитим, єдну подїю о хторей сом вивисцовал нє можем забуц. Дом за бездомних у Футоґу хтори дїлує коло Ґеронтолоґийного центра, пред даскельома роками. Була манифестация з нагоди Медзинародного дня бездомних хтори ше означує 10. октобра. Було слунечно, алє жимно, пригодна програма и красна вистава хтору пририхтали хаснователє Дому, особи хтори пре сплєт животних обставинох нє маю свой дом, свою посцель на хтору можеш лєгнуц, и свой заглавок под главу. Алє, векшина, гоч то углавним, старши людзе, нє остали без надїї же ше цошка у їх живоце обраци на лєпше. После програми сцел сом з даєднима побешедовац, бо їх живот, як и живот тих успишних, з велькей часци одредзує тот сплєт. Шицки зме мали, углавним, исти початок, алє одлуки хтори познєйше приношиме през живот и обставини коло нас дакому одредзую драгу ґу верху, а дакому на долу. Медзи нїма була и младша жена, у штред трицетих, на караґульох з ногу у ґипсу. Шицки у Доме, и бивателє и заняти, коло нєй ше крашнє обходзели. За розлику од цимерох, вона нє сцела бешедовац за новини, пристала аж кед сом обецал же будзе без слики и мена. Нєдовирлїва и злєкнута, алє дзецински любопитлїва. – А чом тебе интересує моя приповедка? – Сцем похопиц чом бешедуєме ту, а нє даґдзе на лавочки у парку, лєбо на даєдним другим красшим месце, одвитовал сом осторожно, меркуюци же би даяке нєлапшне слово нє одогнало тоту крегку птичку. Похопел сом же бешедуєм з дзецком у целу одроснутей особи. У найкратшим, єй животна приповедка була шлїдуюца: виросла без родичох, у Дзецинским валалє. Кед закончела школу и постала полнолїтна, остала сама и без закрица над главу, без порозуменя и правого совиту у ключним периодзе одрастаня. Нє могла найсц роботу, та ше предавала. Була очайна. Сама. Празна. На концу того животного поглавя, одлучела дзвигнуц руку на себе. Руцела ше под гайзибан, алє якошик прежила. И далєй з тим дзецинским щирим поглядом и гласом, розуми же погришела, алє достала другу шансу. – Була сом сама. Нє мала сом нїкого хто ме притулї и по совитує кед требало. Тераз сом нє сама, гвари. Єй цимере бездомнїки, гоч и сами людзе схованих снох, дали єй тото цо нє до стала од других, „удомених”. Од теди сом ю нє видзел. Наздавам ше же нєшка жиє живот, кед уж нє мала дзецинство и младосц. Чом тото пишем? Бо сом и далєй под упечатком слики шесцерих дзецох охабених у зруйнованим обисцу у Новим Козяку у алибунарскей општини. Найстарше, петнацрочни хлапец, ходзи по наднїцох же би прекармел себе и младших. Гвари же им, попри очиглядного, найбаржей хибя совит и порада. Такой сом ше здогаднул предходней приповедки. Наздавам ше же, понеже ше явносц дзвигла и спомнути дзеци змесцени на сиґурне, до Дзецинского валалу, и вони достаню нову шансу. Як и велї други дзеци коло нас хтори нє шнїю лєм скорку хлєба и облєчиц ше до чогошик цеплого, алє и любов, бриґу и увагу. Нє вше шицко лєм до держави и системи. Досц ше стої и на нас. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ОТРИМАНИ СКУПШТИНИ ЗДРУЖЕНЯ ЖЕНОХ „БАЙКА” И ТУРИСТИЧНОГО ЗДРУЖЕНЯ РУСКИ КЕРЕСТУР

ЗАДОВОЛЬНИ КЕЛЬО ШЕ ПОРОБЕЛО У просторийох Месней заєднїци 12. фебруара отримани рочни Скупштини Здруженя женох „Байка”, а потим и Туристичного здруженя (ТЗ) „Руски Керестур”. Оценєте же обидва Здруженя надосц поробели, а подобни плани и за тот рок

П

о оцени предсидательки Здруженя женох „Байка” Славици Катона, и попри тим же 2019. року нє преширена їх дїялносц, та и звекшанє членства, патраци на отримани роботнї, на отримани манифестациї и на шицки други активносци, анґажованосц и робота були подзвигнути на ище висши уровень, а очиглядно же членїци „Байки”, як гварела, у гоч хторей роботи вше упартейши и одвичательнєйши. „Байка” участвовала у даскельо стаємних проєктох у валалє, як ношитель и партнер зоз другима здруженями, а то „Домашнї шпайз”, хтора виключно комерциялного типу, потим „Керестурски саям”, „Днї кере стурскей паприґи”, „Ноц музейох”. „Байка” на шицких тих манифестацийох наступала зоз предаваньом своїх власних сувенирох, або представяла традицийни єдла, а на „Керестурским сайме” и зоз роботнями старих ремеслох цо було барз интересантне младим ґенерацийом. „Байка” тиж постала стаємни сотруднїк зоз Заводом за културу войводянских Руснацох на його манифестацийох зоз викладаньом етно стола и своїх сувенирох, а участвовала на коло 20 рижних манифестацийох од валалских по медзинародни. Починаюци од Дня Руснацох хтори влонї бул у Керестуре, „Байка” була на преглашеню Епархиї, на „Кантри фестивалу”, „Дню жита” у сушедним Крущичу, и даскельо кулских манифестацийох, жени участвовали на Медзинародним дню валалских женох на покраїнским уровню, участвовали у Музею Войводини, у Калочи у Мадярскей... Мож повесц же Здруженє за осем роки своєй роботи уж постало препознатлїве у своїм дїлокругу. Финансийно „Байка” ма вше скромнєйши средства, алє як гварела Наталия Емейди задлужена за финансиї, позитивно з нїма розполагала, та од 260 000 динарох, 120 000 достати по проєктох, а гевто зоз власней роботи. ДЇЯЛНОСЦИ ТУРИСТИЧНОГО ЗДРУЖЕНЯ Туристичне здруженє „Руски Керестур” хторе составене зоз шицких валалских здруженьох вше активнєйше роби на презентациї валала як туристичней дестинациї – визначела отвераюци Скупштину предсидателька Любица Няради. – Квалитет котри ше указал у наших намаганьох вшелїяк же за промоцию нашого валалу робиме тимски и так треба робиц и надалєй. Туристичне здруженє у 2019. року орґанизовало два проєкти: „Ноц музейох” и „Медзинародни волонтерски камп”, а у тим тиж витворене сотруднїцтво зоз другима валалскима здруженями. „Ноц музейох” була други раз и барз мала добри одгук, поготов медзи домашнїм жительством, понеже ше указало же велї жителє потераз нє

6 РУСКЕ СЛОВО

мали нагоду опатриц музейну збирку. Ту була уключена и Школа, односно штредньошколци и ґимназиялци – гварела Нярадийова.

Як визначела, указатель добрей роботи вшелїяк и поволанка зоз Беоґраду дзе Туристичне здруженє було госц на „Ноци музейох”, дзе представело часточку нашей традициї численим медийом хтори то адекватно попровадзели як окремну атракцию. ПЛАНУЄ ШЕ ПРЕДСТАВИЦ И НАШУ КУХНЮ Нярадийова тиж презентовала и анґажованосц коло орґанизованя Медзинародного волонтерского кампу о хторим ше стара уж даскельо роки, и його значносц за промоцию валала и Руснацох вообще. Здуженє було домашнє и „11. дунайскей реґати” хтора ше прешлого лєта застановела и у Руским Керестуре. Вєдно з „Байку” Здруженє тиж наступело на вецей спомнутих манифестацийох, а у валалє привитало велїх госцох и туристох зоз Словениї, Горватскей. Як окреме значне Нярадийова визначела же Туристичне здруженє у новембру участвовало на III Европскей конференциї пошвеценей туризму у Новим Садзе дзе туристични потенцияли Руского Керестура представени на досц високим уровню. За наступни 2020. рок тиж предвидзени два спомнути проєкти, а у сотруднїцтве з „Байку” на инициятиву Националного совиту Руснацох, планує ше порушац валалску манифестацию за презентованє националней кухнї. Туристичне здруженє би у тим року требало вецей зробиц и на тим же би було видлївше на интернету т. є. же би му требало веб презентация и обдумана присутносц на дружтвених мрежох. На Скупштинох тих двох валалских Здруженьох присутни бул и предсидатель Совиту Месней заєднїци Владимир Олеяр, цо тиж шведочи же Месна заєднїца поряднє потримує їх активносци.■ М. Афич 21. ФЕБРУАР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

У ДЮРДЬОBЕ

ОТРИМАНА РОЧНА СКУПШТИНА ПЕНЗИОНЕРОХ Члени Месного одбору Здруженя пензионерох Дюрдьов, каждого року на швето Сретениє орґанизую рочну скупштину пензионерох, та так було и того року. Всоботу, 15. фебруара на 11 годзин, отримана Рочна скупштина на хторей поднєшени звит о роботи у прешлим року, як и плани активносцох здруженя за тот рок.

Тогорочну скупштину отворел предсидатель Здруженя Петар Раґаї котри шицких привитал, а Звит о роботи пречитала заменїца Смиляна Прокин. Пречитани и финансийни звит з 2019. року, а присутни ше мали нагоду упознац и зоз планом активносцох пензионерох у тим року, и планох уключиц цо векше число нових членох до Здруженя. У планє ожелєнїц и ушориц двор, обилїц нукашньосц будинку, як и орґанизовац и обезпечиц пензионером одход до купельох у нашей жеми. То лєм часточка планох котре тото Здруженє планує зробиц, а як гваря, ище вельо того у заплановане. По законченю официялней часци скупштини, госци и домашнї мали нагоду уживац у закуски котру пририхтали члени Здруженя, алє и музики. – Тото єдна наисце красна нагодна за пензионерох, дзе ше стретаю зоз членами других здруженьох и орґанизацийох. Маю можлївосц поприповедац зоз нїма, вичерац искуства и цо найважнєйше, дружиц ше и на хвильку забуц на шицко гевто цо старосц зоз собу приноши – гварела Милица Виславски, член здруженя. На скупштини були присутни и госци зоз Локалней самоуправи, Месней заєднїци, члени здруженьох пензионерох зоз Жаблю и Ґосподїнцох. Л. Кх.

ОПШТИНА КУЛА

У ОПШТИНИ ШИД

АКЦИЙНИ ПЛАН ЗА ОБЕЗПЕЧОВАНЄ РОБОТИ

МЕНША ПОРЦИЯ ЗА 10 ОДСТО

Локални акцийни план за обезпечованє роботи у Општини Кула, прилапени 14. фебруара на схадзки Општинскей ради. Пред тим го потримал општински Совит за обезпечованє роботи и за предвидзени мири з општинского буджету опредзелєл 15 200 000 динари. Як преноши општински портал з Локалним акцийним планом (ЛАК) за обезпечованє роботи за 2020. рок, предвидзени мири активней политики занятосци хторим циль звекшац число занятих як и з рижнима мирами потримац поднїмательох и польопривреднїкох. Так у ЛАК плановани дочасово роботни места прейґ явних роботох, фахову праксу за високообразовани особи, обуки за обезпечованє роботи и самообезпечованє роботи, потим предлуженє СЕЕД програми, потримовка при самообезпечованю роботи младим до 30 рокох и женом. До Акцийного плану уведзена и нова мира, а то потримовка поднїмательом хтори започинаю бизнис през безплатни рахунководствени услуги и правну помоц. На схадзки општинского Совиту за обезпечованє роботи шеф Канцелариї за локални економски розвой општини Кула, Милош Данилов, подробно потолковал предложени мири активней политики обезпечованя роботи хтори з векого витворени и прешлих рокох, и потолковал нову миру з хтору ше сце потримац поднїмательох. На истей схадзки предсидатель Општини Кула Дамян Милянич наглашел же попри спомнутей суми зоз општинского буджету, плановане и же би ше од Националней служби за обезпечованє роботи достало ище 1 100 000 динари за тоти потреби. М. А. 21. ФЕБРУАР 2020.

По одлуки локалней самоуправи у Шидзе, порция на маєток хтору одредзує локална самоуправа у 2020. року зменшана за 10 одсто у одношеню на 2019. рок. Тото зменшанє ше одноши на шицких порцийних хасновательох хтори по 31. децембер прешлого року вимирели порядни порцийни обовязки и длуства. З оглядом же датум кед требало виплациц першу часц порциї у тим року прешол 14. фебруара, зменшанє од 10 одсто зараховане уж у тей першей часци. Порцийни обовязнїки у тим року достаню и урядово ришенє дзе им будзе назначене кельо виноша обовязки за чечуци рок. Зоз зменшаньом порциї за 10 одсто, локална самоуправа сцела наградзиц шицких тих хтори поряднє вимирюю свойо обовязки, а то, як визначене, понад 80 вецей як обовязнїки. Медзитим, єст и тих хтори вообще нє вимирюю свойо обовязки. Потераз ше им дакус патрело „през пальци”, а як гварел Бранислав Нонкович, руководитель Локалней порцийней администрациї, вецей так нє годно. – Шицки длужнїки хтори маю длуство вецей як 200 000 динари вєдно зоз каматами, буду мушиц виплациц длуство у примушуюцим поступку по члену 92 Закона о порцийним поступку и администрациї. Кед нє зосцу виплациц длуство, будзе им наплацене у примушуюцим поступку прейґ административней забрани на плацу, а кед нє доставаю плацу, вец прейґ гипотеки на нєрухомосци, або залогу на рухомосци – наводзи Нонкович. Наш собешеднїк предлужує же длужнїки маю можлївосц вимириц длуство и прейґ такволаней репрограми длуства. То значи же ше одпише половку законскей камати, а главна часц спрам спорозуменя, будзе подзелєна на вецей часци за плаценє же би ше олєгчало каждому хто одлучи виплациц длуство. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ПРОЄКТ МИНИСТЕРСТВА ЗДРАВЯ РС И ДЗ „ВЕЛЬКО ВЛАХОВИЧ” ВЕРБАС

ЗДРАВА ЖЕНА – МОЦНА ЖЕНА” ” Реализованє заєднїцкого проєкту Министерства здравя Републики Сербиї и Дома здравя

„Велько Влахович” Вербас под назву „Здрава жена – моцна жена” почало концом прешлого року. Пред мешацом у Вербаше и дзепоєдних местох вербскей општини були орґанизовани числени здравствено-воспитни активносци з цильом же би ше промововало здрави способ живота и превенциї хоротох котри грожа женскей популациї

Я

к визначела координаторка проєкту Деяна Лаинович, котра тиж и главна шестра у Поливалентней патронажи ДЗ ,,Велько Влахович” у Вербаше, циль того проєкту – унапредзенє здравственей защити женох шицких старосних ґрупох. – Основа очуваня и унапредзованя здравя то добре запровадзена превентива здравственей защити женох. Едукуюци и мотивуюци жени же би ше старали о своїм здравю, предупредзи ше масовносц охорйованьох и зопре компликациї и пошлїдки хоротох. Наш циль же бизме були доступнєйши шицким женом у општини Вербас кед слово о здравственей защити, та прето предвидзене же би ше преподаваня и роботнї отримовало и звонка просторийох Дома здравя – гварела Лаиновичова. НА ПРЕПАТРУНОК ШЕ НЄ ЧЕКА По єй словох, на тих преподаваньох и роботньох будзе оможлївене заказованє препатрункох при ґинеколоґови у терминох котри предвидзени у рамикох того проєкту, а тото цо тиж важне то же ше нє будзе тельо чекац на препатрунок. – Жаданє нам же би ше процент од 45 одсто реґистрованих женох звекшало на найменєй 60 одсто у тим року – потолковала координаторка проєкту ,,Здрава жена – моцна жена”.

ДОБРЕ ЗНАЦ По програми орґанизованих здравствено-воспитних активносцох у вербаскей здравственей установи, шицки информациї и совити жени можу достац на число телефона 064/ 846 81 05, а так годни и заказац превентивни ґинеколоґийни препатрунки за 26. и 27. фебруар од 14 по 16 годзин.

Патронажни шестри Поливалентней служби ДЗ Наташа Павлов и Наташа Дудаш, котри активно участвую у проєкту, визначели же ше проєкт запровадзує з орґанизованьом здравствено-воспитней роботи хтора облапи роботнї и преподаваня у ґрупох, совитовалїща през индивидуалну роботу, континуовани медийни активносци, а тиж и акциї у месних заєднїцох. Їх намира провадзиц календар здравя та ше каждого мешаца орґанизує активносци у складзе зоз спомнутим.

8 РУСКЕ СЛОВО

Наташа Павлов, Деяна Лаинович и Наташа Дудаш

У тим периодзе актуални преподаваня о превенциї карциному гарлочка плоднїци и карциному першох, у януару були отримани роботнї о менталним здравю положнїцох, а у тим мешацу ше тиж орґанизує роботнї о самопрепатрунку першох. – Каждого другого штвартку отримуєме совитовалїще за жени, дзе можу присц шицки заинтересовани жени и дознац шицко цо их интересує о репродуктивним здравю, годни вимерац кревов прицисок, а тиж и опитац ше тото цо их интересує – додала Деяна. ДО ДОХТОРА МОЖ И БЕЗ КНЇЖОЧКИ У проєкту ,,Здрава жена – моцна жена”, попри шицких патронажних шестрох участвую и два дохторки зоз Диспанзеру за жени – др Ержебет Целушка Фриндик и др Вида Самарджия-Стиєпович, два ґинеколоґийни шестри и два педиятрийни шестри. Наглашене же нє важне чи жени маю здравствени кнїжочки, здравствене осиґуранє чи нє, а тиж нє важне анї чи жию на териториї општини Вербас. Активносци котри ше запровадзує треба же би шицких мотивовали же би поряднє контроловали свойо здравє. Потримовка за витворенє того проєкту обезпечена з донацийох за проєкти у рамикох ,,Другого проєкту за розвой здравства Сербиї” и додатного финансованя за його реализованє прейґ Влади Републики Сербиї, зоз средствох пожички Шветовей банки. За конєц нашо собешеднїци зоз верабского Дома здравя поручели: – Гайде, звальме бариєри котри препреченє за лєпше здравє женох у Вербаше! ■ О. Русковски 21. ФЕБРУАР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

„НАШ БАЛ” ДРУГИ ПО ШОРЕ Ище єден бал за младих, под назву „Наш бал”, отримани всоботу, 15. фебруара у Ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре. На Балу було коло 220 госцох насам-

предз зоз Руского Керестура, алє и Коцура, Дюрдьова, Нового Саду, Лалитю, Ердевику и зоз Словацкей. Попри веселих шпиванкох познатого руского „Пицикато бенду” хтори наступел у составе: Саня Дивлякович, Миронь Сивч, Михаил Рамач, Александар Човс, Янко Крайчик и Кристиян Няради, госци на Балу ше забавели и зоз змагательнима бависками як цо „Рулет танєц”, а веселей атмосфери допринєсла и богата и интересантна томбола за хтору ше остарали орґанизаторе балу – Кристиян Няради, Златко Рац, Себастиян Планчак и Звонимир Русковски. Так перша награда, лаптоп рахункар, пошла до Лалитю, бициґлу и телевизор достали госци зоз Дюрдьова, а рожень, праше и заградкова ґарнитура остали у Руским Керестуре. Того року Бал бул гуманитарного карактеру, та пенєжна помоц хтора назберана, подарована Александрови Фаркашовому з Руского Керестура. Ан. М.

ОГНЬОГАСНИ БАЛ У КОЦУРЕ

У ДЮРДЬОBЕ БУЛ ЛОВАРСКИ БАЛ

ВЕСЕЛИ И НАЩИВЕНИ

БОГАТА BЕЧЕРА И ТОМБОЛА

Добродзечне огньогасне дружтво Коцур всоботу, 15. фебруара, орґанизовало Огньогасни бал котри бул отримани у Пелетовей сали. Числени госци ше вешелєли на тим, уж традицийним балу, а окрем зоз Коцура, було госцох и з Вербасу, Руского Керестура, Нового Саду, Дюрдьова и других местох. Шицки нащивителє уживали у добрей атмосфери, смачней и богатей вечери и красним амбиєнту. За добре розположенє шицких присутних бул задлужени „Кикирики бенд”, а весела атмосфера, шпиванки и танци тирвали до позних годзинох. Орґанизаторе пририхтали и богату томболу, а дарунки даровали и числени спонзоре. Найщешлївши того вечара дому однєсли вредни награди, а главну, – телевизор, достали домашнї. О. Р.

21. ФЕБРУАР 2020.

Ловарске дружтво „Дюрдьов” уж традицийно орґанизує Ловарски бал, та так було всоботу, 15. фебруара, кед спомнути бал отримани у просторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове. – Спочатку то бул бал лєм за членох нашого Дружтва, алє зме познєйше надумали оможлївиц приход шицким гражданом котри любя друженє, музику и смачне поєсц. На тогорочним балу зме мали коло 180 госцох, зоз рижних наших местох, алє и госцох зоз иножемства зоз сушедней Румуниї. Як орґанизатор можем повесц же за нами єден барз успишни бал, а шицки госци то и потвердзели – гварел орґанизатор Владимир Остоїн. За добру атмосферу бул задлужени оркестер „Шварц и приятелє” зоз Зренянину, котри грали до рана, а госци мали нагоду уживац и у смачней вечери на котрей бул понукнути ґулаш зоз сарнї, мишане месо и колачи. Госци котри мали щесца дому з балу ше врацели з даєдну од наградох на томболи, котра того року було богата: сарня, бициґла, Карневал у Венециї за два особи, викенд на Златибору, тиж за два особи, и велї други. Л. Кх.

РУСКЕ СЛОВО

9

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ

ТЕРАЗ ЧАС ЗА ПРИКАРМЙОВАНЄ ЖИТА Польопривреднїки котри хасную уреу най попонагляю, а тоти хтори сцу прикармйовац зоз аном, тераз прави час же би поробели хемийни анализи, же би точно утвердзели кельо єст азоту у жеми и потим додали потребне количество Пише: Оля РУСКОВСКИ

П

рикармйованє жита тераз найактуалнєйша робота у польопривреди. О тим, алє и о других поєдинєчно сцох котри значни за тоту польопривредну културу, наяр кед почина ро снуц, гуторела нам дипл. инґ. аґрономиї Єлена Буила зоз Землєдїлскей задруґи ,,Клас” зоз Коцура. – Тераз оптимални час за прикармйованє жита. Єст два можлївосци, а то же би ше жито прикармело зоз уреу лєбо зоз аном, або каном. Польопривреднїки котри хасную уреу або уж прикармели жито, або най попонагляю, понеже ше уреа длужей трансформує до такей форми яку рошлїна годна хасновац – толкує Єлена. Як гвари вона, уреа муши зоз амонияковей форми прейсц до нитратней, а за тот процес потребне коло 20 днї, з тим же муши буц одредзене одношенє влаги и температури же би ше тот процес реализовал и же би уреа прешла до форми котру рошлїна похаснує. Велї парасти любя прикармйовац зоз уреу, любя ю хасновац, понеже азот у уреи найтуньши, та на тот способ рошлїни достаню потребне количество азоту, а задоволя и економски бок так же найвецей ушпорую на прикарми.

– Єдино тото перше пасмо, од 0-30 цм, задоволює зоз количеством влаги. У другим пасму, од 30-60 цм, єст 80 одсто од польского капацитету, а у трецим пасму, од 60-90 цм, ещи векши нєдостаток влаги и ту прикладнїки указую же єст од 60-70 одсто од полного польского капацитету. По єй словох, кед бешеда о количестве азота котри треба додац, Н-мин методи указую барз розлични резултати. – Нє можлїве ґенерализовац, понеже прикладнїки указую же треба од 30 по 130 килограми азоту по гектаре на парцелох. На таН-МИН МЕТОДА УКАЖЕ ким вельким одступаню єдноставно нє мож КЕЛЬО ТРЕБА АЗОТУ дац даяке обще препорученє – визначела Єлена Буила Єлена. – За парастох котри сцу жито прикармйовац зоз аном, Як гвари, парасти дакеди заобиходза анализу жеми, а тераз прави час же би зробели хемийни анализи по Н- главна причина тому цена анализи. Алє, аґрономи сомин методи, же би точно утвердзели кельо єст азоту у витую же потребне зробиц анализу каждей парцели. жеми и потим додали количество котре по анализи по- Заш лєм, фаховцох тераз баржей бриґує нєдо статок требне. Н-мин метода ше роби у трох пасмох, и у ка- влаги, винїмково мале количе ство води у другим и треждим пасму ше одредзує количество азоту, а автоматски цим пасму, як цо их бриґує нєдо статок азоту. ше анализує и влажносц прикладнїкох – гвари Буилова. – Кед парасти сцу робиц ана лизу, потребне ю зроТого року, фахово служби на териториї Войводини биц так же би ше прикармйованє окончова ло 7–10 днї констатовали же пре барз сушну єшень и сушну жиму, по сле до статих ре зултатох, лєбо ана лизу тельо скоокрем азоту (кед нє спаднє до статочне количе ство рей зробиц. Кед ше барз вчас зроби Н-мин метода, и тедижджу), уж єст проблем, а и будзе проблем зоз сушу. ди ше траци на ефикасносци. Мой совит и препорученє

10 РУСКЕ СЛОВО

21. ФЕБРУАР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

шицким парастом най обовязно поробя ана лизу – визначела Буилова.

У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ПРЕПОДАВАНЯ ЗА НЄЗАНЯТИХ

РОБИЦ КЕД ПОХМАРЕНЕ, АЛЄ НЄ ПО ВИТРУ

ПОТРИМОВКА ЗА ВЛАСНИ БИЗНИС

Тиж надпомла, гоч є, як гвари, прешвечена же парасти то знаю, же барз значне же би ше прикармйованє жита окончовало по похмареней хвилї, алє нє и по витре, прето же прикарма теди пойдзе нє там дзе би требало, алє дзе ю витор однєше. За шицки тоти роботи котри ше окончує, потребне же би жем на полю була суха або змарзнута, же би трактор з колєсами нє витаргал жито. – У тей хвильки, пре красну хвилю и благу жиму, мож повесц же жито добре випатра. За розлику од прешлого року, кед жита вошли до жими нєвибокорени, тот рок затераз вельо лєпше випатра. Фаза у котрей ше тераз находзи жито то фаза 23-25 BBCH скали, 4-5 стеблочка. Пре цеплу хвилю, гвари Єлена, почали и чкодлївци, та так треба тровиц миши, контроловац чи єст рошлїнски вши, алє тиж контроловац и присуство ардзи и хоротох котрих тераз єст у барз малих количествох, та тераз, нє потребне реаґовац, лєм провадзиц. – Ми у ЗЗ ,,Клас” ше барз операме на Польопривредну фахову службу Вербас, котра повязана зоз Проґнозну и Звитодавнима службами Войводини. З вербаску Службу наисце маме добре сотруднїцтво – щира Буилова.

По єй словох, у Задруґи им ше удало у оптималним чаше пошац жито, жито крашнє зишло, уєдначено сходзело, фини склоп, ма ґузел бокореня, шицко ше крашнє одвива. Жито крашнє випатра, здраве є, лєм тота суша шицких кус турбалує. Лєпше би було кед би було кус жимнєйше, хороти би мировали, коровча би нє рушали, алє, як гвари наша собешеднїца – нє треба ше старац напредок, скорей часу. – Ґенерално, маме з чим буц задовольни. У одношеню на предходни пар роки, тот рок затераз крашнє випатра, а наздаваме ше и доброму прино су и добрей цени – оптимистично закончела приповедку аґроном Єлена Буила.■ 21. ФЕБРУАР 2020.

Национална служба за обезпечованє роботи, Филияла у Сримскей Митровици, през два днї у Шидзе отримала фахово преподаваня за 40 нєзаняти особи, же би ше их на тот способ порихтало войсц до власного бизнису. Перши дзень викладала Мария Аничич, а други дзень Наташа Цвєткович зоз НСЗ. Слово о проєкту НСЗ „Драга ґу успишному поднїмаМарица Бранкович тельству” односно, витворенє самозанятосци. Оосби хтори слухали дводньово викладаня достали сертификати, хтори предусловиє же би могли конкуровац за средства НСЗ за порушованє власного бизнису. – Нєзанятих упознаваме о шицких поступкох хтори потребни кед слово о порушованю власней роботи, односно поднїмательства. Вони найчастейше порушую козметичарски и фризерски роботнї и Владимир Хорват аґенциї за кнїжководительни або консалтинґ услуги. Нє значи же шицки хтори слухали викладаня такой буду конкуровац на першим конкурсу за средства хтори пошвидко будзе розписани, алє док буду порихтани – гвари Наташа Цвєткович зоз НСЗ у Сримскей Митровици. Спомнута служба будзе потримовка кандидатом у настуним року, и у тим периодзе нєзаняти можу раховац на фахову помоц. За порушованє власного бизнису важне мац добру идею, цо значи хтору то роботу ше жада порушац, направиц добри бизнис план и найважнєйше чи, и кельо тота робота принєше принєше економского хасну. На фаховим преподаваню єст и практична часц хтору нєзаняти треба же би звладали, а то як написац бизнис план, так же после нє муша дакого плациц же би им го направел. Фахово преподаваня ше запровадзує у шицких седем филиялох НСЗ на подручу Срима. Медзи нєзанятима и Марица Бранкович зоз Шиду хтора нам гварела же ше шейсц роки находзи на евиденциї нєзанятих. – Потераз сом нє нашла роботу и наздавам ше же дацо пременїм после фахових преподаваньох и же пробуєм дацо сама зробиц. Прето сом дзечнє прилапела тоти преподаваня як нови крочай у обезпечованю роботи – Марица Бранкович. Подобно роздумує и Владимир Хорват зоз Шиду, хтори тиж потераз нє нашол роботу и наздава ше же поруша власни бизнис. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У БЕРКАСОВЕ ОТРИМАНА ЮВИЛЕЙНА 20. „СРИМСКА ВИНИЯДА”

ОЦЕНЄТИ 56 ВИНА При билих винох перше место достала пиньвица „Илич Ниємчевич” зоз Бикичу, при червених винох перше место освоєл Марко Жеравица зоз Шиду, а у катеґориї розе винох першу награду освоєла „Мала пиньвица Стаменкович” зоз Печинцох

З

нагоди Святого Трифуна, защитнїка винїцох и винїцарох, у Беркасове отримана традицийна манифестация „Сримска винияда” хтора була и ювилейна, бо є отримана по двацецпияти раз. Фахова комисия у хторей були професор доктор Слободан Йович, др Александар Петрович и дипломовани инженєр Слободан Шапоня, того року оценєла 56 вина, 28 били, 22 червени и шейсц розе вина. При билих винох перше место достала пиньвица „Илич Ниємчевич” зоз Бикичу зоз 18,30 бодами, друге место завжал Андєлко Прокопец зоз Бапскей (Република Горватска), хтори мал 18,20 боди, а треце Дьордє Вркатич зоз Беркасова – 18,06 боди. Кед слово о червених винох, перше место освоєл Марко Жеравица зоз Шиду (18,20 боди), друге Предраґ Митрович зоз Беркасова (17,90 боди), а треце место завжал Владимир Корач зоз Шиду, з освоєнима 17,70 бодами. У катеґориї розе винох додзелєна лєм перша награда, а освоєла ю „Мала пиньвица Стаменкович” зоз Печинцох (17,53 боди). СЕЛЕКЦИЯ ЛЄМ ЗА БЕРКАСОВЧАНЬОХ Орґанизаторе тиж преглашую побиднїкох у шицких трох катеґорийох, кед слово о продуковательох вина лєм з Беркасова. Найлєпше биле вино мал Милош Коїч, червене Бранко Дошич, а розе Биляна Митрович. Шицких учашнїкох и госцох привитал Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид. Марко Жеравица, хтори мал найлєпше червене вино гварел же прешлорочне вино було лєпшого квалитету як лоньского року, бо грозно мало вецей сладосци. – У винїцарстве сом ище од 1958. року и у тей хвильки мам винїцу над Ґибарцом, при Шидзе, коло тисяч

12 РУСКЕ СЛОВО

чокоти. Длуго продукуєм вина, а остатнї три роки приходзим на „Винияду” на змаганє и ниа, достал сом и першу награду – задовольно гвари Жеравица. БУЛО ВИНЇЦАРОХ З ЦАЛОГО РЕҐИОНУ И того року винїцаре, окрем зоз општини Шид, принєсли вино и зоз других местох Сербиї, алє и зоз Републики Горватскей, Босни и Герцеґовини, та аж и зоз Словениї и то зоз Марибору. Тогорочни кум винияди бул Воїслав Кулачанин. Гоч на спомнуте швето нє була красна хвиля, випочитовани обичай нащивиц винїци у кума, манифестациї зоз символичним орезованьом виновей лози и обрядом пошвецаня винїци. Орґанизаторе винияди були Месна заєднїца Беркасово, Здруженє винїцарох „Деспотовац”, Здруженє женох „Жридло” з помоцу општини Шид и Туристичней орґанизациї у Шидзе. Преглашенє побиднїкох отриманє у ресторану „Далас” при смачней вечери, добрим напою и томболи, а шицких забавял тамбурови оркестер „Тайна” зоз Руми.■ Вл. Дїтко 21. ФЕБРУАР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ЖИМСКА ШКОЛА ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ ПРИ КОНЦУ

ХАСНОВИТИ ПРЕПОДАВАНЯ И СОВИТИ Подприємство „Аґрохома” з Руского Керестура пред точно дзешец роками зоз викладанями за польопривреднїкох почали скромно, у Доме пензионерох, хтори з часом преросли до векшого стретнуца, а шицко у рамикох Жимскей школи. Того року презентациї почали 20. януара, а остатня презентация запланована за пияток, 21. фебруара, на 11 годзин у Ресторану „Червена ружа”

С

войо продукти представели велї компаниї, алє и фаховци заняти у польопривредних службох. Викладаня рижнородни, заступенши польодїлски култури, їх нашеня, защита и прикарма. Же таки едукативни школи потребни валалу и польопривреднїком, потвердзели и присутни, та и коментар викладачох хтори гварели же керестурска „публика” найсконцентрованша на тото о чим ше виклада, но заж лєм найчастейша заувага присутних була же фахово викладаче часто лєм промовую продукти своєй компаниї.

НА ШОРЕ МЕХАНЇЗАЦИЯ За конєц Жимскей школи, оставаю ище стретнуца зоз компаниями хтори по першираз нащивя Керестур. Представя свою палету пестицидох, нашеньох кукурици, сої, слунечнїку, як и польопривредну механїзацию, хтора адекватна и за заградково рошлїни, и за овоцнїки.

– Потераз було досц людзох и видзи ше ми же су „жадни” знаньох, а достали зме аж и похвалу же наша публика найкултурнєйша. Роздумовали зме чи єст потреби орґанизовац тельо викладаня, чи ше людзе можебуц нє засицели, алє видзи ше нам же з оглядом на тото же як у польопривреди швидко приходзи до иновацийох, думам же ше нам шицким тоти преподаваня здаю. Парасти би ше требали информовац през таки преподаваня, бо ми у нашим подприємстве нє маме часу каждому окреме толковац дацо цо им нєясне. Тиж єден проблем же млади менєй ходза на тоти преподаваня, цо думам же погришне, бо и попри тим же на интернету єст надосц информациї, иншаке то кед ше ма нагоду поприповедац зоз искуснима и фаховима людзми, та и поставиц питаня – приповеда аґроном Славко Малацко спред подприємства „Аґрохома”.

У ФОКУСУ ПОЛЬОДЇЛСКИ КУЛТУРИ За мешац днї Жимскей школи хтори орґанизовало подприємство „Аґрохома”, викладаче ше базовали на 21. ФЕБРУАР 2020.

польодїлских културох, а заградково култури були препущени Здруженю паприґарох „Капсикум анум”, хтори свойо презентациї тиж орґанизовали у рамикох Жимскей школи. Фокус у преподаваньох бул на култури хтори нєодлуга приходза, а то жито хторе треба прикармиц и защициц, потим шатва кукурици, сої, слунечнїку, алє було бешеди и о польопривредней механїзациї, о пестицидох – фунґицидох и гербицидох.

ОГЛЯД КУКУРИЦИ Прешлого року, по дригираз, подприємство „Аґрохома” направело огляд кукурици же би видзели резултати приносу. – Предложел сом же бизме директно прешли до продукциї, кукурицу зме зашали на одвитуюцей парцели, одробели аґротехнїчни мири, и на концу подцагли смужку же бизме видзели чи резултати таки як цо представнїки компанийох твердза. Указало ше же тот огляд бул аж и реґионални, бо нащивительох було и зоз Сивцу, Червинки, Зомбора, хтори нам познєйше подзековали же зме орґанизовали таки огляд, хтори плануєме одробиц и того року – толкує аґроном Малацко. ■ Ан. Медєши

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ У МАНАСТИРЕ ИСУСОВИХ МАЛИХ ШЕСТРОХ

ШЕСТРА КРИСТИНА ПРЕСЛАВЕЛА 99. РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ У манастире Исусових малих ше строх у Руским Кере стуре, внєдзелю, 16. фебруара мала шестра Кристина Пруфер, преславела свой 99. родзени дзень, хтори пада 21. фебруара. Преславела го зоз шицкима цо ю любя и почитую у тим нашим валалє дзе є на служеню уж 46 роки. З тей нагоди у їх манастирскей каплїци на Циґлашоре, благодарну Службу Божу за ню служел парох керестурски о. Михайло Малацко. Велї шестри и вирни пришли єй повинчовац и велї вирни. Мед зи шестрами Служебнїцами була и найстарша шестра Йосафата Монарова хтора тиж нєдавно пре славела 90. родзени дзень. Ше стра Кристина, родом зоз Швайцарскей, а тераз у керстурским манастире

ш. Кристина и ш. Йосафата сиґурно медзи найстаршима жителями Керестура

жиє зоз ш. Мартину хтора ше о нєй стара. И за єй родзени дзень за шицких присутних пририхтали почасценє. Шестра Кристина им подзековала зоз єдну шпиванку, а позната є по своїм прекрасним гласу хтори ю ище вше служи. М. А.

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ПРИ КОНЦУ ПОШВЕЦАНЄ ОБИСЦОХ Концом тижня сримскомитровицки парох о. Владислав Варґа закончує пошвецанє обисцох у Митровици и околних местох. У Митровици пошвецени 290 обисца, у Латярку 56, а вец паноцец обишол и обисца у Старей Бинґули, Чалми, Ердевику, Ярку, Врднику, Ириґу, Прхове, Руми, Шашинцох, так же остало ище место Шулям. Того року ше першираз за пошвецанє приявели и фамелиї у Мартинцох, Лежимире и Радинцох, та вєдно паноцец пошвецел вецей як 350 фамелиї. Як паноцец спомнул, то и єдина нагода у року кед ше стрета зоз своїма парохиянами, кед з нїма бешедує, радзи их, дакеди и поцеши, упознава нови фамелиї... Часто ше укаже же то и помоц, бо у тим краю єст надосц нєвинчани пари, а дзеци нє покре сцени. Того року ше рихта и Першу причасц за коло 15 дзеци у тей парохиї. Н. Пелич

14 РУСКЕ СЛОВО

21. ФЕБРУАР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

ПОЧАЛ ЦИКЛУС ЗА ДУШНИХ СОБОТОХ

ЗАЄДНЇЦКА МОЛИТВА ЗА ПОКОЙНИХ Модлїц ше за живих и покойних, єдно зоз Седем дїлох милосердия до души ближнього хтори препоручує и наша грекокатолїцка Церква. Прешлей соботи, 15. фебруара у парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре хтора ше ровна по григориянским календаре, була перша Задушна собота, а у шицких других парохийох нашей епархиї дзе ше швета означую по юлиянским календаре, пре календарску розлику, того-

рочни циклус Задушних соботох почнє 22. фебруара. На Задушну соботу у катедралней церкви св. оца Миколая була Служба Божа зоз Панахиду за шицких покойних записаних до окремней „грамоталней” кнїжки, хторих дали записац їх фамелиї. Службу служели парох о. Михайло Малацко, капелан о. Владимир Медєши и о. Владимир Мудри зоз Винковцох. Пред тим вечар служени и Парастас хтори ше

На першу Задушну соботу у керестурскей парохиялней церкви

служи пред першу и остатню Задушну соботу. Циклус Задушних соботох подрозумює пейц соботи кед ше наша Церква прейґ окремних Литурґийох модлї за своїх покойних. Вязани є за швето Пасхи, та перша Задушна вше пред початком Велького посту. Шлїдуюци три Задушни соботи у керестурскей парохиї буду перши три соботи у марцу, а у других парохийох вше тидзень познєйше. Остатня 5. Задушна собота будзе 30. мая одн. 6. юния, тидзень пред Нєдзелю шицких святих. На тоту нєдзелю у керестурскей парохиї ше циклус Задушних соботох закончує зоз заєднїцку панахиду на теметове за шицких покойних, док у других наших парохийох єст и специфичносци вязани за заєднїцки молитви за покойних з виходом на теметов. М. А.

У СРИМЕ НА СТРЕТЕНИЄ

ПОШВЕЦЕНИ ШВИЧКИ Понеже у сримскомитровицкей парохиї оддавна обичай пошвецац швички на вельке швето Стретениє, вирни и з тей нагоди у вельким чишлє принєсли вецей як 60 швички рижних велькосцох и фарбох, хтори после пошвецаня однєслидо своїх обисцох. Пошвецени швички Сримци хасную у рижних нагодох, найчастейше при пошвецаню обисцох, у молитви, и при умартих. – Швичка то обовязка и шветло котре нам дате на кресценю же би зме шведочели свою виру у каждим чаше свойого живота, з добрима дїлами и християнским животом – гварел парох сримско митровицки, о. Владислав Варґа. Н. П. 21. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ТРИЦЕТИ, ЮВИЛЕЙНИ ФЕСТИВАЛ НОВЕЙ РУСКЕЙ НАРОДНЕЙ ШПИВАНКИ „РУЖОВА ЗАГРАДКА” У СТУДИЮ „М” У НОВИМ САДЗЕ

КОНЦЕПЦИЯ ИСТА, А НА МЛА ДИХ ШВЕТ ОСТАВА

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Тогорочни трицети, ювилейни Фестивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка” будзе отримани 1. марца у новосадским Студию „М” под мотом „На младих швет остава”, бо ше сце указац кельо нєшка маме младих людзох у музики, котрих публика ище вше нє позна. У скарбнїци „Ружовей заградки” останє вецей як 400 нови композициї

П

ред Фестивалом, док Руска редакция Радио Нового Саду вредно пририхтує тот ювилейни, 30. Фестивал „Ружову заградку”, хтори уж здобул статус познатого и популарного, нє лєм при Руснацох алє и ширше на Войводянских просторох, бешедуєме зоз помоцнїцу главного и одвичательного редактора Трецей програми РТВ и предсидательку Орґанизацийного одбору Фестивала Златицу Няради и продуцентку РТВ и того Фестивала Ґоранка Єднак Максимович. – Трицета по шоре „Ружова заградка” на хтору зме окреме горди, бо кед ше починало пред трицец роками як з рубрику у єдней емисиї, нїґда зме нє роздумовали, ми заняти у Рускей редакциї Радио Нового Саду, же то потирва телї роки. Же би то тирвало 30 роки потребни вельки труд, велька робота, вельки ентузиязем и любов ґу тому. Ми то нє робиме за свою славу, алє же би Руснацом цошка остало. Зоз тогорочну „Ружову заградку” нам останє 402 композициї. Велька то робота, бо зме у тим три мешаци, остатнї мешац найвецей, алє треба сцец, и треба шмец, и треба похопиц єдну ствар – же нєшка людзе дакус опущени. Нє маме ми сто композиторох котри буду компоновац шпиванки, а

16 РУСКЕ СЛОВО

нє маме анї текстописательох. Ми треба же бизме були горди на наших руских композиторох котрих маме, а з каждим роком маме и вше вецей Словацох и вше вецей Сербох цо компоную у духу нашей народней шпиванки. Концепция Фе стивала ше нє меняла, бо є добра. Починаме зоз виставу, на 20 годзин почина Фе стивал на котрим буду виведзени 14 нови композициї у народним духу, буду два орке стри на бини, Вельки и Народни орке стер .Будзе пауза за гласанє и того року буду гласац лєм присутни у Студию „М”. Потим ушлїдзи ревиялна часц хтора будзе пошвецена 30 роком „Ружовей заградки”. Комисия вибрала 14 шпиванки у ревиялней часци хтори буду виведзени на иншаки спо соб зоз новима аранжманами у забавним духу. И буду их шпивац шпиваче котри их нє шпивали на Фе стивалє. А будзе их провадзиц Забавни орке стер и то треци орке стер на тим Фе стивалє – гварела Златица Няради. ВИСОКИ ПРОДУКЦИЙНИ УРОВЕНЬ Зоз продукцийного боку о наиходзацим Фе стивалу продуцентка Ґоранка Єднак Максимович гвари: 21. ФЕБРУАР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

– Фестивал „Ружова заградка” РТВ орґанизує ше по шицких стандардох хтори ше нєшка применюю у орґанизациї и продукциї єдного такого Фестивалу. То Фестивал хтори жридлово рушел зоз РТВ и можеме повесц же го реализуєме на способ и по процедурох хтори ше применюю и у других явних сервисох у Европи и на тот способ пробуєме буц у цеку з часом и нашим слухачом, котри провадза фестивалски змисти, даваме найлєпши квалитет. Искуство слуханя у продукцийским смислу важне, бо робиме шицко же би тот звук бул наисце одлични. Кед слухаце на живо музику на радию, а то нє так часто, то цошка цо вам може оможлївиц явни сервис. А вец ище кед слухаце музку хтора ше грає и на язику националней меншини, на таки способ потримуєце и му-

дих швет остава”, бо сцеме указац кельо маме младих людзох котрих публика ище нє позна зоз наших местох, а за нїх знаю лєм тоти хтори зоз того места. А каждому младому чловекови кед го приведзеш до Нового Саду, кед вон зоз професийним оркестром або тамбуровим оркестром войдзе до студия, кед видза як ше знїма шпиванку и кед видзе на ЦД, у шлїдуюцим року кед го волаш, без роздумованя пристава наступиц на Фестивалу, бо таке дацо индзей нє можу дожиц – гварела Нярадийова. РОБИ ШЕ ВОЛОНТЕРСКИ, АЛЄ З ДЗЕКУ – Цо ше дотика гевтих других продукцийних сеґментох, як цо то радийске и телевизийне прено шенє,

– Нєсподзиванє Фестивала того року же будзе єдна вименка. На уходзе до Студия „М” достанєце гласацки лїсток зоз назву шпиванки и хто ю виведзе, а под шифру яка сцигла на конкурс „Ружовей заградки”. Нє будзе ше знац хто композитор, хто текстописатель и хто розписал аранжман. На ЦД видзе зоз шицкима подписами, алє його ше подзелї после Фестивала. Под шифру видзе и у тижньовнїку „Руске слово” – Златица Няради зичну традицию тей националней заєднїци и то шицко на живо зоз двома оркестрами зоз интерпретаторами и инструменталистами, маце цошка цо раритет, окреме у тей часци Европи и ми зоз пиху зоз РТВ визначуєме тот Фестивал новей рускей народней шпиванки „Ружову заградку” як фестивал хтори реализовани у продукцийним смислу на барз високим уровню – визначела Єднак Максимович.

бо ТВ нам помага же би цо вецей люд зох и у ви зуалним смислу вид зело и дожило тот Фе стивал, хто ри отворени за шицких люд зох и ми их з тей на годи по волуєме же би у цо векшим чишлє були вєдно з нами у Студию „М” на дзень отримованя Фе сти ва ла, бо то додатна вредносц хтору промовуєме зоз хто ру промовуєме розлично сци у традициї и култу ри наци оналней меншини цо у тим случаю руска и, на тот

– Кед слухаце музику хтору ше грає на язику националней меншини, на таки способ потримуєце и музичну традицию тей националней заєднїци и то шицко на живо зоз двома оркестрами, зоз интерпретаторами и инструменталистами, маце цошка цо раритет, окреме у тей часци Европи и ми зоз пиху зоз РТВ визначуєме тот Фестивал як фестивал хтори реализовани у продукцийним смислу на барз високим уровню – Ґоранка Єднак Максимович – Ми подзековни РТВ же робиме у єдней установи хтора професийно роби свою роботу. Маме професийни оркестер, професийни студио дзе ше знїма, професийну салу за директне преношенє и чкода би було кед би тот Фестивал нє бул таки яки є. Найлєгчейше критиковац, алє мушиме буц добронамирни у тей критики. Єдного композитора нагнац най компонує и, гоч и конкурс розписани, нє мож, нєпреривно ше вола и глєда, и нагваря, а вец уж будзе. Тогорочна „Ружова заградка” под мотом „На мла-

КУРИОЗИТЕТИ ФЕСТИВАЛА Найвецей композициї за тот Фестивал викомпоновали Агнета Тимко Мудри и Ондрей Маґловски, найвецей тексти за композициї написали Мирослава Даждиу и Дюра Латяк, найвецей аранжмани розписал Юлиян Рамач Чамо, а найвецей раз на „Ружовей заградки” наступел Йовґен Надь. 21. ФЕБРУАР 2020.

спо соб верим же чуваме мултикултурну Во й води ну. Зоз 30. ювилейну „Ружову заградку” буд земе мац и продукцию вецей як 400 ориґинални, нови, народни шпиванки у духу рускей народней шпиванки То наи сце вельки успих патраци з продукцийного бо ку, а вшелїяк и зоз програмного боку – гварела Єднак Максимовичова. – Тот Фе стивал єдини Фе стивал РТВ и вони го дзечнє финансую. Уж шицки знаю у РТВ же по стої „Ружова заградка, а кед зме пораховали же кельо людзе анґажовани на тим Фе стивалу пришли зме до числа 300. Два орке стри, сцена, знїмателє, шпиваче, ґрупи, итд. Мнє найважнєйше же екипа дзечнє тото роби, бо то нїкому нє у опису наших роботних ме стох, ми то робиме зато же то сцеме, волонтерски. Коло нашей роботи робиме и тот Фе стивал и шицким сом подзековна. Окреме сом подзековна нашим спонзором, бо им цошка значи тота „Ружова заградка”. И дзекуєм шицким патрачом цо приходза до Студия „М”, бо сала вше полна – гварела Нярадийова. ■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРИРИХТОВАНЯ ЗА 52. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ „ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ”

ПЛАНУЄ ШЕ И НОВИ ЗМИСТИ Орґанизатор Драмского мемориялу „Петро Ризнич Дядя” обвисцує же 52. Фестивал будзе отримани од 27. марца по 5. април. Тиж поволал нашо КУД-и же би представи за участвованє на Мемориялу приявели по 20. фебруар. Прето по заключенє наших новинох ище нє знаме яке одволанє и кельо ше представи приявело, гоч напредок мож знац же, нажаль, остатнї роки театрална продукция у наших местох досц замарла. О пририхтованю тогорочного Драмского мемориялу дознаваме и од о. д. директора Владимира Надя, хтори наявює и нови/стари змисти у фестивалских дньох. По його словох, як будзе випатрац Мемориял насампредз завиши од тогорочней драмскей продукциї по наших местох. – Ми приблїжно обдумали концепцию Меморияла, а о тим ище ма буц и схадзка Орґанизацийного одбору, док ше увидзи кельо ше представи приявело на нашу поволанку. Но, за Мемориял як зме плановали, першого викенду, пияток було би отверанє, праве на Шветови дзень театра, та и ми превежнєме окремну посланїцу хтора ше за тото пририхтує. Так увидзиме кадзи идзе театрална уметносц у швеце и дзе ту нашо место як єдней орґанизованей националней заєднїци на тих просторох чи у ширшим контексту итд. Єст там велї глїбоки ствари зоз хторих нам треба учиц и хтори нам вше можу дац порив и инспирацию за дальшу роботу у театре – потолковал Надь, та предлужел. – През днї викенду би були представи за старших, док през тидзень у пополадньовим термину дзецин-

ски представи. Нове того року будзе же у вечарших терминох през тидзень сцеме обновиц праксу зоз осемдзешатих рокох, а то явне слуханє радио-драмох на руским язику. О тим зме уж посцигли догварку за сотруднїцтво зоз Явним медийским сервисом РТВ, а дзекуюци потримовки Рускей редакциї. Слуханє радио-драмох будзе орґанизоване у просторе Клубу 10, за публику школярох керестурскей Ґимназиї, алє и шицких других заинтересованих. Уж зме вибрали и котри би то були радио-драми зняти у нашей Рускей редакциї Радио Нового Саду, та ше наздаваме же ше тоту идею годно и витвориц – гварел Надь. М. А.

ДЗЕЦИНСКА ДРАМСКА СЕКЦИЯ КУД „ЖАТВА”

РИХТАЮ ЗАБАВУ ЗА МЕМОРИЯЛ Члени Дзецинскей драмскей секциї Културно-уметнїцкого дружтва „Жатва” зоз Коцура робя на пририхтованю представи „Страшидла, нє зашмеюйце ме” зоз котру наступя на наиходзацим Мемориялу у Руским Керестуре.

18 РУСКЕ СЛОВО

Представу режира Марина Тодич, котра зробела и драматизацию. – Кнїжку „Страшидла, бубуши и шарканї”, по котрей настала тота представа, написала Даниєла Тамаш. Вона ми и дала текст же бим го драматизовала, понеже тота кнїжка ище нє вишла, виходзи того року – гвари Марина, школярка стреднєй школи и активни член КУД „Жатва”. У представи участвую члени Дзецинскей драмскей секциї Сара Горняк, Денис Шанта, Мая Ґайдош, Теодора Ґайдош, Алексей Медєши и Силвия Маґоч. Як гвари Марина, дзеци ше рихтаю, озбильно и вредно робя, а проби отримую каждого викенду у Велькей сали Дома култури. Коло костимох и даяких дробнїцох ше ище шицки вєдно радза, а коло сценоґрафиї им помогнє и сама авторка Тамашова. Плановане же би початком шлїдуюцого мешаца була и премиєра представи у Коцуре пред домашню публику, пред одходом на Мемориял. O. Р. 21. ФЕБРУАР 2020.

РОК XIX ЧИСЛО 2 Число ушорела: Мартица ТАМАШ

ЖЕНА И ХЛОП – УСПИШНИ ТИМ

ВЄДНО И РОВНОПРАВНО НА РОБОТИ, КОЛО ДЗЕЦОХ И У ОБИСЦУ Єст приклади же живот опрез стратеґийних документох и же хлоп и жена можу буц ровноправни, и на роботи и дома, и же можу вєдно и тимски подзелїц свойо обовязки у обисцу и коло дзецох, хтори углавним важа як женска робота аташа Павлов зоз Вербасу, (народзена Чизмар з Руского Керестура), закончела Високу здравствену Н школу фахових студийох у Беоґрадзе – напрям Фахова медицинска шестра – бабица и роби у Доме здравя „Велько Влахович” у Вербаше у Служби Поливалентней патронажи, як патронажна шестра. Роби теренску часц у хторей обиходзи жени цо вишли зоз породзилїща и їх беби, обиходзи и дакус старши дзеци (4–мешачни беби и беби кед наполня рок), як и старшу популацию хтора хорує од хронїчних хоротох (нє лїчи их, алє водзи здравствено-воспитну розгварку). Отримує преподаваня у школох на теми хтори того мешаца на шоре по Календаре здравя. Водзи и школу за ваготни жени, хтора ше отримує кажди мешац (єст пейц заняти и меняю ше як едукаторе зоз кажду ґрупу). Того року Министерство здравя одобрело ДЗ у Вербаше проєкт „Здрава жена – моцна жена”, у хторим участвую тиж так шицки пейц едукаторки. Отримує преподаваня, совитованя и роботнї, алє звонка роботного часу.

Наташа и Иґор Павлов Лука, Анастасиа, Коста и Марко

21. ФЕБРУАР 2020.

Зоз супругом Иґором, хтори роби як Фахови медицински радиолоґ и у Общим шпиталю у Вербаше, маю штверо дзеци. Найстарши син Лука (2001) школяр на Природно-математичним напряму Ґимназиї „Жарко Зренянин” у Вербаше. Младши Марко (2004) школяр Напряму за окреме талантовани дзеци у обласци математики и информатики у Ґимназиї „Велько Петрович” у Зомборе. Двойо наймладши, Коста (2016) ходзи до оводи и Анастасиа (2018) чека место у оводи. – Вше сом любела дзеци. Кед нам ше народзели перши двойо, думала сом же то – тото. Мали зме кредит за квартель, я робела по зменох у Швидкей помоци, супруг тиж так. Вец зме ше одлучели студирац. Обидвойо зме закончели Високу здравствену школу, дипломовали зме на час, у предвидзеним термину и вец мнє премесцели до Патронажней служби. Ту мам лєгчейшу роботу, кредит зме одплацели и порадзели зме ше за ище єдно дзецко, а вец ище єдно, же би тото нє росло саме при братох леґиньох. Кажда мац, чи ма єдно а чи вецей дзеци, ма обовязки коло нїх, без огляду на їх возрост. Алє шицко ше посцигує кед вєдно робиме и сотрудзуєме. Вельки хлапци маю обовязки попораїц свою хижу и причувац малих, док супруг и я кончиме коло єдзеня и других обовязкох – гутори Наташа Павлов. Понеже єй родичи у Керестуре, а швекра у Червинки, углавним ше сами орґанизую, алє кед ґод им треба помоц – вони ту. – Робим дополадня, або пополадню, мам пол дня покончиц тото цо ше муши. У нас робота нє подзелєна на хлопску и женску, кажде роби тото цо замеркує же треба. Дзеци ше складаю, без огляду на векшу розлику у рокох. Любя буц вєдно, дакеди ше и поукладаю спац. Кед Марко путує до Зомбора, обовязно ше го випровадза и маха му ше з облака док го видно, а так ше го и дочекує. Часу за себе будземе мац док повирастаю и тоти мали. Ми барз жадали дзеци и барз уживаме у нїх и шицок час хтори маме препровадзуєме з нїма и коло нїх. Од дзецинства сом жадала буц медицинска шестра и тото жаданє ми ше и витворело. Любим свою роботу, алє волїм же сом мац и думам же за фамелию єднак важни и одвичательни обидвойо родичи – гутори Наташа Павлов.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ЗАГРОЖЕНШИ ПОЛ СЛУП ЗДРАВЕЙ И СТАБИЛНЕЙ ФАМЕЛИЇ

ДРУЖТВО МУШИ ЖЕНОМ ПОМОГНУЦ Держава ма стимуловац пременку свидомосци о родних улогох, и то принєше пременку родних улогох у приватней и явней сфери. Виглєдованя указую же жени у Сербиї вецей робя, менєй зарабяю и вецей церпя насилство од хлопох

Д

аница Тодоров, експертка и активистка у обласци родней ровноправносци, гвари же жени у нєвигоднєйшим положеню од хлопох у скоро каждей обласци дружтвеного, политичного и економского живота, гоч ровноправносц заґарантована з Уставом и законами. – Жени у меншим чишлє заняти, вецей робя на нєплацених роботох, менєй зарабяю за коло 16 одсто од хлопох зоз исту фахову приготовку. Огромна векшина женох роби за минимални заробок, барз застарює вельке присуство фамелийного, партнерского и сексуалного и других файтох насилства, а виглєдованя указую же кажда треца жена прежила даяку файту физичного насилства. И попри велїх пременкох предписаньох и пракси институцийох у поступаню у случайох фамелийного и родно заснованого насилства, воно нє лєм же ше нє зменшує, алє є пренєшене и на улїцу и до явного простору – гутори Даница Тодоров. РОБЯ И ВЕЦЕЙ, И ДЛУЖЕЙ Жени кажди дзень робя и по 2,5 годзини длужей, бо робя и на нєплацених роботох, кед приду дому: варя, пейґлаю, отримую обисце, помагаю дзецом коло домашнїх задаткох и ученя, допатраю старших членох фамелиї, своїх и родичох свойого супруга и велї ше питаю – цо треба же би поробели же би себе олєгчали живот? – У тим питаню скрива ше замка хтору ше сучасней жени ознова з початку поставя. Одвичательносц за власне положенє у дружтве и у фамелиї звалює ше, виключно, на єй хрибет и од нєй ше глєда же би дацо зробела и себе помогла. Шицки роботи хтори начишлєни, надрилєни жени як пошлїдок стереотипа и предрозсудкох о родних улогох, бо жени дружтво наменює лєм улоги мацери и одвичательносц за отримованє фамелиї, за допатранє дзецох и других членох

УНАПРЕДЗИЦ РОДНУ РОВНОПРАВНОСЦ З приблїжованьом Медзинародного дня женох 8. марца, актуализовани унапредзенє положенє женох и родна ровноправносц, а то цилї пре хтори прилапена и актуална Национална стратеґия за родну ровноправносц за 2016–2020 рок. Реализованє того стратеґийного документу потвердзує ришеносц нашей держави обезпечиц полни обсяг почитованя людских правох, виполнїц обовязки з процеса приступаня Европскей униї и запровадзиц препорученя Зєдинєних нацийох за людски права, хтори ше одноша на унапредзенє родней ровноправносци.

20 РУСКЕ СЛОВО

ДАНИЦА ТОДОРОВ, ЕКСПЕРТКА И АКТИВИСТКА Даница Тодоров експертка и активистка у обласци родней ровноправносци. Членїца є тима за писанє алтернативного звиту о применьованю Конвенциї за одстраньованє шицких файтох дискриминациї женох. Ангажована є у даскелїх проєктох хтори ше занїмаю зоз родно заснованим насилством, роднима аспектами безпечносци на локалним уровню и правох женох и дзивкох зоз инвалидитетом. Координаторка є трох центрох за жертви сексуалного насилства (Нови Сад, Зренянин и Кикинда) як и сотруднїца Центра за потримовку женом. У рамикох проєкта „Застанов, защиц, помогнї“ Покраїнского секретарията за здравство и Центра за потримовку женом (потримовка аґенциї Зєдинєних нацийох УНТФ – Поверенїцкого фонду за потримовку одстраньованя насилства над женми), була на чолє тима фаховцох за виробок Водзача за поступанє у случайох сексуалного насилства. Акредитована преподавачка на образовним курсу Медицинского факултету у Новим Садзе „Ефективни одвит здравственей системи на родно засноване насилство и насилство у фамелиї”. У двох мандатох (2004–2016. рок) окончовала функцию заменїци за ровноправносц полох у Покраїнским защитнїку гражданох – омбудсману. Добитнїца є рочного припознаня Покраїнскей влади у обласци ровноправносци полох. Дипломовала на Филозофским факултету у Новим Садзе на ґрупи Югославянска литература. Була новинарка.

фамелиї. Вони себе поєдинєчно нє можу олєгчац живот без потримовки дружтвеней заєднїци хтора би требала установйовац и унапредзовац услуги старосци о дзецох, або служби за помоц у обисцу и допатранє старих, хтори би их розтерховали од нєплацених роботох – гутори Даница Тодоров. Млади жени нє стимуловани народзовац дзеци и у пракси части случаї же им ше дїлодавец на интервюу за роботу пита чи су одати и чи планую мац дзеци. – Я би поведла же нє треба анї бешедовац о даяким стимулованю женох же би народзовали. Народзованє дзецох треба же би бул шлєбодни вибор каждей жени, бо то єй людске право. Правда же зме шведкове пракси о хторей шведоча велї жени, же им ше при конкурованю на роботу поставя питанє чи су одати и чи планую мац дзеци, цо упуцує на заключенє же жени муша за познєйше преложиц снованє фамелиї и народзованє дзецох. Ище векши проблем же ше дискриминация женох на тарґовищу роботи манифестує у 21. ФЕБРУАР 2020.

пракси як застановйованє напредованя женох у кариєри. Поверенїца за защиту ровноправносци спозорела на розширеносц тей файти дискриминациї, алє ше дружтво нє досц анґажує же би пременєло одношенє ґу женом. Нє досц лєм позитивни законски одредби, хтори забранюю дискриминацию на основи полу и малженского статуса. Сами жени нє можу вельо зробиц у дружтве, хторе, з єдного боку, осудзує жени хтори нє народзую дзеци, а з другого боку их дискриминує кед ше жадаю витвориц у улоги мацери – гутори Даница Тодоров. НА ВАЛАЛЄ ЧЕЖШЕ Потребни мири хтори женом помогню помириц фамелийни и професийни обовязки. – Жиєме у патриярхалним дружтве зоз предрозсудками, а вельки розлики и у положеню женох хтори жию у городзе и на валалє. Жени на валалє баржей робя чежки роботи, найчастейше су худобни, даєди нє маю анї здравствене осиґуранє. Ясне же положенє даєдних, як их воламе, марґинализованих ґрупох, як цо жени з инвалидитетом, Ромкиньох и женох хтори жию на валалє чежше у одношеню на гевтих хтори жию у городзе, з тим же жени у валалє найчастейше нє власнїци нєрухомосцох, же робя на польопривредних ґаздовствох як помагаюци члени, без плаци и осиґураня. За нїх проблем и одход до лїкара, пре оддалєносц здравствених установох, одсуство явного превозу, нєдоступносц потримовки и защити у случаю же преживюю насилство. Без потримовки держави, односно локалней заєднїци, жени нє можу сами злєпшац свойо положенє, бо ше кажди дзень зочую зоз патриярхалнима моделами у своєй заєднїци з єдного боку и дружтвену марґинализацию з другого боку. Потребни рижни способи економского моцнєня, социялного и пензийного осиґураня, алє и потримовки младим женом хтори жию у валалє за образованє, находзенє роботи, порушованє власней роботи, отверанє дзецинских заградкох, або услугох за помоц у обисцу коло старших членох, же би могли робиц вонка з обисца – толкує Д. Тодоров. Жени маю менєй маєтку як хлопи и лєм 25 одсто з нїх поднїмательки, а у малим чишлє су директорки у јавном або приватним сектору. У хторей мири звекшанє числа женох на руководзацих положеньох доприноши ище векшому обтерхованю женох? – Думам же погришно повязовац число женох на руководзацих позицийох и їх обтерхованосц. То би значело же жени треба же би одустали од кариєри, же би були менєй обетерховани, док ше исте питанє нє поставя у случаю кед хлопи на руководзацим положеню. Тиж так, кед жени муша виберац медзи кариєру, фамелию и шлєбодним часом, бо жена, як сом гварела, нє може вельо зробиц же би пременєла свою позицию. Жени часто глєдаю и доставаю помоц од других женох, од своїх мацерох або другей родзини, або им ше удава приватни обовязки подзелїц зоз своїма партнерами. Алє потребни системски пременки хтори буду подрозумйовац мири за стимулованє векшого участвованя женох на руководзацих положеньох, алє и потримовка тим хтори маю дзеци и фамелию и валянє предрозсудкох о родних улогох. Треба нам дружтвене окруженє у хторим родна ровноправносц сущна, алє нє лєм на словох – гутори Тодоров. 21. ФЕБРУАР 2020.

У НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ БУДЗЕ 40 ОДСТО ЖЕНИ На основи Одлуки Скупштини Републики Сербиї од 8. фебруара, жени на предстояцих виберанкох буду заступени 40 одсто, так же у векшей мири буду присутни на местох дзе ше приноши политични, финансийни и други одлуки важни за дружтво у цалосци. – Звекшанє такв. квоти за менєй заступени пол зоз 30 на 40 одсто допринєше же у Скупштини будзе вецей жени. То нє значи же буду присутни на местох дзе ше приноши важни одлуки, бо ше квоти нє применює на орґани вивершней власци, дзе жени єст процентуално менєй як у парламентох на шицких уровньох. Квоти лєм преходни механїзем до стварней ровноправносци. Алє су нє достаточни. Ище маме и родну сеґреґацию у сфери одлучованя, та ше жени баржей унапрямує на питаня социялней защити, култури, образованя, а поготов су цалком виключени зоз питаньох безпечносци, финансийох, економиї и инфраструктури. Потребна и пременка политичней култури у хторей жени жию на явней сцени нє буду виложени увредзованю, омаловажованю и мержнї, цо часто одбива жени од участвованя у явним и политичним живоце, як и чежке усоглашованє кариєри з фамелийнима обовязками. У каждим случаю, звекшанє числа женох у Народней скупштини значне пре єднаки можлївосци хтори жени и хлопи треба же би мали у витворйованю правох, медзи хторима участвованє у явним и политичним живоце, алє и за розвой демократичного и праведнєйшого дружтва у хторим жени треба же би одлучовали о шицких питаньох значних за дружтво – гутори Тодорова.

Чи єст рецепт хтори треба же би виполнєла кажда жена же би була витворена, успишна и щешлїва? – Нєт ре цепт, як цо анї ус пих, анї щесце нє маю исте значе нє за ка жду осо бу. Заш лєм, обра зо ва нє єден з на й ва жнє й ших усло ви й ох за еман ци по ва нє ка ждей же ни. Шиц ки же ни тре ба ли би мац исти можлї во сци зоз хло па ми у по гляд зе обра зо ва ня, за нї ма ня, ро звою про фе си й них спо соб но сцох и ка ри є ри, сно ва ня фа ме лиї. Можлї восц са мо сто й но го од лу чо ва ня то цо шка без чо го нє може буц правди вей ров но прав но сци – за кон чує Да ни ца Тодо ров.■

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ЗАГРОЖЕНШИ ПОЛ СЛУП ЗДРАВЕЙ И СТАБИЛНЕЙ ФАМЕЛИЇ

ДРУЖТВО МУШИ ЖЕНОМ ПОМОГНУЦ Держава ма стимуловац пременку свидомосци о родних улогох, и то принєше пременку родних улогох у приватней и явней сфери. Виглєдованя указую же жени у Сербиї вецей робя, менєй зарабяю и вецей церпя насилство од хлопох

Д

аница Тодоров, експертка и активистка у обласци родней ровноправносци, гвари же жени у нєвигоднєйшим положеню од хлопох у скоро каждей обласци дружтвеного, политичного и економского живота, гоч ровноправносц заґарантована з Уставом и законами. – Жени у меншим чишлє заняти, вецей робя на нєплацених роботох, менєй зарабяю за коло 16 одсто од хлопох зоз исту фахову приготовку. Огромна векшина женох роби за минимални заробок, барз застарює вельке присуство фамелийного, партнерского и сексуалного и других файтох насилства, а виглєдованя указую же кажда треца жена прежила даяку файту физичного насилства. И попри велїх пременкох предписаньох и пракси институцийох у поступаню у случайох фамелийного и родно заснованого насилства, воно нє лєм же ше нє зменшує, алє є пренєшене и на улїцу и до явного простору – гутори Даница Тодоров. РОБЯ И ВЕЦЕЙ, И ДЛУЖЕЙ Жени кажди дзень робя и по 2,5 годзини длужей, бо робя и на нєплацених роботох, кед приду дому: варя, пейґлаю, отримую обисце, помагаю дзецом коло домашнїх задаткох и ученя, допатраю старших членох фамелиї, своїх и родичох свойого супруга и велї ше питаю – цо треба же би поробели же би себе олєгчали живот? – У тим питаню скрива ше замка хтору ше сучасней жени ознова з початку поставя. Одвичательносц за власне положенє у дружтве и у фамелиї звалює ше, виключно, на єй хрибет и од нєй ше глєда же би дацо зробела и себе помогла. Шицки роботи хтори начишлєни, надрилєни жени як пошлїдок стереотипа и предрозсудкох о родних улогох, бо жени дружтво наменює лєм улоги мацери и одвичательносц за отримованє фамелиї, за допатранє дзецох и других членох

УНАПРЕДЗИЦ РОДНУ РОВНОПРАВНОСЦ З приблїжованьом Медзинародного дня женох 8. марца, актуализовани унапредзенє положенє женох и родна ровноправносц, а то цилї пре хтори прилапена и актуална Национална стратеґия за родну ровноправносц за 2016–2020 рок. Реализованє того стратеґийного документу потвердзує ришеносц нашей держави обезпечиц полни обсяг почитованя людских правох, виполнїц обовязки з процеса приступаня Европскей униї и запровадзиц препорученя Зєдинєних нацийох за людски права, хтори ше одноша на унапредзенє родней ровноправносци.

20 РУСКЕ СЛОВО

ДАНИЦА ТОДОРОВ, ЕКСПЕРТКА И АКТИВИСТКА Даница Тодоров експертка и активистка у обласци родней ровноправносци. Членїца є тима за писанє алтернативного звиту о применьованю Конвенциї за одстраньованє шицких файтох дискриминациї женох. Ангажована є у даскелїх проєктох хтори ше занїмаю зоз родно заснованим насилством, роднима аспектами безпечносци на локалним уровню и правох женох и дзивкох зоз инвалидитетом. Координаторка є трох центрох за жертви сексуалного насилства (Нови Сад, Зренянин и Кикинда) як и сотруднїца Центра за потримовку женом. У рамикох проєкта „Застанов, защиц, помогнї“ Покраїнского секретарията за здравство и Центра за потримовку женом (потримовка аґенциї Зєдинєних нацийох УНТФ – Поверенїцкого фонду за потримовку одстраньованя насилства над женми), була на чолє тима фаховцох за виробок Водзача за поступанє у случайох сексуалного насилства. Акредитована преподавачка на образовним курсу Медицинского факултету у Новим Садзе „Ефективни одвит здравственей системи на родно засноване насилство и насилство у фамелиї”. У двох мандатох (2004–2016. рок) окончовала функцию заменїци за ровноправносц полох у Покраїнским защитнїку гражданох – омбудсману. Добитнїца є рочного припознаня Покраїнскей влади у обласци ровноправносци полох. Дипломовала на Филозофским факултету у Новим Садзе на ґрупи Югославянска литература. Була новинарка.

фамелиї. Вони себе поєдинєчно нє можу олєгчац живот без потримовки дружтвеней заєднїци хтора би требала установйовац и унапредзовац услуги старосци о дзецох, або служби за помоц у обисцу и допатранє старих, хтори би их розтерховали од нєплацених роботох – гутори Даница Тодоров. Млади жени нє стимуловани народзовац дзеци и у пракси части случаї же им ше дїлодавец на интервюу за роботу пита чи су одати и чи планую мац дзеци. – Я би поведла же нє треба анї бешедовац о даяким стимулованю женох же би народзовали. Народзованє дзецох треба же би бул шлєбодни вибор каждей жени, бо то єй людске право. Правда же зме шведкове пракси о хторей шведоча велї жени, же им ше при конкурованю на роботу поставя питанє чи су одати и чи планую мац дзеци, цо упуцує на заключенє же жени муша за познєйше преложиц снованє фамелиї и народзованє дзецох. Ище векши проблем же ше дискриминация женох на тарґовищу роботи манифестує у 21. ФЕБРУАР 2020.

пракси як застановйованє напредованя женох у кариєри. Поверенїца за защиту ровноправносци спозорела на розширеносц тей файти дискриминациї, алє ше дружтво нє досц анґажує же би пременєло одношенє ґу женом. Нє досц лєм позитивни законски одредби, хтори забранюю дискриминацию на основи полу и малженского статуса. Сами жени нє можу вельо зробиц у дружтве, хторе, з єдного боку, осудзує жени хтори нє народзую дзеци, а з другого боку их дискриминує кед ше жадаю витвориц у улоги мацери – гутори Даница Тодоров. НА ВАЛАЛЄ ЧЕЖШЕ Потребни мири хтори женом помогню помириц фамелийни и професийни обовязки. – Жиєме у патриярхалним дружтве зоз предрозсудками, а вельки розлики и у положеню женох хтори жию у городзе и на валалє. Жени на валалє баржей робя чежки роботи, найчастейше су худобни, даєди нє маю анї здравствене осиґуранє. Ясне же положенє даєдних, як их воламе, марґинализованих ґрупох, як цо жени з инвалидитетом, Ромкиньох и женох хтори жию на валалє чежше у одношеню на гевтих хтори жию у городзе, з тим же жени у валалє найчастейше нє власнїци нєрухомосцох, же робя на польопривредних ґаздовствох як помагаюци члени, без плаци и осиґураня. За нїх проблем и одход до лїкара, пре оддалєносц здравствених установох, одсуство явного превозу, нєдоступносц потримовки и защити у случаю же преживюю насилство. Без потримовки держави, односно локалней заєднїци, жени нє можу сами злєпшац свойо положенє, бо ше кажди дзень зочую зоз патриярхалнима моделами у своєй заєднїци з єдного боку и дружтвену марґинализацию з другого боку. Потребни рижни способи економского моцнєня, социялного и пензийного осиґураня, алє и потримовки младим женом хтори жию у валалє за образованє, находзенє роботи, порушованє власней роботи, отверанє дзецинских заградкох, або услугох за помоц у обисцу коло старших членох, же би могли робиц вонка з обисца – толкує Д. Тодоров. Жени маю менєй маєтку як хлопи и лєм 25 одсто з нїх поднїмательки, а у малим чишлє су директорки у јавном або приватним сектору. У хторей мири звекшанє числа женох на руководзацих положеньох доприноши ище векшому обтерхованю женох? – Думам же погришно повязовац число женох на руководзацих позицийох и їх обтерхованосц. То би значело же жени треба же би одустали од кариєри, же би були менєй обетерховани, док ше исте питанє нє поставя у случаю кед хлопи на руководзацим положеню. Тиж так, кед жени муша виберац медзи кариєру, фамелию и шлєбодним часом, бо жена, як сом гварела, нє може вельо зробиц же би пременєла свою позицию. Жени часто глєдаю и доставаю помоц од других женох, од своїх мацерох або другей родзини, або им ше удава приватни обовязки подзелїц зоз своїма партнерами. Алє потребни системски пременки хтори буду подрозумйовац мири за стимулованє векшого участвованя женох на руководзацих положеньох, алє и потримовка тим хтори маю дзеци и фамелию и валянє предрозсудкох о родних улогох. Треба нам дружтвене окруженє у хторим родна ровноправносц сущна, алє нє лєм на словох – гутори Тодоров. 21. ФЕБРУАР 2020.

У НАРОДНЕЙ СКУПШТИНИ БУДЗЕ 40 ОДСТО ЖЕНИ На основи Одлуки Скупштини Републики Сербиї од 8. фебруара, жени на предстояцих виберанкох буду заступени 40 одсто, так же у векшей мири буду присутни на местох дзе ше приноши политични, финансийни и други одлуки важни за дружтво у цалосци. – Звекшанє такв. квоти за менєй заступени пол зоз 30 на 40 одсто допринєше же у Скупштини будзе вецей жени. То нє значи же буду присутни на местох дзе ше приноши важни одлуки, бо ше квоти нє применює на орґани вивершней власци, дзе жени єст процентуално менєй як у парламентох на шицких уровньох. Квоти лєм преходни механїзем до стварней ровноправносци. Алє су нє достаточни. Ище маме и родну сеґреґацию у сфери одлучованя, та ше жени баржей унапрямує на питаня социялней защити, култури, образованя, а поготов су цалком виключени зоз питаньох безпечносци, финансийох, економиї и инфраструктури. Потребна и пременка политичней култури у хторей жени жию на явней сцени нє буду виложени увредзованю, омаловажованю и мержнї, цо часто одбива жени од участвованя у явним и политичним живоце, як и чежке усоглашованє кариєри з фамелийнима обовязками. У каждим случаю, звекшанє числа женох у Народней скупштини значне пре єднаки можлївосци хтори жени и хлопи треба же би мали у витворйованю правох, медзи хторима участвованє у явним и политичним живоце, алє и за розвой демократичного и праведнєйшого дружтва у хторим жени треба же би одлучовали о шицких питаньох значних за дружтво – гутори Тодорова.

Чи єст рецепт хтори треба же би виполнєла кажда жена же би була витворена, успишна и щешлїва? – Нєт ре цепт, як цо анї ус пих, анї щесце нє маю исте значе нє за ка жду осо бу. Заш лєм, обра зо ва нє єден з на й ва жнє й ших усло ви й ох за еман ци по ва нє ка ждей же ни. Шиц ки же ни тре ба ли би мац исти можлї во сци зоз хло па ми у по гляд зе обра зо ва ня, за нї ма ня, ро звою про фе си й них спо соб но сцох и ка ри є ри, сно ва ня фа ме лиї. Можлї восц са мо сто й но го од лу чо ва ня то цо шка без чо го нє може буц правди вей ров но прав но сци – за кон чує Да ни ца Тодо ров.■

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

я

и

Н

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

– Га, ево, праве зме сцели – почали ше вигваряц. – А цо тото? Хтори од вас двох руцел маїцу до канти за шмеце? Господи! Га ту и ботоши! Е, тераз сце готови! – Чекай, чекай – умишала сом ше – я руцела маїцу и ботоши до канти! – бегцом сом почала винїмац шмати. Дзеци заслупнуто стали и премотовали филм назадок у своїх главох, чи их вицагуєм зоз тужемского пекла, чи сом шмати наисце одруцела. На хвильку ше час застановел. – Та, цо драмице шицки троме! Кед сом рано сцела отвориц облак, зашпотала сом ше до маїци и ботошох. Видзела сом же маїца зрайбана, а ботоши дзирави, та сом их фукла до канти! Та, цо? – Видзице як нє знаце чувац свойо ствари? А, цоже? – попатрел як судия на мнє. – Нє мож их поплатац? – Модлїм? Ище сом нє платала пречухани ботоши! Ша, зато ше и подарли, бо су пречухани. А тота маїца и так за по доме, уж сом ю раз шила. Алов зоз ню! – Нє могол ми нїч. – А кед их винєш зоз шмеца, повадзиме ше на чудо швецке! Нє мишай ше ми до шматох! Мой вишол, хлапци скоком пораєли хижу, а я ше цешела зоз собу, бо сом нє думала же ше так закончи. Як любим кед доминуєєєєєм! Тото попораєне тирвало два днї з ноцу. Тераз уж, ниа, ознова розпуст, та видзим по хижи папери, кнїжки койкадзи, патики за физичне стирча спод стола... Кед лєпше роздумам, нє бриґа ми. Ша, док вирошню, озда попорая. А я би уж наисце могла пойсц до тей правей Икеи.■☺

Фото Canva

ИКЕА

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

є так же бим нє мала цо повесц о пораєню дзецинскей хижи. Кед войдзеш до нєй, то таке як кед идзеш до Икеи: зайдзеш лєм закукнуц, а видзеш зоз комплетом погарох, танєрох и рижних дробнїцох. Паметам, и ми кед були дзеци, та нам мац ровно єднак клєпала: – Ша, дзивчата сце! Муши вам буц попораєне! Ми на ню блядо патрели и кивали з главами. Добре ше здогадуєм, єдного року, мали зме дас дванац-тринац роки, паноцец ходзел пошвецац, та зме чекали свой шор. Мац убегла до нашей хижи, та лєм цо нє замлєла од рапшаґу. – Га, нє ганьбице ше? Паноцец ходзи пошвецац, а у вашей хижи як у кармику! – Ша, нє будзе пошвецац нашу хижу, алє дньову – одповедаме єй – Дньова спораєна! Но, так на нас попатрела же зме ше хвастали цо скорей попораїц. Шицки порозруцовани шмати зме вжали и потрескали до купатила КОЛО кошарки за брудне облєчиво. Можебуц бим нїґда нє паметала тоту подїю да паноцец нє замодлєл пойсц до тоалету. Думам же ше мац после того ганьбела и поздравкац паноцови. Найгорше, озда, през розпуст, кед думаш же дзеци маю кеди. Алє, нє! Од тей допитосци, анї нє подумую дзвигнуц чежше од ложки. Прето вше у нас война у хторей кажде сце победзиц. На щесце, зна ше чийо слово остатнє. Затераз. Так, хторишик дзень, вошол мой до дзецинскей, цо аж и сушедово чули. – Добре, хто ту шалєни? Чом сце ище нє попосцеляли? – орал” по обисцу. ”

22 РУСКЕ СЛОВО

21. ФЕБРУАР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ВЛАДO НЯРАДИ У „АТЛАСУ ПОДОБОВИХ УМЕТНЇКОХ И УМЕТНЇКОХ ПРИМЕНЄНИХ УМЕТНОСЦОХ И ДИЗАЙНЕРОХ СЕРБИЇ 2”

РУСНАК У УГЛЯДНИМ ДРУЖТВЕ

К

Здруженє подобових уметнїкох Сербиї додзелєло статус самостойного уметнїка Владoви Нярадийови и вон єден зоз 155 уметнїкох хтори заступени у виданю ,,Атлас 2”, а бул и у предходним виданю

После пейцох рокох потим, з друку вишло и нове виданє тей едициї – ,,Атлас 2”, а реализоване є пре чежки стан у сучасней уметносци у Сербиї и нєможлївосци числених подобових творительох и архитектох же би свойо дїла представели як ширшей публики, так и узшим кругом у сербскей култури. – На инициятиву авторох, позберане векше число значних творительох, без огляду котрим уметнїцким здруженьом припадаю. Перша вистава тей файти орґанизована 2018. року у Културней станїци Едьшеґ у Новим Саду, а уж шлїдуюцого, 2019. року сам Владо Няради автор Малдини орґанизовал ширшу уметнїцку манифестацию под назву ,,Уметносц нєшка” – визначел Няради. ДОБРИ ШИ УМЕТНЇК – КЕД ЦЕ Поволанку же би участвовали достали члени Асоцияциї ОКРАДАЮ сербских архитектох, Арт центра, Здруженя подобових Як нам виприповедал уметнїк Владо Няради, у уметнїкох применєних уметносцох и дизайнерох Сербиї, як предходним 2019. року участвовал на 32 виставох, и числени уметнїки котри нє уключени до уметнїцких здруалє му ше случели и таки интересантносци же бул женьох, алє активно творя як самостойни уметнїки, марґиокраднути, и то аж два раз. нални уметнїки лєбо представнїки наївней уметносци. – Перши случай бул на вистави у Беоґрадзе, на КаЯк гвари вербаски визначни уметнїк Владо Няради, вилемеґдану, у Уметнїцким павильону ,,Цвиєта Зузостава ,,Уметносц нєшка” мала за циль же би ше на єдним рич”. На вистави ше представяли уметнїки и члени месце представели найзначнєйши авторе Сербиї з обласци Здруженя подобових уметнїкох Сербиї, и були заступодобових применєних уметносцох зоз свою найновшу пени и мойо 2 роботи. На концу сом дознал же, под продукцию. Вистава була лєм репрезентативного характеру час тирваня вистави, украднути рамики у котрих и подзелєна на числени катеґориї – архитектура, нукашня сом однєсол роботи. Рамики тиж були як єдно уметархитектура – ентериєр, ґрафични дизайн, индустрийни динїцке дїло, вирисовани и з моїм печацом. Понеже розайн, малярство, наївне малярство, марґиналне малярство, боти нє рушани, нїяке очкодованє сом нє достал – малярство звонка стила и академиї, ґрафика, мозаїк, вищири Няради. траж, иконопис, таписерия, конзервация, рестаурация, стаДруга нєщешлїва ситуация нашому визначному ри ремесла, применєне скулпторство, керамика, текстил, уметнїкови ше случела на вистави „30x30” у Зренясучасне облєканє, сценоґрафия, костимоґрафия, уметнїцка нину, концом прешлого року. фотоґрафия, мултимедиялна уметносц, перформанс, веб – Бул децембер, пияток 13. Гоч я нє верим до тих дизайн, история уметносци, подобова критика и други. стварох, так ше трафело же ми ше на тот дзень, пол годзини пред отвераньом вистави, явел директор най – Пред видаваньом тей кнїжки, отримана вистава ,,Уметме обвисци же од 159 авторох котри прешли на конносц нєшка” у Ґалериї Народней банки Сербиї у Беоґрадзе, курсу за тоту виставу, виложени буду лєм 158 – моя на котрей участвовали вецей як 200 авторе, а виложене буробота нє будзе представена, понеже є украднута. ло вецей як 400 роботи. На тей подобовей манифестациї Гварели ми же, за 14 роки кельо орґанизую тоту виприказани терашнї стан у сербскей подобовей уметносци и ставу, таке им ше ище нє случело, а обецали и надоєй уметнїцки потенцияли. То була наисце окремна подїя и полнєнє чкоди – бешедує вербаски уметнїк. дожице – гварел Няради. Як гвари през ошмих наш собешеднїк за конєц Тото виданє ,,Атлас 2” облапя 155 активних авторох коприповедки, направели му випатра добру рекламу, три зоз своїма дїлами означели предходни даскельо роки у кед пре його уметносц дахто мушел постац крадош. подобовей уметносци у Сербиї.■ О. Русковски

онцом прешлого, 2019. року вишла кнїжка ,,Атлас 2”, односно ,,Атлас подобових уметнїкох и уметнїкох применєних уметносцох и дизайнерох Сербиї 2” котра представя предлуженє предходного виданя з едициї ,,Атлас” – ,,Атлас подобових уметнїкох применєних уметносцох и дизайнерох Сербиї – 21. вик”. Тот перши „Атлас” пририхтали и обявели авторе Слободан Малдини и його дзивка Софиа Ланцош Малдини 2014. року, а видаватель другого „Атласу” Асоцияция сербских архитектох. Перше виданє настало пре потреби обявйованя єдинственей публикациї у котрей би були представени сербски подобово уметнїки зоз шицких обласцох применєних уметносцох.

21. ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ИҐОР КОЛБАС З ДЮРДЬОВА

ЖИЄ ЖИВОТ ПО СВОЇХ ПРАВИЛОХ Пише: Лидия КУХАР

„Буц упарти”, „Вер до своїх снох”, „Будз иншаки як други” – часто мож чуц од рижних животних учительох хтори нам помагаю витирвац у наших задумкох и нє одуставац од нїх. Алє чи то наисце так лєгко як цо звучи, чи потребне робиц на себе, уложиц вельо часу, труду, одрекац ше и буц сцерпезлїви, потолковал нам Иґор Колбас, котри уж вельо роки жиє живот таки яки одвше жадал

И

ґор памета свой найкрасши валал у хторим мал безбрижне дзецинство, алє го драга одведла до далєкей Америки. Без огляду на шицко з вельку любову приповеда о месце у котрим нєшка пренашол свой мир, роботу и людзох котри го на тей животней драги виполнюю. – Векшу часц свойого живота препровадзел сом у Дюрдьове, котри у моїм шерцу вше будзе мац окремне место. Мал сом вельке щесце одрастац теди кед ше дзеци бавели на драже до позних годзинох по тамаль, док их мацери зоз пруциком нє оганяли и посилали дому спац. Мойо дзецинство ше нє розликовало од других дзецох, алє я бул тот котри ше покус розликовал од других. Моя амбиция вше була велька, а валал бул штредок котри ю нє „розбовчал”. Мойо родичи нє були барз богати, алє сом вше мал шицко цо ми було потребне. Як дзецко робел сом на полю, садзели зме бостан, окоповали кукурицу, вельо сом им помагал, алє ме така файта роботи нїґда окреме нє прицаговала. Часто сом патрел на своїх родичох, бабу и дїда як шицко цо мали, та аж и свойо здравє, укладали до того поля, а я зоз другого боку шнїл о другим. Дзешка глїбоко у себе, верел сом же сом народзени за вельки ствари, а найвекшу потримовку за шицко у моїм живоце сом мал од своєй мацери. РОБОТА КОТРА ВИПОЛНЮЄ ДУШУ Иґор ше становел на медийох и роботи на телевизиї котра го найбаржей ви-

24 РУСКЕ СЛОВО

полньова ла и у котрей найвецей ужи вал. – Одмалючка ме фасциновали медиї и робота на телевизиї и радию. То видзели шицки коло мнє, а я свой талант пробовал розвиц през цалком цошка иншаке, а то бул фолклор, ґлума и хор. Кед пришол час уписац ше до штреднєй школи опредзелєл сом ше за штредню Електротехнїчну у Новим Садзе, на напряме РТВ технїчар, алє сом ше пошвидко розчаровал. Видзело ше ми же сом зоз векшим знаньом вошол до тей школи як цо сом з нєй вишол. Та, заш лєм, бул сом прешвечени же медиї робота з котру ше и далєй жадам занїмац – гвари Иґор. Наш собешеднїк мал щесца почац робиц такой по законченей школи. Робел як тонски технїчар на радию, бул водитель, знїматель, а найволєл робиц видео мотажу и анимацию. – Така файта креативносци и роботи ми давала нєогранїчени можлївосци виражиц свой талант и чувствовал сом ше як дзецко котре до стало бависко. Предо мну ше отверали нови видогляди за котри сом анї нє знал же постоя. ГОРОД ЯК У СКАЗКИ После даскелїх рокох роботи у медийох, Иґорови робота у медийох постала „цесна”м, и ришел пременїц свой живот. Пошол до Америки о котрей тельо вельо шнїл, а зоз окремним уживаньом о нєй и нєшка бешедує. 21. ФЕБРУАР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

– Єден час сом жил у Лос Андєлесу, и то було наисце єдно нєкаждодньове искуство. То город у котрим жию людзе рижних фарбох скори, националносцох, културох и город у котрим ше я чувствовал як кед бим бул сам на тим швеце. Тераз жиєм, як часто любим повесц, у найкрасшим городзе на швеце, а то Палм Спринґс. Там мой дом и у нїм ше чувствуєм як свой на своїм. У тим месце жию богати людзе, а кед гварим богати, нє думам лєм на пенєж и материялни бок, алє на тих людзох цо витворени и задовольни зоз своїм животом. Часто на улїци стретам милионерох котри з „Бентлия” виходза у обичних папучох и обичних кошульох, и нїхто их пре тото нє осудзує. Друга велька причина прецо любим тото место, то його чистота. Випатра як у сказки, природа наисце барз красна – гвари Иґор. ОД ПЛАНОХ НЄ ОДУСТАВА Кед вас живот „оддує” далєко од дому, мушице буц порихтани на рижни спокуси хтори тот нови живот зоз собу приноши. Нови людзе, нова робота, шицко нове... – Мой товариш Милан, стоматолоґ, тиж зоз Сербиї, и я, отворели стоматолоґийну лабараторию у котрей правиме корунки и мо сти, протези и мали стоматолоґийни помагала. Робота нам барз добре идзе, маме вельо задовольних клиєнтох и плануєме ю прешириц. Попри тим, з часу на час робим и як сервисер рахункарох и тота робота ми оможлївує остац голєм кус у контакту зоз тим цо любим, а то технїка. Вше сом думал же знам вельо о рахункарох, телефонох, телевизорох, таблетох, алє аж тераз видзим же мам ище вельо того научиц и наисце уживам у тим – задовольно бешедує Иґор. – Кед ше ми опитаю дзе видзим себе о даскельо роки, вше задумуєм єдно озеро котре окружене зоз горами, а на єдней з тих горох и мою хижу з вельким двором

21. ФЕБРУАР 2020.

полним з квецом и желєнїдлом. Таки мир, таку красу и шлєбоду бим любел дожиц. Прешвечени сом до того же таке место постої и же ми ше и тот сон сполнї – гвари наш собешеднїк.

Иґор з приятелями

МЛАДИ У АМЕРИКИ Же би живот єдного младого чловека бул цалком виполнєни, попри роботи без котрей нє мож жиц, важне мац и богати социялни живот котри у Америки випатра же є таки. Алє... – Кед слово о забави младих люд зох, вон вообще нє таки богати як цо можеце вид зиц на голивудских филмох. Я мал вельке щесце одро снуц у Сербиї, та знам. Ту карчми скоро же и нєт, а од дискотекох анї най нє приповедам, а люд зе воля пойсц до ре сторанох. Но, млади люд зе у Америки маю красну перспективу у живоце, и по законченим школованю уж коло трицетого року можу раховац на свой дом... На концу можем повесц лєм тот, же крашнє жиц свой сон и знац у нїм уживац. Я барз подзековни же ше ми праве тото удало – гвари Иґор. ■

ИҐОРОВ ИТИНЕРЕР Иґор скоро каждого викенду путує до места дзе нїґда нє бул. Праве Америка жем котра му таке дацо и обезпечела. Гвари „одбегнє” до Лас Веґасу, Лос Андєлесу, Сан Диєґу, Ґранд Каньону, Порто Рику... А ма ище вельо места на списку котри сце нащивиц.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (XXXIII)

ПРЕВОЖЕНЄ ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ ПРОДУКТОХ Пририхтал: Микола ШАНТА

Руснаци на Мадярскей Горнїци и у стреднєй Бачки, часточнє у Сриме и Словониї населєни „Богу за xрибтом”, у оддалєниx местоx од главниx транспортниx драгоx, на побочниx драгоx. Таки штредки иx чували од доселєнцоx и оможлївйовали им же би ше цо длужей вирски и национално отримали. Так було на Мадярскей Горнїци, а часточнє так и у Бачкей и Сриме у перших 50–100 рокох, кед им пресельованє вязане за одредзени штредки (Дюрдьов, Шид-Беркасово, Петровци, Миклошевци, Раєво Село...), дзе ше збивали до громадоx и на тот способ оxраньовали

Т

аки стредки, места пребуваня лєбо „руски острова”, чували етнос од асимилациї и националного препаданя з єдного боку, а з другого вони предлужовали патриярxални живот рускей популациї опредзелююци ю на землєдїлску продукцию зоз спомалшеним транспортом зоз трошительнима центрами – городами и поживову индустрию. ТРАНСПОРТ – УСЛОВИЄ ЗА НАПРЕДОВАНЄ Од тей xвилькикед чловек почал обезпечовац запаси, требало их пренєсц, превесц – транпортовац. Розвой транспорту условени з розвойом транспортниx средствоx и наспак, його пошвидшанє – парна машина (локомотива-желєзнїца, кораблї-ладї); дизел мотор (трактор, авто, камион), реактивни мотор (авиони, ракети)...

26 РУСКЕ СЛОВО

Окрем превоженя путнїкоx и роби транспорт облапя и преношенє вистоx, информацайоx, радио и ТВ пограмоx прейґ радио габоx, теxнїчниx посилачоx и примачоx, сателитоx итд, и состойна є часц чловековей дїялносци. Транспортне средство и фурик, кед майстор з нїм на пияц вивожи продукти. Так исто, тоту улогу ма и бициґла кед ше на нєй з Керестура одxодзи до Шиду на пияц, купує гушата до двоx-троx ладичкоx, привязує иx на бициґлу и сцигує до свойого валалу и рано иx предава на керестурским пияцу. Исту таку улогу ма и обични коч, кед з поля превожи кукурицу до чардака ґаздови, лєбо сушедови. Медзитим, значенє привредней дїялносци таки транспорт ма аж теди, кед превоженє постава способ зарабяня, ґаздоованя за того xто ма на розполаганю транспортне средство. Транспорт житаркоx з поля до валалу, лєбо цвикли зоз поля на мажу-призму, вше представя тран21. ФЕБРУАР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

спорт, алє раз є особне занїманє и состойна часц ґаздовскей роботи полопривреднїка, а други раз може буц окремна дїялносц як занїманє и способ обезпечованя средствоx за живот. Условно поведзене – транспорт може буц интерни (нукашнї) кед є состойна часц одредзеней роботи и вонкашнї, кед є з вонка порядней роботи землєдїлца, ремеселнїка привреднїка и кед представя окремне занїманє и представя жридло за витворйованє приxодоx и средствоx за живот. ОРДИНАНЦОШ ПЕТРО БУЧКО ЗОЗ ЦИҐЛАШОРА Уж у часох урбариялного реґулованя обовязкоx медзи панством и поданїком, запровадзена обовязка транспорту, односно „длугокиx драгоx”. Вона представяла превоженє солї, вина, житаркоx и иншого з єдного места (городу) до другого итд. Тота обовязка селяном була велька терxа. Тирвала вецей днї, костирац ше мал сам чловек, а и кармиц роботни статок, xасновал и губел и свой коч, драги були подли.

КАМЕНА ДРАГА КЕРЕСТУР–КУЛА ПОСТАВЕНА 1913. РОКУ Керестур мал добри вязи зоз околнима валалами. Зоз Кули през Керестур ишла драга до Лалитю и Оджаку, на сивер до Вепровачу (Крущичу), а на юг до Торжи (Савиного Села), на заxод драга водзела до Брестовцу, а на юго-восток до Вербасу. На тиx драгоx транспорт ше могол одвивац лєм през лєто, а вєшенї и вжиме пре подли драги превоженє терxи було барз очежане, та аж и нєможлїве. Камена драга од Кули до Керестура справена аж 1913. року, а предлужена до Лалитю, односно Оджаку вельо познєйше. До Вепровачу камена драга будована аж пред другу Шветову войну – 1940. року, а по Торжу є нїґда нє проєктована.

Шлїди о окончованим транспорту до Керестура, Коцура и Дюрдьова барз мало зачувани по арxивоx. Вон ше, найчастейше, окреме анї нє евидентовал, нє представял окремне стаємне занїманє поєдинцоx, крем у виїмковиx случайоx. По традициї знаме же у каждим валалє була служба ординанцоша и превоженє пошти зоз векшого места до меншого – зоз Кули до Керестура, зоз Вербасу до Коцура, зоз Шиду до Беркасова, зоз Вуковару до Петровцоx итд. Таки роботи окончовали поєднани людзе цо зоз своїм кочом, двараз лєбо штирираз у тижню превожели пошту (одношели ю и приношели) до свойого вала-

ВОДОВО ТРАСИ Керестур мал орґанизовани терxовни водови транспорт теди кед ище нє бул розвити драгов транспорт. Тиж слово о превоженю польопривредниx продуктоx: жита, цукровей цвикли, будовательного материялу – цеглоx, черепу... Таки транспорт ше окончовал пред Першу, медзи двома шветовима войнами и по Другей шветовей войни по копанє Канала ДТД. Уж кед Канал ДТД викопани, у Керестуре з помоцу „ЗЗ „Перши май” вибудоване пристанїще и єден час, кед будовани калдерми по Керестуре, по води привожени будовательни материял, шлюнок и друге за тоти потреби. 21. ФЕБРУАР 2020.

Вельки Бачки канал у Вербаше бул барз важни за превоз польопривредних продуктох и будовательного материялу

лу. Вони були за свою роботу плацени од Пошти. Ординанцош тиж була особа цо мала буц вше пориxтана одвесц бирова, новтаруша лєбо даєдну другу особу, другиx валалскиx одборнїкоx лєбо уряднїкоx з валалу по роботи до срезу, односно до Кули, Вербасу, Жаблю... За превоженє путнїкоx предвидзени средства у општинским буджету. У Руским Керестуре длугорочни ординанцош бул Петро Бучко зоз Циґлашора. Пред Першу шветову войну бул орґанизовани драгови транспорт медзи Керестуром и Кулу. Штири конї цагали омнибус, алє чий то бул омнибус, лєбо чи конї були валалски лєбо даєдного ґазди-превознїка, то нам нє познате. ПРЕ ВЛАСНУ СКУПОСЦ – БЕЗ ГАЙЗИБАНУ У историї запаметане же керестурску општину на два заводи заобишло уводзенє желєзнїцкого транспорту, односно поставянє желєзнїцкей драги през керестурски xотар и желєзнїцкей станїци Руски Керестур. Першираз 1899. року под час вибудови желєзнїцкей драги Оджак–Бечей прейґ Керестура и на други завод 14 роки познєйше, 1914. року, кед ше будовала желєзнїцка драга Оджак–Пиньвиц–Деспотсентивань–Темерин. Проєкти предвидзовали преxодзенє желєзнїци и коло Керестура, алє керестурска општина нє обеспечела достаточни средства же би ше желєзнїцка драга могла направиц. (Керстурци раxовали же им держава справи драгу). Плановане правенє железнїцкей драги Вербас–Коцур, Пиньвиц–Оджак. Сушедни валали, односно знаxодлївши и напреднєйши Нємци понукли векши средства лєм же би иx желєзнїцка драга нє заобишла и на тот способ и Торжа (Савине Село) и Вепровач (Крущич), та достали гайзибанску драгу, а Керестурци остали отаргнути од швета. Спрам того, од желєзнїци Керестурци мали барз мало xасну и нє олєгчала им привоженє роби, же би лєгчейше орґанизовали продукцию. Но, без огляду же Керестур нє мал желєзнїцу, Фабрики цукру зоз Вербасу и Червинки ше остарали же би Керестурци мали терxовни „гайзибанчки” и же би за нїx продуковали цукрову цвиклу. Така єдна гайзибан-желєзнїца була справена по Брестовец и Косцелїско, цо превожела цукрову цвиклу до Фабрики цукру до Червинки, а друга з Вербасу приxодзела на Билу и Селище и оталь превожела цукрову цвиклу до Фабрики цукру у Вербаше. Коцурци мали ище векше щесце. Одкупне место за цукрову цвиклу було пред Валалску хижу и терховна желєзнїца зоз центру Коцура одвожела випродуковану цвиклу просто до фабрики. Тоти желєзнїци превожели цукрову цвиклу и у чаше медзи двома войнами.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара нєсподзивано нас занавше зохабел мой мили супруг

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара нєсподзивано нас зохабел наш мили оцец и дїцо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. фебруара занавше нас зохабела наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. фебруара занавше нас зохабела наша мила мац и баба

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики будзе чувац супруга Блаженка Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго будзе чувац син Славко зоз супругу Кристину и унуки Андрей и Стефан Спочивай у мире Божим!

ЛЕОНА САБАДОШ народзена Балоґ (1948–2020) з Руского Керестура Занавше ю буду ношиц у шерцу єй син Йоаким зоз супругу Марию и дзецми Мижом и Соню зоз заручнїком Славом Спочивайце у мире Божим!

ЛЕОНА САБАДОШ народзена Балоґ (1948–2020) з Руского Керестура Красни памятки на ню навики буду чувац син Желько зоз супругу Терезку и унук Матей Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше нас зохабел мой мили брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. фебруара после краткей и чежкей хороти занавше нас зохабела моя мила шестра

ЛЕОНА САБАДОШ (1948–2020) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики будзе чувац син Александар зоз супругу Кристину и унук Матей Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура У найкрасших памяткох го навики буду чувац шестра Марча зоз супругом Дюром – Джамбасово Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше ме зохабел мой мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше нас зохабел наш мили бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара нєсподзивано ше преселєл до вичносци наш мили братняк и бачи

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки у шерцу на ньго навики будзе чувац мац Рацова зоз сином Мирком Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура Красни памятки на ньго будзе чувац Славко Джамбасов зоз супругу Марину з дзецми Деяном, Дарком, Мирком, Дамиром, Дорияном и Анету Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура Красни памятки на ньго, поготов на заєднїцке дзецинство, буду чувац братняци Славко и Кимо Афичово з фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше нас зохабел наш мили бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. фебруара занавше нас зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара наполня ше 6 мешаци як нас занавше, у вельким смутку, зохабел наш мили

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура Будземе це паметац по добрей души, твоїм ошмиху и франтох. З любову и почитованьом Снежана, Петро, Юлияна и Алексей Бесерминьово Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго будзе чувац бачи и кум Яким Ройков з дзецми Юлином, Златку, Славку и Михалом з фамелиями Спочивай у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

Остава нам вельки боль и пражнїна. Ожалосцена шестра Сена зоз супругом Михалом, сином Михалом зоз супругу Таню, синами Давидом и Павлейом и дзивку Весну зоз супругом Дюром и сином Дамиром Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. фебруара наполня ше 6 мешаци як ше преселєла до вичносци

АМАЛИЯ ЛАЗОР народзена Уйфалуши (1939–2019) з Коцура Мила моя шестро и нино, нїґда Вас нє забудземе. Шестра Сена з дзецми з Руского Керестура Спочивайце у мире Божим!

ЯКИМ ПАПУҐА (1955–2019) З вельку любову и почитованьом вично будземе чувац памятку на твою милу подобу, твою предобру душу и ношиц це у боляцих шерцох. Спочивай у шветлосци хтору ши ширел коло себе. Спочивай у мире Божим! Ожалосцени: твоя мац Мелания и шестри Вирка и Геленка зоз своїма фамелиями

21. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара наполнєли ше 2 роки як нє з нами наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара наполнєли ше 2 роки як нє з нами мой мили син

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На наших милих и добрих родичох

ЙОАКИМ БЕСЕРМИНЇ – БЕЛИ (1963–2018) з Руского Керестура У красних памяткох го чува шестра Сенка зоз супругом Любом и дзивку Билю Спочивай у мире Божим!

ЙОАКИМ БЕСЕРМИНЇ – БЕЛИ (1963–2018) з Руского Керестура Навики красни памятки на ньго у своїм шерцу чува його мац Наталия Спочивай у мире Божим!

МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Дудаш (1936–2007) з Руского Керестура У наших сце думкох и молитвох Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнєли ше 5 Дня 14. януара наполнєли ше 25 роки як нас занавше зохабела наша роки як нас занавше зохабел наш мила мац, баба, швекра и прабаба оцец, дїдо, прадїдо и швекор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара наполнєли ше Дня 10. децембра 2019. року на20 роки як нє з нами наш мили полнєли ше 2 роки як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба оцец, дїдо и прадїдо

ЛЕОНА КОРПАШ народзена Сабадош (1930–2015)

ЙОАКИМ КОРПАШ (1929–1995)

з Дюрдьова Памятку на нїх зоз любову и почитованьом чуваю син Кимо зоз дзецми и дзивка Ганча Хромишова зоз фамелию Най спочиваю у мире Божим!

ЯНКО НАДЬ (1934–2016)

МЕЛАНА СИВЧ народзена Джуня (1937–2017) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на вас чуваю – дзивка, унуки и праунучка Спочивайце у мире Божим! МИХАЙЛО СИВЧ (1939–2000)

Того року ше полня 40 роки як ше преселєл до вичносци

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Того року ше наполнєли 9 роки як вецей нє з нами

Дня 18. фебруара наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабела

ВЛАДО КОЗАР (1918–1980)

ЯКИМ КОЗАР (1942–2011)

ИРИНА КОЗАР (1919–2019)

з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на вас навики чуваю вашо наймилши Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара наполнюю ше 10 роки як нас занавше зохабела

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара наполнєли ше 27 роки як нє з нами наш

СИЛВЕСТЕР ЧЕЛЬОВСКИ (1946–1993) з Дюрдьова Памятку на ньго чуваю син Маринко зоз фамелию, Леона и брат Яким Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара наполнюю ше 10 роки як нас занавше зохабела

OGLA[OVANW АМАЛИЯ ВАРҐА (1935–2010) з Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю дзивка Маря и жец Любомир Сабадошово Спочивай у мире Божим!

21. ФЕБРУАР 2020.

АМАЛИЯ ВАРҐА (1935–2010) з Руского Керестура Красни памятки на ню чува шестра Веруна з фамелию Спочивай у мире Божим!

021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта „BARRY CALLEBAUT SOUTH EAST EUROPE” Д.О.О. Нови Беоґрад, Улїца Юрия Ґаґарина 32, хторого полномоцно заступа „Д.А. ДИЗАЙН АРХИТЕКТУРА Д.О.О., Нови Беоґрад, Улїца Ґандийова 169/1, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт поверховосци П, ВП, П+1, П+2 и дїловни обєкт – академия зоз лабораториями поверховосци П+1 и П+2 зоз провадзацима обєктами (два портирнїци поверховосци П, наджемни цистерни зоз гидрантску мрежу, поджемна цистерна за зберанє атмосферскей води, заварта ретензия, сепаратор олєю зоз байпасом, пумпа) и транспортнима поверхносцами”, зоз намену обєкта – Ґринфилд построєня за продукцию чоколади (Фабрика за продукцию кондиторских продуктох – чоколади), у Новим Садзе, Улїца Зренянинска драга (ИБ12), на катастерских парцелох число 243/9, 243/10, 243/42, 243/43, 243/44, 243/45, 243/46, 243/47, 243/48, 243/49, 243/50, 243/51, 243/52, 243/53, 243/54, 243/55, 243/56, 243/57, 243/58, 243/59, 243/60, 243/61, 243/62, 243/63, 243/64, 243/65, 243/66, 243/67, 243/68, 243/69, 243/70, 243/71, 243/73, 243/74, 243/79, 243/80, 243/83 и 243/88 К. О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 16. марец 2020. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 17. марца 2020. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин.

И ДАЛЄЙ ВАРИМЕ ВЄДНО Понеже сце рубрику „Горуци тепши” крашнє прилапели, вона будзе и надалєй состойна часц наших новинох. Поволуєме вас же бисце и далєй зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak.ruske@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

най шце нам и и п , е м й у з труд Ище раз, со нам з горуцминхо пахнє! рт приє тепшох фу

30 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ 273/НСО273 НС – Сайлово 3” Нови Сад Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї НСУ 273/НСО273 НС –Сайлови 3” Нови Сад, Долнє Сайлово 140, на катастерскей парцели число 9223/67 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 13. фебруара 2020. року принєсла ришенє число VI-501-843/19 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня його обявйованя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OГЛАШУЄ

явни увид студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта НИС а.д., Улїца Народного фронта чс.12, Нови Сад, поднєсол вимогу за даванє согасносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Проєкта Вибудов преточилїща камионских и ваґон цистернох, на катастерских парцелох число 2556/1, 2556/2, 2556/3 и 2555/16 КО Нови Сад III на Терминалу за претоварйованє и одкладанє дериватох з нафти Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид роботни дзень од 10 до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39) и у просторийох Городскей управи Нови Сад, Улїца Руменацка число 110 по 30. марец 2020. року. Под час тирваня явного увиду заинтересована явносц може у писаней форми поднєсц зауваги и думаня о виложеней студиї о преценьованю вплїву на адресу Покраїнского секретарията. Явна розправа и презентация будзе отримана 31. марца 2020. року у будинку Влади АП Войводини (прижемє, канцелария число 39) на 12 годзин.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованє обсягу и змисту о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС – Руменацка II” –НСУ180/НСЛ180НСО180 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Беоґрад, Таковска 2, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС – Руменацка II” – НСУ180/НСЛ180НСО180, у Улїци Руменацка число 2, у Новим Саду. на катастерскей парцели число 3395, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 18. фебруара 2020. року принєсла ришенє число VI-501-765/19 же потребне превценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня його обявйованя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

21. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Т: +381 21 487 46 07 аron.madaras@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-90-5/2020-05 ДАТУМ: 13. фебруара 2020. року На основи члена 6. пасус 1. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних срeдствох орґаном и орґанизацийом у чиєй шe роботи службено хаснує язики и писма националних меншинох – националних заєднїцох („Службени новини АПВ”, число 14/15) у вязи з членми 11, 12, 26. Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок („Службени новини АПВ”, число 54/19), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци, розписує

КОНКУРС

за додзельованє буджeтних средствох орґаном и орґанизацийом у Aвтономнeй Покраїни Войводини у чиєй шe роботи службено хаснує язики и писма националних меншинох – националних заєднїцох за 2020. рок Средства у суми 11.000.000,00 динари ше додзелює за унапредзенє витворйованя права на службене хаснованє язикох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох у Aвтономнeй Покраїни Войводини. Право участвовац на конкурсу маю: • орґани єдинкох локалней самоуправи з териториї Автономней Покраїни Войводини, у хторих зоз Статутом городу, односно општини утвeрдзeнe службeне хаснованє язикох и писмох националних меншинох ‒ националних заєднїцох на цалeй тeриториї єдинки локалней самоуправи або у населєних местох на їх териториї; • месни заєднїци на териториї городох и општинох зоз алинeї єден; • други орґани, орґанизациї, служби и установи, хаснователє буджетних средствох, хтори маю шедзиско на тeриториї локалней самоуправи або хтори окончую дїялносц на териториї локалней самоуправи, зоз алинeї єдeн. Срeдства шe додзeлює за финансованє, односно участвованє у финансованю: • трошкох виробку и поставяня таблох з назвами орґанох и орґанизацийох, з назву насeлєного мeста и других ґеоґрафских назвох на драгових напрямох, з назву улїцох и площох, як и других обвисценьох и спозореньох за явносц хтори виписани и на язикох националних мeншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує у општини, городу або населєним месце; • друкованя двоязичних або вецейязичних формуларох, службених глашнїкох и других явних публикацийох; • розвою системи електронскей управи за роботу у условийох вецейязичносци. Висину средствох за додзельованє шe утвeрдзує на основи шлїдуюцих критeриюмох: • число язикох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує на цалей териториї општини, городу або населєного места; • процeнтуалнe участвованє припаднїкох националних мeншинох – националних заєднїцох чийо ше язики и писма службено хаснує у вкупним чишлє житeльства по урядових податкох Републичного заводу за статистику, на основи остатнього попису жительства; • вкупни материялни трошки яки потребни за реализацию активносцох; • постоянє других жридлох финансованя активносцох; • континуитет у финансованю активносцох з боку Секретарияту, односно чи шe срeдства вимага пeрши раз.

21. ФЕБРУАР 2020.

Термин за подношенє приявох на конкурс тирва по 11. марец 2020. року. Прияви на конкурс ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Комплeтну конкурсну докумeнтацию мож прeвжац у просторийох Секретарияту, або на интернет адреси: www.puma.vojvodina.gov.rs. Прияви на конкурс шe подноши на сeрбским язику або на язику националнeй мeншини – националней заєднїци хтори шe службeно хаснує у у орґанох Aвтономнeй Покраїни Войводини. Прияви ше подноши особнє, зоз придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади), або шe их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад. Прияви на конкурс ше доручує у двох прикладнїкох з двома виявами хтори оверела и подписала овласцена особа подношителя прияви кед ше конкурує по єдней основи, кед ше источашнє конкурує и по вецей основох, прияви ше доручує у двох прикладнїкох по каждей основи, зоз исто тельо оверенима виявами. Нєблагочасни або нєподполни прияви, прияви у хторих нєдостаток по указованю нє одстранєни, кед ше нє одноша на наменки яки предвидзени зоз конкурсом або кед их поднєсли нєовласцени особи ше нє будзе розпатрац. Хаснователь длужен средства хасновац лєм за наменки за хтори су додзелєни, а нєпотрошени средства врациц до буджету Aвтономнeй Покраїни Войводини. Хаснователь ма обовязку на одвитуюци способ визначиц же у финансованю участвовал и Секретарият. Хаснователь длужен найпознєйше по виходзенє календарского року поднєсц Секретарияту звит о утрошку додзелєних средствох з одвитуюцу документацию. У случаю сумнї же додзелєни средства у дзепоєдних случайох нє хасновани наменково, Секретарият поруша поступок пред покраїнским орґаном управи цо компетентни за буджетну инспекцию, пре контролу законїтого и наменкового хаснованя средствох. Кед ше утвердзи же ше додзелєни средства у дзепоєдних случайох нє хасновали наменково, прияви тих хасновательох средствох ше убудуце нє будзе розпатрац кед буду учaствoвaц нa кoнкурсу. Поступок конкурсу запровадзує комисия за розпатранє приявох хтору формує покраїнски секретар. Комисия по розпатраню призбераних приявох составя обгрунтоване предкладанє за додзельованє средствох по конкурсу и доручує го покраїнскому секретарови. О додзельованю средствох хасновательом по запроведзеним поступку одлучує покраїнски секретар зоз ришеньом хторе конєчне. Ришенє о додзельованю средствох ше обяви на интернет боку Секретарияту. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел: +381 21 487 46 08; 487 45 55 Факс: +381 21 557 074; 456 986 adrian.borka@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-90-6/2020-05 ДАТУМ: 13. фебруара 2020. року На основи члена 7. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за унапредзoванє положеня националних меншинох – националних заєднїцох и розвой мултикултурализма и толеранциї („Службени новини АПВ“, число 8/2019) у вязи зоз членами 11, 12. и 26. Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок („Службени новини АПВ”, число 54/19), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) розписує

ЯВНИ КОНКУРС ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ ХТОРИ УНАПРЯМЕНИ НА УНАПРЕДЗОВАНЄ ПРАВОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ – НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Явни конкурс ше розписує за програми и проєкти здруженьох, фондох и фондацийох (у дальшим тексту: подношитель прияви), хтори унапрямени на витворйованє правох националних меншинох – националних заєднїцох зоз териториї Автономней Покраїни Войводини у 2020. року. I. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Явни конкурс ше розписує на вкупну суму 33.000.000,00 динари, по националних меншинох – националних заєднїцох: Мадярска национална меншина – национална заєднїца Ромска национална меншина – национална заєднїца Горватска национална меншина – национална заєднїца Словацка национална меншина – национална заєднїца Румунска национална меншина – национална заєднїца Руска национална меншина – национална заєднїца Бунєвацка национална меншина – национална заєднїца Македонска национална меншина – национална заєднїца Українска национална меншина – национална заєднїца Нємецка национална меншина – национална заєднїца Ческа национална меншина – национална заєднїца Чарногорска национална меншина – национална заєднїца Инши национални меншини – национални заєднїци

15.450.000,00 динари 3.350.000,00 динари 3.200.000,00 динари 3.200.000,00 динари 2.350.000,00 динари 1.200.000,00 динари 1.050.000,00 динари 660.000,00 динари 410.000,00 динари 300.000,00 динари 130.000,00 динари 600.000,00 динари 1.100.000,00 динари

II. УСЛОВИЯ КОНКУРСУ • Термин за подношенє приявох то 11. марец 2020. року. • На Явни конкурс за додзельованє буджетних средствох Покраїнского секретарияту за унапредзованє положеня националних меншинох – националних заєднїцох ше можу приявиц лєм подношителє приявох, хтори маю реґистроване шедзиско на териториї АП Войводини. • На явним конкурсу ше додзелює средства за програми и проєкти подношительох приявох хтори унапрямени на витворйованє правох националних меншинох – националних заєднїцох, а окреме за: – очуванє и пестованє язика, народних обичайох и старих ремеслох; – защиту и презентацию фолклорного нашлїдства; – творенє условийох за розвой култури, науки и уметносци; – пестованє и стимулованє народней творчосци; – представянє културних доброх од винїмковей значносци; – литературну, драмску, сценску, музичну и подобову творчосц, меморияли, фестивали, ювилейни манифестациї, уметнїцки колониї, кампи з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; – конференциї, турнири, сходи и подобне, з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; – пестованє и розвой аматеризму, госцованя ансамблох; – сотруднїцтво з матичнима жемами и други форми сотруднїцтва. • На явни конкурс ше нє можу приявиц директни и индиректни буджетни хаснователє, привредни дружтва и национални совити националних меншинох. • Явни конкурс ше обявює у „Службених новинох Автономней Покраїни Войводини“, у єдним з явних глашнїкох хтори закрива цалу територию АПВ и на интернет-боку Секретарияту, як и на порталу е-Управа, на сербским язику и на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. III. ОКРЕМНИ УСЛОВИЯ Явни набавки Кед хаснователь средствох зоз того конкурсу подпада под реґулацию Закона о явних набавкох, односно кед ше средства яки витворени по тим конкурсу будзе хасновац за набавку роботох, доброх або услугох, а учасц явних средствох твори вецей як 50% вредносци набавки, хаснователя средствох ше будзе тримац за наручителя и вон ма обовязку применьовац Закон о явних набавкох. IV. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ • Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту у єдним прикладнїку. • Конкурсну документацию мож превжац од 19. фебруара 2020. року у просторийох Секретарияту або на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. • Ґу прияви ше обовязно подноши: 1. Урядови доказ о реґистрациї подношителя прияви (фотокопию); 2. Потвердзенє о порцийним идeнтификацийним чишлє подношителя прияви (фотокопию). • Прияви на явни конкурс ше подноши на сербским язику або на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. • Подношитель прияви хторому ше додзелї средства по Явним конкурсу, а хтори нє ма рахунок при Управи за трезор, будзе мац обовязку го отвориц у одредзеним термину. Под процедуру ше подрозумює контактованє компетентного орґану, з вимаганьом за отверанє спомнутого рахунку, после чого ма обовязку доручиц Секретарияту доказ о отвераню рахунку.

32 РУСКЕ СЛОВО

• Прияви ше подноши: 1. особнє з придаваньом на писарнїцу покраїнских орґанох управи у Новим Садзе; 2. по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад (ЗА КОНКУРС) V. ОДЛУЧОВАНЄ • Критериюми за вибор програмох и проєктох хтори будзе софинансовац Секретарият на Явним конкурсу тоти: – процентуална учасц поєдиней националней меншини – националней заєднїци у вкупней меншинскей популациї у АП Войводини; – вкупни материялни трошки програми або проєкту; – просторни характер и значносц програми або проєкту (напр. медзинародни, медзиопштински, локални, мултиетнїчни, од ширшей значносци); – тирванє програми або проєкту; – число учашнїкох програми або проєкту; – интересованє публики и нащивеносц; – медийни публицитет (телевизийни и радио преноси або знїмки, информованє преси и други способи презентациї); – електронска присутносц, заступеносц и активносц (напр. иснованє интернет-презентациї, платформи, дружтвеней мрежи); – провадзаци и додатни активносци (напр. окремни наступ и представянє побиднїкох, ґала вечари, видаванє зборнїку, каталоґу и других публикацийох); – число особох хтори анґажовани на програми або проєкту подношителя вимаганя; – инши активносци, програми и проєкти хтори орґанизує подношитель вимаганя; – финансованє програмох и проєктох од других орґанох, орґанизацийох, фондох, спонзорох або донаторох – зоз жеми або з иножемства; – можлївосц розвиваня програми и проєкту и їх отримуюцосц; – законїтосц и ефикасносц хаснованя средствох хтори скорей достати од Покраїнского секретарияту. • Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Явного конкурсу, односно прияви подношительох хтори нє поднєсли звит о трошеню и хаснованю додзелєних средствох за предходни рок, односно за тих за хторих ше зоз звиту утвердзи же нєнаменково потрошели тоти средства. • Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох; • Прияви и приложену документацию ше подношитeльом нє враца. • По виходзеню термину за приманє приявох на Явни конкурс, благочасни и подполни прияви Секретарият прешлїдзи националним совитом националних меншинох зоз шедзиском на териториї АП Войводини пре даванє предкладаня за додзельованє средствох (у дальшим тексту: национални совити). • Прияви подношительох и предкладаня националних совитох на исти вреднує и оценює конкурсна комисия хтору формує покраїнски секретар з ришеньом, хтора формує ранґ-лїстину у складзе зоз утвердзенима критериюмами и способом бодованя. • Конкурсна комисия утвердзує прелиминарну лїстину вреднованя и ранґованя поднєшених приявох (програмох/проєктох) хтору ше обявює на урядовим интернет-боку Секретарияту и на порталу е-Управа. • Подношителє прияви маю право на пригварку на прелиминарну лїстину у чаше осем дньох по єй обявйованю. Обгрунтовану одлуку о пригварки, конкурсна комисия приноши у чаше 15 дньох по єй доставаю. По ришованю пригварки, конкурсна комисия конєчну лїстину доручує покраїнскому секретарови на прилапйованє. • Одлуку о виборе програмох/проєктох покраїнски секретар приноши у чаше 30 дньох по виходзеню термину за подношенє пригварки. • Oдлуку о виборе програмох/проєктох ше обявює на урядовим интернет-боку Покраїнского секретарияту и на порталу е-Управа. • Одлука о виборе програмох/проєктох конєчна. VI. РЕАЛИЗАЦИЯ • Секретарият преноши додзелєни средства на рахунки хасновательох на основи подписаних контрактох, у складзе з динамику прилїву средствох до буджету АП Войводини. • У контракту о додзельованю средствох ше прецизує шицки права, обовязки и одвичательносци подношителя прияви и Секретарияту. • Кед подношитель прияви нє подпише контракт у чаше яки одредзел Секретарият, будзе ше тримац же одступел од понєшеней прияви. • Подношитель прияви ма обовязку додзелєни средства хасновац законїто и наменково, як и доручиц звит о наменковим трошеню средствох. • Секретарият провадзи реализацию програмох/проєктох хтори софинансує. Додатни информациї о явним конкурсу мож достац у Секретарияту, на числа телефонох: 021/ 487 4608, 487 4607, 487 4604, 487 4713 або прейґ е-пошти adrian.borka@vojvodina.gov.rs. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш

21. ФЕБРУАР 2020.

informator@ruskeslovo.com

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел: +381 21 487 46 08; 487 45 55 Факс: +381 21 557 074; 456 986 bojan.greguric@vojvodina.gov.rs ЧИСЛО: 128-90-7/2020-05

ДАТУМ: 13. фебруара 2020. року

На основи члена 7. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за унапредзенє положеня националних меншинох – националних заєднїцох и розвой мултикултурализма и толеранциї („Службени новини АПВ”, число 8/2019) у вязи зоз членми 11, 12, и 26. Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок („Службени новини АПВ“, число 54/19), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

ЯВНИ КОНКУРС ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ ОЧУВАНЯ И ПЕСТОВАНЯ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ И МЕДЗИНАЦИОНАЛНЕЙ ТОЛЕРАНЦИЇ У АП ВОЙВОДИНИ У 2020. РОКУ Явни конкурс ше розписує за програми и проєкти здруженьох, фондох и фондацийох (у дальшим тексту: подношитель прияви), хтори унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї зоз териториї Автономней Покраїни Войводини у 2020. року. I. СУМА КОНКУРСА Явни конкурс ше розписує на вкупну суму 12.000.000,00 динари; II. УСЛОВИЯ КОНКУРСА • Термин за подношенє приявох то 11. марец 2020. року. • На явни конкурс за додзельованє буджетних средствох Секретарияту за розвой, пестованє и очуванє мултикултуралносци и медзинационалней толеранциї ше можу приявиц подношителє прияви, чийо проєкти и програми унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї и хтори маю реґистроване шедзиско на териториї АП Войводини. • На явним конкурсу ше додзелює средства за програми и проєкти подношительох прияви хтори унапрямени на очуванє и пестованє медзинационалней толеранциї, а окреме за: – очуванє и пестованє язика, народних обичайох и старих ремеслох; – защиту и презентацию фолклорного нашлїдства; – творенє условийох за розвой култури, науки и уметносци; – пестованє и стимулованє народней творчосци; – представянє културних доброх од винїмковей значносци; – литературну, драмску, сценску, музичну и подобову творчосц, меморияли, фестивали, ювилейни манифестациї, уметнїцки колониї, кампи з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; – конференциї, турнири, сходи и подобне, з якима ше пестує толеранцию и права националних меншинох – националних заєднїцох; – пестованє и розвой аматеризма, госцованя ансамблох; – сотруднїцтво з матичнима жемами и други форми сотруднїцтва; – проєкти яки ше одноша на розвиванє, очуванє и пестованє духа медзинационалней толеранциї при младих; – унапредзенє продукциї и продукцию телевизийней и радийскей програми, интернет презентацийох, других формох електронских презентацийох, друкованих пропаґандних активносцох, активносцох у друкованих медийох и других формох медийних активносцох. • На явни конкурс ше нє можу приявиц директни и индиректни буджетни хаснователє, привредни дружтва и национални совити националних меншинох. • Явни конкурс ше обявює у „Службених новинох Автономней Покраїни Войводини“, у єдним з явних глашнїкох хтори закрива цалу територию АПВ и на интернет боку Секретарияту, як и на порталу е-Управа, на сербским язику и на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. III ОКРЕМНИ УСЛОВИЯ Явни набавки Кед хаснователь средствох зоз того конкурса подпада под реґулацию Закона о явних набавкох, односно кед ше средства яки витворени по тим конкурсу будзе хасновац за набавку роботох, доброх або услугох, а учасц явних средствох твори вецей як 50% вредносци набавки, хаснователя средствох ше будзе тримац за наручителя и вон ма обовязку применьовац Закон о явних набавкох. IV. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ • Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту у єдним прикладнїку. • Конкурсну документацию мож превжац од 19. фебруара 2020. року у просторийох Секретарияту або на web адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. • Ґу прияви ше обовязно подноши: • Урядови доказ о реґистрациї подношителя прияви (фотокопию); • Потвердзенє о порцийним идeнтификацийним чишлє подношителя прияви (фотокопию). • Прияви на явни конкурс ше подноши на сербским язику або на язику националней меншини хтори ше службено хаснує у Автономней Покраїни Войводини. • Подношитель прияви хторому ше додзелї средства по Явним конкурсу, а хтори нє ма рахунок при Управи за трезор, будзе мац обовязку отвориц го у одредзеним термину. Под процедуру ше подрозумює контактованє компетентного орґана, з вимаганьом за отверанє спомнутого рахунку, после чого ма обовязку доручиц Секретарияту доказ о отвераню рахунку. • Прияви ше подноши: 1. особнє з придаваньом писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе; 2. по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16 21000 Нови Сад

21. ФЕБРУАР 2020.

ЗА КОНКУРС – ОЧУВАНЄ И ПЕСТОВАНЄ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ И МЕДЗИНАЦИОНАЛНЕЙ ТОЛЕРАНЦИЇ V. ОДЛУЧОВАНЄ • Критериюми за вибор програмох и проєктох хтори буд зе софинансовац Секретарият на Явним конкурсу тоти: – процентуална учасц поєдиней националней меншини – националней заєднїци у вкупней меншинскей популациї у АП Войводини; – вкупни материялни трошки програми або проєкта; – просторни характер и значносц програми або проєкта (напр. медзинародни, медзиопштински, локални, мултиетнїчни, од ширей значносци); – тирванє програми або проєкта; – число учашнїкох програми або проєкта; – интересованє публики и нащивеносц; – медийни публицитет (телевизийни и радио преноси або знїмки, информованє преси и други способи презентациї); – електронска присутносц, заступеносц и активносц (напр. иснованє интернет презентациї, платформи, дружтвеней мрежи); – провадзаци и надополнююци активносци (напр. окремни наступ и представянє побиднїкох, ґала вечари, видаванє зборнїка, каталоґа и других публикацийох); – число особох хтори анґажовани на програми або проєкту подношителя вимаганя; – инши активносци, програми и проєкти хтори орґанизує подношитель вимаганя; – финансованє програми и проєкта од других орґанох, орґанизацийох, фондох, спонзорох або донаторох – зоз жеми або з иножемства; – можлївосц розвиваня програми и проєкта и їх отримуюцосц; – законїтосц и ефикасносц хаснованя средствох хтори скорей достати од Покраїнского секретарияту. • Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни и нєподполни або нєправилно виполнєни прияви, прияви хтори поднєсли нєовласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Явного конкурса, односно прияви подношительох хтори нє поднєсли звит о трошеню и хаснованю додзелєних средствох за предходни рок, односно тих за хторих ше зоз звиту утвердзи же нєнаменково потрошели тоти средства. • Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. • Прияви и приложену документацию ше подношитeльом нє враца. • Прияви подношительох вреднує и оценює конкурсна комисия хтору формує покраїнски секретар з ришеньом, хтора формує ранґ-лїстину у складзе з утвердзенима критериюмами и способом бодованя. • Конкурсна комисия утвердзує прелиминарну лїстину вреднованя и ранґованя поднєшених приявох (програмох/проєктох) хтору ше обявює на урядовим интернет боку Секретарияту и на порталу е-Управа. • Подношителє прияви маю право на пригварку на прелиминарну лїстину у чаше осем дньох по єй обявйованю. Обгрунтовану одлуку о пригварки, конкурсна комисия приноши у чаше 15 дньох по єй доставаню. По ришованю пригварки, конкурсна комисия конєчну лїстину доручує покраїнскому секретарови на прилапйованє. • Одлуку о виборе програмох/проєктох покраїнски секретар приноши у чаше 30 дньох по виходзеню термину за подношенє пригварки. • Oдлуку о виборе програмох/проєктох ше обявює на урядовим интернет боку Покраїнского секретарияту и на порталу е-Управа. • Одлука о виборе програмох/проєктох конєчна. VI. РЕАЛИЗАЦИЯ • Секретарият преноши додзелєни средства на рахунки хасновательох на основи подписаних контрактох, у складзе з динамику прилїву средствох до буджету АП Войводини. • У контракту о додзельованю средствох ше прецизує шицки права, обовязки и одвичательносци подношителя прияви и Секретарияту. • Кед подношитель прияви нє подпише контракт у чаше яки одредзел Секретарият, будзе ше тримац же одступел од поднєшеней прияви. • Подношитель прияви ма обовязку додзелєни средства хасновац законїто и наменково, як и доручиц звит о наменковим трошеню средствох. • Секретарият провадзи реализацию програмох/проєктох хтори софинансує. Додатни информациї о Явним конкурсу мож достац у Секретарияту, на число телефона: 021/ 487 4604, або по е-пошти bojan.greguric@vojvodina.gov.rs. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

У ЖАБЛЮ И ЧУРОҐУ РЕКРЕАЦИЯ ЗА СТАРШИХ И ДЗЕЦИ Концом прешлого рока, реквизити зоз дзецинского парку за рекреацию и бавенє у центру Жаблю, у часци опрез католїцкей церкви, склонєни. На тим месце, пошвидко потим започате будованє Европского парку чия макета виложена у Доме култури обок при будинку Општини Жабель

Я

к сообщене у Општини Жабель, Европски парк ше будує за наймладших гражданох, будзе сучасни и модерни парк яки ридко котри город, або општина, ма. Парк у своїм составе будзе мац познати инфраструктурни будинки европских городох, а у форми елементох дзе ше дзеци годни бавиц и рекреировац. Дзекуюци його випатрунку, односно елементох, дзеци годни и учиц о европскей култури и вредносцох. Будованє Европского парку почал пошвидко по одношеню старих елеметох у тей часци парку, а будзе закончени у зависносци од хвилї, з тим же ше обчекує же будзе закончене на яр того року. Спомнути реквизити хтори склонєти зоз дзецинского парку за рекреацию и бавенє у центре пренєшени и поставени на побережнє рики Єґрички у Жаблю.

ПОТЕНЦИЯЛИ ЄҐРИЧКИ Окрем нових елеметох у центру Жаблю, а як єден од капиталних укладаньох општини Жабель будзе будованє модерного кею на побережю рики Старей Тиси у Чуроґу. Прето чолнїки Општини поручую же то ище єден од прешвеченьох же локална самоуправа ма визию модерней будучносци, и же ше напредованє у тим напряме видзи вше вецей з дня на дзень. Предсидатель Општини Жабель вєдно зоз своїма сотруднїками нащивел часц того кею котра будзе реконструована до модерного, а котри будзе место за одпочивок и рекреацию. – Плануєме подполну реконструкцию дражки у тей часци кеЮ, будзе поставене сучасне ошвиценє як и лавки.

34 РУСКЕ СЛОВО

Проєкт облапя и комплекс сучасних спортских теренох, видиковец, понтони з котрих годно лапац рибу, як и паркинґ простор за коло седемдзешат авта. Мам становиско же тот проєкт наисце озбильни, вон у велькей мири допринєше розвою спортского туризму, як и туризму вообще у Општини Жабель – гвареЛ предсидатель Божич.

ПОНУКНУЦЕ НА ТУРИСТИЧНЕЙ МАПИ Проєкт вибудови модерного кею у Чуроґу ма циль допринєсц змоцньованю и звекшаню туристичних понукнуцох Општини Жабель. З тим цильом, влєце прешлого року поставена веслацка дражка на Старей Тиси у Чуроґу, та зоз вибудову того кею, як гваря чолнїки Општини Жабель заокружи ше цалосц и тот простор ше заблїщи як нїґда потераз. З другого боку, о подобних укладаньох у других двох општинских местох нєт, окрем дражки за бициґли Дюрдьов–Жабель на котрей маю буц поставени лавки. Розлика у шицких спомнутих проєктох тота, же ше о дражки за бициґли бешедує вецей роки, условия за єй вибудов єст од кеди вибудовани кружни цек на тей релациї, алє реализациї по тим питаню ище нєт. Судзаци по словох чолнїкох валалскей власци план иснує длугши час, а як видно гражданом Дюрдьова релизация анї блїзко, понеже очиглядно, дражка нє приоритетна, гоч ше у Тиристичней орґанизациї Општини Жабель планує третировац як сучасне, интересантне и популарне туристичне понукнуце. С. Саламун

21. ФЕБРУАР 2020.

sport@ruskeslovo.com

KОНЇЦКИ КЛУБ „РУСИН” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

УСПИШНИ РОК, АЛЄ ФИНАНСИЙНО ЧЕЖКИ Порядна Рочна скупштина Конїцкого клубу „Русин” отримана всоботу у Доме пензионерох у Керестуре на хторей, окрем членох КК „Русин”, присуствовали и представителє валалских институцийох, як и госци зоз вецей местох На самим початку предсидатель Клубу Желько Папуґа привитал шицких присутних и окреме меновл госцох Конїцкого клубу „Деспотово” хтори у прешлим року нєсебично помагали конїкаром Русина, потим госцох зоз Србобрану, зоз Пачиру, а подзекованє за помоц достали и члени Добродзечного огньогасного дружтва, ветеринар зоз Кули Йово Гайдин, як и представителє Месней заєднїци и ЯКП „Руском”. После привиту, предсидатель Клубу представел Финансийни звит, як и Звит о активносцох у прешлим року и плани за чечуци рок. Од активносцох зоз прешлого и планох за шлїдуюци рок Желько визначел успишни, алє и финансийно найвидатнєйши конїцки обегованя хтори отримани 15. юлия. Но, нажаль,

21. ФЕБРУАР 2020.

ЖЕЛЬКО ПАПУҐА ОСТАВА ПРЕДСИДАТЕЛЬ КЛУБУ На виберанковей Скупштини єдногласно принєшена одлука же би предсидатель Клубу и далєй остал Желько Папуґа, за секретара вибрана Ясмина Папуґа, заменїк Юлин Будински, касир Яким Чизмар, а у Управним одборе остали Владимир Орос, Любомир Папуґа, Желько Жирош и Миронь Будински.

на нїх було кус менєй змагательох, понеже тот исти викенд були орґанизовани Обеговацки днї и у Србобрану, и у Беоґрадзе, та же би ше датуми нє поклопели, того року Конїцки обегованя заплановани за перши викенд у юлию. На Скупштини орґанизацию обегованьох похвалєл и предсидатель Конїцкого клубу зоз Деспотова Бора Попин и додал же є свидоми почежкосцох у хторих ше Конїцки клуби находза пре нєдостаток финансийох, та потримовка КК „Русин” же би предлужел з успишну роботу, нє виостала. Як поведзене на схадзки, члени Конїцкого Клуба „Русин” предлужую зоз участвованьом на манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, як и зоз воженьом волонтерох на фиякерох през валал у сотруднїцтве зоз Туристичним здруженьом Руски Керестур. Прешлого року ше керчело и гиподром, та у планє и того року предлужиц з исту роботу, а тиж и ушориц судийну турню, як и пооправяц авто-старт превозку. Кед слово о финансийох, за орґанизованє Конїцких обегованьох у прешлим року було потребне коло 300 000 динари, та члени у тим року рахую на средства по конкурсох хтори розписує локална самоуправа, як и финансийну потримовку од рижних спонзорох зоз валалу. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ФК „ИСКРА” ПОЧАЛА ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЯРНЮ ЧАСЦ СЕЗОНИ

НОВИ БАВЯЧЕ ПРЕ ЛЄПШЕ БАВИСКО Фодбалере коцурскей Искри пририхтованя за ярню часц сезони у Подручней лиґи Суботица, котра почнє 8. марца, почали 28. фебруара, а тренинґи ше отримую на стадиону, на отвореним, и у фискултурней сали ОШ „Братство єдинство” у Коцуре Пише: Златко КОЛЄСАР

Є

шеньска часц сезони нє була така успишна за Искру, понеже екипа полусезону закончела на 12. месце на таблїчки, а у жимскей паузи зоз клуба пошли седмеро стандардни бавяче, котри були ношителє бависка у предходних двох сезонох. Руководство Искри, як и любителє фодбалу ше обавали чи будзе вообще можлїве формовац добру екипу за ярню часц. Медзитим, место бавячох котри напущели Искру приведзени нови фодбалере, а час укаже же чи им ше уда врациц квалитет бависка зоз прешлих рокох.

ТРЕНЕР ОСТАЛ ИСТИ Искра пририхтованя почала зоз истим тренером, Александром Петровичом, котри ше найвецей и анґажовал коло бавяцкого кадру, а бавяче котри пришли до Искри були найбаржей на його препорученє. – Єшеньску часц сезони зме нє одбавели на уровню на котрим зме очековали. Кратка павза медзи законченьом прешлей сезони и початком пририхтованя за нову, охабели шлїда на бавячох, котри уж на початку сезони були вистати и засицени зоз фодбалом. Квалитет нє бул проблем, алє бавяче лєм з часу на час указовали же прецо остатнї роки були у самим верху Подрученй лиґи Суботици. Уж у єшеньскей часци було наявйованя же зоз

36 РУСКЕ СЛОВО

екипи пойду даєдни бавяче, алє сом нє очековал же пойду шицки котри у тей хвильки були ношителє бависка. На щесце, удало нам ше привесц дзешецерих нових бавячох, а врацели нам ше и Коцурци котри прешлей полусезони нє були на розполаганю, та ше наздавам же з нову енерґию и швижу креву войдземе до ярнєй часци сезони и затримаме место у Подрученй лиґи Суботица – гварел тренер Искри Александар Петрович.

ВАЖНА ДИСЦИПЛИНА Одволованє на тренинґи була слаба точка Искри у предходней полусезони, понеже нєридко на тренинґ пришли лєм двоме-троме бавяче, та и физична пририхтаносц нє була на достаточним уровню же би ше направело добри резултат.

ИСКРА ОД ЯРИ У НОВИМ СОСТАВЕ У жимскей павзи зоз Искри пошли Дамян Ґубаш, Зоран Сердар, Йовица Калинич, Марян Малацко, Павле Дякович, Марко Дурутович и Милан Пєшивац, а пришли ґолманє Саша Вучинич и Милош Тапавчевич, Боян Живанович, Деян Тешанович, Давор Самарджич, Боян Кудєрски, Данило Янкович, Драґан Дарадан и Зоран Суботич. Врацели ше и Коцурци Предраґ Дрляча, Александар Филеп и Никола Барович.

21. ФЕБРУАР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПРИРИХТОВАНЯ ОФК „БИКИЧ” ЗА ЯРНЮ ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА

ДОСТАЛИ ПЕЙЦ ПОМОЦНЄНЯ – Тераз на „паперу” мам 23 бавячох, та сом конєчно у ситуациї же можем инсистовац на порядним тренираню. Найвекши проблем нам ускладзованє тренинґох зоз роботу дзепоєдних бавячох. Екипи у окруженю тот проблем ришели зоз поставяньом рефлекторох, та можу тренинґи отримовац и кед ше зацми. Ми найпознєйше може почац тренирац на 16 годзин, а даєдни бавяче теди ище на роботи. На щесце, тренинґи можеме отримовац и у школскей сали та там на тренинґ приду коло 20 бавячох. На отвореним их єст менєй, алє их, заш лєм єст вецей як вєшенї кед на тренинґ приходзели 2-3 бавяче. Понеже єст вельо нових бавячох, найвекше виволанє нам будзе убавиц их и каждому пренайсц место на котрим годзен вихасновац свой полни потенциял. У пририхтуюцим периодзе зме плановали одбавиц 4 змаганя и думам же то достаточне число же бим направел косцанїк екипи котра годна винєсц ярню часц сезони – заключує нови тренер Искри Александар Петрович. Секретар Искри Здравко Бабич уж длуго у Клубу и нє памета же ше дакеди случело же одразу з екипи пошли шицки бавяче котри предходних рокох були ношителє бависка. Розчарованє було вельке, алє ше на концу шицко добре поскладало. – Нє можем повесц же познам шицких бавячох котри пришли у тей жимскей паузи, алє мам довирия до тренера Петровича и дзекуєм му на анґажованю влонї. Думам же єст досц часу же би ше направело и убавело нову екипу, котра нам обезпечи же бизме и нарок бавели у истим ранґу. Искра ма условия и инфраструктуру и за вельо висши ранґ од Подручней лиґи, та зме нє могли дошлєбодзиц же би тото шицко препадло – виявел длугорочни член Искри Здравко Бабич.

ОДБАВЕНИ ПЕРШИ КОНТРОЛНИ СТРЕТНУЦА Потераз Искра одбавела 2 пририхтуюци змаганя, перше страцела на домашнїм терену од Пролетера зоз Равного Села зоз 3:1, а у другим змаганю, на котрим приказане вельо лєпше бависко, Искра у Бачким Добрим Полю одбавела нєришено, 2:2, зоз домашню Сутєску. Медзитим, резултат бул у другим планє, понеже тренер Искри жадал випробовац цо вецей бавячох, а даскелї бавяче бавели и на вецей позицийох. У пририхтуюцим периодзе у планє одбавиц ище 2 пририхтуюци змаганя, процив Бачки зоз Деспотова на домашнїм терену и остатнє у Пиньвиц процив Славиї. Ярня часц першенства у Подрученй лиґи Суботица почнє 8. марца, а такой у першим колу Искра одбави општинске дерби змаганє праве процив Сутєски зоз Бачкого Доброго Поля. ■ 21. ФЕБРУАР 2020.

Концом януара фодбалере ОФК „Бикич”, хтори ше змага у Мед зиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход, ознова ше позберали и почали ше пририхтовац за предлуженє у ярнєй часци першенства. Як нам гварел Далибор Гнатко, предсидатель Управи Клуба, Бикичанє достали пейц нових фодбалерох – штирох зоз Шиду и єдного з Кузмина на хторих у предлуженю сезони будзе раховац тренер Славко Дупаль. Лєм єден бавяч зоз валалу, а то Бранислав Майхер. Тренинґи ше будзе отримовац три раз до тижня у спортскей гали у Шидзе, як и на отвореним просторе у „Желєним пасу”. Гнатко додава же ше планую отримац и пририхтуюци стретнуца. У стретнуцу процив ФК „Гайдук” з Вишнїчева, Бикичанє страцели зоз 3:1, а планую одбавиц и стретнуце зоз фодбалерами зоз Сримских Лазох у Републики Горватскей. – У єшеньскей часци першенства зме завжали одличне седме место, а наш план же бизме ше на концу сезони пласовали медзи першима пейц екипами на таблїчки. Наздавам ше же ше зоз новима помоцнєнями на концу то и витвориме – гварел Далибор Гнатко, и надпомнул же општина Шид за Клуб за тот рок опредзелєла 500.000 динари, а помага им и Месна заєднїца Бикич, як и вецей приватних спонзорох. Бикичанє вихасновали вигодну жимску хвилю за правенє трибини на стадиону. Потераз нє мали места за шедзенє, а з новим ушореньом плановане покласц 110 шедалки. Гнатко ше наздава же екипа будзе цалком порихтана за нови змагательни спокуси у ярнєй часци першенства, хтора почина 15. марца. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Милияни Чалeнич

Шалата зоз ґрилованим тофу сиром (час пририхтованя 15 минути)

Пририхтованє: Єдно пакованє тофу сира одцадзиц, нарезац и маринирац у маслиновим олєю до хторого додати соя-мачанка и вашилєц. Охабиц най упиє маринаду. За тот час поумивац желєну шалату и порезац. Сервирац до глїбшей судзини. Ґу шалати додац руколу и нарезану цибулю. Засмачиц зоз маслиновим олєйом и соком зоз лимуна и посолїц. Виґриловац тофу сир. Кед ше лапи скорка, обрациц и ґриловац ище кус. Додац тофу сир на шалату и посипац зоз сухим грозном. Смачного!

од Мариї Гудак

Потребне: ■ 150 ґрами тофу сира ■ желєна шалата ■ рукола (кельо ше сце) ■ 1/4 главки червеней цибулї ■ ложка соку з лимуна ■ маслинового олєю ■ солї ■ гарсц сухого грозна Маринада за тофу сир: ■ 2 ложки на жимно цадзеного маслинового олєю ■ ложка соя-мачанки ■ вашилєц по смаку

Шалата зоз празилуком

Потребне: ■ 5–6 празилуки ■ 200 ґр салами ■ 4–5 огурки ■ 100 ґр рискаши ■ 1 велька

квашна шметанка ■ дакус майонезу ■ соль, попер

Поступок: Празилук порезац на колєчка, саламу и огурки на мали коцочки, рискашу увариц. Шицко вєдно змишац до векшей миски и додац шметанку и майонез. Посолїц и попопровац по смаку. По верху мож украшиц з петрушковим лїсцом. Смачного!

38 РУСКЕ СЛОВО

21.ФЕБРУАР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Лїляни Еделински

Кральовске биле месо зоз рискашу Пририхтованє: Порезац биле месо на коцки, празилук на колєчка, сланїну на коцочки и попражиц на олєю 10 минути. Додац царску мишанїну, рискашу, присмачки, и заляц з воду. Закриц и най ше вари пол годзини на цихим огню. Вецей раз премишац же би рискаша нє пригорела. Отвориц и додац шметанку за варенє, най ше вари ище 10 минути и єдзенє готове. Смачного!

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

3 вайца 12 ложки цукру 12 ложки олєю 12 ложки млєка 12 ложки муки 2 ложки кафи Пращок за печенє

Сируп: ■ 800 милилитри млєка ■ 12 ложки цукру ■ 2 ванелийово цукри

■ 500 ґрами билого меса ■ 500 ґрами царскей мишанїни ■ празилук ■ 200 ґрами витаминскей рискаши ■ 100 ґрами меснатей куреней сланїни ■ ложичка солї ■ ложичка веґети ■ говедзинова коцка за юшку ■ ложичка попру ■ 2 ложки соя-мачанки ■ ложка сусаму ■ 2 ложки маслинового олєю ■ 800 милилитри води ■ 200 милилитри шметанки за варенє

Питка зоз кафу Вимишац шицки состойки и усипац мишанїну до помасценей и помученей тепши. Печиц на 200 ступнї пол годзини. Кед ше охладзи у тепши, порезац на коцки и преляц зоз сирупом. Сируп: 800 милилитри млєка 12 ложки цукру 2 ванелийово цукри

Пририхталa: Лю. Цвеїч

Потребне:

Потребне:

На верх охладзеного колача положиц два витрепани шлаґи и посипац зоз какаом. Смачного! 21.ФЕБРУАР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 8 (3877) НОВИ САД, 21. ФЕБРУАР 2020.

30. „РУЖОВА ЗАГРАДКА” – НОВИ ШПИВАНКИ – ЗМАГАТЕЛЬНА ЧАСЦ 01. ДЗИВОЦКИ СМУТОК – Уна Молнар и Оливера Сапаньош Шифра: „Чарне вино“ 02. БУДЗЕМЕ ВЄДНО – Ивана Чордаш Шифра: „Дрим тим“ 03. ЧИ ТО ЛЮБОВ? – Дарина Михняк Шифра: „Дунай“ 04. МЕДЗИ НЄБОМ И ГВИЗДАМИ – Мирослав Малацко Шифра: „НС 022“ 05. РАДУЙ ШЕ – Ана Римар Симунович Шифра: „Слунко-ружа“ 06. ГЕЙ, АБО НЄ – Валентина Салаґ и Тамара Салаґ Шифра: „Гей або нє“ 07. БЕТЯРЕ – Хлопска ґрупа РКЦ Нови Сад Шифра: „Биле вино“

08. МАЦЕРОВО ПАМЯТКИ – Мирела Тимко Шифра: „Шанса 2020“ 09. ОДНЯТА ЛЮБОВ – Михайло Будински Шифра: „Ядловец“ 10. МЛАДИ ДЗИВКИ – Мишана ґрупа КУД „Жатва“ Коцур Шифра: „20-21“ 11. ПРЕД ВЕЧАРОМ – Катарина Кочиш Шифра: „Панда“ 12. ШНЇЄМ НОЦИ ЗОЗ ТОБУ – Саня Дивлякович Шифра: „Актов“ 13. ЛЄМ РАЗ ШЕ ЖИЄ – Йовґен Надь Шифра: „Дорис“ 14. НОВЕ РАНО – Танита Ходак Шифра: „20-20“

Фотоґрафия: 0068P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредП носц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0042N

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПРЕДЛУЖЕНИ ВИКЕНД ШИЦКИМ ШЕ ЗДАЛ