RUSKE SLOVO 07

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

КАРИТАСОВА АКЦИЯ У ПРЕДАВАЛЬНЬОХ БУДЗЕ ТИРВАЦА

РОК LXXV ЧИСЛО 7 (3824) НОВИ САД, 15. ФЕБРУАР 2019.

■ 20. СОВИТОВАНЄ ЗАГРАДКАРОХ У НОВИМ САДЗЕ

Гуманитарна акция збераня намирнїцох парохийного Каритасу у Руским Керестуре за люд зох у потреби, у сотруднїцтве з двома керестурскима предавальнями ше ука зала успишна, а як дознаваме буд зе предлу жена и тирваца.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ Фото: Мария Афич

Акцию дарованя намирнїцох и средствох за гиґиєну порушана пред двома тижнями ука зала же керестурски жителє дзечнє подаровали дацо з того цо купели у двох керестурских предаваль нь ох – у са моуслуги ”Фреш” на месце да ке ди шнєй Юар би со вей”, на ” Вельким шоре, и у са мо услу ги ” Тренд би” на Новим населєню. Перши пакети помоци хтори на зберани на таки способ, ка ри та со во волон тере тих дньох подарую даскелїм фамелийом у потреби, и дзе кую шиц ким цо ше одволали на тоту акцию. Тиж поволую ка ждо го хто жа да, же би на таки способ пома гал през ца ли рок. М. А.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же П би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох.

Фотоґрафия: 0209N

Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ШКОЛСКИ ДНЬОВНЇКИ

ОДХОДЗА ДО ИСТОРИЇ...

РУСКА ПЕРСПЕКТИВА У ЧАСОХ ПРЕД НАМИ Пише: Любомир МЕДЄШИ, директор НВУ „Руске слово” у периодзе од 1987. по 1992. рок

Однародзованє нє характеристичне лєм за Руснацох.

го совиту и Совит би ше од нєй нє требал одмагац. СлуШветови тренд и напрям, же державна припадносц ва- жбене хаснованє руского язика тиж значи обезпечиц зажнєйша од националней. Людзе обезпечую живот шир- нятосц Руснацох, односно бешеднїкох руского язика, у ше, а нє лєм з людзми з хторима су блїзки по язику, кул- правосудстве и орґанох власци. тури, лєбо традициї, так же националносц страцела свою У информованю нас нє заобидзе вше частейше финансоекономску прикмету. Национално ше виражиц то вецей ванє по пороєктох, а менєй з порядних, буджетских среднє сущна потреба. Обезпечиц живот себе и потомком то ствох. Проєктне финансованє наклада меншу занятосц, а перше, а вец лєм кед єст условия, даме ше зачувац мено, векшу мрежу сотруднїкох рижней фаховосци. Держава язик, културу, традицию. Од рускосци жию лєм заняти у ма интереса за вецейязичне информованє (аж и по проєктох), и треба буц схопни прируских институцийох. добиц орґани держави у достаКед то уж так, цо найважнєйУ прешлосци, шицки свойо институциї точней мири финансовац тоту ше у ратованю руснацтва? Як Руснаци сами перше розпочали и аж потим державну потребу. Друге риголєм пестовац добре чувство ше мудро придобило державу подопрец шенє у рационализациї би вибуц Руснак/Рускиня? Яки роятно було премесценє НВУ тоти подняца (новини, школа, Катедра, условия маме обезпечиц? „Руске слово” до Керестура, „Ружа”, „Дядя”, науково виданя…). понеже концентрованє средУ першим шоре, активнєйше як Треба буц шмели и схопни и тераз ствох информованя до Нового потераз, максимално ше муша Саду вецей нє подопарте зоз вихасновац законски овласценя дати рускей националней заєднїци прейґ Националного со- державним интересом. Концентрованє руских институвиту и руских институцийох. Як друге, потребни нам нови, цийох у руских штредкох ма и економски/кадрови хасен за заєднїцу. Иншаки случай зоз Радийом и Телевизию, шмели, иновативни подняца. Рушме по обласцох. там и улога держави иншаки. Руска заєднїца на РТВ У образованю мож посцигнуц векше число овода- алє нє ма обачлїви уплїв. шох, школярох и студентох кед образовни институциї по руски маю висши стандард як други школи. Шко- У Заводзе за културу потребне вецей обєдиньованя ла вецей нє атрактивна лєм прето же є на одредзеним творчих моцох, подрозумююци вецей дискусиї и акциї. язику (руска школа), кед нє дава лєпши резултати од Завод би могол буц центер за анґажованє руских фаховдругих. Наприклад, кед би у Рускей ґимназиї школя- цох и зоз иножемства. Тиж так, потребне нам менєй дуре мoгли научиц янґлийски язик правилнєйше вигва- плованя роботи. Поведзме, кед уж у „Руским” єст видаряц як индзей (дармо, анґлийски тераз шветови язик), вательне оддзелєнє, зоз полним фаховим кадром, прецо кед би мали вершински наставни програми у обла- вец видаваме кнїжки окреме и у Заводзе, и на Катедри сци информатики и зродних нових технолоґийох, а и у здруженьох (насампредз ше добре указало Дружтво фаховцох єст, и кед би научели финансиї (окреме, як за руски язик, литературу и културу). Чи то нє знак, же вихасновац функцию пенєжу), вец би було прецо по- руска заєднїца нє ма моци обєдинїц фахову и технїчну слац дзеци на школованє до рускей школи. У швеце услугу за виданя по руски, та випатра же розтреса пеше прето посила дзеци до приватних школох, гоч ве- нєж? Програма виданьох би ше мала и далєй формовац льо кошта. Мож начишлїц можлїви квалитет хтори на вецей местох, як и потераз. прицагнє руски дзеци на шицких ступньох образова- Вельо ше операме на державу, пре средства, алє и у поня по руски, од оводи по Катедру. глядзе находзеня ришеньох. Прето зме спори ратовац Култура широке поняце, облапя велї обласци активно- руснацтво. У прешлосци, шицки свойо институциї Русци, алє обща характеристика у рускей култури би мал снаци сами перше розпочали и аж потим ше мудро прибуц квалитет, вецей нє масовносц. Попросто, нєт пенєжи добило державу подопрец тоти подняца (новини, школа, за масовносц, а приклад у других державох указує, же ше Катедра, „Ружа”, „Дядя”, науково виданя…). Треба буц шмели и схопни и тераз. Накладаю ше таки орґанизациза участвованє у култури будзе плациц з власних средйни пременки у институцийох и напруженя Националствох (родичи за свойо дзеци, наприклад). Прето, цо ґод ного совиту водзиц политику националного живота, же руска култура висшого квалитету (и источасно, по жанру нє каждому буду по дзеки. Медзитим, потреби за вельи технолоґиї атрактивнєйша), постава прицагуюцша. По- кима пременками очиглядни, а цо скорей найдземе шместава национална пиха и причина участвовац у нєй. лосци поступиц, руснацтво будзе мац вецей нагоди нє Службене хаснованє руского язика мож посцигнуц лєм щезнуц, на вики.■ по основи закона, а нє по дзеки, прето же то трошок. ИнСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє систовац на применьованю закона то улога Националновше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

15. ФЕБРУАР 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Керестурска Школа уведла електронски дньовнїки

■ Нашо места 8–9. Активносци Дома здравя Жабель

■ Економия 12–13. У Новим Садзе отримане 20. Совитованє заградкарох

■ Култура и просвита 16. ОШ „Бранко Радичевич” зоз Савиного Села достала Святосавску награду

■ Руске словечко 21. Анкета: На хторим язику шнїєш?

■ Людзе, роки, живот 22–23. Михайло Хромиш зоз Австралиї: Чловек широкей души

■ Мозаїк 28–29. Нови Сад, Младежска престолнїца Европи у 2019. року

■ Духовни живот 30. У Керестуре преславени Кирбай Лурдескей Мариї

■ Информатор

32–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Пририхтованя фодбалских клубох за ярню полусезону Насловни бок: Класични дньовнїки зоз зборнїцох иду до архивох Авторка фотоґрафиї: Мария Афич

НАШ ОБЩИ ИНТЕРЕС Подобно як и прешлих рокoх, у Плану роботи новинох „Руске слово” и за тот рок єдна з важнєйших точкох же би ше предлужело и унапредзело сотруднїцтво нашого медия зоз Националним совитом рускей националней меншини у Сербиї. Нє (лєм) прето же Совит номинално снователь глашнїка по руски „Руске слово”, алє прето же у явним и общим интересу читательох же би благочасово и цо ширше були информовани о роботи тей кровней институциї кед слово о културней автономиї, односно меншинских правох хтори сполнюю Руснаци у тей держави. Попри порядного провадзеня активносцох, инициятивох и вообще роботи Националного совиту през информативни жанри, насампредз у рубрики Тижньовнїк, новини „Руске слово” на своїх бокох и у тим року обезпеча одредзени и єднаки простор за шицких членох Националного совиту Руснацох, же би мали нагоду и можлївосц явносци и читачом представиц свойо становиска о актуалних дружтвених темох хтори ше дотикаю и уплївую на живот рускей заєднїци. Кажди член Пиятого зволаня Националного совиту Руснацох достал понукнуце и можлївосц два раз до рока ше явно представиц з авторским (особним) написом о резултатох своєй роботи, або своїх становискох о подїйох и обставинох у рускей заєднїци, За тото наменєни ексклузивни простор у рубрики „Анатомия нашого часу”, котра ше находзи на цалим другим боку тижньовнїка „Руске слово”. На тот способ, новини „Руске слово” обезпеча єднаки простор за становиска шицких поєдинцох, як и шицких опцийох заступених у Националним совиту Руснацох. Циль такей нашей инициятиви остава як и дотераз – же би ше гражданє, гласаче и читателє новинох „Руске слово” упознали зоз поєдинєчну активносцу каждого члена Националного совиту Руснацох, зоз роботу Одборох и Роботних целох. На таки способ ше обезпечи ище транспарентнєйши увид до функционованя Националного совиту Руснацох. Понеже з новим Статутом одредзене же кажди член Совиту муши активно участвовац и у роботи його Одборох и Роботних целох, прешвечени сом же становиска сообщени на таки способ достаню ище векшу кредибилносц, а читаче квалитетни информациї о роботи своїх представительох. Наздаваме ше тиж же публики приблїжиме роботу Националного совиту Руснацох, и источашнє злєпшаме квалитет „Руского слова” и явного информованя у свойофайтовим друкованим явним сервису по руски.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

15. ФЕБРУАР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” ВОШЛА ДО ВЕЛЬКОГО ПРОЄКТУ ЕЛЕКТРОНСКОГО ВОДЗЕНЯ ЕВИДЕНЦИЇ

ЛЄГЧЕЙШЕ БУДЗЕ И НАСТАВНЇКОМ, И ШКОЛЯРОМ И РОДИЧОМ Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою ище прешлих рокох почало уводзиц електронски дньовнїки до дзепоєдних школох як пилот-проєкти. Понеже ше то указало добре, Министерство одлучело же би ше тота пракса у тим школским року запровадзела у шицких школох у Сербиї. Од того полрочя, електронске водзенє евиденциї почало и у керестурскей Школи Пише: Maрия АФИЧ

Ш

коли хтори були за тото лоґистично порихтани, на електронске водзенє евиденциї прешли на початку чечуцого школского рока, уж од першого септембра, а медзи школами хтори тоту праксу дефинитивно запровадзели од початку другого полрочя и Основна и штредня школа зоз домом школярох „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура. Праве тих дньох традицийни паперово дньовнїки и у тей Школи одходза до архиви. Хто зна кельо часу були основне евиденцийне средство у каждей школи, а слика наставнїка зоз дньовнїком под руку хтори идзе на свою годзину, тераз одходзи до историї. На школярске щесце, до историї випатра одходзи и стресна „лутрия” кед наставнїк на таблу виводзел того на чиїм ше боку дньовнїк отворел...

думаню, зоз тим ше отворело нове историйне поглавє у школстве и перши искуства барз позитивни. – Министерство про свити обезпечело софтферске ришенє хторе оможлївює електронске водзенє у шицких основних и штреднїх школох, а то подрозумює комплетне водзенє евиденциї о образовно-воспитней роботи. Так ше у електронским дньовнїку находза шицки ОБОВЯЗКИ НАСТАВНЇКОХ НЄ ВЕКШИ, предмети, преподаваня, оцени школярох и хибеня, наЛЄМ ИНШАКИ гради и похвали. – толкує директорка Пашо ПавловиЖе то нє так шицко єдно наставнїком зоз длугшим чова. Вона потолковала и як процес уводзеня електронроботним стажом, гвари и директорка кере стурскей ских дньовнїкох цекол у кере стурскей Школи. Школи Хелена Пашо Павлович, алє источашнє, и по єй – Наша школа тоту праксу як пробну запровадзела ище у першим полрочю дзешка у октобру, и теди ше заняти, най так повем, учели тей роботи, ЄДНА РОДИТЕЛЬСКА ЛОЗИНКА а паралелно ше водзело и „паперово” дньовнїЗА ШИЦКИ ДЗЕЦИ ки. Теди нам сцигол и допис министра ШарчеКажди наставнїк ма свою шифру, шифри уж подзелєни и шицким вича же би од початку другого полрочя требало родичом у Основней школи, а у цеку дзелєнє шифрох и родичом цалком прейсц на електронску евиденцию, та штредньошколцох. ше и ми того тримали. – Каждому родительови зме активовали їх налоги на родительЯк пред вид зує За кон и пра вил нїк о зми сту ским порталу, дзе ше улоґую зоз хасновательним меном и свою лои спо со бу вод зе ня еви ден циї и ви да ва ня яв зинку. Кед то поробя, можу видзиц кеди дзецко хибело зоз школи, оцени, справованє школяра и мири, и похвали. И то вигодносц же нє них ис пра вох у основ них и штред нїх шко муша приходзиц до школи, а вигодносц и тото же з тоту єдну лозин- лох, у ка ждей шко ли ви бра ни ко ор ди нато ре ку можу опатрац оцени за шицки свойо дзеци и у рижних школох и за хто рих отри ма ни од ви ту ю ци обу ки. У ке местох. Нaприклад, за єдно дзецко опатра цо є у Керестуре у Школи, ре стур скей то дво ме на став нї ки – за основ ну за друге цо є у Новим Садзе — потолковал наставнїк-координатор шко лу Зден ко Шо модї, а за штред ню АлекШомодї. сан дар Алексич. Во ни по тим сво їм ко ле ґ ом Но, оцени родичи можу видзиц аж о два днї як су унєшени до три ма ли по треб ни обу ки и були им на помо дньовнїка. Система електронскей евиденциї нароком так порихтана, же би дзецко мало часу особнє родичом повесц о оце- ци у за про вад зо ва ню тей но вей пракси за хто ру, як зме ше пре швече ли, до статоч нє лєм ни хтору достало. основ не ин форматич не зна нє.

4 РУСКЕ СЛОВО

15. ФЕБРУАР 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

– Ми мали обовязку шицко пририхтац у нашей школи, до електронского дньовнїка на портал требало поуношиц податки о одзелєньох, наставнїкох, шифри им подзелїц, направиц даскельо обуки най вони помали почню уношиц школярох, оцени, годзини. Обсяг роботи нє векши, шицки заняти у школи затримали исти свойо права и обовязки, лєм водзенє евиденциї пременєло форму. Або, най так повем, шицко остало исте лєм форма пременєна. – гвари наставнїк Шомодї и начишлює же єст пейц форми обовязкох у водзеню

електронского дньовнїка. Єдни обовязки маю предметни наставнїкове, други оддзелєнски старшинове, єдни маю координаторе, а свойо маю и директор школи и педаґоґийна служба. ПРЕДНОСЦИ ЕЛЕКТРОНСКОГО ДНЬОВНЇКА Од директорки и координатора Шомодїя дознаваме же єст вецей вигодносци елекронского дньовнїка у одношеню на традицийни, и же тот нови поступок наставнїком будзе олєгчанє у роботи. – Насампредз то олєгчанє же им заменєне ручне виписованє оценох за родительски схадзки, рахованє просекових оценох, виписованє свидоцтвох и шицко то електронски можу видруковац – толкує Шомодї. – Так тиж обезпечена и векша обєктивносц при оценьованю предметним наставнїком бо маю увид лєм до оценох школярох зоз свойого предмету, и заґарантована тайносц тих податкох. А єст вельки вигоднисци и за родичох бо вони можу мац нєпреривни увид за свойо дзецко, о його оценох, хибеньох, справованю. Кед ше случи же наставнїк при уношеню оцени погриши, нпр. место петици случайно напише штверку, виправку такей гришки муши одобриц директор, бо так предвидзує Закон. – наглашує директорка Пащо Павловичова. По їх видзеню, просвитни роботнїки ше векшином добре знашли у тей новей пракси и нєт даяки векши проблеми, поготов при младшим кадру. Но и старши ґенерациї ше нє поносую, дознаваме од професорки класней настави Наталиї Зазуляк. – Углавним ше и ми шицки добре знашли понеже системa направенa же би булa лєгкa и практичнa за хаснованє. Пошвидшує нам роботу, бо требало часу кед зме шицко мушели ручно виписовац, а и координатор нам вше на помоци кед дацо треба. Системa так зробенa же хто ма лєм основну компютерску писменосц, може ше лєгко знайсц. Верим же ше и родичи звикню на тоту новосц, єдино ше обавам же тоти цо и так нє барз контактовали зоз школу, а котрим важна лєм оцена, ище менєй то буду робиц.■ 15. ФЕБРУАР 2019.

STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

ПАТРИОТИЗЕМ И ЕҐЗИСТЕНЦИЯ Школяре закончуюцих класох стреднїх школох од того школского року буду на годзинох мац преподаваня о одбрани. Даєдни з темох котри буду учиц у другим полрочю то улога Войска у системи одбрани, лєбо Воєна обовязка и цивилна защита. Уводзенє тих змистох до школох иницировало Министерство одбрани прето же, як потолковали, „одредби Закона о воєней, роботней и материялней обовязки стредньошколцох дефиную як катеґорию гражданох котра би требали здобуц знаня и схопносци за потреби одбрани жеми у условийох позарядового и воєного стану“. Плановане же ше одбрана будзе учиц на штирох школских годзинох у другим полрочю. Нє знам кельо знаня о одбрани отечества мож здобуц на штирох годзинох, алє озда тоти котри програму здумали знаю. Ми у основней и стредней школи, у даєдних класох, мали предмет котри ше волал ОНО и ДСЗ – Общенародна одбрана и дружтвена самозащита. На годзинох углавним було опущено, прето же зме учели цильовац зоз пушки, давац штучне диханє и реанимировац пластичну бабку котра здабала на правого чловека, єдни другим зме закруцали ґази и фатьоли на нїби покалїчени руки, ноги и глави, а шмердзацу ґумову ґаз маску зме учели швидко положиц на твар. Писали зме до теки як ше треба справовац кед почнє воздушна опасносц, кеди треба поспущовац ролетни, викапчац струю и ґаз у квартелю, кеди одбегнуц до пиньвици... Як реаґовац на „Атомски здесна”. Углавним, нє мушело ше нїч учиц напамнят, шицки зме мали з того предмету петички и то нам було главне. Як єден зоз цильох новоуведзених после деценийней павзи, годзинох наведзене и „пестованє патриотичних чувствох“ при школярох. Нє мала сом ше нагоду питац школяром яки їх патриотични чувства, алє як мож видзиц кажди дзень, по числу тих котри з куфром одходза робиц до европских жемох або прейґ океану, думам же су по тим питаню досц нєзаинтересовани. Же видзели цо их чека кед останю у держави, та себе лєпшу будучносц планую далєко оталь. Окреме у Войводини, дзе припаднїки националних меншинох углавним маю матични держави, до котрих тиж одходза робиц и жиц. Патриотични чувства на єдним, а борба за еґзистенцию на другим боку. Млади нє жадаю жиц як їх родичи, котри робя за менєй як 300 евра кажди мешац и трапя ше повиплацовац рахунки, та думам же уж мож предпоставиц котри „чувства” буду моцнєйши. Бешедовало ше, нє раз, и о тим же би ше ознова уведло воєни рок, алє затераз ше нє зна чи тото останє лєм идея, чи зажиє, прето же то кошта. Млади коментаровали же кед би ше наисце уведло служенє войска, же би теди ище швидше попаковали куфри и пошли до иножемства. Держава муши буц барз креативна же би єй ше удало затримац людзох, окреме тих котри би требали здобуц знаня за єй одбрану. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ДРУГА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА

ПРИХОДЗИ НЄМЕЦКИ ИНВЕСТИТОР З прилапйованьом Одлуки о предаваню будовательней поверхносци 6 гектари у индустрийней зони у Кули, Скупштина општини Кула обезпечела условия за дальши крочаї нового инвеститора, нємецкей компаниї „Witzenmann” (Вицман)

Ш

тварток 8. фебруара по наглим поступку отримана друга по шоре схадзка СО Кула, на котрей прилапени предклад Одлуки о предаваню парцели у индустрийней зони у Кули новому инвеститорови котри ше за спомнуту парцелу интересовал ище вєшенї. НОВИ РОБОТНИ МЕСТА

Нємецка компания „Witzenmann” будзе нови инвеститор у Кули, СО прилапела одлуку же поверхносц од 6 гектари спомнутому инвеститорови будзе предата за 37 милиони 800 тисячи динари. Найпознєйше 30 днї од прилапйованя тей Одлуки, треба же би бул подписани контракт, а з котрим ше инвеститор обовяже же у периодзе од трох рокох отвори догварену фабрику. „WitПредаванє тей парцели zenmann” свойо погони уж ма окончене на явней лицитаОФОРМЕНИ СОВИТ отворени у матичней Нємецкей, циї, а инвестирор з НємецМЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ Австриї, Италиї, Шпаниї, Франкей бул єдини заинтересоцузкей, Анґлиї, Шведскей, СловацНа инициятиву предсидателя Општини Кула вани, початну цену утвердкей, Польскей, Русиї, Ческей, Бра- Дамяна Милянича, 6. фебруара у його кабине- зела Порцийна управа физилу, Индиї и Япону, занїмаю ше ту отримана схадзка зоз чолнима людзми шиц- лияла Кула. зоз продукцию металних флекси- ких месних заєднїцох (МЗ) у општини. Спред билних часцох котри ше преважно МЗ Руски Керестур, були секретар Михайло ПОТВЕРДЗЕНИ МАНДАТИ хасную у автоиндустриї, алє и у Сабадош и предсидатель Совиту Владимир НОВИМ ОДБОРНЇКОМ индустрийней опреми, будователь- Олеяр, а як резултат оформени и Совит месних стве, та аеро и вселенскей инду- заєднїцох. Тото општинске цело оформене же Понеже на першей схадстриї. би ше витворело ище лєпше сотруднїцтво ме- зки СО Кула котра була и У кулским погону наявени нови сних заєднїцох з Општину, пре ефикаснєйше конститутивна, зоз лїстини 300 роботни места котри би тре- ришованє проблемох гражданох. Предложене котра ма найвецей, 26 манбали буц реализовани у фазох, же би ше члени Совиту стретали раз мешачно, дати, „Александар Вучич – понеже и будованє фабрики би а зоз предсидательом Општини голєм раз у Прето же любиме Кулу”, мало буц з трох часцох, а на оп- трох мешацох. двойо одборнїки задзекоштинскей управи остава же би цо вали на функцию, а двоїм ефикаснєйше и ажурнєйше випрестал важиц мандат пре ступанє на функцию, так же шла вочи инвеститорови коло обезпечованя потреб- потвердзени штири мандати новим одборнїком – Драґаних будовательних и других дошлєбодзеньох. ни Дуркович зоз Кули, Еми Лавро Вулич зоз Сивцу,

Младомирови Буроєвичови зоз Кули и Тихомирови Медичови, котри тераз єден спомедзи штверих одборнїкох СО зоз Руского Керестура. Одборнїки тиж так гласали и о предаваню нєрухомосцох котрим Општина власнїк, єдна у Руским Керестуре и єдна у Сивцу. На схадзки прилапени и предклад Ришеня о вибору предсидателя, заменїка предсидателя и членох стаємних роботних целох СО Кула, меновани Комисиї за утвердзованє назвох улїчкох и одредзени швета општини Кула, як и предклад Ришеня о розришеню и менованю членох Штабу за позарядово ситуациї Општини Кула.■ М. Джуджар

6 РУСКЕ СЛОВО

15. ФЕБРУАР 2019.

mesta@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ОТРИМАНА СРИМСКА ЗАБИВАЧКА И КОЛБАСИЯДА

ЗМАГАНЯ У ШТИРОХ КАТЕҐОРИЙОХ У Шидзе през викенд отримана традицийна, 22. по шоре, туристична манифестация Сримска забивачка и колбасияда хтора змагательного характеру. Як и каждого року увагу публики найвецей прицагло змаганє у швидким фаластованю швинї

Т

ого року ше змагали штири екипи, а победзела екипа Бизнис клубу зоз Подравскей Слатини зоз Републики Горватскей зоз часом три минути и 57 секунди и каребнима поенами од пейц минути и седем секунди. Жири окрем швидко сци оценює и квалитет поробеного и на кажде препущенє додава каребни поени хтори представяю секунди. Другим ме сто завжала екипа зоз Србобрану з резултатом 3 минути и 42 секунди и каребнима поенами 6 минути и 22 секунди, а треца була екипа Индустриї ме са Срим перша екипа з резултатом штири минути и 32 секунди и каребнима поенами седем минути и два секунди, а штварта була друга екипа Индустриї ме са Срим з резултатом пейц минути и осем секунди и каребнима поенами седем минути и 28 секунди. ОЦЕНЬОВАЛО ШЕ ШВИДКОСЦ У ПРАВЕНЮ КОЛБАСОХ, АЛЄ И КВАЛИТЕТ Цикаве було и змаганє у швидким єдзеню пражених колбасох. Було седем змагательох хтори ше змагали хто швидше поє килограм колбасох. Побиднїк того змаганя Бобан Дюрдєвич зоз Шиду хторому требало два минути и шейсц секунди же би поєд килограм колбасох. Треце змаганє отримане у продукциї швижих колбасох дзе ше нє оценьовало швидкосц, алє квалитет и смак колбасох. Екипа од трох членох мала пейц килограми меса з хторого правели колбаси по своєй рецептури. Змагали ше 20 екипи, а жири окрем квалитету и смаку колбасох оценьовал и гиґиєну при продукциї колбасох, як и аранжман стола. Награду у тим змаганю достала екипа зоз Бечею. Другого дня манифестациї оценєти и преглашени найлєпши продукователє сухих, окурених колбасох. Було приявено 37 прикладнїки колбасох. Перше место освоєл Предраґ Лемаїч зоз Шиду, друге место освоєл Йован Мищевич зоз Вашици, а треце Срдян Еделински зоз Шиду. Шицки змаганя оценьовал жири у составе Милорад Попович и Лазар Бошнякович, професоре зоз Технолоґийного факултету з Нового Саду, як и Растислав Стругар зоз Шиду. ПРОДУКЦИЯ ДОМАШНЄЙ ПОЖИВИ РОЗВОЙНА ШАНСА Манифестацию отворели Владислав Крсманович, помоцнїк покраїнского секретара за польопривреду, лєсарство и водопривреду и Павле Почуч, заменїк покраїнского секретара за привреду и туризем. Крсманович гварел же продукция домашнєй поживи розвойна шанса Войводини и Сербиї, бо слово о автентичних продуктох 15. ФЕБРУАР 2019.

з того подруча. Вон додал же ресорни секретарият опредзелєл 25 милиони динари за потримовку манифестацийом як тота у Шидзе. Додал же ше з мирами потримовки помага статкаром, потим за мини млєчарнї и мини месарнї, а тиж и младим польодїлцом по 40 роки живота, потим женом ношительом польопривредних ґаздовствох, як и за продукцию у очежаних условийох. И того року у будинку Спортского центра були штанди на хторих продукователє виложели и предавали месово продукти алє и колачи, вецей файти сирох, винох и природних сокох и колачох, а опрез гали ше у оранийох випражола масц. Сухи колбаси ше предавало по 800 динари за килограм, а такволани „пейґлани” колбаси аж 1 500 динари за килу. Домашня сланїна мала цену 700 динари, шкварки 700 динари за килограм, кулен по 700 динари фалат, а пршута 1.500 динари килощрам. Хто ше сцел осладзиц могол купиц колачи зоз Зомбора хтори були виложени на штанду, а килограм коштал 850 динари. Предавало ше и сир зоз Чуроґу, вецей файти и зоз присмачками по цени 950 динари за килограм. И на тоту манифестацию пришли госци зоз Словениї и зоз Горватскей як туристи и нащивителє. У Словацким доме бул орґанизовани полудзенок за 500 динари по особи, а тиж тельо требало видвоїц и за вечеру першого дня манифестациї. Внєдзелю дополадня ше ище примало сухи колбаси за оценьованє, а вечар на шветочней вечери преглашени шицки побиднїки, а госцох забавял оркестер „Зоруле”. Орґанизатор манифестациї Здруженє гражданох „Сримска забивачка и колбасияда” зоз помоцу општини Шид и Туристичней орґанизациї Шиду.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ДОМ ЗДРАВЯ ЖАБЕЛЬ У ЖАБЛЮ

ОТВОРЕНА ПЕРША ШКОЛА ЗА ВАГОТНИ ЖЕНИ Пише: Сандра САЛАМУН

Од инициятиви Дома здравя у Жаблю, до реализациї снованя и початку роботи Школи, прешол рок. Єй реализацию потримую шицки возрости, окреме млади малженски пари котри жадаю основац фамелию ПРИЯВИ И ИНФОРМАЦИЇ Шицки цо заинтересовани за школу за ґравидни жени ше можу информовац и приявиц на тел. 021/831-054 локал 101, або 122. Од 7.30 по 8.30 годзин и од 13 по 14 годзин кажди роботни дзень, або особнє у просторийох за патронажну службу у Доме здравя Жабель.

8 РУСКЕ СЛОВО

П

решлого тижня у Доме здравя Жабель у Жаблю робиц почала перша школа за ваготни жени у Општини Жабель. Преподаваня ше отримує по утвердзених терминох на котрих будуцим мацером буду пренєшени потребни информациї и упутства о ваготносци, пологу и периоду после пологу. З отвераньом школи Дом здравя Жабель ше приключел державней стратеґиї повекшаня наталитету. – У дюрдьовскей амбуланти сом вєшенї прешлого року чула же у нашим Доме здравя робиц почнє Школа за ваготни жени. Теди сом була у седмим мешацу, интересовала сом ше и розпитовала, бо би ми барз значело же бим на преподаваня одходзела до Жаблю, а нє до Нового Саду, дзе сом на концу и пошла, бо Школа у Жаблю аж тераз почала робиц. Одходзиц до Нового Саду дакеди вельке напруженє за ваготни жени, окреме кед нєт хто да их одвеже и причека, алє и вельке финансийне одреканє у чаше кед то найменєй потребне, бо треба порихтано дочекац дзецко – гварела Ивана Живкович, народзена Шарик, зоз Дюрдьова, котра ше нєдавно породзела и єдна є з малочислених котра збогацела дюрдьовску статистику котра уж у

тим мешацу неґативна у наталитету прировнуюци зоз морталитетом. ПРЕД ТИМ НЄ БУЛО ЄДНОСТАВНЕ Ваготни жени з општини пред отвераньом Школи у Жаблю мали нагоду одходзиц лєм до школох у Новим Садзе, и то у одредзеним периодзе ваготносци до державних або приватних школох котри нє вше безплатни. Школа у Жаблю нє лєм же ма задаток научиц ваготни жени о тим цо их чека, алє им и олєгча функционованє и окончованє шицких потребних активносцох, ушпорує час и пенєж. У Школи за ваготни жени у Жаблю преподаваю фаховци, особи з богатим искуством, а роботу финансийно помогло ресорне Министерство и Општина Жабель. Пред тим нє було инициятиви за єй порушованє, а найвецей пре мале число ваготних женох. – У варошох школи наменєни ваготним женом од двацец осмого по трицец други тидзень, медзитим у нашей општини таки нєт вельо, та зме нє огранїчели котри можу приходзиц на преподаваня. Наздаваме ше же з тим олєгчаме женом, алє и звекшаме 15. ФЕБРУАР 2019.

mesta@ruskeslovo.com

наталитет, котри неґативни. У подполносци зме опремели и присподобели простор за преподаваня, кажда котра ше прияви достанє розпорядок. Найволєл бим кед би преподаваня були кажди мешац, алє то завиши од числа заинтерсованих и приявених ваготних женох, та ше так будземе комбиновац як мушиме – гварел Никола Дукич, директор Дома здравя Жабель. Вон тиж гварел же програма у Школи модификована и же нє буду преподавац лєм медицински шестри зоз патронажней служби, алє и други фаховци. У фебруару обдумани седем преподаваня на рижни теми. Преподаваня ше отримує у окремней просториї котра присподобена за тото. На преподаваньох буду бешедовац фаховци з вецей обласцох. Перше преподаванє у Школи було прешлого тижня, на котрим ше жени упознали медзисобно и зоз патронажну шестру котра им бешедовала о пририхтованю потребних стварох за породзилїще и дом, витворйованє права на финансийну помоц и дзецински додаток. – На преподваньох ваготним женом будзе потолковане шицко цо важне же би

були лєпше пририхтани за родительство и окончованє потребних задаткох коло себе и дзецка, як цо наприклад чуванє пупка и видойчованє. Дзекуюци преподаваню жени буду пририхтанши и информованши, и нє буду мушиц чекац на нас же би им у нащиви по приходу зоз породзилїща толковали потребне, алє уж буду мац предзнанє котре и им и нам олєгчує цали процес коло новородзеного дзецка – гварела Ядранка Шолич, патронажна шестра у Доме здравя Жабель котра бешедовала на преподаваню, алє и поряднє нащивює жени котри ше маю породзиц, або ше породзели. НАГОДА ЖЕ БИ ЧУЛИ, АЛЄ ШЕ И ОПИТАЛИ На другим преподаваню бешедовал психолоґ о психолоґийних пременкох у ґравидносци. Треце и штварте преподаванє отри15. ФЕБРУАР 2019.

Народзени у општини Жабель од 2014–2018. рок

2018 2017 2016 2015 2014

ҐОСПОДЇНЦИ ДЮРДЬОВ

ВКУПНО

ЖАБЕЛЬ

ЧУРОҐ

94

84

35

40

253

102

84

29

43

258

106

91

42

68

307

129

82

25

51

287

97

86

37

56

276

мане того тижня на котрим бешедовал ґинеколоґ и патронажна шестра. Ґинеколоґ о предзнакох и знакох породу, о породу у пракси од приєму у породзилїщу до породу, постпородовим периодзе, епидуралней анестезиї и царским резу. Док патронажна шестра бешедовала о пестованю положнїци под час доєня и пририхтованє за подойченє. Преподаваня важни нє лєм прето же су о значних темох за ґравидни жени и їх будуцим дзецку, алє и же ше фаховцови можу опитац гевто цо им нє ясне. У тим мешацу будзе ище три преподаваня. На шлїдуюцим преподаваню будзе бешедовац патронажна шестра. Воно будзе на вовторок, 19. фебруара, на тему купаня беби, превиваня и пе стованя пупка. Док на штварток, 21. фебруара, о пририхтованю за родительство будзе бешедовац психолоґ. Остатнє преподаванє у тим мешацу будзе на пондзелок, 25. фебруара, и на нїм будзе бешедовац педиятер о вецей хоротох, потребох и зявеньох при новонародзеней беби и мацери, як цо то цеменко, физиолоґийна жовтачка, хормонски пременки на бебовей скори, хиґиєна скори у реґиї пелюхох, ґатрийов тест, УЗВ клубох, та по вчасни психо-моторни розвой беби. У Општини Жабель остатнї пейц роки єст осцилациї у числу народзених бебох у шицких штирох ме стох, а воно виноши – у Жаблю медзи 94 и 129 новонародзенима бебами, у Чуроґу 82 и 91 беба, у Дюрдьове 40 и 68 беби и у Ґосподїнцох медзи 25 и 42 новонародзенима бебами. За остатнї пейц роки наталитет бул звекшани у 2016. року кед народзени 307 беби, теди за остатнї пейц роки найвецей народзене у трох општинских ме стох окрем у Жаблю, дзе за остатнї пейц роки найвецей народзених було у 2017. року, цо мож видзиц у таблїчки.■

ПОРАЖУЮЦА СТАТИСТИКА Статистика наталитету и морталитету Општини Жабель и єй местох барз мало хиби ґу неґативному наталитету. Бо, поровнуюци остатнї пейц роки, 2016. рок по числу народзених бебох бул найудатнєйши у трох местох, Чуроґу, Дюрдьове и Ґосподїнцох, окрем у Жаблю дзе у остатнїх пейцох рокох найвецей народзени беби 2017. року. Медзитим, кед ше поровна исти роки и места, нє витворени вельки позитивни прирост, бо истих рокох було приблїжне число умартих. Так на урованю општини у остатнїх пейцох рокох народзена 1 381 беба, алє умарли 1 398 особи. Статистика поражуюца, алє, нажаль, така статиистика у велькей векшини окреме менших општиних и местох у цалей Сербиї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА У МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ КОЦУР

ПОЛОЖЕНИ НОВИ ЦИВИ КОЛО БУДИНКУ Роботи ушорйованя будинку коцурскей Месней заєднїци предлужени и у тим чечуцим 2019. року. После законченю билєня фасади Месней заєднїци, котре закончене у октобру прешлого року и поставяня нових уходних дзверох, у януару, на шор пришли дотирвали циви коло закрица котри положени тих дньох. На тот завод чолни людзе Месней заєднїци анґажовали будовательне подприємство „Биджич” зоз Червинки же би пременєли циви. Робота почала концом прешлого року, медзитим пре нє вигодну хвилю є претаргнута и закончена є того тижня. Будинок коцурскей Месней заєднїци помали достава цалком нови випатрунок, а цо ше дотика шлїдуюцих роботох, у планє же би ше, кед годно у наиходзацим периодзе, пременєло и облаки на будинку. З. К.

У КОЦУРЕ

МАНАСТИР РАВАНИЦА У ВРДНИКУ

ДЗЕВЯТНЇЦА ДО МАРИЇ ЛУРДЕСКЕЙ

КОЦУРЦИ ОДНЄСЛИ ДОНАЦИЮ

Внєд зелю, 10. фебруара, у Коцуре закончена дзевятнїца Лурде скей Мариї на котру числени Коцурци поча ли ход зиц и модлїц ше од 2. фебруара у церковней са ли нашей грекокатолїцкей церкви. Кажди дзень, през тоти дзевец днї, одно сно вечари, модлєло ше пацерки, а коцурски парох о. Владислав Рац потим одслужел Молебен. На Дзевятнїци було вецей жени як хлопох, алє так уж роками у Коцуре, кед слово о молебенох и Дзевятнїцох. Як и каждого року, та так и того, церковна са ла кажди вечар була полна вирних котри ше приход зели модлїц Лурде скей Мариї котра означена 11. фебруара кед ше 1858. року Богородица указа ла Бернадети у Лурду. З. К.

Члени Совиту коцурскей Месней заєднїци Мирко Штрбац и Владимир Копчански на чолє зоз предсидательом Жельком Бєланом всоботу, 9. фебруара, нащивели манастир Раваница у Врднику на Фрушкей гори и з тей

нагоди однєсли донацию у котрей було сухомесово продукти, вайца, кукурици и єдзенє за пси. – Чолни людзе манастира Раваница прейґ медийох чули за Коцур и чули жє ту вецей народи жию у злагоди, та нас контактовали и жадали чуц дакус вецей о Коцуре, а понеже то манастир котри ше витримує од донацийох, ми ше орґанизовали и однєсли тельо кельо зме могли, а у тим нам помогли и даскельо нашо приватнїки и польопривреднїки – гварел предсидатель Совиту Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан. Окрем Месней заєднїци у донированю участвовали и Месара „Трис”, СТР „Любоєвич” и польопрвреднїк зоз Коцура Срдян Мунич, котри тиж бул у нащиви манастиру Раваница. З. К.

10 РУСКЕ СЛОВО

15. ФЕБРУАР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

У КОЦУРЕ ОТРИМАНЕ ПРЕПОДАВАНЄ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ

ПРЕДСТАВЕНИ ГИБРИДИ И ЗАЩИТНИ СРЕДСТВА

У

орґанизациї Землєдїлскей задруґи „Либела продукт” у Месней заєднїци у Коцуре 8. фебруара подприємство Chemical Agrosava орґанизовало презентацию АС гибридох кукурици, а парастом представени и препарати за защиту културох котри заступени у коцурским хотаре. Як визначел маст. инж. поль. Радован Беґович, тото подприємство у своїх каталоґох ма обявени шицки гибриди котри мож купиц, як и резултати шицких окончених оглядох. Тиж поинформовал присутних же того року пласовали нови бренд, Клуб А, котри облапя єдну ґрупу польопривредних апатикох у котрих заступени шицки їх продукти. Дипл. инж. поль. Хайдана Мркаич представела АС гибриди кукурици и препарати котри найлєпши за защиту

Янко Буила

кукурици, жита и сої. Представени АС гибриди котри флексибилни, хтори ше лєгко адаптую на рижни условия продукованя, потим АС гибриди котри ше частейше садзи на плоднєйшу жем, за лєпшу аґротехнїку и аґроеколиґийни условия, и на концу силажни гибриди котри ше хаснує за продукованє висококвалитетней силажи. Фаховци представели огляди и резултати урожайох у Бачким округу за претходни рок. – Ми у тей хвильки маме ґенетику котра виполнює критериюми за рекордни урожаї. Вельо завиши од того 15. ФЕБРУАР 2019.

яки будзе рок, алє огляди указали же нашо нашенє и у барз чежких условийох дало резултати котри ше економски виплацели, а у добрих условийох дало одлични резултати и рекордни урожаї. Прето бим вам препоручел же бисце ше одлучели за нашенє АС гибридох у третированей вариянти – наглашел Беґович. Польопривреднїки могли дознац и котри препарати найефикаснєйши у защити нашеня кукурици, жита, сої, цукровей цвикли, як и желєняви и других заступених културох. Препоручени им найлєпши вариянти и комбинациї препаратох же би свойо поля зачували од птицох, инсектох, бубох, хробакох, коровча и рижних травох. Як гваря коцурски землєдїлци, у тим периодзе углавним робя на отри-

Владимир Цап

мованю механїзациї, провадза едукациї котри ше орґанизую и помали ше пририхтую за ярнї роботи на полю. – Прешлей сезони сом на полю мал кукурицу и слунечнїк, а плануєм на тих културох остац и того року. Зоз урожайом сом бул задовольни, алє найвекши проблем у нашей держави тото же цена за конєчи продукти барз нїзка. Шицкого висши цени – семена, препаратох, штучного гною, гербицидох, цени услужних роботох на полю, горива, лєм цени конєчних продуктох зменшани. Жито уж роками нє шеєм прето же цена нє достаточна, задлуженя вельки, а урожай ридко кеди таки же би ше шицко тото закрило – гварел польопривреднїк Янко Буила. Польопривреднїк Владимир Цап пошал ярец и рихта прикармйованє ярцу, а планує ище садзиц кукурицу и слунечнїк. – Прешлей сезони урожай бул добри, алє цени були барз нїзки, окреме цени слунечнїку и ярцу. Наздавам ше же того року цени продуктох буду векши, а урожай най би остал таки як прешлого року и я будзем задовольни – заключел Цап. Преподаванє було нащивене, а ЗЗ „Либела продукт” за шлїдуюци тидзень ма плановану ище єдну едукацию же би ше шицки коцурски польопривреднїки цо лєпше поинформовали и пририхтали за наиходзаци роботи.■ О. Русковски

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У НОВИМ САДЗЕ ОТРИМАНЕ 20. СОВИТОВАНЄ ЗАГРАДКАРОХ

Пише: Мартица ТАМАШ

„500 ЗАДРУҐИ ДО 500 ВАЛАЛОХ” Aкадемик Шкорич Вон поволал заградкарох же би ше здружовали и так змоцнєли свойо фабрики под „отвореним нєбом” и злєпшали свойо положенє на тарґовищу и можлївосци за вивоз своїх продуктох и за заробок. През тоту акцию кажда задруґа у Сербиї, хтора конкурує зоз квалитетну програму, достанє нєврацаюци средства и то гевта новоформована у суми од 7 милиони динари, а тоти цо скорей формовани задруґи 14 милиони динари. Академик Шкорич гварел же 2017. року нєврацаюци средства достали 22 задруґи, а 2018. року од 207 задруґох хтори конкуровали, пенєжи достали 73 задруґи у вкупней суми од 805 милиони динари. Од початку тей акциї, у 2017. и 2018. року формовани 339 задруґи и вше блїжей число ґу 500 новоформованим задруґом. Академик Шкорич гварел же у буджету за 2019. рок за тоту акцию опредзелєни 715 милиони динари за нови и стари задруги, як и за їх повязованє до зложених задруґох. Вон наявел и формованє „Националного тима за спашенє валалу”, же би ше зопарло висельованє и оможлївело творенє добрих условийох за живот у валалох.

12 РУСКЕ СЛОВО

СУЧАСНА ПРОДУКЦИЯ ВИМАГА НОВИ ЗНАНЯ Заградкарску продукцию мож унапредзиц з добру аґротехнїку, з добрим вибором найпродуктивнєйших сортох и гибридох заградкарских рошлїнох, як и зоз порядним допатраньом и защиту од хоротох, чкодлївцох и коровча ойводянске дружтво заградкарох, Одбор за валал Сербскей академиї наукох и уметносцох и Конґресни центер „Мастер” Новосадского сайма орґанизовали ювилейне 20. совитованє заградкарох под назву „Сучасна продукция заградкарских польопривредних културох”. Сход отримани всоботу 9. фебруара у велькей сали и у голу Мастер центра Новосадского сайма. Преподаваня у велькей сали отримали еминентни фаховци зоз обласци польопривреди, заградкарскей продукциї, защити рошлїнох и аґроекономиї, з польопривредних факултетох у Новим Садзе и Земуну и Польопривредней фаховей служби Нови Сад.

В

У 2019. РОКУ 715 МИЛИОНИ ЗА ЗАДРУҐИ Совитованє отворел предсидатель Войводянского дружтва заградкарох проф. др Жарко Илин, хтори з тей нагоди гварел же заградкарску продукцию мож унапредзиц з добру аґротехнїку, з добрим вибором найпродуктивнєйших сортох и/або гибридох заградкарских рошлїнох, як и зоз порядним допатраньом и защиту од хорох, чкодлївцох и коровча. У мено Привредней комори Войводини присутних привитала секретарка Здруженя за польопривреду Єлена Дробняк. Шицких присутних привитал и академик Драґан Шкорич – предсидатель Одбору за валал при Сербскей акадмиї наукох и уметносцох у Беоґрадзе зоз словами же людзом хтори жию на валалє и хтори жию зоз польопривреди и у 2019. року держава помогнє. ПОКРАЇНСКИ БУДЖЕТ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДУ 1,3 МИЛИЯРДИ Мири аґрарней политики Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство представел помоцнїк покраїнского

секретара Младен Петкович. Вон поволал продуковательох же би конкуровали зоз своїма проєктами на даєден зоз конкурсох того Секретарияту, окреме же буджет за 2019. рок за 30 одсто векши як прешлого року и виноши 1,3 милиярди динари. Петкович гварел же уж розписани вецей конкурси и поволал польопривреднїкох же би ше о нїх поинформовали на сайту Секретарияту http://www.psp.vojvodina.gov.rs/. – Два конкурси розписани 5. марца и то: за додзельованє нєврацаюцих средствох за опреманє статкарских фармох и за додзельованє средствох за софинансованє обезпечованя конструкцийох и опреми за продукцию рошлїнох у защиценим просторе (пластенїкох). Потим, 6. марца розписани конкурси за: софинансованє обезпечованя опреми и системох за наводньованє зоз цивами, зоз систему за розпирскованє води зоз штучним дижджом, материялох за закриванє заградкарских, овоцарских и винїцарских културох и квеца; за защиту од мразу – аґротекстил, малч фолиї и друге. Розписани конкурс за софинансованє опреми за защиту од елементарних нєпогодох, од каменцу, и елементох потребних за подзвигованє сучасних овоцнїкох, винїцох и плантажох зоз хмельом – гварел Петкович. Вон за 12. фебруар наявел розписованє конкурсох за обезпечованє опреми и превозкох за польочуварски служби и добродзечни огньогасни дружтва у валалох; за средства за ушоренє каналскей мрежи у функциї одводньованя польопривредней жеми и конкурс за средства за одклоньованє дзивих депонийох зоз польопривредней жеми, же би ше ю приведло до стану за польопривредну продукцию. 15. ФЕБРУАР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com вела дипл. инж. Милена Марчич зоз Польопривредней фаховей служби Нови Сад. Вона вєдно зоз дипл. инж. Татяну Веселинович отримала и преподаванє о чкодлївцох у продукциї рижних файтох капустових рошлїнох и модели защити. Представнїк фирми Ливона ДОО зоз Петкович гварел же у тим року нове Беоґраду, хтора заступнїк амеже ше стимулує садзенє плантажох рицкей компаниї Тримбле, зоз хмельом и отверанє мини Александер Чорич, предстапиварньох и же зоз конкурсами будзе вел иновативну GNSS и GIS стимуловане обезпечованє опреми – технолоґию и опрему за „преҐПРС пошореньох за далїнске контцизну польопривреду” за ролованє у польопривреди з помоцу шицки фази польопривредней софтверох. Вон окреме поволал полпродукциї, од шатви по жатву. ьопривреднїкох младших од 40 рокох, Тоту опрему хаснує ше и у а окреме жени, хтори ношителє полґеодезиї и у безпилотних аероьопривредних ґаздовствох, же би конфотограметрийских системох. куровали, бо буду стимуловани з тим Силвестер Русковски Вон гварел же „Trimble же им ше будзе рефундовац до 70 Agriculture” продукує софтвеодсто инвестициї. ри за управянє з податками и Свойо конкурси за кредити и нєврацаюци системи и софтвери за наводзенє самоходних средства представели и Фонд за розвой польопольопривредних машинох, тракторох и компривреди, Ґаранцийски фонд и Розвойни фонд байнох, автоматичне управянє зоз роботнима Войводини. машинами як цо шеячки, пирскачки, плуги за оранє або паранє, машину за гноєнє, за дренаФАХОВО ПРЕПОДАВАНЯ О жу так же при роботи тих машинох скоро анї ПРОДУКЦИЇ И ЗАРОБКУ нє потребне присуство чловека. – Кед ше хаснує опрему за „прецизну польоУ фаховей часци совитованя професор др привреду” мож зашпоровац на шицких импуБранислав Влахович отримал преподаванє о тох, у трошеню горива, шаца, защитних „Вонкашньотарґовинскей черанки заградкархемийних средствох, роби ше 24 годзини, ских рошлїнох Републики Сербиї”. Вон гварел роби ше на час, та шпорованє може буц вельже ше у 2018. року зоз Сербиї вивезло 190 000 ке. Войводина и Сербия предняча на Балканє тони заградкарски рошлїни у вредносци 107 и у реґиону зоз применьованьом тей техноломилиони долари, найвецей до Горватскей, БиГ ґиї. Позитивни приклад ґаздовство Медведь и Русиї; а увезло ше 133 000 тони у вредносци зоз Беґечу, наш найвекши продукователь 84 милиони долари. Найвецей ше вивожело мархву, цибулю, огурки, паприґу, парадичи, мархви, дзе маме имплементовану вершинску кромплї, цеснок и пасулю, а увожело ше вчас- технолоґию на самоходних машинох, трактони парадичи, кромплї, огурки и цибулю. рох и комбайнох за цаганє мархви. Професор Влахович визначел же субвенциї у Медведьово поля випатраю як у кнїжки, польопривреди у Сербиї 34 еври по гектаре, у шицко точне, прецизне и „под смужку” и жемох Европскей униї 480 еври, а у Горватскей даваю вельки урожай – гварел Чорич. У голу Мастер центра, од 8 по 15 годзин, 298 еври по гектаре и же их у наиходзацих орґанизована вистава продуктох числених рокох обовязно требало звекшац и так польохемийних и нашенькових хижох и продуктох привреднїком оможлївиц конкурентну продукпрофесийних заградкарох и заградкарских цию. здруженьох. Даєдни з нїх купцох за свойо Професор др Жарко Илин отримал преподапродукти пробую обезпечиц и прейґ наградванє о продукциї, обераню, чуваню и прерабяного бависка. Так Chemical Agrosava пласованю заградкарских продуктох, як и контроли ли нови бренд, Клуб А, котри облапя єдну бактериозох на економски значних заградкарґрупу польопривредних апатикох у котрих ских файтох. Преподаванє о печаркох як виволовачох препаданя заградкарских рошлїнох заступени шицки їх продукти, а як гварел їх после обераня и мирох защити отримала проф. представнїк, маст. инж. поль. Радован др Ивана Вицо зоз Польопривредного факул- Беґович, шицки купци у апатикох Клуба А з тета у Земуну. Резултати провадзеня и можлї- рахунком участвую у наградним бависку дзе восци за предвидзованє зявеня найважнєйших перша награда найновши модел авта Опел чкодлївих орґанизмох у заградкарстве предста- „Астра”. ■ 15. ФЕБРУАР 2019.

НА СОВИТОВАНЄ И З КЕРЕСТУРА И З КОЦУРА У голу Мастер центра свой штанд мало и Здруженє продуковательох паприґи „Капсикум анум” з Руского Керестура. Предсидателька Душица Орос гварела же члени того Здруженє орґанизовано пришли на совитованє. – Ми каждого року приходзиме, маме и штанд, пришли зме 18, на мини бусу, а даєдни члени пришли познєйше на автох. Ту предаваме нашо продукти: млєту паприґу, шаце паприґи, айвар, маїци. Пришли зме чуц цо найновше у заградкарстве, важне едуковац ше, а и дружиме ше и контактуєме з другима продукователями – гварела Душица Орос. Силвестер Русковски з Коцура гвари же дзечнє провадзи едукациї з польопривреди и же з того цо чує, вше дацо похаснує. – Мал сом прешлого року од овоци ягоди, а од заградкарских рошлїнох цеску, карфиолу и капусти. Попредало ше, алє цени нє були бог зна яки на карфиолу и капусти на початку, аж познєйше були дакус лєпши. Наздаваме ше же тот рок будзе лєпши. Будзем исте садзиц, можебуц звекшам парцели. Предавам дацо накупцом, дацо на пияцу. Квашену капусту зме попредали. З ягоди зме правели маджуну и палєнки и то зме попредали – гутори Русковски.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ПОСЛЕ НАЩИВИ МИНИСТРА ПОЛЬОПРИВРЕДИ

ЗА ВЕЦЕЙ МЕДУ И ВЕЦЕЙ ЗАРОБКУ Министер гварел же пре защиту пчолох од хемийного третированя овоцнїкох и польох, треба направиц електронску евиденцию локацийох на хторих ше находза пчолиняки

М

инистер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович, 4. фебруара, бул у роботней нащиви општини Шид и нащивел Ердевик и Куковци. У Ердевику нащивел Здруженє пчоларох „Лїпа”, дзе го предсидатель того Здруженя Оґнєн Делич упознал зоз активносцами Дружтва и продукцию меда у тей часци Фрушкей гори. Делич министра поинформовал же Здруженє „Липа” ма коло 40 членох, пчоларох зоз Ердевику и околних фрушкогорских валалох и вони вєдно маю коло 1 800 кошнїци и наглашел же пчоларство значна польопривредна дїялносц и же пчоли маю вельку значносц за отримованє биодиверзитета. Гварел же прешлого року достате просеково коло 15 килограми меду по кошнїци. Министер Недимович пчоларох информовал о субвенцийох министерства польопривреди за продукцию меду и о актуалних вименкох законских предписаньох. Вон гварел же Министерство польопривреди дава 720 динари субвенциї по єдней кошнїци и наявел же ше од априла за субвенциї годно конкуровац и на електронски способ. – Пчоларе єдни з найорґанизованших польопривредних продуковательох и було би добре кед би и други так були зорґанизовани. Кед сце добре орґанизовани, вец можеце хасновац средства хтори вам держава опредзелєла. Можеце достац и до 500 000 динари за порядну роботу и презентацию вашого здруженя. Ми помагаме и вибудов привредних погонох, так же зме зоз 60 одсто потримали погон за пакованє меду у Рачи. Министерство принєсло нови Правилнїк хтори оможлївює же би ше превозки за транспорт кошнїцох лєгчейше и туньше реґистровало, цо потераз нє ишло лєгко и було проблематичне – поинформовал присутних министер Недимович. Пчоларох интересовали и одлуки о означованю ґеоґрафского походзеня на продуктох яки маю „Футожска капуста”, „Арильска малина” и од прешлого року „Фрушкогорски лїпов мед з лїпи”. Праве тот мед ма сертификат о защиценим ґеоґрафским походзеню, прето же мед ма вельо вецей полену у нектару у одношеню на мед зоз других подручох Европи. На Фрушкей гори вельки по-

МЕД ЗА КОШТОВАНЄ Пчоларе у Ердевику министрови Недимовичови понукли коштовац мед, як и други медово продукти. Оґнєн Делич гварел же у пчоларстве окрем меду значни и продукти з меду. Тиж гварел же єден з його продуктох и апи-токсин, хтори ше у одредзених количествох хаснує за медицински потреби.

14 РУСКЕ СЛОВО

верхносци з лєсами под лїпу, хтора добра паша за пчоли и источасно ма вецей поленового праху як на даяких других подручох нашей жеми. Министер потримал намаганє ердевицких пчоларох же би почали и зоз пчоларским туризмом, цо як идею предложел предсидатель пчоларох Оґнєн Делич, та и за таки подняца можлїви субвенциї. Пчоларе тиж вихасновали нагоду повесц и то же дакеди у Войводини на значних поверхносцох исновал били вашилєц, хтори, як гварели, була перша паша за пчоли, а з часом тоти поверхносци скапали. Недимович гварел же тоту проблематику треба добре обгрунтовац и же держава хтора ма коло 450 000 гектари жеми у власносци може опредзелїц на даскельо дзешатки, або и вецей места, поверхносцох од по пейц гектари за били вашилєц. Тиж вон наглашел и значносц електронского евидентованя локацийох дзе ше находза пчолиняки, цо значне пре безпечне хемийне третированє овоцнїкох и польох. Праве на тот проблем спозорели и пчоларе и гварели же достаточно же би пчоли пошли на гушаткову траву (лампащики), хтори у трави у овоцнїкох и же ше и на таки способ отрую. Прето визначена потреба за векшу координацию медзи пчоларами, овоцарами и польодїлцами. Тиж гварене и же держава пребера мири же би на тарґовищу бул лєм природни мед, а нє фалшиви з цукру и же прето на Хемийним факултету у Беоґрадзе робиц почала перша акредитована лаборатория хтора контролує квалитет меду. Министер польопривреди з Ердевику пошол до Куковцох, дзе нащивел ґаздовство польопривреднїка Радомира Косиєра, хтори обрабя вецей як 400 гектари жеми и ма сучасну польопривредну механїзацию.■ Вл. Дїтко 15. ФЕБРУАР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

БРАНИСЛАВА НЕДИМОВИЧА ВАЛАЛОМ У ОПШТИНИ ШИД

ПОВОЛАНКА ПАРАСТОМ ЖЕ БИ КОНКУРОВАЛИ

М

инистер польопривреди, лєсарства и водоприведи Бранислав Недимович под час нащиви општини Шид, вєдно зоз представнїками локалней самоуправи у Шидзе бул и у польопривредним ґаздовстве Радомира Косиєра у Куковцох при Шидзе. Слово о углядних польопривредних продуковательох, а ґаздовство водза три ґенерациї Косиєровей фамелиї – дїдо, оцец и син. Косиєрово под аренду беру вецей як 400 гектари жеми и у їх ганґарох найсучаснєйша польопривредна механїзация. На польох продукую кукурицу, жито, слунечнїк и сою. – Провадзиме сайт Министерства польопривреди и конкурси хтори ше розписує, а контактуєме и зоз Општинску канцеларию за польопривреду. Наздавам ше же дацо вецей з

ПРЕВЕНТИВА ОД ЧУМИ Министер Недимович з тей нагоди гварел же у Румуниї панує африцка чума (куґа) швиньох и же Сербия превжала мири превенциї же би ше хорота нє пренєсла на подруче нашей держави. Додал же превжати шицки потребни мири же би тот вирус, хтори нє грожи людзом и другим животиньом, алє є фатални за швинї, нє прешол и до нашей держави, понеже є на коло 30 километри од гранїци у Румуниї.

15. ФЕБРУАР 2019.

„першей руки” дознаме од министра коло можлївих ценох за рошлїни хтори продукуєме, а тиж и коло субвенцийох держави парастом – гварел Радомир Косиєр. Министер Недимович гварел же жито на поверхносцох од 600 000 гектари у Сербиї, же є у добрим стану и то обецує добри урожаї, як и же жито у тей хвильки на берзох ма добру цену. Тиж и кукурица и слунечнїк маю добру цену. Окреме єст добра можлївосц вивожиц слунечнїк и сою до Турскей, до хторей ше од прешлого року зоз подруча општини Шид вивожи и говедзину зоз клальнї Индустриї меса „Срим”. – У цеку и розгварки о вивозу жита до Єгипту, дзе ше глєда 500 000 тони нашого жита. Партнере зоз

Єгипту пришли до Сербиї на догварку, а медзи иншим, опатрели и дзе ше и як лаґерує жито. Будзе то велька шанса за вивоз жита зоз Сербиї – наглашел Недимович. Вон додал же зоз ИПАРД програми обезпечени коло 80 милиони еври за купованє тракторох и другей механїзациї. Гварел же сцигло 384 вимоги за нови трактори зоз спомнутей програми и же потераз оддобрени 200 вимоги. – Поволуєм окреме младих польопривреднїкох же би конкуровали за купованє нових тракторох. Кед то могла єдна жена, польопривредни продукователь зоз Старей Пазови хтора ма 65 роки и достала 45.000 евра за нови трактор, прецо би вец нє могли и млади польопривреднїки – щиро гварел министер. У обисцу Косиєрових було ище даскельо польопривреднїкох з того валала хтори пришли дознац од министра кельо им держава годна помогнуц у польопривредней продукциї. Гоч маю сучасну механїзацию, Косиєрово поряднє провадза конкурси бо вше треба ище дацо нове докупиц. Тераз конкуровали до Министерства за набавку шеячки и тарупа. Механїзация порихтана за ярнї роботи и чека у ганґарох, а тиж набавели и потребне нашенє и новинаре мали нагоду шицко видзиц и прешвечиц ше же су добре порихтани за ярнї роботи.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОШ „БРАНКО РА ДИЧЕВИЧ” У САВИНИМ СЕЛУ

СВЯТОСАВСКА НАГРА ДА НАЙВЕКША ЧЕСЦ ЗА ЄДНУ ШКОЛУ

Найвекша чесц и припознанє за роботу и закладанє єдней школи то вшелїяк доставанє Святосавскей награди, котру уручує Министерство просвити Републики Сербиї. Тото вельке припознанє концом януара достала и ОШ „Бранко Радичевич” зоз Савиного Села, перша и затераз єдина у вербаскей општини

Ш

кола „Бранко Радичевич” у Савним Селу остатнї роки свою роботу подзвигла на високи уровень, а о квалитету и роботи тей школи шведоча и числени припознаня. Школа ше може похвалїц зоз награду „Др Дьордє Натошевич” котру додзелює АП Войводина, награду општини Вербас, награду Биґз-видавательства и Блиц-жени за найкрасши школски двор, як и диплома зоз вельку златну медалю за квалитет образованя на 13. Медзинародним сайме образованя „Путокази”. За єден таки успих заслужни цали школски колектив, алє директор ОШ „Бранко Радичевич” Рахман Тиґань уложел найвецей усиловносци, упартосци и бул тота локомотива котра подзвигла угляд савиноселскей школи на таки високи уровень. – Свято савска награда потвердзенє добрей роботи цалого школского колективу и дава нам мотивацию же бизме предлужели по драги по котрей зме рушели. За награду нас предложел предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, та и сам тот факт, а з оглядом на тото же було ище школи у општини котри за свою роботу и резултати на екстерней евалуациї з боку Министерства ОКРЕМНА ПОТРИМОВКА НАЦИОНАЛНИМ МЕНШИНОМ – Кед у питаню медзилюдски и медзинационални одношеня у школи, котри барз важни, та и у тим сеґменту я барз задовольна, уж ту робим трицети рок и у зборнїци уж мойо школяре зо мну робя и барз крашнє ше складаме, розумиме и помагаме єдни другим, так же зме наисце зложни, та робиме у приємней атмосфери. Мушим повесц же нас директор, як национални меншини, окреме потримує у активносцох очуваня язика и писма, вше нам винчує и нашо националне швето и нїґда нє забува на нас – гварела учителька Еуфемия Планкош.

про свити, науки и технолоґийного розвою оценєни зоз максималну оцену 4, то вельке припознанє за нашу школу. У предходних 3 рокох и 3 мешацох до стали зме вкупно 8 значни награди котри школи принєсли аж 2 000 000 динари, а нам вельо помогли же бизме нєшка були на таким високим уровню – гварел директор ОШ „Бранко Радичевич” Рахман Тиґань о припознаню котре школа до стала. Школа у Савиним Селу тиж так пестує мултикултуралносц и мултиетнїчносц, а дзекуюци Дружтву за руски язик, литературу и културу школяре од 2008. року

16 РУСКЕ СЛОВО

маю можлївосц учиц и руски язик котри преподава Еуфемия Планкош зоз Руского Керестура, занята у ОШ „Бранко Радичевич” у Савиним Селу. – У тей школи робим уж 29 роки. Робела сом як наставнїца музичного, а остатнї 15 роки робим як учителька, а попри свойого оддзелєня хторе мам, бо понеже ше у нашей школи руски язик учи як виборни предмет, та я уж два роки и тото преподавам. Єден период ше у школи попри сербского учело и мадярски, словацки, руски и українски язик. И барз добре функционуєме и дополнюєме ше и цо ше дотика програмох, догваряме ше з другима наставнїцами, напр. з наставнїцу мадярского язика. За означованє Дня школи вше нам даю и точки хтори ми, национални меншини, пририхтуєме и так ше представяме з нашу роботу, язиком, литературу и културу – гвари Планкошова. – На виборним предмету руского язика маме петнацецеро дзеци, од першей по осму класу и подзелєни су до двох ґрупох. Заинтересованосц кеди яка, а ученє идзе досц чежко, понеже ше руски язик у Савиним Селу досц траци у фамелиї, та и сами родичи го нє знаю и прето посилаю дзеци же би го голєм у школи научели. Алє, ниа, заш лєм, доходза, учиме ше кельо можеме, рисуєме, шпиваме, рецитуєме и танцуєме и читаме „Заградку” – толкує Планкошова. Вельке припозанє котре того року достала ОШ „Бранко Радиичевич” тиж так дало мотивацию и другим школом у општини Вербас же би ше и вони потрудзели пренайсц средства, идеї и стимуловац школярох же би цо лєпше учели, доказовали ше и же би ше и їх школа єдного дня нашла у конукренциї за єдно таке високе припознанє як цо то Святосавска награда.■ З. Колєсар/М. Афич 15. ФЕБРУАР 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЕНА КНЇЖКА МИХАЛА РАМАЧА „ЗОВ ВЕДРИХ ВИДИКА”

ХРОНЇКА СТРАХУ ОД ШЛЄБОДИ И СЦЕКАНЯ ОД ЕВРОПИ Кнїжка „Доволованє ясних видоглядох” („Зов ведрих видика”) нашого писателя, новинара и публицисти Михала Рамача, новосадскей публики представена штварток, 7. фебруара, у рамикох Новосадского литературного фестивала „Розгварки о любови (ґу читаню)” нїжка у чиїм поднаслове стої „Есеї о страху од шлєбоди” заправо вибор з авторских написох, коментарох, анализох и зродних публицистичних формох хтори Рамач обявйовал през вецей децениї своєй новинарскей роботи у рижних углядних медийох, лєбо наменски писал за рижнородни публикациї. Як потолковал домашнї Фестивалу Дьордє Рандель, „Доволованє ясних видоглядох” други елемент Рамачового „литературного диптиху” хтори одразу обявела млада, нєзависна видавательна хижа „Медитеран паблишинґ” з Нового Саду, а хтори, по його словох, потвердзує авторово вичерпне „познаванє природи и дружтва”. – Кед „Дунайска рапсодия”, хтора представена влонї, указує Рамачово „познаванє природи”; красней, лирскей, радосней, у тей другей кнїжки маме „познаванє дружтва” – часто горкого и нєсправедлївого, дараз и злого – гварел Рандель о жанрових и змистових розликох „Доволованя ясних видоглядох” од своєй „пари”. Бешедуюци о кнїжки, алє и о Михалови, Мишови Рамачови як є познатши у новосадских и вельо ширших новинарских кругох, його длугорочни колеґа и соборец Димитриє Боаров окреме акцентовал автобиоґрафску нїтку и власни печац хтори маю Рамачово новинарски интерпретациї подїйох, зявеньох и процесох розпрестартих през длуги час и на широким просторе його професийних интересованьох.

15. ФЕБРУАР 2019.

Фото: В. Вуячич

К

– Свою богату и углядну, тераз уж 45-рочну новинарску кариєру, чию часточку видзиме у тей кнїжки, Рамач збудовал зоз знаньом, роботносцу и дошлїдносцу, а окреме зоз схопносцу препознац новинарску приповедку и ефектно ю виприповедац. У нєй вше бул на боку слабшого и меншини, и нїґда ше нє злєкол од шлєбоди – заключел Боаров. Кнїжка, у хторей друковани тексти по сербски, читательней публики ище раз представя Рамачово погляди на блїзшу прешлосц сербскей держави и дружтва, алє и посткомунистичних жемох восточней Европи. Починаюци од часох пред валяньом Берлинского мура, през подїї на ексюгославянских просторох дзеведзешатих, та по конєц Постоктоберскей Сербиї, Рамач пише о шицких погришних одлукох и нєвихаснованих нагодох у процесу транзициї нашого дружтва, чийо пошлїдки жиєме и нєшка. Други фокус кнїжки на актуалних подїйох у України, а през обидва преткани и авторово становиска о наших, „руских” питаньох и обставинох. Пре шицко спомнуте, як замерковал др Борис Варґа, у поднаслове тей кнїжки могло писац и „Страх од Европи”, понеже єй водзаца тема у ствари нєпреривне ґеостратеґийне блуканє держави и дружтва ґу Европи и єй вредносцом, и, ище частейше, сцеканє од нєй. На промоциї отриманей у Ресторану „Паша” окрем спомнутих, бешедовали и автор, и Никола Янкович у мено видавательней хижи „Медитеран паблишинґ” у чиїм каталоґу доминую наслови з обласци дружтвених и ґуманистичних темох.■ И. Сабадош

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРОГРАМУ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Фото: В. Вуячич

Пише: Мария АФИЧ

ВИТВОРЕНИ КОНЦЕПТ НАЙ ПОСТАНЄ ПАРА ДИҐМА

– Хто ґод провадзел централну програму, а и шицки додатни програми Националного швета Руснацох у Руским Керестуре, Архиєрейску службу, виставу, деґустованє наших єдлох з етно стола, тот наисце мушел остац задовольни, возвишени у шерцу, збогацени у духовно-интелектуалним поглядзе. Кажде могол почувствовац тото руске у себе и повесц же то ми, то Руснаци хторих нєт вельо, алє можеме пририхтац таки красни и окремни хвильки – Ирина Олеяр

П

ДАТИ ДОБРИ ИНИЦИЯЛНИ ҐЕСТ – Думам же напруженє хторе уложел Орґанизацийни одбор ма свой позитивни одгук. Кажда особа, односно вецей особи, ше потрудзели кажде у своєй обласци дац тот инициялни ґест добрей напрямки же би програма була цо богатша и удатнєйша. Кед бизме правели валоризацию вечара, окреме музичней часци, вец мушим констатовац же водзени два паралелни цеки, цо у таких случайох и потребне и барз добре – гвари Ирина Олеяр

18 РУСКЕ СЛОВО

рез дацо вецей як децению преславйованя Националного дня Руснацох, доказали зме и то ище зоз першу преславу, та вец так шором, а окреме зоз предостатню и остатню, же гоч нас мало єст, алє зме вше вельки и дозрети, та и зложни кед треба поробиц дацо одвичательно, квалитетно и на високим уровню шицких сеґментох орґанизациї єдней такей преслави, гварела нам инспировано Ирина Олеар, професорка музики, а о тогорочней преслави зме бешедовали и зоз Златицу Няради, помоцнїком главного и одвичательного редактора Трецей програми РТВ. – Орґанизовац нє лєгко. Тоти цо ше прилапя такей роботи муша уложиц вельо труду, сцерпеня, часу, а насампрец муша мац и креативни идеї, а то тото цо ше вец увидзи и цо ше ма дожиц и охабиц порученє. Особнє думам же централна програма була красна. Окремни осучаснєни шветлосни ефекти, порихтана сцена у новим випатрунку, ище док патраче лєм обчековали програму могли ше приємно чувствовац. Конферанса була добре обдумана и зведзена на минимум – гварела Ирина Олеяр. МОЗАЇК МУЗИЧНИХ ТОЧКОХ И КРАТКИ ВИЗУАЛНИ ПРИКАЗИ На програми ше нашол прави мозаїк музичних точкох, попреплєтани зоз визуалнима приказами-бешеди нашого историчара др Дюри Гардия и ґлумца Владимира Балащака, на видео платну як о. Йован Хранилович, и зоз пречитаним текстом/виривкох словох о. М. Му-

дрия хтори ше тиж визначел за розвой нашого язика, снованя РНПД – нашого образовного и културного живота у тедишнїм чаше, односно як поведзене – цо и як маме далєй робиц. – Кед бизме правели валоризацию вечара, окреме музичней часци, вец мушим констатовац же водзени два паралелни цеки, цо у таких случайох и потребне и барз добре. А то задоволєнє публики, алє и же би музична програма була єден горизонт висшого уровня и добре уклопени до других сеґментох цаловечаршей прогрми. То ше орґанизатором музичней часци удало цо треба и похвалїц. Направени вибор музичних точкох хтори творели єдну ґрадацию, кулминацию у каждим поглядзе, карактер писньох, темпо, динамика, гомоґеносц оркестрох, интерпретация. Нашли ше ту соло писнї, народна и єдна баладна писня у забавним духу. Удатни аранжмани за обидва написал Мирослав Пап. Два перспективни, барз музикални солистки одшпивали писнї зоз провадзеньом националного оркестра, камерна вокална ґрупа дзивчатох „Ария”. Можеубуц лєм мала диґресия же шицки писнї були спомалшеного темпа и жалоснєйшей тематики. Писня ,,Там под дубину” уж виводзена на трецей преслави у Шиду, алє дзивчата музикално одшпивали писню. Тамбурови оркестер Дома култури, та и Национални оркестер, у хторим составе рижни инструменти, чкода лєм же бул зменшани, бо би бул ище богатши звукови колорит, алє предпоставям же финансиї диктую даєдни околносци, та и численосц оркестра. 16. ФЕБРУАР 2019.

kultura@ruskeslovo.com Треба наглашиц же наисце шицко було барз добре и фахово озвучене – окреме визначела Олеярова. – Цо ше дотика централней преслави Националного швета Руснацох барз добре же ма свою концепцию и же го орґанизує Орґанизацийни одбор. Зоз тогорочним концептом Швета сом задовольна. У концепциї програми би требало буц тото цо найлєпше при нас Руснацох як заєднїци у одредзеним року, а на такей святочно-

Национални оркестер означел 10-рочнїцу иснованя, а под руководством надареного Мирона Сивча провадзел и хор, гимни зоз хором пририхтала професорка музики Лидия Пашо, а провадзел и вокалних солистох и мал на репертоаре и свойо два самостойно виведзени класични точки. – Национални оркестер то єдно богатство нашого народу, до того зме ше уж вельо раз прешвечели кеди ґод участвовал у програ-

– Зоз централну програму у Руским Керестуре можеме буц задовольни у цалосци, бо наисце отримани високи уровень, так як зарисоване на першей преслави 2008. року же би ше презентовало найвисши/найлєпши досяги у култури при Руснацох у предходним периодзе, а вец зоз обновену концепцию прешлого 2018. року зоз цильом же би було так и убудуце. А тот циль реализовани, шлєбодно мож повесц и того року у Руским Керестуре – Ирина Олеяр сци треба же би ше представела цала руска заєднїца. Швето як швето муши буц тото цо сам верх у рускей заєднїци, а нє муши буц вязане лєм за тото место дзе ше го означує. Моя добронамирна суґестия то же би Орґанизацийни одбор требал бул вибрани на мандатни период, а тиж так же би ше принєсол Протокол о швету, та на таки способ же би локална самоуправа у велькей мири нє уплївовала на нашо Швето. Одредзиц шаблон, рамик того швета, хто ше ма право обрациц ґу Руснацом на їх швету, кому тота чесц припада. Можебуц би Орґанизацийни одбор, або Одбор за културу НС требали понукнуц предкладанє, протокол Националного швета Руснацох, та кед ше го раз утвердзи, принєшу правила, то будзе обовязна парадиґма за шицких. Потераз уж утвердзена концепция Швета добра, почина ше зоз Архиєрейску службу Божу, предлужує зоз виставу и етно столом, а закончує зоз святочну Академию и коктелом. На Академиї треба же би було тото цо найвисши досяги при Руснацох у тим року, як и означованє найважнєйших, настарших рочнїцох – гварела Златица Няради. ШТЕРАЦЕЦРОЧНИ КОНТИНУИТЕТ ШКОЛИ И ДЗЕШАТА РОЧНЇЦА НАЦИОНАЛНОГО ОРКЕСТРА – Окреме ми мило же ше у конферанси спомла Школа за основне музичне образованє – Кула, односно єй Оддзелєнє у Руским Керестуре, хторе наисце у континуитету иснує 40 роки, зоз кратким претаргнуцом. А резултати школи ше обачовало и на сцени. У оркестру Дома култури скоро шицки члени маю закончену нїзшу музичну школу. То драгоциносц. На програми наисце було крашнє послухац бувших школярох, а терашнїх професорох, як камерни состав, хтори робя у тей школи. Зоз своїм виводзеньом могли зме почувствовац їх музикалносц и вецейпасмову схопносц граня на своїх инструемнтох. Допринєсли окремни

мох. И думам же би мал буц вше анґажовани за таки нагоди, прето же зоз своїм граньом/аранжманами, интерпретацию дзвига квалитет програми, посила єдно порученє о нас Руснацох, окреме тим цо су госци зоз других державох, лєбо наших висших покраїнских и републичних институцийох, амбасадох... На таких нагодох национални оркестер понука и обраца увагу на вельо того. А єдно з тих и то же ище маме моци, можеме буц зложни и витирвали у виталних цекох, а вшелїяк охабя нам и музични уметнїцки скарб як свидоцтво свойого/нашого постояня. Векшина з нас у малих штредкох нє ма нагоду анї видзиц анї чуц на живо таки оркестер. Щиро жадам же би наш национални оркестер ище длуго потирвал – гвари Олеярова. ТОТО ЦО БИ ТРЕБАЛО ПОЛЄПШАЦ УБУДУЦЕ – Цо ше дотика святочного концерта того року у Руским Керестуре, думам же бул на високим уровню, лєм ше вельо часу трацело на уходзеню и виходзеню, а у конферанси нє спомнути медийни спонзор Радио-телевизия Войводини, хтора треба же би була и надалєй ґенерални спонзор того збуваня, бо нам Руснацом то барз важне. Добре же Завод за културу войводянских Руснацох орґанизовал автобуси, та госцох у Руским Керестуре було зоз шицких наших местох, а госцох було и зоз иножемства, зоз Горватскей, Словацкей и Польскей. Видно же и млади тото швето нащивюю, же им є важне и то барз добре, бо ше дзечнє одволую и до оркестрох и до шпиваня, до участвованя на програми, а на младих швет остава. Кед ше вола госцох зоз страни, мушим повесц же тогорочне друженє на коктелу нє було на таким уровню як у других местох. Кед слово о етно столох, вец би у тим могли участвовац шицки нашо места, та би тото було лєгчейше вец орґанизовац. Тот анґажман би требало розподзелїц на вецей людзох и дружтва, олєгчало би пририхтовнє – гварела Нярадийова.

– Мнє ше пачи инициятива Орґанизацийного одбору же би ше швето отримовало у Новим Садзе, уж кед вибрани таки нєвигодни термин у штред жими, а зоз акцентом на даєдно место каждого року. Так би места нє страцели материялну помоц зоз локалней самоуправи, а швето би ше орґанизовало у адекватних просторийох, дзе ше нє муши кажди рок обезпечовац комплетну технїку од озвучованя до ошвицованя, хтора вельо кошта, а на централней преслави анґажовац би ше требали шицки нашо КУД-и – Златица Няради емотивни ,,набой” и импресивносц композициї ,,Дунай широки”, хторей аранжман написал талантовани мр Мирко Преґун. Преґун написал аранжман и за хор и тамбурови оркестер ,,Писню Рускому Керестуру” Якима Сивча. На тот способ ожита на нови способ ище єдна прекрасна композиция нашого познатого композитора и музичного педаґоґа. Добре би було и убудуце на таки способ, лєбо подобни, оживйовац зоз сучаснима аранжманами нашо вельочислени призабути писнї. Таки твори останю нам як нашо културне и музичне благо – толкує Олеярова. 15. ФЕБРУАР 2019.

– Тото цо бим благо зауважела, добронамирно, же на концу програми потребно було же би ше ище раз на сцени зявел хор, одшпивал шпиванку зоз провадзеньом националного оркестра ,,З давен давна”. Оркестер одграл тоту шпиванку як инструменталну композицию так дакус зоз цихим камерним звуком и просто на концу хибела єдна масовнєйша, ефектнєйша сцена, слика, зоз хором и текстуалним порученьом. Слова писнї даваю єдну моцну емоцию, тиж и порученє шицким нам ,,Най жию, най жию Руснаци!” прешвечена сом же ище длуго одгукую у ухох патрачох док виходза зоз сали, а то цошка значи – гварела Олеярова.■

РУСКЕ СЛОВО 19

Число 17

Ушорела: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

НОВИ СПОРТ У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ – ҐИМНАСТИКА

МОЦ, ВЕРТКОСЦ И СХОПНОСЦ Вовторок вечар нащивели зме Школу „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, а у физкултурней сали нас дочекали мали ґимнастичарки, хтори тот спорт тренираю лєм коло пол рока, алє уж з лєгкосцу робя гвизди, шпаґи, мости, багинди и друге.

С

екцию ґимнастики того школского року уведол наставнїк физичного воспитаня Славко Пап, а у Керестуре ше тот спорт уж барз давно нє тренирало. – Гоч то нє моя дисциплина, сцел сом започац секцию ґимнастики у Школи, бо сом видзел же дзивчата на одпочивкох руцаю премет странце, односно гвизди и робя рижни акробатики. Ґимнастика барз добри спорт, ту важна верткосц цела, еластичносц, цо при та-

20 РУСКЕ СЛОВО

15 ФЕБРУАР 2019.

slovecko@ruskeslovo.com

ких дзецох барз значне. У тих рокох як вони, ше и почина, розвиваю ше моторични способносци – потолковал наставнїк Пап. Коло дзешец дзивчата зоз другей, трецей и штвартей класи Основней школи ґимнастику тренираю раз тижньово, а шицки з нїх нам гварели же ше им барз пачи тот спорт. – Найбаржей ше ми пачи кед преврацаме багинди, робиме гвизди, стоїме на рукох. Любела бим научиц премет назадок. Ґимнастика добра за похребцину, а будземе и мудрейши – гварела нам Марґарета Чизмар, а єй пайташка Василия Пап додала же тренинґи нє напарти. – Гееей, любела бим раз буц професийна ґимнастичарка. Вельо патрим на Ютюбу ґимнастичарох як вежбаю, та дацо и там научим – додала вона. Як и у каждим спорту, и у ґимнастики найважнєйше перше ше добре

АНКЕТА

НА ХТОРИМ ЯЗИКУ ШНЇЄШ? На цалим швеце єст барз вельо язики, гваря же аж и коло 7 000. А цо то значи кед повеме мацерински язик? То язик зоз хторим ше даєдна особа идентификує, лєбо простейше поведзено, язик хтори найлєпше знаме и хаснуєме, на хторим роздумуєме, шнїєме и рахуєме. Вон ма и свой дзень, 21. фебруар, бо ше теди ширцом швета означує праве Медзинародни дзень мацеринского язика. З тей нагоди зме ше питали даєдним школяром з Руского Керестура о тей теми, та почитайце цо нам гварели. Сара Боцка: Мацерински язик то язик на хторим бешедую родичи. Моя мама приповеда по руски, а тато по словацки, та и я знам бешедовац на обидвох язикох. Неманя Кушич: Мой мацерински язик то руски. Так бешедуєм зоз маму, а зоз оцом по сербски. Нє було ми чежко научиц бешедовац на обидвох язикох.

Ема Живкович: Мацерински язик то кед бешедуєш на своїм язику, язик з хторим ши народзени. Я зоз маму бешедуєм по руски, а зоз татом по сербски, а дакеди и по руски. Алексей Роман: На хторим язику мац бешедує, так зограц, та и керестурски ґимнастичарки на початку тренинґа коло 15 минути цело уводза до векших напорох, а потим прескакую маґарца, ходза по греди, преврацаю багинди напредок и назадок, робя премет странце и други вежби. Кед зме одходзели зоз їх тренинґу, Яна Варґа поволала шицких зантересованих же би ше ґу нїм придружели, бо, як нам гварела, ґимнастика добра за розвиванє косцох и за похребцину, а на тренинґох ше и добре дружа.■ М. З. Г. 15. ФЕБРУАР 2019.

бешедує и дзецко. Мой мацерински язик руски. Думам же значне знац свой мацерински язик же бизме могли бешедовац з мацеру, бо ше з ню препровадзує вецей часу, алє и же бизме могли комуницирац з оцом, братом, лєбо шестру. Сцем научиц вельо язики, єден з нїх то голандски, бо ше ми барз пачи тота держава, а язик им барз красни.

Каролина Пап: Мой мацерински язик русий-

ски. Мама так бешедує, а научела уж и по руски, та дакеди бешедуєме так, дакеди так. Нє було ми чежко научиц обидва язики, у ствари, анї сом нє похопела як сом их научела. М. З. Г.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МИХАЙЛО ХРОМИШ ЗОЗ АВСТРАЛИЇ

Пишу: Славица ФЕЙСА Сандра САЛАМУН

ЧЛОВЕК ДОБРЕЙ ДУШИ Нє прешол мешац як на беоґрадским онлайн порталу „Висти” обявене же Михайло Хромиш зоз далєкей Австралиї, помогнул двом фамелийом у нашей жеми хтори барз чежко жию. Наволал редакцию „Вести” у Сиднею и уплацел тисяч долари же би на тот способ голєм дакус олєгчал живот Факичовим и Зекичовим на Пештеру. Дошли зме до Михайла, хтори нєшка з найблїзшима жиє у Бризбейну, у своєй дзешатей децениї живота „Висти” обявели же Михайло найвироятнєйше найстарши їх читатель, понеже му 94 роки, а ми дознаваме и тото же є доброго здравя, сам ше о себе стара, отримує обисце, чита новини и помага кому може. Так було и нєдавно кед у новинох хтори у Сиднею виходза на сербским язику, у рубрики „Гуманитарни мост”, пречитал же двом фамелийом треба помоц. ДАРОВАТЕЛЬ З КОНЦА ШВЕТА Факичова шейсцчлена фамелия барз скромно жиє, а оцец хтори би требал буц слуп фамелиї, чежко хори. Кед Михал пречитал же и у Зекичових, хтори маю три дзивчата и сина нє лєпше, и же лєдво витримую од мешаца по мешац, нє роздумовал, до рукох вжал телефон и розпитал ше як тим фамелийом може помогнуц. Помоц у пенєжу перше сцигла до беоґрадского дописовательства „Висти”, а вец и на адре си спомнутих фамелийох хтори жию у пештерскей обласци у валалох Набоє и Клече. Обидва фамелиї подзековни свойому даровательови з другого конца

22 РУСКЕ СЛОВО

швета, Михайлови Хромишовому, Руснакови, родом зоз Дюрдьова. МНЄ ШЕ НЄ БАРЗ ИШЛО У марцу того року будзе точно 45 роки як Михал спаковал куфри и зоз супругу Фемку, трома дзивчатми и сином пошoл жиц до далєкей Австралиї. Пошол на свойо 49 роки, нє прето же им ту, як гварел, у Дюрдьове, дачого хибело, баржей прето же там уж жили Михалово троме браца и родзина. – Я бул тот хторому ше нє барз ишло – щири Михал. – Роками сом у валалє робел у Задруґи на одкупе, а любел сом робиц жем. Мал сом дванац ланци своєй, а брал сом и под аренду. Алє, браца волаю... Гваря же нам у Австралиї будзе лєпше, а и дзивчатом ше ишло, вони ше уж почали дзивчиц, ша найстаршей Ружици було 17, 18 роки. Пристал сом, цо же сом могол, а тото цо барз добре, то же сом и у Австралиї робел тото цо сом любел – зоз жему и на жеми. Моєй шестринїци син мал вельку фарму, та сом ше му опитал же чи ми да з нєй одорац же бим 15. ФЕБРУАР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

могол и дацо посадзиц. Вон ше зложел, а я ше дал до роботи – приповеда наш собешеднїк. МАМ ДОБРУ ФАМЕЛИЮ Садзели Хромишово и бостану, и други култури, тримали крави, конї баржей пре задовольство як пре хасен. З рока на рок куповали жеми, з єдним словом – ґаздовали. Михалово дзеци: Ружица, Владо, Владислава и Маґдалена ше вишколовали, добре познаходзели, попристановяли... Михал уж 35 роки у пензиї, вше дацо кончи, роби, гонї пасата” и цеши ше же є у 95. ” а шорово нє бул анї хори, анї року живота, у дохтора. – Нє можем ше поносовац, а и нє мам на цо, здрави сом и ище можем шицко сам.

НА НЄВОЛЮ НЄ МОЖЕ ЗАДЖМУРИЦ – Ту у Австралиї роками читам новини „Вести” и так сом дознал за два фамелиї хторим сом помогнул. То нє прето же би ше о мнє писало, нє робим то прето, алє им наисце сцем помогнуц. Пред даскельома роками сом помогнул и єдней фамелиї з Баїней Башти хтори маю барз хорого хлапца. Бул сом го и опатриц кед зме з унуком були у Сербиї. Моя дзивка Маґдалена пречитала же так чежко хори лєм 11 особи на цалим швеце. Я нє мог на таке джмуриц и нїч нє превжац – гвари Михал.

И ДЗИВКА ВЕЛЬКИ ГУМАНИСТА Михайло бул єден з єденацецерих дзецох Йовґена и Маґдалени Хромишових хтори мали пейцох синох и шейсц дзивки. Михал бул найстарши медзи братами, а нєшка остал зоз штирома шестрами. Єдна у Австралиї, два жию у Горватскей, а штварта у Зомборе. Хромишово маю вельку родзину, алє их уж и у Австралиї єст тельо же нє можу пошедац за вельки стол. Михал барз люби же так, и же його наймладша дзивка гоч нє ма дзеци, усвоєла двойо зоз Африки, та ше о хлапцови, хтори у кочику, нєпреривно стара. Уж дванасти рок як моєй Фемки нєт, алє ме мойо дзивки часто наволаю, и приду. Син як син, гоч нє так часто, и вон ше озве, зайдзе... Знаце, мам барз добри дзеци, слава богу же так. И дзеци и унучата. Нєт два роки як ме мой найстарши унук Йонатан замодлєл же бим з нїм пришол до Сербиї, до Дюрдьова. Сцел видзиц дзе зме дакеди жили, дзе му росла мац... Шицко сом му поуказовал, гоч то уж нє таке як цо було док зме жили на валалє пред 45 роками. Алє, шерцо ми було полне, таке же лєм, окреме як нас там привитали, помогли... А мушим припознац же нє прейдзе дзень, а да на свой родни край и на свой Дюрдьов нє подумам. Точна тота присловка же „Дзе ше птица лягнє, там ю шерцо цагнє” – гвари на концу Михал Хромиш.■

ДЮРДЬОВ МУ ВШЕ НА РОЗУМЕ Нєт два роки як ме мой найстарши унук Йонатан замодлєл же бим з нїм пришол до Сербиї, до Дюрдьова. Сцел видзиц дзе зме дакеди жили, дзе му росла мац... Шицко сом му поуказовал, гоч то уж нє таке як цо було док зме жили на валалє пред 45 роками. Алє, шерцо ми було полне, таке же лєм, окреме як нас там привитали, помогли... А мушим припознац же нє прейдзе дзень, а да на свой родни край и на свой Дюрдьов нє подумам.

Михайло Хромиш зоз унуками и праунуками

15. ФЕБРУАР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МЕЛАНИЯ НОВАК ЖИВАНОВИЧ, НЄШКА ОЗНОВА КОЦУРСКА

ВЕЛЬКА РА ДОСЦ ВРАЦИЦ ШЕ ҐУ СВОЇМ, ТУ ДЗЕ МИ КОРЕНЇ Пише: Златко КОЛЄСАР

За Коцурицу Меланию Новак Живанович найвекше щесце було врациц ше до родного места, як гвари, ґу своїм, после живота и роботного вику котри препровадзела зоз супругом у Крупню и у Нємецкей. Ґдовица є уж єдну децению, а пред дасекльома роками ше врацела до Коцура дзе нєдавно преславела свой 80. родзени дзень у дружтве велїх приятельох и родзини СЛУЧАЙНЕ СТРЕТНУЦЕ На „иґранки” у Дюрдьове 1958. року, Мелания була вибрана за найкрасшу дзивку на валалским танцу. У жирию бул познати, а теди млади шпивач Предраґ Живкович Тозовац. – После велїх рокох сом була на єдним Тозовцовим концерту у Минхену и якошик зме ше нашли у истим дружтве, та сом му през приповедку спомла тоту подїю у Дюрдьове. Вон ше барз нєсподзивал и дал ми єдну свою фотоґрафию зоз автограмом котру и нєшка чувам – здогадує ше Мелания Новак Живанович.

24 РУСКЕ СЛОВО

М

елания вецей як 40 роки жила у Крупню, малим варощику у Сербиї, а источашнє робела зоз супругом у Нємецкей, дзе ше и упознали кед там пошла робиц. – У Крупню зме направели хижу, пред 10 роками супруг умар, там сом остала ище три роки по його шмерци, алє понеже хижа була велька, чежко сом ю могла отримовац, та сом ю надумала предац и врациц ше до Коцура, одкадз сом пошла 1954. року, перше до Дюрдьова до тети, а потим и до Нємецкей. Кед сом ше врацела до Войводини, перше сом жила у Вербаше, скоро два роки, бо сом глєдала купиц хижу праве у Коцуре, дзе мойо коренї – гвари Мелания. ОЗНОВА УПОЗНАВАЛА ВАЛАЛ, СУШЕДОХ И СПОСОБ ЖИВОТА Понеже длуго нє жила у Коцуре, Мелания уж велїх нє познала, та кед ше приселєла до Коцура, заш мушела упознавац свой валал, сушедох и способ живота. Родзину нє ма вельку, шестра єй умарла пред даскельома роками, алє за Коцур ю вяжу памятки на дзецинство и приятелє з котрима през шицки тоти роки док нє жила у Коцуре отримовала контакт.

– Кед сом ше врацела до Коцура, нє познала сом нїкого, окрем своєй родзини котру сом зоз супругом обиходзела за вельки швета, а кед сом ше дефинитивно врацела до валалу, уключела сом ше до шицких здруженьох котри активно робя у Коцуре, та так сом и у здруженю пензионерох, у СУБНОРу, у Активу женох и трудзим ше активно участвовац у шицких програмох котри ше орґанизую. Любим путовац, бешедовац з людзми, упознавац нових людзох и шицко тото ме виполнює – гвари Новакова. Мелания велї роки робела як кухарка у Нємецкей, у Минхену робела 20 роки, перше у фабрики, а потим у ресторану и на концу, остатнї 10 роки робела у доме за старих у Розенхайму як сервирка. Два раз до мешаца приходзела дому, до Крупню, дзе ю остатнї даскельо роки чекал хори супруг о котрим ше тиж старала. – Супруг Властимир ше у Нємецкей похорел 1983. року, та од теди вше частейше мушел оставац дома и на концу ше и врацел до дому, до Крупню, а я приходзела два раз до мешаца на даскельо днї ґу ньому и старала ше о нїм – здогадує ше Мелания, котру у Крупню, пре єй, нєзвичайне мено, волали Миланка. Як гвари, док була млада була красна дзивка, лєгко ю було одац. Нє мала дзеци 15. ФЕБРУАР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

зоз першим супругом та ше розишли, а з другим супругом Властимиром о дзецох роздумовали, алє тото жаданє ше нїґда нє витворело. Но, Мелания подзековна же з нїм препровадзела красни живот у медзисобним почитованю. У КРУПНЮ БУЛА МИЛАНКА... – Наш дом бул у Крупню, одкадз походзи мой супруг. Дзеци зме нє мали, жили зме сами, алє його числена фамелия нам пополньова ла час и ущесцовала нас. У одношеню на Коцур, у Крупню ше людзе баржей дружа, фамелия ше вецей родзина и обиходзи частейше, так же мам упечаток же живот опущенши як у валалє, гоч би требало буц обратно. Мой супруг Властимир и я були зме у малженстве вецей як три децениї, препровадзели зме красну часц живота вєдно, алє я ше анї нєшка нє дам, гоч мам 80 роки, любим живот и любим уживац у каждим дню – гвари Мелания. Гоч тераз жиє у Коцуре, часто ходзи и до Крупню, дзе ю дочекую приятелє и родзина, та остава там и по даскельо днї. У Нємецкей длуго робела, алє трима же у Сербиї єй дом и нїґда нє мала намиру там остац. Свой 80. родзени дзень Мелания преславела зоз численима приятелями и полудзенком у єдним коцурским локалу. – За родзени дзень сом сцела направиц вешелє, позберац шицких котрих любим

на єдним месце, так же сом музику и познате „печенє” поручела зоз Крупню, а грали и нашо коцурски гудаци же би и госци зоз Сербиї видзели як ше ми крашнє вешелїме зоз руску музику. Пришли велї зоз Крупню, коло трицецеро, котри ше одушевели зоз нашим крайом, музику и нашима людзми. Любим ше дружиц, а мам намиру преславиц и 90. родзени дзень – одлучна Новакова. Пред трома роками пре стала гонїц авто, понеже почувствовала же уж досц. Док робела, гонєла авто у Нємецкей, а и кед ше пензионовала барз любела авто, та єй дакус и хиби. Алє лєпше так – гваДЗЕЦИНСТВО ри вона. НА ДЮРДЬОВСКИМ САЛАШУ – Барз сом любела гонїц авто. Коцур за Меланию родне место, алє часц дзецинАнї нє паметам ства препровадзела и у Дюрдьове на салашу, дзе жикельо раз сом сала з мацеру и шестру кед єй, нажаль, умар оцец. Було то после войни, та мац на 30 роки зоз двома дзивчата- ма на авту пришла зоз Нємецми остала ґдовица. – За нашу фамелию була то чежка борба. Остали кей до Сербиї и то без навиґазме сами з мацеру и мушели зме робиц на салашу – циї, нє по авто-драгох, алє здогадує ше Мелания. На дюрдьовским салашу, дзе през валали и городи и мушим препровадзела дзецинство, одмалючка вельо робела, ше похвалїц же сом за шицки алє єй було крашнє же була медзи своїма, та нєшка тоти роки анї раз нє мала анї памета лєм красни хвильки. Пре таки фамелийни об- найменше транспортне нєще сце. Тераз най вожа млади, а я ставини, вчас ше одала: – Младу ме и одали, та сом зоз супругом жила у Но- ходзим на таксию, автобусу, вим Садзе, но понеже малженство нє функционовало, бо нє любим нїкого цагац за розишли зме ше и я прейґ приятельох пошла до Нє- рукав же би ме одвез там дзе мецкей 1973. року, дзе сом учела язик и почала робиц. сцем пойсц, а ище вше любим И там сом вец упознала свойо супруга з котрим сом путовац. Ходзим часто и до дочекала старосц – гвари Мелания. У Нємецкей тиж Крупню, а и зоз нашима ковельо робела. Мала дружтво зоз Сербиї, алє нє було цурскима здруженями на ексчасу за друженє, лєм за роботу и за нєобходни одпочи- курзиї и уживам у друженю, вок. Прето тераз, конєчно, ужива у пензиї и шлєбод- кеди ґод єст нагода - заключує них дньох, а час троши лєм на себе и на тото цо люби. Мелания.■

15. ФЕБРУАР 2019.

У Коцуре Мелания преславела 80 роки

Зоз супругом Мелания була вецей як 3 децениї

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: ГЕЛЕНА РА ДИЧ ЗОЗ НОВОГО СА ДУ

НЄТ ЦО НЄ МОЖ З ЧЕСНУ РОБОТУ Пише: Мария АФИЧ

И НА ФЛОРИДИ ЄСТ НАШИХ – О якиш час у Америки ми хибело з даским ше стретац, любела бим найсц ище дакого окрем нашей родзини з Коцура цо там жию. Пошли зме до сербскей церкви, та нас паноцец упознал з єдним Руснаком з Нового Саду. А було интересантне кед зме раз були у робней хижи зоз Сенку, а кажда заглїбена медзи штелажами. Раз вона кричи, мамо гибай, ту Руснаци. Були то млади Футово зоз Швайцарскей цо мали тройнятка. Поволали зме их на руски полудзенок з рейтешами и аж ше зоз слизами розишли – здогадує ше Гелена.

26 РУСКЕ СЛОВО

Животна драга Гелену з керестурскей майсторскей фамелиї одведла на роботу до Нємецкей, вец до Нового Саду, ознова на Заход, вец кус дому... Нєшка є пол рока у Новим Садзе, а пол рока на Флориди, и нє жиє звичайни пензинерски живот

Г

елена Радич, народзена Надьова, або як ю у Руским Керестуре дзе є народзена по дїдовим и оцовим реме слу познаю Сарачовa, барз вязана и за свой родни валал як и за Нови Сад, дзе єй дом вєдно зоз фамелию сина Ненада. Остатнї 16 роки по пол рока жиє ту, и у Америки на Флориди, у своєй дзивки Сенки. Нєодлуга ше там знова враца, а док пребувала у тих крайох здогадли зме ше на єй занїманє и роботу як шивачки и дознали як ше знашла у новим швеце. Гелену велї и упознали як схопну и добру шивачку, бо вельо шила и приватно за свойо муштериї у Керестуре и у Новим Садзе, и за бутики, а тиж и у текстилней индустриї у Нємецкей дзе даскельо роки там пребувала зоз фамелию. Єден час у Керестуре з братом мали и мини-фабрику дзе ше шило роботни шмати за єдного Нємца. И, после шицких роботох, Гелена нєшка пензионерка, алє ище вше активна, нєвистата и нє мирує. ШИЛА, НАКАДЗИ МОГЛА ДОЛАПИЦ ПАПУЧКУ НА МАШИНИ На питанє же як ше опредзелєла за шице Гелена ше здогадує свойого дзецинства – Виросла сом у такей фамелиї дзе були приватнїки, дїдо и сарач и тапетар, а вец и мой оцец з нїм, та у заєднїцким обисцу вше була велька циркулация людзох, муштерийох, а я, як дзеци, там вше забеговала. И баба була шивачка, та сом коло нїх одмалючка шедала за машину, накадзи сом

могла долапиц тоту папучку, гоч ме домашнї плашели – бали ше да нє погубим машину. Познєйше ми, спочаку, баба дацо скрала, най нє погубим материял, а я би вец ушила, алє уж ми допило за ню чекац та сом ю раз виведла з хижи, влапела материял и сама скрала и доґод сом нє ушила нє пущала сом ю нука.– приповеда Гелена о своїх шивацких початкох. – Кед зме уж були дзивочки, так исто сом и пайташком шила кой цо. Теди були били маїци за физичне воспитанє, а шорци червени з ґумку коло ноги, та сом пайташком шила. Тиж и брусхалтери, єдна мала купчи, та сом з нього препатрела и шила им, а теди сом ходзела до 6-7 класи – приповеда о своєй шмелосци и одлучносци наша собешеднїца. РЕМЕСЛО ВИПЕКЛА У НЄМЕЦКЕЙ Живот ю далєй одведол до Нового Саду, а отамаль, кед ше седемдзешатих рокох одходзело до Нємецкей, и вона ше з братом пущела до швета. Там упознала и свойого супруга котри бул родом з Босней, и засновали фамелию, там ше им народзели и двойо дзеци. Потрафело ше же жили у варошу дзе була найрозвитша текстилна индустрия. – Перше сом шила лєм споднї шмати, а я сцела и дацо инше. Там нам на адресу посилали и модни каталоґи зоз готовима шматами. Опатрала сом алє и шнїла же бим сама таке любела ушиц. Як гваря, кед дацо барз жадаш, та ци ше и витвори. Указала ше ми нагода уписац курс хтори три15. ФЕБРУАР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

мала єдна модисткиня цо мала и свою конфекцию и шила за тоти каталоґи. Барз ми добре ишло, а на законченю ме похвалєла же мой ушити костим бул найкраши. — памета Гелена. — И вец сом купела машину, и шицко за бебку свою шила, за обисце и за себе. А лєм сом глєдала часу шеднуц за машину, бо сом вше зоз любову тоту роботу робела. Познєйше, як приповеда, мала нагоди шиц и у конфекциї, та научела и други операциї, шила и тренерки, маїци и нєпреривно ше усовершовали так здобула вельку праксу. Кед ше врацела з фамелию до Нового Саду, и у кризних рокох дочасово одходзела робиц до Нємецкей дзе ю вше дзечнє прияли до даскелїх фабрикох. Гвари през шмих же по нєй аж и норму мерали, бо знали же вше найшвидше ушиє, а колеґинї ю опоминали: „Меркуй да помали шиєш”. – Вельо сом робела и преправки а то цо чежше як ушиц нове, алє у Нємецкей було специялни салони цо ше лєм тото робело. И кед сом першираз пошла до Америки чувац унука, о даскельо мешаци сом го водзела до оводи, звикла сом ше, а мала сом кеди, та гварим дзивки: – „Найдз ми даяку роботу” – „Як, кед нє знаш бешедовац?” – гвари вона. – „Лєм ти мнє шицко основне погутор по английски, я себе попишем, та нє май бриґу”. – Но, та, нє лєм же зме ше з ґаздиню розумели, алє зме ище до конца и плєтки водзели. — франтує Гелена. НЇҐДА НЄ ПОЗНО УЧИЦ ДАЦО НОВЕ Наша собешеднїца, як сама гвари, фамелийно талантована лєгко учиц язики, бо и

Гелена з унуками Андрейку и Вукашином Радичовима у Новим Садзе

15. ФЕБРУАР 2019.

дїдо и оцец знали по даскельо, а и вона уж три бешедовала кед пошла до Америки. Гоч єй було 54 роки шмело ше влапела и до анґлийского. – Мушела сом кед сом сцела чувац унучка хтори нє знал иншак бешедовац, бо и родичи му иншакого походзеня. Понаписовала сом себе до єдней теки шицки слова цо ми з нїм требало бешедовац и так, кус по кус. Кед сом пришла дому дзивка ми заплацела тримешачни курс та сом и там вельо научела и вец кажди раз за тельо роки цо сом у Америки пребувала. Покладала сом и вожацки испит, половку на анґлийским а половку з прекладом, и ходзела на други курси цо ме интересовало у єдней гуманитарней орґанизациї. Думам же нїґда нє позно кед чловек ма дзеку же би научел дацо нове. – дума Гелена, хтора успишнє звладала и сучасни технолоґиї. До Америки одходзела буц на помоци дзивки Сенки Ґрамайо, хтора мала трох синох Адрияна, Джулияна и Даниєла, а медзи каждим дзевец роки розлика. Мацер требало, бо Сенка зоз супругом водзи свою аґенцию за поштредованє, и ма 16 заняти особи. Кед приходзела дому, и ту була зоз унуками, синовима дзецми, та як гвари у франти, гоч думала же оддихнє кед єй дзеци вирошню, за мацери, односно бабу, випатра, нєт пензиї. Нє було вше и шицко лєгко, Гелена у живоце прежила велї почежкосци, алє як гвари, вше мала моци за далєй. – Мала сом и инстикт прежиц, отримац ше, удало ше ми зоз чесну роботу и своїм знаньом цошка посцигнуц. Кед ше то так уда, треба буц щешлїви и подзековни, бо и на тот способ отримуєш чистоту свойого духа яки нам Бог дал – заключує Гелена Радичова з керестурских Сарачових.■

Геленка зоз Сенкову фамелию у Америки

У НЄМЕЦКЕЙ НАУЧЕЛА ДЗЕЦИ ПО РУСКИ — Кед ши млада мац, вец якош природно же з тебе виходза слова и чувства ґу твойому чаду на твоїм мацеринским язику. Супруг ше спочатку бунєл, алє я му гварела, ти по сербски, я по руски. Та перше так научели. Ненад паралелно и нємецки, бо там закончел и першу класу. Сенки було лєм рок и пол кед зме пришли до Нового Саду, та нємецки научела познєйше кед уж пошла як дзивка. Нєшка и вона зна шейсц язики. З моїма дзецми и нєшка по руски бешедуєм. Уж и жец и унукове знаю по дацо. Познєйше сом дознала же яке важне же би кажди родитель з дзецком док є мале, бешедовал вше лєм на своїм язику, а нє мишал нараз на обидвох – прешвечена Гелена.

РУСКЕ СЛОВО 27

МОЗАЇК НОВИ САД МЛАДЕЖСКА ПРЕСТОЛНЇЦА ЕВРОПИ У 2019. РОКУ

ВИХАСНОВАЦ НАГОДУ И ЕНЕРҐИЮ Пишe: Лидия КОСТЕЛНИК

Нови Сад до 2019. року вошол як Младежска престолнїца Европи, а тота „завидна” титула хтору додзелює Европски младежски форум урядово була преславена соботу, 26. януара, зоз вельку „журку” у Велькей сали СПЕНС-а у Новим Садзе. Медзитим, У рамикох ОПЕНС 2019 през цали рок буду числени активносци чий циль културни, дружтвени, економски и кажди други розвой городу и младих у нїм

Н

ови Сад того року урядово центер младих у Европи и прето млади маю нагоду за културни, дружтвени, економски и кажди други розвой, а ОПЕНС 2019 будзе ту же би ше постарал же би ше то и витворело. Орґанизаторе обчекую, же позитивна енерґия будзе мац конкретни и тирваци ефекти. И пред тим як достал тоту перспективну титулу, Нови Сад бул пионир младежскей политики нє лєм у держави, алє и реґиону. То резултат длугорочней и обдуманей роботи. Старанє и бриґа о младих ше розвива од 2010. року през Акцийни план за младих, а часц городского буджета вецей роки унапрямена за креированє младежских змистох и одшмельованє младей популациї же би участвовала у приношеню одлукох на локалним уровню хтори збогацую каждодньови живот и оплеменюю урбану атмосферу Нового Саду. Достата титула єдно вельке припознанє за младих людзох и потвердзенє же будовали цошка

добре, а тиж и нагода же би Нови Сад постал место за шицких младих зоз Сербиї, реґиона и Европи. Конкретно, през програм ОПЕНС 2019, млади достаню нови младежски клуби и центри, нагоду же би унапредзели свойо схопносци и знаня, же би черали искуствия и думаня зоз младима у Европи, а и можлївосц же би баржей вплївовали на розвой свойого городу.

ПОЧАТОК ВЕЛЬО НАГАДУЄ Тот успишни рок за младих и Город Нови Сад почал зоз святочну церемонию отвераня и перформансами хтори пририхтали млади ґлумци зоз Академиї уметносцох, през програму шпивали ше и рецитовали рижни стари и нови писнї о Новим Садзе, потим були приказани промотивни кратки филми о самим ОПЕНС-у, а и други авдио-визуелни змисти. Присутни були и представителє державного верху – републичного, покраїнского и городского, хтори зоз свойого боку визначели значенє тей титули и обецали потримовку у акцийох и програмох хтори наиходза. Потим на СПЕНС-у почала и велька безплатна журка и концерт на хторим наступели домашнї, реґионални и шветово гвизди. Лайн-ап обдумани у сотруднїцтве зоз ЕҐЗИТ фестивалом, так же програма була и квалитетна и актуална, и пригодна за тоту шветочну нагоду. Перши були сараєвски хип-хоп дуо Хелем Нейсе, познати по своїх енерґичних наступох. Нащивителє сердечно дочекали и беоґрадского кантавтора Марка Луиса хтори зоз своїм гласом дотхнул шерца

28 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Величкович

присутних припаднїцох женского роду. На СПЕНС-у потим наступел и єден зоз найважнєйших рок составох на тих просторох, Ван Ґоґ, хтори свой интеґритет потвердзел зоз серию гитох хтори ма на репертоаре, и уж трицец роки го нєпреривно и витирвало збогацує. Найактуалнєйша гвизда новей ґенерациї вшелїяк бул анґлийски ди-джей, продуцент, текстописатель Джекс Джонс, хтори дзечнє ознова пришол до Нового Саду после успишного прешлорочного наступу на Еґзиту, же би ознова вєдно зоз свою публику шпивал найвекши шветово хити. После ше придружел и популарни французки дуо Офенбах хтори виволал праву евфорию у велькей сали СПЕНС-а. За конєц, як остатнього виводзача, орґанизаторе публики ,,послужели як шлаґ на торту” успишного турского ди-джея и продуцента Махмут Орхана. 15. ФЕБРУАР 2019.

mozajik@ruskeslovo.com – Тоту титулу Нови Сад достал кед по други раз апликовал до Европского младежского форуму. За тоту нагоду, шейсц новосадски здруженя основали союз ОПЕНС, а потримовка була и од вецей як сто здруженьох зоз Нового Саду. Припознанє зме достали ище 2016. року, и уж теди почали одредзени пременки у сектору, а и млади почали доставац векшу и лєпшу потримовку зоз институцийох. Того року будземе мац найвецей случованя и найвекшу потримовку. Значни финансийни средства уложени до програмох за младих у Новим Садзе як цо Жива библиотека, конференциї за младих, кампи, потримовка младим уметнїком итд. И церемония отвераня и „журка” були барз добре нащивени, так же орґанизаторе задовольни зоз вкупним одволаньом, а цо найважнєйше – млади задовольни – гвари Соня Гудак зоз орґанизациї ОПЕНС.

ПОТРИМОВКА ЗА ИНОВАЦИЇ И КРЕАТИВНОСЦ Орґанизация ОПЕНС окреме дава увагу на потримованє и стимулованє енерґиї при младих хтори жадаю иновациї и креативносц, промоцию Европи и европских вредносци, почитованє и чуванє интеркултуралносци и розличносци у дружтвох, змоцньованє младежских орґанизацийох, розвой инклузивней младежскей политики. Снователє ОПЕНС-а то шейсц орґанизациї хтори на основи критериюмох цо принєсол Нєформални форум младежскей орґанизациї Нови Сад вєдно ноша тоту значну титулу, а то Союз студентох Универзитету Нови Сад и Союз студентох Медицинского факултета Нови Сад, Младеж ЯЗАС Нови Сад, Центер за младежску роботу, БалканИДЕА Нови Сад, Инженєре защити штредку, Културанова. ОПЕНС облапя каждого хто жада твориц през даяки роботнї, едукациї, филмски и литературни вечари хтори за младих, орґанизациї, нєформални ґрупи, поєдинцох и шицких хтори ше директно интересую и занїмаю зоз младима. З другима словами, ту су же би шицки хтори заинтересовани могли мац безплатно обезпечени простор за розрабянє своїх идейох, креативне и едукативне виражованє, а же би здобули нєобходне искуство за реализованє идейох до конкретних проєктох, обезпечене хаснованє семинарох, обукох, тренинґох, конференцийох, роботньох и подобних змистох хтори унапрямюю креативни потенцияли и розвиваю творчи схопносци. Вельо хасновити и актуални информациї о шицким цо пред нами мож опатриц и провадзиц на адреси www.opens2019.rs. Углавним, одлична нагода ту, треба ю вихасновац! ■ 15. ФЕБРУАР 2019.

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Єлена Дудаш Датум народзеня и место одрастаня: 17. 04. 1994, Коцур Здобути ступень, напрям, обласц: Mастер инжинєр гортикултури Тема мастер роботи и датум мастерованя: Ревитализация Старого парку у Темерину, 20. 11. 2018. Основни студиї (Факултет, Универзитет): Польопривредни факултет, Универзитет Нови Сад, дипломовани инжинєр пейзажней архитектури Штредня школа: Ґимназия ,,Жарко Зренянин” Вербас, дружтвено-язични напрям Роботне место (кед єст): Затераз нєт (активно глєдам ☺) – Член КУМ-а (Коцурске здруженє младих) од 2011. року – Аgromedia – польопривредни портал – дописователька 2017 – 2018. року – РТВ – Емисия за младих – дописователька 2016 – 2017. року – Робота у квицарнї – 2018. року – Ботанїчна заграда ,,Євремовац’’ Беоґрад, волонтер – 2018. року – Городске желєнїдло Нови Сад, приправнїк од 2017. року Награди и специялизациї: – Стипендиї Министерства просвити, Универзитета и ,,Доситея”, – Участвованє на рижних роботньох, конкурсох, смотрох зоз обласци интересованя Язики: Руски, сербски, анґлийски, русийски Интересованя и гобиї: Отримованє и подзвигованє желєнїдла, еколоґия, клима, дизайн заградкох, декорация зоз квецом, робота у заградки, читанє кнїжкох, ученє язикох, путованє, мальованє Контакт (i-mail адреса): orhideja123456@gmail.com Плани за будучносц: Далєй ше усовершовац, найсц роботу у фаху

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У ЛУРДЕСКЕЙ КАПЛЇЧКИ

МАРИЯ МАЦ И ПРИКЛАД ВИРНИМ На дзень Лурдескей Мариї, 11. фебруара, у Руским Керестуре, у каплїци шестрох служебнїцох на Капущаним шоре хтора єй пошвецена, преславени Кирбай на двох Службох Божих, з молебенами до Богородици и молитву Ружанца. Службу Божу на 10 годзин служели домашнї парох о. Михайло Малацко, парох зоз Шиду о. Михайло Режак, парох и капелан зоз Кули о. Дамян Кича ЧСВВ и о. Платон Салак ЧСВВ и домашнї капелан о. Владимир Медєши, док вечаршу Литурґию на 17 годзин служел домашнї капелан о. Михайло Шанта. У дополадньовей Служби о памяткох на чудене указанє Богородици у Лурду и о нашим одношеню ґу Пречистей Дїви Мариї наказовал о. Салак ЧСВВ, хтори визначел же Мария нам зоз своїм животом приклад як буц святи праве у нашим каждодньовим живоце. У вечаршей наказовал о. Шанта, и здогаднул же керестурска парохия ма чесц же ма и каплїцу пошвецену Лурдескей Мариї. — Каплїца збудована 1929. року и перше була пошвецена Непорочному зачатию пресвятей Богородици, а од 1942. Лурдескей Мариї. Теди ту принєшени тот олтар Лурдескей Мариї хтори виробени 1911. року, а потамаль стал на коврушох у самей церкви. Так як ше нашо предки ту приходзели модлїц Мариї, нашей мацери и заступнїци, так и ми чувайме и надалєй тоту традицию. Мария хтора народзела Исуса и прешла з нїм шицки чежкосци вихованя и його церпеня, розуми и шицки нашо животни потреби и помага нам же бизме мали сили и моци за каждодньови живот. У обидвох Службох було красне число вирних, велї вихасновали инагоду за св. Споведз и Причасц, а попри домашнїх, було и паломнїкох з Кули и Коцура, як и шестри

Служебнїци хтори на тот дзень пришли и з манастирох зоз тих местох. На дзень Лурдескей Мариї, Католїцка церква ше здогадує першого чудесного указаня Богородици 14-рочней пастирки Бернадетки цо ше случело у варощику Лурду, 11. фебруара 1858. року. У тим указаню Мария ше обявела як „нєпорочне зачатиє” и потвердзела тото цо пред тим Церква прилапела як доґму. Лурд и нєшка єдно з найпознатших и найнащивенших Марийових святилїщох на швеце, дзе ше случую и велї надприродни виздравеня хорих на целу и души. Побожносц до Лурдескей Мариї преширйовала ше од початку прешлого вику и у нашим народзе, у наших парохийох и церквох, през шпиванки, дзевятнїци, молитви Ружанцу, паломнїцтва до Лурду дзе нашо вирни першираз були 1909. року. Позната и вибудов лурдеских пещерох у портох наших церквох (у кересурскей 1942.), та и у Водици, дзе пещера збудована з каменя принєшеного зоз самого Лурду. М. А.

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ЗАКОНЧЕНЕ ПОШВЕЦАНЄ

Од 20. януара по 11. фебруар о. Варґа зоз своїм помоцнїком Емилом Мельником конєчно закончел пошвецанє обисцох у Митровици и околних местох котри припадаю тей парохиї. У Митровици пошвецени 294 нашо обисца, Руснацох и Українцох а у околних местох пошвецени: у Латярку 56, у Чалми 2, у Ердевику 5, у Старей Бинґули 11, у Шульму 2, у Ярку 3, у Шашинцох 4, у Ириґу 1, у Врднику 1 и у Руми 1 обисце. Гоч єст ище надосц, окреме руски обисца котри дотераз нє примали священїка, тоти обисца ше нащиви у наступним периодзе зоз єдну пасторалну

30 РУСКЕ СЛОВО

Пошвецанє у обисцу фамелиї Ненада Ходоби

нащиву котра попробує затрацених врациц кельо тельо до своєй Церкви и народносци од котрей ше през велї роки одбили пре рижни причини. Як мож видзиц, велї прешли до православних або до римокатолїкох, а велї цалком оцудзени од вири и Церкви пре рижни причини. Спомнути и пошвецени радо примали свойого священїка а вон у велїх нашол нєповинчани и нєпокресцени старши особи, та будзе велька робота привесц их помали до пополньованя шицких святих Тайнох. о. В. В. 15. ФЕБРУАР 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

У ДЮРДЬОВЕ, ҐОСПОДЇНЦОХ И ТЕМЕРИНЄ

РАДУЮ ШЕ СТРЕТНУЦУ ЗОЗ СВЯЩЕНЇКОМ Пошвецанє обисцох зоз богоявлєнску воду у ґосподїнскей парохиї и церкви Святого Архангела Михаїла почало ище 21. януара. Накратко є претаргнуте 22. януара Обисца вирнох и того року и у Ґосподїнцох и у Дюрдьове пошвеца о. Михаил Холошняй, медзитим пре проблеми зоз превзку, та пошвецанє обисцох, вовторок, 22. януара, кед почало у Дюрдьове у вирних церкви Рождества Пресвятей Богородици. Кед закончене пошвецанє обисцох у Дюрдьове, такой предлужене у Ґосподїнцох, а на темпо пошвецаня уплївовали швета, як и хованя. Прешлого пондзелку, 5. фебруара, пошвецена часц Рускей улїци од главней ґу Катю, у котрей найгустейше населєни нашо вирнїки, а зоз пошвецаньом тей часци Дюрдьова закончена перша половка валала, односно перша половка валала од Шайкашу ґу Жаблю. Пред тим по узвичаєОбисце пошвецене и у Кухаровей фамелиї у Рускей улїчки ним розпорядку пошвецени обисца у улїцох Пошвецанє обисцох красна нагода же би ше нашо Яши Бакова, Светозара Милетича, главна Улїца Краля Петра Першого од Шайкашу ґу нашей церкви, та и Руска. парохиянє стретли и побешедовали зоз священїкох. По тим стреду 6. фебруара почало пошвецанє обисцох у Так у Кухаровей фемелиї Анити, Микола, Луки и другей половки валала, односно Святосавскей улїчки, Ивана крашнє бешедовали на вецей теми, а домашнї тиж од главней перше ґу Девеню, та ґу Катю и так шором ше о. Михаилови Холошняйовому опитали и кеди ше улїчки ґу Жаблю и шицки споредни у тей часци валала, розквицує ядловец. Дзечнє одвитовал же нє исную потим населєнє Дюрдєвак и Телеп, та на главней Улїци урядово записи о тим и, же вон ма вецей вязи зоз фолклором, бо його квиценє баржей народни обичай. Краля Петра Першого од нашей церкви ґу Жаблю. На швето Трох святительох нє було пошвецаня оби- Розквицує ше тидзень по Богоявлєню, док ше законсцох, а пошвидко по швету о. Михаил Холошняй пред- ча швета. Алє як гварел о. Михаил дакеди ше чекало лужел пошвецац обисца вирних у Ґосподїнцох. У Дюр- и длужей, як и у нєшкайшим чаше, бо велї чекаю же дьове коло тристо пейдзешат, а у Ґосподїнцох пошвеце- би священїк перше пошвецел обисце. Иснує ище єден ни коло седемдзешат осем обисца. После пошвецаня обичай котри ше розликує од обисца до обисца, а то обисцох у Дюрдьове и Ґосподїнцох наш священїк о. Ми- же ше на стол коло швеценей води положи крачунске хаил Холошняй поряднє одходзи пошвециц и три оби- житко котре, як гварел о. Холошняй, ма символику Исуса Хриса. С. С. сца у Темерину котри припадаю нашому обществу.

У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

СЛУЖБА ЗА ЗДРАВЄ У рускей грекокатолїцкей церкви у Старим Вербаше, внєдзелю, 10. фебруара, отримана Служба Божа за тїлесне и духовне здравє шицких парохиянох. Службу Божу служел старовербаски парох о. Алексей Гудак, а до церкви на тот завод пришли парохиянє котри почувствовали потребу, окреме ше помодлїц за свойо, алє и за здравє своїх ближнїх. – Ми у нашей гркокатолїцкей церкви у Старим Вербаше з тей нагоди отримали два Служби Божо, за здравє наших парохиянох, понеже 15. ФЕБРУАР 2019.

кед придземе до чежких хвилькох у нашим живоце знаме ше обрациц од Бога и напущиц Церкву, a треба праве процивно. Зоз молитву и службами жадаме указац же Бог тот хтори нам дал живот и вон нам дава и здравє, лєм треба же бизме мали вельке довириє до ньго и до його моци. Служби Божи котри нєшка служени були на хасен як тїлесного, так и духовного здравя наших парохиянох – гварел старовербаски парох о. Алексей Гудак. По законченю Служби Божей о. Алексей Гудак шицких парохиянох благословел зоз швецену воду. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2019. року занавше ше преселєл до вичносци наш

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. фебруара занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец

ВЛАДА НАДЬ (1960–2019) з Дюрдьова Памятку на ньго буду чувац мац Маґда, син Деян, нєвеста Даниєла, унуки Татяна и Николина и шестра Геленка зоз супругом Мирославом и дзецми Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара, наполнї ше 40 днї як нас занавше охабел наш мили брат

ҐАБОР НАДЬ (1954–2019) з Руского Керестура МИКОЛА ЧИЗМАР (1955–2019) з Вербасу У красним паметаню го чуваю браца Янко и Илия зоз фамелиями и вельочислена родзина Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2019. року наполня ше три смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

Дня 11. фебруара 2019. року наполнєли ше осем смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

з Дюрдьова

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

Мили нашо, навики будземе чувац памятку на вас, ваша дзивка Зденка, жец Дюра и унуки Весна и Оля зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2019. року наполня ше три смутни роки як ме занавше зохабела моя мила мац

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

Дня 11. фебруара 2019. року наполнєли ше осем смутни роки як ме занавше зохабел мой мили оцец

з Дюрдьова

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

Памятку на нїх у своїм шерцу вично будзе чувац син Славомир Молнар Спочивайце у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

Лєм найкрасши памятки на живот препровадзени зоз нїм чуваю, супруга Ана, дзивка Мария и дзивка Сенка зоз заручнїком Златком Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара наполнєли ше Дня 27. октобра наполня ше 11 роки 9 роки як нас занаваше зохабели нашо мили ОЛЕКСОВО

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ ЯНКО БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) (1945–2008) з Бачкей Тополї Памятку на нїх чуваю наймилши Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 25 чежки и жалосни роки як нас зохабела наша мила дзивочка и шестра

ЯСМИНКА ОРОС (1974–1994) з Руского Керестура З любову и почитованьом, красни памятки на тебе навики чуваю твойо родичи и шестра Биляна зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

15. ФЕБРУАР 2019.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара нєсподзивано од нас пошла наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. фебруара 2019. року остала сом без любеней мацери

ЙОЗЕФИНА СЕНДЕРАК народзена Маґоч (1943–2019) з Коцура Мамо, буду нам хибиц Ваша любов и потримовка. Ожалосцени дзивка Єленка зоз супругом Силвом, Ванеса, Дамир и Андрей Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара умарла наша мила мац и баба

ЄЛЕНИ БЕСЕРМИНЬОВЕЙ народзеней Шимко (1937–2019) з Руского Керестура

ЙОЗЕФИНА СЕНДЕРАК народзена Маґоч (1943–2019) з Коцура Мамо, Вашу любов и доброту нїґда нє забудземе. У жалосци за Вами дзивка Славка зоз супругом Мирославом, Лена и Яна Одпочивайце у вичносци! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня, 8. фебруара занавше нас зохабела моя шестра и наша нина

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. фебруара пошла до вичносци моя шестра и наша нина

ЙОСКА СЕНДЕРАК (1943–2019) з Коцура З любову и почитованьом вично ше будземе на це здогадовац. Брат Любо зоз супругу Марчу, Желько зоз супругу и Весна з фамелию Най спочива у мире Божим!

ЙОСКА СЕНДЕРАК (1943–2019) з Коцура З любову и почитованьом памятку на це вично будземе чувац. Брат Юлин зоз супругу Олґицу, Таня и Деян з фамелию Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. фебруара упокоєла ше моя сваха

ЙОЗЕФИНИ СЕНДЕРАК (1943–2019) з Коцура Красну памятку на вас буду чувац сватово Фейсово Спочивайце у мире Божим!

15. ФЕБРУАР 2019.

ЄЛЕНА БЕСЕРМИНЇ народзена Шимко (1937–2019) з Руского Керестура Свахо, оставаш нам у красних памяткох. Сват Ненад Сотирович Спочивай у мире Божим!

Чежко ше будзе звикнуц мамо, на дом без твойого гласа, и вше лєм ошмиху у твоїх очох. Чежко без мацери хтора ше так щедро даровала, благала, любела ме до самого края – и нїґда нїч за тото нє глєдала. Ластовичко моя... у нєбесним белавидлу лєц, надо мну... Ґу тебе, Руки дзвигам До конєчного стретнуца, твоя єдина дзивка Снежана Бесерминї и жец Мома Сотирович ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. фебруара 2019. року ше упокоєла наша мила тета

ЄЛЕНА БЕСЕРМИНЇ народзена Шимко (1937–2019) з Руского Керестура Тето, нїґда нє забудземе твою любов ґу нам. З подзековносцу, твойо Чаканово з Канади, Юлин, Борис зоз супругу Биляну и дзивчатми Гелену и Андрею, та Иґор зоз супругу Нину зоз Нового Саду Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. фебруара 2019. року наДня 21. новембра 2018. року полнєли ше 10 роки як нє з нанаполнєли ше 17 роки як нє ми наша мила мац и баба з нами наш мили оцец и дїдо

НАТАЛИЯ МОНАР СЛАВО МОНАР (1936–2009) з Руского Керестура (1935–2002) Час преходзи, алє зоз кажду слизу жалованя родза ше и хвильки здогадованя на наш красни заєднїцки живот. Зоз любову и подзекованьом думаме на Вас, Геленка, Натка, Славко и Марча зоз фамелиями

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. фебруара престало дуркац шерцо нашей милей мацери, баби и прабаби

ИРИНА КОВАЧ народзена Будински (1929–2019) з Кули

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. фебруара престало дуркац шерцо нашей милей мацери, баби и прабаби

ИРИНА КОВАЧ народзена Будински (1929–2019) з Кули

Памятку на єй доброту вично буду чувац у своїх зармуцених шерцох син Ярослав, нєвеста Амалка и унучата Коля и Таня зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

Памятку на єй доброту вично буду чувац у своїх зармуцених шерцох дзивка Весна, жец Мишо и унуки Єлена и Ясмина зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. фебруара престало дуркац шерцо нашей милей мацери, баби и прабаби

НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец днї як нє з нами наша мила мац, баба, прабаба, швекра

ИРИНА КОВАЧ народзена Будински (1929–2019) з Кули Памятку на єй доброту вично буду чувац у своїх зармуцених шерцох дзивка Наталия, унук Милан и унук Никола зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. фебруара престало дуркац шерцо моєй милей шестри ИРИНА КОВАЧ

народзена Будински (1929–2019) з Кули

Навики зармуцена шестра Амала Гардийова Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. фебруара престало дуркац шерцо нашей милей шестри

ИРИНА КОВАЧ народзена Будински у Руским Керестуре (1929–2019) з Кули Красни памятки на Вас буду чувац, шестри Мария и Амалия, и брат Йовґен зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!

34 РУСКЕ СЛОВО

ЛЕОНА ХОМА (1926–2018) з Руского Керестура Хибиш, нам, мамо... Твойо слова, ошмих, молитви. Вше це будземе ношиц у своїх шерцох. Дзивка Блаженка, жец Мико, нєвеста Анка, унуки Дарко, Тина, Моника зоз Славком, Марина зоз Сашом и праунукове, Антоний, Тадей и Давид З Божим миром, спочивай! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. фебруара наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и швекра

СТАНКА СЕНДЕРАК народзена Терзич (1945–2018) з Нового Саду На ню будземе чувац памятки. Супруг Петро, дзивка Ана и жец Синиша Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. фебруара наполнєли ше 4 роки як нє з нами наша мила супруга и мац

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. фебруара, наполнєли ше 2 роки як нас занавше охабел наш мили супруг и оцец

МЕЛАНИЯ ФА народзена Ковач (1956–2015) з Руского Kерестура Ожалосцени супруг Владо и дзивчата Сашка и Светланка Спочивай у мире Божим!

ЛЮБОМИР АРВАЇ (1947–2017) з Коцура Вично це будземе чувац у наших шерцох и нїґа це нє забудземе. Твойо наймилши супруга Павлина и синове Звонко и Любко зоз супругу Таню

15. ФЕБРУАР 2019.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєл ше рок як ше преселєла до вичносци наша мила

АМАЛИЯ ГАРДИ (1947–2018) з Руского Керестура У обчекованю воскреснуца умартих и живота вичного, памятки на ню и на єй доброту чуваю, супруг Яким, син Иван, и дзивка Сенка зоз супругом Миодраґом Спочивай у мире Божим!

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710 065/5088-433

ИНФОРМАЦИЯ ЧЛЕНОМ РКЦ У цеку по ступок ажурованя членства Руского културного центра у Новим Садзе. Пополнюю ше нови приступнїци и правя нови членски карти РКЦ. Приступнїци мож пополнїц кажди роботни дзень од 10–13 годзин у канцелариї РКЦ, лєбо вечар у Клубу. Мешачна членарина 100 динари. Руководство РКЦ здогадує же без ажурованей членскей карточки нє годно участвовац на Скупштини Руского културного центра, и апелує на членох же би цо скорей пополнєли приступнїци.

* дзе цо будзе *дзе цо будзе *

НА СОБОТУ У ВЕРБАШЕ БАЛ КПД „КАРПАТИ” Традицийни бал у Вербаше котри орґанизує КПД „Карпати” будзе отримани 16. фебруара у ресторану „Краль”, односно у дакедишнїм Клубу „М”, а почнє урядово на 20 годзин. Уходнїца на бал кошта 1000 динари и мож ю поручиц у Дружтве, або на число телефона 064 179 52 41. Шицких на балу очекує богата вечера и томбола, а грац будзе оркестер „Карпати” котри предводзи Барни Папуґа.

***

ПОЧАЛО ПРЕДАВАНЄ УХОДНЇЦОХ ЗА ОГНЬОГАСНИ БАЛ Добродзечнє огньогасне дружтво Коцур, 23. фебруара орґанизує Огньогасни бал за котри почало предаванє картох. Бал ше отима у Пелетовей сали, почнє на 19 годзин, а уходнїци котри котри коштаю 1000 динари мож купиц у коцурскей кнїжкарнї при Милки Фейсовей, або резеровац на число телефона 062 851 54 99. Нащивительох очекує богата вечера, томбола, а за добре розположенє постара ше „Кикирики бенд” зоз Коцура. 15. ФЕБРУАР 2019.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєл ше єден рок як ше преселєла до вичносци наша мила

АМАЛИЯ ГАРДИ (1947–2018) з Руского Керестура У надїї воскреснуца, памятку на ню чува шестринїца Сенка Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. фебруара наполнєли ше 40 днї як нє з нами наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

МИХАЙЛО ФЕКЕТЕ (1945–2019) з Руского Керестура Занавше це будземе чувац у наших шерцох и памяткох. Супруга Деса, син Янко, нєвеста Далиборка, унуки Катарина и Валентина, син Мирко, нєвеста Лїда, унука Николина, як и унука Марина зоз супругом Сашом и праунук Тони Спочивай у мире Божим!

ВИШЛО ВЕБ-ВИДАНЄ ПЕРШОГО ТОГОРОЧНОГО ЧИСЛА „ШВЕТЛОСЦИ”

Перше тогорочне число часописа за литературу, културу и уметносц „Шветлосц”, у обсягу од 160 боки, спатрело шветлосц дня и поставене є на сайту установи. Як и звичайно, число отвера блок з уметнїцкей литератури, у котрим на тот завод фраґменти з романа „Тиски квет” Юлияна Тамаша, а ту и писнї з рукопису „Одняти од псох” Славка Романа Рондa. Рубрика „Зоз шветовей литератури” приноши штерацец перше предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завита на руски язик, дзе з тей нагоди можеме пречитац „Кнїжку Йова”, котру зоз старогреческого преложел Михал Рамач. У рубрики „История” обявена наукова робота др Янка Рамача „Перша фаза видаваня Руских новинох (1924–1930)”, котра ше на одредзени способ надовязує на вельки ювилей нашей култури – 100-рочнїцу од снованя Руского народного просвитного дружтва. „Етнолоґия – етноґрафия” приноши другу, закончуюцу часц роботи Михаїла Римара „Ґеоґрафски пременки салашох у околїску Руского Керестура”, док у рубрики „Рочнїци – ювилеї” Михал Рамач пише о академикови Олексови Мишаничови, а Любомир Медєши о Янкови Олєярови. Шлїдзи рубрика „Статї и есеї” у котрей обявена статя Юлияна Папа „Карпатски леґенди” Микола М. Цап автор библиоґрафиї „Олекса Мишанич и Руснаци и Українци Юго славиї/Сербиї”, док Ваня Дула приказує найновшу збирку поезиї Тамари Рончевич „Капка на концу нохца”. Як остатнї прилог у тим чишлє обявене „Упутство за пририхтованє рукописох за друкованє”, з котрим Редакция поволує на сотруднїцтво з часописом „Шветлосц” през писанє ориґиналних наукових и фахових роботох з обласци филолоґийних, линґвистичних и дружтвених наукох. У „Упутству” ше, медзи иншим, гвари же роботи маю буц пририхтани у складзе зоз медзинароднима стандардами, а публикую ше на шицких славянских и на главних шветових язикох. Термин за придаванє рукописох 30. юний чечуцого року. Число илустроване з малюнками Сонї Папуґа Андєлич. И тото число часописа „Шветлосц”, як и шицки дотерашнї, мож опатриц на адре си: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Ц.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ФК „РУСИН” ВОЧИ ЯРНЄЙ ЧАСЦИ ПЕРШЕНСТВЕНЕЙ СЕЗОНИ

ПРИРИХТОВАНЯ У ПОЛНИМ РОЗМАХУ Фодбалере Фодбалского клубу „Русин” после пририхтуюцих тренинґох котри почали од 29. януара, прешлей нєдзелї одбавели и перше приятельске змаганє, а до початку першенственей сезони у лиґи, плановани ище три змаганя

П

ерше пририхтуюце приятельске змаганє бавели внєдзелю, 10. фебруара на домашнїм терену зоз бавячами ФК „Кула”, з резултатом 0:2 (0:2). Змаганє бавене пред красним числом домашнєй публики котра после жимскей павзи мала нагоду попровадзиц єдно красне бависко, понеже з тей нагоди, цала екипа Русина ше опробовала на терену. У першей постави на терен вишли: Желько Орос, Маньош, Голик, Малацко, Ланчужанин, Саянкович, Маркович, Дюканович, Катона, Чизмар и Жарич. У другим полчасу на ґолу и далєй остал Желько Орос, а бависко предлужели Голик и Жарич, та Йоаким Гарди, Боднар, Стефан Кочиш, Александар Кочиш, Борис Орос, Надь, Будински и Грнчяр. У ФК „Русин”, тренер и надалєй остал Ранко Делич, алє помоцнєнє екипи сцигло зоз страни, пришол ґолман Предраґ Маркович зоз „Полету” зоз Каравукова, Страхиня Жарич зоз ФК „Липар”, а до домашнєй екипи ше врацел и Боян Бранкович зоз оджацкого „Текстилцу”. ПРИРИХТУЮЦИ СТРЕТНУЦА Скорей початку ярнєй першенственей часци, Русин дома дочека екипу ФК „Байша” идуцей соботи, 16. фебруара, потим будзе госцовац у Кули процив ФК „Кула” 24. фебруара и 3. марца у Кисачу одбави закончуюце прирхтуюце змаганє зоз ФК „Татри”, а урядово змаганя у лиґи почню 9. марца зоз 16. колом, а Русин го почнє зоз другопласованєй позициї на таблїчки. Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок Ношитель проєкта „Тelenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад – Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Авиятичарске населєнє” у улїци Миленка Ґрчича число 6а, у Новим Садзе на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 11. марец 2019. року. У склад зе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, пре зентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и пре зентацию ше отрима 12. марца 2019. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 год зин.

36 РУСКЕ СЛОВО

РОЗПОРЯДОК ЯРНЄЙ ЧАСЦИ У 16. колу хторе би требало почац 9. марца, Русин будзе бавиц процив екипи ФК „Крила Країне” зоз Бачкей Паланки. У першим ярнїм стретнуцу розпорядок стретнуцох таки: – ФК „Херцеґовац” (Ґайдобра) – ФК „Стари Ґрад” (Бачка Паланка) – ФК „Борац 46” (Обровац) – ФК „Оджак” (Оджак) – ФК „Славия” (Пиньвиц) – ФК „ЖАК” (Сомбор) – ФК Тврдява” (Бач) – ФК „Кула” (Кула) – ФК „Будучносц” (Параґе) – ФК „Полет” (Сивец) – ФК „Липар” (Липар) – ФК „Кулпин” (Кулпин) – ФК „Раднички 1918” (Ратково) – ФК „Войводина” (Товаришево).

Перше стретнуце Русин бави у Бачкей Паланки зоз екипу ФК „Крила Країне”. То екипа хтора у єшеньскей часци указала добре бависко. На таблїчки дзелєли 4. и 5. место зоз екипу ФК „Славия” зоз Пиньвиц. Обидва екипи мали подобну статистику. На 15 стретнуцох освоєли по 27 боди, 8 победзели, 3 бавели нєришено, а 4 страцели. Паланчанє дали 18 ґоли, а прияли 9, та су у плус скору 9 ґоли, а Славия дала 34, а прияла 25 ґоли и тиж маю 9 ґоли у плусу. ЯКЕ ВИДАНЄ ЕКИПИ БУДЗЕМЕ МАЦ НА ЯР Пририхтованя за предстояцу ярню часц фодбаского першенства у цеку. Тренере вибераю тактику, пробую створиц екипу хтора посцигнє найлєпши резултат. Но, затераз през пририхтуюци змаганя ше пробує виправиц гришки, а окреме форму и кондицию бавячох привесц по оптимум. Русин у єшеньскей часци першенства у своєй Подручней фодбалскей лиґи Сомбор завжала дреруге место зоз 30 бодами. Од петнац стретнуцох на дзевец славела побиду, а по три були нєришени и страцени. Бавяче Русина посцигли 36 ґоли, а прияли 14 и маю позитивни скор од 22 ґоли. ■ М. Джуджар 15. ФЕБРУАР 2019.

sport@ruskeslovo.com

ФК „ИСКРА”

ОДБАВЕНИ ПЕРШИ ПРИРИХТУЮЦИ ЗМАГАНЯ Фодбалере коцурскей Искри прешлого викенду, 9. и 10. фебруара, одбавели перши два пририхтуюци змаганя за ярню часц сезони у Подручней лиґи Суботица котра почина идуцого мешаца

И

скра на дома шнїм те ре ну всо боту при ви та ла еки пу Пролетер зоз Равного Села, єдного од конкурентох за перше ме сто на таблїчки, и страцела зоз ре зул татом 2:1. Єди ни ґол за Искру дал Ра до ван Ґаґович. Ютредзень, внєдзелю, Искра го сцовала у Туриї дзе бавела процив домашнєй Младо сци, котра ше змага у Войводянскей лиґи и победзела зоз резултатом 2:1. Управа коцурского Клубу ма ам би цию про бо вац затри мац перше ме сто на таблїчки и войсц до Войводянскей лиґи. Искрова екипа остала скоро иста у одношеню на єшеньску часц, шицки бавяче остали у Клубу, лєм управа Клубу приведла ґолмана Миро слава Ступара до фодбалскей екипи. МЛАДШИ БАВЯЧЕ ДОСТАЛИ ШАНСУ Цо ше дотика перших двох пририхтуюцих змаганьох, тренер Искри, Миро слав Кнежевич мал вельки почежко сци со ставиц екипу пре вио ставанє даскелїх стандардних бавячох, котри пре покалїченя и роботу нє могли помогнуц екипи. Медзитим, тота ситуация

оможлївела младшим бавячом котри нє мали вельку „минутажу” у єшеньскей часци сезони же би указали цо знаю и по тренерових словох указали же на нїх мож озбильно раховац у наиходзацим периодзе. У бависку було дробни гришки котри нормални у тей фази пририхтованя, алє мотивация, закладанє и справованє були на високим уровню. У першим змаганю процив Пролетера зоз Равного Села було видно же Пролетер пририхтованя почал три тижнї скорей як Искра, та то и одлучело змаганє, понеже екипи до пол годзни пред конєц змаганя були цалком ровноправни, алє два гришки котри пошлїдок нєдо статка моци пред концом змаганя и одлучели побиднїка. ЛЄПШЕ БАВИСКО НА ДРУГИМ ЗМАГАНЮ Иста слика ше очековала и ютредзень у Туриї, а з оглядом на тото же и процивнїк дакус моцнєйши и змага ше у лиґи понад Искру, очековало ше и векше пораженє. Медзитим, бавяче ище раз дали шицко од себе, а труд им ше, у тим случаю виплацел и принєсол резултат, та Искра нєсподзивано победзела зоз 2:1. Ґоли и на тим змаганю дал Радован Ґаґович, бавяч од чиєй форми у велькей мири завиша и Искрово резултати. Перши два змаганя уплївую на оптимизем екипи, окреме кед у питаню одношенє ґу бависку, мотивация и борбеносц. Медзитим, проблеми годни направиц покалїченя и завжатосц, одно сно робота даскелїх бавячох котри пре тоти причини нє можу поряднє тренирац и на прави спо соб ше порихтац за першенство. По конєц пририхтованьох Искра ма у планє одбавиц ище 5 змаганя, а шлїдуюци два на програми того викенду. На соботу у Коцуре будзе го сцовац екипа ЧСК зоз Челарева, а на нєдзелю Искра будзе го сцовац у Пиньвиц дзе ю дочека екипа Славиї.■ З. Колєсар

15. ФЕБРУАР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ЗОЗ ЗМАГАНЬОХ СТОЛНОТЕНИСЕРОХ СК „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

УСПИШНИ НА СВЯТОСАВСКИМ ТУРНИРЕ Члени Столнотениского клубу „Русин” зоз Руского Керестура участвовали на отвореним ревиялним Святосавским турнире хтори отримани 27. януара на Спенсу у Новим Садзе, дзе освоєли два медалї. У наймладшей катеґориї предшколцох Мартин Пашо освоєл златну медалю, а у конкруренциї VII – VIII класи Матей Сабадош достал стриберну медалю. На турнире наступели ище и Матей Макаї у катеґориї I – II класи як и Александар Шанта у катеґориї V – VI класи хтори випадли у квалификацийних мечох, док Велько Шомодї вошол медзи осем бавячох у катеґориї VII - VIII класи. За змаганя керестурских столнотенисерох пририхтує и тренира з нїма млади тренер Стефан ГорМатей Сабадош достал няк. Мартин Пашо достал стриберну медалю златну медалю На Святосавским турнире у вецей катеґорийох змагали ше вєдно 100 бавяче, та по словох предсидателя Столнотениского клубу „Русин” Драґана Коваче- Сербиї. Гоч Матей нє прешол квалификациї, понеже бул у вича, барз су задовольни же дзеци бавя и на таких турни- барз моцней ґрупи у ґрупи (медзи 10 найлєпшима у Серрох. Гоч су ревиялни, важне же промовую Клуб, а и бавя- биї), добре бавел и значне же наступел, як и же ше и там чуло же ше и у Керестуре бави столни тенис. чом то окремне и драгоцине искуство Як дознаваме, керестурских столнотенисерох того року Прешлей соботи, 2. фебруара, Матей Сабадош наступел и представял свой клуб „Русин” на Медзинародним пер- ище чека екипне першенство Сербиї за младших кадетох шенстве Нишу, на хторим ше достава боди и єден є зоз и екипне першенство за кадетох поєдинєчно, за хтори воМ. А. штирох тогорочних турнирох А катеґориї за ранґ-лїстину ни вредно тренираю.

ФОДБАЛСКИ КЛУБ „ЄДИНСТВО” ҐОСПОДЇНЦИ

НА ЛЄТО ПРЕСЛАВЯ 100 РОЧНЇЦУ СНОВАНЯ

Прешлого тижня у шветочней сали Месней заєднїци Ґосподїнци отримана друга по шоре схадзка Инициятивного одбору за преславу сторочнїци основаня Фодбалского клубу „Єдинство” з Ґосподїнцох. Члени Одбору почали робиц на витвореню преслави котра ма буц того лєта, у юнию, або юлию. Инициятивни одбор ФК „Єдинство” ше состої зоз членох Управного одбору ФК „Єдинство”, ветеранох и фодбалерох котри дакеди бавели фодбал у тим клубу, лєбо були у управи. Мерковало ше же би були заступени шицки ґенерациї. На тей, остатнєй схадзки формовани ґрупа членох з Инициятивного одбору котри маю задаток назберац цо вецей податки о Клубу од снованя по нєшкайши часи. Насампредз фотоґрафиї и призначени успихи. Заплановане же би вони були виложени на шветочносци з нагоди означованя сторочнїци од снованя Клубу котре ше найвироятнєйше будзе означовац два, лєбо три днї. Окрем того жадаю же би у рамикох шветочносци бул отриман турнир

38 РУСКЕ СЛОВО

за наймладших фодбалерох, а же би ше перши тим и ветеранє змагали зоз госцинскима. – Важне нам же бизме приказали историю и терашньосц нашого Клуба, же би нащивителє уживали у турниру и змаганьох, алє и же би зме представели дакедишнїх предсидательох и значни особи котри ше закладали же би тот клуб дїловал шицки тоти роки – гварел Дьордє Пантич, предсидатель ФК „Єдинство”. Прегварки у цеку, а планую же би їх перши тим бавел зоз фодбалерами зоз Фодбалского клубу „Червена гвизда”, а ветеранє зоз Фодбалским клубом „Патризан”. Значна часц преслави будзе и додзельованє припознаньох дїячом зоз Клубу котри у своїм мандату посцигли значни успих, значне закладанє, як найуспишнєйших медзи бавячами, тренерами, ґолманами и членами Управного одбору шицки тоти роки. Члени Инициятивного одбору ше буду поряднє сходзиц, а нєзависно од їх схадзкох, док оцеплї, ушори ше вонкашньосц фодбалого стадиону и помоцни обєкти. Преслава ше, окрем на стадиону, ма отримац и у завартим простре а то найвироятнєйше будзе у церковней сали котра ма буц реновирана тей яри, у просторийох валскей Месней заєдїнци, або у основней школи. После означованя преслави, як и швечи, будзе орґанизоване друженє на котрим ше годни стретнуц декедишнї партнере у фодбалу и приятелє, алє и гражданє з нїма. С. С. 15. ФЕБРУАР 2019.

sport@ruskeslovo.com

АЛЕКСАНДАР ВЛА ДИЧ, ФОДБАЛСКИ СУДИЯ ПЕРШЕЙ ЛИҐИ СЕРБИЇ ЗОЗ ШИДУ

ЧИСЛЕНИ ҐАРА ДИЧИ НА ДРАГИ ПО ЕЛИТНИ РАНҐ Медзи добитнїками окремней плакети з нагоди преглашованя найлєпших спортистох и спортских екипох шидскей општини за прешли рок бул и Александар Владич, 28-рочни фодбалски судия зоз Шиду. Медзитим, Владич як помоцни судия уж дзелї правду на змаганьох Першей лиґи Сербиї

Ж

е би сцигнул по тот уровень, требало вельо роботи, ученя, намаганя, знаня и прейсц числени „судийски ґарадичи“ на судзеньох од найнїзших по найвишу фодбалску лиґу. Владич нам на початку розгварки гварел же дакеди бул активни фодбалер, алє ше вец опредзелєл же би ше школовал. Перше у Беоґрадзе закончел Желєзнїцку технїчну школу и до стал диплому вожача гайзибана. Потим ше уписал и закончел Високу желєзнїцку школу и по стал фахови инженєр машинства. Медзитим, Владич тераз роби у Министерстве нукашнїх дїлох, на ме сце полицийного службенїка. – Судзеиц на фодбалских змаганьох сом почал ище 2009. року у Општинскей фодбалскей лиґи Шид и по стал сом судия трецей катеґориї. Уж о рок сом почал судзиц у Сримскей фодбалскей лиґи, а вец сом по сле сполньованя условийох у Беоґрадзе положел за судию другей катеґориї. Штири роки сом бул учашнїк кампа судийох Сриму и на нагварку интернационалних судийох Йовици Шавиї и Николи Томи-

15. ФЕБРУАР 2019.

чича сом ше опредзелєл за помоцного судию. На лїстину помоцних судийох Войводянскей фодбалскей лиґи ґрупа Заход сом пришол у се-

зони 2013–2014 року – приповеда Александар Владич. Потим до стал поволанку за Перши талант ментор програму у Вербаше дзе му ментор и координатор бул наш найлєпши судия Милорад Мажич. Ту досц научел и по сле того прешол до Сербскей лиґи, ґрупа Войводина, а нєодлуга по стал помоцни судия першей катеґориї цо му оможлївело же би почал судзиц змаганя Першей лиґи Сербиї и потераз судзел на 11 змаганьох. – Од 2015. по 2019. рок сом судзел на 12 змаганьох Младежскей лиґи Сербиї, а даскельо раз сом судзел и на финалних змаганьохох у Купу Сриму. Велька чесц ми була кед ми Судийска комисия Сербиї одредзела за учашнїка 25 Интернационалного турнира „Стеван Челе Вилотич” дзе сом бул перши судийски помоцнїк на змаганю младежских селекцийох по 19 роки, репрезантацийох Мадярскей и Чарней Гори. За по сцигнути резултати вецей раз ме наград зел Подручни фодбалски союз Сриму – гварел Владич. Же би то шицко по сцигнул, було потребно вельо труду през те о ри й не зна нє, физични пририхтованя пре отримованє кондициї, алє и знанє анґлий ско го язи ка. Гоч є мла ди, Алексан дар Владич нам гварел же у кариєри фодбалского судиї годзен по сцигнуц ище вецей. А на концу нам гварел же од старших слухал же зоз подруча шидскей општини дакеди лєм Звонко Сабол бул судия на найвисшим уровню фодбалского змаганя.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

КАРИТАСОВА АКЦИЯ У ПРЕДАВАЛЬНЬОХ БУДЗЕ ТИРВАЦА

РОК LXXV ЧИСЛО 7 (3824) НОВИ САД, 15. ФЕБРУАР 2019.

■ 20. СОВИТОВАНЄ ЗАГРАДКАРОХ У НОВИМ САДЗЕ

Гуманитарна акция збераня намирнїцох парохийного Каритасу у Руским Керестуре за люд зох у потреби, у сотруднїцтве з двома керестурскима предавальнями ше ука зала успишна, а як дознаваме буд зе предлу жена и тирваца.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ Фото: Мария Афич

Акцию дарованя намирнїцох и средствох за гиґиєну порушана пред двома тижнями ука зала же керестурски жителє дзечнє подаровали дацо з того цо купели у двох керестурских предаваль нь ох – у са моуслуги ”Фреш” на месце да ке ди шнєй Юар би со вей”, на ” Вельким шоре, и у са мо услу ги ” Тренд би” на Новим населєню. Перши пакети помоци хтори на зберани на таки способ, ка ри та со во волон тере тих дньох подарую даскелїм фамелийом у потреби, и дзе кую шиц ким цо ше одволали на тоту акцию. Тиж поволую ка ждо го хто жа да, же би на таки способ пома гал през ца ли рок. М. А.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же П би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох.

Фотоґрафия: 0209N

Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ШКОЛСКИ ДНЬОВНЇКИ

ОДХОДЗА ДО ИСТОРИЇ...