Issuu

ДЗЕНЬ ЗАЛЮБЕНИХ У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ РОК LXXI ЧИСЛО 7 (3616) НОВИ САД, 20. ФЕБРУАР 2015. РОКУ

■ ЗНАЧЕНЄ ПОДРУЧНИХ

ЛЮБОВ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

М. З.

Фото: Вероника Вуячич

З рижнима змистами и у Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре означени Дзень св. Валентина и Дзень залюбених

КАНЦЕЛАРИЙОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

СТОТКИ БАЛОНИ НА ПЛОЩИ ШЛЄБОДИ З нагоди Шветового дня дзецох хорих на рака, прешлого викенду, на Площи шлєбоди у Новим Садзе, Националне здруженє родичох дзецох хорих на рака, орґанизовало збуванє на хторим Здруженє НУРДОР пущело стотки балони потримовки зоз порученьом Здогаднї ше! Кажди ” дзень!”. Окрем у Новим Садзе, балони символично пущени и у Беоґрадзе, Нишу, Краґуєвцу, Смедереву, Чачку, Иванїци, Суботици, Зренянину, Руми, Новим Пазару, Смедеревскей Паланки и Лесковцу. В. В.

■ ЧИ НАИСЦЕ ДИЛЕМА ВАКЦИНОВАЦ ДЗЕЦКО?

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

“ГОТОВИ ЗМЕ ДАЦ И ОСТАТНЮ КОШУЛЮ...” (вочи 250-рочнїци школства по руски у Коцуре)

Пише: Микола ШАНТА, член и подпредсидатель Националного совиту Руснацох зоз лїстини “Руска инициятива”

За Коцурцох ше гутори же су тварди у очуваню своєй

В. В.

єден идентитет. Идентитети ше складаю и збогацую рускосци. Жадам надпомнуц на основи хторей историй- медзисобно. Алє лєм теди кед чловек пестує тоти идентитети у себе. Кед свой основни идентитет занєдзба, вон ней подїї Коцурци ноша тот епитет. Од самого приходу Руснацох до Керестура и Коцура, о духовна калїка. Руснацом основни идентитет – руски! школованю руских дзецох старала ше церква, односно, Психолоґия нас учи же дзеци хтори рошню и розвиваю сами людзе хтори прейґ церковного общества финансо- свою свидомосц на двох або вецей язикох маю лєпши вали и руску церковну школу. Руска школа иснує у Ко- резултати у школованю аж до 30 одсто од других дзецох. цуре од 1765. року, цо значи же ше у тим року, у априлу, Прето, уписуйме дзеци до руских класох же би добре научели свой перши язик. Други язики науча паралелно з означує 250-рочнїца школства по руски у Коцуре. Учителє у конфесийней школи доставали плацу дацо у першим. Кед буду учиц такой други и треци язик, перши нїґда шорово нє науча, а шоготовим пенєжу, а дацо у житу, у рово нє науча анї гевти два. жеми и загради хтори мали право Кед мац зоз своїм дзецком нє бешедує на К ед мац зоз своїм дзецком нє обрабяц. Доставали и квартель за своїм язику, на язику на хторим дума и биванє. Так то було по 1898. рок, шнїє, твердзи дзецински психолоґ, академик бешедує на своїм язику, на язику на хторим дума и шнїє, кед тедишня державна власц АвЛайош Ґенц, емотивно ше оддалює од твердзи дзецински психолоґ, стро-Угорскей монархиї, же би свойого дзецка, та го емотивно ощербює академик Лайош Ґенц, емозвекшала число мадярского житивно ше оддалює од свойого тельства асимилуюци славянске, дзец ка, та го емо тив но ощер бює (кед мац Рускиня зоз принєсла такволани Апонїйов школски закон по хторим ше учительох мушело плациц лєм у пенєжу и то за век- своїм дзецком бешедує по сербски, наприклад). А родишу учительску плацу як цо була по теди. Свидоми Ру- телє наших дзецох то заш лєм робя! Чом?! Пре нєупутеснаци знали же преход на державну школу подрозумює носц до тей проблематики, наглашує Ґенц! и преход на школованє на державним язику, значи по ма- Родичи часто знаю презащицовац свойо дзеци, цо гридярски. Коцурцом ше то нє спачело и одлучели же буду шка. Гуторя – най дзецку будзе лєгчейше, най нє ма єден и надалєй сами финансовац свою руску церковну школу, лєбо два предмети у школи вецей як други. Же би мало попри тим же их то будзе коштац штири раз вецей як по менєй обовязки... А мудри родитель пове: Учиц по рутеди, бо стандарди яки принєсол тот нови закон то вима- ски – вшелїяк! Бо, то перши язик зоз хторим ше поровгали. Зоз церковней одборнїци у Коцуре, дзе ше о тим нує кед учи шицки други язики познєйше. одлучовало, було чуц и таки слова: „Готови зме дац и Ма дзецко нагоду учиц и други язики – вшелїяк! Най остатню кошулю лєм да и далєй затримаме руску кон- учи! Бо воно у тим периодзе свойого розвою, насампредз, треба же би ше учело и бавело. А кед ше тоти два фенсионалну школу!” Нєшка патриотични причини родичом цо маю дзеци до дзецински потреби злуча, вец ше посцигує и найлєпши школи нєбарз прешвечлїви и мотивуюци. Спатриме вец, резултати. интерес дзецка хторе ма можлївосц школовац ше на ма- Руски класи нєвельки, єст звичайно коло дзешец школярох. У малочислених класох учителька ше достаточно церинским язику и по сербски, або лєм по сербски. Чловек хтори у своєй души и у своєй свидомосци ма ве- може пошвециц каждому дзецку, так же дзецко углавцей идентитети, богатши чловек, як гевтот хтори ма лєм ним научи шицко цо потребне, у школи од учительки. Даєдни руски мацери гуторя же жадаю же би ше им дзецко лєпше социялизовало, та их уписую до сербских класох. Дзецински психолоґове гуторя же за процес социялизациї найважнейше здобуц самодовириє. А воно ше при дзецку посцигує теди кед дзецко ма добри резултати. А кед воно дома бешедує по руски, а у школи себе муши у глави прекладац на сербски, воно спомалшене, бо окончує два коґнитивни процеси и посцигує слабши резултати. Слабши резултати виволую нєсиґурносц до себе, цо значи же социялизация слабша. У найлєпшей намири зробиц хасен за свойо дзецко, родичи му так начкодзa. Библийна мудросц гутори – рошнї там дзе ши пошати! Ми пошати у рускей загради. Намагайме ше дац, у тей загради, красни и здрави плоди, нам и нашим потомком на хасен.■

2 РУСКЕ СЛОВО

20. ФЕБРУАР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Значенє подручних канцеларийох Националного совиту 6–7. Полемика о вакцинованю дзецох

■ Нашо места 9. Зоз Скупштини општини Кула 10. „Сримска винияда” у Беркасове 11. Бали по наших местох

■ Економия 12–13. Валалски туризем у Сриме

■ Култура и просвита 14. 250 роки образованя у Коцуре 19. Вечар поезиї и вина у Коцуре 20–21. Наша тема – Ювилейна „Ружова заградка”

■ Дом и фамелия 15–17. Вочи Медзинародного дня мацеринского язика 18. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 22–23. Юлиян Радванї, коцурски метлар

■ Духовни живот 24. Промоция кнїжки о. др Романа Миза 25. Кирбай у Руским Керестуре на швето Лурдескей Мариї

■ Информатор

26–30. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 31. Активносц фодбалских клубох по наших местох На насловним боку – Стотки балони у Новим Садзе за борбу процив рака. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

ОТВОРЕНОСЦ И ТРАНСПАРЕНТНОСЦ У планох новинох „Руске слово” за 2015. року же би ше зоз „Платформу за транспарентносц „Руске слово”–Национални совит Руснацох”, створело нову форму сотруднїцтва того друкованого медия зоз Националним совитом рускей националней меншини у Сербиї. Новини „Руске слово” у календарским 2015. року на своїх бокох, у рубрики „Анатомия нашого часу”, обезпеча одредзени и єднаки простор шицким членом Националного совиту Руснацох (19 членом), їх штиром Одбором, двом Пододбором и тром Роботним целом. Така инициятива нє приходзи лєм од редактора новинох „Руске слово”, алє и дзепоєдних членох Националного совиту Руснацох. Циль такого єдного явного постору же би ше гласаче и читаче новинох „Руске слово” упознали зоз поєдинєчну активносцу каждого кандидата у Националним совиту Руснацох, зоз роботу Одборох, Пододборох и Роботних целох. На таки способ ше обезпечи ище транспарентнєйши увид до функционованя Националного совиту Руснацох, а новини „Руске слово” обезпеча єднаки простор за становиска шицких поєдинцох и политичних опцийох заступених у Националним совиту Руснацох. Вшелїяк тексти треба же би були примерани водзеню явного дискурса. Зоз реализицию „Платформа за транспарентносц „Руске слово”–Национални совит Руснацох” за 2015. рок, наздаваме ше же нашим читачом, рускоязичним гражданом и гласачом приблїжиме роботу Националного совиту Руснацох и злєпшаме квалитет „Руского слова” и явного информованя у свойофайтовим друкованим явним сервису по руски. Отверанє такей рубрики и перши текст обявюєме у тим чишлє „Руского слова”, у рубрики „Анатомия нашого часу”, Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Михайло Симунович; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

20. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ПОДРУЧНИ КАНЦЕЛАРИЇ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

НЄДОСЦ ПОЗНАТИ СЕРВИС РУСНАЦОХ Пишу: Т. ХОДАК М. РАМАЧ И. САБАДОШ

Резултати роботи подручних канцеларийох найобачлївши под час руских фестивалох и манифестацийох, та и кед ше на локалним уровню означує Дзень Руснацох. З другого боку, їх каждодньова робота, гоч приноши значни хасен заєднїци, у рускей явносци нєбарз позната

дея о снованю подручних канцеларийох Националного совиту Руснацох у штредкох дзе єст наших людзох и орґанизовани културни живот нє нова – порушана є у другим мандату Националного совиту, конкретизована у трецим, а у терашнїм, штвартим зволаню єст инициятива же би була и преширена зоз 11. по шоре Подручну канцеларию у Бачинцох, о чим ше Совит ище лєм ма вияшнїц. Тиж так, Национални совит би на шлїдуюцей схадзки мал розправяц и о предкладу за нових координаторох терашнїх дзешец канцеларийох – у Суботици, Новим Орахове, Кули, Вербаше, Коцуре, Дюрдьове, Новим Садзе, Сримскей Митровици, Шидзе и Бикич Долу, дзе затераз „наймладша” Подручна канцелария Националного совиту Руснацох. РОБОТА У ВЕЦЕЙ НАПРЯМОХ Подручни канцелариї формовани пре вецей намири – з єдного боку то лєгчейши и директни контакт Националного совиту з орґанами локалней самоуправи у конкретним штредку, понеже розумлїве же людзе на „терену” лєпше познаю специфичносци локалней ситуациї и актерох дружтвеного и политичного живота, та лєгчейше преправя драгу ґу нїм як цо ше то може покончиц з „централи”. Далєй, подручни канцелариї представяю способ же би Национални совит по алтернативней драги помагал нашим културним дружтвом хтори углавним чежко доставаю финансийну потримовку з локалней самоуправи. Понеже Совит Дружтвом нє може директно давац пенєж за финансованє порядней дїялносци и комуналних трошкох, подручни канцелариї по наших местох углавним змесцени у просторийох руских КУД, та як подквартельоше можу допомогнуц же би ше тоти рахунки виплацело. З оглядом на хронїчни финансийни проблеми з хторима ше трапи култура на локалним уровню, могло би повесц же уж лєм тота „симбиоза” оправдує роботу подручних канцеларийох, окреме же заєднїцки наступ пред општинскима орґанами доДЮРДЬОВ става векшу чежину кед у нїм

4 РУСКЕ СЛОВО

попри Дружтва, прейґ Подручней канцелариї уключени и цали Национални совит. Медзитим, Канцелариї би тиж требали буц и свойофайтове заступнїцтво Националного совиту у „бази”, дзе би шицки Руснаци могли сполнїц права хтори маю як припаднїки припознатей и орґанизованей меншинскей националней заєднїци. З оглядом же у Керестуре шедзиско Националного совиту, два подручни канцелариї на хтори унапрямене найвекше число Руснацох то тоти у Дюрдьове и у Коцуре. КАЖДОДНЬОВО НА ВИСЛУГИ РУСНАЦОМ У Дюрдьове, Подручна канцелария ше находзи у просторийох КУД „Тарас Шевченко”, а єй роботу представя член Националного совиту Руснацох Мирон Сабадош, хтори у дотерашнїм периодзе бул єй координатор. – Задаток нашей Канцелариї же би отримовала добру комуникацию медзи Националним совитом и Дюрдьовом. Важне повесц же Канцелария отворена кажди роботни дзень, по потреби и през викенд, а фахови помоцнїк у КУД „Тарас Шевченко” Михал Лїкар ту каждодньово же би бул при телефону и факсу, як контактособа. Ми у Дюрдьове таку систему применюєме од скорей, а думаме же би то бул добри модел роботи и у других штредкох дзе єст подручни канцелариї НС Руснацох – гвари Сабадош. – Потримовка хтору подручна канцелария дава свойому штредку нє лєм материялна и орґанизацийна, алє и мобилизацийна, понеже ше указало же дзе єст Канцелария, унапредзує ше и квалитет роботи наших дружтвох а уключує ше векше число людзох. Як приклад то Бикич Дол – бешедує Мирон Сабадош, хтори як заменїк предсидателя НС Руснацох у прешлим зволаню, добре позна случованя и у других руских штредкох. Окрем же дюрдьовска Канцелария, як толкую єй представителє, „роби исту роботу, алє по паралелней драги” як и КУД „Тарас Шевченко”, на вислуги є и другим здруженьом хтори робя на хасен Руснацох, як цо хор „Розанов”, лєбо подобова колония „Стретнуце у Боднарова” у Ґосподїнцох. Национални совит Руснацох з буджета каждей Подручней канцелариї додзелює 110 тисячи динари до рока, односно 10 тисячи динари мешачно, през 11 мешаци. 20. ФЕБРУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК По Финансийним плану за 2014. рок, за потримовку 10 подручним канцеларийом вєдно були опредзелєни милион 100 тисячи динари, цо сума хтора менша од рочних буджетох Одбору за културу лєбо Одбору за образованє, односно приблїжно єднака кельо влонї вєдно достали Одбор за информованє и тедишнї заєднїцки Одбор за младих и спорт. Резултати роботи подручних канцеларийох найобачлївши под час руских фестивалох и манифестацийох, та кед ше на локалним уровню означує Дзень Руснацох, дзе до орґанизациї як ношителє лєбо партнере обовязно уключени Канцелариї. На другим боку, каждодньова робота, а насампредз контакти котри Национални совит прейґ Подручних канцеларийох витворює зоз орґанами локалних самоуправох, а з хторих шлїдзи финансийна потримовка, то конкретни резултат и хасен за руску заєднїцу. Окреме же ше пенєж хтори локална самоуправа у штредкох дзе руски язик ма статус службеного хаснованя додзелює Националному совиту, виключно прешлїдзує подручним канцеларийом на териториї тей єдинки локалней самоуправи. Город Нови Сад и Општина Жабель то позитивни приклади того принципу дзе обидва боки сполнюю свойо обовязки, покля у других штредкох то ище вше чежше функционує бо финансийна потримовка з општинских буджетох пожнї, лєбо вообще нє сцигує. Потерашнї координатор Подручней канцелариї у Дюрдьове Мирон Сабадош визначує же су вше отворени за нови идеї, окреме гевти хтори приходза од младих. Медзитим ту ше зявює проблем же векшина Руснацох, а окреме младих нє упозната зоз роботу канцеЛю. Сопка

ВИХОД ЗОЗ КРИЗИ 20. ФЕБРУАР 2015.

ларийох и можлївосцох котри вони понукаю. Наисце, вецей жительом Дюрдьова зме ше питали же чи су упознати зоз роботу Подручней канцелариї у своїм месце, алє углавним нам нє знали одвитовац. Дюрдьовчанє векшином гуторя же чули за тоту канцеларию, алє окрем того нє знали повесц дацо вецей. Свойофайтова „анонимносц” зявенє хторе провадзи подручни канцелариї у шицких наших местох, так же то вироятно у явносци найменєй позната орґанизацийна структура Националного совиту Руснацох. КАНЦЕЛАРИЯ БЕЗ АДРЕСИ

КОЦУРСКА АНКЕТА – Чул сом же єст Подручна канцелария, алє мушим припознац же нє знам повесц же зач то служи и цо ше там роби. Озда там роби Национални совит. (Владимир, 20 роки) – Нє знам цо то. Знам цо Национални совит, алє першираз чуєм за його Канцеларию у Коцуре, та нє можем нагаднуц же за цо то служи. (Наташа, 34 роки) – Здогадуєм ше же зме скорей мали таке оддзелєнє Националного совиту у центре Коцура, алє одкеди то заварте, нє знала сом же ещи вше иснує. Нажаль, нє знам цо ше там роби. (Славка, 50 роки)

У Коцуре, з оглядом на специфични стан у валалє же Руснаци орґанизовани у вецей здруженьох, робота Подручней канцелариї зложенша як у других местох. Медзитим, як визначує Микола Ґубаш, потерашнї координатор коцурскей Подручней канцелариї, вона длужна и порихтана сотрудзовац зоз шицкима здруженями Руснацох у Коцуре. – Я ше як координатор у прешлим мандату намагал повязац коцурски здруженя, и координовац медзи нїма и Националним совитом Руснацох. Медзитим, наиходзел сом на числени почежкосци, пре присутне нєпочитованє и функциї координатора, и самого Националного совиту Руснацох – гвари Микола Ґубаш. Медзитим, кед слово о задаткох самого координатора як руководзацого Подручней канцелариї, Ґубаш окреме визначує роботу и активносци кед треба мотивовац заєднїцу – же би участвовали на Попису жительства, уписали ше до Окремного виберацкого списку и гласали на виберанкох за Национални совит, же би руски родичи свойо дзеци уписали до руских оддзелєньох и подобни акциї. – Подручна канцелария ше намага розтолковац локалней явносци, медийом и другим же як функционує Национални совит, а координатор ше тиж так муши старац же би ше совисно и на прави способ трошело пенєж хтори Канцелария достава зоз Националного совиту – заключує Ґубаш. Коцурска Подручна канцелария специфична и по тим же нєшка нє ма свойо просториї, односно стаємну адресу. Таблїчка з надписом Националного совиту уж длугши час, одкеди пре драги закуп одказани квартель, стої одложена. Єден час була виложена на будинку Дома култури у Коцуре, алє є отамаль знята. Микола Ґубаш праве тот факт наводзи як єдну од ключних причинох прецо велї людзе у валалє, окрем Коцурцох хтори блїзши културному животу, анї нє знаю же Канцелария вообще иснує.■

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ВАКЦИНОВАНЄ ДЗЕЦОХ – ЄДНОСТАВНЕ А КОНТРОВЕРЗНЕ ПИТАНЄ

ЛЄМ КОНЄЧНЕ СЛОВО НАУКИ ЗАСТАНОВИ ПОЛЕМИКУ Ефикасносц вакцинованя процив оберацих хоротох нє сто процентна. Процент вакцинованих дзецох при хторих ше нє розвиє жадана защита виноши помедзи єден и пейц одсто, алє дохторе наглашую же и тоти дзеци маю менши компликациї од гевтих котри вообще нє вакциновани

Пишe: Сенка НА ДЬ

акциновац дзецко, чи нє, по стала горуца тема у цалим дружтве, а окреме збунєти родичи, котри такповесц „бомбардовани” зоз рижнима процивсловнима информациями. За нїх старосц о здравю дзецка приоритет, без огляду на кари зоз хторима держава грожи родичом котри нє вакциную дзецко. На интернету доступни велї фахово и релевантни податки, алє зоз другого боку нїхто нє може контроловац дезинформациї хтори ше ширя по форумох и дружтвених мрежох. „Антивакцинацийни” лоби подзелєл явносц: зоз єдного боку ше обвинює фармацеутску индустрию, дохторох, та и державу, а тоти преволани ше браня зоз науковима доказами о хасновитим ефекту вакцинох на орґанизем, та совитую родичом же найлєпша, и през ґенерациї опробована защита дзецка од рижних хоротох ище вше праве вакцина. ЯК НАСТАЛА ПАНЇКА У ДРУЖТВЕ? Маруся Рац, мац двоїх дзецох, гвари же єй перше дзецко поряднє вакциноване, а же ше вона и супруг аж при другому дзецку почали информовац о потенциялних неґативних пошлїдкох вакцинох.

ВАКЦИНА НАЙВЕКШИ ДОСЯГ МЕДИЦИНИ – Вакцинованє то найвекше посцигнуце у историї медицини. Скорей як цо пренайдзени тот способ превенциї, вельке число дзецох умерало од компликацийох при охорйованю од осипкох и покох, дифтериї (ґуґи), велького кашлю, дзецинскей парализи и туберкулози. Дзекуюци применьованю имунизациї процив тих хоротох, у першей декади 21. вику рочнє виратовани животи два и пол милиони дзецох возросту до пейцох рокох – потолковал епидемиолоґ др Миолюб Ристич.

6 РУСКЕ СЛОВО

Фото: pixabay

– Друге дзецко зме вакциновали зоз шицкима вакцинами до пол рока. Тераз нам на шоре вакцина ММР котра ше по календаре вакцинованя дава после рока, а ю зме одложели, прето же ше ище вше информуєме и роздумуєме чи дац дзецко вакциновац, чи нє. Свидома сом же кажде дзецко иншаке, иншак реаґує на лїки, та и на вакцини. Ясне ми и тото же гоч ше даєдному дзецку дацо случи после доставаня вакцини, то нє значи же ше случи и другим. Алє я як родитель нє можем занєдзбац тот факт. Окреме остатнї час мож чуц велї искуства родичох чийо дзеци мали неґативни пошлїдки после вакцинованя, та ше розуми же и при нас єст страх же би ше дацо од того нє случело и нашому дзецку – гвари Маруся. Процивнїки вакцинованя ше найчастейше поволую на приклади дзецох при хторих ше, после доставаня ММР вакцини хтора щици дзецко од рубеоли, загушнїцох и осипкох, почали розвивац почежкосци у дальшим психофизичним розвою, односно же настал аутизем. Окрем того, у кампанї процивнїкох вакцинованя ше медзи иншим спомина можлївосц розвиваня и других охореньох, як цо, наприклад, астма, леукемия, диябетес, мултипла склероза, хороти поремеценя ходу и велї други. Як причину тому наводза деривати живого стрибла (тимеросал) хтори ше находза у ношацих компонентох вакцини, а хтори можу неґативно вплївовац на орґанизем. 20. ФЕБРУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Медзитим, як фаховци гваря, тоти материї нє отровни, нє затримую ше у орґанизму и цалком ше вируцую зоз цела през порядни метаболизем. Епидемиолоґ зоз Центру за контролу и превенцию хоротох Институту за явне здравє Войводини др Миолюб Ристич визначує же єдина ефикасна защита од осипкох (морбили) лєм вакцинованє зоз ММР вакцину и поволує ше на податок же зоз применьованьом тей вакцини у периодзе од 2000. по 2008. рок за 78 одсто зменшане число умартих од тей оберацей хороти. Кед слово о актуалней полемики, др Ристич наглашує же шицки релевантни студиї абсолутно указую же ММР вакцина нє повязана зоз розвойом аутизма. – Хороти як цо тетанус (склопци) або ґрипа нє можеме викоренїц, алє зоз вакцинованьом можеме зменшац їх повторйованє и компликациї. Як и за овчи поки, у швеце ше медицина намага викоренїц дзецинску парализу, осипки, загушнїци и рубеоли. Медзитим, вше частейше одбиванє родичох же би вакциновали свойо дзецко, представя вельке препреченє у витворйованю тей мисиї – толкує др Ристич. Червенїдло, боль и благе спухнуце на месце дзе є апликована, представя нормалну физиолоґийну реакцию на вакцину, алє то преходзи за найвецей три днї. Заш лєм, єст и случаї же дзецко нє препоручлїве вакциновац, алє о тим одлучую дохторе. – Случаї кед дзецко ма акутну хороту, тїлесна температура му висша як 38 ступнї, пребарз є чувствительне на даєдну з компонентох вакцини, та мало неґативну реакцию на предходну вакцину – плач, конвулзию, або му рука барз спухла. У случаю неґативних реакцийох на вакцину, педиятар у сотруднїцтве зоз епидемиолоґом, имунолоґом, алерґолоґом и неуролоґом одлучує о дальшим процесу вакцинованя – гвари др Миолюб Ристич. ФАХОВЦИ НЄЄДИНСТВЕНИ, А РОДИЧИ ЗБУНЄТИ Медзитим, родичи ше нє боя без причини, прето же и фаховци маю рижни толмаченя, а наука припознава же єст дилеми. Єдна часц твердзи же ММР вакцина сиґурно нє виволує аутизем цо потвердзене зоз рижнима студиями хтори окончовани на вельким обсягу дзецох, алє значне число фаховцох надпомина же на тото питанє одвит ище вше нє цалком дефиновани. Вше вецей виглєдоваче причину аутизма препознаваю преважно у ґенетским фактору, алє ше бере до огляду и биолоґийни и психолоґийни фактори, а виглєдує ше и дїйство штредку, як цо то уплїв инфекций20. ФЕБРУАР 2015.

них хоротох, чежких металох, видувних ґазох дизелу и пестицидох на розвой аутизма. У каждим случаю, покля наука и фаховци нє даю конєчни одвит чи єст вязи медзи вакцинованьом и пошлїдками хтори ше му приписую, остава простору за дилеми и полемики. Дефектолоґ и координатор Дньового пребуваня за особи зоз аутизмом Школи за основне и штреднє образованє „Милан Петрович“ у Новим Садзе мр Даниела Тамаш гвари же ше аутизем зявює вчас, од осмого мешаца живота, ДЕРЖАВНА та до трох рокох. ПОЛИТИКА – Мож го препознац уж у першим року жиУ Сербиї вакцинованє обовота, а симптоми можу буц: поре- вязне, та родичом, односно меценє спаня, виоставанє очного старательом котри одбиваю контакту у смислу интеракциї, нє- вакциновац дзецко шлїд зи заинтересованосц за бависка, дзец- приява, а предвидзена и пенєко ше нє одволує на мено и подоб- жна кара до 50 тисячи динари. не. У другим року живота то спо- Причина риґорозним миром малшени розвой бешеди, часте каребней политики же дзецко плаканє без причини, нєдостаток хторе нє вакциноване процив имитациї и ґестикулациї, гиперак- оберацих хоротох представя тивносц и други – толкує Тамашо- можлїви ризик и за други, чув ствительнєйши дзеци у ва. Понеже ше дияґноза перших зна- своїм околїску, а хтори ше, пре кох аутизма найчастейше случує у здравствени причини спомнучаше кед по календаре предвидзе- ти у тексту, нє можу вакциноне перше вакцинованє зоз ММР вац. вакцину (од 12 до 15 мешацох живота), то може буц причина прецо ше тота вакцина повязує зоз зявйованьом аутизма при дзецох, твердза фаховци. – Процивсловни думаня и резултати виглєдованьох порушую вше частейши полемики на тоту тему. Нєвакцинованє приноши ризик од охорйованя од рижних оберацих хоротох, а кед же твердзеня о чкодлївосци вакцинох точни, родичи викладаю дзецко фактору хтори може неґативно дїйствовац на його розвой – гвари мр Даниела Тамаш и заключує же заш лєм на родичох и далєй остава одвичательносц же би одлучели кому буду вериц и цо виберу як менєй чкодлїву опцию за свойо дзецко. Заж лєм, з оглядом на посцигнуца медицини у унапредзеню здравя чловека, покус нєлоґична дилема - чи послухац совити школованих фаховцох – дохторох, чи вериц нєпреверлївим информацийом зоз дружтвених мрежох.■

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА КОМИСИЯ ЗА ИНФОРМОВАНЄ ЧЕРВЕНОГО КРИЖА ВОЙВОДИНИ

СХАДЗКА НОВОСАДСКОГО ГОРОДСКОГО ОДБОРУ РУСКЕЙ МАТКИ

ПОТРИМОВКА ГУМАНИТАРНИМ АКТИВНОСЦОМ

ВИБРАНЕ НОВО РУКОВОДСТВО

Комисия за информованє Червеного крижа Войводини, прешлого штвартку розпатрала и прилапела звит о роботи за прешли ROK и програму роботи за чечуци, 2015. рок. Спред Червеного крижа о активносцох бешедовала Андєлка Папич, а тиж и предсидателька Комисиї, Миланка Ворґич, новинарка у пензиї. Як наглашела Андєлка Папич, прешли рок останє запаметани пре вельочислени активносци, насампредз пре майски вилїви хтори залапели Сербию. Червени криж Войводини, як и Општински орґанизациї були анґажовани коло помагaня жительом котри були загрожени з вилївами, а потим и зоз санированьом очкодованих обисцох и посиланя гуманитарней помоци як цо

Предсидателька Наташа Макаї Мудрох, подпредсидателька Мария Мая Бесерминї и секретарка Нада Загорянски

На схадзки новосадского Городского одбору Рускей матки, 4. фебруара у Руским културним центре, за предсидательку ГО вибрана Наташа Макаї Мудрох, за подпредсидательку Мария Мая Бесерминї, а за секретарку Нада Загорянски. Старе руководство ГО дало задзeкованє на свойо функциї пре свойо други обовязки. На соботу, 21. фебруара у Вербаше будзе отримана порядна рочна Скупштина Рускей матки, у просторийох КПД „Карпати”. М. Г. К.

АКЦИЯ ДАВАНЯ КРЕВИ У КОЦУРЕ Члени Комисиї за информованє Червеного крижа Войводини

пожива, вода за пице, шмати, обуй, апарати за обисце и подобне. Вона додала же валал Ямена у шидскей општини бул єдине место у Войводини хторе у маю прешлого року було залапене з вилївами. Папичова тиж наглашела же окремна увага Червеного крижа на добродзечним даваню креви, и насампредз мотивованє младих же би давали крев. Прето же през рок отримую такволани младежски акциї даваня креви у хторих участвую школяре трецих и штвартих класох штреднїх школох. Тиж, значна увага дата и превенциї хоротох зависносци, безпечносци у транспорту, єдукациї през квиз-змаганя, потим змаганя у першей помоци и подобне. Представнїца Червеного крижу додала же без огляду на нєвигодни економски стан, Червени криж ше будзе намагац отримац уровень активносцох на прешлорочним уровню. Члени Комисиї за информованє, у хторей творя новинаре електронских и друкованих медийох з Покраїни, бешедовали о своїх искуствийох кед у питаню информованє о активносцох Червеного крижу у їх штредкох. Констатоване же сотруднїцтво на задоволююцим уровню и же медиї обєктивно преноша информациї своїм патрачом, слухачом, або читательом. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

ФАМЕЛИЙНЕ ДАВАНЄ КРЕВИ До брод зеч не огньогасне дружтво зоз Коцура, всоботу, 14. фебруара, отримало тринасту акцию добродзечного даваня креви. Акция отримана у про сторийох Здруженя. Коцурски огньогасаци поряднє На акцию ше даваю крев приявели пейдзешат добровольци, а крев дали штерацец седмеро. Одвичательни зоз Здруженя, задовольни зоз акцию, виявели же було ище заинтересованих, алє медицинска екипа нє мала вецей мещки за крев. – На акциї маме и порядних людзох хтори порядно даваю крев, а вше ше зяви и дахто нови. Маме и красни приклади же и вецей члени фамелиї приду дац крев як цо то Оросова фамелия зоз Коцура – виявел предсидатель Добродзечного огньогасного дружтва Златко Надьфеї. Т. Х. 20. ФЕБРУАР 2015.

NA[O MESTA СКУПШТИНА ОПШТИНИ КУЛА

НЄСКЛАДАНЄ СМВ З ДНЬОМ ОПШТИНИ После длугшого часу, Општина Кула од идуцого року ознова будзе славиц свой Дзень, тераз 16. новембер, одлучене на остатнєй схадзки Скупштина општини Кула После того як ше як Дзень општини, 20. октобер, престало славиц, кулска општина даскельо роки нє мала датум свойого означованя. Глєдало ше вигодни, и як на схадзки потолковал одборнїк и предсидатель Комисиї за утвердзованє назвох улїцох и одредзованє шветох СО Александар Настич (ДСС), Комисия озбильно робела, предкладанє одмерйоване вецей як рок, же би ше за Дзень општини вибрало достоїнствени историйни датум, без идеолоґийних одреднїцох и увредзованя дачиїх чувствох. Ґу тому, як гварел Настич, архива дакедишнього кулского Кароль Валка пояшнєл прецо ше нєскладаю зоз предлогом срезу запалєна на концу Другей шветовали у Першей шветовей войни прето же НАЗВИ И НА ЯЗИКОХ вей войни, податки о одредзених истобули вербовани, и предложел же би ше рийних датумох вязаних за Кулу нє наМЕНШИНОХ тоту точку зняло з дньового шору шли анї у Архиви Войводини, так же єй По Одлуки о утвердзованю и Скупштини, консултовало и церковни то очежовало роботу и за Дзень општи- означованю назвох населєних ме- архиви и предложело други датум хтори, ни предложени 16. новембер – дзень стох, улїцох и площох и способе як гварел „нїкого нє увредзує и будзе ошлєбодзеня Кули од Австроугорского утвердзованя хижних числох и прилаплїви шицким гражданом општивойска 1918. року, як пише у Одлуки. означованя будинкох з числами ни”. Тиж предкладал же би о датуму за на териториї општини Кула, их Дзень општини свойо думанє дал и СоОРҐАНИЗОВАНА ЯВНА ше, окрем на сербским язику з ки- вит за медзинационални одношеня Оприлку, виписує и на язику и пиРОЗПРАВА сму националней меншини чий штини Кула, виражуюци подозривосц и На тоту тему Комисия од 23. октобра язик ше службено хаснує у кул- до роботи спомнутей Комисиї. по 21. новембер прешлого року орґани- скей општини, значи и по руски. НЄЛАПШНЕ ТОЛКОВАНЄ зовала и явну розправу, алє сцигли дума- Одлука виробена у складзе з веня лєм з двох месних заєднїцох у Кули, цей законами, медзи нїма и зоз ЗаЯк после Валкового викладаня гварел од Окружного одбору Союзу войводян- коном о националних совитох наод борнїк Ненад Трбович (СРО), можеци о нал них мен ши нох – з об ла сцу ских Мадярох (СВМ), познєйше и з Добуц нєлапшно дате толкованє за спомнухто ра ше од но ши на слу жбе не ха му култури Руски Керестур и три предсно ва нє язи ка и пи сма, так же у ти да тум, односно же вон ма ширше ислоги були же би ше за Дзень општини поступку даваня назвох местом и торийне значенє у контексту познєйшого одредзело 8. май – Славу св. Марка (пра- улїцом, ма буц консултовани и навославней церкви у Кули), а єден за при- ционални совит єдней меншини. присоєдинєня Войводини ґу Сербиї и лапени датум. Концом прешлого рока Тиж так, у инициятиви за мено- трима же тот датум нє загрожує нїчийо согласносц на тото предкладанє дал и ванє, лєбо пременку места, улїци чувства, док Александар Настич наглашел же у Комисиї, хтора озбильно робеПокраїнски секретарият за медзиреґио- и другого з Одлуки, будзе консулла, були релевантни особи и, за розлику налне сотруднїцтво и локалну самоупра- товани и Совит за медзинациоод 20. октобра, хтори идеолоґийно опренал ни од но ше ня Оп шти ни Ку ла. ву Покраїнскей влади, так же одборнїки Назви улїцох и местох утвердзує дзелєни, предложени датум за Дзень опСО Кула 11. фебруара з векшину гласох штини бул найменєй спорни. Владаюца вигласали же убудуце Дзень општини Скупштина општини Кула на векшина з 20 гласами „за” вигласала же предкладанє Комисиї за утвердзоКула будзе 16. новембер. ванє назвох улїцох и одредзованє Дзень општини Кула будзе 16. новембер, Медзитим, тото предкладанє виволало шветох општини Кула. Мена му- а при гласаню за тоту одлуку одборнїки нєскладанє и нєзадовольство двох од- ша одвитовац историйним и прав- СВМ напущели схадзку и до скупштинборнїкох Союзу войводянских Мадярох дивим збуваньом и з нїма ше нє скей сали ше врацели после гласаня. (СВМ), котри иншак у владаюцей коали- шме увредзовац общи и державни Дискусия о Дню општини була и єдициї у кулским парламенту. Кароль Валка интереси, национални и вирски на розправа на схадзки з обсяжнєйшим вимагалглєдал поцагованє предкладаня, чувства шицких гражданох, анї дньовим шором, так же є релативно и бо ше, як и Окружни одбор СВМ, нє явни морал – стої у Одлуки. швидко закончена, за коло два годзини. склада з толкованьом же гражданє опМедзи иншим, принєшени и одлуки о штини були „ошлєбодзени” и, як ше опитал – „од кого то бу- утвердзованю и означованю назвох населєних местох, ли ошлєбодзени, бо до теди то була єдна друга держава”. улїцох и площох и способе утвердзованя хижних числох Наглашел же припаднїки мадярскей националней меншини и означованя будинкох з числами на териториї општини исти гражданє Сербиї як и шицки други, нє маю резервну Кула, та о доприносох за ушоренє будовательней жеми.■ державу, велї жителє з терашнїх местох општини участвоМихайло Зазуляк 20. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ДВАЦЕТА „СРИМСКА ВИНИЯДА” У БЕРКАСОВЕ

НАЙЛЄПШЕ БИЛЕ ВИНО З ИЛОКУ

По традициї, на сам дзень Традицийна туристичношвета, священїк Сербскей прапривредна манифестация повославней церкви з Беркасова швецена винїцаром и продукопошвецел винїцу тогорочного вательом вина „Сримска виникума „Винияди”, а то бул Любояда” отримана прешлей соботи мир Валентирович з Беркасова. на швето Святого Трифуна, заДруги рок „Винияда” ше щитнїка винїцох и винїцарох, отримує у ресторану „Далас” у ювилейно 20. раз у Беркасове. Беркасове, а вино ше примало Найвекшу увагу манифестациї два днї пред тим у Месней заєдкаждого року прицагує хто бул нїци дзе було и фахове оценьонайлєпши продукователь у каванє. Под час манифестациї теґорийох билих и червених отримани и фахово преподававинох. Побиднїк у катеґориї 22 ня, насампредз, о розвою валалбилих винох, була Дюрдїца ского туризма, як и розвою туМайхер зоз Илоку з Републики Зоз 20. ювилейней „Сримскей винияди” у Беркасове ризма на Фрушкей Гори и прейґГорватскей. Друге место освоєло вино Пиньвици „Данґуба” зоз Ши- касова и околїска. У катеґориї билих гранїчного сотруднїцтва у тей обласци. За доприношенє розвою „Винияди” ду, а треце Винариї „Илич-Ниємче- винох, перше место освоєл др Димитриє Миятович, друге, Франя Бурди- подзекованє достал продукователь вивич” з Бикичу. У катеґориї червених винох було на, а треце Бранко Митрович. Най- на з Бикичу Мирослав Сокол, Здружеменєй змагательох, а оценьовало ше лєпше червено вино випродуковал нє женох „Жридло” з Беркасова, полєм 14 вина. Перше место освоєл Иґнят Недич, друге место освоєл тим потерашнї предсидательове Мепродукователь Раде Комазец зоз Ин- Бранко Дошич, а треце Бранко Ми- сней заєднїци Беркасово и други. Придїї, друге Иґнят Ґорана Недич з Бер- трович. Того року були виложени и познанє достал и познати енолоґ др каксова, а треце Мала пиньвица три вина у катеґориї „целових” и Слободан Йович, хтори ма вельке доподзекованя достали шицки троме приношенє за розвой „Винияди”, оце„Ґаїч” зоз Александровца. Окрем вкупно найлєпших проду- винаре: Раде Комазец зоз Индїї, нює вина, два совити и поради винїцаковательох вина, преглашени и най- Пиньвица „Данґуба” зоз Шиду и ром и продуковательом вина. Вл. Дїтко лєпши продукователє вина зоз Бер- Драґан Масловара тиж зоз Шиду.

ДОБРЕДЗЕЧНЕ ОГНЬОГАСНЕ ДРУЖТВО ДЮРДЬОВ

ДОНАЦИЇ ПОМОГЛИ ОГНЬОГАСЦОМ

Добродзечне огньогасне дружтво з Дюрдьова прешлого викенду, отримало порядну рочну Скупштину на котрей поднєшени звити о роботи и додзелєни припознаня заслужним огньогасцом и гражданом котри помагали у роботи. Присутних привитал предсидатель ДОД Ґоран Два огньогасни камиони у центре Берич, а схадзку Дюрдьова порихтани гашиц огень водзел предсидатель скупштини Миро слав Шовш. Прешлого року огньогасци 17 раз интервеновали – у 8 интервенцийох помогла им бриґада зоз Жаблю, а на єдней и бриґада зоз Нового Саду. Дюрдьовске ДОД ма 39 членох. Найаґилнєйши на гашеню бул Ґоран Берич 8, Владимир Ґубаш 7, Владимир Ковачевич 4, Иван Шовш 2, Йовица Циковац и Звонко Вереш зоз по єдним виходом. Дзекуюци донаторки Моники Брукнер, котра ше остарала и же би камион з иножемства сцигол до Дюрдьова,

10 РУСКЕ СЛОВО

предсидатель Берич гварел же прешли рок, по донацийох зоз опрему, бул єден з найуспишнєйших. Вон бул таки дзекуюци донатором и спонзором, алє и делеґатом у Скупштини општини Жабель зоз Дюрдьова котри ше намагаю помогнуц. Окрем камиона, Дружтво достало и часци опреми за гашенє огня и защитну опрему. Плани за чечуци рок єст вельо – преширйованє Огньогасного дому за змесценє обидвох камионох, обука школярох зоз основней школи за ванредни ситуациї, набавка одвитуюцих драбинкох... ДОД з Дюрдьова финансийно потримує Општински огньогасни союз и спонзоре, а часточно ше и самофинансую. На рочней схадзки були и представителє локалней самоуправи, алє и огньогасци з Ґосподїнцох, Жаблю, Чуроґу, Катю, Будисави, Шайкашу и других сушедних местох. Побратимене ДОД зоз Войводи Степи Дюрдьовчаньом подаровали три пари чижмох за гашенє огня. Гражданом котри помагаю Дружтву, додзелєни припознаня. Огньогасци Ґоран Берич и Владимир Ковачевич достали „Златни значки” – припознаня Покраїнского огньогасного союзу, а командир ДОД Мирослав Шовш достал републичне припознанє „Криж Томислава Карадьордєвича”. С. Барань 20. ФЕБРУАР 2015.

NA[O MESTA БАЛИ ПО НАШИХ МЕСТОХ КПД „КАРПАТИ” У ВЕРБАШЕ

ПАПРИҐАРСКИ БАЛ

ГОСЦОХ БУЛО З ВЕЛЇХ НАШИХ МЕСТОХ

И БАЛ ПОСТАЛ БРЕНД

Сезона балованя прешлей соботи предлужена у Вербаше дзе у готелу „Бачка” отримани традицийни, 25. по шоре, бал КПД „Карпати” хтори того року потримал и Национални совит Руснацох. Бал отворели предсидатель и подпредсидателька Дружтва, др Деян Загорянски и Єлена Кузма, а нащивительох привитал и предсидатель Националного совиту Славко Рац. Рацови на балу др Загорянски придал и Плакету як найвисше припознанє хторе додзелює Скупштина Дружтва „Карпати”. – Понеже зме ту мали єдну успишну преславу Националного швета, то на даяки Плакета КПД „Карпатох” уручена способ и награда Верпредсидательови Националного бащаном же би були совиту Славкови Рацови домашнї того балу, же бизме ше ище раз повешелєли. Можебуц ше Вербас укаже як лєпша локация за Централни бал, понеже є велїм блїжей. Сцел бим людзом поручиц же кажди озбильни чловек треба же би ше старал, алє нє шмеме буц застарани. Кед ше материялно препада, якошик ше лєгчейше материялно и обновиц, алє кед почнєме духовно и културно препадац, тото препаданє вельо длужей тирва. И у таких чежких часох, треба же бизме ше дакеди и повешелєли – визначел Рац. На балу була орґанизована богата томбола, а главну награду хтору спонзоровало Дружтво „Карпати” – путованє до Будапешту за два особи на три днї, достали Зденка и Юлин Фейсово з Вербасу. Попри тим, були и други драгоцини награди як цо то „Металац” судзина, малюнки уметнїкох Владу Нярадия, Ґорани Бильня и Кристини Ґшвенґ и велї други. На балу грали гудаци з Вербасу и Руского Керестура, шпивали Мирослава Даждиу и Саня Полдруги, а було писнї за шицки ґенерациї, троязично. Попри вечери и томболи, були орґанизовани и бависка нєсподзиваня, як цо танєц з поморанчатми, а за наймладшу бебу на балу родичи достали дарунок – пакецик. Госцох було з велїх наших местох, Дюрдьова, Шиду, Нового Саду, Коцура, Керестура, Кули, а на уходзе их Дияна Мученски у народним облєчиве привитала зоз хлєбом. Звонко Сабо и др Деян Загорянски спред Орґанизацийного одбору за Бал були задовольни з добру нащивеносцу, було вецей як 200 госцох, надосц и младих, та визначели же то бул сиґурно найлєпши и найвекши бал у остатнїх 10 рокох. А. Маркович 20. ФЕБРУАР 2015.

Всоботу, 14. фебруара у керестурским ресторану „Червена ружа” отримани ювилейни 10. Паприґарски бал хтори бул окреме весели и тирвал до рана. З пригоднима змистами орґанизаторе наглашели його ювилейну ноту, цо тиж допринєсло доброму розположеню 220 нащивительом балу. Орґанизаторе, пейц керестурски паприґарски фамелиї – Душица и Михайло Орос, Еуфемия и Владимир Орос, Мелания и Микола Винаї, Наталия и Михайло Рац и Ирина и Дюра Няради з тей нагоди пририхтали и ретроспективну виставу фотоґрафийох зоз паприґарского балованя за тоти 10 роки, а за родзени дзень балу була и велька торта з огньометом. На балу були и числени забавни и франтовни змисти и танци, модератор вечара бул предсидатель Здруженя паприґарох Владимир Варґа, а цали вечар грали гудаци з „Микс шоу бенда”. Орґанизаторе сами, и од спонзорох, обезпечели вецей як 200 красни томболи, а найвекша була седемдньови одпочивок у Врнячкей Банї за два особи, хтори достали Мария и Янко Макайово, ТВ приємнїк достал Янко Планчак Бобек, шедзацу гомбалку Михал Джуджар, а моторчок за залїванє Михайло Тиркайла.

фото: Славко Белак

На балу була барз весела атмосфера

Орґанизаторе и з тей нагоди сцу подзековац шицким спонзором хтори уж сами приявюю свойо дарунки, а то, од польопривреднїкох до ремеселнїкох и привреднїкох, та и валалских здруженьох. Паприґарски бал, так повесц, од самого початку постал найпопуларнєйши бал у Керестуре, то сиґурно и пре добру орґанизацию, а о тим шведочи и податок же до уходнїцох нє могли дойсц велї заинтересовани госци. Як цо було и на прешлих балох так и на тогорочним, присутни госци такой заручели свой стол и уходнїци и за шлїдуюци Паприґарски бал 2016. року. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ВАЛАЛСКИ ТУРИЗЕМ У

ГОСЦИ ПРИНЄШУ

Пише: Владимир ДЇТКО

Вше вецей єст богатих людзох хтори як туристи нє сцу пребувац у готелох, алє иду до валалох. У шидскей општини за тото єст вельки потенцияли, а тиж так и держава вше баржей помага розвою валалского туризму

алалски туризем у Сербиї ище нє достаточно розвити алє остатнї роки вше вецей фамелиї на валалох зацикавени за нови способ заробку - порученє на фаховим преподаваню о розвою валалского туризма хторе отримане под час отримованя 20. „Сримскей винияди” у Беркасове прешлей соботи. Викладач и фаховец з обласци туризма мр Радомир Стоянович з Беоґраду визначел цо найзначнєйше за тоту обласц и дал числени приклади, позитивни и неґативни хтори присутни у тей обласци. Кед фамелия одлучи почац зарабяц з туризму, перше треба покончиц административни обовязки, реґистровац дїялносц у локалней самоуправи и Туристичней орґанизациї, а пред тим ше добре порихтац за роботу. Нє правда же туристи хтори У општини єст даскельо здруженя и манифестациї цо допринєшу приходза на одпочивок до валалу швидшому розвою валалского туризма худобни. Єст богатих людзох хтори нє жадаю готели, ґужви и поция змесценя после чого ше достава потвердзенє и гвидобне, алє сцу на иншаки способ препровадзиц голєм здочки хтори ше у хижи кладзе на место хторе ше добре викенд на валалє. Тиж треба знац же анї у туризму нєт видзи. Потим шлїдзи подписованє контракта зоз пошвидкого заробку алє треба уложиц вельо труду и знаня. штреднїками, а то може буц туристична орґанизация, Як приклад можем повесц же єдна фамелия з Нового або туристична аґенция. Саду була на одпочивку у єдним валалє на Златару при – Кед ше достанє ришенє о катеґоризациї, вона на моНовей Вароши. Вони були таки задовольни же домаци три роки. Тиж обовязно водзиц „кнїжки госцох”. шнїм заплацели и вецей пенєжи як цо требало – наглаБарз значне же би, наприклад, у єдним валалє людзе хтошел мр Радомир Стоянович. ри примаю туристох, медзи собу сотрудзовали, а нє же би кажде кончел за себе, бо вец ПРЕДНОСЦИ ВАЛАЛСКОГО чкодза и другим и сами себе. ПО ТРИ МОВ КА ПО ЧАТ НЇ КОМ ТУРИЗМУ Окрем добрих условийох змеЯк наглашел мр Радомир Стоянович, сценя и костираня, треба госцом По його словох, валалски туризем початнїки хтори ше опредзеля за ва- понукнуц же би участвовали у дава окремну можлївосц за роботу лалски туризем, маю можлївосц достац даякей лєгчейшей роботи у заженох и вельо лєпше пласованє по- єднократни средства (без врацаня) за гради, овоцнїку, у обераню яблульопривредних продуктох. Физична адаптованє купальнї, ришованє зогрикох, або у пчоларстве, кед же воособа може спрам законских предпи- ваня або за вонкашнє ушоренє будинку. ни то жадаю. Окреме им треба саньох понукнуц найвецей 30 посце– Тоти средства даґдзе додзелює ло- понукнуц такволани вирски тулї и вона нє водзи кнїжки и нє вида- кална самоуправа, а даґдзе держава алє ризем, нащиви манастиром и ва фискални рахунки. Алє то нє зна- треба провадзиц конкурси и конкуроцерквом як и вински туризем, чи же нєт обовязки. вац. Нїхто нїкого нє будзе цагац за ру- нащиви винїцом и пиньвицом Окрем реґистрованя у локалней са- кав же би конкуровал и достал помоц – дзе ше чува вино – визначел мр моуправи и Туристичней орґаниза- спозорел Стоянович. Стоянович. циї муши ше покончиц катеґориза-

12 РУСКЕ СЛОВО

20. ФЕБРУАР 2015.

ЕКОНОМИЯ ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ

ЕДУКАЦИЯ ПАРАСТОХ У КОЦУРЕ

ЗАРОБОК У шидскей општини розвой валалского туризму на самим початку, гоч за тото єст барз вельки потенцияли и чкода то нє вихасновац. На преподаваню були и людзе хтори уж помали крочели до тей роботи, насампредз з Моровичу при Шиду. – Хто надума войсц до туризму, у општинскей управи у канцелариї достанє формулари хтори виполнї и вец приходзи до Туристичней орґанизациї. У нас нєт окремней комисиї хтора окончує катеґоризацию змесценя, алє ше вери подношительови вимоги „на слово”. Тиж на подручу Сриму нє маме туристичного инспектора алє з часу на час приходзи инспектор з Нового Саду. У нашей општини утвердзене же такса за пребуванє туристох виноши 90 динари – гварела Кристина Радосавлєвич, заменїца директора Туристичней орґанизациї Шид. ПОВЯЗОВАНЄ ПОЛЬОПРИВРЕДИ И ТУРИЗМУ О тим як мож повязац польопривреду и туризем викладал Александар Дамянович, спред орґанизациї SWG. Вон представел орґанизацию хтора повязана з вецей державами на уровню реґиона, а котра помага розвою валалских штредкох. У тим уключена и Европска уния, та и дзепоєдни донаторе. Оформени и окремни проєкт за реґион „Дрина-Сава” котри упутює на добру драгу у тей обласци. – Повязуєме локални самоуправи, поєдинцох и здруженя у обласци польопривреди и туризма. Даваме средства хтори нє треба врациц за такволани „мали ґран-

РЕҐИСТРОВАЛА АПАРТМАН У МОРОВИЧУ Медзи першима хтори почали жиц од валалского туризма, Андєлка Пинич зоз Моровичу хтора прейґ польопривредного ґаздовства реґистровала апартман. – Затераз сом задовольна бо вше маме госцох хтори до Моровичу приходза за викенд и кед чули за наш пансион „Ґаґиєво седло” дзечнє приходза на костиранє до нашого ресторану хтори ше находзи на побрежю рики Студви. Тиж маме и госцох хтори виєднаю на длужей пребуванє у апартману – гвари Андєлка Пинич. 20. ФЕБРУАР 2015.

ти”, поєдинци доставаю до 8.000 евра. Окремни акцент дати прейґгранїчному повязованю, а окрем едукацийох орґанизуєме и студийни путованя – наглашел Александар Дамянович. Подобне було и викладанє Мини Миркович спред Кампинґ асоцияциї Сербиї хтора бешедовала о сотруднїцтве зоз Националним парком „Фрушка Гора” и Туристичну орґанизацию Сербиї. Акцент бул на розвою туризма фру шко гор ско-ду на й ско го реґиону и то през потримовку людзом хтори зацикавени розвивац туризем.■

УЧЦЕ ШЕ, ЖЕ БИСЦЕ ДОБРЕ ЖАЛИ Пияток, 13. фебруара, Польопривредна фахова служба зоз Вербасу у велькей сали Месней заєднїци у Коцуре отримала преподаванє за парастох на тему защити и прикармйованя зашатих поверхносцох и пририхтованя предшатвових польодїлских машинох. Преподаванє орґанизоване на инициятиву парастох, у рамикох акциї хтору поряднє отримує Польопривредна фахова служба. Таки преподаваня уж отримани або буду тей жими у Вербаше, Кули, Србобрану и Бечею, а на преподаваньох будзе слова и о других темох, у догварки з парастами. – Ми на тоти преподаваня поволаме углядних польопривреднїкох з валалу, а во-

НАПАСЦ ШМЕРДЗАЦЕЙ БУБИ Катарина Радонич зоз Польопривредней фаховей служби на преподаваню у Коцуре, парастох спозорела же житна блиха, лєбо як ю баржей знаме, шмердзаца буба, того року годна барз грожиц. Процив тей блихи нє пирскане уж скоро 25 роки, понеже ше давно нє зявйовала у такей мири. Прешлей сезони ше блиха зявела скоро вшадзи. Думало ше же ше єй количество зменша после мразох, алє жима була блага, та вона обстала. Кед ше ю нє застанови на час, годна направиц ище векши чкоди як цо влонї направела житна ардза. – Кед ше зашати поверхносци третирує на час, у априлу або у маю, блиху ше лєгко знїчтожи и урожай нє будзе загрожени – виявела Радоничова.

ни прицагню и других парастох, так же вше наполнїме салу. Нам циль указац людзом же тото цо баба и дїдо дакеди робели вецей нє актуалне, и же даяки ствари мож поробиц на ориґиналнєйши и актуалнєйши способ – гвари Милан Косовац, єден з преподавательох. Окрем Косовца, хтори бешедовал о предшатвових польодїлских машинох, на преподаваню бешедовали и Катарина Радонич, о актуалних хоротох при рошлїнох, и Владимир Ранков, хтори бешедовал о прикармйованю зашатих поверхносцох. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 250 РОКИ ОБРАЗОВАНЯ У КОЦУРЕ

РИХТА ШЕ БОГАТУ ПРОГРАМУ ЗА ЮВИЛЕЙ Основна школа „Братство-єдинство” у Коцуре 8. мая преслави ювилей з нагоди 250 рокох образованя у Коцуре. Пошвидко будзе формовани и управни одбор ювилею, а за тот дзень ше рихта богата програма. Окончователька длужносци директора школи, Славица Байор гвари же пририхтованя за ювилей помали почали, а до орґанизациї програми, окрем орґанизацийного одбору будзе уключени вкупни наставни кадер коцурскей школи. – Понеже маме ище досц часу по преславу, ище вше ше нє зна точно цо будзе орґанизоване у рамикох ювилея, алє даяки плани уж постоя. До преслави буду, окрем наставного кадру, уключени и школяре, и бувши школяре нашей школи хтори посцигли даяки вельки успихи, а барз зме щешлїви же их єст досц. На конкурсох хтори жадаме розписац Славица Байор, окончователька длужносци директора буду участвовац шицки школи зоз нашей опшколи у Коцуре штини и жителє Коцура – бешедує директорпрограму, подобову колонию, рижни вистави, будзе розка. писани литературни конкурс, а отримани буду и спортДзень школи у Коцуре ше преславює 9. мая, алє одлу- ски змаганя и други активносци. чене же ше ювилейну преславу отрима пияток, 8. мая. Як гвари Байорова, цикава часц преслави будзе и виПлановане же ше у рамикох ювилея отрима святочну става старих фотоґрафийох, од хторих найлєпша будзе наградзена, як и вистава наставних средствох од давендавна та по нєшка, а свойо доприношенє у тих виставох У КОЦУРЕ ТОГО РОКУ ПЕЙЦ ЮВИЛЕЇ можу дац и людзе зоз валалу. На святочней програми буУ 2015. року у Коцуре, окрем преслави 250 рокох ду приказани сценски точки на хторих годно видзиц як образованя, буду преславени и други важни ювилеї за дакеди випатрала настава, як були пооблєкани школяре и коцурски институциї и здруженя. Школски ювилей професоре, и яки ше наставни средства теди хасновали. перши, алє по велькосци исти, як и ювилей хтори 28. Финансийни средства ше будзе питац и зоз Општини, авґуста преслави церква Успения пресвятей БогороПокраїни, Националного совиту Руснацох, та и од спондици – 250 роки грекокатолїцкей церкви у Коцуре. зорох зоз валалу. Коцурске Добродзечнє огньогасне дружтво преслави Коцурска школа по юний муши розписац конкурс и ви85 роки од снованя 28. септембра, а тиж так у септембрац нового директора школи, та постої можлївосц же бру будзе преславени ювилей з нагоди 100. рочнїци од ше вибор директора и ювилей буду одвивац источашнє. приселєня чесних шестрох служебнїцох до Коцура. У Медзитим, окончователька длужносци директора школи новембру члени Културно-уметнїцкого дружтва „ЖаСлавица Байор гвари же зоз добру волю мож шицко витва” преславя 25 роки роботи. твориц. Т. Ходак

ДЗЕНЬ ЗАЛЮБЕНИХ ОЗНАЧЕНИ У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

О ЛЮБОВИ И НА МУЗИЧНО-ПОЕТСКИМ ВЕЧАРЕ Дзень св. Валентина и Дзень залюбених, медзинародне швето хторе пада 14. фебруара, з рижнима змистами дзень пред тим означени и у Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. З тей нагоди школяре рижних возростох на пригодни способ означели тот дзень, з виставу подобових роботох на тему любови, ручно виробенима винчованками, з малима дарунками приятельом. Школяре седмей и осмей класи и штредньошколци з тей нагоди пририхтали Музично-поетски вечар хтори бул пошвецени любови. Алексей Павлович през презентацию представел прецо ше слави тото швето, а Славка Мудри, Себастиян Надь,

14 РУСКЕ СЛОВО

Тамара Будински, Ребека Планчак, Павле Роман, Милица Кнежевич, Ясна Медєши и Александра Колошняї пречитали свою, лєбо поезию других авторох. Марина Роман и Александра Русковски одграли на ґитарох и одшпивали даскельо шпиванки, а їх парняки Жарко Остоїч и Павле Рац на ґитарох провадзели Кристину Афич, котра виведла два шпиванки. Редакторка младежского часопису МАК Мая Зазуляк представела школяром нове число и поволала заинтересованих же би ше уписали на МАК-ову новинарску роботню. Програму водзели Сандра Регак и Александра Колошняї. М. А. 20. ФЕБРУАР 2015.

НАША ТЕМА: МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК ҐЛОБАЛНИ ПРОБЛЕМ

ROK XIV ^ISLO 2

варя же кажди язик здабе на живе єство хторе настаГ ва, рошнє и розвива ше, а вец

к с шЩ вгд Е Я Аб Ї

мх

вгд

б Ї д Е г вг

Число пририхтала и ушорела: Славица Фейса, фотоґрафия: Т. Ходак

умера. Живи є потамаль, покля єст чловека хтори з даским може бешедовац на своїм мацеринским язику. Гоч статистика гутори же кажди други тидзень умера даєден язик у швеце, линґвисти ше сходза и радза же як загрожени язики треба защициц и оддалїц їх вимеранє. Вочи Дню мацеринского язика, хтори ше означує каждого 21. фебруара, тей теми даваме и найвецей простору у Додатку.

ЇЯ

ЯЗИК ЖИЄ И УМЕРА 20. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 15

НАША ТЕМА: МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК ҐЛОБАЛНИ ПРОБЛЕМ

ВОЧИ МЕДЗИНАРОДНОГО ДНЯ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК УЧИМЕ ДОМА

акой поволани УНЕСКО же би помогнул линґвистом у виглєдованьох хтори би мали допринєсц очуваню язика на цалим швеце. Под насловом – урґентне, точно пред двацец роками наставаю рижни фондациї на велїх континентoх (Фонд за загрожени язики, Медзинародни документацийни центер...). УНЕСКО нє лєм реаґовал, алє и финансовал програми фаховцом хтори ше занїмали з описованьом загрожених язикох, тим хтори рихтали ґраматики, словнїки, знїмали и зазначовали усмену литературу и спомнути язики документовали. Документованє язика як дисциплина актуална уж вецей як петнац роки, и о тим би линґвисти могли дац точни информациї. Но, тото цо мож обачиц же ше остатнї роки интензивно роби на спомнутей методолоґиї хтора би у наиход зацих 20, 50, та и 100 рокох зачувала дзепоєдни язики хтори загрожени, одно сно, хторим грожи же пошвидко нєстаню. А ясне же кед нєстанє лєм єден язик, нєстава и цала култура єдного народу, його традиция и обичаї...

своїх родичох ище од дзецинства, и то найважнєйше за очуванє мацеринского язика. Лєм так язик годзен обстац. ИНСТИТУЦИЇ НАС ЧУВАЮ

В. В.

Так дума и Еро Балк, фински слависта и чловек хтори роками виучує славянски язики. Нєдавно бул у Новим Садзе и наглашел же є упознати з проблемами рускей заєднїци, окреме кед слово о пестованю руского язика у мишаних штредкох. – Велька асимилация єдна з причинох же тераз маме проблем пестованя руского язика у мишаних штредкох. То барз велька бриґа, бо родичом понукнути велї други язики, нє лєм сербски, руски, мадярски румунски... Чежко прешвечиц родичох же би дали дзеци до руских класох, а паметам же так було и при Лужицких Сербох ище пред 20 роками. Нєшка ше при спомнутей меншини з родичами роби сензибилно. Кед дзеци уча два язики, кед су билинґвални, вони з того маю лєм хасну. Маю вецей шанси у живоце. Руски язик отвера капури до ЧИ И РУСКИ ЯЗИК Словацкей, ПольЗАГРОЖЕНИ? скей, до ЕУ, иншак яґод сербски язик – Идею о документованю загрожених прешвечени Балк. язикох у Републики Горватскей пред Зоз нїм ше бешедова10 роками представела мр Ирена Колло и о тим же Войвобас, а медзи загроженима у тей жеми дина ма лєпши занаведла и наш руски язик. Колбасова конски рамики як ЕУ теди указовала хтори то теорийни и кед слово о меншинметодолоґийни рамики з хторима би ских заєднїцох, а ше мало документовац руски, истрохтори ше медзи инрумунски и арбанашски язик. У своєй шим одноша и на роботи описує пририхтованя за робоязик. ту, а 2007. року виглєдованя почина од – З уходом до ЕУ Руснацох. Одходзи до Петровцох и ше годно случиц же Миклошевцох, и пробує найсц собепридзе така политика шеднїкох, тих цо им мацерински язик же тото цо уж маме руски. На концу виглєдованя заключує Еро Балк: „Чувайце свойо институциї” здобуте достанє иншаже Руснацом у Горватскей важни руки рамики. Ре ално, ски язик за заєднїцу, но векшина собешеднїкох застарана пре щезованє язика. Векшина истих тих постої опасносц за меншински язики, алє тото цо добре, то собешеднїкох нє учела свойо дзеци бешедовац по руски, а же маце шицки институциї, а без нїх бисце нє могли жиц. причини вецейнїсти, єдна з нїх – мишани малженства. Дзе- Мушице их чувац, нє шмеце попущиц – гвари Балк. поєдни Руснаци у Горватскей нє думаю же їх язик шезує, бо ПЕСТОВАНЄ НЄ МУШИ БУЦ ПРОБЛЕМ тримаю же ище вше єст досц собешеднїкох и дзеци хтори го уча у школи. Други, заш, твердза же остатнї роки змоцИнституциї маме, алє знаме и тото же у нїх маме вше менєла национална свидомосц при Руснацох за Дунайом, та нєй руски дзеци. О тим зме уж писали, а Национални совит ше нє треба обавац же вон щезнє. Остава питанє, кельо з тих дзецох кажди дзень бешедую наглашел же му очуванє руских дзецох по оводох и школох по руски и чи з одрастаньом предлужа бешедовац по руски, будзе найвекши задаток. Но, тото о чим зме писали лєм з часу на час, то о проблемох пестованя руского язика там дзе алє и на хторим уровню язичней компетенциї? Колбасова медзи иншим заключує же язик дзеци уча од ше руски язик нє учи поряднє у школох. Можебуц то у да-

16 РУСКЕ СЛОВО

20. ФЕБРУАР 2015.

ли нє годни обстац пре мале числох єдних местох, як наприклад у Вербашколярох. З того видно же яка красна ше, лєгчейше пре менши стредок, наша Войводина, така є и компликоваалє у Новим Садзе то вельки прона. Чежко принєсц єдинствени приступ блем. Лєм професорки руского язика ґу тому, алє верим же би билинґвални найлєпше знаю як треба ускладзиц оддзелєня по оводох и у даєдних шкогодзини по школох з дзецми хтори лох барз помогли даєдним заєднїцом. нє маю вше єднак годзини, же тоти Так же, проєкт би була єдна проба хтодзеци завжати з балетом, спортом, ра би нє направела нїяку чкоду, бо док каратеом, анґлийским, нємецким... ше принєшу даяки законски рамики, Кельо дзеци уписани, а кельо порядгодни прейсц велї роки – гвари Ардєнє ходза на наставу руского язика, и лан. кельо з нїх бешедую по руски, мож дознац, як и тото же єст велїх РуснаЧИ ЗМЕ ГОДНИ? цох у Новим Садзе хтори свойо дзеци нє водза на руски язик. Но, повтоАна Томанова Маканова скорей виярим уж написане виреченє, же ше вела же ше мацерински язики нациоруски язик учи дома, алє нє шмеме налних меншинох нєшка находза у ґрузабуц же цо дзеци доставаю кед су Золтан Ардєлан: „У нашей школи пи предметох вєдно з виборнима предвєдно на годзинох, и як тей профеше можеце сходзиц” метами и була процив того. Вона ше засорки хтора приходза на годзину, а кладала же би ше тоти язики врацело як обовязну часц пред собу ма єдно, двойо, або лєм тройо дзеци. Золтан Ардєлан, директор новосадскей ОШ „Петефи предметох, но то ше потераз нє случело. Наютре ше означи Медзинародни дзень мацеринского Шандор”, розуми проблем пестованя руского язика при Руснацох, и порихтани є помогнуц на тот способ же би ше ру- язика, и як и каждого та и того, циль му будзе представиц ски дзеци зоз шицких школох у Новим Садзе раз мешачно, язичну културу, рижнородносц, и вецейязичносц там дзе можебуц соботами, сходзели у спомнутей школи, дзе би ше жиєме. Но, єдно з найважнєйших питаньох остава нє лєм за орґанизовало роботнї, проєкти хтори би прицагли дзеци. ютрейши дзень, алє за будучносц. Чи зме годни назберац Директор гвари же би дзеци єдни других упознали, з тим и сили и упатриц ше на других, влапиц ше до озбильних ви„змоцнєли” и достали векшу дзеку за пестованє мацерин- глєдованьох хтори би помогли фаховцом у їх анлизох же кадзи маме далєй крачац. И кед слово о язику, и кед лєм о ского язика. нас слово.■ ДУМАНЯ ПОДЗЕЛЄНИ Школа позната и по тим же у нєй школяре дзепоєдни предмети уча билинґвално – анґлийскосербски. На питанє чи ше роздумовало у школи отвориц и даєдно билинґвалне оддзелєнє на язикох националних заєднїцох, директор Ардєлан гвари: – Таки идеї мали озбильни язичаре. Предкладало ше же би ше у Войводини отворели билинґвални оддзелєня на тих язикох хтори ше и урядово хаснує у Войводини. Ту подзелєни думаня, чи то добре, чи нє. Велї родичи, а окреме пред уписованьом дзецох до школи, ламу ше же хтори язик, т. є. до хторей класи упишу дзеци. Кед же су з мишаних малженствох, або кед су нє сиґурни, одо мнє питаю помоц. З тих розгваркох дознавам же би ше велї родичи зрадовали кед би було и тей опциї. То єден попатрунок. Други же найлєпше учиц на своїм мацеринским язику. Я прихильнїк тей тези, а треци тот же найлєпше же би ше дзецко школєло на язику хтори урядови язик у Републики Сербиї. То тоти три тези и медзи нїма треба вибрац. Но, думам же би ше могло увесц даяки пилот проєкт билинґвалних оддзелєньох – словацко-сербски, або мадярско-сербски... Я нє прихильнїк того моделу, думам же таки оддзелєня у нашей шко20. ФЕБРУАР 2015.

Т. Х.

Старанє о загрожених язикох почина у Квебеку на Медзинародним сходзе линґвистох пред вецей як 20 роками. Пре шмерц заходнокавказкого чловека хтори бешедовал на своїм мацеринским язику док нє остал сам, явносц ше зорвала же би ше язики, окреме тоти цо капу, даяк зачувало

В. В.

Пишe: Славица ФЕЙСА

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК ҐЛОБАЛНИ ПРОБЛЕМ

ВОЧИ МЕДЗИНАРОДНОГО ДНЯ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

МАЦЕРИНСКИ ЯЗИК УЧИМЕ ДОМА

В. В.

16 РУСКЕ СЛОВО

20. ФЕБРУАР 2015.

Т. Х.

В. В.

Пишe: Славица ФЕЙСА

РУСКЕ СЛОВО 17

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина Дюранїн

Фотомонтажа: Лю. Цвеїч

СКАКАНЄ ДО ПРАЗНОГО ПРОСТОРУ ЛЄБО – БОЖЕ, ЧИ СОМ ГОДНА

email: jasminadjuranin@ruskeslovo.com

потерашнєй цивилизациї чловечества єст даскельо хвильки хто ри означе ли час у хторим ше случели. Без того ми би вироятно нє були ту дзе зме (дзепоєдни мизантропи би гварели у своїх бидних тужемских животох). И супер же ше случели – можем думац з яким одушевийом людзе патрели на колєсо хторе ше обраца, на теле скоп хтори нам одгадує цали ко смос, одушевених людзох пред першим телевизором итд... Алє як ше то наисце случело? По хторей то животней драги мал исц тот науковец чи ентузияста хтори направел одредзени пренаходок? Чи у шицким у живоце мал тельо шмело сци, чи бул надосц сиґурни до себе кед положел свой пре на ходок опрез шицких и бранєл резултат своєй роботи? Можебуц же бим нїґда о тим нє роздумовала, алє... Кед у октобру 2012. року цали швет бул запатрени до нєба, почала сом себе по ставяц питаня на хтори ище вше нє мам одвити. То бул дзень кед Феликс Баумґартнер, Австриянєц, поробел єдну з тих таких вельких стварох у историї чловече ства. Того дня скочел зоз рубца ко смо су на точно одред зене ме сто у Новим Мексику. И нє

18 РУСКЕ СЛОВО

премахнул тоту точку! Ище и до скочел як треба! Анї нє клєкнул! Модлїм? Так сом напарто патрела же сом цала зацерпла и нїч и нїкого коло себе нє обачовала. Думала сом себе – цо то за чловек, нє бої ше же дацо пойд зе наруби та ше забиє, цо кед му ше падобран нє отвори, цо кед спаднє до оке ану, цо кед го однєше витор даґд зе до нєпознатого, знам же го ґравитация поцагнє алє – дзе? Нормални вон? Док ше пририхтовал вискочиц зоз тей шкатули чи цо є, чула сом приповедку о тим як ше Феликс физично пририхтовал за тото скаканє, ментално, же му шили окремни шмати, же шицко милион раз преверйоване... Верим же то так. Алє скочиц и пребиц звучни мур ридко хто ше усудзи (руку на шерцо, после нього скакал якишик подпредсидатель Ґуґлу чи цо є, та побил Феликсов рекорд, алє то ме цошка нє одушевело)... До двох стварох сом була прешвечена: перше, же вон бул барз шмели и сиґурни до себе, и кед би падoбранство нє була його професия, алє кед би бул наприклад ципелар, сиґурно би му таке нє спадло на розум. Друге – вон випатра єден з тих за хторих ши нє сиґурни чи су шалєняци, чи ґениялци (тото же мал потримовку Ред Була, то друга приповедка). Кед то обрациме на други бок, видно же таки поцаг вообще нє єдноставна ствар. И кед би ше дахто у даєдней другей обласци одлучел скакац з рубца питанє чи би ше му удало (питанє шалєнства и ґениялносци релативна и индивидуална ствар). Чи то значи же треба одустац од своїх планох, намаганьох, чи треба стац з боку и припатрац ше як ше другим удава дойсц до циля (хто зна хто после того ґуґлиня надума скочиц зоз космосу точно на там даяке палмове древо на пустим острове)... Випатра же би заш лєм требало назберац самодовирия и шмелосци и влапиц ше до роботи, до реализациї своїх так совершено обдуманих планох у теориї (нормално, нє прейґ цудзих хрибтох). Феликс нам потвердзел же нєбо гранїца, та яґбачу же би ше и я могла одважиц и уж конєчно научиц боком паркирац авто. Е... ■ 20. ФЕБРУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕДСТАВЕНЕ НОВЕ ЧИСЛО ЧАСОПИСА „ЕРАТО НАД КОЦУРОМ”

ВЕЧАР ПОЕЗИЇ И ВИНА Културно-просвитне дружтво ДОК всоботу, 14. фебруара, означело швето Св. Валентина и Св. Трифуна зоз литературним вечаром, коштованьом вина и рочну Скупштину. Того вечара представене и нове число часописа „Ерато над Коцуром”. Литературни вечар отримани у валалскей Читальнї, дзе пред числену публику афирмовани и нєафирмовани поетове читали любовну поезию. На литературним вечару пречитана и часц роботох хтори обявени у новим, 18. числу „Ерата над Коцуром”, хторе на дарунок достали шицки нащивителє промоциї. Поетох було зоз Коцура, Вербасу, Руского Керестура и других местох, а свойо дїла читали Валентина Чизмар, Александар Деветак, Мария Горняк, Иґор Горняк, Себастиян Надь, Мария Кнежевич и други. Наступели и школяре штвартей класи коцурскей основней школи, хтори за тоту нагоду пририхтали пригодни шпиванки и поезию. По законченю програми публика у просторийох Дома култури, мала нагоду покоштовац три файти вина: биле, червене и сладке вино. На концу вечара отримана и рочна Скупштина дружтва, хтора, понеже дотерашньому руководству вишол мандат, була и виберанкова. На Скупштини, окрем штирох потерашнїх, вибрани ище седем особи до Управно-

Литературни вечар отримани у валалскей Читальнї

го одбору дружтва. Єден дал задзекованє, так же тераз ма єденац члени. За предсидателя Управного одбору ознова вибрани проф. др Михайло Фейса, а кандидат за предсидателя була и Татяна Колєсар. За предсидателя скупштини попри кандидатох Нова Йововича и Кирила Керекдярта вибрана Мария Горняк, место покойного Владимира Сабо-Дайка. Т. Ходак

ПОМОЦ СТУДЕНТОМ З КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

МЕСНИ СМОТРИ РЕЦИТОВАНЯ ОД 2. МАРЦА

КЕРЕСТУРЦОМ АЖ ПЕТНАЦ СТИПЕНДИЇ

Месни смотри рецитованя у кулскей општини почню 2. марца, буду закончени 6. марца, а Општинска смотра будзе 14. марца, порадзене на схадзки Комисиї за рецитованє Културно-просвитней заєднїци Општини Кула, хтора отримана 13. фебруара. Перша Месна смотра рецитаторох 2. марца будзе у Руским Керестуре, ютредзень у Кули, 4. марца у Сивцу, 5. у Червинки, а 6. марца у Липару и Крущичу. Пред меснима, у дзепоєдних местох буду отримани и школски смотри, а на шицких месних и на Општинскей смотри, як госци наступя дзеци з ПУ „Бамби”. Селекторка на месних смотрох будзе Слободанка Настасич з Кули, на схадзки одредзени и консултанти за руски и мадярски язик, а бешедоване и о селекторови уж 47. Општинскей смотри „Максим Єкнич”, хтора, як то узвичаєне у кулскей општини, будзе у Крущичу. М. З.

У Шветочней сали Скупштини општини Кула пондзелок, 16. фебруара, подписани контракти о додзельованю стипендийох найлєпшим студентом од локалней самоуправи, хтори подписал предсидатель Општини Кула Драґан Трифунович, а контракти студентом Стипендиї од Општини Кула будзе доставац уручел його заменїк Ве81 студент либор Милоїчич. У тим академским року стипендию од општини будзе доставац 81 студент, за хторих з правом мож повесц же су найлєпши, понеже єдно з условийох за єй доставанє було же штредня оцена студента найменєй 9. Кажди рок медзи нїма и Керестурци и стипендию тераз буду доставац петнацецеро, з Кули 38, з Червинки 12, зоз Сивцу 11, а з Липару пецеро студенти. Стипендия у тим академским року иста як и прешлорочна - 6 000 динари мешачно, а як з тей нагоди гварел Милоїчич, то на одредзени способ и доприношенє и помоц локалней самоуправи судентом и їх фамелийом, понеже ю порядно буду доставац 10 мешаци. М. З.

20. ФЕБРУАР 2015.

Фото: Лю. Дудаш

У КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕД НАМИ ФЕСТИВАЛСКЕ ШВЕТО

ТОГОРОЧНА „РУЖОВА

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

МУЗИКА ЧУВАР НАЦИОНАЛНОГО ЄСТВА – Будучносц нашей шпиванки у наших рукох, алє и ґенерацийох котри приходза и нашлїдза потерашанї здобутки. А як цо у живоце каждого чловека и у историї каждого народу, та и нашого, музика нєзаменлїви и любоморни чувар националного єства – Агнета Тимко Мудри

ПОТРИМАЦ МЛАДИХ – Наздавам ше же таки третман понукнєме и младим у твореню новей рускей забавней музики. Нє як єден зоз програмох на даєдним фестивалу, алє можебуц окремну манифестацию. На нас же бизме им помогли орґанизацийно и материялно, а концепцию препущме младим – Йоаким Рац

20 РУСКЕ СЛОВО

– Кед 1990. року отримана перша „Ружова заградка”, нєшка препознатлїва як бренд музичней култури войводянских Руснацох, нє могло ше зоз сиґурносцу и прешвеченьом предвидзиц розмири и досяг того Фестивалу. Перши шпиванки ше поступнє прилапйовалО и дзечнє слухалО и як таки були инспирация за велїх нових авторох, же би направели свойо перши крочаї и одважели ше витвориц прави авторски композициї по утвердзеней фестивалскей концепциї – Агнета Тимко Мудри

ок за роком, вше векше число композиторох, текстописательох, аранжерох и интерпретаторох, од котрих дзепоєдни оформели творчи и шпивацки напрям праве на тим фестивалу, записує свойо мена до музичного бревияру „Ружовей заградки”. Понеже 1. марца будземе шведкове отримованя ювилейней, 25-тей „Ружовей заградки”, Фе стивала новей рускей народней шпиванки, бешедуєме зоз музичну редакторку Радио Нового Саду Агнету Тимко Мудри о ретроспективи и успихох того Фестивала: – Кед дацо тирва 25 роки, як цо Фестивалске швето новей музичней творчосци Руснацох, „Ружова заградка”, вец нє мож повесц же то збуванє котре ма епизодни характер и случайни, стихийни цек. Уж пре факт же єдна музична манифестация у континуитету тирва штварцину столїтия, мож заключиц же так створени квантитативно богати музични материял, котри дава и одредзени замерковани квалитет, резултат намаганя, витирвалосци и креативносци дзепоєдних людзох. Насампредз, пре любов ґу власней, мелодичней, цеплей и красней рускей шпиванки, тоту одвичательну мисию прилапели и нєпреривно окончую заняти у Рускей и Музичней редакциї и продукциї Радио Телевизиї Нови Сад и числени активни творителє и учашнїки – гварела Агнета Тимко Мудри. Най надпомнєме, у рамикох зложеней и вецейнїстей роботи Радио Нового Саду, иснує и тота котра ше одноши на явни презентованя нових музичних досягох. Замерковану анґажованосц же би ше отримало фестивалски концепт за пестованє музичного скарбу, упарто и витирвало, попри векшинского народу, Сербох, мож приписац ище лєм Руснацом. – Могло би ше повесц нєобичне зявенє при нас. Можебуц дакеди и сами о себе нє маме добре думанє, та нам ше видзи же вельо того здумаме, заплануєме, а до конца, пре розлични становиска о велїх темох, та и музики, нє реализуєме початни идеї. Тото

демантую два и пол децениї твореня нового музичного опусу зоз душу традициї, а на фундаментох препознатлївей народней, рускей мелодичносци. Богатство витвореного ма вельке значенє, бо указує на творчи потенциял нашого националного єства. Важне зачувац нашлїдзени музични тал, стари шпиванки и ожиц их зоз розличнима интерпретациями, алє нє менєй значне, витвориц нови музични скарб и презентовац го на способ яки нєшкайши медийни и културни простор понука – визначела Тимко Мудри. МАТЕМАТИЧНА И СТАТИСТИЧНА АНАЛИЗА Як и кажде друге зводзенє рахункох, та так и тото математичне и статистичне анализованє, треба вихасновац за яснєйши прегляд и спознанє зоз чим розполагаме кед слово о наших творчих моцох и музичним материялу, котри витворени дзекуюци „Ружовей заградки”. Нєбарз подзековне уметнїцки витвореня преруциц до числох и так вредновац дачиї талант, схопносц, або музикалносц, гвари Агнета. Нє було би поправдзе кед би количество витвореного одредзовало хто найзаслужнєйши и найзначнєши, кед слово о тим цо нам „Ружова заградка” принєсла у тих двох и пол деценийох. Презентовани статистични податки нам помогню же би ше зоз иншакого боку спатрело значносц нашого реномованого Фестивала, „Ружовей заградки”. Композиторох, од першей по 24. „Ружову заградку” було 49, а спомнєме лєм найплоднєйших: Владислав Надьмитьо викомпоновал 26 шпиванки, Агнета Тимко 23, Ондрей Маґловски 23, Маґдалена Горняк Лелас 20, Йовґен Надь 19, Юлиян Рамач 17, Мирон Сивч 16, Славко Бесерминї 14, Мирослав Пап 13, Самуел Медведь 11 шпиванки. Интерпретаторох од першей по 24. „Ружову заградку” було 59 вокалних солистох, 20. ФЕБРУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НОВЕЙ МУЗИЧНЕЙ ТВОРЧОСЦИ РУСНАЦОХ

ЗАГРАДКА” ЮВИЛЕЙНА 28 вокални дуети, 5 вокални ґрупи, 3 вокални квартети и 4 вокални триа. На „Ружовей заградки участвовали Вокални ґрупи „Роса”, Жридлова ґрупа зоз Дюрдьова, „Барвинок”, Йовґен Надь и Вокално-инструментални состав ДК РК и Хор „Розанов”. На „Ружовей заградки” участвовали 66 текстописателє, компоновани 309 шпиванки у тирваню 17 годзини и 7 минути. – Тото цо нам оможлївене витвориц у тей радио хижи, треба з вельку подзековносцу прияц и надалєй чувац. Наздаванє, же нову музичну скарбнїцу, котру зоз творчу швижосцу и инвентивносцу витворя способни и талантовани людзе, дава мотив и надїю же за нами останю тирваци шлїди у нашим музичним скарбу – заключела Агнета Тимко Мудри. ЗА ЮВИЛЕЙ ШЕСНАЦ НОВИ КОМПОЗИЦИЇ Ювилейни 25. Фестивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка” будзе отримани на нєдзелю, 1. марца у новосадским Студию „М” и на нєй буду виведзени 16 нови композициї у народним духу. Так ше потераз наш музични скарб заокружел на 325 композициї у народним духу. Шпивачох будзе провадзиц Вельки тамбурови оркестер преширени зоз членами Народного оркестру, а дириґовац будзе Зоран Мулич. Наступя 13 солисти, два дуети и Дзивоцка ґрупа зоз Дюрдьова. Музични продуценти буду Зоран Дракула и Едвин Балош хтори будзе и тон майстор. Ревиялну часц пририхтую музични редакторки Агнета Тимко Мудри и Татяна Колєсар Ґвоїч, а то будзе интересантна ретроспектива Фестивала. У голу Студия „М” буду и два вистави, Влади Нярадия и Кристини Ґшвенґ зоз Вербасу, хтори зме мали нагоду видзиц у Вербаше з нагоди Националного швета, алє ширша публика тоту нагоду нє мала, а вистави упечатлїви и квалитетни, та ше їх авторе представя и новосадскей публики. Новосц тогорочного Фестивала же ше гласац годно лєм у сали, такой после Фестивала, а Фестивал потераз потри-

20. ФЕБРУАР 2015.

„РУЖОВА ЗАГРАДКА” МА МОЮ ЩИРУ ПОТРИМОВКУ – Преломна хвилька у новей музичней творчосци, по моїм думаню, було преглашованє и претварянє „Ружовей заградки” до радийного Фестивала. Нова творчосц глєда и нови сучасни тренди и у твореню и постпродукциї. Прето думам же „Ружова заградка” и надалєй треба же би була тот Фестивал котри ше будзе старац о новей творчосци, окреме пре факт же кадрово потенцияли, технїчни и просторни условия РНС вельо, вельо вигоднєйши и на висшим уровню як цо може понукнуц „Ружа”. Наостатку и програмни змисти радия, та и телевизиї на руским язику и найбаржей завиша и хасную таку файту творчосци. Фестивал рускей култури „Червена ружа” дожил концепцийни пременки котри ище вше тирваю. Руски штредки достали свойо фестивали зоз змистами котри ше традицийно отримовали на „Ружи”. Нова творчосц, окреме у забавней продукциї ше однародзела од тих кому и була наменєна – младим, а почувствовала ше и вистатосц творительох у народней музики. Пре тоти факти „Ружова заградка” ма мою щиру, а верим и потримовку ширшей рускей заєднїци. Нова творчосц будзе записана поколєньом и прето особи котри творя нову руску шпиванку заслужую окремни третман и окремни фестивал. У таких нових условийох Фестивал рускей култури „Червена ружа” зоз свою нову концепцию нїч нє страци, а Руснаци вельо достаню – гварел Йоаким Рац Мими, директор Дома култури Руски Керестур.

мали РТ Войводина, Национални совит Руснацох, Завод за културу войводянских Руснацох и НВУ „Руске слово”, як и поєдинци, так же коктел будзе орґанизовани после Фестивала у голу Студия „М”. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЮЛИЯН РА ДВАНЇ, КОЦУРСКИ

НЄ УЧЕЛ СОМ ТОТО Пише: Танита ХОДАК

Дїдо Радванї бул коцурски параст. Знало ше же бива дзешка коло беґелю и же прави добри метли. – Кажде ремесло добре – гуторел дїдо синови кедиш давно, и радзел го же би то нє забул. Алє син Юлиян нє мал дзеку пойсц по оцовей драги. Добре му було на роботи, пенєжи було, а метли... о метлох теди нє роздумовал

їдо Радванї любел правиц метли. Шеднул на шамлочку, набрал метлїня, а коло ногох му ше улїзовали його мачки. Єдна предла долу, а друга му ше знала випендрац аж и на плєцо. Ґу дїдови часто прибеговали и дзеци, його унучата, та и сушедски... Робота му теди ишла од рук. Пред вецей як дзешец роками, дїдо Радванї умар. Помали, єдна по єдна, нєставали и метли хтори справел. Юлиян, його син, по сле длугшого часу вошол до оцового мигелю, и надумал же ше опробує у роботи з метлами. Роками ше Юлиян припатрал як то оцец прави, и припознава же скорей и сам кеди-нєкеди пробовал справиц єдну, два. Удало ше му. Юлиян Радванї пензионер зоз Коцура. И нєшка жиє у оцовим обисцу при беґелю. Коло обисца и до загради каждей яри нашеє метлїня. У оцовей роботнї уж длугши час прави метли.

22 РУСКЕ СЛОВО

– Мнє теди тота робота нє интересовала. Медзитим, кед оцец умар, а окреме кед сом пошол до пензиї, сцел сом ше з дачим занїмац, сцел сом мац даяки гоби. Кед сом ше лапел до метлох, спочатку ми нє такой-так ишло, алє з часом, метли були вше лєпши, а я задовольни – памета Юлиян. ЗА ДОБРИ МЕТЛИ ТРЕБА ДОБРЕ МЕТЛЇНЄ Дзепоєдни метларе купую метлїнє, док Юлиян з гевтих хтори метлїнє сами ховаю. Причина тому тота же сце мац добри и квалитетни метли. Метлїнє шеє наяр, и по єшень кед го зрезує, часто на ньго меркує. – Кед ше метлїнє пошеє, окопе, и кед уж вирошнє високе коло петнац-двацец центи, треба з нього одрезац верх. Теди пущи шейсц-седем прути, и кед тоти прути нарошню, з нїх ше склада метлу. Кед ше верх нє одреже, 20. ФЕБРУАР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МЕТЛАР

ЦО МИ ОЦЕЦ КАЗАЛ останє лєм єден прут хтори ше розшири и будзе мац ценки пруцики, та вец нє мож з того справиц добру моцну метлу – толкує Юлиян. Метлїнє дозрева вєшенї, у септембру. Теди достава красну жолту фарбу и осуши ше. Вец ше го зрезує, старга од лїсца, а аж вец зоз нього мож правиц метли. Метлу ше склада на окремни способ, зоз штирох-пейцох прутох метлїня, а по Юлиянових словох, окрем добрих ножнїчкох и клїщох, нє потребни окремни алат. Треба мац моцни штранґ за зацагованє. И ДО ОБИСЦА И ДО ВАЛАЛУ Зоз того цо пошеє до своєй загради, наш собешеднїк справи коло седемдзешат метли. Нїґда нє жадал правиц навелько. Тельо лєм до обисца, родзини, сушедству... Медзитим, кед дахто сце, Юлиян дзечнє справи метлу и другому. – Нє сцел сом ходзиц по пияцох и вашарох, та предавац. Кед дакому треба до валалу, вше мам справену. И кед бим сцел, з того нє мож жиц, алє тельо даяки динар вше капнє. Дакому предам метлу хтору сом справел зоз свойого метлїня, и вец ше можем ставиц же тоти метли добри. Медзитим, людзе ми дараз принєшу аж и свойо метлїнє. Поведзме, кед видзе дзешец метли з того метлїня цо ми принєшене, пейц оставаю мнє, а пейц справим муштериї – бешедує Радванї. И попри тим же за свойо метли ґарантує же су добри, кельо буду тирвац, гвари, завиши од условийох у хторих ше хаснує. – Кажда метла хтору справим єднака, алє нє шицки ше исто хасную. Кед ґаздинї маю бетон у дворе, и кед го часто заметаю, метлїнова метла ше швидко витроши, як кед ше з ню замета жем и траву. Медзитим, повем вам єдну тайну – кед ше метлїнє през ноц намочи, лєбо кед стої на дижджу, та кед ше потим замета, метла будзе тирвац вельо длужей – твердзи Юлиян. РАЗ И КОРПУ ВИПЛЄЦЕ Юлиянова супруга Стана памета як єй швекор, дїдо Радванї, гуторел же як Юлиянови нєбарз идзе, а окреме же ше нє лапа до корпох. Юлиян наисце лєм з поли звладал оцово старе ремесло, бо оцец знал плєсц и корпи и кошарки, а вон нє. Тераз 20. ФЕБРУАР 2015.

МОЙО МЕТЛИ ШЕ НЄ ЛАМУ – Кед добри рок, и метлїнє добре, прути вельки и зоз нїх мож справиц красни, длуги метли. Позберам их, алє нє гоч як. Зоднука и на боку з хторим ше замета, кладзем кратше метлїнє, а зодвонка длугше, же би метла була ширша. Метли вяжем зоз вербовим прутом. Вельо є квалитетнєйше од манили. Вона шлїзкаца и нє сциска добре, док пруце моцно сцишнє метлїнє и вец ше метла нє розвяже. Завяжем на штирох местох, так най помедзи звязки будзе коло двацец-двацец пейц центи, бо кед ше звяже лєм на трох, метла ше лєгко може зламац. На концу, нє шмем забуц обробиц верх на метлох, же би ше ґаздинї, док заметаю, нє подрапали – покус у франти гвари Юлиян.

му жаль же од оца нє научел вецей, и же го нє слухал як му наказовал. – Корпи вше треба до валалу, готорел мой оцец. То би ми наисце було хасновите знац, а ния, нє знам. Можебуц би ми ше и поспишело виплєсц корпу, алє бим ю нє

знал як закончиц. Вербового пруца коло беґелю єст вельо, а и при концу улїчки, та бим материялу мал. Можебуц раз и пробуєм, бо паметам як оцец бешедовал же ше и вон научел так же вжал стару розпаднуту, та ю розплєтал од конца же би видзел як була заплєцена. Будзем мушиц и я так пробовац – гвари Юлиян. Юлияново син и дзивка ше нє интересую за старе дїдово, а тераз уж и оцово ремесло. Унучком понаправял метолки, та ше маю з чим бавиц. Кед нїч инше, од оца остали голєм совити, и тот мигель з хторого после длугшого часу „виходза” метли. А як ше Юлиян упар, раз справи и корпу, праве таку яку дакеди плєтол його оцец. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ О. ДР РОМАНА МИЗА О ДРАГОХ И ДЕВИЯЦИЙОХ У ХРИСТИЯНСТВЕ

ХРИСТОС НАС ЗЄДИНЮЄ У просторийох Екуменскей гуманитарней орґанизациї (ЕГО) у Новим Садзе, 4. фебруара отримана промоция уж 77. кнїжки о. др Романа Миза „Християнство – драги и девияциї – лексикон церковних и вирских заєднїцох, шлїдбох и єресох”. Програму, на хторей бул и наш еґзарх, владика кир Георгий Джуджар, украшел Хор „Гармония” з дириґентку Весну Кесич Крсманович и солистами Ану Римар и Милошом Ристичом. Присутних привитал предсидатель Скупштини ЕГО др Микола Новта, хтори обрацел увагу на тото же здравє то социялни, духовни и материялни благостан, а нє лєм одсуство хороти. Паноцец Миз нам помага лєпше похопиц духовну димензию, хтора, медзи иншим, важна у проґнози одредзеней хороти. Модератор на програми була редакторка кнїжки Марияна Айзенкол. У кнїжки обробени коло 1 800 вирски заєднїци на скоро 700 бокох. О капиталним значеню нового дїла о. Миза бешедовали и видаватель Драґан Стойкович з Беоґраду, публициста Марко Дюрич, тиж з Беоґраду и директор ЕГО Владислав Ивичиак. – Мнє як евангеликови, протестантови, тота На промоциї бул и апостолски еґзарх кир Георгий Джуджар кнїжка барз значна зоз толкованьом теолоґийней На концу, презентуюци лєм виривки зоз свойого енципроблематики. Треба повесц же автор обєктивни, нєприклопедийного знаня о вирских заєднїцох, о. Миз заклюстрасни и информативни на драги ґу Исусови Христови хтори нас шицких зєдинює – гварел Ивичиак, а видавате- чел же тота його робота доприношєнє екуменизму и ль Стойкович наглашел же таки дїла як цо тот лексикон лєпшому медзисобному упознаваню, а циль нам Господ Исус Христос. пишу тими людзох. Софинансиєр тей кнїжки то ЕГО прейґ свойого проєкта О своїх искуствох з о. Романом у упознаваню вирских „Школи екуменизма”. М. Г. К. заєднїцох, бешедовал и Яоаким Грубеня.

У КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАРОХИЇ ПОЧАЛ ВЕЛЬКИ ПОСТ

ВАЖНЕ ШЕРЦО ПОЛНЕ З ЛЮБОВУ У парохиї у Руским Керестуре хтора ше притримує григориянского календара, пондзелок, 16. фебруара почал Вельконоцни – Вельки пост, а 23. фебруара, пост почнє у парохийох нашого Еґзархату хтори ше ровнаю по юлиянским календаре. Вельки пост то штерацецдньови период духовного пририхтованя за найзначнєйше християнске швето Пасху – Вельку ноц – Воскресенє Христово. По григориянским календаре Пасха того року будзе 5. априла.

24 РУСКЕ СЛОВО

У тим периодзе вирни преглїбюю свой духовни живот насампредз у любови ґу Богу и ближньому, а перши крочай то покаянє и пребачованє. Помоц у тих намаганьох то и одреканє од єдзеня, од лагодносцох, лєбо чкодлївих звикнуцох, по власним опредзелєню вирних. Як наглашел парох керестурски о. Михайло Малацко, одреканє од єдзеня и празни жалудок вредзи лєм теди кед ше намагаме наполнїц свойо шерцо з любову ґу Богу и ближньому. Тоти нєбесни скарби єдини на-

полня нашо шерцо з правдиву радосцу хтору нє може дац анї єдно тужемске вешелє. По нашим обряду у периодзе Велького поста характеристични и специфични Служби Божо преждеосвящених дарох хтори ше служи стредами и пиятками. Грекокатолїцка Церква у тим чаше пиятками и стредами наклада пост у єдзеню – побило, перши дзень поста – строги пост, як и на Вельки пияток, а у тим периодзе нє дошлєбодзени и явни вешеля. М. Афич 20. ФЕБРУАР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ НА ШВЕТО ЛУРДЕСКЕЙ МАРИЇ

ОБРАЦЕНЄ ШЕРЦА И ПРЕМЕНКА ЖИВОТА

На нєзаповедане швето Лурдескей Мариї, 11. фебруара у Руским Керестуре у каплїци шестрох Служебнїцох на Капущаним шоре, хтора єй пошвецена, того дня преславени Кирбай. Як уж традиция у велїх наших парохийох, вирни ше за тото швето пририхтовали зоз модлєньом дзевятнїци до Лурдескей Мариї, а шицко то на памятку познатого указаня Богородици у французким месце Лурду. Того дня, 11. фебруара 1958. року Богородица ше указала дзивочки Бернадки, и Лурд по нєшка остал на цалим швеце познате паломнїцке место, дзе ше окремну увагу пошвецує хорим. Праве прето 1992. року, тедишнї папа Йоан Павло II тот дзень преглашел и як Шветови дзень хорих.

ланє о. Владимир Медєши и о. Иґор Вовк, парох и капелан зоз Кули о. Виталий Лотоцки ЧСВВ и о. Платон Салак ЧСВВ. На пополадньових Службох госци були и двоме казательнїки монахи римокатолїцкого обряду – кармелитян зоз Зомбора патер Златко Жувела и францискан зоз Суботици фра Зденко Ґрубер. У раншей Служби наказовал о. Лотоцки и вон у казанї наглашел євангелску подїю о шестрох Марти и Мариї, як Мария шедла ґу ногом Исусовим и слухала його слова. Так треба же би робели и ми християнє, слухали його слова и намагали ше жиц по нїх. У своєй казанї парох о. Малацко здогаднул на мацеринство Пречистей Дїви Мариї ґу каждому християнови, же вона як мац зоз своїм стараньом вше блїзко при ка-

У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕДСТАВНЇКИ АМБАСАДИ УКРАЇНИ НАЩИВЕЛИ ЦЕРКВУ Одправнїца роботох Амбасади України у Сербиї Євґения Филипенко, зоз Боґданом Костьом, тиж з Амбасади України, початком фебруара нащивела церкву святих апостолох Петра и Павла у Новим Садзе и пароха о. Юлияна Раца. Парох госцох упознал з историю Церкви, Парохиї и историю приселєня нашого народу. Представнїки Амбасади України ше стретли и зоз Боґданом Виславским, предсидательом Союзу Руснацох Українцох Сербиї, як и зоз представнїками Союзу. * * *

ПОШВЕЦЕНИ ШВИЧКИ У церкви у Новим Садзе внєдзелю парох о. Юлиян Рац пошвецел швички, цо обичай у дзепоєдних грекокатолїцких церквох, хтори ше хаснує за рижни потреби у обисцох, на вельки швета, за молитву, з нагоди пошвецаня обисцох и на хованьох. Швички за пошвецанє принєсли парохиянє, а восково швички рижних велькосцох мож и купиц у нашей церкви у Новим Садзе. М. Г. К.

КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ Каплїца на Капущаним шоре на Кирбай була место дзе ше модлєло

На Кирбай Лурдескей Мариї у єй каплїци у Руским Керестуре, бул дзень молитви. Служени штири Служби Божо, на 8 годзин, на 10, на 15 и на 17 годзин. По каждей Служби служени и молебени до Богородици, а за котри вирни давали свойо намиреня. Пред кажду Службу модлєло ше и молитву Ружанцу, одн. Пацеркох, хтору Мария окреме препоручовала як духовну моц у своїм указаню у Лурду. Богослуженя служели, а тиж и споведали троме домашнї священїки – парох о. Михайло Малацко и капе20. ФЕБРУАР 2015.

ждому. Патер Жувела у казанї акцентовал и Дзень хорих, и наглашел же служенє хорим зоз сцерпезлївосцу и любову тиж нас приводзи ґу Богу, док фра Ґрубер визначел найважнєйшу поволанку Мариї Лурдескей на обраценє шерца и пременку живота. Под час шицких кирбайских Службох споведали ше велї вирни, а пристуни були нє лєм Керестурци, алє з тей нагоди пришли и даскельо особи и з Вербасу, Кули и Коцура, вєдно зоз шестрами Служебнїцами з тих парохийох. М. Афич

ТРИБИНА О ОСАМОСТОЙОВАНЮ ДЗЕЦОХ У Руским Керестуре, 22. фебруара, у просторийох Каритасу на 18 годзин будзе трибина „Осамостойованє дзецох (од народзеня по 18 роки)”. Викладац будзе Весна Хуска, дипломовани педаґоґ и теолоґ, и єй супруг Ладислав зоз Суботици, родичи седмерих дзецох. Трибина наменєна шицким заинтересованим, а поготов младим фамелийом. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 25

INFОРМАТОР

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара 2015. року наполнєли ше штерацец смутни днї як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЗВОНИМИР СТРИБЕР (1942–2015) з Руского Керестура

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Час преходзи а боль у шерцу ше нїч нє зменшал. Без Тебе остала велька пражнїна. Пошол ши на драгу зоз котрей ше нїґда вецей нє врациш. Памятку на Тебе вично буду чувац твойо наймилши: супруга Еуфемия, син Златко, син Яшко, нєвеста Сенка и унуки Дарко и Доминик Спочивай у мире Божим!

ЗВОНИМИР СТРИБЕР (1942–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю шестри Маря, Афия и Тереза з фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара 2015. року наполнєли ше два смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец и швекор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара 2015. року наполня ше два чежки роки як ме нєсподзивано зохабел мой мили супруг

МИРОН КРЕНЇЦКИ

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО

(1938–2013) з Руского Керестура Красни памятки на ньго и його доброту и пожертвованосц навики чуваю у своїх шерцох дзивка Фемка и жец Яков Спочивай у мире Божим!

(1943–2013) з Руского Керестура Роки преходза, алє боль у шерцу остава занавше. Памятку на це чува твоя супруга Ката Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. фебруара 2015. року наполня ше пейц жалосни роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. фебруара 2015. року наполня ше два жалосни роки як нас зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара 2015. року наполнєли ше два смутни роки як нас занавше охабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОН КРЕНЇЦКИ (1938–2013) з Руского Керестура

Красни памятки на ньго чуваю його супруга Сена, дзивка Фемка зоз супругом Яковом, син Любомир зоз супругу Любицу, як и унуки Кристина, Виктория и унук Антонийо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. фебруара 2015. року наполня ше два роки як нас зохабела наша мила мац и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. фебруара 2015. року наполня ше 7 смутни роки як нас зохабела мац, баба и прабаба

ЙОАКИМ КОЛОШНЯЇ

ЛЮБИЦА НЯРАДИ (1933-2013) з Кули Памятку на єй милу подобу и доброту вично у своїх шерцох чуваю син Дюра, нєвеста Иринка, унука Сандра зоз супругом Александром и унуки Павлинка и Ивица Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. фебруара 2015. року наполнєли ше 15 жалосни роки як нас занавше зохабел и пошол до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо

МИХАЙЛО СИВЧ (1939–2000) з Руского Керестура Памятку на його милу подобу и доброту чуваю Його наймилши Спочивай у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. фебруара 2015. року наполнєли ше штерацец днї як нас занавше зохабел наш брат

МАРҐИТА ДУДАШ (1909–2008) з Нового Саду Памятку на ню чува син Ромко зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

(1954–2010) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Меланка, синове Желько и Мирко, нєвести Марина и Татяна и унуки Денис, Ени, Ларка и Мая и Дарко Спочивай у мире Божим!

ЙОВҐЕН КИШПЕТЬО (1943–2013) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту навики буду чувац дзивка Миряна, жец Александар и унучата Александар, Стефан и Валентина Спочивай у мире Божим!

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби precenqovanя vpl>vu na ìvotni {tredok проєкта No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, podnwsol vimogu зa одлучованє о potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-LIMAN 4-NS167, NSУ167, NSЛ167” u ul<ci Балзакова 64, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~s. 3930/3 K.O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

20. ФЕБРУАР 2015.

INFОРМАТОР

* дзе цо будзе * СКУПШТИНА РКЦ У НОВИМ САДЗЕ У просторийох Руского културного центру, у улїци Йована Суботича 8, у Новим Садзе будзе отримана порядна рочна Скупштина РКЦ, на хторей ше поднєше звит о роботи Центра у прешлим року, финансийни звит за прешли рок, як и план роботи за 2015. рок. Схадзка Скупштини будзе отримана на стреду, 25. фебруар 2015. року на 19 годзин. На дньовим шоре и вибор нових дзевец членох Управного одбору и вибор нових трох членох Надпатраюцого одбору. На Скупштину поволани шицки члени, приятелє и симпатизере РКЦ. предсидатель УО РКЦ Александар Човс ***

СКУПШТИНА РУСКЕЙ МАТКИ У ВЕРБАШЕ

На соботу, 21. фебруара у просторийох КПД “Карпати” у Вербаше буд зе отримана Скупштина “Рускей матки”. Скупштина почнє на 15 годзин. На 18 годзин истого дня у про сторийох Дружтва представи ше ґлумица Моника Гарди у монодрами “Єст ту даяки хлоп?!” Свєтлани Рашич, у режиї Аранки Медєши, а у продукциї Етно клубу “Одняте од забуца”.

ПРЕПОДАВАНЄ У КПД “КАРПАТИ” На пияток 20. фебруара, у просторийох КПД “Карпати” у Вербаше буд зе отримане преподаванє проф. др Янка Рамача на тему “Присельованє и живот Русинох/Українцох у Угорскей од XIV-XVIII вик”. Преподаванє почнє на 18 годзин.

20. ФЕБРУАР 2015.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же нє potrebne precenqovanw vpl>vu застатого стану na ìvotni {tredok проєкта базней станїци mobilnej telefoni> “Ветерник” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Ветерник”, na katasterskej parceli ~islo 1299/4, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 11. фебруаra 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-705/13, è нє potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 6. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “Ветерник”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Ветерник” na katasterskej parceli ~islo 1299/4, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 нє potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok. 2. No{itelq prowkta {e obovyzuw è obezpe~i perиодични vipitovanя жридла нейонизуюцого визарйованя na lokaci< baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Ветерник” u skladze zoz Zakonom o za|iti od nejonizuxcogo zarjovany (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09) i vaàcima predpisanymi htori re}ulux totu oblasc i è podatki dostati z monitorin}om doru~ovala A}enci< za za|itu ìvotnogo {tredku, Gorodskej upravi za inspekcijni roboti Gorodu Novogo Sadu – Oblasc inspekci< za za|itu ìvotnogo {tredku i Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Ветерник”, na katasterskej parceli ~islo 1299/4, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Prowkt виведзени и поставена trosektornа antenskа sistemа. Зa обсяг GSM 900 хасную ше два панел антени К739634 за перши и други сектор и два панел антени К730376 за треци сектор, док антени за UMTS обсяг К742213 за шицки три сектори. Азимути антенох 20 stupn< (сектор 1), 110 ступнї (сектор 2) 250 ступнї (сектор 3). Конфиґура-

ция примодавача базней станїци за систему GSM900 4+4+3 а за UMTS 2+2+2. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Ветерник”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US од 19. септембра 2010. року 24/11, 121/12 42/13-Odluka US, 50/13-Odluka US, 98/13 Одлука УС, 132/14 и 145/14)) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-0201676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Zoz uvidom do dokumentaci< htora doru~ena zoz vimogu, po zaprovadzenim postupku rozpatrany vimogi, tot or}an utverdzel è {e prowkt nahodzi pod to~ku 12., podto~ku 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08). No{itelq prowkta priloèl Контракт о закупе хтори склопени медзи Лазе Джая зоз Нового Саду, Улїца Новосадска драга 66 и “ТЕЛЕНОР” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 90, Информацию о локациї число V-353-257/12 oд 3. януара 2013. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду и Fahovu ocenu obterhovany ìvotnogo {tredku u lokalnej zoni baznej stan<ci “Ветерник” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, ~islo 1707/13-270 AP ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Vatro}az” zoz Novogo Sadu. Zoz fahovu ocenu obterhovany ìvotnogo {tredku u lokalnej zoni baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Ветерник” utverdzene è toto `ridlo zoz svox robotu nw privedze po prekro~ovanw predpisanih gran<~nih vrednoscoh. Ked no{itelq prowkta postupi u skladze zoz usloviymi htori utverdzeni u to~ki 2. dispozitiva togo Ri{eny i ked {e vipo~itux Miri i usloviy za|iti ìvotnogo {tredku htori predvidzni zoz poglavjom 7.3. Fahovej oceni obterhovany ìvotnogo {tredku, robotu baznej stan<ci za mobilnu telefonix nw zna~nwj{e zagroì ìvotnogo {tredku, odnosno urovenq elektroma}netnogo zarjovany budze u gran<coh do{lwbodzenogo. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 27

INFОРМАТОР

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же ше одбива вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “NS Ґрбавица 2” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2”, у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 1373, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 6. фебруаra 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-804/14, è ше одбива вимога за одлучованє о potrebи precenqovanя vpl<vu na ìvotni {tredok за проєкт базней станїци мобилней телефониї “NS Ґрбавица 2”. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09,11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “NS Ґрбавица 2”, prino{i

RI[ENW

Одбива ше вимога ношителя проєкта “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 за одлучованє о потреби precenqovanя vpl<vu na `ivotni {tredok за проєкт за базну станїцу мобилней телефониї “NS Ґрбавица 2” у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе.

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2”, у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 1373, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Prowkt predvиdzuw postavynw trosektornej antenskej sistemi хтора будзе мац шлїдуюци компоненти: три dual-band панел антени Huawei Agisson ADU451503, по єдна za обидва системи. Предвидзени азимути антенох за системи GSM900 и UMTS 90 stupn< (сектор 1), 210 ступнї (сектор 2) 340 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. Radio bayna stan<ca mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2” ma vkupnu efektnu viyarxxcu moc od 527,3 W по секторе, за шицки три сектори, за систему GSM900 а за систему UMTS вкупна ефектна визаююца моц 2265,3 W по секторе, за шицки три сектори. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “7. юлий”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US 24/11, 121/12 42/13-Odluka US i 50/13-Odluka US, 98/13Odluka US, 132/14 и 145/14) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostorno-

28 РУСКЕ СЛОВО

go planovany ~islo 353-02-01676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Скупштину квартельного будинку улїци Пушкинова 1, зоз Нового саду и “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, за локацию “NS Ґрбавица 2”, Информацию о локациї за парцелу число 1373, K.O. Нови Сад II, у Noviм Sadзе, улїца Пушкинова число 1, хтору видала Городка управа за урбанизем и квартельни роботи Город Нового Саду, число V-353-1154/14 од 19. децембра 2014. року и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, число звиту 1006/14-171 МК ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Zoz uvidom do dokumentaci< htora doru~ena zoz vimogu, po zaprovadzenim postupku rozpatrany vimogi, tot or}an utverdzel `e {e prowkt nahodzi pod to~ku 12., podto~ku 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08). Предметна локация базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” опаратера “Телекома Сербия” а.д. находзи ше у подручу бивательних зонох у хтори ше особи можу затримац и 24 годзини дньово, та по Правилнїку о жридлох нейонизуюцих визарйованьох од окремноиго интереса, файтох жридлох, способе и периодзе його випитованя (“S.G. RS” ~islo 104/09), подрозумює ше же то зона звакшаней осетеносци; У Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ дати резултати прерахунку у зони полупречнїка 150 м, кед би базна станїца опаратера “Теленор” робела зоз максималним капацитетом и достати шлїдуюци резултати: На уровню +1,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Телекома Сербия” нє преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1,342 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 1,450 V/m. На уровню +4,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” нє преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1,552 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 1,716 V/m. На уровню +7,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1,841 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 2,042 V/m. На уровню +10,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 2,265 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 2,512 V/m.

На уровню +13,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 2,956 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 3,268 V/m. На уровню +16,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 4,208 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 4,649 V/m. На уровню +19,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 6,927 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 8,191 V/m пада знука квартельного обєкта, у Фаховей оцени означени як 41S. Тиж так, зоз анализу Фаховей оцени обтерхованя животного штредка, тот орґан видзел же нє зробени прерахунок вредносци поля на шицких уровньох на хторих ше може найсц чловек у окруженю предметней локациї на хторей плановане поставянє базней станїци. После анализи комплетней вимоги, Фаховей оцени обтерхованя животного штредка у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ и обиласку локациї, маюци у оглядзе же базна станїца представя континулане жридле зарйованя, же зоз прерахунком достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци хтори преходза 10 одсто референтней гранїчней вредносци за одредзени фреквенцийски обсяги, же обєкт на хторим плановане поставянє базней станїци истей висини як векшина обєктох у окруженю, окреме маюци у оглядзе же унапряменє сектора 2 заке же преходзиу тик понад будинку у Пушкиновей улїци (у Фаховей оцени означена 41S) а же при тим нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих визарйованя (зменшанє числох активних каналох, хаснованє опреми хтори продукує нїзши уровнї поля, иншаке унапряменє антенох або вибор другого обєкта на хтори би ше базна станїца могла вимесциц), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцого визарйованя хтора предвидзена зоз членом 3. пасус 1. точ. 1. и 2. Закона о защити од нєйонизуюцого визарйованя (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нейонизуюцима визарйованями нє дошлєбодзене як и же ше преценює хасен хтору хаснованє жридла дава дружтву у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого дїйства кед ше хаснує жридло, зк и примєнюци начал превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточка 2. Закона о защити животного штредку (“Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09 – др. Закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людсек здравє, Городска управа за защиту животного штредку оценєла поставянє и хаснованє базней станїци “НС Ґрбавица 2, у улїца Пушкинова 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 1373 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта “Теленор” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох число 90 нє прилаплїве. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

20. ФЕБРУАР 2015.

INFОРМАТОР

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же нє potrebne precenqovanw vpl>vu застатого стану na ìvotni {tredok проєкта базней станїци mobilnej telefoni> “НС Липов Ґай” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Липов Ґай”, na katasterskej parceli ~islo 3694/4, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 11. фебруаra 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-714/13, è нє potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 и 6. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “НС Липов Ґай”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Липов Ґай”, na katasterskej parceli ~islo 3694/4, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 нє potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok. 2. No{itelq prowkta {e obovyzuw è obezpe~i perиодични vipitovanя жридла нейонизуюцого визарйованя na lokaci< baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Липов Ґай” u skladze zoz Zakonom o za|iti od nejonizuxcogo zarjovany (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09) i vaàcima predpisanymi htori re}ulux totu oblasc i è podatki dostati z monitorin}om doru~ovala A}enci< za za|itu ìvotnogo {tredku, Gorodskej upravi za inspekcijni roboti Gorodu Novogo Sadu – Oblasc inspekci< za za|itu ìvotnogo {tredku i Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Липов Ґай”, na katasterskej parceli ~islo 3694/4, K.O. Ветерник. поставена и виведзени Prowkt trosektornа antenskа sistemа. Зa обсяг GSM 900 и UMTS хасную ше три панел антени К742266 за перши, други и треци сектор Азимути антенох 70 stupn< (сектор 1), 200 ступнї (сектор 2) 290 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 4+4+4 а за UMTS 3+3+3.

20. ФЕБРУАР 2015.

U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Ветерник”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US од 19. септембра 2010. року 24/11, 121/12 42/13-Odluka US, 50/13Odluka US, 98/13 Одлука УС, 132/14 и 145/14) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-02-01676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Zoz uvidom do dokumentaci< htora doru~ena zoz vimogu, po zaprovadzenim postupku rozpatrany vimogi, tot or}an utverdzel è {e prowkt nahodzi pod to~ku 12., podto~ku 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08). No{itelq prowkta priloèl Контракт о закупе хтори склопени медзи подприємством “Юґокомерция”доо зоз Нового Саду, Улїца Новосадска драга 117 и “ТЕЛЕНОР” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 90, Информацию о локациї число V-353528/12 oд 3. януара 2013. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни реоботи Городу Нового Саду и Fahovu ocenu obterhovany ìvotnogo {tredku u lokalnej zoni baznej stan<ci “НС Липов Ґай” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, ~islo 2307/13-172 AP ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Vatro}az” zoz Novogo Sadu. Zoz fahovu ocenu obterhovany ìvotnogo {tredku u lokalnej zoni baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Липов Ґай” utverdzene è toto `ridlo zoz svox robotu nw privedze po prekro~ovanw predpisanih gran<~nih vrednoscoh. Ked no{itelq prowkta postupi u skladze zoz usloviymi htori utverdzeni u to~ki 2. dispozitiva togo Ri{eny i ked {e vipo~itux Miri i usloviy za|iti ìvotnogo {tredku htori predvidzni zoz poglavjom 7.3. Fahovej oceni obterhovany ìvotnogo {tredku, robotu baznej stan<ci za mobilnu telefonix nw zna~nwj{e zagroì ìvotnogo {tredku, odnosno urovenq elektroma}netnogo zarjovany budze u gran<coh do{lwbodzenogo. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

СПОРТСКИ СОЮЗ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

УПИС ДО ШКОЛИ РУКОМЕТУ ЗА ДЗИВЧАТА У ДЮРДЬОВЕ На соботу, 21. фебруара, на 10 годзин, у спортскей гали ОШ “Йован Йованович Змай” у Дюрдьове будзе упис до безплатней школи рукомета за дзивчата з основней школи. Условия oкрем возросту нєт. Тренинґи буду у спомнутей гали, найвироватнєйше три раз до тижня, през викенд и єден дзень у тижню, до лєта. Тренер будзе Зоран Боснич, професор физичней култури и тренер у Рукометним клубу “ЖСК” у Жаблю. О упису и о школи вецей информациї мож достац на 064/8144-537 и 063/89-232-46. Орґанизаторe школи рукомету Спортски союз Општини Жабель, ОШ “Йован Йованович Змай” и РК “ЖСК”. Проєкт потримал Покраїнски секретарият за младеж и спорт. С. Б. CENOVN<K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH

– mala ogla{ka do 20 slovoh ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. av}usta 2011. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

РУСКЕ СЛОВО 29

СПОРТ/ИНФОРМАТОР

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{enx è potrebne precenqovanw vpl>vu и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву na ìvotni {tredok prowkta baznej stan>ci mobilnej telefoni> “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01” No{itelq prowkta “TELEKOM SERBIY” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, u ul<ci Булевар ошлєбодзеня 1, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 12. феbrуарa 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-11/15, è potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok i o odredzovanx obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09) ~lena 192 pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELEKOM SERBIY” a.d. Takovska 2, Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci za mobilnu “NSГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci za mobilnu telefonix, “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, u ul<ci Булевар ошлєбодзеня 1, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELEKOM SERBIY” a.d., Beo}rad, Takovska ~islo 2, (u dalq{im tekstu No{itelq Prowkta) potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok. 2. Odredzuw {e è No{itelq Prowkta, Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok za prowkt – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, u ul<ci Йожефа Атили число 2, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 5062 K.O. Нови Сад II, u poglydze obsygu zmistu, virobku u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {trredok i Praviln<kom o zmistu studi< o precenqovannx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05)

OBGRUNTOVANW No{itelq Prowkta “TELEKOM SERBIY” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci za mobilnu “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, u ul<ci Булевар ошлєбодзеня 1, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Prowkt predvidzuw postavynw тросекторней antenskej sistemi за обсяги GSM 900, GSM 1800 i UMTS и LTE. На антенских ношачох за перши сектор постави ше панел антена типа К80010485 (за GSM 900 и LTE), док антена К742236 остава иста (за GSM 1800 i UMTS) зоз азимутом20 ступнї, за други сектор постави ше панел антена типа К80010892 (за GSM 900, GSM 1800 i UMTS и LTE) а антена К742241 остава иста (за GSM 900 и GSM 1800) зоз азимутами 120 ступнї и за треци сектор постави ше панел антена типа К80010892 (за GSM 900, GSM 1800 i UMTS и LTE) а антена К742241 остава иста (за GSM 900 и GSM 1800), зоз азимутом 290 ступнї. Konfi}uraciy primodava~a baznej stan<ci za sistemu GSM 900 4+6+6, za sistemu GSM 1800 4+6+6, za UMTS систему 3+3+3 а за LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Сава Ковачевич”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci.

30 РУСКЕ СЛОВО

Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US од 10. септембра 2010. року 24/11, 121/12 42/13-Odluka US, 50/13Odluka US, 98/13 Одлука УС, 132/14 и 145/14)) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-02-01676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Скупштини станарох будинку у улїци Булевар ошлєєбодзеня 1, Нови Сад и “Tелеком Сербия” а.d. Таковска 2, Beo}rad, Анекс число 14 на Контракт о закупе хтори заключени медзи Бивательним будинком улїци Булевар ошлєбодзеня 1, Нови Сад и “Tелеком Сербия” а.d. Таковска 2, Беоґрад и Фахову оцену обтрехованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01”, число 2111/14-111 АP htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Бazna stan<ca mobilnей telefoniї “NS-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01, НСХ01, НСЛ01” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc od 250 W на шицки три sektorи за шицки обсяги (за GSM 900, GSM 1800 i UMTS и LTE). Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze, è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarjovana mocnosc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu - bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predsotro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana iz aprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpokladuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, нєобходне виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mira u slu~ax udesu i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlu zarjovany a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarani fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

НЄВИГОДНИ СТАН У РИБОЛОВЕЦКИМ ЗДРУЖЕНЮ

РУКОВОДСТВО ДАЛО ЗАДЗЕКОВАНЄ На Скупштини здруженя спортских рибарох „Шуль” зоз Коцура, хтора отримана вовторок, 10. фебруара руководство дало задзекованє, а обставанє Здруженя ищe вше нєясни.

Здруженє коцурских рибарох пред гашеньом

Пре здравствени проблеми, як и нєвигодни обставини за дальшу роботу, предсидатель и подпредсидатель Здруженя спортских рибарох „Шуль” зоз Коцура, Милан Ракич и Микола Шанта, на тоти функциї дали задзекованє. На Скупштини було коло 25 членох Здруженя, a то кус вецей як половка. Члени дискутовали о можлївих ришеньох за нови проблем, медзитим кандидатох хтори би ше прилапели предсидательскей роботи медзи нїма нє було. Тиж так бешедoвало ше и о нових правилох за доставанє рибарских дозволох, рибокрадошох, нєдостатку финансийних средствох. Члени револтовани зоз поступком рибочуварох, хтори нє ходза чувац їх места за лапанє рибох, а рибарски дозволи ше и попри того муша плациц. На концу схадзки порадзене же ше попробує найсц кандидатох за предсидателя Здруженя, и же пошвидко будзе нова схадзка на хторей ше вони виберу, и на хторей ше направи стратеґия за дальшу роботу здруженя. Нова схадзка Скупштини здруженя отримана внєдзелю, 15. фебруара, медзитим, нє бул кворум, та зоз ню стан Здруженя нє ришени. На схадзки спомнута и можлївосц гашеня роботи Здруженя у случаю кед ше одвичательносци предсидателя нїхто нє зосце прилапиц. Т. Ходак 20. ФЕБРУАР 2015.

СПОРТ ПРИРИХТОВАНЯ ФОДБАЛЕРОХ

ФК “ИСКРА”

ФК “РУСИН”

ПОЧАЛИ ИНТЕНЗИВНИ ПРИРИХТОВАНЯ

ВЕЛЬО НЄРЕАЛИЗОВАНИ ШАНСИ И ДВА ҐОЛИ У МРЕЖИ

Коцурска Искра од прешлого тижня ше пририхтує за наиходзацу сезону. Внєдзелю и пондзелок одбавени и перши два пририхтуюци змаганя на котрих тренер дал нагоду шицким бавячом же би вишли на терен и указали цо можу. Перше пририхтуюце змаганє Искра одбавела внєдзелю, 15. фебруара, кед привитала екипу ППК зоз Кули и одбавела нєришено зоз резултатом 1:1. Тренер Слободан Василєвич дал нагоду шицким бавячом котри пришли же би указали у якей су форми.

ФК “Русин” – ФК “Полєт” 0:2 (0:0)

Домашнї ровно нападали, алє ґол нє дали

Искра у пририхтованьох два раз бавела нєришено

Змаганє почало напарто, госци зоз Кули при концу першого полчасу дали ґол, та на одпочивок пошли зоз предносцу од єдного ґола. У другим полчасу Искра почала бавиц дакус озбильнєйше, мала даскельо нагоди, а награда сцигла пред самим концом змаганя кед єден зоз бавячох, котри пришол до Искри як жимске помоцнєнє, Иґор Бурда, дал ґол и вировнал резултат. Ютредзень, односно пондзелок, 16. фебруара, Искра на домашнїм терену привитала екипу Младосц-Радосц зоз Србобрану и одбавела ище єдно пририхтуюце змаганє котре тиж закончене зоз нєришеним резултатом – 2:2. Змаганє бавене по красней хвилї и публика здушнє привитала обидва ґоли котри за Искру дали Дамир Ґубаш и Зоран Сердар. З. К.

Руски Керестур: стадион ФК “Русин”, патрачох 50. Судия: Рабренович (Кула). РУСИН: Ж. Орос, Будимски, Ланчужанин, Чапко, Й. Гарди, Павлович, Б. Орос, Чизмар (Малацко), Б. Бранкович (С. Бранкович), Колбас, Дюрич. Пририхтуюци ше за ярню часц першенства Русин одбавел перше контролне змаганє зоз екипу ФК “Полєт” зоз Каравукова. Перши полчас Русин бавел барз добре процив моцного процивнїка, а у другим полчасу пре гришку у охрани приял два ґоли. Русин мал вельо шанси и у першим и у другим полчасу, алє их нє реализовал. По словох тренера Златка Саянковича, Русин у тим змаганю бавел без седем стандардних бавячох першого тима, хтори були оправдано одсутни. Важне надпомнуц же терен на Ярашу у одличним стану и мож повесц же є порихтани за предстояци змаганя у ярнєй часци першенства. На соботу у другим контролним змаганю Русин бави процив екипи ФК “Младосц” зоз Крущичу. В. С.

РОЗПОДЗЕЛЄНИ БУДЖЕТНИ СРЕДСТВА ЗА СПОРТ У ШИДЗЕ

БИКИЧАНЄ ДОСТАЛИ 175 500 ДИНАРИ По конкурсу за програми и проєкти у обласци спорта зоз општинского буджета у Шид зе розпод зелєни средства спорт ским клубом за порядни активно сци, а тиж и за реконструованє спорт ских будинкох. Кед слово о порядней роботи ОФК “Бикич” до стал 175 500 динари, а ФК “Сримец” зоз Беркасова 176 000. Беркасовчанє до стали и 130 000 ди20. ФЕБРУАР 2015.

на ри за ро боту Стол ноте ни ско го клуба “Сримец”. За порядни активно сци ОФК “Бачинци” до стали 174 500 динари, а ФК “Єднота” зоз Шиду 176 000. И того року ознова найвецей до стал ФК “Раднички” зоз Шиду хторому опредзелєнe аж 9 986 000 динари. Пенєжи було и за Општински фодбалски союз хтори достал 250 000

динари. По тей основи спортским клубом подзелєни вкупно 18 655 500 динари. За реконструованє спортских будинкох ФК “Раднички” достал 200 000 динари, ФК “Сримец” 70 000, ФК “Обилич 1993” зоз Куковцох 350 000, ФК “Єдинство” Морович достал 200 000 динари. Вкупно подзелєне 1 020 000 динари. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 31

ДЗЕНЬ ЗАЛЮБЕНИХ У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ РОК LXXI ЧИСЛО 7 (3616) НОВИ САД, 20. ФЕБРУАР 2015. РОКУ

■ ЗНАЧЕНЄ ПОДРУЧНИХ

ЛЮБОВ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

М. З.

Фото: Вероника Вуячич

КАНЦЕЛАРИЙОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

■ ЧИ НАИСЦЕ ДИЛЕМА ВАКЦИНОВАЦ ДЗЕЦКО?