Ruske slovo 06 by Руске слово

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ У НОВИМ САДЗЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 6 (3719) НОВИ САД, 10. ФЕБРУАР 2017.

ПОЧАЛ ФЕСТИВАЛ ЛЮБОВИ

а Площи шлєбоди у Новим Садзе шветочно, зоз пущаньом балонох у форми шерца, отворени перши Фестивал любови, хтори тирва од 4. фебруара по 9. марец. Манифестацию отворел член Городскей ради задлужени за културу Далибор Рожич и представителє проєкта „Европска престолнїца култури 2021”. Главна тема Фестивалу то „Нови Сад – престолнїца любови”, а орґанизовани є пред наиходзацима шветами – Дньом залюбених и Дньом женох. На окремней конструкциї з квеца на главней городскей площи залюбени пари можу заквачиц клатку любови, а на штандох на предай понукнути рижни сувенири, вино, лакотки, дарунки, док на централней бини буду наступац музични ґрупи и ди-джейове. У сотруднїцтве з новосадскима ґалериями и музеями, под час Фестивалу виложени фотоґрафиї новосадских авторох з тему „Любов”, а уметнїцки дїла представяю и студенти скулпторства. В. В.

■ ЯК ФУНКЦИОНУЮ ФАХОВО ЦЕЛА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ? ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: K006a_0169N

Фотоґрафия: K004_0103P

Фото: Иван Сабадош

Фото: В. Вуячич

■ РОБЕРТ ДЖУДЖАР – З НАУКУ ПРЕПУТОВАЦ ШВЕТ

■ БОГАТСТВО ПАРОХИЯЛНИХ БИБЛИОТЕКОХ

З ПОЧИТОВАНЬОМ И ПАМЕТАНЬОМ ма мемориял у спортских бавискох, маме и Образовни центер и бисту як спомин на першого учителя Петра Кузмяка... Припознанє за учительох по Славки Сабадош додзелює Єст єдна брутална причта, поучна приповедка хтора виро- Дружтво за руски язик и литературу, хторе трима и орґаниятно припада вецей рижним културом, и вироятно є плод зацию малярскей колониї „Стретнуце у Боднарова” и додобщелюдского искуства, а обявена є и по руски у єдним з зелює ище даскельо припознаня.... Руски професийни театих наших найстарших календарох, у котрей ше припове- тер ноши мено театролоґа Петра Ризнича, а на памятку на да як єден чловек давал старенким родичом єсц зоз шви- ньго и рочна смотра Мемориял „Дядя”, а однєдавна теаньских валовох, же би му нє ґаладзели по столє. Так и по- трални живот у Новим Садзе означени з меном Дюри Паптолковал синови, кед ше тот чудовал цо оцец роби, на цо гаргая (Фестивал монодрами и малих сценских формох). го исти син здогаднул же и вон його так будзе кармиц, док Кед би Бикичанє нє поставели Ковачову бисту, вец би у нашей култури мено Михала Ковача нє ишло звонка його ветот остари. Млади маю свойо плани, патра до будучносци у котрей лїх дїлох. Памятна бронзова плоча на його крижу на темевидза реализованє своїх визийох, найчастейше вельо ин- тове лєм за нащивительох теметова, а чествованє його дїла шаких як тоти цо мали їх родичи, та ше им видзи же нє маю у поровнаню з даєднима другима нєпримеране. Дюра Папгаргаї – тот цо часу старац ше и о тим цо уж бул найчастейши иницияДзе ке ди досц лєм па мят на пло ча, ме но улїч ки, прешло и цо им уж далєке. Як роки преход за, живот назва парку на стред валала, библиотека у валалє, тор явних припознаньох и паметаньох наших Руснаствари посклада и здогонї нас чи школи, мено даякей сали, чи дружтвеного реалносц народней прислов- здания, спортски терен, та аж и лавка у парку на цох. Окрем векшини зоз ки: „Як себе посцелїш, так хторей написане же то памятка на особу цо за спомнутих, мал идею хтору и розпочал ре а лизовац о будзеш спац”. собу охабела дацо цо вредзи паметац мемориї на Ангелу ПрокоШирока розправа о чуваню пову, жадал означиц з манашлїдства хтора ше водзи, ни фе ста цию твор чосц ком по зи тора Якима Сивча, алє ше лєм часц, правда велька, рахунка котру ґенерациї пред нами муша плациц за деценийну нєдостаточну дзбалосц и ви- му нє поще сцело.... Сучаснїки Владимира Ґарянского натирвалосц. Вше будзе, и вше було, каждодньово чечуци шли спо соб здогадовац културну явносц на його творчи проблеми котри ше ришує у ходу, та котри притрепую знач- профил, а поклонїки памяткох на Юлияна Надя ше здоганосц ришованя фундаменталних проблемох, а рахунки за дли на ньго и вироятно же ище даскельо ту нє спомнути их оддальованє ше громадза, а вец нєсподзивано випирш- мена з рускей историї маю прикладну, або менєй прикладню, як цо вишло же ше назберало за отримованє гробних ну форму здогадованя. местох на новосадским теметове, односно очуванє памятки Уж таки, поверхови, препатрунок спомнутих и нєспомнуна значних людзох. На тим прикладзе явносц освидомена о тих топонимох з нашей културней ґеоґрафиї и историї одреалносци преходносци и обовязки на час институцийно крива вельки нєпорядок. Уж и Комисиї за културу Нациоришиц питаня котри виходза зоз пребераня одвичательно- налного совиту ма буц чежко шицко начишлїц, а ище чежсци нашлїднїкох о нашлїдзеним. Пред очми нам ше зявел ше розтолковац правила и критериї применєни на тоти факт же маме длуства за хаснованє, цо тримаме як природ- припознаня вязнани за Руснацох. Увесц шора до тей облане, националне право, цошка цо нам дате з народзеньом сци нє таке компликоване и чежке як ришованє акутних проблемох архиву, музею, ґалериї и националней библиозоднука нашей етнїчней заєднїци. Зоз способом як чуваме нашлїдзене, як го чествуєме и ро- теки, алє нє менєй акутне. За даєдни занєдзбани, або и зазвиваме, указуєме кельо зме го заслужели, и кельо заслужу- бути особи то можебуц и остатня хвилька. А вираз подзеєме же би ше о тим, цо за собу охабиме, водзело старосц. ковно сци Руснака заслужним нє муши буц нє знам яки веПришол час попрепитовац ше як чествуєме и отримуєме льки ґест. Дзекеди досц лєм памятна плоча, мено улїчки, паметанє на значних Руснацох. Випатра же у нашим кул- назва парку на стред валала, библиотека у валалє, чи шкотурним просторе найлєпше преходза писателє. Маме чи- ли, мено даякей сали, чи дружтвеного здания, спортски слени манифестациї, награди и припознаня з менами тих терен, та аж и лавка у парку на хторей написане же то пацо ше записали на папер, до литератури. Маме „Костельни- мятка на особу цо за собу охабела дацо цо вредзи паметац. кову єшень”, литературно-музичну манифестацию, його То би, парафразируюци Ко стельника, була до статочна бисту опрез керестурскей школи (кедиш и найвисше при- плаца з шерца руского. Ютре би мац дзецку могла повесц познанє за литературу ношело його мено), на поетесу Ме- слово, два о дїлу менованей особи, дїдо унукови, учитель ланию Павловичову нас спомина „Веселинка”, на Мафтея школяром, домашнї го сцови, а туристични роботнїки би Виная „Яр Мафтея Виная”, маме и „Днї Миколи М. Кочи- направели интере сантнєйшу мапу за упознаванє, у хторей ша”, здогадованє на дїло того писателя и линґвисту у на- би були маркировани топоними рускей историї. Могло би гради часописа „Шветлосц”. Мено Мирослава Стрибера дацо научиц од социялистичней власци котра ше старала ноша аж два литературни, награда „Литературного слова” визначиц жертви за єй наставанє, та и з їх искуства винаи награда Дружтва писательох Войводини, а ма и свою йсц модус вязаня младих за нашу прешлосц, пре свою буулїчку у родним валалє. Свою улїчку у Новим Орахове ма дучносц.■ и Штефан Чакан, даяки спомин ше снує и з меном Миколи Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє Скубана, та и Гавриїла Г. Надя, Юлияна Надя... Яша Баков Пише: Ирина ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ, писателька и новинарка

вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

10. ФЕБРУАР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Управа и предписаня лєм на паперу 6–7. Помоц миґрантом у Општини Шид

■ Нашо места 9. Ґеофизични виглєдованя у штреднєй Бачки 10. Бал у Дюрдьове и у Коцуре

■ Економия 13. Шветови конґрес економиї заєднїцтва у Риме

■ Култура и просвита 14. Информациї о Фестивалу „Червена ружа” 2017. 17. Вистава о кралїци Єлени Анжуйскей у Вербаше

■ Мозаїк 18–19. Роберт Джуджар, докторанд у Австралиї

■ Руске у швеце 20–21. Активносци у державох дзе жию Руснаци

■ Людзе, роки, живот 22–23. Наш госц – Златко Русковски з Керестура 24–25. Наш госц – Ясна Аврамович, учителька у пензиї

■ Духовни живот 26–27. Чуванє скарбу у наших парохийох

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Скупштина ФК „Искра” На насловним боку – Парохиялна библиотека у Керестуре Автор фотоґрафиї – Иван Сабадош

ТАК ЯК ТРЕБА, ЧИ ТАК ЯК МОЖ? Остатнї час даскельо вельки, стратеґийни теми, од хторих дзепоєдни порушани и на бокох „Руского слова”, прицагли вельку увагу рускей явносци. Чом ище нє маме руску националну библиотеку, музей, архив, ґалерию? Чи Младежски дом у Керестуре може ознова буц младежски? Кельо єст наших людзох у орґанох державней управи? Як зачувац друковани скарб у наших парохийох? Вшелїяк єст способи и можлївосци як систематично и по закону ришиц тоти питаня. Дзешка у швеце, Европи, держави и по општинох сиґурно єст фонди и конкурси по хторих би таки проєкти могло финансовац. Аж и кед ше винайдзе способ, и одкадз би то евентуално могло плациц, док ше ми попрезнаваме чи то по закону, чи сполнюєме критериюми и чи то мож так як зме надумали, гайзибан звичайно уж пойдзе. Так стратеґийни питаня оставаю нєришени, бо их анї нє мож ришиц лєм зоз „руского пенєжу”. Дзепоєдни ше преноша з ґенерациї на ґенерацию, „од приселєня” по нєшка. Дзепоєдни нови ше аж тераз отвераю, як зме рушели ґу Европи. Национални совит Руснацох по важацей систематизациї нє ма правну службу. Нєобходни правни поради достава од наших правнїкох у їх шлєбодни час и кед маю кеди, бо им еґзистенция индзей, лєбо их присподобює од других националних совитох хтори таки служби маю. Медзитим, ридко хтори модел применлїви на Руснацох. Други маю матични держави, єст их вельо, политично су моцни. Присподобиц їх модели ґу нашим обставином и потребом нє лєгко. Углавним, ридко кеди то благочасова и ефикасна правна помоц. Тот, шлєбодно поведзено, сущни гендикеп рускей заєднїци пробоване надополнїц прейґ одбору-роботного цела-пододбору за управу и предписаня при Националним совиту. Медзитим, процес його формованя од початку ше замервел, ой иронийо, праве у предписаньох. Гоч нє треба занєдзбац анї принципиєлно розлични приступи – чи так як треба, та гоч и нїґда, чи так як мож, та гоч погришно, а анї особни антаґонизми медзи нашима лидерами, и то нє лєм у тим питаню. Так тераз цело за управу и предписаня у исти час и маме, и нє маме. Як славна Шрединґерова мачка. Нє знаш чи жиє, чи нє, док нє отвориш шкатулу. Сиґурне лєм же нє лапа миши.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

10. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

Фото: С. Надь

ЧИ КОНСТИТУОВАНИ ШИЦКИ ЦЕЛА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ?

Пише: Иван САБАДОШ

УПРАВА И ПРЕДПИСАНЯ ЛЄМ НА ПАПЕРУ У рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох функционує Пододбор за демоґрафию. Медзитим, статус другого запланованого Пододбору, за управу и предписаня, по нєшка нє ясни

ационални совит Руснацох у своїм актуалним зволаню и формату ма осем, односно дзевец фахово цела – штири одбори, три роботни цела и єден, односно два пододбори. За обласци хтори у директней компетенциї Националного совиту як ношителя културней автономиї рускей националней меншини – културу, образованє, информованє и службене хаснованє язика и писма, формовани ресорни одбори. Обласци хтори нє у директней компетенциї, алє су припознати як значни за заєднїцу а то наука, млади и спорт, формовани роботни цела. Далєй, у рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох функционує Пододбор за демоґрафию хтори з вецей инициятивами присутни у рускей явносци. Медзитим, статус другого запланованого Пододбору, за управу и предписаня, по нєшка нє ясни. ИНИЦИЯТИВА

Инициятива же би Национални совит формовал окремне цело за управу и предписаня порушана такой по конституованю Совиту после виберанкох 2014. року. Як потолковане, цело задлужене за управу и предписаня мало би буц анґажоване коло вименкох Уставу, Закона о националних совитох, Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох, Закона о церквох и вирских заєднїцох, коло участвованя у виробку и имплементациї актох вязаних за Поглавє 23 у прегваркох зоз ЕУ, у напряме злєпшаня статусу меншинских заєднїцох. Конкретно, то би могло водзиц ґу обеспечованю ефективного участвованя припаднїкох рускей меншини у явним живоце, односно зрозмирного числа занятих Руснацох у явних установох, управи и подприємствох, потим злєпшаню статуса Грекокатолїцкей церкви. Цело би ґу тому провадзело и реаґовало у случайох евентуалней дискриминациї, а було би велька помоц другим целом Националного совиту коло правних питаньох. З єдного боку, прейґ такого фахового и квалификованого цела руска заєднїца могла би буц ровноправни учашнїк инициятивох и процесох у домену правней реґулативи з корпусу меншинских и зродних правох цо потераз нє вше случай, а з другого боку, Совит и

4 РУСКЕ СЛОВО

його други цела, як и руски институциї могли би ше лєгчейше и ефикаснєйше ориєнтовац у тей замервеней обласци. СТАТУТ И СТАТУС По першей вариянти Статута Националного совиту, хтори прилапени початком децембра 2014. року, тото цело, чийо формованє иницировал член Националного совиту Мирослав Кевежди, мало буц у формату Одбору. Медзитим, пошвидко на препорученє Министерства державней управи, цела хтори нє задлужени за компетенциї хтори директно наклада закон, преформатовани до роботних целох, та Совит 20. децембра 2014 року формовал Роботне цело за управу и предписаня, до хторого меновани член Националного совиту Мирослав Кевежди и Мирослав Цирба зоз Шиду, а менованє шлїдуюцих членох до полного, пейцчленового составу Роботного цела охабене за шлюдуюцу схадзку Совиту. Практично, то остатнї урядови шлїд о тим целу хтори нє под знаком питаня. Отже, Национални совит концом марца 2015. року на предкладанє Вивершного одбору принєсол одлуку о вименки Статута – висцеране Роботне цело за управу и предписаня, а формовани истоменовани Пододбор у рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма. По тей одлуки, Пододбор за управу и предписаня ма предсидателя и штирох членох, а шицки одлуки, заключеня и предкладаня пододборох верификує Одбор за службене хаснованє язика и писма. Попри скорей менованих членох, до того Пододбору Совит, на писмено дате предкладанє инициятора формованя того цела Мирослава Кевеждия, тераз єдногласно меновал и Йоакима Гардия з Керестура, Ивану Отич з Нового Саду и Тамару Рамач з Дюрдьова. Як обгрунтоване, орґанизацийна пременка окончена пре лєпше розподзельованє средствох у рамикох Одбору за службене хаснованє язика и писма, понеже попри спомнутого, вон ма и Пододбор за демоґрафию. Источашнє, шлюдуюци Роботни цела националного совиту – за науку, за спорт и за младих, остали у тим формату. У явним реаґованю на таке ришенє, Кевежди оспорел „правно упитну одлуку”, понеже є принєшена по старим Статуту, док нови ище бул на верификациї у компетентним 10. ФЕБРУАР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК министерстве (хтора тирвала аж по штредок 2016. року, кед на сайту Националного совиту конєчно обявени важаци Статут – И. С.). Попри формалней зауваги, же цело сноване з поволаньом на член 45 Статута котри дефинує дочасови и окремни цела, а нє на член 44 хтори дефинує Пододбори, у сновательним акту нєт поволаня на член 39 хтори одредзує способ зволованя конститутивней схадзки, анї менованого предсидателя хтори би ю мал зволац. Виходзи же то тераз задаток предсидателя кровного Одбору за службене хаснованє язика и писма, лєбо предсидателя Вивершного одбору. Як тераз стоя ствари, Пододбор формовани, алє є нє конституовани. З другима словами, и єст го и нєт, завиши хто як патри. ПРОСТОР ЗА КОМПРОМИС Предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац гвари же єст велька потреба за таким целом, наздава ше же ше видзе зоз патпозициї, алє дальши крочаї нє на Совиту. – Национални совит нє може анґажовац правнїка, обезпечиц му роботу и плацу. Прето зме потримали формованє цела за управу и предписаня, дали зме довириє иницияторови, його фаховосци и одвичательносци. Под истима условиями формовани Пододбор за демоґрафию, на тото нє було зауваги и вон нєшка роби. Медзитим, у правних питаньох ми ше и далєй операме на помоц и совити з словацкого, мадярского лєбо горватского националного совиту и Координацию на-

ционалних совитох. Нє видзим можлївосц же би Национални совит ришел проблем з конституованьом Пододбору за управу и предписаня док нє достанєме сиґнал же єст дзеки сполнїц тото цо инициятор превжал на себе. Медзитим, затераз з того нєт нїч. Думам же то найлєпши одвит на критики же хто у Совиту яки фахови и хто роби, а хто нє роби. – заключує предсидатель Националного совиту. Пре нєрозчисцени правни статус того цела, отримана лєм єдна нєформална схадзка у новембру 2015. року, з хторей сообщене же млади правнїки котри предложени до цела за управу и предписаня даю иншаки предклад Одлуки о снованю, ознова у формату Роботного цела, а у складзе зоз важацим Статутом на основи члена 39, же би ше вишло зоз правно нєотримуюцей ситуациї хтора онєможлювює початок роботи цела. Медзитим, на тим остало. Як мож дознац зоз технїчней служби Националного совиту, наявени предклад по нєшка нє сцигол. Мирослав Кевежди гвари же ше нє чувствує одвичательни за блокаду у хторей ше находзи конституцийни процес, алє же Совит приноши правни конструкти барз упитного квалитету з хторих ше вец нє мож вимервиц. – Задаток цела за управу и предписаня треба же би бул ношиц ше з зявенями котри грожа Руснацом звонка рускей заєднїци. Нє обчековал сом же цело за управу и предписаня перше треба же би виправяло елементарни документи у Совиту, и то post festum, и нє думал сом же ше перше будземе мушиц оначиц зоз Совитом же бизме дацо поробели. Зауваги хтори сом давал нїкого нє дотхли. Заключел сом же у амбиєнту такей правней и политичней култури нє мож робиц. Най ми пребача млади фаховци, особи хтори маю животопис, чежко достату приготовку, знанє и роботни резултати, котрих сом поволал же би ше уключели до роботи такого цела. Погришно сом преценєл же будзе здравей основи за роботу. Алє, нєт такей основи у руским Совиту. – коментарує Мирослав Кевежди ситуацию хтора, ниа, тирва уж два роки. Очиглядне же нєобходни якишик компромис коло висшого интересу же би ше вишло з терашнєй пат-позициї за хтору сиґурне лєм же руска заєднїца од нєй нє ма хасну. ■ 10. ФЕБРУАР 2017.

КООРДИНАЦИЯ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ

ТРОЙО РУСНАЦИ У ФАХОВИХ ЦЕЛОХ Схадзка Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї, на хторей членству представени заключеня зоз схадзки представительох Координациї з министерку державней управи и локалней самоуправи Ану Брнабич, отримана у Беоґрадзе всоботу, 4. фебруара. Схадзка з министерку Брнабич, як предшедуюцу Републичного совиту за национални меншини, отримана 31. януара, после прешлорочней нєудатней схадзки того цела. У мено Координациї, з министерку и єй сотруднїками бешедовали предсидатель Координациї и националного совиту Бошнякох др Силейман Уґлянин, бувша предсидателька Координациї Ана Томанова Маканова, хтора и на чолє Националного совиту Словакох, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Горватох Дарко Сарич Лукендич и правни совитнїк предсидателя Националного совиту Мадярох Емил Лулич. Як догварене на схадзки з министерку Ану Брнабич, представителє Координациї буду участвовац у утвердзованю предкладаньох за дньови шор схадзкох Републичного совиту, тиж буду участвовац у провадзеню активносцох на витворйованю Акцийного плану за меншини, та у вирабяню Нарису о звиту о його реализациї. Ґу тому, усоглашене же представителє Координациї, односно национални совити, буду участвовац и у виробку других документох значних за унапредзенє правох националних меншинох у держави, як цо то закони, програми, проєкти и друге. На схадзки з министерку Брнабич тиж усоглашене же потребне вименїц методолоґию провадзеня спомнутого акцийного плану и писаня звитох о його витворйованю, а гоч явна розправа о Нарису закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох закончена, догварене же Совити и далєй можу дац свойо предкладаня за тот акт. На схадзки Координациї всоботу прилапени Дїловнїк о єй роботи, а основани и 12 фахово роботни цела Координациї, до хторих меновани и представителє Националного совиту Руснацох. Ище од скорей членїца Роботного цела Координациї за образованє, котре уж и роби, членїца Националного совиту и предсидателька його Одбору за образованє Мелания Римар, до Роботного цела за забрану дискриминациї всоботу менована членїца руского Совиту и його Вивершного одбору Наташа Макаї Мудрох, а до Роботного цела за одвитуюцу заступеносц припаднїкох националних меншинох у явним секторе и явних подприємствох член Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох Яким Грубеня. Як гварел предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач котри присуствовал на схадзки Координациї, до конца тижня Координация предложи и єдного члена до Совиту Реґулаторного цела за електронски медиї (РЕМ), котри будзе представяц национални меншини. М. З.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ПОМОЦ МИҐРАНТОМ У ОПШТИНИ ШИД

ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ И ҐУ ХАСНОВАТЕЛЬОМ, И ҐУ ДОНАТОРОМ

Пише: Владимир ДЇТКО

По оцени медзинародних факторох, Сербия ше добре „поставела“ ґу миґрантскей кризи, а тиж так и Општина Шид хтора ище од дзеведзешатих рокох прешлого вику ма искуствиє у стараню о вибеженцох. Ключ успиху блїзке сотруднїцтво з державу и донаторами, бо би ше локална самоуправа сама нє могла зочиц з таку зложену ситуацию

ельо миґрантска криза будзе длуго тирвац, то випатра нїхто нє зна, бо як на вецей заводи наглашел предсидатель општини Шид Предраґ Вукович, слово о шветовей кризи и вшелїяк ше ю так будзе и ришовац. Од половки септембра 2015. року по нєшка, а найскорей и потамаль док ше ґлобална миґрантска криза нє закончи, понеже ше находзи на єй траси, општина Шид нєпреривно функционує у вименєних обставинох. Тераз у трох прилапних центрох на подручу општини змесцени вецей як два тисячи особи. ПОМОЦ З ЯПОНУ Одвичательни приступ ґу миґрантом препознали и медзинародни донаторе, та помагаю општини Шид же би превозишла проблеми, односно же би бул злєпшани живот и домашнього, и дочасового жительства. Медзи значнима донаторами и Япон хтори на вецей заводи помагал. Найновша помоц прешлого пиятку шветочно придата на хаснованє. Слово о превозки за Дом здравя, потим донировани камион за одношенє шмеца за ЯКП „Стандард“, як и цистерна за воду за ЯКП „Водовод“ у вкупней вредносци 175.500 еври. Домашнї з тей нагоди привитали першого секретара амбасади Япону у Сербиї Масайоши Яматоа и Ненада Иванишевича, державного секретара у Министерстве за роботу, обезпечованє занятосци, борецки и социялни питаня. – Барз дзекуєме и мило нам же народ далєкого Япону помага нашому штредку и же препознава проблеми з хторима ше зочуєме. Гоч є тисячи километри далєко до Сербиї, Япон уж длуго з донациями помага нашей держави. Ми ше од самого початку одвичательно справуєме ґу донатором и кажда донация унапрямена там дзе донаторе жадаю – наглашел меди иншим предсидатель Општини Шид Предраґ Вукович.

6 РУСКЕ СЛОВО

– Мушим визначиц одвичательни и гумани способ одношеня Влади Сербиї ґу миґрантом хтори преходза през Сербию на драги ґу Заходней Европи. Тиж жадам подзековац и гражданом општини Шид и локалней власци на їх справованю у миґрантскей кризи. Влада Япону дума же значне дац потримовку миґрантом, а тиж и локалним самоуправом хтори их прилапели на чежкей драги – потолковал перши секретар амбасади Япону у Беоґрадзе Масайоши Ямато. Державни секретар Ненад Иванишевич, хтори каждодньово на терену и обиходзи прилапни центри з миґрантами, до Шиду пришол зоз Суботици. – Кризи нє видно конєц, алє Влада Сербиї водзи политику спрам миґрантох хтора препозната и похвалєна у швеце. Праве то препознал и Япон, держава хтора барз далеко од Сербиї, алє роками нам помага. Нє лєм тераз, алє помагал и кед були вельки вилїви пред трома роками. Кед єст дацо цо добре у тей кризи, то вец повязованє людзох и довириє хторе маю єдни ґу другим. У нашей роботи ше тримаме транспарентносци и точно ше зна дзе пошол кажди евро, або долар з донацийох. Часто чуєме похвали же Сербия найгуманша станїца на рути од Сириї по Нємецку, и же можеме буц приклад другим як ше треба справовац ґу людзом – визначел Иванишевич.

НОВА КУХНЯ Кеди почнє робиц кухня у прилапним центре у Адашевцох, хто финансує єй отверанє и роботу и кельо ше єдзеня будзе рихтац и дистрибуовац, питаня на хтори зме одвит поглєдали од компетентних у Комесарияту за вибеженцох и миґрациї Сербиї, понеже тоти питаня нє у компетенциї локалней самоуправи). Медзитим, по заключєнє новинох нє достали зме одвити.

10. ФЕБРУАР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК Од конца януара Червени криж у Шидзе вецей нє дистрибує поживу за миґрантох бо нєодлуга почнє нови способ костираня. У Прилапним центре у Адашевцох ма почац робиц кухня дзе ше на єдним месце будзе рихтац єдло за шицких хасновательох на тим подручу и отадз розподзельовац по терену. – Наша орґанизация и далєй будзе активна кед слово о миґрантох, и убудуце будземе розподзельовац средства за гиґиєну хтори нам обезпечи Червени криж Сербиї у догварки зо Комесариятом за вибеженцох и миґрациї Сербиї. Сло-

НЄЩЕСЦЕ Штири особи, миґранти, покалїчени прешлого пиятку у нєщесцу на гайзибанскей станїци у Шидзе. Як виявели компетентни, предпоставя ше же миґранти сцели илеґално войсц до терховного ваґону-гайзибанскей цистерни хтора мала исц до Белґиї. Озбильно су покалїчени у контакту з електричним каблом високого напруженя, и швидко су транспортовани до одвитуюцих здравствених установох у Беоґрадзе. Нажаль, тот инцидент приклад цо ше може случиц кед ше нє почитує леґалну процедуру же би миґранти предлужели драгу до Заходней Европи.

Фото: С. Д. Б.

во о средствох за особну гиґиєну хтори поєдинєчно достава кажда особа, а тиж и о гиґиєнских средствох за отримованє гиґиєни у прилапних центрох. Тиж так, и на далєй затримаме розподзельованє шматох и обуї, як и програми за психосоциялну потримовку, превенцию тарґовини з людзми и едукациї зоз першей помоци – наглашує секретарка Червеного крижа у Шидзе Душица Полетан.

Предсидатель општинского Совиту за управянє з миґрациями Ивица Йович наглашує же гоч єст поєдинєчни инцидентни ситуациї, ґенерално патраци, безпечносна ситуация у општини стабилна кед слово о одношеню домашнього жительства и миґрантох. – Нєдавно зме у Културно-образовним центре мали трибину под назву „Правдиви приповедки з Блїзкого Востоку“ на хторей даскельо млади миґранти, образовани интелектуалци, бешедовали цо ше случовало у їх держави и прецо мушели пойсц зоз свойого обисца и жеми. Тиж бешедовали о драги хтору потераз прешли и о тим як ше чувствую ту у нашим штредку док чекаю же би пошли до єдней зоз державох Заходней Европи. И на тот способ зме сцели на одредзени способ упознац домашнє жительство зоз животом и почежкосцами миґрантскей популациї – гвари Ивица Йович, хтори и помоцнїк предсидателя општини Шид.■ 10. ФЕБРУАР 2017.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ГРАНЇЦИ ДОСТОЇНСТВА През шицки дружтвени, политични и економски кризи, хтори ме, нажаль, провадза скоро през цали дотерашнї живот, корци ме питанє – цо мира и дзе гранїца людского достоїнства и кельо зме порихтани церпиц и лїґац, покля ше швет доокола меня, очиглядно, на нашу чкоду? И вец сцигню сцени зоз площох румунских городох. На стотки тисячи людзе вишли на улїчку протестовац процив уредби Влади Румуниї по хторей ше декриминализує корупция кед слово о пенєжу меншим од 200 000 леї (кус менєй од 50 тисячи долари), цо директно знїма одвичательносц з велїх функционерох хтори „крадуцкали”. Уж перши дзень дзешатки тисячи Румунох протестовали у векших городох, бунт ше ширел и, док тото пишем, стотки тисячи гражданох на улїчки вимагаю одвичательносц од нєдавно формованей Влади. Глас народу там цошка вредзи – спорна уредба поцагнута, дзепоєдни єй иницияторе уж задзековали, алє то нє досц – тераз ше вимага задзекованє комплетней Влади хтору водзи социялиста Сорин Ґриндеану. Нє випатра же протестанти одустаню од тей вимоги, бо кед народ видзе на улїцу, чежко го зопрец. Окреме же часц власци, насампредз предсидатель Румуниї, Клаус Йоанис, потримал вимогу протестантох. Дружтвени мрежи у Сербиї з дня на дзень жадно провадза протести у Румуниї. Так як цо и 1989. року, лєм теди без интернета, зоз симпатиями провадзели побиду народу и конєц Чаушескуового режима. А ми? Цо нас нєшка може нагнац же бизме вишли на улїцу? Економски момент? Бида? Кед думаце же наш народ нє виходзи на улїци, спреведаце ше. Просеково 30 тисячи гражданох Сербиї до рока першираз видзе на улїци Канади, Нємецкей и вшадзи там дзе ше наздаваю лєпшому животу як цо го ту мали. Кед бизме тоти числа помножели лєм з роками од 2000, нє рахуюци дзеведзешати, и кед би тоти людзе остали у жеми, була би то критична маса хтору би кажда власц мушела респектовац. Дакеди полни площи з дзеведзешатих тераз празни, а кадри з Румуниї лєм здогадованє же дараз анї у Сербиї достоїнство нє було таке тунє. Можебуц шлїдуюца ґенерация нє да на себе, можебуц єй достоїнство нє будзе на предай. Лєбо похопи же го лєгчейше зачувац дзешка вонка. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА СКУПШТИНА ОПШТИНИ КУЛА

БУДЗЕ ШЕ БРАЦ УРОЖАЙ З БЕЗПРАВНО ОБРАБЯНЕЙ ЖЕМИ Скупштина општини Кула дополнєла Одлуку о Општинскей управи, принєсла Одлуку о збераню урожайох з узурпованих парцелох польопривредней жеми у явней (державней) власносци, прилапела програми роботи установох з обласци дружтвених дїялносцох, а за директора Дома здравя Кула на схадзки знова меновани др Здравко Шевин

к поведзене на порядней схадзки Скупштини општини Кула, отриманей стреду, 1. фебруара, з дополнєнями Одлуки о Општинскей управи вона будзе рационалнизована пре ефикаснейшу роботу, та так Оддзелєнє за явни набавки вецей нє будзе окремна орґанизацийна єдинка, алє то будзе часц роботи Оддзелєня за финансиї. На другим боку, зоз спомнутого Оддзелєня будзе видвоєни Одсек за наплацованє явних приходох, а Оддзелєнє за инвестициї, защиту животного штредку и енерґетски менаджмент убудуце будзе задлужене и за пририхтованє нарисох актох з обласци защити польопривредней жеми, а будзе надпатрац и окончованє роботох хтори Општина зверела явно-комуналним подприємством и другим привредним субєктом. ПРЕМЕНКИ У УПРАВИ Вименки Одлуки о Општинскей управи на схадзки виволали кратшу дискусию о самей роботи Управи, дзе одборнїк Русийскей странки Герцен Радонїч Кека критиковал актуалну власц же занятим у Управи наклада цо маю робиц, споминал и зраженя интересох, док одборнїк СПС др Велибор Васович наглашел же треба водзиц рахунку о фаховосци и компетентносци особох котрих ше анґажує, односно робя у Управи. Реаґуюци на тоти дискусиї, предсидатель СО Кула Велибор Милоїчич гварел же актуална власц нє ма проблем з обезпечованьом роботи по странковей припадносци, бо у Општинскей управи и надалєй робя и особи котри робели и под час нєшкайших опозицийних партийох у локалним парламенту, односно же ше у Управи напредує на основи роботи, а нє странковей припадносци. На стредовей схадзки прилапена и початни ликвидацийни биланс ЯП „Завод за вибудов” Кула и ушлїдза дальши активносци у напряме його ли-

8 РУСКЕ СЛОВО

квидованя. Прилапена и Одлука о збераню урожайох з узурпированих парцелох польопривредней жеми у явней (державней) власносци, односно за хтори нє заключени контракти о арендованю и хаснує ше их безправно. Урожаї ше будзе зберац пре наплацованє надополнєня за хаснованє такей жеми, то будзе окончовац окремна Роботна ґрупа, а з потримовку Општинскей, управи, ґеодетских орґанизацийох, полициї и польопривредного инспектора. Урожай будзе змесцени до реґистрованих маґазинох, и кед узурпатор за одредзени час нє докаже же вимирели обовязки за безправне хаснованє жеми, урожай будзе предати. ПРОГРАМИ РОБОТИ Часц схадзки була пошвецена прилапйованю програмни роботи установох з обласци дружтвених дїялносцох за 2017. рок, односно з обласци култури, социялней защити, туризма и спорта хторим снователь Општина Кула. Так без дискусиї прилапени плани роботи и финансийни плани Дому култури Руски Керестур, Културного центру Кула, Дома култури Червинка, Дому култури Сивец, Народней библиотеки Кула, Центру за социялну

роботу Општини Кула и Спортского центру „Червинка”, а єдино вецей бешедоване о финансийним плану Туристичней орґанизациї Општини Кула, дзе критиковане же ше вельо средства троши за путованє на роботу єдного роботнїка з Нового Саду до Кули, на цо, як гварене, ма право. Ґу тому, визначене же шицки манифестациї, медзи нїма и Дзень Општини Кула, треба добре зорґанизовац, а предкладатель програми роботи наглашел же вона усоглашена з предкладанями здруженьох з местох општини. Менованє директора Дома здравя Кула тиж виволало полемику позициї и опозициї, насампредз о нашлїдзених длуствох, дзе поведзене же кед пред штирома роками ступел на длужносц директора, др Жарко Шевин застал 165,6 милиони рижни длуства, з чого вельо врацене. Специялиста урґентней медицини др Жарко Шевин на СО Кула знова меновани за директора Дома здравя на штири роки, а за його заменїка специялиста педиятриї др Лїляна Бероня, обидвойо з Кули. Пре тото менованє Бероньова дала задзекованє на членство у Општинскей ради, та за нового члена Ради на СО вибрани Йован Новаков, польопривредни технїчар зоз Сивцу.■ М. Зазуляк 10. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА ҐЕОФИЗИЧНИ ВИГЛЄДОВАНЯ У ШТРЕДНЄЙ БАЧКИ

ПРЕНАЙСЦ ПОДРУЧЯ З НАФТУ И ҐАЗОМ

З тима випитованями ше мера швидкосц рушаня сеизмичних габох на основи хторих ше далєй дефинує позицию потенциялних подручох богатих зоз нафту або ґазом. У цеку виводзеня роботох, НИС будзе сотрудзовац зоз шицкима општинами, меснима заєднїцами и Министерством нукашнїх роботох републики Сербиї. Аґенция „ҐЕО-ОИЛ” телефонски будзе контактовац з шицкима власнїками, односно, хаснователями парцелох хтори на мапи виглєдованя. Вона тиж длужна шицких поинформовац о планованим виглєдованю и подписац контракт зоз власнїком, односно, хасновательом о преходзе

СЕИЗМИЧНИ ВИПИТОВАНЯ Док ше виглєдує погон за ґеофизични сервис, НИСу будзе хановац наменску ваєрлес опрему велькей вредносци хтора ма можлївосц ҐПҐ лоцираня, а апарати маю континуовану ҐПС контролу. Тоту опрему и єй часци нє можу хановац за даяки други роботи, окрем за сеизмични випитованя. Пре специфичносц опреми, кажде склоньованє лєбо нароком очкодованє опреми, будзе ше раховац як виновне дїло.

Фото: Т. Х.

Нафтна индустрия Сербиї тих дньох, у рамикох виглєдованя нафти и ґазу у Сербиї, почина проєкт сеизмичних випитованьох на 505 квадратних километрох на териториї штирох општинох, Бачка Паланка, Оджак, Кула и Вербас

през парцелу. У контракту будзе детально виложени способ утвердзованя чкоди и ценовнїк по хторим парасти буду наплацовац чкоду. Евентуални чкоди на парцелох буду констатовани у записнїку, а подписнїкови жеми ше сума у цалосци виплаци у периодзе дзешец роботни днї. За виглєдованя ше хаснує нову, модерну технолоґию хтора цалком безпечна за здравє людзох и животни стредок. Же би сотруднїцтво медзи нафтну компанию НИС и гражданами було транспарентне и у складзе зоз законом, у месних заєднїцох у хторих ше окончую випитованя отворени информативни пункти дзе гражданє можу достац шицки информациї о роботох, алє и приложиц свойо суґестиї. У Вербаше и Коцуре информативни пункти у месних заєднїцох отворени од 8 по 14 годзин. А. Лендєр

З АКТИВНОСЦИ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ У ШИДЗЕ

ДРАЖКИ, ТАМ ДЗЕ СУ ПОТРЕБНИ Месна заєднїца Шид, гоч длугши час нє ма власни жридла зоз месного самодоприносу, зоз средствох хтори ше єй обезпечовало зоз буджету, у прешлим року запровадзовала вецей активносци. Як наглашує др Крсто Куреш, предсидатель Совиту МЗ, активносци ше углавним зводзели на ушоренє и оправянє дзецинского такволаного мобилияру на вецей местох у городзе. Насампредз, требало оправиц мобилияр, понеже тобоґани зоз пластики були або барз очкодовани, або цалком знїщени. У Месней заєднїци вислухали и вимоги гражданох, та у парку у центру Шида положени дзевец нови лавки и 20 канти за одкладанє шмеца. Тота активносц запровадзена у сотруднїцтве зоз Технїчну школу „Никола Тесла” и зоз ЯКП „Стандард”. 10. ФЕБРУАР 2017.

– Значна активносц нам була и на ушореню побрежя потоку Шидини. Розкерчели зме младнїки и коровча у длужини 1 975 метери, покошели траву. Вельо векша робота нас чека кед ше будзе виберац мутлянку зоз дна Шидини, накадзи будзе красша хвиля,

даґдзе на яр. Тоти активносци ше запровадзує на часци потоку хтора ушорена, бетонована. Було би добре кед би ше и у цеку дзе цек поток нє ушорени, побрежє кельо-тельо ушорело, та би ше го лєгчейше могло отримовац – гвари предсидатель Куреш. Наш собешеднїк додава же як и предходних рокох, так и убудуце, будзе ше водзиц рахунку о вибудови дражкох, и то там дзе потреба, односно дзе гражданє буду вимагац. За тоти роботи будзе запровадзени поступок явних набавкох. Влонї пременєти и бехатон коцочки на такволаней Площи млодятох. Тиж єдна зоз значних активносцох то и отримованє желєних поверхносцох у городзе, а прешлого року пре части дижджи тоти активносци були части. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У КУЛИ БУДЗЕ ФОРМОВАНА ЛОКАЛНА АКЦИЙНА ҐРУПА

ЗМЕНШАЦ РОЗЛИКИ МЕДЗИ ВАРОШОМ И ВАЛАЛОМ

Прешлого тижня у Кули почали преподаваня у рамикох тренинґ-програми „Вибудов капацитетох за отримуюце управянє з интеґралним руралним розвойом подруча Кули”, а пошвидко ма буц формована Локална акцийна ґрупа (ЛАҐ) општини Кула прейґ хторей ше зоз проєктами будзе конкуровац за средства до фонду Европскей униї за рурални розвой

У ЛАҐ буду участвовац и Керестурци, а пияток, 3. фебруара, у Месней заєднїци отримана схадзка представительох Совиту Месней заєднїци, здруженьох, институцийох, установох, поднїмательох и поєдинцох на хторей представени поняце и значносц Локалней акцийней ґрупи, як и можлївосци хтори валал достанє з участвованьом у тей ґрупи. ЛАҐ на схадзки представели предсидатель Здруженя реме селнїкох и приватних поднїмательох Владимир Емейди, нова предсидателька Туристичного здруженя Руски Керестур Любица Няради, предсидателька Здруженя женох „Байка” Славица Катона и Наталия Емейди з „Байки”. – Треба же бизме утвердзели потенцияли у туризму, польопривреди, образованю, култури и пробовац витвориц конєчни циль, а то зменшац розлику медзи варошом и валалом и зопрец одумеранє валалох. Же би ше зменшало тоти розлики, муши ше указац на вредносци у валалє и злєпшац их. Локална акцийна ґрупа по дефинициї представя партнерство приватного, явного и нєвладово-

го сектору, реґиструє ше як здруженє, нєпрофитне є и помага своїм членом у витворйованю своїх интересох. Нє ма правни статус и нє може мац свойо власни средства и анґажовац роботнїкох, винїмок лєм професийни менаджер котрого ше анґажує кед ЛАҐ почнє озбильно робиц. У тим здруженю буду представителє здруженьох, заинтересованих привреднїкох, општинскей управи, нєвладових орґанизацийох, и важне повесц же Општинска управа нє снователь, як цо зме потераз звикли же кед дацо на општинским уровню, углавним му снователь Општина – потолковал Владимир Емейди. Як визначене на схадзки, з утаргованьом самодоприносу Руски Керестур страцел значне жридло финансованя, а фонди ЕУ отвераю нагоду достац значни пенєж и з нїм мудро вихасновац потенцияли Руского Керестура, витвориц ключни проєкти за розвой валалу, квалитету живота, туристичного понукнуца и за розвой привреди. Хиба лєм же пенєж по проєктох директно годно достац аж док Сербия войдзе до ЕУ, медзитим, тераз можлївосц за доходзенє до средствох то сотруднїцтво у проєктох з одредзенима субєктами з держави хтора членїца Униї. На схадзки були вецей як 20 особи, а шицки поволани уключиц ше на преподаванє, односно тренинґи, на хторих ше бешедує о темох руралного розвою, заєднїцкей польопривредней политики, твореню партнерствох, сотруднїцтве и повязованю ключних локалних актерох у функциї отримуюцого розвою руралних штредкох, та о ИПАРД програми. Як потолковала Любица Няради, тренинґи буду тирвац по април, а потим учашнїки нащивя приклад добрей пракси у Горватскей. С. Надь

ВИБРАНЕ НОВЕ РУКОВОДСТВО ТУРИСТИЧНОГО ЗДРУЖЕНЯ

УКЛЮЧИЦ МЛАДИХ И КВАЛИТЕТНИХ ЛЮДЗОХ На рочней Скупштини члени Туристичного здруженя Руски Керестур вибрали свойо нове руководство – за предсидательку вибрана Любица Няради, педаґоґиня у Школи „Петро Кузмяк”, котра активна у дружтвеним живоце, промовованю Руснацох, мултикултуралносци, а участвує у рижних проєктох, медзи нїма и за економске змоцньованє женох. До Управного одобру вибрани представителє седем керестурских здруженьох хтори снователє того здруженя – Владимир Емейди спред Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох, Наталия Емейди спред Здруженя женох „Байка”, Яким Винаї спред Здруженя младих „Пакт Рутенорум”, Душица Орос спред Здруженя паприґарох, Михайло Пашо спред Здруженя рибарох „Коляк” и Желько Папуґа спред Конїцкого клубу „Русин”, бувша предсидателька Ивана Дудаш и но-

10 РУСКЕ СЛОВО

вовибрана Любица Няради. Туристичне здруженє за тераз нє ма подпредсидателя, а члени ше порадзели же го виберу у наиходзацим периодзе. С. Надь 10. ФЕБРУАР 2017.

НАШО МЕСТА БАЛ ШИРОКИХ СУКНЬОХ У ДЮРДЬОВЕ

ПАРИ ШЕ ДО РАНА ВИКРУЦАЛИ Традицийни бал Широких сукньох у Дюрдьове и того року орґанизовало Културно-уметнїцке дружтво „Тарас Шевченко”. Попри домашнїх, госци були и зоз Шиду, Жаблю, Вилова, алє и зоз Канади. Вєдно вецей як сто. У руских шветочних пасових сукньох були три домашнї дзивки, котри пришли з трома леґинями, тиж у народним облєчиве. Бициґла, як традицийна главна награда котру вше дарую „Тирки транспорт” и „Раґаї транспорт” з Дюрдьов, остала у валалє, а достал ю Борис Барань. Окрем бициґли подаровани 165 вредни награди, котру обезпечели вецей як сто спонзоре. На подиюму за танєц и добре розположенє задлужени бул „Микс бенд” з Руского Керестура. Зоз звуками валцерох и чардашох пари ше викруцали до ранших годзинох. Того року Бал знїмала и екипа ТВ-емисиї „Око маґазин” Радио-телевизиї Сербиї, як часц емисиї о Руснацох котру тих дньох знїма по шицких наших местох. С. С.

ОПШТИНСКА РАДА ВЕРБАС

БАЛ КУД „ЖАТВА”

ТРИ ОДСТО БОНУС ЗА ПОРЯДНЕ УПЛАЦОВАНЄ

МЛАДИ ЗОЗ ШИЦКИХ МЕСТОХ

Општинска рада Вербас принєсла одлуку же трошителє котри порядно вимирюю рахунки за комунални услуги, односно до 20. у чечуцим мешацу, буду мац попуст 3 одсто. Инициятиву за таку одлуку дал Надпатраюци одбор Явно-комуналного подприємства „Комуналєц”, а идею потримал и предсидатель Општини Вербас у задзекованю Милан Ґлушац, котри з тей нагоди гварел же то и свойофайтова награда гражданом котри поряднє вимирюю рахунки. „Комуналєц” зоз Вербасу нє перше подприємство котре наградзує своїх порядних и совисних гражданох, понеже ше то указало як досц вельки стимуланс. Понеже ше трошки муши плациц, часто и прейґ суду, за три одсто зменшани рахунок, анї нє така подла калкулация. Одлуку ше запровадзи уж на рахунки за януар того року. А. Л.

Без огляду же ше того року кус познєйше почало заручовац и предавац карти, всоботу, традицийни коцурски бал КУД „Жатва” бул барз нащивени, и мал коло

200 госцох. Окрем домашнїх, госцох було и зоз Вербасу, Руского Керестура, Нового Саду и других местох. Госци уживали у добрей амтосфери, смачней и богатей вечера, красним амбиєнту и богатей томболи. За музичну часц ше остарал уж добре познати оркестер „Коцурски бетяре”, та госци були пририхтани на вешелє и танєц. Орґанизацийни одбор, за окреме розбавених, орґанизовал и наградни танєчни бависка. У познєйших вечарших годзинох ушлїдзела и томбола, а найщешлївши зоз собу дому однєсли вредни апарати до кухнї, а главна награда, мини шпоргет, остал у Коцуре. А. Л. 10. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ФАХОВЕ ПРЕПОДАВАНЄ У ДЮРДЬОВЕ

ТАРҐОВИЩЕ НЄСИҐУРНЕ, А ЦЕНИ НЄСТАБИЛНИ

тан єшеньских шацох, препоруки за польопривредну шатву, понукнуца у польопривреди, як мож додатно заробиц и чи то наисце мож, значносц добрей орґанизациї нє лєм польопривреднїкох алє и державней системи котра би требала помогнуц при пласованю польопривредних продуктох – були теми преподаваня котре отримане вовторок у Общей землєдїлскей задруґи „Родне польо”. О тим бешедовали мр Янко Пап и Александар Давидов зоз Польопривредней станїци Нови Сад. Понеже прешли рок бул влажни, намножели ше надосц инсекти, а людзе го наволали рок шмердзацих мартинох. Вони ше розмножую у сої, а отамаль доокола нападаю шицко живе. Окреме их чежко знїщовац у желєняви, бо шицки средства котри ше хаснує канцероґийни и маю нєдлуготирваце дїйство, та ше нє мож безпечно защициц. Вони правя вельки чкоди, начинаю продукт и губя єй квалитет, хтори вец траци и тарґовищну вредносц. Найгорше кед почнє начинац паприґу и овоц. О тим стану наука треба же би дала одвит, а кеди то будзе, увидзи ше. ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКИ ВИМАГАЮ ДОДАТНИ ЗАРОБОК Шицки зме шведкове же польопривреднїки глєдаю дополнєнє на свойо основни приходи у продукциї жита, кукурици и сої. Уствари, о тим и найвецей бешедовал мр Янко Пап, котри аналитично и детально, представел пестованє и пласованє вецей файтох желєняви и овоци. У тим шицким облапени и валаски туризем, орґанска продукция поживи и других домашнїх продуктох. Заключене же здруженя и задруґи нє можу вельо посцигнуц же би продукователє профитирали, кед нє маю помоц од держави и добрей систематизациї. Насампредз, треба мац ясни намири и цилї. У Министерстве польопривреди ше остатнї роки зменьовали министрове, а нїхто з нїх нє мал тварди ориєнтациї на котри ше мож опрец. Кажди з нїх мал свойо видзенє, алє нє зажило нїч од того. ДАКЕДИ НА ТИСЯЧИ КИЛИ, ТЕРАЗ НА ФАЛАТ Дакеди ше желєняву и паприґу на пияцу могло предац и по даскельо тисячи кили за єден викенд. Вецей ше нє предава на двацец кили, та анї на дзешец, алє на пол кили, або на килу. Прето людзе глєдаю дополнюци ришеня. – Людзе робя зоз вельку дзеку, алє нє прето же тарґовище глєда тот продукт. Збунєти су. Почали пестовац малину, аронию, та и ної, шлїмаки, паулониї и други рижни древа, мед, алє нїч нє дава достаточни резултати. Гращок дакеди бул синоним за Дюрдьов, алє и ґереґи, котри випатра вше чежше предац. У маркетох ше ґереґи предава з увозу, з иножемства, место же би Войводина продуковала за цали Балкан. Поєдинцом ше удава, випродуко-

12 РУСКЕ СЛОВО

вац на менших парцелох, и то лєм дополнєнє – гаврел мр Янко Пап. То же ше укладаю средства то нїч нє ґарантує, бо нєт основни амбиєнтални условия – кому ше преда и як ше од того достанє. Ми можеме продуковац цо ґод сцеме, дацо ше муши робиц, алє мушиме мац и профил од того. Тераз ше хаотично роби, з рока на рок ше дава акцент на дацо друге. З конопи ше, наприклад, шицко хаснує, алє даремно кед нє орґанизоване єй пласованє, гварел Янко Пап. Параст препущени сам себе, прето треба же би шицко записовал и раховал, та заключовал и часто обиходзел поля. Бо, як гваря „Дзе параст нє ходзи, там нєт анї роду”. Пре барз нєвигодни условия за роботу и планованє, на преподаваю параст наволни – герой нєшкашньосци. Указало ше же дакеди нє добре чекац добру одкупну цену. бо вона може и нагло спаднуц, и дараз значнєйше отримац континуитет. ЕФИКАСНИ ШТРЕДНЇ ҐАЗДОВСТВА На преподаваю ше виношело рижни статистични податки, та и о тим же ше указало же найефикаснєйши стреднї ґаздовства, котри маю медзи двацец и пейдзешат гектари жеми, бо тоти цо маю вецей жеми жадаю и вецей урожаю, та вецей и укладаю, алє нє вше и вецей заробя. Так, медзи иншим Александар Давидов указал на оптимални час за шатву жита, котра тирва од 5. по 25. октобер, бо з каждим дньом запожнєня шатви ше на урожаю траци 100 килограми. Интересантна була и табели о нєвигодних варияцийох евра, горива, цени житаркох остатнї дзешец роки. Преподаванє отворело вельо дискусиї на котри преподаваче дзечнє одвитовали, та ше понукли и помогнуц. На концу их здогадли тото цо найважнєйше з преподаваня, а то медзи иншим, же нє вигодне брац кредити пре нєстабилне тарґовище, же треба надополньовац свойо знанє, же важне водзиц кнїжку поля з котрей мож видзиц стан рошлїнох и дойсц до лєпшого урожаю...■ 10. ФЕБРУАР 2017.

ЕКОНОМИЯ ШВЕТОВИ КОНҐРЕС ЕКОНОМИЇ ЗАЄДНЇЦТВА У РИМЕ

СЦЕКАЦ ОД ИДОЛОПОКЛОНСТВА ПЕНЄЖУ

едзи 1 200 делеґатами – привреднїками, младима и науковцами, зоз 65 державох на Конґресу були и представителє зоз Сербиї, медзи нїма и поднїматель Янко Катона з Руского Керестура. Попри Катону зоз Сербиї у делеґациї бул млади поднїматель Петар Анишич зоз Суботици и студентка Анґела Орош зоз Ковину. Як дознаваме од Катону, на Конґресу виробени нови напрями Стратеґиї ЕЗ по 2040. рок, а основна пременка у функционованю руху ЕЗ то „придаванє штафети” младшим ґенерацийом, як и прилагодзованє новим часом. При тим наглашене же тот период барз важни, а подрозумює, сликовито поведзене, же у хвильки придаваня штафети бежа и тоти цо ю придаваю и тоти цо ю пребараю.

швеце и потримал ЕЗ, а пренєсол и свойо зауваги и совити за єй рост и преширенє. – Чувствовали зме ше як дзеци зоз добрим оцом хтори нас добре позна и нє лєм так, бодай було, хвалї тото цо робиме, алє з вельку любову нас совитує як маме далєй робиц. И свойо особне стретнуце з папом цо тирвало дас три минути сом дожил барз глїбоко, представел сом ше му, достал сом и пацерки. То дожице за цали живот. Тиж є за мнє потвердзенє же зме з ЕЗ на добрей драги, же є

рух ЕЗ. Ґу тому обсяжно анализовал даєдни єй сеґменти и дал напрямки за далєй. Главну свою потримвку папа висловел з думку „Нє” економиї хтора забива, „гей” економиї заєднїцтва хтора дар за шицких”. и наглашел же є за проєкт ЕЗ од давна барз заинтересовани. Папа присутним акцентовал три слова – пенєж, худобство и будучносц. – Потребне пременїц правила бависка дружтвено-економскей системи, а нашлїдовац доброго Самарянца нє достаточне, понеже ше так Фото: http://edc-online.org

У Риме, главним городзе Италиї, од 1. по 5. фебруар отримани Шветови конґрес Економиї заєднїцтва (ЕЗ) хтора дїйствує у рамикох Руху фоколарох

ПОШТРЕДНЇКИ МЕДЗИ ПОДНЇМАТЕЛЯМИ Шветова комисия ЕЗ на чолє з проф. Луиджином Бруном меновала и дзевец нових младих членох – координаторох ЕЗ за цали швет котри буду поштреднїки у комуникациї медзи поднїмателями з цалого швета. Остатнї дзень Конґре су, 4. фебруара, до окремней аудиєнциї, шицких делеґатох на чолє з предсидательку и подпредсидательом Руху фоколарох, Марию Воче и Хе сусом Мораном, приял папа Франциско. У ґрупи делеґатох хтори папови придали дарунки бул и Янко Катона. Як за „Руске слово” гварел Катона, указало ше же папа Франциско добре позна тот нови економски модел за зменшанє худобства у 10. ФЕБРУАР 2017.

Учашнїки Конґреса на аудиєнциї зоз папом Франциском Янко Катона ше и особнє стретнул з папом

реални модел, цо ми потвердзело и цале стретнуце – виявел Янко Катона, власнїк фирми „Унита” з Кули, а о своїм длугорочним искустве у ЕЗ дал вияву и за италиянске дописовательство ТВ Словениї, хтора ше барз заинтересовала за тот нови економски модел. „НЄ” ЕКОНОМИЇ ЦО ЗАБИВА Як у урядовим звиту Руху фоколарох о аудиєнциї з папом стої, св. оцец Франциско поблаго словел шицких учашнїкох Конґресу и цали

лєм ратує єдну жертву. Треба твориц систему у хторей нє будзе жертви – визначел папа и спозорел на нєбезпеку же пенєж може постац идол: – Пенєж важни, поготов кед го нєт, костиранє, образованє и будучносц дзецох од нього завиши, алє постава идол кед постанє „циль” а нє средство, як то у терашнїм капита лизме и финансийней системи хтора знїщує милиони фамелиї по ца лим швеце. Найлєпши спо соб сцекнуц од идолопоклонства пенєжу то дзелїц го з другима – заключел папа.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОРҐАНИЗАЦИЙНИ ОДБОР „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”

ХИБИ ПРОДУЦЕНТ ЗА РУСКУ МУЗИКУ Фестивал рускей култури „Червена ружа”, того року 56. по шоре, у Руским Керестуре будзе отримани 30. юния, та 1. и 2. юлия, заключене на схадзки Орґанизацийного одбору Фестивала. Програми „Ружи” буду на отвореним и у сали Дома култури, а виводзенє нових забавних композицийох знова порушало питанє нєдостатку продуцента за руску музику

ож повесц же пририхтованя за тогорочни Фестивал рускей култури „Червена ружа” почали на час, понеже штварток, 2. фебруара, у просторийох керестурского Дома култури, як орґанизатора Фестивалу, отримана схадзка Орґанизацийного одбору, на хторей утвердзени термин „Ружи”, як и програмни змисти нашого найстаршого и найвекшого фестивалу. Плановане же програми 56. Фестивалу рускей култури буду два днї (на пияток, 30. юния и на соботу, 1. юлия) на отвореней сцени у дворе Школи „Петро Кузмяк”, а остатнї дзень, внєдзелю, 2. юлия, у Велькей сали Дома култури, як уж и пракса остатнї роки. Познате же пре прешлорочну позарядову ситуацию (за тоти роки пре одредзени причини уж було случаї же „Ружа” тирвала кратше и у завартим просторе), Фестивал бул отримани аж початком октобра, и то у двох дньох у Спортскей гали, медзитим, як то спатрене и на тей першей тогорочней схадзки Орґанизацийного одбору, єден таки фестивал з вельо учашнїками и програмами, та провадзацима змистами, пре технїчни причини, заш лєм, вимага простор на отвореним. Рамиково утвердзене же 30. юния на „Ружи” буду три єй програмни манифестациї – подобова вистава, „Червене пупче” и „Одгуки ровнїни”, 1. юлия будзе Шветочни концерт, а Фестивал будзе закончени з традицийну музичну манифестацию „Червена ружа”, на хторей и змаганє за найкрасши глас. На схадзки Орґанизацийного одбору вельо бешедоване о финансийних условийох и других можлївосцох Фестивалу за продукцию нових забавних композицийох по руски, як и їх познєйшим пласованю до нашей явносци прейґ знїманя, односно пост-продукциї, цо би, як пове-

14 РУСКЕ СЛОВО

дзене, нє требала буц робота Фестивалу и його орґанизатора. И на тот завод знова отворене „старе” питанє нєдостатку продуцента за руску музику, котрого зме дакеди мали у Радио Новим Садзе, и котри ше цали рок старал о нашей музики (без огляду на єй файту), з тим и о потребних кадрох за компонованє и шпиванє, а окреме о пост-продукциї, односно знїманю музичного материялу. Познате же продукция нових композицийох у народним духу з „Ружи” прешла до тераз радийского фестивалу „Ружова заградка”, а „Ружи” остало творенє нових забавних композицийох по руски. Медзитим, пре нєдоста-

ФИНАНСИЙНИ ЗВИТ „РУЖИ” На схадзки Орґанизацийного одбору винєшени и финансийни звит за прешлорочни Фестивал рускей култури, з хторого видно же коштал милион 895 000 динари, а приходи з вецей жридлох були милион 873 000. За уметнїцку часц були опредзелєни 563 347 дин, за технїчну милион 331 653 дин, а розлика медзи приходами и розходами покрита з порядних средствох Дома култури Руски Керестур. ток таких шпиванкох (на нєпреривно отвореним конкурсу „Ружи” за забавни композициї тераз єст лєм два приявени хтори би, з дорабяньом, могли буц виведзени), остатнї час ше их виводзи периодично. Ґу тому, як поведзене на схадзки, кобуриме и з аранжерами и шпивачами нових забавних шпиванкох, визначене и же то досц „драги” процес, та судьба забавних шпиванкох на Фестивалє, затераз, нєизвесна. Понеже спомнути питаня превозиходза орґанизатора Фестивалу, предложене же би ше о нїх розправяло у висших инстанцох нашей култури, односно же би були єдна з темох наявеней заєднїцкей схадзки Одбору за културу Националного совиту Руснацох и Управного одбору Заводу за културу войводянских Руснацох. Попри програмних, и на тогорочним Фестивалє плановане отримац и дотерашнї провадзаци змисти, як цо то вистави старих ремеслох и ручних роботох, змисти за розвагу у сотруднїцтве з Младежску орґанизацию „Пакт Рутенорум”, а можлїве и даєдно спортске змаганє у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. О орґанизованю провадзацих змистох на Фестивалє пошвидко ше будзе бешедовац з їх нєпоштреднима орґанизаторами.■ М. Зазуляк 10. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА МР НАТАЛИЯ БУДИНСКИ ВИБРАНА ЗА СОВИТНЇЦУ МИНИСТЕРСТВА ПРОСВИТИ

ИСКУСТВА ИНОВАЦИЙОХ У НАСТАВИ ПОДЗЕЛЇЦ З ДРУГИМА Професорка математики у Штреднєй школи „Петро Кузмяк” мр Наталия Будински, вибрана на конкурсу Министерства просвити за совитнїцу-вонкашню сотруднїцу у мено Школскей управи Заходнобачкого округу, дзе припада и керестурска Школа

онкурс за совитнїкох-вонкашнїх сотруднїкох за предмети, ґрупи предметох и обласци, активносци и фахово роботи, першираз бул на уровню цалей держави и шицких Школских управох, та за места совитнїкох конкуровали 1 400 особи. Медзи вибранима на тоту дворочну фунцкию и професорка Будинскова, а по єй словох вибраним кандидатом шлїдзи и обука за роботни задатки хтори подрозумює тота длужносц.

уводзенє иновацийох до настави математики, бо школа яка є нєшка, и од наставнїкох вимага вельо вецей усовершованя и ученя, пририхтованя за наставни процес, провадзиц тренди, та ше наздавам же з тей позициї годно допринєсц тому – роздумує Будинскова. ЗА ПРЕМЕНКИ ПОТРЕБНИ ЧАС Наталия Будински

АКТИВНА И У МЕДЗИНАРОДНИХ ПРОЄКТОХ Професорка Будинскова позната по хаснованю иновацийох у настави математики, зоз чим ше представела на велїх, и найвисших местох у нашей держави. Активна є учашнїца и велїх медзинародних проєктох з хторима представя нє лєм себе, алє як гвари и нашу окремну Школу „Петро Кузмяк”. О мотивох пре хтори конкуровала на тоту длужносц Будинскова гвари: – Цо ше дотика мотиву, я уж 15 роки робим у настави, мам досц искуства и вельо резултати, зоз конкурованьом на єдну таку позицию и зоз вибором отворели ше ми можлївосци то подзелїц и з другима колеґами. Предпоставям же ше на Конкурсу барз глєдало и оценьовало додатни активносци наставнїкох и професорох. Я мала досц и референци и препоруки поведзме и з Математичного институту САНУ од проф. Зорана Оґнєновича, прето же сом з нїма скорей сотрудзовала на даяких проєктох. Моя найвекша преокупация то

10. ФЕБРУАР 2017.

По єй словох, школа єден огромни систем, а у каждей держави ше боря з тим же як образовац младих за будучносц, понеже у нєй велька нєизвесносц. – Ми образуєме школярох за даяки занїманя хтори буду потребни док вони буду одроснути людзе, а таки можебуц ище анї нє постоя, вец питанє як ше швет будзе розвивац и треба напредок думац, а школа як система барз зложени, за пременки треба часу, а з другого боку живот ше барз швидко меня. Думам же и нашо Министерство обачело же ту єст потреба, та прето и анґажовало сотруднїкох най помогню у тим процесу – заключує Наталия. Як зме спомли, професорка Будинскова наисце активна звонка настави и тераз, 9. фебруара, будзе викладац на Реґионалней конференциї о нових технолоґийох у образованю у Беоґрадзе. – То вельки саям, орґанизую го Реґионални бритиш кансл, Министертво просвити и привреди. Вони збераю и наставнїкох и тих цо понукаю образовни технолоґиї и едукаторох и представительох власци на єден вельки сход, бо будзе лєм коло 5 000 наставнїкох. Тирва три днї, а я 9. фебруара достала 10 минути викладац о даяких своїх прикладох добрей пракси, а моя тема будзе Комбинованє ориґамия и технолоґиї, значи сучасних технолоґийох як цо компютери одн. едукативни софтвери зоз єдну традицийну схопносцу. Праве прето же ми нє знаме цо нашо дзеци чека у будучносци, прето им треба понукнуц рижни можлївосци. Як гварел и Стив Джобс, „технолоґия сама по себе нєдостаточна, треба ю злучиц з уметносцу и з дружтвенима науками и аж вец можеме обчековац добри резултати.” Думам же би у сучасним образованю, попри писменосци, значи читаня, писаня, рахованя и технолоґиї, при школярох требало розвивац и креативносц – прешвечена Наталия Будински.■ Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СТИПЕНДИСТИ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ШТВЕРО СТУДЕНТИ З ДЮРДЬОВА Предсидатель Општини Жабель и член Општинскей ради за образованє прешлого тижня подписали контракти о стипендованю найлєпших студентох з местох жабельскей општини. На конкурс, котри бул обявени на општинским сайту у октобру, конкуровал двацец єден студент, єден одбити, бо нєзадовольовал шицки условия, а по обявйованю конкурса, за державну стипендию, седмеро з лїстини за општинску стипендию ше опредзелєло прияц державну. Стипендию, хтора у академским 2016/17. року виноши 7 000 динари, будзе ше додзельовац дзевец мешаци. Медзи условиями було и же потерашнї просек оценох на студийох нє може буц менши од 9,00, же би студент мал менєй як 26 роки, же ше школує на буджету, же нє достава други стипендиї, а студенти першого року же були скроз одлични шицки штири роки у стреднєй школи. Од Општини Жабель стипендию буду доставац Пияти рок Општина Жабель з буджета стипендує студентох 13 студенти, медзи добитнїками и штверо студенти з Дюрдьова. Медзи нїма Кристина Малїк, студентро на першим року студийох, тройо на другим и трецим ка трецого року общого напряму Медицинского факул- року и, лєм єден студент на постдипломских студийох, тету у Новим Садзе и Тамара Салаґ, студентка другого Владимира Семан зоз Ґосподїнцох, студентка докторроку на Филозофским факултету у Новим Садзе, напрям ских студийох Аґрономиї на Польопривредним факултеРуски язик и литература. Медзи стипендованима шесце- ту у Новим Садзе. С. Саламун

ЗОЗ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

КАТЕҐОРИЗОВАНИ ДОМ ШКОЛЯРОХ Дом школярох Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура учишлєни до III а катеґориї (од можлївих шейсц), дзе припадла и векшина домох школярох, а у рамикох катеґоризациї хтору нєдавно окончело Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою. Ришеня о катеґоризациї домох уручени директором по ґрупох, а 2. фебруара у Министерстве просвити ришенє прияла и директорка Дома школярох Школи „Петро Кузмяк” Хелена Пашо Павлович.

16 РУСКЕ СЛОВО

По єй словох, у III а катеґориї, находза ше 80 одсто домох, док за першу катеґорию потребни барз високи стандарди, насампредз, двопосцельово хижи и кажда зоз купальню, цо векшина домох нє ма. У першей катеґориї поведзме Дом у Кикинди збудовани пред пейцома роками, у другей дом у Бачким Петровцу и у Зомборе. У Сербиї єст 30 самостойни доми и 28 при школох. Як толкує директорка на основи нового правилнїку годно доставац средства и за оправки, алє нє мож правиц дацо нове. – По Правилнїку, нє мож зменшовац капацитет, же биш поведзме, єдну хижу преправело до купальнї и так дзвигло стандард, цо поведзме ми сцели, алє так нє годно – толкує директорка Пашо Павловичова. По новим Правилнїку о стандардох за катеґоризацию обєктох школярского и студентского стандарду, нове будзе и плаценє пребуваня у нїх, односно, цена будзе завишиц од катеґориї дома, а нє як тераз, кед цена пребуваня у шицких домох школярох була иста. Нови цени у домох ше почнє применьовац од початку того буджетного року. М. А. 10. ФЕБРУАР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВИСТАВА О КРАЛЇЦИ ЄЛЕНИ АНЖУЙСКЕЙ У МУЗЕЙНЕЙ ЗБИРКИ У ВЕРБАШЕ

ЗАЩИТНЇЦА И ВОСТОКУ И ЗАХОДУ

Вистава „Єлена, велька кралїца” пошвецена визначней сербскей владарки, кралїци Єлени Анжуйскей. Тоту виставу Народного музею у Кралєве обдумали авторки Сузана Новчич, Татяна Михаилович и Емилия Пейович, а шлїдуюци два мешаци будзе поставена у вербаским музею. Инспирована є зоз животом кралїци, алє и зоз єй роботу у домену екуменизма и политики владаня хтора охабела моцни шлїди у сербскей историї, традициї, духовносци, державносци и култури у стреднїм вику. Пре потреби виглєдованя авторки вистави нащивели шицки места у хторих кралїца Єлена Анжуйска жила и творела, а идея и же би вистава нащивела кажди векши город хтори вона нащивела. Потераз вистава

ОБРАЗ У ВАТИКАНУ У церкви Святого Петра у Ватикану ше находзи образ познати и як „Ватикански образ святих апостолох Петра и Павла” зоз 13. вику хтори церкви подаровала кралїца Єлена Анжуйска. На образу представени апостоли и кралїца зоз синами Милутином и Драґутином, а зоз кирилку написане „Святи Петро и святи Павло”.

уж була у Лиону, Паризу, Требиню, Котору, а тераз свою публику нашла и у Вербаше. – Вистава нашла свойо место и у контексту археолоґийого находзиска Шуваков салаш, хтори тиж походзи зоз стреднього вику. Факт же у чаше кед владала кралїца Єлена Анжуйска тота територия нє була лєм пустара, алє место стредньовиковного городу, и то вельо помага же би гражданє Вербасу лєпше зрозумели историят и значносц ґеоґрафского положеня свойого городу, окреме же тераз маю нагоду видзиц, та аж и дотхнуц, предмети хтори исную уж седем столїтия – гварел, Павле Орбович, историчар у Городским музею у Вербаше. Кралїца Єлена Анжуйска ше коло 1250. року одала за цара Уроша I Неманїча и постала мац двох кральох, Драґутина и Милутина. Мала вельки угляд у православней церкви, до хторей прешла накадзи пришла до Сербиї, а познєйше ше у нєй и замонашела, алє положенє и значносц у католїцкей вири нїґда нє страцела. Суверено владала над територию хтору иншак волали Держава кралїци Єлени, а то були обласци Дуклї, Албаниї, Хума, Далмациї и приморских обласцох. Була перша ктиторка на тих просторох и перша кралїца у сербскей историї хтору пошвецели за святу, алє и єдина жена у сербскей историї о хторей написане житиє. З госцованьом тей вистави, у Вербаше, практично, почала манифестация музейох Сербиї „10 днї од 10 по 10”, а того року тема манифестациї „Mузей як госц”. Понеже Музей у Кралєве и Вербаше достали награду „Музей за 10” за найлєпше орґанизовани змисти под час манифестациї „10 днї од 10 по 10”, то була нагода же би ше два институциї лєпше повязали и зачерали вистави. А. Лендєр

IN MEMORIAM

МАРИЯ ГАРГАЇ (1931–2017)

Стреду, 25. януара 2017. року, у 87. року умарла, а всоботу, 28. януара, у Новим Садзе похована наставнїца класней настави Мария Гаргаї народзена Кочиш, власна шестра нашого визначного писателя и линґвисти Миколи М. Кочиша. Мария Гаргаї народзена у Дюрдьове 15. септембра 1931. року, як наймладша спомедзи дзешецерих дзецох, спомедзи котрих штверо пошвидко по народзеню помарли од дзецинских хоротох. Було єй лєм три роки кед ше єй родичи (оцец Михал и мац Юлияна, народзена Шовш) зоз шесцерима дзецми преселєли до Нового Саду. У городзе худобна фамилия Кочишових лєгчейше доходзела до фалатка хлєба, а дзеци мали лєгчейши условия за здобуванє одвитуюцого образованя. Найстарши син Евґений (1910–1984) єден час бул редактор новинох „Русска заря”, а познєйше постал єден з наших найплоднєйших писательох зоз шорох медзовой-

10. ФЕБРУАР 2017.

новей ґенерациї. Шестра Юстина (1914) була чиновнїк, брат Андри (1924) бул подполковнїк у дакедишнєй Югославянскей народней армиї, брат Данил (1927) як седемнацрочни ґимназиялєц-доброволєц у НОВ погинул 1944. року при Бездану, як припаднїк Першей войводянскей бриґади, брат Микола (1928–1973) постал професор сербского язика и наш найвизначнєйши линґвист. Мария, як наймладша, постала наставнїк класней настави. У малженстве, зоз учительом Миколом Гаргайом, народзел им ше син Желько, котри закончел студиї права и положел правосудни испит. Мария, окреме после пензионованя, була активни член Дружтва за руски язик, литературу и културу. Була вше розположена помогнуц там дзе ше то од нєй очековало. А тота помоц найбаржей приходзела до вираженя у чуваню памятки на єй брата Миколу, у рамикох манифестациї „Днї Миколи М. Кочиша”. Дю. Л.

РУСКЕ СЛОВО 17

МОЗАЇК МЛАДИ НАУКОВЦИ

РОБЕРТ ДЖУДЖАР, ДОКТОРАНД НА УНИВЕРЗИТЕТУ СВИНБУРН У АВСТРАЛИЇ

НАУКА НЄ МА ГРАНЇЦИ Пишe: Сенка НАДЬ

Роберт Джуджар зоз Руского Керестура прешлого року одпутовал на други конєц швета – до Австралиї на докторски студиї з обласци астрофизики. Там го дочекал цалком иншаки, еґзотични швет и можлївосц напредовац у науки за хтору у Сербиї, нажаль, нєт перспективи к гвари, после добрей основи з обласци астрономиї хтору достал Я у Сербиї, свойо знанє унапредзел на

мастер студийох на универзитетох у Инсбруку у Австриї, а потим у Италиї – перше у Падови, а вец и Риме. Прешлей єшенї, после законченя мастер студийох достал стипендию и нашол ше у Мелбурну, Австралиї, дзе, як гвари, шицко наспак: почина лєто, по улїчкох вожа по лївим боку, дзвери ше замикаю зоз ключом на контра бок як у нас, а нєбо виполєте зоз множеством нових, нєпознатих согвиздйох.

НАУКОВО ОКРУЖЕНЄ ДАВА МОТИВАЦИЮ – Становел сом ше у цалком новим околїску и започал поход на ступень доктора астрофизики на Универзитету Свинбурн. На факултету ме приємно привитали, дали потримовку зоз рижнима информациями котри можу олєгчац привикованє на Мелбурн, а тиж так и упознали зоз Универзитетом. Можем повесц же змесцованє кратко тирвало у такей атмосфери. Варош барз вельки так же требало надосц часу же би ше го обишло и видзело цо ту шицко єст – почина розгварку наш млади науковец. Як гвари, роботне и науково окруженє дава ище векшу мотивацию за напредованє. – Департман за астрофизику векши од тих на яки сом потераз звикнул, маме вецей як 30 докторантох котри пришли зоз шицких концох швета (даєдни дораз закончую, а потим приходза нови), так же лєгко обачиц роботне и науково окруженє, цо дава ище векшу мотивацию же би ше виучовало. Кажди тидзень орґанизовани ґрупни сходи и рижни семинари дзе ше нєпреривно бешедує о напредованю и проблемох у виглєдованю, та ше у хвильки дозна информациї о збуваньох у астрофизики зоз рижних других обласцох. Таки ритем вимага добру орґанизацию

18 РУСКЕ СЛОВО

часу и нєпреривну роботу на проєкту, а кед запнє, єст хто це може посовитовац и помогнуц – гвари Роберт. Нови швет понука можлївосци яки ми ту нє можеме задумац. Податки, на основи хторих роби, релевантни, а интересантне же кед му даяки хибя, ма шлєбоду пойсц аж до обзерваториї на Гаваї и потребни податки може сам зазначиц. – Попри виглєдованя, затераз нєт други обовязки, єст можлївосц робиц як асистент на даєдним предмету и тримац вежби, и ту бим ше сцел опробовац, алє то понукаю после половки докторских студийох, и треба же би прешол одредзени час – гвари Роберт.

ЖИВОТ ОД НУЛИ Бриґи и почежкосци зоз прешлосци нам виблядню и нє випатраю таки значни кед настаню ище компликованши. – Кед сом бул на мастер студийох, на улїцох сом бул окружени зоз людзми котри бешедую италиянски лєбо нємецки, так же було ту и моменти бависка „глухих телефонох” кед требало покончиц дацо звонка факултету, понеже мали процент жительох бешедовали по анґлийски. Було досц напарто кажди шейсц мешаци ше селїц до нового окруженя и нєпреривно глєдац квартелї и, наисце, було и 10. ФЕБРУАР 2017.

МОЗАЇК

narrabri.atnf.csiro.au

физично, и психично АНАЛИЗА ФОРМОВАНЯ вичерпююце – здогадує ГВИЗДОХ ше наш собешеднїк. Тераз штудира о тим Роберт на докторских кельо лєгчейше було студийох роби на на мастер студийох, у проєкту хтори вязани за смислу безбрижносци анализу формованя – же ше научи за гвиздох у ґалаксийох котри ше находза у испит и одроби го, ґрупох, перше зоз податдок тераз робота ками зоз радио телесконєпреривна и нє ма пох, а потим ше виглєдоодредзену лению и ванє преширює и на конєц. други габово длужини. После доставаня Кратки опис проєкту Australian Telescope Compact Array (у шлєбодним прекладзе места на мож опатриц на сайту: „австралийски збити шор телескопох”) ше находза у месце Нарабри Универзитету, на astronomy.swin.edu.au/sta у пустари у Австралиї. Тоти шейсц телескопи повязани и знїма ше основи интервюа зоз зоз шицкима нараз. Роберт бул єден з науковцох котри мал нагоду ff/rdzudzar.html одредзену комисию, знїмац з нїма „на далєко” зоз компютерох у Сиднею. достал стипендию нули, а и будованє места за живот у живот, алє заш лєм красни, хтори охаби Департмана за астрофизику на виглєдованю – гвари Роберт. глїбоки памятки на ньго, а другим Свинбурн Универзитету. може буц лєм мотивация. – Цо ше дотика терашнїх студийох, УПАРТОСЦ И ТРУД ШЕ – Кажде место на мнє охабело такой ми постало ясне же то окремни упечатки, памятки и рижВИПЛАЦИ починанє од нули. Од того же ту у нородне искуство – з єдного боку – Австралиї людзе кед видаваю Велї думаю же за одход на студиї до рижни приступи професорох ґу квартелї, шицко видаваю празне, иножемства потребна глїбока науки и преподаваню, оценьованя, док у Австриї и Италиї вше були кишенка и же таку можлївосц нє може сотрудзованє зоз студентами, а з намесцени. Так же сом ше уселєл достац гоч хто. Правда иста, понеже другого – нагода видзиц швет и зоз двома колеґами до квартеля котри маю лєм помивачку, полїчки у нагоду може достац кажде хто вредни, места дзе сом нїґда нє думал же сом упарти и шмели упущиц ше до годзен пойсц. Упознал сом вельо кухнї и шпоргет, а нам остало професорох, асистентох, колеґох зоз обезпечиц фрижидер, райбачку, кавчи, живота. През цале школованє – од основних студийох у Новим Садзе, других местох, цо барз значне у столи, карсцелї, шерпенки, прибор прейґ Европи, а тераз и у Австралиї, наукових кругох, понеже треба мац за єдзенє итд. А то нє мали ствари Роберт практично, жиє зоз контакти и сотрудзовац зоз людзми за купованє, так же прейдзе досц часу док себе шицко нє обезпечиме. стипендийох хтори му достаточни же по цалей планети же би ше напредовало у науки – заключує Роберт. ■ Живот у Австралиї наисце почал од би вимирел трошки. То нє лагодни Мено и презвиско: Роберт Джуджар Датум народзеня и место одрастаня: 28. марец 1989. року, Руски Керестур Основна школа: ОШ „Петро Кузмяк” Штредня школа: Ґимназия „Петро Кузмяк” Основни студиї: Универзитет у Новим Садзе, Природно-математични факултет, напрям физика-астрономия, дипломовал 2014. року Мастер студиї: Еразмус Мундус Здружени Мастер Програм Астрофизики, Астромундус (Еrasmus Mundus Joint Master Program in Astrophysics, Astromundus), Универзитет Инсбрук, Астрофизика, мастеровал 2016. року. Перши и штварти семестер препровадзел на Универзитету у Инсбруку, у Австриї, други на Универзитету у Падови, у Италиї и треци семестер препровадзел на Универзитету „Тор Верґата” у Риме Докторски студиї: Свинбурн Универзитет, Центер за астрофизику и суперкомпютери у Мелбурну, Австралия (Swinburne University of Technology, Centre for Astrophysics and Supercomputing), на PhD Aстрофизики, уписал ше 2016. року Награди и стипендиї: – 4 роки Општинска стипендия под час основних студийох – 1 рок стипендия министерства просвити у цеку основних студийох – 2 роки стипендия Европскей Униї под час мастер студийох – Стипендия у цеку докторских студийох (3.5 роки) од Center for Astrophysics and Supercomputing Науково конференциї: AstroMundus Retreat 2016. рок, презентованє мастер роботи у форми постеру, на обсерваториї Асиаґо, у Италиї Роботне место: PhD студент Опис проєкта: http://astronomy.swin.edu.au/staff/rdzudzar.html CV: rs.linkedin.com/in/robertdzudzar 10. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 19

ROK XII

ФЕБРУАР 2017 ^islo 28 (130)

Рубрику ушорели: Михайло ЗАЗУЛЯК Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

СЛОВАЦКА

НАГРАДИ ПРЕШОВСКОГО КРАЮ И ЙОГО ПРЕДСИДАТЕЛЯ

Концом прешлого року, 20. децембра, уручени припознаня Прешовского самоуправного краю (ПСК), як и предсидателя ПСК за 2016. рок, за доприношенє у розвою и презентованю реґиона, информує портал русинФОРУМ. Медзи трома лауретами, Награду ПСК достал и Каритас Грекокатолїцкого владичества у Прешове за помоц людзом котрим то потребне, як и з нагоди 25-рочнїци його постояня. Як поведзене у обгрунтованю награди, Каритас Грекокатолїцкого владичества у Прешове од свойого снованя орґанизовал и орґанизує велї гуманитарни акциї, як цо то „Дом Каритас” за особи котри нє маю дзе бивац, „Драга ґу домови” – як социялни, совитодавни, терапийни и центер за змесценє людзох котрим то потребне, Каритас видава и часопис „Драга”, а активни є нє лєм у Прешове, алє и у других местох. Так у Старей Любовнї за дзеци и младеж зоз здравственима почежкосцами роби Дом св. Ани, у Свиднїку дом за людзох у потреби, у Гуменим дньови стационар, активна и його Аґенция за старосц о особох по обисцох. Награду предсидателя ПСК за 2016. рок достала и популарна шпивачка русинских шпиванкох Моника Кан-

дарчова (1956, родом з места Дачов при Липанох), за очуванє културней традициї и пропаґованє фолклору. Шпивац почала ище у дзецинстве, потим як студентка на рижних фолклорних фестивалох, а як поведзене у обгрунтованю, вельку инспиративну улогу за роботу на пестованю русинскей, як и шаришскей народней шпиванки, за Кандрачову мал познати етноґраф и фолклориста Ян Лазорик. Нєшка за Монику Кандрачову як солистку, алє и вєдно з мужом и синами, (Состав Кандрачовци), велї наступи, музични албуми (медзи нїма и златни и платиново), знїмки, наступи на радию и ТВ, госцованя у иножемстве, з чим доприноши пестованю и розвою народней и духовней традициї нє лєм Прешовского краю, алє и цалей Словацкей. Додзелєни по три награди – ПСК и предсидателя ПСК Петра Худїка, награди ше додзелює од 2004. року, а дотераз их достали и грекокатолїцки владика Ян Бабяк, Фолклорни ансамбл „Шаришан”, русински шпивачки Мария Мачошкова и Ана Сервицка, русински маляре Юрий Кресила Андрей Смолак, та лїкар-ортопед Ян Клоц. М. З.

РОК У ЗНАКУ АДОЛФА ДОБРЯНСКОГО З нагоди 200-рочнїци од народзеня визначного русинского народного будителя и особи котра ше закладала за права Русинох и Словацох у тедишнєй Угорскей, 2017. рок будзе „Рок Адолфа Добрянского”, сообщели концом децембра прешлого року представителє Округлого стола Русинох Словацкей (ОСРС) на пресконференциї у Прешове, информує Лем.фм. Одлуку о преглашеню 2017. рока за „Рок Адолфа Добрянского” ОСРС принєсол ище 2. априла прешлого року, а о тей широкей акциї Русинох у Словацкей у тим року на конференциї за новинарох бешедовали предсидатель русинскей платформи Милан Пилип и портпарол ОСРС Петро Медведь. Адолф Добрянски бул и перши по сланїк у Угорскей скупштини за Висшу Угорску и на тей функциї ше закладал за права Русинох и Словацох, а о його приятельским одношеню зоз Словацами шведочи и факт же бул єден зоз сновательох Матки Словацкей. У „Року Адолфа Добрянского” буду орґанизовани рижни активно сци пре цо векше информованє явно -

20 РУСКЕ СЛОВО

сци о тей визначней историйней подо би, а цен трал на про гра ма буд зе у родним ме сце Добрянского, у Рудлове (у старим будинку парохиї) и у Чертижним, дзе є поховани, а активно сци буду орґанизовани вєдно з Матку Словацку. Предвидзене же и рижни културни програми и манифе стациї Русинох у Словацкей у тим року буду у знаку 200-рочнїци од народзеня Адолфа Добрянского, а у тим напряме на прес-конференциї представени и лоґо „Року Адолфа Добрянского” (по русински и по словацки), автора Доминика Бироша, хтори ше будзе хасновац на шицких активно сцох. У „Року Адолфа Добрянского” Театер Александра Духновича обнови и свою представу сучасного словацкого драматурґа Карола Горака, з назву „Адолф Иванович Добрянски”, хтору, на єдним зоз скорейших Драмских мемориялох Петра Ризнича Дядї, видзела и наша публика. М. З. 10. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ

СЛОВАЦКА

НА РУСИНСКИМ ФЕСТИВАЛЄ И ВИБОР ЗА НАЙКРАСШУ РУСИНКУ

На Русинским фестивалє у Свиднїку того року будзе орґанизовани и вибор за найкрасшу Русинку швета, так же орґанизаторе поволую шицки заинтересовани млади дзивки од 18 до 28 роки зоз жемох дзе жию Русини/Руснаци/Лемки, же би ше приявели за вибор за Мис Русинку 2017. У тим напряме орґанизаторе до русинских орґанизацийох ище концом прешлого рока послали информацию о тей акциї и поволанку за приявйованє дзивкох, а як поволанка зняти и окремни авдио-спот. Вибор за найкрасшу Русинку на Фестивалє у Свиднїку будзе 27. мая, кандидатком орґанизатор обезпечує (финансує) трошки путованя и пребуваня у Словацкей, а державу на тим финалним змаганю може представяц лєм єдна кандидатка за мис. За вибор ше до конца фебруара можу приявиц и дзивки зоз Сербиї, и то до Канцелари РМ у Руским Керестуре, лєбо до одборох РМ у Коцуре, Кули, Вербаше, Новим Садзе и Шидзе. Вецей о виборе мож видзиц на веб-адреси: www.rusinskifestival.sk/2016/11/miss-world-rusin-2017-4, лєбо на https://www.facebook.com/missworldrusin/?fref=ts. М.З.

УКРАЇНА

МУКАЧОВСКЕ ГРЕКОКАТОЛЇЦКЕ ВЛАДИЧЕСТВО МА НОВУ КАТЕДРАЛУ Концом прешлого року, 10. децембра, у Мукачове, у Закарпатскей обласци України, шветочно пошвецени нови будинок соборней церкви Мукачовского грекокатолїцкого владичества, хтори пошвецени св. апостолом Кирилови и Методийови. Будованє церкви почало 1996. року, преноши лем.фм. Нови соборни храм Мукачевского грекокатолїцкого владичества пошвецел и Службу Божу предводзел кардинал Леонардо Сандри з Ватикану, префект Конґреґациї за восточни церкви, титуларни архиепископ емонски и дипломата Святого пристолу. Сослужели владика Мукачовски кир Милан Шашик, архиепископ львовски и митрополит Иґор Возняк з Українскей грекокатолїцкей церкви, вла-

10. ФЕБРУАР 2017.

дика Кошицкого владичества у Словацкей кир Милан Хаутур, други владикове и вецей священїки, а присуствовали и числени вирни. Як на тей шветочней подїї гварел кардинал Сандри, назва нового соборного храму ма и символичне значенє, бо св. Кирил и Методий були творителє єдинства медзи церквами и народами и творителє заєднїцкей духовней визиї Европи. У новей катедрали буду змесцени и мощи св. Кирила и папи римского Йоана Павла Другого, хтори з тей нагоди придати прейґ кардинала Сандрия. Мукачовска грекокатолїцка епархия найстарша русинска епархия, настала 1771. року, по Ужгородскей униї. После дзевец рокох од снованя, 1780. року шедзиско владичества до Ужгороду пренєсол владика Андрий Бачински, а як Катедрални храм там служи Хрестововоздвиженски собор. През историю, з Мукачовского владичества як директни, лєбо индиректни нашлїднїки настали велї владичества и церковни структури грекокатолїкох у Словацкей, Мадярскей, Сербиї, Горватскей, Ческей и ЗАД. М. З.

ГОРВАТСКА

ДУБРАВКА РАШЛЯНИН И ДАЛЄЙ НА ЧОЛЄ У Вуковаре 17. децембра отримана порядна Виберанкова скупштина Союзу Русинох Горватскей (СРГ), на хторей прилапени звити о роботи и финасийох, а розришени дотерашнї и вибрани нови орґани СРГ. За предсидательку СРГ знова вибрана Дубравка Рашлянин, а за подпредсидателя Владимир Русин. До Надпатраюцого одбору Союзу вибрани Мелания Пап (за предсидательку), Звонко Барна и Виолета Гирйовати. На Скупштини прилапени и план роботи, и финансийни план за 2017. рок. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЗЛАТКО РУСКОВСКИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ОД ГОБИЯ ПО ПРОФЕСИЮ

Фото: С. Надь

Пише: Мария АФИЧ

На прешлей „Червеней ружи” у ревиялней часци на Змаганю за найкрасши глас, представени ЦД забавних шпиванкох „Лєм єден погляд” Златка Русковския з Руского Керестура, а 2015. року спомнути ЦД видал Младежски часопис МАК. Златково анґажованє у рускей музики, алє и други його интересованя як цо тонски и видео знїманя, приведли го ґу новей професиї

о Златкових словох, видаванє того ЦД-а, попри других цо скорей видал, виполнєло єдно з його давних жаданьох кед слово о музики. – Промоция на „Ружи” ми була мила, алє у вельким смутку пре Чамов одход. Иншак би було кед би то було у юнию, так як плановане. Чамо ше барз цешел у нас, ходзел на проби и потримовал нас – гвари Златко, и додава же го музика прицаговала одмалючка. – Ище у трецей, штвартей класи основней школи, паметам же сом барз сцел грац на буґнох. Родичи ми их нє могли купиц, та сом их сам справел и знаходзел ше. За родзени дзень сом од дїда теди до стал синтисайзер, старши брат бас-ґитару, та сом ше так сам упущел до швета музики, а преддиспозициї, вироятнє, даяки було и у мнє – памета Златко свойо початки. А же то точне, шведочи и його назвиско Чоби, по познатому шпивачови ґрупи „Про арте”, а так оддавна волаю його оца, а и старшого брата. И оцец у младо сци грал на буґнох, брат и нєшка шпива у Жридловей ґрупи, та як гваря – крев нє вода. ЧЛЕН ДАСКЕЛЇХ БЕНДОХ Дзецински сни о музики Златко упарто сам будовал, сам научел грац на буґнох, на ґитари, акустичней, а по-

22 РУСКЕ СЛОВО

знєйше на бас-ґитари и на вельким басу. А шицко друге цо шлїдзело, любопитлїво виглєдовал и учел. – Помали зме ше и з пайташами зорґанизовали, досц зме и вежбали, алє вше нам дахто хибел, чи буґнар, чи шпивач, та ше нам нє удало даґдзе наступиц, а грали зме народну музику. О якиш час приключел ше ґу нам Сашо Палєнкаш, и конєчно зме оформели перши бенд „Салс”. Досц зме наступали, аж дакус и заробели, а паметам же о нас писало и „Руске слово” – приповеда Златко, и предлужує же ше „Салс”, заш лєм нє отримал длуго. У тот час були у валалє активни велї бенди, а єден з найпознатших бул и „Статива” хтори водзел Мирко Горняк Коле. – И сам сом почал слухац панк-рок, та ми теди була велька чесц кед ме Коле поволал з нїма грац на бас-ґитари. Зняли зме и свой ЦД. Потим сом ше случайно нашол з Владимиром Медєшом котри мал свой бенд и волал ме заменїц його басисту, дзе сом з часом постал стаємни член. Хибел нам бубняр, а кед пришол ґитариста Петро Надь, прешол сом на буґни и теди, даґдзе 2001, настал панк-рок бенд „Брейнлов”. Грали зме дзевец роки, а зняли зме и ЦД з авторску музику хтору звекшого витворел Медєши, школовани музичар, а нєшка и професор. Тот ЦД то мойо перше зняте дїло и продукция. Перша „свирка” на хторей зме наступали була на базену, на Рокфешти, а потим и на скоро шицких „Водових”, дзе зме 10. ФЕБРУАР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ були у добрей форми, замерковани по квалитету, а остатнїраз зме наступали 2010. – памета наш собешеднїк. У медзичаше, як гвари, наступал и на скоро каждей Дньовки, у рижних комбинацийох, найчастейше грал на акустичней ґитари зоз шпивачку Анамарию Колошняї, Сашом Палєнкашом и Иваном Еделинскийом. Наступали и у кулскей Ґалериї, на тамтейшей „Ґитарияди” и з других нагодох на културних програмох. После єдней паузи, Златко и Иван почали провадзиц и Сашово авторски наступи. НАУЧЕЛ ЗНЇМАЦ ЗВУК И ВИДЕО

креативносц виражел у представи „Национална страґедия” зоз хтору ше, як гвари, окреме цеши. Дзекуюци Чамови, два роки грал и на вельким басу у Оркестру Дома култури. КОМПОНОВАНЄ И КОМПЛЕТНЕ АВТОРСТВО Першу композицию за „Ружу” Златко викомпоновал 2012. року, тиж на Чамову инициятиву, и Сашо участвовал зоз шпиванку „Крипак” хтора була иншака, та и то уплївовало на ньго. – Сцел сом допринєсц же би ше на „Ружи” чуло и даяки нови звуки як цо були дотеди. Так настала моя перша композиция „Место розходу” у рок фазону, по моєй идеї, а текст написал Сашо. Одшмелєл сом ше и сам написац текст за шпиванку „Лєм єден погляд”, та сом ав-

Як зме уж спомли, Златко ше сам влапел и до знїманя звука на ЦД-у ґрупи „Брейнлов”, зацикавело го тонске знїманє, а робел то и пре финансийни причини. Ту ше барз потрудзел, дацо и импровизовал, бо им барз квалитетна опрема нє була до ступна. – Кед тераз слухам тот ЦД, вокал добре звучи, а гевто друге и нє таке барз квалитетне, алє, то бул початок. Вец сом ше, цалком случайно, заинтересовал и за видеознїманє кед сом за тото видзел компютерску програму. Надумал сом зняц кратки документарни филм о ґрупи „Брейнлов”. Теди зме уж престали грац, а проєкция знятого филма була на Дньовки. И тото ше ми попачело, та мой перши спот бул за писню „Крипак” Саши Палєнкаша за хтори сом и знїмал, и монтирал. Зоз дакус лєпшу опрему сом познєйше знял спот за мою власну композицию „Пламень”, а сцел бим же би ту нє бул конєц – толкує Златко. Саня, Танита и Анамария шпивали Златково шпиванки Пре тоти нови знаня анґажовали го и у керестурским Доме култури, та його перша робота як тор текстох и за половку шпиванкох на самим ЦД-у, гоч тон-майстра була на Домияди, на хторей домашня була ми тота робота, припознавам, найчежше идзе. Попри компонованя писал сом сам и аранжмани за шицки инкерестурска школа. – То була барз озбильна робота, бо було громаду ЦД, струменти, а Чамо ми помагал коло нотного записованя. вельо учашнїкох, алє сом ше добре знашол, та ми од те- Гваря же сом мал удатни и аранжман за побиднїцку пиди зверйовали велї програми и концерти Дома култури. сню Танити Ходак „Шпивам за це” – дознаваме од наТам зме часто робели вєдно зоз Сашом и допринєсли же шого собешеднїка. би бул квалитетнєйши звук у сали. ДОШКОЛЄЛ ШЕ ЗА АВДИО И ВИДЕО КРЕАТОРА У видео-продукциї Златко ше указал и у нашим Театре „Петро Ризнич Дядя”, першираз у представи „Босорки”, Як и кажде хто млади и ма амбициї, и Златко скорей вец у „Пациєнту др Фройда”, а найвецей роботи и свою задумовал же од музики будзе и жиц, же будзе мац свой студио... Як гвари, познєйше похопел же то нєвитворлїНАГРАДЗЕНИ КОМПОЗИЦИЇ ве, та ше зоз тарґовца, цо му занїманє и цо велї роки робел, надумал преквалификовац. Златко констатує же зоз знїманьом власних ЦД, по– Дзекуюци интере сованьом за тонске и видео-знїготов ЦД-а „Лєм єден погляд”, у музики витворел ма нє, нєдавно сом на ИТ академиї закончел рочни свой дзецински сон, бо музика од теди його велька курс за авдио и видео креатора. Прешол єден час док любов до хторей вельо укладал. Же його робота цосом нє нашол першу гонорарну роботу за єдну амешка вредзи потвердзели и награди хтори достал од риц ку фир му. Робим на креированю едукативних анифахового жирия на „Червених ружох” – за першу коммированих клипох за дзеци. Задовольни сом зоз заробпозицию „Место розходу” достал трецу награду, за ком и наздавам ше же будзе и други роботи и напредо„Лєм єден погляд” другу... Дознаваме же за „Ружу” ваня – закончує Златко и констатує же найважнєйше у будзе и далєй компоновац. живоце робиц тото цо ше люби та, гоч ше тоту драгу и Златко гвари же за ньго велька награда и же нашо подлужей глєда. Важне буц витирвали и порихтани на знати виводзачки Саня Полдруги, Танита Ходак и Анашмели пременки.■ мария Колошняї шпивали праве його шпиванки на ЦД. 10. ФЕБРУАР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЯСНА АВРАМОВИЧ, УЧИТЕЛЬКА У ПЕНЗИЇ

ПО СРИ МУ ЄЙ ДУМ КИ БЛУ КАЮ Пише: Владимир ДЇТКО

Трицец седем роки учителька Ясна робела у просвити. Гвари же ю учительска робота пренашла, бо одвше любела дзецом преношиц тото цо знала. Окреме ше цешела кед з дзецми порихтали даєдну сказку, сценски приказ, драмску сличку... Шицко цо робела, робела з вельку дзеку. Так и нєшка. Гоч є оддавна у пензиї, мало хто зна же вона помага дзецом, алє и старшим, же би цо лєпше звладали нємецки язик. За кажду годзину ше рихта так, як и дакеди кед ставала опрез полней учальнї.

Пред одходом до пензиї, учителька порихтала „Сказку о рибарови и рибки”

24 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Вуячич

ИЩЕ ВШЕ ШЕ РИХТА ЗА ГОДЗИНИ

Учительки Ясни у красним паметаню остала робота преподаваня руского язика, и вшелїяк єдна є з тих цо допринєсли же би ше наш язик и обичаї ширели нє лєм по Шиду, алє и вельо далєй. Гоч роками жиє у Новим Садзе, провадзи живот Руснацох у дакедишнїм штредку у хторим жила

сна Аврамович, учителька у пензиї, по походзеню зоз Шиду дзе є и народзена. Була Ердельова, по оцови Андрийови Мадярка, по мацери Мариї Миклошовей – Рускиня. Так ше на початку нашей розгварки представела учителька Ясна, хтору и дзень-нєшка Шидянє добре паметаю, окреме єй дакедишнї школяре и просвитни роботнїки. – Одмалючка сом полюбела руски язик, бо ше у нашим обисцу приповедало и по руски. Моя баба Иля ми остала у красних памяткох, и нє лєм вона, алє и нина Веру-

на Грубеньова з Петровцох. До нєй сом дзечнє одходзела, и як дзивче сом ше бавела на Шарику, купала на бари и ходзела до церкви... – так учителька Ясна памета свойо дзецинство, а док одрастала, часто од мацери слухала о активним културним живоце Руснацох у Шидзе ище пред Другу шветову войну. Запаметала же 1938. року у Рускей читальнї порихтани театрални фалат „Швекра“ режисера Андрия Загорянския, а праве у тей забави бавела Яснова мац, хтора теди була ище дзивче, як и учительков бачи Владимир Миклош, мацеров брат. Обидвойо були активни у Рускей читальнї. Ясна приповеда же по сле основного школєня закончела учительску школу, а першу роботу достала у валалє Сотин, у Горватскей. Гоч после тей роботи єден час була без роботи, на концу ю достала у школи „Бранко Радичевич” у Шидзе. Ясна два раз до тижня дзецом факултативно викладала годзини руского язика, а одходзела и до Беркасова. – Добре паметам же ми теди помоцнїк директора Владимир Рогаль гварел же го10. ФЕБРУАР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ дзини руского язика утаргнути стредком пейдзешатих рокох. У школским 1964-65. року у ОШ „Бранко Радичевич” годзини руского язика тримала учителька Ксения Саламон, а професор Еуґен Сабол у ОШ „Филип Вишнїч“. Я почала робиц у єдней малей учальнї, задовольна же сом конєчно достала роботу. Паметам же сом теди роздумовала як зацикавиц дзеци за наставу – здогадує ше Аврамовичова своєй учительскей роботи. ЗНАЛА ЦО ДЗЕЦОМ ВАЖНЕ – З ученьом буквох сом нє понагляла, алє вше перше з даєдним бависком, а вец и писню – приповеда учителька, хтора познату дзецинску шпиванку „Чижику, тащку малєнки”... учела нє лєм руски, алє и сербски дзеци. Же би учальня була цо красша, остарала ше же би школяре мали етно-куцик. Були у нїм стари фотоґрафиї, коршови, танєри, ручнїки, калапи, руске облєчиво... Наша собешеднїца надпомина же гоч одходзела и на семинари до Нового Саду, теди ше єй до бре зда ла помоц стар ших про свит них ро ботнїкох – Єлисавети Рогаль, Васи ля Мудрия и Ксениї Са ламон. Значне було и тото же теди з руского язика школяре мали оцену хтору ше раховало до штред нєй оце ни за ус пих школяра. Кед од двох основ них Слободан Митрович школох на ста ла зоз партнерку у танцу

ЗДОГАДОВАНЯ НА УЧИТЕЛЬКУ У нїзших класох основней школи на годзини руского язика ґу учительки Ясни Аврамович ходзел и нєшка углядни фаховец з обласци ОРЛ медицини, проф. др Слободан Митрович з Нового Саду, по походзеню зоз Шиду. – Руски язик ми нє мацерински, алє добре паметам же мою шестринїцу Снежану по руски учела єй баба. Часто сом ше мухавел коло Снежани, та так и я научел руски язик. Кед зме почали ходзиц до школи, уписал сом ше на факултативни годзини руского язика при учительки Ясни Аврамович. Учителька ми остала у красним паметаню. Рисовали зме, учели ше през бависко, и я язик добре звладал. Велї роки познєйше сом заключел же ми идзе од рук ученє язикох европского востоку – гвари нам др Слободан Митрович. 10. ФЕБРУАР 2017.

На єй годзинох ше нє лєм учело, алє и шпивало, и танцовало

єдна, – ОШ „Сримски фронт” учителька Ясна превжала класну наставу, а годзини руского язика подзелєла з наставнїком Васильом Мудрийом. – „Осипованє” руских школярох почало теди кед ше утаргло стимулацию, кед оцена з руского язика вецей нє рахована до штреднєй оцени школярского успиху. Дзепоєдни родичи ше почали поносовац же годзини руского язика дзецом терха, и же прето маю менєй часу за порядну наставу... Нє складала сом ше. Зазберовала сом гевти дзеци хтори мали дзеку ходзиц на годзини, рихтала сом их за рижни змаганя, насампредз за рецитаторох. У школи сом рихтала фолклорни точки за шветочни нагоди. Паметам же сом аж и свойо партки теди поштригала на фартухи, бо их велї дзеци нє мали, а ходзели на танєц. Кед сом дацо робела, любела сом видзиц же дзеци даваю шицко од себе же би нам ше удало витвориц тото цо зме задумали – толкує учителька и памета же як пред одходом до пензиї з дзецми рихтала сказку о рибарови и рибки дзе уключела и фолклор. У роботи єй помогло КПД „Дюра Киш”, окреме з облєчивом и танєчнїками. КРАСНИ ПАМЯТКИ Учителька уж у пензиї, алє ище вше добре памета школярох хтори нащивйовали годзини руского язика. – Були то дзеци зоз Цирбовей, Михняковей, Бульчиковей, Файфричовей, Данчовей, Давидовей, Хомовей, Хромишовей, Чордашовей, Барновей, Лозиняковей, Гарвильчаковей, Провчийовей и Червеняковей фамелиї. Барз ми мило кед подумам же велї мойо школяре нєшка успишни людзе, дохторе, новинаре, уметнїки... Жиєм у Новим Садзе, бо там мойо дзеци, син Душан, дзивка Таня и унучата Невена и Воя. На Шид нє забувам. З часу на час провадзим роботу Дружтва „Дюра Киш”, и наисце им жичим вельо успиху у роботи. У думкох дакеди одблукам по улїцох мойого дзецинства, по Лазарету, по Куртим шоре, або Долнїм шоре дзе сом жила 14 роки. Любим кед у Новим Садзе чуєм же дахто бешедує по руски. Вец ше и я озвем, та дакус и побешедуєме. Свойо нє забувам – гварела нам на концу учителька Ясна Аврамович.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЧУВАНЄ СКАРБУ У НАШИХ ПАРОХИЙОХ

ФОРМОВАНЄ БИБЛИОТЕКОХ У ЕЛЕКТРОНСКЕЙ ФОРМИ

Фото: И. Сабадош

Пишу: М. АФИЧ M. ГОРНЯК КУХАР Дю. ВИНАЇ

Новосадска парохия влонї од держави достала 150 000 динари за трошки електронского обробку, дополнєнє бибилиотечного фонда и виробок каталоґу бибилиотеки, за свою и за други нашо парохийни библиотеки. Попри тим, було би потребне защициц кнїжки у шицких наших билиотекох, понеже ше велї чува у досц нєвигодних условийох

а початку того рока, у парохийним будинку у Новим Садзе було коло три тисячи кнїжки и часописи – белетристика по руски и українски, зоз култури, о дружтвених питаньох, уметносци, словнїки, молитвенїки и церковни кнїжки. Нєвельо єст и духовни кнїжки, а будзе их вецей кед ше их враци зоз Протестантского теолоґийного факултету у Новим Садзе до нашей парохиї. Нєт вельо и стари кнїжки, хтори углавним церковни, и маю коло 200 роки. – Тераз правиме условия а их чуванє – гварел штредком януара парох новосадски о. Юлиян Рац. – Уж поло-

жена одвитуюца елетрична мрежа, з алармом. Єст и одвитуюци простор за компютери. Климу у просторийох ше будзе реґуловац по потреби, чи же би було жимнєйше, односно цеплєйше, а будзе завишиц и од вонкашнїх условийох. Од Министерства правди, Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами, влонї достати 150 000 динари (з тим же новосадка парохия будзе питац ище), як обгрунтоване „за формованє библиотеки у електронскей форми и творенє можлївосци даваня услугох вирнїком и гражданом”. ПИЛОТ ПРОЄКТ И ЗА ДРУГИ ПАРОХИЇ Секундарни циль, то же кед ше тот пилот проєкт укаже як дїлотворне средство за роботу сучасней бибилиотеки, же би ше на подобни способ то поробело и у других парохийох и манастирох Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї. З нагоди того одредзене же дотация стредствох од 150 000 динари „наменєна за трошки електронского обробку и дополнєнє бибилиотекового фонда и виробок каталоґу

26 РУСКЕ СЛОВО

10. ФЕБРУАР 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ бибилиотеки Грекокатолїцкей парохиї св. апостолох Петра и Павла”. Так уж купени лаптоп и друковач, з тим же велька часц средствох опредзелєна за информатичну програму за библиотеку. – Програма поробена и тераз є у фази тестираня. Аж кед будзе шицко преверене, кед шицко будзе функционовац, програма ше будзе далєй прешлїдзовац и годно ю хасновац. Найвекша робота будзе пописац кнїжки и часописи, односно унєсц потребни податки – гвари Борислав Сакач, предсидатель Церковного одбору Длугорочни, тераз дакедишнї новосадски парох о. др Роман Миз гварел же Протестантскому теолоґийному факултету (ПТФ) у Новим Садзе подаровал можебуц и дзешец тисячи кнїжки, рочнїки, часописи, алє ше ПТФ реорґанизовал, нє може их чувац, та ше их враци до грекокатолїцкей новосадскей парохиї. Борислав Сакач потвердзел же ше по догварки зоз ПТФ тот фонд кнїжкох враци, док ше оспособи просториї у парохийним будинку. БОГАТИ ФУНДУС Библиотека у парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре тиж нє змесцена у найлєпших условийох, а потребне би було и защициц кнїжки о. Юлиян Рац як и осучашньованє т.є. електронски обробок, як и у новосадскей, та вшелїяк и у других наших парохийних библиотекох. Керестурски парох о. Михайло Малацко о тим толкує: – Наша библиотека у хторей маме пар тисячи кнїжки змесцена на трох розличних местох у парохийним будинку. У просторийох дзе пребува владика на нашей парохиї змесцени векшином кнїжкку зоз фундуса цо принєсол владика Букатко. То углавним теолоґийно-филозофски кнїжки енциклопедиї итд. Вец маме кнїжки хтори маю вельку вредносц прето же су стари, а змесцени су у просториї коло канцелариї. Думам же су адекватно змесцени, гоч вшелїяк, же им уж потребна защита, а требало би третман поробиц и процив чкодлївцох и мац одредзену температуру. Нормално же их ми нє можеме дац нїкому, и уж су познати и Заводу, та думам же би требало зробиц єден проєкт же би ше их защицело. Видзел сом поведзме у Илоку дзе парохиї достали од держави и

БУЛИ ТРИ КОМПЛЕТИ СТАРИХ КАЛЕНДАРОХ У Фонду библиотеки св. оца Миколая у Руским Керестуре, окрем ридких кнїжкох, були и комплети наших руских виданьох, медзи иншим и руски календари. Пре рижни причини и потреби, вельо того нєт и нє зна ше дзе ше находзи. – Даєдни паноцове були широкого шерца, хто питал, аж и документи давали, та нажаль, вельо остало нє врацене. Паметам же були три комплети старих календарох, а тераз нєт анї єден. О ришеню за цалу библиотеку єст вельо предкладаня. Насампредз, то значи обезпечиц адекватни просториї, пописац кнїжки и часописи, унєсц до компютера потребни податки... 10. ФЕБРУАР 2017.

Др Янко Рамач и о. Михайло Малацко

специялни ормани хтори кнїжки защица аж и од евентуалного огня. То шицко у даякей будучносци. По словох пароха Малацка, треца часц кнїжкох и рижних публикацийох змесцена у окремним будинку дзе и ґаражи, и там нєт влаги, лєм же на нїх шеда прах. – Там анї шицки кнїжки нє препатрени, а векшином маґационовани виданя покойного пароха о. Макая, та и владику Нярадия. И их би ше могло подзелїц заинтере сованим институцийох або поєдинцом, та єст и ту надосц роботи. Потамаль, думам же найлєпше цо можеме робиц кнїжком то кед их нє будземе рушац бо су уж голєм седем раз селєни и преме сцани. Кнїжки скорей були пописани, то поробел о. Яким Симунович, и пейц роки потрошел на тото. Тераз то нїч нє значи, можеме з того лєм видзиц же цо було, або цо хиби. КНЇЖКИ ЗОЗ ШЕСНАСТОГО ВИКУ Найстарши кнїжки зоз конца ше снастого вику, то нємецки и латински кнїжки бого словско-теолоґийни хтори приношели нашо бого слове зоз студийох у Бечу, а на старо славянским найстарша зоз 1612. року. Кнїжки набавяли и у антикварнїцох у Львове и инд зей, на па ломнїцтвох и подобне. Др Янко Рамач добре позна Фундус парохийней библиотеки у Кере стуре. – Тото цо за Ру сна цох ин те ре сант не то коло 20 ру ко пи сни кнїж ки, на й стар ши од полов ки 19. ви ку, гоч було и стар ши з кон ца 18. ви ку, алє су нє зачу ва ни. То кнїж ки ду хов ней про зи и по е зиї, про за то апо кри фи и хри сти ян ски ле ґ ен ди, и ду хов на по е зия то углав ним тоти по божни пи снї цо ше шпи ва на про це си й ох и дру гих окрем них на годох, а нє цер ков ни пи снї. Ду хов ни пи снї на й век ша часц пре пи са ни зоз Бо го гла снї кох, пер ши ви шол на кон цу 18. ви ку, и од теди ве льо раз су у подоб ней форми пред ру ко ва ни, то сци го ва ло на па рохию а ви роят нє було цо и люд зом сци го ва ло. Ма ме и хро нї ки хто ри люд зе тиж пре пи со ва ли и чу ва ли дома, а од 19. ви ку их и до поль нь о ва ли зоз сво ї ма податка ми – поя шнює др Ян ко Ра мач. ■

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року, после длугей и чежкей хороти, зохабел ме мой супруг

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року зохабел ме мой мили оцец

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 3. фебруара 2017. року зохабела нас наша мац, баба и прабаба

ЯНКО ДУДАШ – Данков (1942–2017) з Руского Керестура После длугей и барз чежкей хороти зохабел ме мой мили оцец котрого нїґда нє забудзем и будзем чувац у шерцу и молитвох. Най спочива у мире Божим и най го ангели чуваю! Навики ожалосцена його дзивка Веселка

Памятку на єй подобу буду чувац дзивка Мелана Ґовльова, унука Весна Преґунова, унука Таня зоз супругом Дюром Штранґарово и праунучата Теодора и Ґлориян

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року, после длугей и чежкей хороти занавше нас зохабел наш мили оцец и швекор котрого нїґда нє забудземе и будземе ношиц у своїх шерцох и думкох

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року, после длугей и чежкей хороти зохабел нас наш мили дїдо котрого нїґда нє забудземе

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року, после Дна 2. фебруара занавше нас зодлугей и чежкей хороти, зохабел хабел наш кум ме мой мили брат

ЯНКО ДУДАШ – Данко (1942–2017) з Руского Керестура Навики ожалосцени його мила дзивка Славка и жец Душко Най спочива у мире Божим и най го ангели чуваю!

ЯНКО ДУДАШ – Данков (1942–2017) з Руского Керестура Од його наймилших и єдиних унукох Душана и Иґора Спочивай у мире Божим и най це ангели чуваю!

ЯНКО ДУДАШ – Данков Мили мой брату, одпутовал ши на драгу зоз хторей ше нїґда вецей дому нє врациш. Навики ожалосцена твоя шестра Марча и шовґор Владо Бруґошово зоз свою фамелию Спочивай у мире Божим!

ЯНКО ДУДАШ – Данков (1942–2017) з Руского Керестура Дзекуєм шицким котри го пришли випровадзиц на його остатню драгу зоз хторей ше нїґда вецей нє враци Спочивай у мире Божим и най це ангели чуваю! Супруга Мелания

НА ЗДОГАДОВАНЄ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. фебруара 2017. року занав- Дня 7. фебруара 2017. року наполнєл ше жалосни рок як нас занавше зоше нас зохабел мой кум хабела наша андя

ЯНКО ДУДАШ (1942–2017) Зоз любову и почитованьом памятку на тебе будзе чувац кума Мелана Шовшова Спочивай у мире Божим!

ИРИНА БИКИ (5. II 1925 – 3. II 2017) з Руского Керестура

ЯНКО ДУДАШ (1942–2017) Зоз любову и почитованьом памятку на тебе буду чувац кум Юлин зоз супругу Сенку и дзецми Наташу и Борисом Шовшово

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Братови и бачикови

МАРИЯ КОВАЧ (1951–2016) з Руского Керестура Зоз почитованьом памятку на ню навики буду чувац Ярослав и Блаженка зоз дзецми Борисом и Софию, Александар и Саня зоз дзивочку Зарю и Меланка Ковачово

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. фебруара 2017. року наполнєли ше 25 роки як вецей нє з нами мили оцец, дїдо и прадїдо

ЯНКО ДУДАШ – Данков з Руского Керестура

МИРОНЬ САБАДОШ (1921–1992) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю син Янко, нєвеста Сенка, унук Боки зоз супругу Сашку и дзивочку Ену и унук Дзвонко

28 РУСКЕ СЛОВО

Од шестри Марчи Будинсковей зоз мужом Владом и їх дзецох Ясминки и Владка зоз фамелиями зоз Швайцарскей Спочивай у мире Божим!

10. ФЕБРУАР 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Дня 28. януара 2017. року преселєл ше до вичносци наш мили оцец, дїдо и прадїдо и рок и пол як ше преселєла до вичносци наша мац, баба и прабаба

ПАУЛИНА АЛЕКСИЧ народзена Салонски (1931–2017) медицинска шестра ЮЛИЯН БИЛЬНЯ (18. VII 1937 – 28 I 2017)

АМАЛИЯ БИЛЬНЯ народзена Новта (3. XI 1943 –18 VII 2015)

Почитованє и памятку на панї, на Вашу доброту, любов, веселу подобу хтору сце цали свой живот давали блїзшим и своєй фамелиї и помагали шицким хтори од Вас глєдали помоц под час Вашого живота вично буду чувац Вашо приятелє Юста и Янко Уйфалуши зоз дзивками Ирину Скенджич и Леону Виславски

Памятку на Вас буду чувац син Юлиян, Владимир зоз фамелию, Звонимир и дзивка Мелания зоз фамелию

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара 2017. року наполнєл ше смутни рок як вецей нє з нами наша мила мац, швекра и баба

МАРИЯ ЕДЕЛИНСКИ народзена Чизмар (1937–2016)

ИРИНЕЙ МИЯЧИЧ (1948–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку у своїх шерцох на ньго чуваю супруга Сенка, дзивка Лидия, жец Дзвонко, син Желько, нєвеста Даниєла и унуки Деян, Иван, Николина и Филип НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара 2017. року наполнєл ше жалосни рок як нас зохабел наш шовґор

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара наполнєл ше рок як вецей нє з нами наш мили шовґор

ИРИНЕЙ МИЯЧИЧ (1948–2016) з Руского Керестура Зоз почитованьом памятку на ньго навики буду чувац Ярослав и Блаженка зоз дзецми Борисом и Софию, Александар и Саня зоз дзивочку Зарю и Меланка Ковачово

ИРИНЕЙ МИЯЧИЧ (1948–2016) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю Иринка и Юлин Дудашово и їх синове Славко и Мирко зоз своїма фамeлиями Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. фебруара 2017. року наполня ше три смутни роки одкеди нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОСЛАВ ХРОМИШ (1936–2014) з Нового Саду Шицки препровадзени хвильки зоз тобу, навики буду зачувани у наших шерцох. Твойо наймилши: супруга Натка и дзивки Зденка и Златка зоз фамелиями

10. ФЕБРУАР 2017.

Памятку на ню з любову и почитованьом чуваю дзивка Златка Танович з мужом Изудином – Нином, унуки Ясмина з супругом Ирфаном, Харис и Мерима з Мостару Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. фебруара наполня ше 40 днї як нє зоз нами

ЯНКО ҐАЙДОШ (1946–2017) з Коцура Памятку на ньго буду чувац супруга, синове, нєвести и унуки Саня, Мирослав, Мартина, Иван и Мая

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. фебруара 2017. року наполнєли ше 14 жалосни роки як нас занавше зохабела и пошла до вичносци наша мила мац

НАТАЛИЯ ДУДАШ народзена Малацко (1933–2003) з Руского Керестура Памятку на єй милу подобу и доброту чуваю Єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. януара наполнєли ше 25 Дня 7. фебруара наполнєл ше роки як нас занавше охабел наш смутни рок як ше до вичносци мили оцец и дїдо преселєла наша мила мац и баба

МИКОЛА ДОРОҐХАЗИ (1935–1992)

СЕРАФИНА ДОРОҐХАЗИ народзена Салонски з Дюрдьова (1941–2016)

Мили нашо навики будземе чувац памятку на вас. Ваша дзивка Славицa, жец Влада, унука Сандра зоз супругом Борисом и унук Борис

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОБВИСЦЕНЄ КОЦУРЦОМ Од 1. фебруара 2017. року дописователька новинох „Руске слово” за Коцур и Вербас будзе новинарка, мастер професорка руского язика и литератури Александра Лендєр (069673313) з Вербасу, место Танити Ходак, хтора одходзи на другу роботу. Посмертни оглашки и оглашки за новини „Руске слово” мож дац одвичательним редактором у НВУ „Руске слово” Миколови Шантови и Миколови Цапови, кажди роботни дзень од 16 по 18 годзин, у їх обисцох, або по поради. З нїма мож контактовац на телефони и у їх обисцох: Микола Шанта (чс. тел: 069/673317), Петефи Шандора 47, Коцур и Микола Цап (чс. тел: 069/673326), Дюри Бильнї 11, Коцур За шицки информациї мож ше опитац на телефон 021/ 6613697, або на мейл адресу НВУ „Руске слово”: office@ruskeslovo.com, ruske.redakcija@gmail.com

др ЯРОСЛАВОВИ МАКАЙОВИ (1942–2017) з Коцура

Од рукометашох и пайташох з Коцура Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ241, НСО241 НС-Роботна зона Сивер”, у рамику роботней зони Сивер 4, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 892/4, К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „НОВОСАДСКИ САЯМ” Нови Сад, Гайдук Велькова чсило 11, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Проєкта „Вибудов нукашнєй ґазней инсталациї и цепловодней котларнїци у рамику иснуюцого простора зоз намену за зогриванє у Новим Садзе”, улїца Бранка Баїча число 11, на катастерскей парцели число 6460, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопрен-ґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони� 025/5827-710, лєбо 060/5088-433 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. ОГРИВА ПРЕДАВАМ букови пелет зоз 90% букви и 10% ядлїну, букови брикет (1 тона ме-

ня 4 метери древа) пакованє 10 килограми 210 динари, як и брикет зоз сушеного угля (1 тона меня 4 тони угля) 12 килограми 230 динари. Пакуєме! Понукам и „бановичи” углє у джамбо мехох, пакованє 1 тона. Обявиц ше на число 064/26-83 862. *** ПРЕДАВАМ древо у палетох од двох кубикох. Превожим и на адресу. Обявиц ше на число 064/26-83-862.

30 РУСКЕ СЛОВО

ОБВИСЦЕНЄ

* дзе цо будзе *

БАЛ КПД „КАРПАТИ” ВЕРБАС КПД „Карпати” Вербас орґанизує Бал у ресторану „Код Чава” 11. фебруара 2017. року на 20 годзин. Очекує вас богата вечера, томбола, нєсподзиваня. Грає орке стер „Стари Вербас”. Уходнїци 1 000 динари и мож их купиц у про сторийох КПД „Карпати”, Нєґошева 21. Информациї на теле фон 021/706-257 роботним дньом 18-22 годзин.

*** БАЛ У РКЦ

На соботу, 11. фебруара 2017. року, будзе бал РКЦ (Руского културного центру), у Новим Садзе, у

наших про сторийох, Йована Суботича 8. Попри вечери и музики, будзе и богата томбола. За добре розположенє будзе задлужени оркестер Владимира Сивча. Уходнїца 1 000 динари. Резервациї на телефон 062/41-66-40. Карти мож купиц дополадня у кондзелариї, лєбо вечар у Клубу РКЦ. ***

ДЗЕНЬ ЗАЛЮБЕНИХ У КОЦУРЕ На вовторок, 14. фебруара, у читальнї у Коцуре, на 18 годзин, означи ше Дзень залюбених. На тим поетско-музичним вечару поетове и музичаре зоз валалу буду през стихи и музику бешедовац о любови. Уход шлєбодни.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта, „СТЕП ТРАНС” ДОО Нови Сад, Приморска число 86, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на а животни штредок за проєкт „Закрице лєгко запалююцих чечно сцох” у комплексу „ ХИНС” АД у стечаю, у улїци Приморска число 86, на катастерскей парцели число 394/3, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 2. марец 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 3. марца 2017. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

10. ФЕБРУАР 2017.

ИНФОРМАТОР Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04)

ОГЛАШУЄ явни увид студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта НИС а.д Нови Сад Блок Прерада, улїца Народного фронта чс. 12, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Реконструкция система канализациї и пошореня за третман одрутних водох у РНС, на к.п. число 2555/1, 14, 42, и 16; 2556/3; 2498/18, 29, 30 и 32 КО Нови Сад III. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож до стац на увид роботнима днями од 10 г до 14 г у про сторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39) до 16. 03. 2017. року. Под час тирваня явного увида заинтерсована явносц може у писменей форми поднесц зауваги и думаня на виложену студию о преценьованю вплїву на адре су Секретарияту. Явна розправа и презентация отрима ше 17. 03. 2017. року у будинку Влади АП Войводини (прижемє, канцелария ч. 39) на 12 г.

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на живот ни шредок („Службе ни новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o поднєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, дня 3. 02. 2017. року, принєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Баґерованє писку зоз корита рики Дунай од км 1233+800 до км 1234+800, на к.п. чс. 6774 КО Ковиль СО Нови Сад и к.п. 3369/1 КО Чортановци СО Индїя, ношителя проєкта Нафтахем д.о.о. зоз Сримскей Каменїци, улїца Войводи Путнїка чс. 79. Ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботнима днями од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

10. ФЕБРУАР 2017.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НСУ180, НСЛ180, НС-Руменацка II” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НСУ180, НСЛ180, НС-Руменацка II” у улїци Руменацка драга число 2, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3395/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-842/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС136, НСУ136, НСЛ 136-Руменацка (МЕРКУР)” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС136, НСУ136, НСЛ 136-Руменацка (МЕРКУР)” у улїци Руменацка 150, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3849/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-849/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2493_01_ НС_Сириґ_Неопланта” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2493_01_ НС_Сириґ_Неопланта” на катастерскей парцели число 2203/3, К.О. Ченей, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 6. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-847/16 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта ДОО „EPC” Сримска Каменїца, улїца Славка Родича число 49, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Рециклажа (репродукция) витрошених тонер касетох за фотокопир апарати, инк-джет кертриджа и рибон тракох”, у иснуюцим пошореню за маґазинованє и третман нєопасних одруткох – витрошених тонер касетох зоз ласерских штампачох, хтори ше находзи у улїци Славка Родича число 49 у Сримскей Каменїци на катастерскей парцели число 4162/8, К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

На основи члена 3. Правилнїка о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня у Автономней Покраїни Войводини („Службени новини АПВ“, число 6/17), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок („Службени новини АПВ“, число 69/16), покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци розписує

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОЄКТОХ У ОБЛАСЦИ ДЗВИГАНЯ КВАЛИТЕТУ ОБРАЗОВНО-ВОСПИТНОГО ПРОЦЕСУ ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ – ТРОШКИ ОРҐАНИЗОВАНОГО ПРЕВОЖЕНЯ ШКОЛЯРОХ ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ ЗОЗ ШЕДЗИСКОМ У АП ВОЙВОДИНИ НА САЯМ ОБРАЗОВАНЯ У НОВИМ САДЗЕ, ЗА 2017. РОК Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци, у складзе зоз Финансийним планом и финансийнима можлївосцами у буджетним 2017. року, будзе финансовац и софинансовац проєкти у обласци дзвиганя квалитету образовно-воспитного процесу штреднього образованя – трошки орґанизованого превоженя школярох штреднїх школох зоз шедзиском у АПВ на Саям образованя у Новим Садзе, за 2017. рок, у суми 3.000.000,00 динари. Право участвовац на Конкурсу маю установиштреднього образованя на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи. Наведзени средства наменєнизадзвиганє квалитету образовно-воспитного процесу штреднього образованя – за трошки орґанизованого превоженя школярох штреднїх школох зоз шедзиском у АПВ на Саям образованя, хтори ше отрима у периодзе 6–8. марца 2017. року у Новим Садзе. Ґу прияви на конкурс подношитель прияви треба же би приложел: 1) фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє 2) нєвязане понукнуце – предрахунок о цени превоженя школярох на Саям образованя у Новим Садзе з назначеним числом учашнїкох хасновательох услуги. ОДЛУЧОВАНЄ О ВИМАГАНЬОХ И СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ

32 РУСКЕ СЛОВО

О додзельованю средствох хасновательом одлучує покраїнски секретар цо компетентни за роботи образованя на предкладанє Комисиї за запровадзованє конкурсу, хтора розпатра прияви хтори сцигли. Критериюми за додзельованє средствох у складзе зоз членом 11. точка 2. алинея 1, 2. и 5. Правилнїка о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня у Автономней Покраїни Войводини тоти: – велькосц цильней ґрупи, – ступень уключеносци цильней ґрупи хторей проєкт наменєни, – уключеносц партнерских институцийох до реализациї проєктох. Секретарият затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї. Прияву на конкурс ше подношина єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет боку Секретарияту, у писаней форми. Єдна правна особа може поднєсц єдну прияву. Резултати конкурсa ше обявює на интернет боку Секретарияту. Термин за подношенє приявох на конкурс то 21. фебруар 2017. року. Прияви з потребну документацию ше подноши на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци. „Конкурс за трошки орґанизованого превоженя школярох на Саям образованя“ Булевар Михайла Пупина 16 21000 Нови Сад Комисия нє будзе розпатрац: – нєподполни прияви, – нєблагочасни прияви, – нєдопущени прияви (прияви хтори поднєслинєовласцени особи и субєктихтори нєпредвидзени з конкурсом), – прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, –прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправдали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох. Формулар питальнїка мож превжац од 8. фебруара 2017. рокуна урядовей Web презентациї Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци: www.puma.vojvodina.gov.rs . Информациї у вязи зоз конкурсом мож достац на телефон: 021/ 487 41 83, 487 41 57. ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш, с.р.

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

КОНКУРС ЗА СПОРТСКИ МАНИФЕСТАЦИЇ Општина Жабель розписала конкурс за софинасованє промотивних рекреативно-спортских манифестацийох и округлих столох на тему физичней активнсци и физичного воспитаня у функциї здравя котри значи за општину, а маю буц орґанизовани по конєц того рока. Конкуровац можу установи, орґанизациї и здруженя чийо шедзиско на териториї општини. Конкурсни критериюми, медзи иншим, же ше актвносц реализує на териториї општини, же поднєшени рочни звит за прешли буджетски рок кед же влонї були орґанизовани спортски активносци, же иснує ґаранция о обезпеченю одвитуюцого квалитету орґанизациї, же квалитет учашнїкох допринєше популарзицаиї спорта котри дефиновани под 3. точку того конкурса котри обявени на урядовим сайту општини. За конкурс видвоєне 1.000.000,00 динара, а препорука же би манифе-

стация, лєбо округли стол, допринєсли же би ше витворело реґионалне, лєбо медзинародне сотруднїцтво. Конкурс тирва по 15. фебруар по 13 годзин. Прияву мож послац, лєбо однєсц особнє, на адреду Општина Жабель, Николи Тесли 45, 21230 Жабель зоз назначеньом – Конкурс за софинасованє промотивних спортско-рекретивних манифестацийох. Таки тип конкурса першираз обявени, а по обовязки Закона о спорту за витворенє рочних, лєбо окремних програмох, котри ше состоя зоз єдней лєбо вецей програмских цалосцох. Перши два днї обявеного конкурса ше интересовало лєм Здруженє спорт ских рибарох „Стара Тиса” зоз Чуроґу. Вецей информациї мож достац особнє у будинку општини, на 064/867-9173 од Зорана Шолаї, як и прейґ мейлу solajaopstina@gmail.com и vece@zabalj.rs. С. Саламун

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню зоз хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2034_01 НС_Булевар_Цара_Лазара” Ношитель проєкта „VIP MOBILE” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2034_01 НС_Булевар_Цара_Лазара”, Булевар цара Лазара 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3931/26 К.О.Нови Сад II, Город Нови Сад. По сле запровадзеного по ступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. фебруара 2017. року принєсла ришенє число VI-501-810/16 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

10. ФЕБРУАР 2017.

СПОРТ ПРИРИХТОВАНЯ И МОЖЛЇВОСЦИ НАШИХ ФОДБАЛСКИХ КЛУБОХ

ИСКРА МОЖЕ ЗАБЛЇСНУЦ, ПРЕД РУСИНОМ И БАЧКУ ЧЕЖКИ ЗА ДАТОК Жимску паузу нашо фодбалски клуби, Искра, Русин и Бачка, хасную за пририхтованя хтори уж почали. Анализує ше обставини, роздумує ше о лєпшим пласману. Но, по посцигнутих резултатох, амбициї єдно, а можлївосци друге. Дюрдьовчанє и Керестурци можу раховац, у найлєпшим случаю, на лєпши пласмани у верху таблїчки, а лєм Искра може вибориц пласман до висшого ранґу змаганя

едзиопштинска фодбалска лиґа Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей у хторей ше змага ФК „Искра” зоз Коцура єдна з кавалитативно найвидначенших лиґох у Сербиї. То насампредз, потвердзує таблїчка. На першим месце наша Искра хтора ма 20 боди, на другим месце ФК „Обилич” зоз Змаєва зоз 19 бодами, треци ФК „Томиславци” зоз Томиславцох зоз 18 бодами, а штварта екип ФК „Войводина” зоз Бачкого Ґрадишта хтора у єшеньскей часци освоєла 17 боди. Од першого по штварте место на таблїчки розлика лєм три боди. З другима словами у тим дружтве Искра у ярнєй часци першенства будзе мац оштру борбу зоз спомнутима екипами же би затримала лидерску позицию у лиґи. Тренер и Управа ФК „Искра” нє скриваю свойо намаганя же би од єшенї бавела у висшим ранґу – Суботицкей лиґи, а очиглядне же таки амбициї маю и Обилич, Томиславци и Войводина. Уж тераз мож очековац же предлуженє першенства будзе напарте. КОЦУРЦОМ НАПАРТИ СТАРТ Змаганя у тей лиґи, як ше очекує, би требали почац остатнї викенд у марцу, лєбо першого викенда у априлу. Перше змаганє, у 10. колу Искра будзе бавиц на своїм терену процив ФК „Томиславци” зоз Томиславцох, хтори на трецим месце на таблїчки. Розпорядок змаганьох МФЛ Бачака Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей випатра так: 10. коло ФК „Искра” – ФК „Томиславци” 11. коло ФК „Слобода” (Стара Моравица) – ФК „Искра” 12. коло ФК „Искра” – ФК „Младост” (Радичевич) 13. коло ФК „Младост–радост” (Србобран) – ФК „Искра” 14. коло ФК „Искра” – ФК „Єдинство” (Бачке Петрово Село) 15. коло ФК „Будучност” (Савине Село) – ФК „Искра” 16. коло ФК „Искра” – ФК „Войводина” (Бачке Ґрадиште) 17. коло ФК „Победа” (Победа) – ФК „Искра” 18. коло ФК „Искра” – ФК „Обилич” (Змаєво) ТАКОЙ ДЕРБИ ТАБЛЇЧКИ ФК „Русин” зоз Руского Кере стура у єшеньскей часци першенства у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор–Бачка Паланка освоєл 25 боди. Пре подлєйши резултатски скор завжал ше сте ме сто на таблїчки, а исто тельо боди ма ФК „Крила Країне” зоз Бачкей Паланки, алє су на пиятим ме сце. Лидер на таблїчки екипа ФК „Младосц” зоз Бачкого Петровцу зоз 41 бодом. Три боди менєй – 38, друге место на таблїчки, освоєла екипа ФК „БСК” зоз Бачкого Брестовцу, 10. ФЕБРУАР 2017.

треци ФК „Гайдук–юниор” зоз Кули зоз 27 бодами, а штварти зоз 26 бодами ФК „ЖАК” зоз Зомбора. Русиновцох чека петнац змаганя у ярнєй часци, а у першим, односно 16. колу, бавя процив екипи Крила Країне у Бачкей Паланки. Потим шлїдза змаганя: 17. коло ФК „Русин” – ФК „Славия” (Пиньвиц) 18. коло ФК „ЖАК” (Зомбор) – ФК „Русин” 19. коло ФК „Русин” – ФК „БСК” (Бачки Брестовец) 20. коло ФК „Борац” (Бачки Ґрачац) – ФК „Русин” 21. коло ФК „Русин” – ФК „Будучност” (Младеново) 22. коло ФК „Герцеґовац” (Ґайдобра) – ФК „Русин” 23. коло ФК „Русин” – ФК „Стари Ґрад” (Бачка Паланка) 24. коло ФК „Тереквеш” (Свилоєво) – ФК „Русин” 25. коло ФК „Русин” – ФК „Полет” (Сивец) 26. коло ОФК „Шикар” (Зомбор) – ФК „Русин” 27. коло ФК „Русин” – ФК „Младост” (Крущич) 28. коло ФК „Липар” (Липар) – ФК „Русин” 29. коло ФК „Русин” – ФК „Младост” (Бачки Петровец) 30. коло ФК „Гайдук–юниор” (Кула) – ФК „Русин” ЛЄГЧЕЙШИ ПОЧАТОК ЗА ДЮРДЬОВЧАНЬОХ Дюрдьовски ФК „Бачка 1923” у Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад єшеньску часц першенства закончел на шестим месце. Зоз петнац змаганьох освоєл 25 боди. На осем славели побиду, єдно змаганє бавели нєришено, а шейсц страцели. Дали 34 ґоли, а прияли 27, та су у плус скору од седем ґоли. Просеково, по єдним змаганю дали 2,3 ґоли, а прияли 1,8. З початку им добре рушело у реорґанизованей лиґи алє, бавяче нє витримали темпо хтори диктовали екипи у верху таблїчки. На таблїчки у их лиґи абсолутни лидер ФК „Борац” зоз Шайкашу хтори освоєл 42 боди. Други ФК „Пролетер” зоз Баноштору хтори освоєл 30 боди, треци ФК „Юґович” зоз Катю, тиж ма 30 боди. На штвртим месце зоз 29 бодами ФК „ТСК” зоз Темерину, а пияти ОФК „Футоґ” зоз 27 бодами. У предлуженю першенствених змаганьох, у 16. колу, на своїм терену у Дюрдьове, Бачка дочека ОФК „Сириґ” хтори виборел пласман у споднєй часци таблїчки – 11. место зоз освоєнима 18 бодами. Могло би повесц же их очекує дакус лєгчейши початок зоз менєй напартосци после жимскей паузи. Но, вшелїяк нашо фодбалски клуби очекую вельо спокуси. Коцурска Искра може роздумовац о пласману до висшого ранґу змаганя кед затрима добри уровень бависка на терену. Медзитим, Рисин и Бачка чежко же з резултатами здогоня лидерох, ФК „Младосц” зоз Бачкого Петровцу, односно ФК „Борац” зоз Шайкашу. Успих будзе и кед завежню висши позициї на своїх танлїчкох, лєбо места на хторих су тераз. ■ А. Паланчанин

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СХАДЗКА СКУПШТИНИ ФК „ИСКРА”

ОЧЕКУЄ ШЕ УСПИШНУ ЯР Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

скра на концу єшеньскей часци першенства бул наш найуспишнєйши Клуб. У своєй подручней лиґи є на першим месце. За успих найзаслужнєйши, насампредз, бавяче хотри з тижня на тидзень призначовали добри резултати на фодбалским терену. Вельо заслуги вшелїяк ма и Управа Клуба, хтора найрационалнєйше поставела приоритети, а то шор, робота и дисциплина и на терену, и коло нього.

Всоботу, 4. фебруара, отримана порядна Скупштина ФК „Искра”. На схадзки хтора отримана у сали коцурскей Месней заєднїци було присутне достаточне числох членох У звиту о роботи ФК „Искра” у претак же шицки заключеня о поднєшених звитох – о роботи шлим року, предсидатель Клуба Сава Клу ба у прешлим року, змаганьох и финасийох прилапени. Сталевич надпомонул же гоч подло поПрилапени и план роботи Клуба за тот року чал рок, до конца ше добре закончел. З ПОЧАТКУ НЇЯК, А ПОТИМ...

– Як и вше на початку рока, так и прешли рок почал зоз велькима планами и амбициями. Нє можем повесц же нїч нє зробене, алє щиро думам же у першей половки прешлого рока барз було мало добри резултати. Тедишня Управа Клуба робела спод уровня, було вельо нєзлагоди и нє було єдинства. Чи у питаню медзисобне нєдовириє, любомора, лєбо суєта, чежко дефиновац. Схадзки, так повесц, нє отримовани, а кед даєдна и отримана, од того цо на нєй порадзене мало того витворене. Тедишня Управа свойо гришки нєприпознавала, а виновнїка за премахи ше глєдало индзей. У тим периодзе пре подли обставини Клуб напущели пейцме стандардни першотимци – гварел предсидатель Сталевич. Парада, як надпомнул Сталевич, анї ту нє станула. Пошвидко на функцию у Управи Клубу задзековал секретар, а потим зменєни и тренер першого тиму без даякого обгрунтованя и обвисценя. Дзепоєдни члени пробовали виратовац Клуб и поставиц го на уровень хтори му припада, алє нє удатно.

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЯРНЮ ЧАСЦ Тренер ФК „Искра” на схадзки, медзи иншим, надпомнул же ше од 12. фебруара фодбалере Искри почню пририхтовац за ярню часц першенства. З початку тренинґи ше буд зе отримовац у сали коцурскей Основней школи, а накадзи будзе красша хвиля, пририхтованя ше предлужи на стадиону. Порадзени и даскельо контролни змаганя. Предсидатель Клуба, Сава Сталевич, надпомнул же будзе осторожно провадзиц пририхтованя и стаємно окончовац консултациї зоз тренером Бабичом. У екипи, першей постави, нє будзе анї єден бавяч, хтори нє сполнї одредзену норму и кондицию.

34 РУСКЕ СЛОВО

То була преламна хвилька кед ше похопело же вецей так нє мож робиц. Шицки члени поднєсли колективне задзекованє, а заказана позарядова схадзка Скупштини ФК „Искра”. Указало ше же то бул єдини способ же би ше на коцурски стадион врацело праву атмосферу и спортски дух. – Прилапел сом одвичательну функцию предсидателя, а вибрани и нови члени Управи. Тот поцаг бул адекватни, бо пошвидко уведзени нови „правила бависка”. Єдине условиє хторе сом теди винмагал од бавячох и сотруднїкох то було же би ше у Клубу уведло шор, роботу и дисциплину. Нєодлуга стадион, у правим смислу, наисце ожил. Вельо того ше пременєло налєпше. Прешлей єшенї зме пооправяли зоблєкальнї, претрешене закрице, офарбена ограда коло стадиона. Цала инфраструктура тераз така же наш стадион найкрасши у околїску. Условия хтори тераз понука на уровню, висшей, трецей лиґи. Шицко зме поробели сами, а помогли нам велї донаторе и майстрове зоз валалу. Месна заєднїца и здруженє ремеселнїкох нам вельо помогли. Потим ту Деян Шкорич, Борис Гарди, Милан Дрляча, Борис Шанта, Раде Дукич, Душан Деянович, Бошко Воїнович, Микола Ґубаш, Михайло Варґа Пеле, Владимир Шинко, подприємство „Супермикс” и велї други – наглашел предсидатель Сталевич. ЖАДАНЯ И МОЖЛЇВОСЦИ Звит о змагательней сезони поднєсол тренер першей екипи ФК „Искра” Здравко Бабич. Анализуюци посцигнути резултати тренер Бабич наглашел же през цали прешли рок бавяче и шицки у Управи мали и жаданя и можлївосци. – Кед слово о звиту о замагательней часци за прешли рок, можеме буц задовольни. Медзитим, мушим над10. ФЕБРУАР 2017.

СПОРТ помнуц же зме жаданя и амбициї за висши ранґ змаганя мали и на концу змагательней сезони, односно ярнєй часци. Но, теди зме були на другим месце. Лєпши од нас бул ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова. То екипа хтора нє лєпша од нашей, алє у тей часци змаганя мали тото цо ми нє мали – єдинство и коректну роботу управи Клуба. Податки хтори презентовани у звиту одноша ше на период и змаганя кед я бул на чолє екипи як тренер – гварел тренер Здравко Бабич. У прешлим року, як визначене у звиту, за ФК „Искру” бавели 24 бавяче. Просеково по змаганю на лавки було 14–15 фодбалере. Отримани 94 тренинґи на хторих були присутни 43, 27 одсто бавяче. Як надпомнул тренер Бабич, то податок хтори нє за потїху, алє квалитет бависка на задоволююцим уровню. У звиту визначене же Искра бавела лєм два змаганя у сезони спод уровня. – По податкох очиглядне же зме у прешлим року були найефикаснєйша екипа у лиґи. Просеково на каждим змаганю зме посцигли 4,4 ґоли, а прияли зме кус вецей як єден ґол. Бавяче були дисциплиновани, достали два червени картони, а просеково по змаганю достали дакус вецей як два жовти картони. Стандардни у екипи були: Дамян Ґубаш – бавел на седемнац змаганьох, дал 14 ґоли, достал два жовти картони, а бавел 1530 минути у сезони; Сердар хтори тиж бавел на седемнац змаганьох, дал дзешец ґоли, достал єден жовти картон, а бавел 1 510 минути у сезони. Потим шлїдза Малацко, Ступар, Дрляча итд. По моїм думаню у єшеньскей часци змаганя, гоч зме остали без пейцох стандардних бавячох, екипа на терену дїловала гомоґено и убавено, цо на концу и указало посцигнути резултат. Освоєли зме перше место, а од дзевец змаганьох победзели зме у шейсц, два зме бавели нєришено, а єдно зме страцели. Дали зме 38 ґоли, а прияли 9, освоєли зме двацец боди и маме бод предносци у одношеню на екипу Обилича, хтори на другим месце – гварел тренер Бабич. ШПОРОВНЕ ҐАЗДОВАНЄ Кед слово о финансийох, предсидатель Клуба Сава Сталевич наглашел же принципи шпоровного справованя очиглядно дали свой резултат. Водзело ше рахунка о каждим динару, так же на рахунку остало 141 000 динари. – Шицко рушело на лєпше и у обласци финансийох од кеди вибране нове руководство Клуба. Покончели зме

10. ФЕБУАР 2017.

реновиранє шицких обєктох на стадиону, а дзекуюци осбоним закла да нь ом шиц ких у Клубу уда ло нам ше за шпо ро вац. Тот пе нєж похаснуєме за тро шки хто ри буд зе ме мац, об но ви ше и опре му, при вед зе ше нових бавячох. У предстояцей сезони у тим напряме ше нїч нє будзе меняц, цо значи же ше будзе шпоровац и мерковац на кажди динар. Циль нам и далєй ДАМЯН ҐУБАШ уход до висшого ранґу НАЙЛЄПШИ БАВЯЧ змаганя, до Суботицкей лиґи. Вшелїяк же На схадзки Скупштини ФК за тото ма ме шиц ки „Русин” за найлєпшого бавяусло вия. На зда ва ме ча 2016. року преглашени Даше же, як и потераз мян Ґубаш. У прешлим року буд зе ме мац потри - Дамян бавел на седемнац мовку од валалу, а тиж змаганьох, дал штернац ґоли, так и од Оштини – гва- а достал лєм два жовти каррел предсидатель Ста- тони. На терену препровадзел 1 530 минути, а хто зна левич. У тим ро ку ФК кельо пребегнул метери, лєбо „Искра” пре сла ви лєпше поведзено, километезначни ювилей – 105 ри. З оглядом на тото же роки иснованя, та пре- Управа ище нє порихтала дато плани унапрямени рунок найлєпшому бавячови, и на пре славу. Вшелї- шветочносц додзельованя наяк жаданя им же би гради будзе орґанизована з клуб затримал лидер- єдней другей нагоди. ску по зи цию на та блїчки – на першим ме сце. Кед би ше у тим, ювилейним, року зисцело фодбалером сполнїц и тото жаданє, пре слава ювилея би була така яку жадаю и шицки любителє фодбалу у Коцуре. З другима словами, бавяче Искри предлужую свойо намаганя там дзе тераз станули. Управа Клуба себе, окрем того, зарисовала ище вельо покончиц. Найвекша робота будзе закриц трибини на стадиону и по ставиц карсцелї. Окрем того пооправя ше и про сториї блаґайни дзе ше предава уходнїци, и други про сториї на стадиону. Вшелїяк же им за тоти роботи будзе требац и векши финасийни средства, алє у Управи ше наздаваю помоци хтору би требала дац Ме сна заєднїца, Општина Вербас, як и ре сорни секретарият АП Войводини. Роботи би требали почац накадзи хвиля будзе красша. Кед слово о змаганьох, намаганя и далєй унапрямени на злєпшаню можлїво сцох и условийох. Вецей уваги ше пошвеци роботи зоз младшима катеґориями. Управа их пробує уключиц до лиґашких змаганьох. Планує ше участвовац на турнире СБ „Яша Баков”, а за єден з турнирох ФК „Искра” будзе домашнї.■

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ У НОВИМ САДЗЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 6 (3719) НОВИ САД, 10. ФЕБРУАР 2017.

ПОЧАЛ ФЕСТИВАЛ ЛЮБОВИ

■ ЯК ФУНКЦИОНУЮ ФАХОВО ЦЕЛА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ? ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: K006a_0169N

Фотоґрафия: K004_0103P

Фото: Иван Сабадош

Фото: В. Вуячич

■ РОБЕРТ ДЖУДЖАР – З НАУКУ ПРЕПУТОВАЦ ШВЕТ

■ БОГАТСТВО ПАРОХИЯЛНИХ БИБЛИОТЕКОХ