RUSKE SLOVO 07

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ÂÈØËÎ ÔÅÁÐÓÀÐÑÊÅ ×ÈÑËÎ ×ÀÑÎÏÈÑÀ ÇÀ ÄÇÅÖÈ „ÇÀÃÐÀÄÊÀ”

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Дакус вецей о фодбалу любителє того спорту можу пречитац на цалим 19. боку у рубрики „Здраве цело, здра ви дух”, а тото цо чи таче нї ґ да нє за буду ри шиц, то два Забавни боки. Як рошнє широта слонче Мойсей, и дзе ше перше почало правиц скло, найдзеце на предостатнїм боку. М. Р.

Фото: Петар Голик

У другим полрочу чечуцого школского року вишло уж друге число часописа за дзеци „Заградка”. Красне и веселе, як и кажде потераз, и фебруарске число часописа приноши вирним читачом вельо опатраня и читаня. Гоч пре епидемиолоґийну ситуацию Централна преслава Националного швета Руснацох того року нє отримана, фотоґрафия на насловним боку „Заградки” шведочи же дзеци у воспитно-образовних институцийох у Руским Керестуре отримали свойо програми. Най ше традицию нє претаргує! У ПУ „Бамби” Кула, у обєкту „Цицибан” у Руским Керестуре шицки воспитни ґрупи зоз своїма воспитачками пририхтали шветочни програми примерани возростом дзецох. И школяре у Школи „Петро Кузмяк” отримали красни програми, о чим можеце пречитац и попатрац фотоґрафиї на 2. боку часописа. Литературну часц виполнюю писнї и приповедки наших писательох: Силвестера Д. Макая, Оксани Мудри Недич, Миколи Скубана, Серафини Макаї, Мирона Будинския, потим сербскей писательки Весни Алексич, а ту и Дяни Родари зоз Италиї зоз свою приповедку. „Мала заградка” наймладших розвешелює зоз краткима стихами, а найволя ришовац „Квиз” и вифарбйовац илустрациї. Ак туални литературни и подобово роботи вредних сотруднїкох зоз Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, Нового Саду и Вербасу у тим чишлє наполнєли аж 5 боки.

РОК LXXVII ЧИСЛО 7 (3928) НОВИ САД, 12. ФЕБРУАР 2021.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0001P

Фотоґрафия: 0123P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

■ ПРИРОДА ШЕ БУДЗИ...

СТОРОЧНИ СТАРЕЦ, РУСКИ КРАСАВЕЦ Пише: др Дюра ГАРДИ, порядни професор Одсека за историю Филозофского факултета Универзитету у Новим Садзе

Почитовани читаче, опитали сце ше кельо у вашим роду,

так як тераз, да и худобни чловек себе забиє швиню, па да улїци, валалє чи заєднїци єст сторочнїкох? Напредок вам вжиме ма меса. Кед ше худобни на Крачун наєд меса, нє повем, єст их барз мало. Патрене з просеку общей статистики єд го вец и до Велькей ноци... Шплях од ардзи и чарнила жительства, людзе такого вику винїмкови. Дзекуюци можеш и так чисциц: вицадз єдну лимуну, замачай шплях моїм жридлом дознал сом же у Керестуре биваю аж два и посип зоз солю, вилож на слунко и увидзиш, робота сторочни особи. Че сна мала ше стра Кристина того ци ше уда... По числу бивательох наймоцнєйша держава фебруара наполнї стотку, а андя Ирина Сабадощикова єст Република Кина. Вона рахує вецей як 370 милиони праве вошла до стотого року живота. Провадзи их бачи души. Кед би ше ушорела була би страх цалому швету... Любомир Варґов Пинтер (1926). У Коцуре, 99 роки Каждому чловекови треба нєшка вецей знац, кед сце напредовац, як цо то було дабудзе мац андя Маря Олеярова. кеди потребне, чи то бул У Сриме, славна була баба Наш сторочнїк єдна кнїжка. Ирина Росташова зоз Шиду. Пред точно сто роками, дзекуюци Рускому ґазда, роботнїк, ремесельнїк або тарґовец... Кажди народ Дожила 104 роки, умарла єст народному просвитному дружтву, з язиком жиє и з язиком тому 15 роки. Єй хижа стара, публиковани бул перши Руски календар умера, т. є. кед страци свой обилєна по руски, ище стої за южнославянских Русинох язик престава буц тот и таки як у писнї Михала Ковача. У на прости 1921. рок. народ; теди ше прелїва, як Сримскей Митровици до стотого Кнїжка чудесна, мудра и драгоцина. поток до рики, до другого року закрочели Живко Ходоба и На ход зе ла ше у ка ждим ру ским оби сцу. народу, траци свойо мено, Павлина Рацова. Андя Павлина, Календар бул фундамент руского гоч му у жилох ище дїдовска задумайце, у родних Бачинцох крев... Ми, южно-славянски литературного язика и култури ма и шестру Маґдалену СтраРусини, сцеме жиц и остац ценски, хтора, правда, младша, наполнєла лєм 95 роки. У одношеню на спомнутих, Владислав як руски народ... Єго Величество краль Петро I... ПреоЕмейди и Ана Куличова зоз Шиду, як и Нада Гнаткова зоз священи владика др. Дионисиє Няради, епископ крижеБикичу лєм „однєдавна“ у дзешатей децениї живота. У вацкей епархиї. Вон перши владика у нашей парохиї Дюрдьове, гваря же найстарша андя Ґенка Кочишова родом Русин, крев од нашей креви... народзена 1927. року, даскельо роки од нєй младши бачи Таки то бул щешлїви дїдо. Бул и умар. Я го сам нє Владимир Цап (1930), тиж и Леона Балїнтова, Єлена Дулова паметам, алє ми о нїм моя баба приповедала... Бо то ше таки щешлїви чловек лєм раз у 100 рокох народзи.” и Амалия Ґубашова, шицки у 90. року живота. Вироятно же сом дакого зоз сторочних забул призначиц и Шицки тоти слова були записани праве спомнутого же сом мо же буц да єд ним од спом ну тих нє точ но 1921. року. Предпоставяце же ту нє слово о новородзеним записал рок чи мено. Кед же то так, зробене то нєнароком. дзецку чи дїдови у билих длугих ґачох, зоз баюсами и з За початок мушиме пожадац нашим сторочним доброго гушу масцу розчесанима власами. Слово лєм о символики. здравя и ище велї роки живота! Тим „младшим”, думам на Наш сторочнїк єдна кнїжка. Пред точно сто роками дзеведзешатрочних, най и вони наздраве преславя стотку, бул публиковани перши Руски календар за южнослаша роки лєца як лєтни хмарки. Конєчно, най шицких вянских Русинох на прости 1921. рок. Кнїжка чудесна, мудра наших старших (нє важни їх роки), младших з увагу и и драгоцина. Находзела ше у каждим руским обисцу. крашнє обиходза, най достаню чесц, красне слово и старанє Календар бул фундамент руского литературного язика и як тому швечи. Вони благо каждого дружтва и заєднїци. култури, дзекуюци Рускому народному просвитному Їх искуство и совити драгоцини. Гоч кельо випатра же вам дружтву. З того Календара вибрал сом даскельо цитати и интернет улїва мудросц (и глупосц, и спреводзки) цалого положел их до устох єдного старика. Правда, були то слова швета до малей главки, стари знаю тото чого там нєт. Г. Костельника, М. Мудрого, Дю. Биндаса (редактора!) и Повед бим каждому нашому дзецку най на хвильку охаби других наймудрейших руских главох того часу. мобилни телефон и послуха слова бабох и дїдох. Як росли Календар нєшка сторочнїк, алє є витални як леґинь, повед и як ше бавели, кеди достали перши ципели, панталони чи бим руски красавец. Прето же його традиция – видаваня сукенку. Яки були жими, чи ходзели до школи и кеди, рочних кнїжкох – тирва цали єден вик. Славни чукунунук а як було на полю и на пажици. А и на беґельчикох и долїнох Календара 1921, и Руски християнски календар 2021. полних з рибу. Цо єдли? Мудри слова наших старих нєпов- Видаваю го Руске слово и Дзвони. Кед же сце го ище нє купели, нє чекайце! Там найдзеце вельо красни и хасновити тексти, торлїви. Кед их нє запаметаме, пошвидко буду забути. Знам ище єдного сторочного. Йому дам чесц у предлуженю о хторих нє мам ту места писац, а на концу кнїжки у додатку того тексту. Народзени є концом 1920. року у Сримских предруковани стої (од слова по слово) Руски календар за Карловцох. У документу му стої же ше, заш лєм, народзел 1921. рок. На чесц сторочнїком и цалому роду.■ 1921. року. Чом у Карловцох – потолкуєм другираз. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє Видвоїм на тим месце и таки його слова: „A теди нє було вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

12. ФЕБРУАР 2021.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4. Плани Заводу за културу войводянских Руснацох у 2021. року

■ Нашо места 6. МЗ Руски Керестур: будзе ше ровнац дильови у валалским хотаре

■ Економия 10–11. Покраїнски конкурси у обласци польопривреди

■ Духовни живот 14. У Керестуре почали духовни стретнуца „Позитивна минута”

■ Култура и просвита 16. Зоз активносцох вербаского КПД „Карпати”

■ Мозаїк 20. Аня Гудак, илустраторка зоз Нового Саду

■ Руске у швеце 22–23. Русини у ґенетичних виглєдованьох

■ Людзе, роки, живот 26–27. Стретнуце: Любица Отич, кустос историчарка у Музею Войводини

■ Информатор

28–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 37. ОФК „Бикич” почали пририхтованя за ярню часц першенства

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок: Слика з природи Автор фотоґрафиї: Петар Голик

ДИҐИТАЛИЗАЦИЯ И БИРОКРАТИЯ Нови милениюм принєсол ґлобални тренди и нови парадиґми у шветовей економиї и привреди, а корона их лєм надрилєла як найбизовнєйшу, а можебуц и єдину драгу ґу индивидуалному и дружтвеному стандарду и богатству, окреме у дружтвох за хтори нє мож повесц же су уж богати. И без стратеґийох, елаборатох и експозеох, у пракси и доокола себе видзиме же то диґиталне дружтво и чечуца ИТ револуция. Уж кед о тим слово, у обидвох експозеох премиєрки Ани Брнабич, вибудов диґиталного дружтва визначени як єден од приоритетних цильох. Без огляду чи то наисце указатель визионерского державного плану дзе як дружтво и народ сцеме сцигнуц о пейц лєбо 10 роки, чи лєм пригодни фрази, диґиталне дружтво звучи вельо реалнєйше и розумнєйше як векшина других стратеґийних и ґрандиозних планох и проєктох хтори нам кажди час наявюю „з верху”. Тиж так, вельо у тей обласци уж и поробене – спомнєм лєм актуални приклад зоз функционованьом сеґментох служби еУправи прейґ хторих ше заказує тестиранє, односно вакцинованє на Ковид-19. Кед ше здогаднєме кельо нам, звичайним гражданом и „малим людзом” хтори нє маю вязу лєбо „своїх” на шалтеру, нє так давно требало нерви и часу прейґ интернета покончиц правенє особних документох лєбо койцо подобне, спомнути служби нєшка робя як годзинка. Далєй, остатнїх рокох скоро експресно усвоєни числени законски предписаня з обласци диґиталних технолоґийох, держава препознала и припознала авторски права, та аж и крипто-валути. З того боку, наисце ше прави формална потримовка и рамик за вибудов диґиталного дружтва, и намиру же бизме постали ИТ лидер у реґиону. Медзитим, вецка запнє на истим месце дзе ше звичйно заглобели и рижни други скорейши добри инициятиви, и пре исту системну слабосц нашого дружтва. То факт же ше закони приноши и октрооує „од горе” а нє приходза зоз бази, односно од тих хторих ше найбаржей дотикаю. Як резултат, доставаме предписаня з хторих видно цо сцеме як конєчни резултат, алє у хторих нєт ясни механїзми же як то витвориц, а дакеди аж анї достаточни ґаранциї же то вообще можлїве. Конкретно, наша основна леґислатива, закони з обласци роботного права, випатра, нє препознали права и обовязки тих хтори маю буц ношителє нашого диґиталного препороду. Напарти и тварди прегварки високих представительох Влади Сербиї и здруженя такв. „роботнїкох на интернету” о будуцим статусу тей релативно новей алє нарастаюцей катеґориї занятих, и їх скорейших длуствох спрам державней каси, ище тирваю. Гоч ше становиска двох странох у предходних тижньох значно приблїжели, а реторика у медийох коло тей теми вецей нє така бурхлїва, твардей поради ище нєт. Точка коло хторей ше державни финанси и фриленсере нє можу зложиц, то ретроактивни порциї на заробок здобути през роботу на интернету у предходних рокох. Даяки компромисни ришеня ше уж нагадує, насампредз коло виносох и динамики одплацаня тих финансийних обовязкох, алє извесне же держава свойо наплаци. На концу, то єдно з єй елементарних суверених правох. Питанє лєм, чи будзе достаточно такту же би ше тим „малим приватним поднїмательом” хтори зарабяю през найрижнороднєйши дїловни анґажмани на интернету охабело живота з тей роботи и надалєй док виплаца порциї хтори им держава розреже, чи то будзе класичне здзеранє скори з хрибта хторе дотлуче тот перспективни и потераз скоро самоотримуюци сектор поднїмательства.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року ”у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/III, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефон: 021/6613-697 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

12. ФЕБРУАР 2021.

Новини „Руске слово” одликовани зоз Орденом братства и єдинства зоз стриберним венцом 1970. року.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК УПРАВНИ ОДБОР ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

ДО НОВОГО РОКУ З БЛАГИМ ОПТИМИЗМОМ Завод за културу войводянских Руснацох у прешлим року у каси за плановани проєкти мал коло 10,2 милиони динари. Як и потераз, Покраїнска влада за порядну дїялносц Заводу видвоєла 6,6 милиони динари, а прейґ проєктох зоз буджетских фондох були обезпечени ище коло 2,5 милиони динари. План роботи Заводу у 2021. будзе подобни як и прешлого року

Д

вацецпията схадзка Управного одбору Заводу за културу войводянских Руснацох отримана штварток, 4. фе бру а ра. По чи ту ю ци ми ри безпечносци пре пандемию, а тиж так и пре значносц одлучованя схадзка була отримана прейґ Зум платформи. Найзначнєйши точки дньового шора ше одношели на приношенє одлукох о прилапйованю Финасийного звиту и Звиту о роботи Заводу за прешли рок, як и прилапйованє одлукох о Фи на си й ним пла ну и Про гра ми роботи за 2021. рок. ПОКРАЇНСКА ВЛАДА ОПРЕДЗЕЛЄЛА ИСТУ СУМУ Завод за културу войводянских Руснацох, як винєшене на схадзки, у прешлим року на розполаганю мал 10 милиони 238 тисячи динари, од хторих єдна часц средествох, у суми од 388 тисячи динари пренєшени зоз 2019. року. Покраїнска влада за порядну дїялносц Заводу опредзелєла исту суму пенєжу як и по тераз – 6, 6 милиони динари, алє визначене же перша транша тих средствох на рахунок Заводу була уплацена аж у априлу. З про єкта ми з хто ри ма За вод участвовал прешлого року на вецей конкурсох обезпечени додатни стредства. Зоз Буджетного фонда достати 550 тисячи динари на мено потримовки Националному совиту Руснацох за виробок програми настави и ученє предметох хтори за нашу заєднїцу маю окремну значносц. Програми виробени за основну и штредню школу. Зоз каси АП Войводини уплацени 1 652 000 динари хтори були наменєни за преселєнє НВУ „Руске слово”, а Национални совит Руснацох зоз своєй каси финасовал другу часц Диґитализациї културного скарбу у суми од 300 тисячи динари. Спрам подат кох зоз Зви ту, за по ряд ну

4 РУСКЕ СЛОВО

дїялносц потрошене 3,45 милиони динари. То средства хтори потроше ни за пла ци, на до пол нє ня и стаємни трошки. Средства хтори були унапрямени на ре ализацию програмох були у суми од 2 милиони 986 тисячи динари. Тот пенєж бул потрошени у трох планских сеґментох – информативно-документарни програми, диґитализация културного скарбу и програми сотруднїцтва. Кед слово о наменских средствох, на за кон че нє про єк тох у 2019. и 2020. року було потрошене 2 милиони 951 тисяч динари. ДИҐИТАЛИЗАЦИЯ СКАРБУ ОСТАВА У ФОКУСУ Як тол кує ди рек тор ка За во ду за културу Анамария Ранкович, огранїченя хтори уведзени пре вирус корона у велькей мири уплївовали на културни и креативни сектор, та було ре ал ни оба ва ня же буд жет нашого Заводу будзе зменшани пре санированє пошлїдкох епидемиї. – На щесце, АП Войводина нам одобрела исту суму як и прешлих рокох. Маюци у оглядзе же криза хтору виволал тот вирус нє прейдзе прейґ ноци, алє зоз благим оптимизмом цо ше дотика епидемиолоґийних мирох, план роботи направени подобнє як и прешлих рокох. Кед же план роботи прейдзе шицки уровнї одлучованя, односно достанє позитивну одлуку и од Националного совиту и од Покраїнскей влади вон

облапи активносци на диґитализациї нашого културного скарбу, видавательни проєкти, предлуженє потримовки активносцом, интересованьом и потребом младих и дзецох, планованє Националного швета 2022. року и потримовка активносцом и проєктом наших КУД-ох и инших субєктох у култури – гварела директорка Завода за културу войводянских Руснацох Анамария Ранкович. Кед слово о планох и прграмох за тот рок мож повесц же су оптимистични. Предлужи ше зоз диґитализацию, будзе ше робиц на матичних кнїжкох и инших архивских документох у сотруднїцтве зоз Архивом Городу Нового Саду. Потим, у духу означованя 100-рочнїци од видаваня першого Руского календару планує ше диґитализация його найстарших вида нь ох, а у со труд нїц тве зоз Покра їн ским за водом за за щ и ту памятнїкох култури предлужи ше диґитализация склєняних фотоґрафских плочох. – Наздаваме ше же нам ше уда достац и потримовку за видаванє осучаснєного Правопису руского язика вєдно зоз Правописним словнїком у сотруднїцтве зоз Дружтвом за руски язик и Филозофским факултетом, як и Збор нїк ро ботох зоз науковей конференциї наших младих фаховцох вєдно зоз Виглєдовацким кругом и „Руским словом” – надпомла директорка Заводу. И того року будзе розписани конкурс за проєкти наших КУД-ох и инших субєктох у култури. Тиж так, Завод планує опредзелїц одредзену суму интервентних средствох за очуванє нашого скарбу, а у сотруднїцтве зоз ОШ и СШ „Петро Кузмяк” будзе ше робиц на уключованю дзецох до презентациї наших историйно-етнолоґийних збиркох.■ А. Паланчанин 12. ФЕБРУАР 2021.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ПОКРАЇНСКА ВЛАДА

ПРЕДСТАВЕНА ПРОГРАМА „ВОЙВОДИНА 2021”

http://www.vojvodina.gov.rs

Под покровительством Покраїнскей влади у Скупштини Войводини концом прешлого тижня отримана конференция „Войводина 2021” уж препознатлїва як подїя котра обрабя питаня важни за розвой Покраїни у наступним року. През онлайн панели о приоритетох явней управи у наступним периодзе бешедовали чолни особи Покраїнскей влади, амбасадоре, економисти и водзаци привреднїки зоз Войводини. Пре актуалну ситуацию зоз епидемию, у фокусу були теми зоз здравства. Ко н ф е р е н ц и ю отворел предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович хтори з тей нагоди гварел же Войводина вельо порихтанше дочекала кризу хтору спричинєла пандемия корона вирусу пре предходни укладаня до явного здравства. У наступним року, як наявел, планує ше закончиц „Каменїцу 3”, опремиц нови дзецински шпиталь при Институту за здравствену защиту дзецох и младих Войводини, як и почац реконструкцию Общого шпиталю у Кикинди. Далєй, у идуцих двох и пол рокох буду закончени Б и Ц блок Клинїчного центру Войводини. Ґу тому, на конференциї ше на окремних панелох бешедовало о тим як будзе випатрац Европа после пандемиї, о привреди и туризме у 2021. року, о култури у условийох новей нормалносци, як и о ситуациї у здравстве. О своїх планох и виволаньох бешедовали чолни особи войводянских городох и општинох.

СЕДЕМ КОНКУРСИ У ОБЛАСЦИ ОБРАЗОВАНЯ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци розписал седем конкурси у обласци образованя. За програми и проєкти у тей обласци опредзелєни 170 913 250 динари. Пенєж будзе розподзелєни за реґресованє драгових трошкох школярох штреднїх школох; за реализацию програмох и проєктох з цильом злєпшаня квалитету образованя и воспитаня у основних и штреднїх школох; 3,5 милиони динари опредзелєни за школи хтори маю двоязичну наставу; милион динари будзе опредзелєни за програми злєпшаня школярского стандарду; иста сума опредзелєна за набвку опреми за школи хтори орґанизую наставу за одроснутих; 700 тисячи динари опредзелєни за софинансованє програмох и проєктох у обласци змоцньованя язичних компетенцийох и 700 тисячи динари за програми и проєкти хтори ше одноша на злєпшашанє квалитета предшколского образованя. Термин за подношенє приявох на конкурси до 3. марца за програми реґресованє трошкох, а за шицки други по 24. фебруар.

На конференциї присуствовал и шеф делеґациї Европскей униї Сем Фабрици котри визначел же Европска уния потримала Заходни Балкан под час пандемиї зоз 750 милиони еврами макрофинансийней помоци и з пакетом у суми 1,7 милиярди евра зоз Европскей инвестицийней банки. Фабрици наглашел же Войводина попри велького економского, польопривредного и културного богатства, ма важну улогу у окрипеню Сербиї, алє и ширшого реґиона. А. П. 12. ФЕБРУАР 2021.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

ВОЧИ ЕПИЛОҐУ; АНОНИМНА БЕЗСМЕРТНОСЦ Любел бим вериц билим мантилом. Гей, так сом бул думал на сло виц тоту, лє бо даєдну з чечуцих колумнох цо подписуєм. Роздумуюци о атрофиї смисла Гипократовей пришаги, у поровнаню з чесним пионирским, младежским, катонацким, першу причасцу и подобнима словами, цо нам их живот бул намесц(ов)ал. Кедиш коло Вилїї ми ше родичи реторично опитали цошка цо ми здабало на, можебуц, найважнєйше питанє од кеди ма ме мед зи соб ней ро боти; на щесце, домерковано сом загамовал рефлекс, застал и парафразовал нєурядову вияву локалного авторитета у здравстве, докладаюци же мам и инши и векши з тим становиском. Так сом ше позбул звишней полемики у обисцу дзе ше систему слуха, по моїм на нєдосц критични способ. Лекция о демократиї у нєпоштредней пракси и драгоцине досвидоменє о шпорованю енерґиї за убудуце. Ясно, слово було о „имунизациї”. Превидносц еуфемизма од вше мала очиглядну компромитуюцу прикмету. Тераз баржей як гоч кеди. З другого боку, осторожно провадзим франту при младих приятельох коло вибору єдней з файтох, знаце чого. Гоч ми анї кус нє шмишне як цо им зна буц, ту уж приставам на дискусию, нє без порозуменя, понеже добре паметам як сом у їх возросту знал баґателизовац з (власним) часом, маєтком, одлуками, самим животом донайпо сле. Щесце же у тих бешедох ше фокус якош спонтано вимесцує до културно-уметнїцких катеґорийох, цо ше якош и профиловало у просторе котри ми компетентни даваю за явни вислов. Особнє ме цеши же мам луксуз и чесц нєпоштредного шведоченя у творчих процесох наших младих силох, нє ридко звонка институцийох (Валет-Гарди, Медєши Шукс, З. Павлович, П. Дешич..) То вец дзешка и замеркованє и дефиниция проф. Тамаша же як „жиц културу”. У паралели зоз тим, спомнуц бим и академиково наводзенє архетипских прикметох Русинох, прейґ тотемскей жвирки видри. Цо знова у склад зе з становиском (призабул сом автора) же „найлєпши катона тот котри нєобачуюци”. Вецей о таких наших руских анонимних геройох, з нагоди идуцей обяви, блїжей ивенту у котрим ше ма трафиц, у рамикох локалней аґенди, нєодлуга по Велькей ноци. У мед зи ча ше, най би сце и ви були „Ге роє власних животох” (Евросонґ 2015.), так вам нєформално жичим з нагоди китайского нового року (Бияли), цо ниа, праве почал. #нєверимчарнимдресом #фаркащикскоруменя Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ПОРАДА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ У МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ПОРОВНА ШЕ ДИЛЬОВИ У ХОТАРЕ У просторийох Месней заєднїци у Руским Керестуре, 2. фебруара орґанизована порада зоз польопривреднїками о роботней акциї ровнаня дильовох у керестурским хотаре. Порадзене же би ше акцию витворело накадзи будзе красша хвиля. На сходзе хтори орґанизовала Месна заєднїца, а на предкладанє и поносованє самих польопривреднїкох же тот проблем треба цо скорей ришовац, були поволани парасти хтори обрабяю жем зоз векшу механїзацию и хтори ше дзечнє одволали же би ше зоз ню уключели до тей роботи. По словох секретара Месней заєднїци Михайла Пашу, општина Кула помогнє зоз єдним количеством нафти за тоти потреби, вона анґажує и моцну машину ґредер хтору ше пожичи зоз Явного комуналного подприємства зоз Бачкого Ґрачцу. На сходзе парасти ше подробно порадзели о способе як витвориц тоту роботу и з якима машинами, а так же би то було ефикасне и тирвацше. Зоз сходу поволани и други польопривреднїки, поготов паприґаре хтори нє маю таки моцни машини, а анї вельки поверхносци. Вони у тим заєднїцким интересу можу участвовац лєбо зоз нафту, лєбо зоз пенєжним прилогом, а за то предложене по 1 000 динари хтори мож подаровац прейґ Здруженя паприґарох Капсикум анум, або и до Месней заєднїци. Як дознаваме од предсидательки Здруженя паприґарох Душици Орос, у медзичаше, уж єст досц людзох цо ше од-

волали на тоту поволанку и до Здруженя дали свой пенєжни прилог, а даскельо особи понукли и свою механїзацию зоз хтору ше уключа до акциї. Як поволала Оросова, до Здруженя ше можу явиц нє лєм їх члени, алє ґенерално и други паприґаре односно польопривреднїки, бо кед шицки потримаю акцию, вона будзе и успишнєйша. И секретар Пашо задовольни як ше парасти одволовюю, и сиґурни є же тоту важну роботу вєдно ше добре пороби, на общи хасен шицких. Як порадзене на сходу, акцию ше почнє накадзи дакус осхню дильови, понеже було надосц дижджу, а и за тот тидзень наявена дижджовна хвиля, та ше таку роботу найскорей годно покончиц початком марца, розуми ше, кед хвиля допущи. М. А.

ЗОЗ ОПШТИНИ КУЛА

ПОТРИМОВКА ЖЕНОМ ЦО ЖАДАЮ ВОЙСЦ ДО БИЗНИСУ Новосадске Здруженє „Бизнис на високих запеткохˮ („Бизнис на штиклама”) хторе активно промовує женске поднїмательство, вовторок, 2. фебруара у Кули и Руским Керестуре представело свою роботу як проєкт Women Biznis Hub. Слово о ИПА проєкту прейґгранїчного сотруднїцтва медзи Сербию и Горватску. Проєкт понука потримовку женом хтори жадаю, у сотруднїцтве зоз Здруженьом и з локалну самоуправу, войсц до швета поднїмательства, и на тот способ цо єдноставнєйше и безпечнєйше започац власну роботу.

Фото:www.kula.rs

6 РУСКЕ СЛОВО

Попри представнїкох општини Кула и Локалней акцийней ґрупи „Шерцо Бачкей”, на схадзкох були присутни и здруженя женох зоз Руского Керестура и Кули, як и початнїци у бизнису. У мено керестурского Здруженя женох „Байка”, Славица Катона о спомнутим стретнуцу гварела: – Затераз то було лєм єдно стретнуце, порада, же би нас представнїки того новосадского Здруженя уведли до програми и же би вони видзели о чим би ми сцели же би нам тримали преподаваня убудуце. Вони помагаю правиц проєкти, так же го напишу на даяку нашу задумку, а саме писанє нє наплацую, аж кед проєкт прейдзе и кед ше достанє за ньго динари. Ми як Здруженє женох „Байка”, треба тих дньох же бизме ше зишли и порадзели же цо плануєме надалєй, чи нам помоц того новосадского Здруженя потребна чи нє – толкує предсидателька „Байки” Славица Катона, и додава же присуствовац на тих преподаваньох годни нє лєм члени здруженьох, алє и власнїки подприємствох, як и початнїки. Преподаваня би були безплатни, а о тим кеди и дзе буду отримани, явносц ище будзе информована. Ан. М. 12. ФЕБРУАР 2021.

mesta@ruskeslovo.com

З ЛОКАЛНЕЙ САМОУПРАВИ ОПШТИНИ КУЛА

МИХАЙЛО ПАШО НОВИ ПРЕДСИДАТЕЛЬ СОВИТУ МЗ Секретар Месней заєднїци Руски Керестур Михайло Пашо вибрани за нового предсидателя Совиту Месних заєднїцох Општини Кула, на схадзки Совиту месних заєднїцох, хтора отримана 5. фебруара, як обявене на сайту локалней самоуправи. На схадзки були присутни предсидателє шицких месних заєднїцох, як и предсидатель Општини Дамян Милянич. Вон присутних здогаднул же Совит оформени як цело хторе ма зазбе-

ровац шицких секретарох же би вєдно зоз темами, хтори важни за шицки месни заєднїци, наступали спрам Општини. Милянич тиж повинчовал новому предсидательови Пашови и наглашел же гоч є однєдавна на тей функциї, у керестурскей Месней заєднїци указал ше як схопни и активни у ришованю проблемох. Предсидатель Милянич тиж упоМихайло Пашо знал присутних зоз планованима проєктами з обласци еколоґиї, а потим члени Совиту виношели анализу роботи у прешлим року, та предвидзени активносци у 2021. року. Як з тей нагоди виявел нови секретар Совиту Михайло Пашо, пред тим целом єст надосц роботи, бо єст и надосц проблеми у шицких месних заєднїцох. У наступним периодзе планує упознац ше подробнєйше з тима проблемами, же би ше вец за нїх заФото: Инфо Нет єднїцки глєдало и можлїви ришеня. М. А.

КУЛА

ШИД

НАСТУПНИ ТИЖНЇ ЛЄМ РЕВАКЦИНАЦИЯ

ПОЧАЛО РЕИМУНИЗОВАНЄ

У општини Кула од стреди, 10. фебруара, почала лєм ревакцинация особох хтори пред тим вакциновани, а то вецей як 1 700 особи, дознава „Руске слово” од директора Дома здравя др Жарка Шевина. Ревакциновани буду гражданє хтори прияли Синофармову т. є. китайску вакцину, починаюци од 20. януара, док уж ревакциновани особи хтори пред тим прияли Файзерову. Тото значи же нови особи хтори ище жадаю прияц першу вакцину муша причекац два, три тижнї, док ше нє окончи ревакцинованє, а то найбаржей пре огранїчене число здравствених роботнїкох хтори участвую у тей роботи. По информацийох зоз Заводу за явне здравє Зомбор, ревакцинованє почина у цалим Заходнобачким округу дзе потераз з имунизацию облапени 9 408 гражданє, а число охорених од Ковиду-19 спадло понад 300. Найвецей активни случаї по општинох єст, у Зомборе 105, потим у Кули 85, Апатину 60 и Оджаку 21 случай. На тижньовим уровню у Ковид амбуланти у Кули у прешлим тижню зазначени 49 нови случаї од чого 1 зоз Керестура, од 173 тестираних. У Общим шпиталю у Зомборе зменшує ше число ковид пациєнтох, дзе ше лїча лєм 13 особи, а нїкого нєт на респираторох. М. А. 12. ФЕБРУАР 2021.

Фото: www.sid.rs

На подручу општини Шид по початок тижня (пондзелок) як нам гварел др Крсто Куреш, директор Дома здравя, вакциновани 1 379 особи. По словох др Куреша, ревакцинованє у Доме здравя почало стреду. Кеди будзе предлужене вакцинованє, вовторок того тижня, нам наш собешеднїк нє могол точно повесц, прето же список и одредзованє дня вакцинованя сцигує урядово од Еуправи. За вакцинованє углавним ше приявюю старши особи, алє и особи штредїх рокох хтори чекаю свой шор же би були поволани на вакцинованє. Людзе з хторима зме бешедовали нам гварели же им найзначнєйше же би достали вакцину и нє вибераю одредзну, наздаваюци ше же так скорей буду вакциновани. Цо ше дотилка епидемиолоґийного стану на подручу општини Шид, з пондзелковима податками хтори сообщел Завод за явне здравє зоз Сримскей Митровици, у општини Шид єст 37 активни случаї. На подручу цалого Сриму спрам тих податкох позитивни на вирус корона була 631 особа. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА СХАДЗКА СО ВЕРБАС

ДНЬОВИ ШОР ОДТЕРАЗ ЛЄМ У ЕЛЕКТРОНСКИМ ФОРМАТУ З почитованьом шицких предписаних мирох борби процив ширеня Ковиду-19, 3. фебруара, у голу Центра за физкултуру „Драґо Йовович” у Вербаше отримана VI схадзка Скупштини општини Вербас. Одборнїки розправяли о 7 точкох дньового шорa, а на схадзки присуствовали 32 од 36 одборнїкох. Фото: www.vrbas .net Одборнїки локалного парламенту принєсли нову Одлуку о триманю домашнїх животиньох и хижних любимцох на териториї општини Вербас, Одлуку о условийох хаснованя мещкох за випоручованє роби на месце предаваня роби и услугох, як и вименєну и дополнєну Одлуку о окончованю комуналних дїялносцох. Тиж так одборнїки дали и потримовку формованю Комисиї за координованє инспекцийного надпатраня над роботу зоз жридловей компетентносци Општини Вербас. На предклад Комисиї за кадровски, административни питаня и роботни одношеня, пришло до пременкох у Школских одборох у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Змаєве, Основней школи „Петар Петрович Нєґош” у Вербаше и Основней школи „Бранко Радичевич” у Равним Селу.

Пременки єст и на чолє Центра за физкултуру „Драґо Йовович”, дзе за о. д. директора установи менована Миляна Штулич, котра дала задзекованє на функцию одборнїка у локалним парламенту. Тота схадзка була и перша на котрей одборнїки вкупни скупштински материял достали у диґиталним формату, и прето одборнїки задлужели нови таблет апарати. Як сообщене, таблети набавени у сотруднїцтве зоз Телекомом Сербиї. – Скупштина општини Вербас зашпорує рочнє аж три милиони динари зоз уводзеньом нового моделу доручованя материялу. Место друкованих материялох, шицки 36 одборнїки, руководительство општини и члени Општинскей ради од 1. фебруара дньови шор доставаю у електронским формату котрому можу приступиц прейґ таблетох. Одтераз лєм на паперу и друкованю зашпоруєме 250 тисячи динари каждого мешаца. Прешвечена сом же на тот способ значно унапредзиме роботу Скупштини општини и же дзекуюци швидшому доручованю материялу наша робота будзе ефикаснєйша – визначела з тей нагоди предсидателька СО Вербас Саня Жиґич. О. Р.

ҐЕРОНТОЛОҐИЙНИ ЦЕНТЕР ВЕРБАС

ПРЕДЛУЖЕНЕ ВАКЦИНОВАНЄ У Ґеронтолоґийним центру Вербас, у обєктох у Вербаше и у Коцуре, всоботу, 6. фебруара, вакциновани и ревакциновани 62 хаснователє змесценя и двоме заняти роботнїки, сообщене зоз тей установи.

Фото: www.vrbas .net

8 РУСКЕ СЛОВО

По словох директорки Ґеронтолоґийного центру Вербас Радмили Мусич, процив хороти Ковид-19 вакциновани 21 хаснователь зоз Синофармову вакцину и ревакциновани 41 хаснователь змесценя, як и двоме заняти роботнїки зоз Файзерову вакцину. Шицки цо вакциновани и ревакциновани, як визначела, добре поднєсли вакцинацию, без нєжаданих дїйствох, и находза ше под нєпреривним медицинским надпатраньом. – Хаснователє и їх старателє котри вакциновани дали писмену согласносц. Вакцинованє окончели медицински роботнїки Дома здравя „Велько Влахович”, зоз присуствованьом екипи и превозки Служби наглей медицинскей помоци. Зоз тим закончене вакцинованє хасновательох Ґеронтолоґийного центру Вербас, з оглядом на тото же перша ґрупа хасновательох вакцинована 26. децембра 2020. року. Наша установа од початку епидемиї нє мала инфицированих хасновательох, а анї умартих од хороти Ковид-19 – визначела на концу директорка вербаского Ґеронтолоґийного центру Радмила Мусич.О. Р. 12. ФЕБРУАР 2021.

mesta@ruskeslovo.com

ПЛАНИ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ОПШТИНИ ШИД

КЕЛЬО ПЕНЄЖИ – ТЕЛЬО И РОБОТИ З приношеньом буджета за 2021. рок, локална самоуправа у Шидзе визначела же слово о рестриктивним буджету хтори зменшани за даскельо стотки милиони динари у одношеню на 2020. рок, а источасно визначене же слово о реалним буджету и же ше будзе полнїц зоз реалних финансийних жридлох. Праве таки буджет вплївує и на буджети 19 месних заєднїцох на подручу општини. Нєдавно одборнїки Скупштини општини Шид прилапели програми роботи з финансийним планом за 2021. рок за шицки 19 МЗ. Предсидательом Совитох МЗ у местох дзе жию Рунаци, опитали зме ше яки їх план активносцох у тим року. У найвекшей МЗ Шид (Шид єдна МЗ) од предсидателя Совиту МЗ Милана Ґербера зме дознали же плановани средства 728 000 динари. – Тоти опредзелєни средства плановани за цале функционованє МЗ, нє лєм за инвестициї. Цо ше дотика роботох хтори плануєме у тим року то вибудов дражкох за пешакох у длужини два километри и ту плануєме потрошиц коло 3,5 милиони динари. Тиж плануєме санировац мобилияр за бавенє дзецох у паркох, и оправиц лавки у паркох – гвари Милан Ґербер. У МЗ Бикич предсидатель Совиту Деян Бобаль нам гварел же опредзелєни средства у суми 2 750 000 динари. Од

роботох плановане покласц такволани бехатон коцки коло Дома култури и доокола на поверхносци коло 300 квадратни метери. Тиж планована и вибудов дражки на теметове длужини коло 100 метери, як и санированє бавискох за дзеци на отвореним и отримованє желєних поверхносцох. Кед слово о МЗ Беркасово, предсидатель Совиту Ненад Видович нам гварел же рочни буджет 3 580 000 динари и тоти средства плановани за цалосне фукционованє МЗ. Од роботох плановане покласц ограду коло грекокатолїцкого теметова, як и вибудов коло 100 метери дражки на теметове и отримованє желєних поверхносцох. У МЗ Бачинци, як нам гварел Дьордє Стевич, предсидатель Совиту МЗ, терашнї буджет найменши потераз и виноши лєм три милиони динари. – У 2020. року зме мали на розполаганю 4,6 милиони динари и дзекуюци тому же зме законтрачели роботи пред тим як почала пандемия вируса корона, досц ше поробело на ушореню центра валала, бо после преглашованя позарядового стану средства нам нє уплацовани. У тим року плануєме ушориц дзецински парк цо за православну церкву и реновирац тоалети у Доме култури и отримовац желєни поверхносци – гвари Стевич. Вл. Дї.

У НОВИМ САДЗЕ

ОДВОЛАНЄ ГРАЖДАНОХ БАРЗ ДОБРЕ

ИМУНИЗОВАНИ ВЕЦЕЙ ЯК 30 000 ОСОБИ

У општини Жабель єст коло 164 активни случаї, одно сно инфици ровани те сти ра ни особи на корона вирус. Понеже у општини донєдавна було коло 380 активни инфицировани, а у прешлим року у єдним периодзе и коло 1 000, директор Дома здравя Жабель др Никола Якшич тот терашнї стан оценює як барз добри. – Маме вше вецей особи котри вилїчени и виходзи ше зоз фази инфицировано сци. Задовольни сом, понеже число хорих опадує, алє и одволанє за вакцинованє барз добре. По пондзелок, 8. фебруара, векциновани 900 гражданє општини, а од стреди, 10. фебруара, у Доме здравя Жабель у Жаблю плановане вакциновац зоз другу дозу вакцини – 12. ФЕБРУАР 2021.

гварел директор Дома здравя Жабель др Никола Якшич. Налоґи нєт анї у Ковид амбуланти, анї на вакцинованю, понеже Дом здравя до става термини и список гражданох з Е-управи, котри маю присц и буц вакциновани. У жа бе ль ским Доме ище вше робя два тими за вакцинованє, а гражданох вакциную у Спортскей гали у Жаблю, котра ше находзи за Домом здравя Жабель. За вакци но ва нє ше мож приявиц на урядовим сайту еУправи и на число телефона 0800/222-334. Число телефона Ко вид амбуланти Дома здра вя Жа бе ль у Жа блю 064/805-72-36, а робя од 7 рано по 19 годзин вечар. С. С.

Фото: В. Вуячич

ДОМ ЗДРАВЯ ЖАБЕЛЬ

Пондзелок, у одношеню на предходни дзень, у АП Войводини реґистровани 229 нови случаї вируса корона, а найвецей було у Новим Садзе – 80 случаї. По податкох Института за явне здравє Войводини, найвекше число реґистрованих активних случайох у Новим Садзе – коло 1 420. До прешлого викенда, у тим городзе вакциновани вецей як 30 тисячи людзох. Имунизация предлужена на Новосадским сайме, як и робота у респираторним центре на Новим населєню, бо епидемийна крива нє опадовала. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО

9

ЕКОНОМИЯ РОЗПИСАНИ ПОКРАЇНСКИ КОНКУРСИ ЗА СТИМУЛАЦИЇ У ПОЛЬОПРИВРЕДИ

ВЕКШИ СУБВЕНЦИЇ ЗА МЛА ДИХ И ЖЕНИ

Фото: www.fbSUMP

Пише: Мартица ТАМАШ

Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство 1. фебруара розписал седем конкурси за 2021. рок. Тексти конкурсох, правилнїки и шицки потребни формулари находза ше на веб сайту того секретарияту на адреси http://www.psp.vojvodina.gov.rs/. Додатни информациї мож достац кажди роботни дзень на телефон: 021/487-4601 од 10 до 14 годзин

Ґоран Ерор, Чедомир Божич, Александар Милованович, Лїляна Петрович и Младен Петреш ВАЖИ ЗА ШИЦКИХ Заєднїцке за шицки конкурси же ше будзе припознавац лєм инвестициї хтори реализовани после 1. януара 2021. року и шицко муши буц документоване зоз рахунками зоз спецификацию опреми. При обраховйованю, бере ше вредносц инвестициї без ПДВ.

П

решлого року пре нєдостаток средствох виостал, а того розписани Конкурс за додзельованє средствох за потримовку младим у руралних подручох на териториї АП Войводини. На тим конкурсу средства можу достац физични особи старши од 18 роки, хтори у моменту подношеня вимоги нє шму мац вецей од 40 роки и хтори ше першираз уписали до Реґистру польопривредних ґаздовствох (РПҐ) после 1. януара 2020. року. Циль того конкурса демоґрафска обнова руралних подручох АП Войводини, стимулованє оставаня младих на валалох и врацанє младих зоз городох до валалох. За реализацию того конкурса предвидзене вкупно 200 милиони динари. Нєврацаюци средства 90 одсто од прилаплївих трошкох инвестициї. Максимална сума по єдней прияви нє може буц векша од 1 500 000 динари, анї менша од 500 000 динари. Конкурс отворени по 5. марец 2021. року МЕХАНЇЗАЦИЯ И ПРЕРОБОК ОВОЦИ Конкурс за додзельованє средствох за софинансованє трошкох обезпечованя приключней механїзациї, машинох и

10 РУСКЕ СЛОВО

опреми за орґанску продукцию на териториї АП Войводини у 2021. року ма за циль унапредзенє орґанскей продукциї на териториї АПВ. Додзелї ше вкупно 9 милиони динари. Нєврацаюци средства по тим конкурсу до 70 одсто од вкупно прилаплївих трошкох инвестициї, а максимална сума по єдней инвестициї 700 000 динари. Конкурс отворени по 5. марец 2021. року. Конкурс за додзельованє средствох за софинансованє инвестицийох за преробок овоцох, заградарских рошлїнох (уключуюци и печарки) на териториї АП Войводини у 2021. року ма за циль звекшац приходи на польопривредних ґаздовствох и роботне анґажованє руралного жительства. Нєврацаюци средства додзелює ше за опрему за сушенє, змарзованє, бланшованє, стерилизацию, як и опрему за приєм, преробок, полнєнє и пакованє продуктох зоз овоцох, заградарских рошлїнох и печаркох. Вкупна сума нєврацаюцих средствох виноши 25 милиони динари, а подношителє можу достац до 50 одсто од вкупней вредносци инвестициї. Максимални средства по єдней прияви 2 милиони динари, а минимална сума 100 000 динари. Конкурс отворени 12. ФЕБРУАР 2021.

ekonomija@ruskeslovo.com

покля ше нє потроши пенєжи, а заключно зоз 1. марцом 2021. року. ПРОДУКЦИЯ У ЗАЩИЦЕНИМ ПРОСТОРЕ Конкурс за додзельованє средствох за софинансованє набавки конструкцийох и опреми за рошлїнску продукцию у защиценим просторе, ма за циль интензивнєйше хаснованє жемових ресурсох у АП Войводини у 2021. року. Вкупна сума средствох 80 милиони динари. Предмет конкурса набавка: конструкцийох за обєкти защицених просторох, вецейрочних, вецейпасмових фолийох за закриванє защиценого про стору, фолийох за правенє циню и зоперанє траценя цеплоти, мрежох за фолиї за правнє циню, системи за наводньованє „капка по капка”, системи за прикармйованє, До онлайн конференциї уключел ше и системи за зоИвица Няради, польопривреднїк гриванє, столох зоз Руского Керестура за продукцию розсади, инструментох за меранє урованя CO2, температури субстрату и воздуху, як и влаги. По єдней прияви максимално мож достац 1 500 000 динари, окрем кед у питаню системи за зогриванє, за хтори максимално мож достац 600 000 динари. Минимална сума по єдней прияви виноши 60 000 динари, а будзе ше розпатрац лєм прияви чия вредносц прилаплївих трошкох инвестициї єднака, або векша од 100 000 динари без ПДВ. Специфични условия того конкурсу же подношитель прияви витворює право на софинансованє кед у РПҐ ма уписане до 0,49 гектари продукциї одвитуюцей польопривредней култури за хтору ше конкурує у защиценим просторе. Тот конкурс отворени покля ше нє потроши пенєжи, а заключно зоз 3. марцом 2021. року. НАВОДНЬОВАНЄ И ПРОЦИВКАМЕНЦОВА ЗАЩИТА Конкурс за додзельованє средствох за софинансованє набавки опреми и системох за наводньованє и опреми за злєпшанє водового, воздушного и цеплотного режиму рошлїнох ма за циль звекшац обрабяци поверхносци под систему за наводньованє, лєпшу защиту рошлїнох од коровча и векши урожай. Вкупно предвидзене 370 милиони динари, а нєврацаюци средства виноша до 60 одсто од прила-

НА ШТИРОХ КОНКУРСОХ МОЖ ДОСТАЦ ВЕЦЕЙ На конкурсох за преробок овоцох, продукцию у защиценим просторе, за наводньованє и процивкаменцову защиту ище за 10 одсто векшу субвенцию доставаю подношителє прияви чийо ґаздовства реґистровани на подручу з очежанима условиями роботи, або кед снователє жени, або младши од 40 роки.

12. ФЕБРУАР 2021.

ОНЛАЙН КОНФЕРЕНЦИЯ Конкурси на дводньовей онлайн конференциї на тему „Млади и будучносц аґрару” на Ютюбу 28. и 29. януара представел покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство Чедомир Божич. На питаня младих польопривреднїкох з Войводини, попри покраїнского секретара Божича, одвитовали и помоцнїки покраїнского секретара Лїляна Петрович за рурални розвой, Младен Петреш за рошлїнску продукцию и Милорад Малич за польопривреду. Медзи польопривреднїками хтори ше уключели до онлайн конференциї, бул и Ивица Няради, млади польопривреднїк зоз Руского Керестура, а у програми участвовали и млади жени, ношительки польопривредних ґаздовствох. Конференцию орґанизовали Сербске здруженє младих польопривреднїкох (СЗМП), хторе представял ґенерални секретар Александар Милованович, а водзел ю новинар Ґоран Ерор.

плївих трошкох инвестициї. Максимално по єдней прияви мож достац 7 милиони динари, а минимално 21 000 динари, з тим же ше будзе розпатрац лєм прияви чия вредносц прилаплївих трошкох єднака або векша од 35 000 динари. Тот конкурс отворени по 18. марец 2021. року. По Конкурсу за додзельованє средствох за софинансованє инвестицийох за набавку опреми за защиту од хвильових нєпогодох и за подзвигованє продукцийних засадох овоци, виновей лози и хмелю у 2021. року додзелї ше 85 милиони динари. Нєврацаюци средства утвердзує ше на 60 одсто прилаплївих трошкох инвестициї. Максимална сума по єдней прияви нє може буц векша од 7 300 000 динари, а минимална сума 155 000 динари. Розпатрац ше буду прияви чия вредносц инвестициї єднака або векша як 259 000 динари. Специфичне условиє же ше право на субвенцию витворює подношитель прияви хтори у РПҐ ма уписани по 1,99 гектар ягодастей овоци и/або по 4,99 гектари другей овоци. Конкурс отворени заключно зоз 13. марцом 2021. року. ОПРЕМАНЄ СТАТКАРСКИХ ФАРМОХ Конкурс за додзельованє нєврацаюцих средствох за опреманє статкарских фармох у АП Войводини ма за циль звекшац ефикасносц, конкурентносц и отримовносц продукциї на фармох у АП Войводини у 2021. року. За його реализацию будзе видвоєне 90 милиони динари. Нєврацаюци средства утвердзує ше до 70 одсто прилаплївих трошкох инвестициї. Максимална сума по єдней прияви 2 милиони динари, а минимална 60 000 динари, з тим же ше будзе розпатрац прияви чия вредносц єднака або векша од 100 000 динари. Тот конкурс отворени по утрошок средствох, заключно зоз 5. марцом 2021. року. Прияви на конкурси зоз потребну документацию доручує ше по пошти, або на писарнїци покраїнских орґанох управи – кажди роботни дзень од 9 по 14 годзин у завартей коверти, на адресу: Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство, Нови Сад, Булевар Михайла Пупина ч. 16, з назнаку на хтори конкурс ше апликує. На хрибет коверти обовязно положиц мено/назву, адресу и число телефона подношителя вимоги и мено особи за контакт.■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ДРЕВКА ШЕ САДЗЕЛО ЛЄМ У ЧУРОҐУ

Фото –www.zabelj.rs

У рамикох проєкта „Посадз древо” тей жими почало садзенє младих древкох и ожєлєньованє пейцох општинох у Войводини. Медзи нїма, окрем општинох Кикинда, Житиште, Суботица, Сечань и Зренянин, и општина Жабель

З

тей нагоди бувши предсидатель општини Жабель, Чурожань и терашнї покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство Чедомир Божич и директор Явного подприємства „Войводинашуме” Роланд Кокаи участвовали у садзеню древкох у Чуроґу. З нїма древка садзел и терашнї предсидатель општини Жабель Урош Раданович, як и други представнїки локалней власци зоз шицких општинских местох, та и з Дюрдьова. ПОЛЄШОВАНЄ СТРАТЕҐИЙНИ ЦИЛЬ – Општина Жабель у своєй стратеґиї розвою по 2030. рок опредзелєла значну часц средствох за еколоґию и наш циль же би по 2030. рок постала еколоґийна општина. Тота акция єдна од сеґментох того еколоґийного розвою, а ми и надалєй предлужиме потримовац таки и подобни акциї – гварел предсидатель Раданович. У акциї участвує и Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, понеже Вйводи-

12 РУСКЕ СЛОВО

на єдна з найхудобнєйших полєшених реґийох у Европи. Єден з пробелемох тот же Войводина нє ма достаточно жеми котра наменєни за садзенє древох, односно за лєси, понеже у тей нашей реґиї доминує богатша жем котра добра за продукцию у польопривреди. Ґу тому, велї лєси у Войводини порезани, а на тим подручу на їх место нє посадзени нови древка, алє ше тоту жем преорало и почало обрабяц. У ДЮРДЬОВЕ ШЕ САДЗИ НАЙМЕНЄЙ Медзи ме стами општини Жабель, попри Жаблю, найменєй ше полєшує Дюрдьове, гоч у Рочним плану Ме сней заєднїци Дюрдьов и того року, як и каждого, уж вецей децениї за шором иснує исти план же би ше коло валалу по садзело древка котри би були защитни пас, алє и же би ше полєшовало там дзе то потребне и мож. План вше исти, а реализациї нєт. – Бул сом анґажовани же би зме у єдней акциї у прешлим року зберали

гласи же би наша општина достала млади древка за садзенє, алє сом нє обвисцени же орґанизоване садзенє младих древкох у Чуроґу – гварел предсидатель Совиту МЗ Дюрдьов Душко Михелц. У Ґосподїнцох лєпши стан кед слово о полєшованю, а таки є дзекуюцим валалскому Еколоґийному здруженю „Баґрен били”, алє и предсидательови Совиту Месней заєднїци Ґосподїнци, Борисови Страживукови, котри ше заклада же би ше у їх месце кажди даскельо роки посадзело млади древка. Остатнї даскельо роки, у акциї у котрей участвовали волонтере з валалу, посадзело ше млади древка коло Єґричкей на дзецинским бавилїщу, а пред тим вонконцом драги Ґосподїнци–Жабель. У Чуроґу ше на велько садзи остатнї даскельо роки. Найвецей при валалскому витерняку и на велькей пажици на драги ґу Бачкому Ґрадишту. У Дюрдьове ше нє садзи, а остатнїраз древка посадзени пред коло петнацдвацец роками, и то на драги Дюрдьов–Жабель. ■ С. Саламун 12. ФЕБРУАР 2021.

ekonomija@ruskeslovo.com

ВЛАДА ТОРМА, ПОЛЬОПРИВРЕДНЇК ЗОЗ ШИДУ

ДАКЕДИ ШЕ З ПОЛЯ ЛЄПШЕ ЖИЛО У Tормовей фамелиї у Шидзе з польопривреди ше жило роками, бо, як и наш собешеднїк Влада Торма (49) гвари, у польопривреди є од кеди зна за себе

Д

о швета польопривреди вошол коло ЗАРОБОК БУЛ ВЕКШИ оца, гоч у тедишнїм чаше, як ше то дараз гуторело, була сиґурнєйша робоЯк нам на початку розгварки гварел, Влата у даякей фабрики, кед на каждого да у польопривредней продукциї ище кед мешаца придзе порядна плаца. Влада оцец бул „глава хижи” и направел нам єдно 13 роки робел у єдней друкарнї, а попоровнанє. при того обрабял и жем. Кед друкарня – Цо повесц кед мой оцец обрабял менєй „скапала” остало му жиц лєм зоз жеми. жеми як я тераз, а лєпше ше жило дакеди як – Обрабям 13 гольти своєй жеми и нєшка. Держава обецує же помогнє парастом, ище коло 40 гольти берем под аренду у алє у пракси то нє так, окреме кед слово о шидским и беркасовским хотаре. Найменших продуковательох – гвари Торма. вецей шеєм жито, кукурицу, слунечнїк и олєйову цвиклочку. Прешлого року нари кед ше предава месарови, а коло 150 кед сом мал жита 35 до 40 метери по гольту, дахто приватно придзе купиц. Же би на концу алє одкупна цена була нєвигодна. Цена було даякого заробку, цена би мушела буц од Влада Торма од 16 або 17 динари, яка була прешлого 180 до 200 динари за килограм – гвари Торма. лєта, нєдостаточна, мушела би буц гоЯк цо нє карми буяци, так уж роками на полєм од 22 по 24 динари же би ше дацо и заробело. Полов- льох нє шеє анї цукрову цвиклу, алє остатнї роки шеє ку продукциї сам финансуєм, а половку ше задлужуєм у олєйову цвиклочку до хторей єст досц укладаня, алє ше ПП „Албатрос” – приповеда Влада Торма. ю виплаци продуковац. Вельке обтерхованє у продукциї У розгварки предлужує же ма шицку потребну механї- то високи цени горива, нашеня и хемийних средствох, а зацию, три трактори, комбайн и шицко друге, алє щиро и субвенциї держави по гольту би, по його думаню, муприпознава же то механїзация хтора уж дослужена бо ма шели буц векши. коло 40 роки, цо проблем и при велїх парастох у Сербиї. – Кед ше шицко поздава, треба вельо робиц, а за тоту Гвари же ше дакеди за седем предати буяци могло купиц роботу ше нє достанє даяки заробок. Гоч, наприклад, трактор, а тераз то нєможлїве. Уж роками нє карми буя- комбайн ма уж 40 роки ище з нїм услужно тлачим жито, ци алє, заш лєм є у статкарстве, карми швинї. слунечнїк и кукурицу другим парастом, та и ту заробим – Дакедишнї кармики сом ище доправел и през рок ви- даяки динар. Досц сом слухал о такволаней ИПАРД прокармим коло 80 швинї. Прашата мам од своїх прашачкох грами, медзитим, ту треба виполнїц велї условия та сом и пре карменє садзим коло 20 гольти кукурици. И од- ше до того нє упущовал – гвари на концу розгварки Влакупни цени швиньох досц нїзки, бо були 120 до 130 ди- да Торма.■ Вл. Дїтко 12. ФЕБРУАР 2021.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ ДУХОВНИ СТРЕТНУЦА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НА ШИЦКИ СПОСОБИ УПОЗНАЦ БИБЛИЮ За правдиви християнски живот потребна нєпреривна духовна будносц и дзбалосц за преглїбйованьом духовносци, и за тото нє досц лєм традицийне похопйованє своєй вири, та и одход на богослуженя

П

ре пе стованє духовней будно сци, у парохиї св. оца Миколая у Руским Кере стуре нєпреривно єст намаганя вирним оможлївиц рижни стретнуца, преподаваня, и други активно сци, а тих жимских дньох почала друга серия стретнуцох „Позитивна минутаˮ и Молитвове преглїбенє Библиї по методи „Лекцио дивинаˮ хтори водза монахинї служебнїци, ш. Михаїла Воротняк и ш. Авґустина Илюк. – Почали зме другу серию „Позитивней минути”. Перша тема, а вироятнє будзе и цали час, то Бибия як слово Боже за шицки часи, же бизме ю цо баржей упознали и полюбели. З тей нагоди були виложени рижни виданя Святого Писма, од илустрованей Библиї до Єрусалимскей Библиї, було и Св. Писмо за шлєпи особи, вец виданя дзецинскей Библиї и найважнєйше же вишла Библия и на руским язику – визначела ш. Михаїла. БОЖЕ СЛОВО МА ВЕЛЬКУ МОЦ По словох ш. Михаїли, циль тих сретнуцох приблїжиц ше ґу слову Божому, бо то нє людске, алє Боже слово до нас людзох хторе ма вельку моц. На тим першим стретнуцу присутни могли упознац часци Библиї, цо у нєй єст, як вона подзелєна, и прешло ше єдну часц, кельо єст кнїжки у Старим, кельо у Новим завиту, як ше волаю и подобне. – Закончели зме зоз читаньом у першей Кнїжки постаня о Авраамови и його жертви сина, же як Бог з нами и у таких спокусох. Учашнїки достали задаток, за тоти два тижнї най пречитаю дома Першу кнїжку, кед же маю дома св. Писмо по руски, най помалки посцигнєме и пречитац векшу часц Св. Писма – гвари ш. Михаїла. ПРОВАДЗЕНЄ АКТУАЛНОСЦОХ Шлїдуюце стретнуце, отримане того тижня, було пошвецене теми „Хорота и церпенє у Библиїˮ. Така тема

14 РУСКЕ СЛОВО

була пре актуални Шветови дзень хорих хтори ше у Католїцкей церкви означує 11. фебруара, на нєзаповедане швето Лурдескей Мариї. Стретнуца у другим сериялу „Позитивней минути” ше отримую кажди други тидзень у просторийох Каритасу, затераз на 18 годзин. Поволани на нїх заинтересовани шицких ґенерацийох, а понеже су информативно-формативни зоз собу треба вжац и прибор за призначованє. МОЛИТВЕНЕ ПРЕГЛЇБЙОВАНЄ Кажди пияток, на 18 годзин, у Центру „Блажена Йосафата”, шестрох служебнїцох, хтори ше находзи нєдалєко од їх манастира, отримую ше стретнуца за тих цо жадаю научиц молитвово преглїбйовац Св. Писмо. Стретнуца водзи ш. Авґустина хтора тиж наглашує важносц же вишло Св. Писмо и на руским язику, цо єй бул и мотив порушац вирних цо вецей го читац на глїбши, молитвови способ. То робя по познатей методи „Лекцио дивинаˮ, и опредзелєли ше же би преглїбйовали Євангелию, хтора будзе читана на Служби Божей у церкви наступней нєдзелї. – Так себе помагаме же бизме уж були духовно пририхтани прияц цо глїбше нєдзельову Євангелию, а циль то молитва зоз Словом Божим прейґ хторого баржей упознаме самого Бога и вец и жиц по тим Слову Божим кажди дзень. Єст таки вислов же то нє ми ше модлїме зоз Словом Божим, алє кед го читаме, вец ше сам Бог у нас модлї. Поволуєм шицких, бо упознавац и преглїбйовац Слово Боже дава радосц, и кед го жиєме, теди зме тото шветло и соль жеми – толкує ш. Авґустина и гвари же на стретнуца можу присц шицки и кед би було вецей особи, направели би вецей ґрупи.■ М. Афич 12. ФЕБРУАР 2021.

duhovni@ruskeslovo.com

ЗОЗ ПАРОХИЇ СВ. ЙОСАФАТА У КУЛИ

початку по конєц фебруара тирва акция з меном „Помоц ближньомуˮ зоз хтору ше жада порушац вирних тей парохиї же би думали на тих хтори у потреби и конкретно им були на помоци. Як дознаваме од ш. Михаїли Воротняк, єдней з иницияторкох тей акциї, у догварки зоз кулскима паноцами парохом и капеланом о. Дамяном Кичом ЧСВВ и о. Платоном Салаком ЧСВВ, дошли до идеї же би требало порушац єдну акцию, най и парохиянє участвую. Идею на окремним сходзе прилапели и присутни парохиянє, понеже жиєме у чаше кед за медзисобну материялну потримовку єст надосц потреби, поготов тераз на початку рока у жимских мешацох. Попри тим, така акция и вираз дїлох милосердия, хтори треци фундамент нашей християнскей вири,

кед ше приблїжуєме ґу Велькому посту. З тей нагоди виробена и плаката, помагаю и средства информованя, же би тота информация дошла до цо вецей вирних и спонукла их даровац дацо од себе. Може то буц дацо цо маю дома, лєбо од поживових артиклох, лєбо средствох за гиґиєну и других основних потребох у обисцу. Акция збераня помоци будзе тирвац до конца мешаца, помоц мож принєсц на парохию, лєбо ше явиц до манастира шестрох служебнїцох, а тиж дац и информацию кому є потребна, же би ше потим шицко и поношело до таких фамелийох. Попри тим, у кулскей парохиї ше вочи шветом у тим периодзе отрима и одредзене духовне преподаванє за вирних за їх духовне преглїбенє, а о тим ище буду на час дати информациї. М. А.

Фото: ш. М. Воротняк

АКЦИЯ ПОМОЦ БЛИЖНЬОМУ” ” Йосафата од попри молитви и посту, поготов тераз У кулскей парохиї св.

Церква у Кули

КОЦУР

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗАКОНЧЕНА ЛУРДЕСКА ДЗЕВЯТНЇЦА

ПОЧИНА ВЕЛЬКИ ПОСТ

У грекокатолїцкей Церкви Успения Пресвятей Богородици у Коцуре стреду, 10. фебруара, закончена побожносц модлєня Лурдескей дзевятнїци котру вирни модля каждого року. Предходних рокох коцурски парохиянє през дзевец днї модлєли пацерки и Молебен у церковней сали. Того року, пре епидемиолоґийну ситуацию, же би могли буц випочитовани шицки мири защити, вирни ше през тоти днї Лурдескей Мариї модлєли у церкви од 18 годзин, после вечаршей Служби Божей. Лурдеску дзевятнїцу ше модлї пред нєзаповеданим шветом Лурдескей Мариї котре пада 11. фебруара. Шицки парохиянє ше теди здогадую на дзень кед ше у Лурду Бернадети указала Мария. По законченю Лурдескей дзевятнїци, вечарши Служби Божо у грекокатолїцкей церкви у Коцуре ознова буду на 18 годзин. О. Р.

12. ФЕБРУАР 2021.

У парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, хтора ше ровна по григориянским календаре, на пондзелок, 15. фебруара, почина Вельки, або Вельконоцни пост. То штерацецдньови период пред шветом Воскресеня Христового – Пасхи, хтора того року будзе означена од 4. априла. Як з тей нагоди, надпомина парох керестурски о. Михайло Малацко, пост то нє лєм якешик вонкашнє одреканє од одредзеного єдзеня чи пица, од рижних приємносцох, то анї нє даяка диєта або подобне, шицко тото нє ма смисла без духовней часци. То значи же шицки одреканя хтори себе вибереме у Вельким посце потребни же би нам помогли духовно ше змоцнїц. Змоцнїц ше значи цо баржей ше приблїжиц ґу Господу Богу, стретац го особнє у своєй души цо частейше, у молитви, медитациї, читаню и розпатраню Св. Писма, або других хасновитих духовних кнїжкох. Зоз шицкого того важне же би вишли духовни плоди посту, бо и пост нє циль сам по себе. Найважнєйши плод посту то наша обновена любов ґу Богу, нашому Оцови нєбесному, а з того виходзи як пошлїдок и же маме вецей любови ґу нашим ближнїм, ґу каждому чловекови хторого стретаме. По традициї у Вельким посце наша Церква наклада перши дзень Посту и строги пост у єдзеню, стредами и пиятками ше посци по било – без меса, а други днї по опредзелєню вирних. У Вельким посце стредами и пиятками служи ше Служби Божо преждеосвящених дарох хтори специфични за тот период. У Катедралней церкви у Руским Керестуре Служби буду затераз на 17 годзин. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КПД „КАРПАТИ” ВЕРБАС

ОТРИМАНИ И ПЕРШИ УРЯДОВО ПРОБИ

У Културно-просвитним дружтве „Карпати” у Вербаше у остатнїм периодзе, пре епидемиолоґийну ситуацию яка и далєй тирва у нашей жеми, ситуация була иста як и у векшини наших Дружтвох – активносци були застановени и плани кус вименєни

О

статнїх дньох у януаре руководство и члени того вербаского Дружтва ришели же пришол час помали ше врацац ґу активносцом и реализованю планох зоз хторима станули прешлого року пре пандемию. Концом прешлого мешаца, 26. януара, у просторийох КПД „Карпати” у Вербаше, отримана перша у тим року, а 20. по шоре, схадзка Вивершного одбору. По словох подпредсидателя Дружтва др Деяна Загорянского, на схадзки ше розправяло о ситуациї у Дружтве, реализованих програмох и проєктох у прешлим року, а було и бешеди о планох за нови календарски 2021. рок котри буду ускладзени зоз актуалну ситуацию у жеми. Розпатрана и материялна си-

ВИСТАВА СКУЛПТУРОХ Того дня у просторийох Дружтва була поставена и отворена вистава вербаского скулптора, вецей раз наградзованого у нашей жеми и иножемстве, Милорада Микия Правульца, котри ше з тей нагоди представел зоз своїма интере сантнима скулптурами. Шицки виложени скулптури були направени зоз старого одрутного желєза.

туация Дружтва котра, як гварел др Загорянски, нє на завидним уровню. З тей нагоди принєшени и одлуки о нєобходних оправяньох и санацийох на обєкту того вербаского Дружтва, як и одлуки о инвентару и опреми, котри нєобходне же би ше запровадзели цо скорей же би Дружтво мало адекватни условия за роботу аматерох. Подпредсидатель Дружтва др Деян Загорянски, котри и задлужени за проєкти и финансованє Дружтва, на схадзки констатовал и анализовал реализовани проєкти под час пандемийского 2020. року. По його словох, у 2020. року вио стала финансийна потримовка од локалней самоуправи општини Вербас, понеже нє бул розписани конкурс за културу, а .факт же Дружтво у октобру 2020. наполнєло 30 роки иснованя и активней роботи на тих просторох. Пре

16 РУСКЕ СЛОВО

епидемиолоґийну ситуацию у Вербаше нє могло ше означиц тоту рочнїцу. По словох подпредсидателя Дружтва, на схадзки принєшена и одлука же би ше почало з роботу секцийох у окремним режиму роботи, та так оркестер, солисти и Жридлова руска шпивацка ґрупа и урядово почали зоз пробами. – Єдна з одлукох котри принєшени на схадзки и тота же бизме у фебруару мешацу направели промоцию кнїжки о 30 рокох иснованя и роботи Дружтва. Кнїжка направена и видрукована концом прешлого року – гварел Загорянски. По законченю схадзки Вивершного одбору, виведзена и културно-уметнїцка програма пошвецена Националному швету Руснацох. Програма отримана у велькей сали вербаского Дружтва на 18 годзин, зоз точно предвидзеним числом публики и учашнїкох, же би були випочитовани и правилно запровадзени шицки предписани епидемиолоґийни мири. На початку програми, подпредсидатель Дружтва и координатор Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Вербаше др Деян Загорянски винєсол историйни податки и факти вязани за насельованє Руснацох на тих просторох, як и символику и значносц означованя Националного швета Руснацох у Републики Сербиї. После бешеди, як додал др Загорянски, оркестер Дружтва, Жридлова руска шпивацка ґрупа и солисти виведли националну гимну, святочну писню и вецей руски композициї и шпиванки по конєц вечара. По законченей програми, за шицких присутних аматерох и нащивительох бул орґанизовани коктел, дзе з музику, у приємней атмосфери шицки нащивителє могли подзелїц свойо слова, алє и упечатки и емоциї. Зоз тоту манифестацию, як визначел на концу подпредсидатель Дружтва др Деян Загорянски, КПД „Карпати” з Вербасу и урядово почали зоз роботу у тим року.■ О. Русковски 12. ФЕБРУАР 2021.

kultura@ruskeslovo.com

ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОЧАЛА ПРОМОЦИЯ ШТРЕДНЬОШКОЛСКИХ НАПРЯМОХ

Прешлого пиятку, 5. фебруара, ґимназиялки з руских оддзелєньох Штреднєй школи „Петро Кузмякˮ з Руского Керестура, отримали промоцию Школи матурантом осмей класи Основней школи. Так почала тогорочна промоция трох напрямох керестурскей Штреднєй школи, насампредз ґимназиї на руским язику, а ту ище и ґимназия на сербским, як и напрям готелиєрско-туристични технїчар, дзе настава тиж на сербским язику. О тим прецо би ше требали уписац до ґимназиї на руским язику, своїм младшим товаришом бешедовали матурантки Сара Планчак и Марина Надь, Валентина Новта зоз трецей, и Корнелия Будински зоз першей класи ґимназиї. У тей презентациї у pauer-pointu, богатей зоз фотоґрафиями, акцент бул найбаржей на тим цо Школа понука прейґ рижних звонканаставних активносцох, попри шицкого другого, як цо то условия, напрями и подобне, а презентацию зоз школярами пририхтала професорка Тереза Катона. По єй словох, на концу презентациї малим матурантом понукнута и анкета зоз питанями чи би ше любели ту уписац, яке маю думанє и видзенє о тей школи и подобне. Анкета указала же єст єдно число школярох хтори сиґурно заинтересовани ту остац и на штредньошколским школованю, алє векша часц було таких хтори одвитовали лєм, можебуц. Попри тим, Школа планує промоцию своїх напрямох и у местох оджацкей општини, одкаль велї роки приходзело вельке число школярох, поготов до туристичного на-

пряму. Тоту презентацию пририхтує педаґоґиня Любица Няради тиж вєдно з дзепоєднима школярами. Як плановане, з тим цильом нащивя основни школи у вецей местох оджацкей општини, починаюци од 22. фебруара, кед нащивя Каравуково, а вец у цалим тим тижню ище и Лалить и Ратково, Диронь, Бачки Брестовец и Сербски Милетич, Бачки Ґрачац и Оджак. Попри тих промоцийох у керестурскей Школи маю и други плани, медзи иншим и нащивиц нашо школи у Коцуре и Дюрдьове, и ище вельо того, цо завиши и од розвиваня епидемиолоґийней ситуациї у нашей жеми. М.А.

ОСНОВНА ШКОЛА „ЖАРКО ЗРЕНЯНИН” У ҐОСПОДЇНЦОХ

НОВИ ЛАПТОПИ И МУДРИ ТАБЛИ Основна школа „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох, у тим школским року на дарунок достала нови лаптопи и мудри табли. Иншак, тота ОШ у прешлим року реновирана у векшей часци з вонка и з нука од патоса, прейґ мурох и облакох по закрице и достала цалком иншаки випатрунок, котри вельо лєпши и ушоренши. После реновираня Школи збогацени нови и швижо обилєни учальнї, як и учальня за информатичне образованє котра у тим школским року збогацена зоз петнац новима лаптопами и два мудрима таблами. Даровала им

12. ФЕБРУАР 2021.

их фирма „Аґропродукт” котрей шедзиско у Ґосподїнцох, а котра одкупює желєняву. Тоти дарунки директорови Основней школи „Жарко Зренянин”, Даркови Вранешевичови, уручел власнїк фирми „Аґропродукт” Синиша Мутич котри жадал помогнуц, а дума же така опрема найлєпши дарунок школяром, понеже ше у настави вше частейше хасує сучасну технолоґию. – Лаптопи и мудри табли преважно ше будзе хасновац у учальнї дзе ше учи информатику. У школи уж иснує учальня котра добре опремена, алє тот дарунок допринєше же би настава информатики була ище квалитетнєйша – гварел директор Вранешевич. На уручованю дарункох окрем спомнутих бул и предсидатель Општини Жабель Урош Радановуч котри подзековал Мутичови на дарункох и дружтвеней одвичательносци, алє и гварел же ше до тей Школи предлужи укладац у шлїдуюцих мешацох. У тим школским року ґосподїнска Основна школа почала доставац цалком нови випатрунок, а тото ше почало случовац пред штирома роками кед подписани котракт зоз покраїнским Фондом за капитални укладаня за вибудов новей спортскей гали и спортских теренох и дражки за атлетику и беганє у школским дворе, а котра цалком закончена пред двома роками. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЗГВАРКА ЗОЗ ПРОФ. ДР МИХАЙЛОМ ФЕЙСОМ

У 21. ВИКУ НЄОБХОДНИ НАМ СЛОВНЇК КОМПЮТЕРСКЕЙ ТЕРМИНОЛОҐИЇ

Конєц 20. и початок 21. вику принєсол пошвидшани розвой компютерскей технолоґиї, а то приведло до звекшаня характеристичней терминолоґиї. Компютерска технолоґия ше нє нашла у дїлох рускей лексикоґрафиї

Пише: Оля РУСКОВСКИ

К

омпютерска терминолоґия ше нє нашла у капиталних дїлох рускей лексикоґрафиї, односно у Сербско-руским словнїку (Рамач, Ю, Фейса, М, Медєши Г, 1995; 1997) и Руско-сербским словнїку (Рамач, Ю, Медєши Г, Тимко-Дїтко, О, Фейса, М, 2010), а по тоту хвильку нє обявена анї єдна публикация на руским язику котра би за тему мала компютерску терминолоґию. Словнїк компютерскей терминолоґиї чий автор проф. др Михайло Фейса представя першу публикацию тей файти. По словох проф. др Михайла Фейси, його робота на Словнїку компютерскей терминолоґиї почала зоз финализованьом Правописного словнїка руского язика 2017. року. До Правописного руского словнїка унєшене значне число анґлицизмох, як и термини котри вязани за компютери, одно сно за ай-ти сектор. – За потреби Правописного руского словнїка запровадзена и основна правописна напрямка хтора ше одноши на компютерски термини: кед существую вариянти-реплики странских словох, а присутна свидомосц о ориґиналу, норма реплики би ше требала унапрямовац ґу ориґиналней форми. Накадзи сом текст Правописа руского язика 2018. року дал на рецензованє, розпочал сом роботу на Словнїку компютерскей терминолоґиї на хторим сом ефективно робел вецей як два роки. На остатню верзию рукописа уплївовали суґестиї шесцерих рецензентох – проф. др Йордани Маркович, проф. др Ани Плишковей, проф. др Весни Половини, проф. др Дюри Ороса, проф. др Михая Н. Радана и проф. др Юлияна Рамача. Нє прилапел сом лєм предклад же би ше анґлийски термини провадзели зоз записованьом вигваряня понеже Словнїк компютерскей терминолоґиї нє наменєни за ученє анґлийского. Обезпечени, медзитим, линки ґу оксфордскому и кембриджскому онлайн словнїку прейґ хторих мож дойсц и до вигваряня, и у писаней и у звучней форми – визначел др Фейса. ПОПРИ ИНТЕРНАЦИОНАЛНИХ И ДОМАШНЇ ВАРИЯНТИ Словнїк компютерскей терминолоґиї, як толкує сам автор, руша од терминох на анґлийским язику, порядно обезпечує прекладни еквиваленти на руски язик и, там дзе ше за то чувствовала потреба, толкованя терминох. Часто понукнути два або три прекладни вариянти з оглядом же ше, гвари др Фейса, намагал попри интернацио-

18 РУСКЕ СЛОВО

налних вариянтох обезпечиц и домашнї вариянти. По його словох, Словнїк компютерскей терминолоґиї наменєни широкому кругу хасновательох ‒ як тим хтори ше професийно занїмаю зоз компютерами, так и прекладательом, студентом и школяром, насампредз тим хтори ше нє першираз стретаю зоз компютерами. – Понеже сом свидоми ситуациї на терену, прилапел сом анґлицизми як основу компютерскей терминолоґиї и намагал сом ше же бим нє прекладал по кажду цену анґлийски термини. Окреме значну увагу сом пошвецел описним толкованьом дотичних терминох, та Словнїк компютерскей терминолоґиї, попри терминох значних за сучасни цеки и розвой компютерскей терминолоґиї, понука и розумлїви и прецизни толкованя поняцох. Облапени термини покриваю функциї тастерох компютера, компютерску ґрафику, интернет, електронску пошту, 12. ФЕБРУАР 2021.

kultura@ruskeslovo.com

пошореня за знїманє тона, комуникацийни гардвер, мултимедиї и др. Словнїк компютерскей терминолоґиї промововани концом прешлого мешаца, 24. януара, на Творчим означова ню Национал ного швета Руснацох у Коцуре. Проф. др Фейса гвари же його упечатки, як и реакциї шицких котри мали нагоду поопатрац тот Словнїк компютерскей терминолоґиї, одлични – праве таки як и обчековал. – Можем повесц же ше двороч на робота виплацела. Окреме ше ми пачи оцена же Словнїк компютерскей терминолоґиї представя найзначнєйшу кнїжку публиковану 2020. року. Значне и же є витворени у рамикох двох проєктох − Язики и култури у часу и про стору, хтори финансує Министерство про свити, науки др Михайло Фейса и технолоґийного розвою Републики Сербиї, и Русинистични виглєдованя як одвит на вимоги диґиталней ери, хтори финансує Покраїнски секретарият за високе образованє и наукововиглєдовацку дїялносц, а винїмно значне же трошки друкованя у тиражу од 500 прикладнїкох у подполно сци покрило Министерство про свити, науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї. БЕСПЛАТНИ ПРИКЛАДНЇКИ ЗА НАЩИВИТЕЛЬОХ ПРОМОЦИЇ Понеже тираж дзеля автор и Филозофски факултет, гвари др Фейса, вон ришел за нащивительох промоцийох обезпечиц безплатни прикладнїк. Так, на Творчим означованю Националного дня Руснацох у Коцуре, шицки котри присуствовали промоциї, до стали по єден прикладнїк Словнїка компютерскей терминолоґиї. – Творче означованє Националного дня Руснацох у Коцуре мало за циль указац рускей явно сци, медзи иншим, и же пандемия нє може буц алиби за нєтворенє и нєдїялносц на културним плану Руснацох. Уж мам поволанку за промовованє Словнїка компютерскей терминолоґиї на конференциї Педаґоґийного заводу Войводини у Новим Садзе, на манифе стациї у Новим Орахове и на рочних схадзкох ме сних / городского одбору Рускей матки, а порихтани сом пойсц и вшадзи дзе ме поволаю. Ґратис, розуми ше – наглашел проф. др Михайло Фейса. На самим концу, як визначел автор, наздава ше же хаснователє, з помоцу Словнїка компютерскей терминолоґиї, буду мац можлївосц швидко и ефикасно розришиц велї язични загадки компютерскей терминолоґиї и же им у конєчней инстанци олєгча приступ до информатичней обласци у цалє.■ 12. ФЕБРУАР 2021.

НОВИ КНЇЖКИ

КЛЮЧНИ КАМЕНЬЧОК У МОЗАЇКУ (Мирон Жирош, Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце 1745–2002. ІІІ/1 том, НВУ „Руске слово”, Нови Сад, 2020, 208 б.) Ище дзеведзешатих рокох прешлого вику, як часц означованя 250-рочнїци присельованя Руснацох на простор Войводини, теди у сотруднїцтве зоз грекокатолїцку парохию у Новим Садзе розпочате обявйованє вецейтомного проєкта Мирона Жироша у хторим направена єдна свойофайтова рекапитулация здобуткох и утратох нашого народу на тих просторох през тот 250-рочни период. После политичних пременкох у нашей держави видаванє Жирошових томох превжала НВУ „Руске слово” и по конєц його живота обявени шейсц кнїжки. Случело ше, покус и по дзеки самого автора, же треци том мушел причекац на обявйованє. Привредни живот єдней заєднїци представя єй фундамент, и кажду файту надбудови у виду културного лєбо просвитного живота чежко мож отримац без привреди. Знаюци Жирошову животну драгу у хторей значну часц пошвецел праве економскей тематики, перше як руководитель, а потим и як новинар, нє чудує же праве тельо часу пошвецел трецому тому свойого капиталного дїла. Перша часц того тому хтора з тей нагоди публикована, дава нам препатрунок обставинох у хторих ше розвивал економски аспект рускей заєднїци од присельованя, та по период пред Першу шветову войну. То период у хторим у штреднєй Европи престали исновац феудални одношеня у дружтве, а насампредз у привреди. У дзеветнастим вику ше и медзи Руснацами зявює мали маєтнїк як дружтвена катеґория, розвива ше ремеселнїцтво, а приходзи ше и до дотику зоз вельким капитализмом, насампредз през одход Руснацох до Сиверней Америки дзе робели у вельких индустрийних системох. Вельку вредносц за читача маю и статистични податки зоз хторима ше Мирон Жирош занїмал векшу часц свойого творчого живота. За сам конєц сцем повесц же у богатим мозаїку нашого пребуваня на тей ровнїни привредни живот представя тот ключни каменьчок хтори му дава полни смисел. С. Сабадош

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК ИЛУСТРАТОРКА АНЯ ГУДАК

СТУДИЇ МОЖУ БУЦ И ЗАБАВА И РОБОТА У вецей виданьох „Руского слова” обявени илустрациї и анимациї Анї Гудак, младей илустраторки зоз Нового Саду. У тей хвильки Аня студент на мастер студийох ґрафичного инжинєрства и дизайну на Факултету технїчних наукох у Новим Садзе

Ґ

рафичну дизайнерку Аню Гудак окрем дизайна интересує и илустрованє, дводимензийна анимация и диґитална уметносц. Вона гвари же илустрациї почала правиц зоз забави, ище кед була у основней школи. – Вше ме интересовало же як би могло зоз мишу и тастатуру створиц визуалну културу. Док сом була дзецко то ми було барз абстрактне, та ми було вельо лєгчейше нарисовац на паперу. Любела сом рисовац и старши ми гуторели же мам таланту, гоч я то нє барз озбильно похопйовала. Думала сом же то так гуторя шицким дзецом – бешедує през шмих Аня. Кед пришла хвилька уписац ше до стреднєй школи, Гудакова ше сцела уписац до уметнїцкей школи, на напрям ґрафични дизайн. – Теди важело же ше зоз уметнїцку школу нє здобува квалитетне знанє, гоч то спада под субєктивне патренє, так же сом ше одлучела за ґимназию. Штири роки познєйше, у медзичаше сом призабула на мойо интересованя, требало ше уписац на факултет и наисце сом нє знала цо бим любела студирац – гутори Аня и додава: – Пошла сом на професийну ориєнтацию, а резултати ми указали правду. Здогадли ме на шицки мойо питаня и думки хтори сом мала ище як мале дзецко и од шицких факултетох хтори ми там були начишлєни єден єдини ми джобал до оч. Знала сом же ФТН, факултет за мнє – закончує Аня.

20 РУСКЕ СЛОВО

Кед почала ходзиц на факултет отворели ше єй нови можлївосци у тим напряме и помали направела селекцию того зоз чим ше сце занїмац. Млада илустраторка дума же ище анї кус нє закончела зоз одкриваньом нових можлївосцох, алє може дакус оддихнуц, бо є єден крочай блїжей ґу тому же похопела цо будзе робиц у будучносци. Аня Гудакова гутори же єй робота коло факултету и, вообще, коло дизайну и илустрациї нє одбера вельо часу, вона анї нє зна за час кед ма идею на хторей роби. – Чежко ми подцагнуц смужку медзи одпочивком и роботу, бо наисце любим диґитално рисовац. Кед шеднєм за компютер, час ми почина лєциц. У єдней хвильки лєм видзем зоз того виртуалного трансу и скапирам же то уж три рано. Так же нє знам точно одвитовац кельо ми часу тота робота одбера. Думам же сом тераз у позициї

Аньов диґитални малюнок

кед ище мам надосц шлєбодного часу и углавним сом нє обтерхована, шицко мож закончиц на час кед ше кажди дзень роби по дакус – закончує илустраторка Аня. Кед ше повяже гоби, факултет и даяка робота доставаме тото цо нам старши совитую – школуй ше и роб тото цо любиш, а вец шицко друге будзе лєгчейше. Та так и Аня злучела свой гоби и свойо знанє зоз своїм талантом и почала илустровац кнїжки. – За „Руске слово” сом почала илустровац так же сом мала идеї хтори були дзечнє привитани и так почало нашо сотрудзованє. Думам же технїчни виробок нє найважнєйши у моєй роботи, идея и кеативносц вельо вецей тому доприноша. Зато инспирацию цагам зоз шицких бокох, любим виглєдовац актуални тренди, опатрац други медиї, уметносци и витворйованя. Вшелїяк же найважнєйша инспирация, алє и тема за хтору илустрация вязана, як наприклад за даєдну писньочку – поцешено гутори Аня и додава: – Робела сом даскельо слички за „Заградку” и „Руске слово”, анимовала сом илустрацию за авдио приповедку „Як Вирка виволала вселенску катастрофу”, мам илустрациї у сликовнїци „Фарби”, насловни бок за кнїжку Юлияна Тамаша „Їжик Голик”, и за сликовнїцу хтора ище у процесу. Аня гвари же люби правиц илустрациї и вообще, ґрафични дизайн, алє жада ше розвивац и у других диґиталних напрямох, бо нам то будучносц. Вона то роби нє лєм прето же муши, алє и прето же люби. Найвецей ше занїма зоз илустрацию и ґрафичним дизайном, а нєдавно ше почала занїмац и зоз диґиталним мальованьом. Од Анї дознаваме же тоти технїки здабу, алє ше и розликую, реализация ше роби у розличних програмох и на рижни способи, а 2D анимация напрям у хторим би ше вона жадала надалєй розвивац. ■ Ивана Чордаш 12. ФЕБРУАР 2021.

mozajik@ruskeslovo.com НОВОСАДСКА СЦЕНА

ТАНЄЦ УГРОЖЕНИХ ПТИЦОХ Танєчна представа „Танєц угрожених птицох” („Плес угрожених птица”) настала як резултат проєкту зоз истим меном Здруженя гражданох „Новосадска секция Медзинародного совиту за танєц CID-UNESCO”, витворени у сотруднїцтве зоз орґанизацию „Нове културне населєнє”, а софинансовала Городска управа за културу Городу Нового Саду

През сотруднїцтво зоз студентами зоз Науково-виглєдовацкого дружтва студентох биолоґиї и еколоґиї „Йосиф Панчич” шицки танцоше, а и хореоґрафи учели о розличних файтох птицох и вони предложели пейц угрожени птици, а то препилка, ярабица, степски сокол, ражань (чарни ибис) и велька дрофа. Упознали шe през єдно интересантне и интерактивне преподаванє зоз характеристиками тих птицох, зоз причинами прецо тоти птици нєставаю и як людзе можу допринєсц их очуваню. – Думам же наука и уметносц вєдно можу барз успишно уплївовац на позитивни дружтвени пременки, як цо наприклад розвой еколоґийней свидомосци и очуваню природи. Представа обдумана так же би провадзела ято остатнїх єдинкох пейцох файтох птицох и жаданє нам було же бизме през препознатлїви улоги, сцени и ситуациї приблїжели людзом шицко тото цо преживюю птици, а цо преживюю и людзе у своїм живоце. Тото ми перши таки вельки проєкт и наисце сом барз задовольна як то шицко цекло. У Новим Садзе исную даскельо барз добри

Фото: Марко Йозич

Новосадским театру (Ujvideki Szinhaz), 6. фебруара 2021. року отримана премиєра танєчней представи „Танєц угрожених птицох”. Циль того проєкту же би ше младим танцошом и хореоґрафом дало нагоду за дальши професийни анґажман и же би ше розвивали як уметнїки, як танцоше, же би розвивали свой хореоґрафски вираз, а и же би ше опробовали у цалим процесу наставаня танєчней представи. – Тему угрожени птици вибрала сом насампредз прето же любим птици и прето же ми вше були инспирация, а тиж так вони маю богату символику за чловека, перша асоцияция углавним шлєбода. Їх лєценє єдна окремна инспирация и думам же су досц интересантни за виглєдованє през рух. Тоту тему сом вибрала и прето же сцем розвиц еколоґийну свидомосц при младих и думам же то нашому дружтву барз значне, як на локалним, так и на ґлобалним уровню. Думам же през єден таки уметнїцки проєкт можеме наисце дойсц на емотивни способ до людзох и на тот способ им представиц прецо праве птици, у тим случаю, а и вообще природа коло нас, наисце важна за чловека – гутори продуценткиня того проєкту Ена Ентина Ґуцунски Накич.

12. ФЕБРУАР 2021.

Фото: Катарина Бретт

У

инициятиви кед слово о сучасним танцу и руху. Так и ми жадали буц ище єдна така инициятива и же бизме на наш способ пробовали пребудзиц сучасну танєчну сцену Нового Саду. Наздаваме ше же предлужиме по тей драги и же будземе реализовац ище вельо успишни проєкти, представи и розлични едукативни програми, бо таке наисце потребне младим танцошом, поготов тим хтори законча балетску школу и хтори ше жадаю професийно у тим усовершовац, а на концу-конца хтори жадаю робиц тото за цо су створени и тото цо любя – приповеда продуценткиня и хореоґрафкиня Ена Ентина. У проєкту участвовали шейсц танцоше сучасного танцу, хореоґрафове, менторка Александра Кетиґ и тиж так велї музичаре и визуелни сотруднїки, як и студенти зоз Дружтва „Йосиф Панчич”. Хореоґрафию обдумали їх менторка, Милица Лончар и Ена Ентина Ґуцунски Накич, як и шицки танцоше. ■ Тамара САЛАҐ

РУСКЕ СЛОВО 21

РОК XV

ФЕБРУАР 2021. число 2 (153)

Пише: Михайло КАТОНА

НАЦИОНАЛНИ ИСТОРИОҐРАФИЇ Кед ше бешедує о прешлосци и ґенетики Карпатских Русинох и войводянских Руснацох треба визначиц и розлики у становискох науковцох о тим же чи їх предки жили на восточних Карпатох уж од шестого и седмого вику новей ери кед славянски племена од хторих настали Карпатски Русини пришли до Карпатох, чи пришли скорей од приходу Угорского народу до Панонскей ровнїни, односно од початку дзешатого вику новей ери, чи пришли аж у тринастим и штернастим вику. Историоґрафиї сушедних державох Словацкей, Польскей и України твердза же карпатски Славянє и карпатски Горвати до Карпатох пришли у 14. вику, док археолоґийни одкрица твердза же то було голєм у дзевятим вику, цо припознава и мадярска историоґрафия.

22 РУСКЕ СЛОВО

РУСИНСКА ҐЕНЕТИКА – ЕҐЗАКТНИ ПОДАТКИ И МОЖЛЇВИ ТЕОРИЇ

НАША ПРЕШЛОСЦ ЗАЧУВАНА У КОДУ ЖИВОТА

Познате же национални и етнїчни идентитет нє ґенетска, односно нє биолоґийна, алє у найширшим змислу дружтвена и културна катеґория на хтору уплївую велї фактори. Прето ґенетичну структуру народу нє мож директно пресликовац на национални идентитет. Ґенетика лєм єден елемент у нєобходним мултидисциплинарним приступу ґу виучованю тей теми, алє єй вредносц велька, бо дава еґзактни податки

Ґ

енетика то наука о преучованю нашлїдзованя биолоґийних информацийох при живих єствох. То наука хтора, роками назад, помагала науковцом же би „створели” нови, за чловекове хаснованє цо лєпши и цо продуктивнєйши сорти и гибриди польопривредних рошлїнох и нови раси статку. У медицини нєзаобиходна є за преучованє нашлїдних хоротох при людзох, як и за утвердзованє родзинства. У нашим чаше окреме актуална улога ґенетики у виучованю характеристикох рижних патоґених – бактерийох и вирусох. Нєшка ґенетичаром познати цали людски ґеном – шицки ґени хтори єдна особа ма у себе. Идентификовани и описани структура и задатки каждого поєдинєчного ґена, а їх дальше виучованє ма огромни потенциял. Медзитим, попри тих, обичним людзом голєм кельо-тельо познатих подручох применьованя ґенетики, вельке число науковцох ширцом швета, з єй помоцу уж роками, комбинуюци одкрица и знаня зоз археолоґиї, историї, антрополоґиї и других наукох, пробує одкриц як ше розвивал людски род од його постанку на жеми и як наставали предки старих, уж давно вимартих и нєшкайших народох, та и нєшкайши народи. Интернет оможлївює шицким любопитлївим людзом же би дознали вшелїячини о буквално шицким цо нєшка познате людскому роду, та и о тим цо по нєшкайши часи одкрила ґенетика. Розуми ше, за тото потребне мац цо вецей предзнаня, добре познац голєм даєден шветови язик и мац досц шлєбодного часу за таки „виглєдованя”. Нєдавно, на порталу „Новини закарпатя”, Всемирни совет Подкарпатских Русинов обявел податки превжати зоз углядного америцкого часопису зоз вецей як седемдзешатрочну традицию The American Journal of Human Genetics, о ґенетским профилу Русиянох, Українцох и Русинох. Податки хтори обявени, пре тото цо указую, заслужую найозбильнєйшу увагу нашей заєднїци. Кратка статя до новинох нє оможлївює же би ше о тим детальнєйше писало, та на тим месце визначуєм лєм найосновнєйше.

Ґенетика оможлївює же би науковци прейґ тестох на Y хромозомох у ядру наших клїтинкох, котри маю лєм хлопи, одкрили предки по хлопскей линиї стотки и тисячи роки назадок. При преношеню ґенох зоз родичох на потомство, у тим случаю з оца на сина, през длуги роки чловековей историї наставаю мутациї и гришки у „преписованю” ґенох на шлїдуюци ґенерациї, та потомки нє стриктни копиї своїх родичох. Медзитим, єст у ґенским резервоару и ґрупи старих ґенох хтори ше чежко меняю и исти ше преноша през ґенерациї. Прето зродни заєднїци маю подобни прикмети по хторих медзисобно здабу, а розликую ше од других фамелийних ґрупох. На ширшим плану, на исти способ наставали рижни племена и народи, односно конари на людским стеблу народох. Тоти конари ґенетика наволує хапло ґрупи – специфични ґенетски маркери по хторих ше рижни народи медзисобно ґенетично розликую вецей, лєбо менєй.

ДОМИНАНТНИ МАРКЕРИ При анализи и поровнованю на тим месце нам интересантних народох – Русиянох, Українцох и Русинох науковци у спомнутей студиї утвердзели: Индоевропски маркер найзаступенши при шицких трох анализованих народох. При Русиянох ше руша од 55% на югу Русиї до 34% на сиверу Русиї, при Українцох виноши 54%, а при Русинох 37%. То значи же на ґенетични профил тих народох найвецей уплївовали їх давни праславянски предки зоз южного Сибиру и штреднєй Азиї у своїм селєню на заход и на юг. Прибалтицки маркер при сиверних Русиянох заступени аж зоз 35%, у централней Русиї зоз 16%, у южней Русиї лєм зоз 10%, а Українци и Русини нє маю тот маркер. То значи же стари балтицки и варяжски народи зоз сиверу Европи значно уплївовали на ґенетични профил окреме сиверних Русиянох, а нє уплївовали на ґенетику Українцох и Русинох. Маркер античного индоевропского народу Трачанох, чийо потомки и нєшка жию у Тракиї – обласци на тромеджи Греческей, Болгарскей 12. ФЕБРУАР 2021.

rsusvece@ruskeslovo.com

Фото: Любомир Дудаш

и Турскей при сиверних Русиянох заступени зоз 6%, у централней Русиї зоз 10%, а при Русох на югу и при Українцох зоз 16%, док Русини нє маю тот маркер. Келтски маркер зоз сиверозаходу Европи при Русох ше руша од 8% у централних до 5% у сиверних и южних часцох Русиї, при Українцох 2%, а при Русинох 6,5%. Ґермански маркер ше при Русиянох руша од 6% на сиверу до 4% на югу и од 5 до 8% при Українцох, док го Русини нє маю. Маркер старих семитских народох котри жили на восточним Медитерану, Блїзким и Штреднїм востоку и у сиверней Африки, Русиянє на сиверу нє маю, у централней Русиї є заступени 5%, на югу 2%, а у України 8%, док го Русини нє маю. Индикативне же Карпатски Русини у своїм профилу маю аж 37% нєкласификовани маркер африцкого походзеня и 2,2% нєкласификовани балкански маркер, 10,8% балкански-динарски маркер, 4,3% кавказки маркер и 2,2% уралски маркер, хтори анї єден, анї Русиянє анї Українци нє маю у значнєйшей мири. Зоз наведзених податкох ясно ше видзи же ґенетски профил Українцох и Русиянох зоз югу Русиї барз подобни, скоро идентични. Попри тим, податки указую же ше Карпатски Русини лєм коло 43,5% ґенетски поклопюю зоз Русиянами, односно Українцами, и же ше їх ґенетски профил значно розликує од профила тих двох народох. Найвекша ениґма у тим же одкаль Русином ґени сиверно-африцких народох, хто були їх предки и зоз ким жили на истих просторох пред вецей як тисяч роками. О тим, як и о велїх других питаньох ґенетичного профилу народох, постоя велї предпоставки и теориї. Понеже африцки маркер у Европи найвецей маю Албанци и жителє южней Италиї – коло 40%, предпоставя ше же вон прейґ длугей доминациї Грекох и геленистичней цивилизациї на цалим Штредожемю, пренєшени зоз сиверней Африки, народом на югу Европи. До штреднєй Европи найвироятнєйше пришол прейґ Римского царства, хторе после валяня Єрусалима штредком першого вику новей ери, до Риму приведло дзешатки тисячи рабох єврейского походзеня. Вони ше з часом населєли по цалей заходней часци царства, у штреднїм вику, пре погроми под час крижарских войнох, масовно ше селєли на восток, там дзе нєшка Польска, Словацка, Билорусия, Русия... Вироятнє ше тоти африцки и семитски маркери пренєсли през вецейвиковни заєднїцки живот Ашкеназох – штреднєевропских Єврейох медзи

12. ФЕБРУАР 2021.

автохтоним домашнїм жительством. Друга, менєй прилапена теория о преношеню африцкого маркера до Карпатох предпоставя же го тиж пренєсли Євреє и арабски народи у селїдби на заход зоз каспийского подруча после препасци Газарского каганату у Х вику. Постої и можлївосц же пребуванє Болгарох на Горнїм потисю и Карпатох од конца дзевятого вику под час цара Самуила тиж охабело извесни шлїди у ґенетики уж теди присутних предкох Русинох на тих просторох.

ПОДОБНОСЦИ И РОЗЛИКИ Дзепоєдни виглєдованя ґенетского коду войводянских Руснацох указую же ше ми ґенетски розликуєме од Карпатских Русинох так же маме за коло 7% векши индоевропски, лєбо такволани славянски маркер, же маме за скоро 9% векши балкански, односно динарски маркер, же маме скоро 2% векши заходноевропски Келтски маркер и же нам африцки маркер шицкого коло 12,5% и лєм дакус є векши од того маркера при сушедних народох на заходу од териториї одкаль ше приселєли Руснаци, за розлику од Карпатских Русинох, при хторих вон, здогаднїме, виноши аж 37 одсто. То дошлєбодзує предпоставку же, понеже наш етнїчни простор заходно и дакус сивернєйше од Карпатох, на наш ґенетични профил баржей уплївовало прадавне славянске племе Били Горвати, хтори пришли на простор нєшкайшей Русиї зоз Ирану и познєйше у вчасним штреднїм вику формовали вельку штредньоевропску державу Велька Горватска. По розпадованю Велькей Горватскей єй народи участвовали у твореню Польскей, Ческей, Словацкей, Мадярскей нациї и держави и Києвскей Русиї, часц остала у Подкарпатю и рахую ше як предки Карпатских и других Русинох, а часц ше преселєла на Балканске полуострово. Келти, початком дзевятого вику кед славянски народи дефинитивно забераю простор заходно од Карпатох, тиж жили и на етнїцких територийох Русинох у нєшкайшей Словацкей. Болгаре и Влахи, предзераюци на сивер, тиж уплївовали на ґенетични профил предкох Руснацох, док ношителє африцкей хапло ґрупи зоз Карпатох – племена єврейского и арабского походзеня, по шицким, вельо менєй уплївовали на ґенетични профил Руснацох заходно од Карпатох, у Горнїм потисю и карпатским басену. Сущносц же описани ґенетични розлики, з оглядом на тото яки су виражени, нє могли настац у релативно кратким периодзе од приселєня до Бачкей и Сриму, алє нашо специфичносци мушели настац вельо скорей, давен-давно на Горнїци. Познате же национални и етнїцки идентитет нє ґенетична односно нє биолоґийна, алє у найширшим смислу дружтвена и културна катеґория на хтору уплївую велї фактори. Прето ґенетичну структуру народу нє мож директно пресликовац на национални идентитет хтори настал часто и тисячи роки после наставаня ґенетичного коду. Велї нєшкайши нациї створени и конституовани пред 100, 200 роками, гоч їх ґенетични хапло ґрупи мож провадзиц 20, 30, та и 50 тисячи роки назадок, дакеди аж на цалком другим концу швета. Шицко тото може буц озбильна тема за виглєдованя будуцих, та и терашнїх младих русинских биолоґох хтори порихтани пошвециц ше такей роботи. Попри тим, то указує и на потребу же би актуални и будуци русински историчаре мултидисциплинарно, операюци ше и на ґенетику як еґзактну природну науку и зоз векшу фахову одвичательносцу приступали ґу преучованю, окреме походзеня и старшей историї Карпатских Русинох и войводянских Руснацох.■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ РОБЕРТ ДЖУДЖАР З РУСКОГО КЕРЕСТУРА, ДОКТОР АСТРОФИЗИКИ У АВСТРАЛИЇ

ПРЕ НАУКУ АЖ НА ДРУГИ КОНЄЦ ШВЕТА Кед пред вецей як штирома роками одлучел напущиц Сербию, и поглєдац перспективнєйше место дзе би могол достац нове и понукнуц здобуте знанє з обласци астрофизики, нє могол анї задумац дзе ше застанови. После мастер студийох у Австриї, а потим у Италиї, за упис на докторски студиї спатрал даскельо держави, а на концу свою мастер титулу пожадал „надбудовац” на другим концу жемовей кулї – у Австралиї

Пише: Андреа МЕДЄШИ

Р

оберта Джуджара з Керестура, однєдавна и доктора астрофизики на Свинбурн Универзитету у Мелбурну, ище зоз ґимназийских дньох велї паметаю як вредного и витирвалого школяра, жадного науки и нових сознаньох. И нє лєм тото, мал полно животней енерґиї, вше добри смисел за гумор и вше бул розположени за нови познанства и нови авантури. Дзекуюци такому характеру, Робертови ше ище теди шмишкала красна будучносц... – Паметам же бул конєц октобра 2016. року кед сом после длугшого путованя на авиону зоз Сербиї, прейґ Aбу Дабию, после вецей як 24 годзинох, конєчно сцигол до Мелбурну. Спочатку ми требало часу звикнуц ше на иншаку каждодньовосц – на часову розлику од 8-10 годзини, на лєто у януару и жиму у юлию, на славенє Крачуна и Нового року на побрежйох, облєчени у кратких рукавох, та аж и на положенє мешаца и согвизд’я хторе цалком наспак обрацене як у Керестуре. Но, заш лєм, подучени з позитивним искуством студираня у Италиї и Австриї, з добру орґанизацию їх институцийох дзе нєт того же ци „хиби єден паперˮ, а уж сом у Мелбурну мал єдного колеґу зоз Сербиї, звикованє на Австралию прешло досц гладко – почина Джуджар свою приповедку о живоце на южней полулабди. ДОКТОРСКИ СТУДИЇ Докторски студиї у Австралиї, як потолковал Роберт, тирваю три и пол роки и конциповани су так же

24 РУСКЕ СЛОВО

студенти водза свойо виглєдовацки проєкти без настави. Векшину часу студенти препровадзую за рахункаром дзе робя на своєй докторскей тези, а у цеку студийох, Роберт обявел и пейц науково роботи з хторима обишол и даскелї еґзотични места. – Вшелїяк же ту нє було лєгко студирац, алє з добру орґанизацию и кед чловек упарти, мож „прежицˮ студиї. Ту ше, у сущносци, людзе єдни другим нє мишаю такойтак до роботи и нє постої роботни час. Поведза ци цо од це обчекую – же биш бул присутни на рижних схадзкох, семинарох, алє нїхто це нє будзе надпатрац або наганяц же биш бул у своєй канцелариї у одредзеним чаше. Роботни час себе сами плануєме, важне же би тото цо заплановане було и поробене. – толкує Роберт, и предлужує о наукових виглєдованьох на хторих робел под час студийох꞉ – Мой проєкт бул виглєдованє еволуциї ґалаксийох у ґрупох, окреме патраци на їх ґазовити состав, односно атомски водонїк. З оглядом на тото же ґаз потребни же би ше створели нови гвизди, тото нам указує на їх ступень еволуциї. Хасновал сом вельки радио-телескопи и знїмал тот атомски водонїк 12. ФЕБРУАР 2021.

ljudze@ruskeslovo.com

у одредзених ґалаксийох, а през роботу сом мал нагоду обявиц и 5 науково роботи – у трох сом бул главни автор, а у двох коавтор – визначує наш собешеднїк, хторого праве тоти науково роботи одведли перше до Япону, а потим и до Китаю, одкаль ноши окремни дожица. ЖИВОТ У ЖЕМИ КЕНҐУРОХ Живот у Мелбурну, як приповеда наш собешеднїк, цалком иншаки. Природа розкошна, людзе приємни, а дзе високи плаци, там и вельки трошки... Алє и попри тим, найвекше виволанє було звикнуц ше на рижни еґозтични животиньки. – Такой по приходу до Мелбурну, у квартелю дзе сом жил, дочекал ме єден павук на облаку хтори мал коло 7 центиметри, и за мойо стандарди то було цошка барз огромне, алє Австралиянцом то „домашнїˮ павук. Вони их аж анї нє забиваю, бо тоти вельки єдза менши, отровни пауки. Тиж, место когутох, будзи ме крещанє папаґайох и рижних птицох з велькима писками. Паметам же кед сом першираз чул єдну птицу на побрежю, випущовала барз чудни звуки, подобни як кед ше чловек нарату шмеє. Мушим припознац же сом од шмиху длуго нє могол присц ґу себе – здогадує ше Роберт. О температурних розликох на сиверу и югу, приповеда же су вельки. Док на сиверу Австра лиї температури преход за и 40 ступнї, на югу, дзе вон тераз, висо ки тем пе рату ри нє тир ваю длу го, по не же их ча сте йши дижджи швид ко розженю, а жими благи и без шнї гу. – У Мелбурну жими нє моцни, шнїгу нєт, досц заруциц лайбик, гоч стретам люд зох хтори ход за и у жимских якнох. Вироятно одро сли на сиверу, та им жимно и кед 20 ступнї. Но, заш лєм, зна и зажимнїц. Квартелї ту маю барз подлу изолацию, алє то цалком нормалне кед ше зна же су правени зоз де скох и рижних плочох. Прето вжиме чежко зограц квартель. У тей хвильки, ту у Мелбурну, влєце зна буц коло 38 ступнї, алє лєм даскельо днї, бо швидко приду дижджи, та вец приємнєйше. Но, нажа ль, Австра лия ма досц озонски дзири, та слунко пражи, а рак скори часте зявенє. Прето ше помаду за слункованє вше муши хасновац, гоч я тоту лекцию повторюєм каждого року. Нєдавно зме були на пикнику у єдним парку, було похмарене, та сом раховал же ме слунко нє лапи, алє сом ше, нажа ль, спекол. Про сто ше забуд зем намасциц – приповеда Роберт през франту. Окрем природи и нєзвичайних животиньох, Роберта приємно нєсподзивала и мултикултуралносц жительства, як и їх любезносц. Статистика указує же кажди

12. ФЕБРУАР 2021.

штварти Австралиянєц народзени у иножемстве, а азиятох єст найвецей. – Ту менталитет людзох наисце приємни. Поведзме, кед сом першираз одходзел до супермаркету, понеже ту нєт мали предавальнї як у нас, роботнїки на каси ше ми каждираз питали же як сом, гоч ме анї нє познали. Тиж, и на факултету, людзе якош лєгко починаю комуниковац медзи собу, и наисце жадаю помогнуц – приповеда Роберт. Живот у Австралиї, як гвари, нє тунї, алє за каждого єст достаточно. Просекова плаца у Мелбурну коло 4 000 долари, трошки живота вельки, алє кажде хто вредни може крашнє заробиц и добре жиц зоз своєй плаци. – Моя стипендия була менша од просековей плаци у Мелбурну, алє єдна особа зоз нєй може цалком пристойно жиц. Була ми достаточна за квартель хтори ме коштал 800 долари, потим за режиї, интернет, ґаз, струю, воду и єдзенє хторе видзе коло 70 долари тижньово по особи, алє часто и дупло вецей, бо ту популарне исц зоз колеґами до ресторанох на полудзенки. А вше ми остало и за трошок. У сущносци, стипендиї спод минимуму заробку, алє мож з нїх жиц – толкує Роберт, и предлужує бешеду о квалитету єдзеня, зоз хторим ше ми, зоз Сербиї, так цешиме. – Правда же квалитет єдзеня слабши як у Сербиї. Желєнява и овоц ше блїщи, нє знаш чи є за єдзенє чи за украс, а орґански продукти скоро два раз драгши, алє су наисце смачни – заключує наш собешеднїк. Роберт у тей хвильки у процесу правеня новей визи и глєданя роботи, понеже планує остац у Австралиї. Роботу глєда у aкадемиї як виглєдовач, алє и у индустриї, у обласци науки податкох (Data Science). И єдно и друге опредзелєнє му одвитує, бо уж здобул вельо искуства у анализи рижних податкох и програмованя, а предлужи и зоз виглєдованьом ґалаксийох, та гоч му то будзе и гоби. У Сербиї нє бул штири роки, любел би присц до Керестура, алє ище вше актуална епидемиолоґийна ситуация му очежує приход до тих крайох. Кед нє будзе Керестур, будзе Дизниленд, у каждим случаю, гвари, у планє єдно квалитетне путованє.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ЛЮБИЦА ОТИЧ, КУСТОС ИСТОРИЧАРКА ЗОЗ ДЮРДЬОВА

РОБОТА ЗНА ДУШУ ВИПОЛНЇЦ Слово история мож преложиц як виглєдованє, або як знанє котре ше здобува з виглєдованьом. Велїм познате же тоту науку полюбела наша историчарка Любица Отичова котра през свой роботни вик, котри ище и нєшка тирва, зохабела вельо того фундаменталного, як рускому народу, так и ширшей заєднїци Пише: Лидия КУХАР

Л

юбица народзена у Дюрдьове, а свойо безбрижне дзецинство препровадзела, як вона гвари, у найкрасшей часци Дюрдьова, а то Коть. – На тоту часц валала сом барз пишна и мило ми же сом дзецинство препровадзела у тей сказковитей часци валала з котрого паметам лєм найкрасши памятки котри занавше останю у моїм шерцу. Панорама жими и залядзеного Котя ми и далєй пред очми, алє и безбрижни и весели дзецински галайк дзецох зоз цалей тедишнєй улїци Максима Горкoго. Нїч менєй интересантни були и лєдво дочекани лєта котри зме тиж так препровадзовали у истим краю. З єдним словом бим поведла же зме мали красне, здраве дзецинство и же зме на исти способ, подобнє и одрастали – приповеда Любица. По законченей основней школи у Дюрдьове Любица свойо школованє предлужела у Новим Садзе у Ґимназиї „Моша Пияде”, а потим и на Филозофским факултету, котри успишно закончела и дипломовала 1984. року на Ґрупи за историю. ШИЦКО ПОРУШАЛА ИСТОРИЧАРКА У ҐИМНАЗИЇ Коренї окремного одношеня ґу тей науки котра єй познєйше у живоце принєсла вельо доброго и отворела велї драги, настали ище у штредньошколских дньох. Чом праве история, а нє даєдна друга наука, Любица о тим предлужує: – Як и кажди школяр котри ше праве уписал до ґимназиї и крочел до нового и нєпознатого, а любопитлївого швета, нє знала сом у тей хвильки цо жадам робиц єдного дня. Медзитим, у другим року ми шицко було вельо яснєйше, а шицко пре мою професорку историї Катарину Перович. Вона була єдна феноменална жена и професорка котра на барз красни интересантни и цикави способ знала пренєсц свойо богатне и

26 РУСКЕ СЛОВО

обсяжне знанє на своїх школярох. То потвердзує и тот факт же аж и школяре котри нє любели историю, и котрим тот предмет бул лєм за „прежиц го”, при нєй го полюбели. Мушим буц щира и повесц же ми ше єй методи у учальнї и єй способ викладаня на тельо попачели же сом их и сама применєла у чаше кед сом робела як наставнїца историї у Дюрдьове – гвари Любица. БУДУЧНОСЦ БУЛА У МУЗЕЮ Тото цо ше роби з любову, цо виполнює чловекову душу, односно робота за котру ше жиє, приноши вельки резултати и успихи, як цо принєсла и Любици. Вона през свой роботни вик зохабела, алє и надалєй зохабя, глїбоки шлїди. – Добре позната присловка гвари „Нїґда ше нє зна прецо то добре”, та так и я робела у школи як наставнїца, алє, заш лєм, думам 12. ФЕБРУАР 2021.

ljudze@ruskeslovo.com

же мойо праве щесце, моя робота и перспектива були индзей. У музею. Моя перша робота була робота музейного педаґоґа, а пошвидко мойо зaнїманє було – кустос историчар. У тим чаше сом виглєдовала даскельо облаци зоз историї Войводини у 19. вику и першей децениї 20. вику. Теми котри ме озда одвше интере совали и котри сом найвецей виглєдовала то история гражданского облєчива, културних дружтвох и здруженьох у Войводини, женского поход зеня, як и їх културних и явних роботнїкох, славних особох и културного нашлїдства Руснацох у Войводини. Праве то и мойо Збирки зоз котрима ше окреме цешим и котри пришли як ре зултат моєй трицецпейцрочней роботи – приповеда Любица. Кед бешеда о єй роботи важне спомнуц же вона 2012. року жительом Дюрдьова подаровала цошка барз значне и вельке, а то Каталоґ Рускей одлоги, чий главни и одвичательни редактор була праве Любица. Тот проєкт витворени у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, и то єй була велька помоц и потримовка же би ше шицко музеолоґийно обробело, же би ше диґитализовало значни предмети зоз прешлосци Руснацох котри ше чува у грекокатолїцкей парохиї у Дюрдьове. – Жадала сом направиц дацо цо по теди нє могло видзиц у музейох, окреме нє у руских одлогох. Сцела сом цошка цалком иншаке, цо останє вше актуалне и интере сантне. Проєкт тирвал цали єден рок и то було 2011. року, а каталоґ вишол шлїдуюцого року з нагоди преславйованя Националного швета руснацох у Дюрдьове. Тото цо важне спомнуц то тото же кед робена диґитализация, односно музеолоґийне обрабянє цалей тей збирки, же були уключени млади людзе хтори теди були на початку своєй роботи, а то були Миряна Лакич, Владимир Гирйовати и Ваня Дула. Тройо млади людзе указовали вельки афинитет ґу тей роботи и прето сом барз щешлїва. Зоз тим проєктом зме жадали направиц идентификацию шицкого гевтого цо роками зберане, же бизме дзепоєдни предмети положели до музеолоґийних рамикох – з вельким задовольством на тоту тему бешедує наша собешеднїца. ПРЕЗЕНТАЦИЯ И ПУБЛИКОВАНЄ ЗБИРКОХ У рамикох урядовей музейней дїялносци, окрем зазберованя, обробку и чуваню културного нашлїдства, Любица континуовано роби на єй презентациї и публикованю. О тим шведоча рижни статї обаявени у фахових часописох, каталоґи авторских и коавторских виставох и два моноґрафиї. Свою роботу Любица мала нагоду представиц 12. ФЕБРУАР 2021.

ВАЛТРОВИЧ НАГРАДА За виставу Войводянскому гражданству в стреч, як член авторского тиму, Любица достала вельке припознанє – награду Михайло Валтрович, за найлєпшу виставу у Сербиї, у 2007. року, а влонї, 2020. року, достала ище єдну Валтрович награду за виставу Испит узретосци – матура, од 19. вику по шейдзешати роки двацетого вику. и у дзепоєдниох местох у реґиону – Музей городу Риєки, Музей Славониї у Осєку, Музей у Пули, у Музею новей историї у Целю, Поморски музей у Котору... – Мойо збирки рижнородни, та так у нїх мож пренайсц познати особи, културних и явних роботнїкох, руски скарб, гражданске облєчиво хторе забера вельку часц моєй збирки. То збирка котра ма барз вельо предмети, у хторей найвецей портретни фотоґрафиї, хлопске, женске и дзецинске облєчиво и модни деталї як цо то торбички, прикраски, калапчки... Видзим же людзох окреме интересує як ше дакеди отримовало бали, яке було справованє людзох у прешлосци, и я вец о тим любим писац. Ище єдна, мнє окреме мила збирка, то „Михайло Пупин”, з тим сом, мож повесц, заокружела надумане, з тим же сом видала моноґрафию под назву Михайло И. Пупин. Вона ми окреме мила прето же сом у тей кнїжки представела материял котри ше чува у музею, а то на даяки способ и моноґрафия и каталоґ предметох збирки котру музей ма. Мойо жаданє котре ми остало нєвиполнєне то же бим направела стаємну поставку у Идвору дзе вон народзени, бо у тей хвильки поставка наисце подла и думам же єден таки вельки чловек, таке нє заслужел. Я ше барз намагам виправиц тоту гришку – гвари на концу Любица Отич.■

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. фебруара наполнєли ше 40 жалосни днї як нас нєсподзивано у єдней хвильки навики зохабел наш мили и добри бачи

ВЛАДИМИР ПАПУҐА – Дюрчов (1947–2020) з Руского Керестура Нє мож похопиц и ублагац душу и шерцо, нїґда це нє забудземе, добри наш Владо. Модля ше за це Сенка и Микола, и Владко зоз свою фамелию Жирошово, и Таня Сопкова зоз свою фамелию Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєли ше 20 роки як нє з нами наша мила

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. фебруара наполнєли ше штерацец боляци днї як ше до вичносци преселєля наша мила супруга, мац, швекра и баба

МАРИЯ САЛОНТАЇ (1948–2021) з Коцура Днї преходза, а ми у думкох и молитвох з тобу. Поставаме свидоми кельо нам хибиш. Будземе паметац твою доброту и любов хтору ши нам нєсебично давала. Твой супруг Микола, синове Владимир и Славко, нєвести Агнета и Зденка и унучата Желько, Ясмина, Владимир, Микола и Михаела Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. фебруара наполнєли ше штерацец боляци днї як ше до вичносци преселєла моя мила шестра

МАРИЯ САЛОНТАЇ (1948–2021) з Коцура Красни памятки у своїх шерцох и думкох навики чуваю твойо: шестра Илона, шовґор Сава зоз дзецми Жельком и Драґаном Ґаїново зоз Равного Села. Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєли ше 20 роки як ше преселєла до вичносци

МАРИЯ БУЧКО народзена Будински (1944–2001) Мила наша, прешли роки, алє ти вше зоз нами, у наших думкох. Чуваме на це красни и мили заєднїцки памятки. Супруг Славо, дзивка Таня зоз фамелию, син Славко зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

МАРИЯ БУЧКО народзена Будински (8. VIII 1944 – 10. II 2001) з Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю кумово Живаново Спочивай у мире Божим!

12. ФЕБРУАР 2021.

informator@ruskeslovo.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. фебруара наполнєл ше рок як на свою остатню драгу пошли нашо любени и нїґда прежалєни пайташе

БОРИС ЦАП (7. X 1995 – 9. II 2020)

ВЛАДИМИР ОЛЕЯР (4. IX 2003 – 9. II 2020) з Коцура

Прешол уж рок, алє нє прешол дзень же зме ше нє здогадли на вас, анї єден дзень нє лєгчейши од предходного. Вше нам на розуме днї кед зме були вєдно. Нїґда зме нє годни подзековац вам за вашо нєсебичне товаришство. Знайце же маце окремне место у наших шерцох. Жиєце у нас док ше нє стретнєме у вичней карчми у хторей нєт файронту. Спочивайце у мире Божим! Вашо пайташе: Антон, Сале, Копча, Синиша, Андрей, Горняк, Киш и Даниєл

12. ФЕБРУАР 2021.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. фебруара 2021. року наполня ше 40 жалосни днї як ше преселєла до вичносци наша мила мац, баба и прабаба

ИРИНА МЕДЄШИ (1938–2021) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. фебруара наполнї ше рок як нас занавше зохабел

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020)

Зоз любову и почитованьом памятку на вас вично буду чувац син Мирон, дзивка Марча зоз фамелию, дзивка Иринка зоз фамелию и нєвеста Мария зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара 2021. року, наполня ше тринац роки як нас занавше зохабел наш мили

ЯНКО БЕСЕРМЕНЇ (1945–2008) з Бачкей Тополї

Красни памятки на ньго буду чувац и нїґда го нє забуду: його супруга Блаженка, и синове Славко зоз фамелию и Александар зоз фамелию Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара наполнєли ше 3 роки як ше преселєла до вичносци наша мила

АМАЛИЯ ГАРДИ (1947–2018) з Руского Керестура

Памятку на ньго чуваю його наймилши зоз Зренянину Спочивай у мире Божим!

Красни памятки на часи препровадзени зоз ню чуваю – супруг Яким, дзивка Сенка зоз супругом Миодраґом и син Иван Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2021. року напол- Дня 11. фебруара 2021. року ня ше пейц смутни роки як нас наполнєли ше дзешец смутни занавше зохабела наша мила роки як нас занавше зохабел наш мац и баба мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2021. року Дня 11. фебруара 2021. року наполня ше пейц смутни роки наполнєли ше дзешец смутни як ме занавше зохабела моя роки як ме занавше зохабел мой мила мац мили оцец

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

з Дюрдьова

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

Мили нашо, навики будземе чувац памятку на вас, ваша дзивка Зденка, жец Дюра, унуки Весна и Оля зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара наполня ше Дня 17. фебруара наполня ше 7 роки 20 роки як нє з нами наша мила и 9 мешаци як вецей нє з нами наш мац, швекра, баба и прабаба мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

ИРИНА МИГАЛЬОВСКИ МИХАЛ МИГАЛЬОВСКИ народзена Мудри) (1921–2013) (1924–2001) з Дюрдьова Красни памятки на вас чуваю вашо наймилши: дзивки Амалка и Ганча, жец Велемир и шицки унучата и праунучата Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

МАРЯ МОЛНАР (1934–2016)

СИЛВИ МОЛНАР (1930–2011)

з Дюрдьова Памятку на нїх у своїм шерцу вично будзе чувац син Славомир Молнар Спочивайце у миру Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Того мешаца, 16. фебруара наполня ше 27 жалосни роки як нас занавше зохабела наша мила дзивочка и шестра

ЯСМИНКА ОРОС (1974–1994) з Руского Керестура Твоя доброта, вше щири и благи ошмих останю у наших боляцих шерцох. Ангели най це чуваю. Твойо родичи и шестра Биляна зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

12. ФЕБРУАР 2021.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. фебруара наполнює ше рок як ше до вичносци преселєла моя мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. фебруара випровадзени на остатню драгу

ДРАҐАН МИЛИЧ – Мрвица (1970–2021) з Нового Саду ЛЮБА ХОМА народзена Будински (1945–2020) з Руского Керестура Хибиш нам як мац и баба, так як тебе хибел твой наймилши оцец хторого ши нїґда нє упознала, мац, браца... хтори це вчас зохабели. З любову син Дюра и унука Тамара Спочивай у мире Божим!

Дакус ши нас шицких нєсподзивал, алє Божа воля. Остатнї поздрав од Таньових бачикох и андьох Надьових, як и од шестринїцох и братнякох – Натки Колєсаровей зоз фамелию; Весни Надьовей зоз дзецми; од Славу Джуджарового зоз фамелию; од Любомира зоз дзивочку и од Владка Надьових; од Златка, Сашу и Зорана зоз фамелию Надьових; од Наташи Романовей зоз фамелию; од Мирослава Надьового зоз супругу. Тиж и од Таньовей шестри Олї Урдаревич зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнюю ше 12 роки як ше преселєл до вичносци мой мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли два роки од кеди ше упокоєла наша мила мац, швекра и баба

ДЮРА ХОМА (1944–2009) з Руского Керестура

ЙОЗЕФИНА СЕНДЕРАК (10. XII 1943 – 8. II 2019)

Прешвидко ши пошол, нє сцигол ши ше порадовац здобутей пензиї, твоїм праунуком З любову и почитованьом, син Дюра и унука Тамара Спочивай у мире Божим!

Часто Вас споминаме. Вично будземе паметац час хтори зме вєдно з Вами препровадзели. Славка з Мирославом, Лену и Яну Спочивайце у мире Божим!

ЗДОГАДОВАНЄ НА НАШИХ НАЙМИЛШИХ Мацер, бабу и прабабу

МАРЮ ЕДЕЛИНСКИ (1937 – 8. II 2016) з Руского Керестура

Оца, супруга и течу

Оца, дїда и прадїда

ВЛАДИМИРА ЕДЕЛИНСКИЯ (1936 – 24. IV 1991) з Руского Керестура

МИРОСЛАВА КОЛБАСА (1955 – 9. VII 2005) з Дюрдьова

Красни памятки на вас у своїх шерцох чуваю фамелиї: Колбас, Танович и Авдич Най вас ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

МИКИ БАЛЇНТ (1957–1989)

ГАНЧА БАЛЇНТ (1938–1991)

ЛЕОНА САБАДОШ народзена Балоґ (1948–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятки на ню чуваю син Желько зоз супругу Терезку, и унук Матей Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара наполнї ше жалосни рок як вецей нє з нами моя мила шестра

МИРОН БАЛЇНТ (1932–1991)

Вично будзеце жиц у наших шерцох. Памятку на нїх чува Балїнтова фамелия

12.ФЕБРУАР 2021.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. фебруара наполнї ше рок як нас зохабела наша мила мац и баба

ЛЕОНА САБАДОШ народзена Балоґ (1948–2020) з Руского Керестура Красни памятки на ню навики чуваю – ожалосцена шестра Сена зоз супругом Михалом, и зоз дзецми Най спочива у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Т: +381 21 487 46 14, 487 40 36 ounz@vojvodinа.gov.rs На основи члена 5. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє програмних активносцох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду у Автономней Покраїни Войводини („Службени новини АПВ”, число 14/15 и 10/17), члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини („Службени новини АПВ”, число 4/17) и члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини („Службени новини АПВ», число 14/17), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок („Службени новини АПВ”, число 66/20), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини ‒ национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ РЕКОНСТРУКЦИЇ, АДАПТАЦИЇ, САНАЦИЇ, ИНВЕСТИЦИЙНЕ И ЧЕЧУЦЕ ОТРИМОВАНЄ ОБЄКТОХ УСТАНОВОХ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ И ВОСПИТАНЯ, ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ И ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ НА ТЕРИТОРИЇ AВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2021. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок („Службени новини АПВ”, число 66/20) и то: за финансованє и софинансованє реконструкциї, адаптациї, санациї инвестицийне и чечуце отримованє обєктох установох основного и штреднього образованя и воспитаня, школярского стандарду и предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини у вкупней суми 91.000.000,00 динари (на уровню основного образованя и воспитаня 63.000.000,00 динари, на уровню штреднього образованя и воспитаня 20.000.000,00 динари, за установи школярского стандарду 3.000.000,00 динари и за предшколски установи 5.000.000,00 динари). Средства ше нє додзелює за финансованє и софинансованє виводзеня роботох вибудови и добудови. Средства ше нє додзелює за роботи чийо финансованє у полней суми обезпечене з других жридлох. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСУ 1. Подношителє прияви Подношителє прияви то: ■ школи за основне образованє и воспитанє, школи за штреднє образованє и воспитанє и установи школярского стандарду на териториї Автономней Покраїни Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалней самоуправи; ■ єдинки локалней самоуправи (лєм за потреби предшколских установох) на териториї АП Войводини. 2. Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї ин-

32 РУСКЕ СЛОВО

фраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини, як и по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини тоти: ■ значносц реализациї проєкту кед слово о безпечносци школярох, наставнїкох и занятих хтори хасную обєкти; ■ значносц реализациї проєкту за обезпеченє квалитетних условийох за отримованє воспитно-образовней роботи; ■ финансийна оправданосц проєкту; ■ отримуюцосц проєкту; ■ локална, односно реґионална значносц проєкту; ■ активносци хтори подняти пре реализацию проєкту; ■ обезпечени жридла средствох за реализацию проєкту. ОБЩИ НАПРЯМКИ КОНКУРСУ Кед тото технїчно можлїве, проєкт реализовац на вецей нєзависни фази воводзеня роботох, подношитель прияви треба же би поднєсол прияву з ясно наведзенима фазами за виводзенє роботох и назначенима финансийнима средствами за шицки фази. Приложена предмера и предрахунок роботох маю облапиц прецизно утвердзене количество роботох и тарґовищни цени, бо ше средства подношительови прияви буду преношиц по запровадзеним одвитуюцим поступку набавки у складзе зоз Законом о явних набавкох (а найвецей по одобрену суму). Звишок роботох и нєпредвидзени роботи Секретарият нє годзен финансовац. Подношитель прияви хтори за одредзени проєкт конкуровал и на других местох, ма право поднєсц прияву и на предметни конкурс кед у моменту подношеня прияви нє мал, анї нє могол мац спознанє о тим же чи му одобрени средства по другим конкурсу за предметни проєкт. У случаю подношеня прияви зоз софинансованьом роботох, средства хтори обезпечени на мено учасци установи можу буц власни, з донацийох и з буджету шицких уровньох власци. По додзельованю средствох по Конкурсу, Хаснователь длужен: ■ подписац контракт о додзельованю буджетних средствох зоз Секретариятом, з яким ше реґулує медзисобни права и обовязки контрактових бокох; ■ запровадзиц одвитуюци поступок набавки у складзе зоз Законом о явних набавкох („Сл. глашнїк РС” число 91/19); ■ анґажовац нєзависну особу як фахови надпатрунок над виводзеньом предметних роботох; ■ у шицким ше притримовац Упутства за реализацию контракту о додзельованю пенєжних средствох з буджету АПВ за 2021. рок. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ПРИЯВИ Прияви ше подноши лєм на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 10.2.2021. року на веб-адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs Прияви ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци з назначеньом «за финансованє и софинансованє реконструкциї, адаптациї, санациї, инвестицийне и чечуце отримованє обєктох установох основного, штреднього образованя и воспитаня, школярского стандарду и предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок», Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше подноши особнє, з придаваньом писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (прижемє будинку Покраїнскей влади). Ґу прияви на конкурс ше приклада: А) ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ РЕКОНСТРУКЦИЇ, АДАПТАЦИЇ, САНАЦИЇ И ИНВЕСТИЦИЙНЕ ОТРИМОВАНЄ ОБЄКТОХ ■ копию технїчней документациї на основи хторей компетентни орґан за видаванє будовательней дозволи видал ришенє о одобреню виводзеня роботох (у случаю же власнїк обєкту на хторим

ше виводзи роботи АП Войводина, а установа нє обезпечела ришенє о одобреню виводзеня роботох, тота установа подноши копию технїчней документациї на основи хторей, по обезпечованю согласносци за виводзенє роботох з боку Покраїнскей влади, компетентни орґан вида ришенє о одобреню виводзеня роботох); ■ копию ришеня о одобреню за виводзенє роботох хторе видава компетентни орґан за видаванє будовательней дозволи (у случаю же власнїк обєкту на хторим ше виводзи роботи АП Войводини, а установи хтори нє обезпечели ришенє о одобреню за виводзенє роботох, подноша акт компетентного орґану з яким ше потвердзує же приложена технїчна документация комплетна и одвитуюца, на основи хторей ше по доставаню согласносци Покраїнскей влади за виводзенє роботох вида ришенє о одобреню за виводзенє роботох); ■ предмеру и предрахунок роботох хтори подписал и оверел одвичательни проєктант (документ нє старши як шейсц мешаци з нумерованима боками, обовязно ма облапяц датум виробку); ■ у случаю софинансованя доручиц доказ о обезпечених средствох за софинансованє роботох (контракт, ришенє, вивод з буджету єдинки локалней самоуправи и подобне) вєдно зоз шорово подписану и печацовану Вияву о учасци у софинансованю предметних роботох (Вияву доручиц у шлєбодней форми). Б) ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ЧЕЧУЦОГО ОТРИМОВАНЯ ОБЄКТОХ ■ фотокопию актa хтори видал орґан цо компетентни за видаванє будовательней дозволи, яким ше потвердзує же предметнa файта роботох у приложеней предмери и предрахунку роботох чечуце отримованє обєкту, односно за хторе нє видава ришенє о одобреню за виводзенє роботох по Закону о планованю и вибудови („Сл. глашнїк РС”, число 72/09, 81/09 – випр., 64/10 – одлука УС, 24/11, 121/12, 42/13 – одлука УС, 50/13 – одлука УС, 98/13 – одлука УС, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – др. закон и 9/20); ■ предмеру и предрахунок роботох хтори подписал и оверел одвичательни проєктант (документ нє старши як шейсц мешаци з нумерованима боками, обовязно ма облапяц датум виробку); ■ у случаю софинансованя доручиц доказ о обезпечених средствох за софинансованє роботох (контракт, ришенє, вивод з буджету єдинки локалней самоуправи и подобне) вєдно зоз шорово подписану и печацовану Вияву о учасци у софинансованю предметних роботох (Вияву доручиц у шлєбодней форми). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 10.3.2021. року. Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє потребних условийох. Комисия нє будзе розпатрац: ■ нєподполни прияви; ■ нєблагочасни прияви (прияви хтори послати после термину яки означени як остатнї дзень конкурсу); ■ нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкурсом); ■ прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки; ■ прияви Хасновательох хтори у предходним периодзе нє почитовали одредби Контракту о додзельовбаню средствох з буджету АПВ; ■ прияви Хасновательох хтори у предходним периодзе зоз финансийнима и наративнима звитами нє оправдали средства яки додзелєни зоз покраїнского буджету. Резултати Конкурсу буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи додатни информациї у вязи зоз реализацию Конкурсу можу достац у Секретарияту на числа телефонох: 021/487 4036 и 021/ 487 4614. Покраїнски секретар, Жолт Сакалаш

12. ФЕБРУАР 2021.

informator@ruskeslovo.com Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня,м управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Т: +381 21 487 4867 ounz@vojvodinа.gov.rs На основи члена 5. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє програмних активносцох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду у Автономней Покраїни Войводини («Службени новини АПВ», число 14/15 и 10/17) и члена 24. пасус 2. Покраїнскей скупштинскей одлуки о покраїнскей управи („Службени новини АПВ”, число 37/2014, 54/2014 – др. oдлука, 37/16, 29/17, 24/19 и 66/20), покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални - национални заєднїци, приноши:

ОДЛУКУ О ВИМЕНКИ КОНКУРСА

за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци образованя у АП Войводини у 2021. року, число: 128451-57/2021-01 , яки обявени 3.2.2021. року 1) Зоз тоту одлуку, у Конкурсу за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци образованя у АП Войводини у 2021. року, число: 128-451-57/2021-01, яки обявени 3.2.2021. року, ше меня суму 19.913.250,00 динари, яку ше видвоєло за програми и проєкти у обласци образованя у АП Войводини з 2021. року, так же наведзена одредба Конкурсу тераз глаши: „Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) у складзе зоз Финансийним планом за 2021. рок видвоює 18.913.250,00 динари за програми и проєкти у обласци образованя у АП Войводини и то за: 2)Точка Б) Конкурсу, под насловом – ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2021. РОКУ яка глаши: „Средства яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох за дзвиганє квалитету образованя и воспитаня у обласци основного и штреднього образованя у АП Войводини у 2021. року виноша 13.013.250,00 динари. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ 1. За установи основного и штреднього образованя и реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю а) за програми и проєкти основного образованя – 5.038.250,00 динари, б) за програми и проєкти штреднього образованя – 5.410.000,00 динари,” ше меня и тераз глаши: „Средства яки обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2021. рок за финансованє и софинансованє програмох и проєктох за дзвиганє квалитету образованя и воспитаня у обласци основного и штреднього образованя у АП Войводини у 2021. року виноша 12.013.250,00 динари. РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ 1.За установи основного и штреднього образованя и реґионални центри за професионални розвой занятих у образованю а) за програми и проєкти основного образованя – 5.038.250,00 динари, б) за програми и проєкти штреднього образованя – 4.410.000,00 динари,” 3) У Точки Б) Конкурсу, под насловом – ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ У 2021. РОКУ, часц текста яки глашел: „Зоз финансийну потримовку яку ше дава зоз тим Конкурсом ше промововує, односно щици явни интерес яки утвердзени зоз Законом о основох системи образованя и воспитаня („Сл. глашнїк РС”, число 88/2017, 27/2018 – др- закони, 10/2019, 6/2020).” ше прецизує и тераз глаши: ''Зоз финансийну потримовку яку ше дава з тим Конкурсом ше промовує, односно щици явни интерес яки утвердзени зоз одредбами члена 6, 7, 8. и 9. Закона о основох системи образованя и воспитаня („Службени глашнїк РС”, число 88/2017, 27/2018 – дрзакони, 10/2019, 6/2020).” 4) Други одредби Конкурсу за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци образованя у АП Войводини у 2021. року, число: 128-451-57/2021-01, яки обявени 3.2.2021. року оставаю нєпременєни. Покраїнски секретар, Жолт Сакалаш

12. ФЕБРУАР 2021.

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел.: +381 21 487 46 77 livia.bata@vojvodinа.gov.rs На основи члена 6. пасус 1. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзeльовaню буджeтних срeдствох орґаном и орґанизацийом у чиєй ше роботи службено хаснує язики и писма националних меншинох – националних заєднїцох („Службени новини АПВ”, число 14/15) у вязи зоз членами 11, 12, 23. пасусу 4., 25 и 26. Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Aвтономнeй Покраїни Войводини за 2021. рок („Службeни новини АПВ”, число 66/2020), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, розписує

КОНКУРС

за додзельованє буджетних средствох орґаном и орґанизацийом у Автономней Покраїни Войводини у чиєй роботи ше службено хаснує язики и писма националних меншинох – националних заєднїцох за 2021. рок Средства у суми 7.500.000,00 динари ше додзелює пре унапредзенє витворйованя права на службене хаснованє язкох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини. Право участвовац на конкурсу маю: ■ орґани єдинкох локалней самоуправи з териториї Автономней Покраїни Войводини, у хторих зоз статутом городу, односно општини утвердзене службене хаснованє язикох и писмох националних меншинох - националних заєднїцох на цалей териториї єдинки локалней самоуправи або у населєних местох на їх териториї; ■ месни заєднїци на териториї городох и општинох зоз алинеї єден; ■ други орґани, орґанизациї, служби и установи, хаснователє буджетних средствох, хтори маю шедзиско на териториї локалней самоуправи або хтори окончую дїялносци на териториї локалней самоуправи, з алинеї єден. Средства ше додзелює за финансованє, односно участвованє у финансованю: ■ трошки за виробок и поставянє таблох з назву орґана и орґанизацийох, назву населєних местох и других ґеоґрафских назвох на драгових напрямох, назву улїчкох и площох, як и других обвисценьох и спозореньох за явносц хтори виписани на язикох националних меншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує у општини, городзе або населєним месце; ■ за друкованє двоязичних або вецейязичних формуларох, службених глашнїкох и других явних публикацийох; ■ за розвой системи електронскей управи за роботу у условийох вецейязичносци. Висину средствох за додзельованє ше утвердзує на основи тих критериюмох: ■ числа язикох и писмох националних меншинох – националних заєднїцох хтори ше службено хаснує на цалей териториї општини, городу або населєного места; ■ процентуалней учасци припаднїкох на-

ционалних меншинох - националних заєднїцох чийо ше язики и писма службено хаснує у вкупним чишлє жительства по урядових податкох Републичного заводу за статистику, на основи остатнього попису жительства; вкупни материялни трошки хтори потребни за реализацию активносцох; иснованє других жридлох финансованя активносцох; континуитет у финансованю активносцох од Секретарияту, односно чи ше средства пита перши раз. Термин за подношенє приявох на конкурс то по 10. марец 2021. року. Прияви на конкурс ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию мож превжац у просторийох Секретарияту або на интернет адреси: www.puma.vojvodina.gov.rs. Прияви на конкурс ше подноши на сербским язику або на язику националней меншини – националней заєднїци хтори ше службено хаснує у орґанох Автономней Покраїни Войводини. Прияви ше подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади) або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад. Прияви на конкурс ше доручує у двох прикладнїкох з двома виявами хтори оверела и подписала овласцена особа подношителя прияви, кед ше конкурує по єдней основи, а кед ше конкурує источашнє и по вецей основох, прияви ше доручує у двох прикладнїкох за кажду основу, зоз истим числом оверених виявох. Нє будзе ше розпатрац нєблагочасни або нєподполни прияви, при хторих нєдостаток нє одстранєни по указованю, як анї прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки або хтори поднєсли нєовласцени особи. Хаснователь длужен средства хасновац лєм за наменки за яки су додзелєни, а нєпотрошени средства врациц до буджету Автономней Покраїни Войводини. Хаснователь ма обовязку на одвитуюци способ визначиц же у финансованю участвовал и Секретарият. Хаснователь длужен найпознєйше по законченє календарского року поднєсц Секретарияту звит о трошеню додзелєних средствох з одвитуюцу документацию. У случаю сумнї же додзелєни средства у даєдних случайох нє хасновани наменково, Секретарият поруша поступок пред покраїнским орґаном управи цо компетентни за буджетну инспекцию, пре контролу законїтого и наменкового хаснованя средствох. Кед ше утвердзи же додзелєни средства у даєдних случайох нє хасновани наменково, прияви тих хасновательох средствох ше надалєй нє будзе розпатрац кед буду участвовац на конкурсу. Поступок конкурса запровадзує комисия за розпатранє приявох хтору формує покраїнски секретар. Комисия по розпатраню позбераних приявох прави обгрунтоване прекладанє за додзельованє средствох по конкурсу и доручує го покраїнскому секретарови. О додзельованю средствох хасновательох по запровадзеним поступку одлучує покраїнски секретар з ришеньом, хторе конєчне. Ришенє о додзельованю средствох будзе обявене на интернет боку Секретарияту. Покраїнски секретар, Жолт Сакалаш с.р.

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com

МАЛИ ОГЛАШКИ

МАЛИ ОГЛАШКИ

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох.

ПИЛЇМЕ и режеме шицки файти древох, и греди зоз старих хижох. По догварки режеме на фалати и складаме. Контакт: 062/225135 и 061/1031964 *** ГЛЄДАМ жену зоз валалу за друженє, а можлїве и малженство. Ситуирани пензионер зоз Руского Керестура. Контакт: 062/225135. *** МЕНЯМ жем на драги Руски Керестур – Кула, за квартель у Новим Садзе лєбо хижу у блїзкосци Нового Саду. Телефон: 060/5703008. Тихомир Маркович.

Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: ■ РОЛЕТНИ ■ ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ ■ ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ ■ МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ ■ ВЕНЕЦИЯНЕРИ ■ ОПРАВКИ Телeфон: 025/5827-710, 060/5088-433 Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 25. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 25. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

О приношеню ришеня о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Компетентни орґан обвисцує явносц же 08. 02. 2021. року, прнєшенє Ришенє о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Проєкта Вибудов швидкей драги IB ряду чс. 21 Нови Сад Рума, Партия 1- Часц 1, Ґузел „Авто драга Е-75’’ – Параґово, зоз плановану трасу державней драги IIA ряду чс. 100 од Жежельового моста до ґузла „Авто драга Е-75’’, ношителя проєкта ЯП „Драги Сербиї” зоз Беоґраду, улїца Бул. краля Аександра чс. 282. Ришенє о даваню согласносци принєшене на основу предкладу одлуки хтора состойна часц Звиту Технїчней комисиї як и увидом до дорученей документациї, зоз хтору констатоване же предметни проєкт зоз свою релазацию нє будзе мац неґативни вплїв на животни штредок кед ше випочитую шицки предписани мири защити, Пре защиту творительох животного штредку, ношитель проєкта муши обезпечиц условия и запровадзи мири хтори дефиновани зоз поглавйом 8.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, хтори предвидзени зоз поглавйом 9.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Ришенє о даваню согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок конєчне зоз управним поступком. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у Беоґрадзе у чаше од 30 днї од дня обявйованя того обвисценя.

О приношеню ришеня о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Компетентни орґан обвисцує явносц же 05. 02. 2021. року, прнєшенє Ришенє о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Проєкта за вибудов швидкей драги державней драги IБ ряду чс. 21 Нови Сад Рума, Партия 3 Часц 3: Ґузел „Кать” – Петроварадин (ґузел „Авто драга Е-75’’), км 0+000,00 – км 6+900,00 „ПП – ДП21’’, Л =6,900 км ношителя проєкта ЯП „Драги Сербиї” зоз Беоґраду, улїца Бул. краля Аександра чс. 282. Ришенє о даваню согласносци принєшене на основу предкладу одлуки хтора состойна часц Звиту Технїчней комисиї як и увидом до дорученей документациї, зоз хтору констатоване же предметни проєкт зоз свою релазацию нє будзе мац неґативни вплїв на животни штредок кед ше випочитую шицки предписани мири защити, Пре защиту творительох животного штредку, ношитель проєкта муши обезпечиц условия и запровадзи мири хтори дефиновани зоз поглавйом 8.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, хтори предвидзени зоз поглавйом 9.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Ришенє о даваню согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок конєчне зоз управним поступком. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у Беоґрадзе у чаше од 30 днї од дня обявйованя того обвисценя.

ОБВИСЦЕНЄ

34 РУСКЕ СЛОВО

ОБВИСЦЕНЄ

КОНКУРС ЗА ФЕСТИВАЛ „РУЖОВА ЗАГРАДКА 2021” ПРЕДЛУЖЕНИ Пре епидемиолоґийну ситуацию зоз вирусом корона Явна медийска установа Радио телевизия Войводини принєсла одлуку же конкурс за Фестивал „Ружова заградка” будзе предлужени по 17-ти фебруар 2021-го року. Шицки заинтересовани по тот датум можу послац шпиванки, а условия конкурсу мож опатриц на сайту Радио-телевизиї Войводини.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

НА НЄДЗЕЛЮ У БЕРКАСОВЕ „ВИНИЯДА“ На нєдзелю, 14. фебруара, на швето Святого Трифуна, защитнїка винїцох и винїцарох, будзе отримана традицийна туристична манифестация „Сримска винияда”, алє у зменшаним обсягу пре пандемию вируса корона. Як гварел Зоран Видович зоз орґанизациї манифестациї, прикладнїки вина за оценьованє буду примани на нєдзелю од 9 по 14 годзин у Месней заєднїци, а потим енолоґ Зоран Шапоня оценї вина. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги одлучованє о потреби преценьованя вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „LABING” d.o.o. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „ VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Београд поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци

мобилней телефониї „ НС2077_01 НС_Нови_Сад_Лиман_4” у улїци Балзакова число 64, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/9, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

НОВИ ЦЕНИ ОГЛАСНОГО ПРОСТОРУ Oбвисцуєме читачох же ше од 11. фебруара 2021. року применює нови ценовнїк за простор за оглашованє у новинох „Руске слово”. – Мала оглашка (до 20 слова) будзе 300 динари, – посмертна оглашка на 1 полю будзе 800 динари, – посмертна оглашка на 2 поля будзе 1600 динари. Цену жаданей оглашки треба уплациц на рахунок: 160923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашки и фотоґрафиї (за посмертни оглашки) посилац на имейл: informator@ruskeslovo.com лєбо видиктовац на телефон 069 673319 од пондзелку до пиятку од 9 до 15 годзин. За обявйованє у актуалним тижню, оглашку найпознєйше придац по стреду до 10 годзин. У рамикох преширйованя огласного простору Установи, оглашки обявени по нових ценох у новинох „Руске слово”, предлужиме обявйовац и на сайту, дзе су єднакей велькосци и мож их видзиц два тижнї. 12. ФЕБРУАР 2021.

informator@ruskeslovo.com

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта Привредне дружтво „Нови Сад – Ґаз” за дистрибуцию ґаза, отримованє и виводзенє д.о.о. Нови Сад, Теодора Мандича число 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Реконтрукция дистрибутивней ґазней мрежи населєня Сримска Каменїца на катастерских парцелох чс. 4151/19; 4149/1; 4148/13; 4147/7; 4160/1; 5805/1; 5783/1; 5138/10; 5119; 5114/2; 5115/2; 5118/17; 5117/4; 5114/12; 5112/16; 5112/15; 5112/14; 5126/2; 5816/2; 5806; 4168/8; 4166/8; 4166/1; 4155; 4152/1; 4153/1; 5805/1; 5112/12; 5806; 4161/14; 4161/13; 4149/1; 5113/26; 5114/12; 4158/11; 4159/8; 4159/1; 4155; 4144/1; 4147/7; 5128, 5119; 4153/1; 4152/14 5807; 5064/5; 5064/7;5065/5; 5065/9; 5069/2; 5067/2; 5067/8; 5249; 5068/2; 5076/2; 5484/4; 5483/3; 5474/2; 5473/1; 5472/1; 5471/1; 5470/1; 5469/2; 5468/3; 5393/4; 5392/3; 5396/2; 5390; 5401/2; 5400/2; 5811; 5383/2; 5384/1, 5385/5, 5386/8, 5388/7, 5377/2, 5374/9, 5373/1, 5372/3, 5371/1, 5370/5, 5369/4, 5378, 5387/1, 5386/1, 5385/6, 5384/4, 5075/6, 5076/8, 5810/2, 5484/7, 5810/1, 5080/5, 5079/1, 5080/10, 5077/4, 5078/4, 5079/10, 5080/15, 5080/10, 5085/3, 5080/10, 5080/1, 5810/1, 5375/1, 5300/4, 5299/6, 5298/4, 5297/3, 5294, 5293/1, 5292/4, 5291/4, 5289/1, 5288/1, 5286/2, 5286/7, 5356/4, 5355/4, 5354/3, 5320, 5347/3, 5346/6, 5285/3, 5284/3, 5275/7, 5271/3, 5268/1, 5267/1, 5266/4, 5271/7, 5411/2, 5286/10, 5286/7, 5416/1, 5417/1, 5286/6, 5249, 5250, 5783/1, 5783/1; 5374/6, 5373/4, 5372/6, 5371/4, 5370/6, 5369/1, 5367, 5366, 5363, 5362, 5358; 5357, 5411/1, 5356/1, 5355/1, 5354/6, 5352/2, 5351/3, 5348/1, 5346/1, 5344, 5343, 5342/1, 5324, 5323, 5302/7, 5302/6, 5301/1, 5277/2, 5284/8, 5285/6, 5411/1, 5410/2, 5407/2, 5412/1, 5802/1, 5803, 5000, 5804, 5017/5, 5019/3, 5021/2, 5025/2, 5027/2, 5029/2 5031/4, 5033/2, 5035/2, 5034/2, 5038/2, 5038/3; 5035/4, 5037/3, 5040/8, 5046/6, 5047/2, 5047/3; 5046/3, 5549/7, 5549/6, 5531/1; 5531/2; 5547/2, 5545/3, 5544/3, 5543/3, 5542/3, 5541/3, 5540/3, 5539/3, 5538/3, 5531/3, 4259/4; 4259/7, 4259/12, 4260/3,5781/1, 4322,5799, 4180/2;4181/1, 4181/2, 5781/1, 4961, 5804, 4177/4; 4177/27, 4181/1, 4215, 4745/2;5804, 5059/1, 5804, 5802/1,5814/2; 5044/1, 5804, 5816/1;5454/1, 5044/1, 5584/4, 5585/2, 5593/2, 5598/1, 5597/6, 5597/5, 5596/3, 5718/3, 5721/5, 5722/3, 5723/4, 5724/3, 5725/1, 5725/4; 5727/7, 5803, 5802/1,4817/4, 4814/4, 4813/4, 4813/2 , 4803/3, 4803/7, 4814/6, 4819/2, 4818/3, 4818/2, 4817/2, 4817/1, 5789, 5790/1, 5791, 5798, 5840, 5797, 5841, 5557, 4617, 5796, 5797, 4617, 5796, 5621/14, 5609/3, 4661, 4744/1, 4745/3, 4746, 4738/2, 4736, 4735, 4729, 4727/1, 4726/1, 5620/1, 5619/3, 5795, 4681, 4696, 4723/8, 4713/3, 4706/3, 4705/2;4705/3, 4704/3, 4704/2, 4700/2, 4701/2, 4714, 5828/1, 5828/2; 5834/3, 5639/1, 5638/4, 5638/1, 5637/1, 5636/1, 5635/1, 5624/1, 5625/1, 5812/2, 5630/1, 5626/11, 5626/1, 5606/2, 5605/1, 5605/6, 5607/8, 5604/9, 5604/5, 5706/6, 5712/14, 5709/17, 5708/2, 5707/18, 5706/4, 5607/1, 5605/2, 5606/9, 5605/4, 5606/12, 5606/6, 5712/5, 5709/6, 5708/7, 5707/9, 5706/5, 5705/8, 4571, 4559, 5794/2, 4462; 4029/1; 4338; 4346; 4355; 4383/4; 4389; 5788/1; 5786 и 5785 шицко у К.О. Сримска Каменїца, катеґориї Ґ, длужини 32.250м, класификацийне число 22210. Предмет реконстркциї заменьованє иснуюцей дистрибутивней ґазней мрежи хтора вибудована зоз челїчних бешавних цивох зоз дистрибутивну ґазну мрежу хтора вибудована зоз полиетиленских цивох ПЕ СДР11 и то на шлїдуюцих часцох у Сримскей Каменїци: Желєзнїцке населєнє, населєнє Марка Орешковича, населєнє Воїново, поцаг Дзецински валал и Центер. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 9. фебруара 2021. року принєсла ришенє число VI-50119/21 з хторим дата согласносц на предметни проєкт. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Процив того ришеня може ше порушац суд пред Управним судом од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя у средствох явного информованя прейґ того орґана.

12. ФЕБРУАР 2021.

sport@ruskeslovo.com

ЦЕНТЕР ЗА ФИЗКУЛТУРУ „ДРАҐО ЙОВОВИЧ” ВЕРБАС

ОЗНОВА ДОСТУПНИ ЖИМСКИ БАЗЕН И ТЕРХОВНЯ После длугшей павзи у роботи пре запровадзованє мирох защити од ширеня вирусу Ковид19, даєдни спортски змисти Центра за физкултуру „Драґо Йовович” нєдавно ознова почали робиц. Рекреативцом и спортистом на розполаганю хаснованє терховнї и жимского базену, а як сообщене зоз тей установи, почитованє шицких предписаних епидемиолоґийних мирох обовязне и надалєй. Хаснованє жимского базену доступне шицким гражданом, а цени уходнїцох ше нє меняли у одношеню на предходни рок – дньова уходнїца 200 динари, а за пензионерох и воєних инвалидох цена уходнїци 150 динари. Гражданє маю можлївосц купиц и карту за 15 уходи на базен по цени од 2 000 динари. Єдно од понукнуцох и викенд ваучер, чия цена облапя и хаснованє сауни, базену и полудзенок у ресторану Центра за физкултуру. Роботни днї базен за гражданох отворени од 17 по 20 годзин, а през викенд од 12 по 19 годзин. Терховню мож хасновац кажди роботни дзень од 8 по 20 годзин.

– Школа плїваня нє була отримана за школярох другей класи основних школох у нашей општини пре ситуацию зоз корона вирусом. Алє, най ше нє стараю анї дзеци, анї родичи, покля ознова будзе орґанизована обука плїваня за школярох, до обуки ше годни приключиц и дзеци котри пре епидемиолоґийну ситуацию нє мали нагоду присуствовац у обучованю нєплївачох. Тиж бим здогаднул шицки дзеци же у Вербаше постоя три плївацки клуби котри одлично робя, а шицки информациї коло упису можу найсц на интернету. Наздавам ше же тот рок будзе лєпши як предходни, як за спортистох, так и за гражданох – гварел инструктор плїваня у Центру за физкултру Милош Дяконов, поволуюци шицких гражданох же би ше цо вецей рекреировали и хасновали услуги тей вербаскей установи. О. Р.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

о поднєшеней вимоги одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС176 НСУ176 НСЛ176 НСО176 НС – Адици” у улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2421/1, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о поднєшеней вимоги одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Rimi Media Group”, Воїслава Илича 38, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ФМ Радио станїца Радио Каролина 104,5 MHz” у улїци Булевар ошлєбодзен число 9, Нови Сад, на катастерскей парцели число 4694/3 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

ОБВИСЦЕНЄ

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ БЕЗПЛАТНИ ТРЕНИНҐИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДОБРА ОСНОВА ЗА БУДУЦИХ РУКОМЕТАШОХ У керестурскей Спортскей гали уж вецей як два мешаци млади рукометаш Рукометного клубу „Русин” и школяр штреднєй Технїчней школи у Зомборе, Филип Орос, рекреативно тренира дзеци рукомет, возросту од 5. класи основней, та по 4. класу штреднєй школи

Ф

и лип у ру коме ту од свойого 13. року, а його талант ґу тому спорту нєодлуга бул препо знати, та сво йо спортске усовершованє предлужел у РК „Сомбор електро”, дзе тренирал вецей як 4 роки за Першу лиґу „Сивер”. Зоз свою зом бор ску екипу младших катеґорийох шоровали успихи – бавели за Супер лиґу младших катеґорийох, зоз хтору у Сеґедину у Мадярскей освоєли 3. ме сто, а потим прешол бавиц и за зомборску 1. екипу одкадз ноши вельо искуства. ИСКУСТВО ЗА МЛАДИХ

Филип ше у єшеньскей часци Першенства надумал врациц до Русину дзе зазначел красни резултати як єден спомедзи найефикаснєйших бавячох. Свойо здобуте знанє з рукомету пожадал подзелїц и з другима, а як гвари, добре би було подмладзиц и Русинову першу екипу. Зоз дзецми Филип безплатно, два раз до тижня, вовторок и пияток, тренира рукомет, з тим же му помагаю и Виктор Микита и Владимир Мудри, кед Филип пре обовязки у школи, нє старчи. – Тренирам дзеци од 5. класи основней по 4. класу штреднєй школи, а нє проблем гоч придзе и дахто старши. Єст заинтере сованих и хлапцох и дзивчата, та шицки вєдно робиме. Кус векша розлика у возро сту медзи дзецми, и то ми дакеди очежує роботу, понеже з младшима нє можем робиц даяки вежби хтори сом задумал, хто-

36 РУСКЕ СЛОВО

ри за нїх чеж ки, а тиж, проблем и кед дахто нє порядни, алє ше намагам зоз каждим робиц окреме и каждому потолковац од початку. Єден одредзени период кед дзецко дзечнє ходзи, кед є порядне на тренинґох, вец може и напредовац, алє кед прид зе на єден тренинґ и вец на шлїдую ци прид зе о три тижнї, вец то и мнє очежує роботу и нє можеме як екипа напредовац. Но, заш лєм, затераз шицки порядни, уча єдни од других, и то велька предносц же ше твори добра атмосфера и медзисобне друженє – приповеда Филип и додава же затераз ма 12-ецеро дзеци, а любел би кед би их було ище вецей. ПРИЯТЕЛЬСКИ СТРЕТНУЦА – Затераз отримуєме тренинґи два раз до тижня, а кед будзе вецей заинтере сованих уведземе ище термини. Пре школу нє можем вше сцигнуц, та ме вовторок одменюю тиж рукометаше Русина Виктор Микита и Владимир Мудри. Но, понеже у тей хвильки нїхто од нас нє ма лиценцу за тренера, затераз нє можеме дзеци водзиц на даяки змаганя, нє можеме их тренирац за Лиґу младших катеґорийох, алє плануєме орґанизовац даяки приятельски стретнуца, а любел бим познєйше, док закончим школу, покладац и за тренера. Шицки троме ше трудзиме на цо интересантнєйши способ дзецом приблїжиц рукомет, тото цо им толкуєм то шицко цо сом научел у Зомборе, а вельо ше едукуєм и прейґ интернету, и видзим же дзеци досц задовольни, бо на концу вше похваля тренинґ – щиро приповеда Филип Орос. Орос визначує и тото же би дзеци требали вихасновац добри условия хтори им понука Спортска гала и буц порядни и дисциплиновани на тренинґох, понеже, як гвари, донєдавна шицки спортисти у Керестуре роками тренирали на терену у Старей школи, под голим нєбом. Филип окрем зоз дзецми, рукомет бави и зоз 1. екипу Русина, а хтори тераз вредно тренираю и пририхтую ше за ярню часц Першенства, а хтора запланована за початок марца. ■ Ан. Медєши 12. ФЕБРУАР 2021.

sport@ruskeslovo.com

ФК „РУСИН”

ОДБАВЕНЕ ПЕРШЕ ПРИЯТЕЛЬСКЕ СТРЕТНУЦЕ ФК „Русин” – ФК „Нєґош” (Ловченац) 0:3 (0:3)

Пририхтуюци ше за початкох ярнєй часци Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, фодбалере ФК „Русин” одбавели перше приятельске стретнуце, од штирох запланованих. З тей нагоди перша екипа на Ярашу була Нєґош зоз Ловченцу, а резултат бул 3:0 за госцох. По красней хвилї на Ярашу, внєдзелю 7. фебруара, русиновци одбавели змаганє процив ФК „Нєґош” зоз Ловченцу, члена Войводянскей лиґи „Сивер”, хтори за єдну лиґу висше пласовани у одношеню на Русин, цо и потвердзели на терену, окреме у першей часци змаганя. Штреднї бавяче екипи з Ловченцу контроловали цалу ситуацию на терену, а векшина лабдох походзела праве од нїх, хтори точно цильовали и находзели своїх нападачох. То при русиновцох нажаль, нє було так, а мож повесц же то бул и їх найвекши нєдостаток. У другей часци змаганя тренер Русина Златко Саянкович, вименєл пол тима и до бависка уключел искуснєйших бавячох, цо такой и указало лєпши резултат, з оглядом на тото же у другим полчасу змаганє прецекло у менєй-вецей ровноправним бависку. Гоч ше и вельо лєпше бавело у другим полчасу, но раз горня греда Дюкановича спашела ґолмана госцуюцей екипи, раз бице Бранковича, та резултат по конєц остал нєпременєни. У каждим случаю, на тим змаганю бавели шицки 19ецерме бавяче на хторих рахує тренер, цо нависцує же

квантитет да и квалитет, а затераз резултат и так нє у першим планє, алє анґажованосц цалей екипи, а окреме младших фодбалерох Русина. Од шицких бавячох хтори тренерови на розполаганю, на нєдзельовим стретнуцу виостали Андрей Малацко, Матей Саянкович и Боян Голик, док Боян Надь прешол бавиц до ФК „Младосц” до Крущичу. Шлїдуюце приятельске змаганє заказане за нєдзелю, 14. фебруара, на хторим русиновци буду бавиц на домашнїм терену процив ФК „ППК Кула”, а змаганє почнє на 14 годзин. Ан. М.

ПОЧАЛИ ПРИРИХТОВАНЯ ОФК „БИКИЧ” ЗА ЯРНЮ ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА

НА РОЗПОЛАГАНЮ 25 БАВЯЧЕ Од 31. януара фодбалере ОФК „Бикич” почали пририхтованя за ярню часц першенства у Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход дзе ше Бикичанє змагаю. На перши тренинґ ше одволали 25 бавяче. Як нам гварел Далибор Гнатко, предсидатель Управи клуба, у преходним периодзе пришли шейсцме нови бавяче, пейцме зоз Шиду и єден з Батровцох, а пошли з клуба штирме.

12. ФЕБРУАР 2021.

– З початку фодбалере почали з кондицийним пририхтованьом, а вец предлужели тренирац з тренером Славком Дупальом. Плануєме одбавиц и пейц контролни стретнуца. Будземе бавиц зоз ФК „Обилич 1993” зоз Куковцох, потим з Трґовачким зоз Сримскей Митровици, Радничким зоз Шиду, Гайдуком з Вишнїчева и на концу 7. марца зоз ОФК „Бачинци” – гварел Далибор Гнатко и додал же ярня часц першенства почнє 14. марца. Гнатко далєй гвари же прешлого року справена трибина и покладзени 110 шедзиска, а же нєодлуга будзе ришени и проблем з воду у Управним будинку (зоблєкальнї) и то буду финансовац спонзоре. Тиж ше планує по конєц рока поробиц ошвиценє же би ше тренинґи могло отримовац и у вечарших годзинох, а наздаванє и же ше МЗ Бикич остара же би ше покладло нови облаки и дзвери. ОФК „Бикич” ма и кадетох и то коло 20 бавячох и з нїма тренира Бошко Цветинович. У першим тиму од бавячох нєт Руснацох, а при кадееох их єст шесцеро з валалу. Медзи кадетми єст и дзеци зоз Соту, Привиней Ґлави и Моловину. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Мария Афич

Капущанїки за заняти ґаздинї

При концу жими, треба претресц” гордов зоз квашену капу” сту. То и нагода направиц єден дзень, вецей капущанїки и поскладац до замарзовача и винїмац их кед нєт часу рихтац, алє на швидко (обовязно змарзнути) попражиц и єсц цепле. То барз практичне за заняти ґаздинї, а тото цо ище баржей интересантнєйше же ше правя барз єдноставно. Пририхтованє: Потребне: Шекану квашену капуста дакус висцискац, до нєй положиц пра■ квашена капуста жену цибульку, два, три ложички ■ коло килу муки солї и до того такой положиц му■ солї по смаку ку. Загнєсц на мегчейше, бо як ше ■ 2-3 цибулї их будзе правиц и розганяц, так ше будзе додавац муку. Зоз велького цеста, кед дакус одпочинє, бере ше и вигнєта менши лабдочки хтори ше потим на ценко розганя и пражи на олєю. Понеже ше нє кладзе анї кус квасу, упражени капущанїки фини хрупкаци. Процес роботи окреме интересантни кед участвую и дзеци хторим допущице же би направели капущанїк и у форми шерца. Фотоґрафиї поведза вецей як слова.

1.

4.

2.

3.

5. 6.

38 РУСКЕ СЛОВО

12. ФЕБРУАР 2021.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Славица Катона, Руски Керестур

Плєскавица зоз рискаши и шпинат

Два рецепти у єдним тексту и барз су єдноставни... Ґу таким плєскавицом як додаток правим шпинат зоз цеском.

Поступок рихтаня плєскавицох: Перше положиц рискашу до води же би ше добре уварела. По смаку положиц и солї. Док ше рискаша вари нашекайце петрушку и копер и порихтайце шицки други состойки. Уварену рискашу треба прецадзиц през шитко же би ше одстраЗа плєскавици потребне: ■ ■ ■ ■ ■ ■

3 ложки рискаши 150 ґрaми муки ложичка сода-бикабони 2 цали вайца 100 милилитри млєка 50 милилитри кислого млєка ■ ложка нашеканого петрушкового лїсца ■ ложка нашеканого копру – може и сушени ■ солї по смаку ■ веґети, чили папрички ■ олєй за праженє Цо ше дотика присмачкох ту можеце експериментовац спрам вашого смаку.

За шпинат потребне ■ 300 ґрами швижого шпинату, лєбо одвитуюце количество змарзнутого ■ 2 децилитри млєка ■ деца йоґурту (шметанки) ■ 2-3 струча цеску ■ 2-3 ложки маслинового олєю ■ ложка муки

12. ФЕБРУАР 2021.

нєло цо вецей води. Пододавац шицки други состойки и добре премишац. Треба мац на розуме же рискаша уж слана, та осторожно зоз солю. На горуцо зограц палачинкарню зоз олєйом та зоз ложку класц масу за плєскавици. Поровнайце зоз ложку кажду на грубину коло пол цента и попражце на обидва боки же би почервенєли. Нє треба пражиц у вельо олєю алє заш лєм вон ше троши та го дакеди треба досипац до палачинкарнї. Поступок рихтаня шпинату: Умити шпинат кратко бланширац, охладзиц у жимней води, прецадзиц, висцискац и на дещички пошекац зоз ножом. Положиц на бок. Цеснок порезац на фалатки – нє муша буц барз дробни, попражиц на олєю тельо да запахнє. Додац муку и тиж кратко попражиц. Кед ше мука почнє лапац за дно шерпенки додац пошекани шпинат, розмишац и такой додац млєко и йоґурт. Место йоґурту може шметанка. Дакус повариц же би ше страцел сирови смак муки, и же би ше достало жадану гусцину и смак шпинату.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ÂÈØËÎ ÔÅÁÐÓÀÐÑÊÅ ×ÈÑËÎ ×ÀÑÎÏÈÑÀ ÇÀ ÄÇÅÖÈ „ÇÀÃÐÀÄÊÀ”

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Дакус вецей о фодбалу любителє того спорту можу пречитац на цалим 19. боку у рубрики „Здраве цело, здра ви дух”, а тото цо чи таче нї ґ да нє за буду ри шиц, то два Забавни боки. Як рошнє широта слонче Мойсей, и дзе ше перше почало правиц скло, найдзеце на предостатнїм боку. М. Р.

Фото: Петар Голик

У другим полрочу чечуцого школского року вишло уж друге число часописа за дзеци „Заградка”. Красне и веселе, як и кажде потераз, и фебруарске число часописа приноши вирним читачом вельо опатраня и читаня. Гоч пре епидемиолоґийну ситуацию Централна преслава Националного швета Руснацох того року нє отримана, фотоґрафия на насловним боку „Заградки” шведочи же дзеци у воспитно-образовних институцийох у Руским Керестуре отримали свойо програми. Най ше традицию нє претаргує! У ПУ „Бамби” Кула, у обєкту „Цицибан” у Руским Керестуре шицки воспитни ґрупи зоз своїма воспитачками пририхтали шветочни програми примерани возростом дзецох. И школяре у Школи „Петро Кузмяк” отримали красни програми, о чим можеце пречитац и попатрац фотоґрафиї на 2. боку часописа. Литературну часц виполнюю писнї и приповедки наших писательох: Силвестера Д. Макая, Оксани Мудри Недич, Миколи Скубана, Серафини Макаї, Мирона Будинския, потим сербскей писательки Весни Алексич, а ту и Дяни Родари зоз Италиї зоз свою приповедку. „Мала заградка” наймладших розвешелює зоз краткима стихами, а найволя ришовац „Квиз” и вифарбйовац илустрациї. Ак туални литературни и подобово роботи вредних сотруднїкох зоз Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, Нового Саду и Вербасу у тим чишлє наполнєли аж 5 боки.

РОК LXXVII ЧИСЛО 7 (3928) НОВИ САД, 12. ФЕБРУАР 2021.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0001P

Фотоґрафия: 0123P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на слиП кох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34

■ ПРИРОДА ШЕ БУДЗИ...