Issuu

ПОДОБОВА ПРИПОВЕДКА РУСКОГО ЄСТВА

РОК LXXI ЧИСЛО 5 (3614) НОВИ САД, 6. ФЕБРУАР 2015. РОКУ

■ ПРОДУКЦИЯ МЛЄКА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

У ДЮРДЬОВЕ

Владо Няради, народзени 1966. року у Вербаше. Закончел Школу за дизайн ”Боґдан Шупут”, у Новим Садзе. У своїх уметнїцких роботох часто хаснує абстрактни мотиви, алє и мотиви войводянскей архитектури, ровнїни и рускей култури. B. B.

Фото: Танита Ходак

Ґалериї Културного центру у Вербаше, у рамикох Централней преслави Националного швета Руснацох, отворена вистава подобового уметнїка Влади Нярадияпод назву „Карпатски мит”. Няради инспировани з нашим горским, карпатским походзеньом и медведзом, хтори ше зявює на руским амблему у знаку шмелосци, плодносци и благодати лєсох, як защитнїк народа карпатского мита. Вон през рижни визуални сензациї витворел символични абстрактни колористични пейзажи у колажу, обробеним диґитализованим малюнку, на ютовим платну и паперу, у своїх креацийох похасновал аж и вишивки, та и древо и метал, а на каждим малюнку, лєбо предмету и символ медведза, хтори прераста до „руского бренду”. Виставу потримали Завод за културу войводянских Руснацох, Орґанизацийни одбор Централней преслави Националного швета Руснацох, Здруженє подобових уметнїкох Вербасу и Културни центер Вербас.

■ НАЙЛЄПШИ У СПОРТСКИМ ДРУЖТВЕ „РУСИН”

У НОВИМ РОКУ – НОВИ ВИПАТРУНОК Пише: Мая ЗАЗУЛЯК, одвичательна редакторка часопису МАК

Нє лєгко було у 2014. року предлужиц длугорочну робо- Даєдни ше сами явяю же сцу сотрудзовац з нами, алє ту бувшого редактора и отримац квалитет, алє и ориґи- ище вше углавним сами пренаходзиме хто заинтересованалносц хтори МАК ма уж роками, а знова, задоволїц ни опробовац ше у новинарстве, лєбо одшмелїц ше обявиц свойо литературни и други твори. Сцели бизме же широки ґенерацийни круг читачох. Нови, 2015. рок, ноши и визуални, як и даєдни змисто- би ше вецей уключели и млади з местох дзе нєт вельо во пременки. МАК будзе мац иншаки випатрунок як по- Руснацох, алє, нє вше их лєгко найсц. тераз – будзе друковани у фарбох и на иншаким паперу. МАК и з тей нагоди надпомина же є отворени за шицНо, то анї нє будзе така велька пременка, понеже читаче ких младих, и поволує их же би посилали свойо роботи, прешлих рокох уж мали нагоду видзиц МАК у таким ви- алє и предкладали теми о хторих жадаю читац на даню, як МАК Тинейдж. Потерашнї випатрунок бул на- mak.magazine@gmail.com, лєбо на наш Фейсбук бок (MAK MAGAZINE). исце уникатни, алє ошвиженє ше У тим року будземе поряднєвше зда. МАК будзе мац иншаки випатрунок йши и на интернету, а МАКМАК и тераз будзе виходзиц двояк потераз – будзе друковани у фарбох ов бок на сайту „Руского сломешачно, а з каждим числом и у и на иншаким паперу. ва” будзе осучаснєни. тим року буду и додатки, хтори наисце значни за популаризованє Но, то анї нє будзе така велька пременка, Понеже вецей нє виходзи понеже читаче прешлих рокох МАК Тинейдж, алє тинейдсучасней рускей култури, алє и уж мали нагоду видзиц МАК у таким жере уключени до каждого прето же то даєдним нашим млавиданю, як МАК Тинейдж. числа, МАК будзе у тим полдим и єдина можлївосц же би Потерашнї випатрунок бул наисце рочю тримац „МАК-ову нообявели свою творчосц. уникатни, алє ошвиженє ше вше зда винарску роботню” школяПопри стаємней редакциї – пором осмих класох и ґимназимоцнїцох редакторки, Сенки ялцом у Школи у Керестуре. Надь и Цецилиї Надь, и ґрафичного дизайнера Златка Емейдия, у реализованю часопи- Тиж так, нащиви ше и школи, лєбо нашо институциї и су вше участвую и млади сотруднїки з наших местох. здруженя и у других местох. Цо ше дотика додаткох, прешли рок бул углавним „музични рок”, понеже вишли аж штири компакт диски – Санї Полдруговей з Коцура, Сашу Палєнкаша з Керестура, Петера Москаля Моския зоз Словацкей, як и CD зоз сучаснима шпиванками даскелїх лемковских бендох. На початку рока вишол и роман Мирослава Нагача „Бомбел”, хтори зоз польского на руски язик преложели Томаш Квока и Александер Мудри, а 2014. рок ше закончел зоз кнїжку чарно-билих фотоґрафийох Марияни Павлович з Керестура на руским и французким язику. У тим року зоз МАК-ом виду рижни додатки. З першим числом, хторе будзе обявене пошвидко, як додаток виду украси, хтори направели хаснователє МНРО „Белава птица” з Кули. По конєц рока, заплановане обявиц и кнїжку поезиї Цецилиї Надь з Керестура и Михаила Рамача з Дюрдьова, CD нашого єдиного гип-гопера Иґора Горняка Пишту з Коцура, хтори вон реализує вєдно з музичаром Мирком Преґуном з Керестура, як и CD позбераних шпиванкох Златка Русковския Чобия, тиж з Керестура. Заплановане и видаванє кнїжки фотоґрафийох Даряна Гардия, студента Академиї уметносци у Словацкей, а тот проєкт МАК реализує у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох. Штредком рока видзе и мурови календар. МАК o даскельо мешаци розпише конкурс за фотоґрафиї, а 12 вибрани ше найду праве на тим календаре. Прето, уж тераз надпоминаме младим фотоґрафом же би почали правиц фотоґрафиї и зазначовац шицко цо их здогадує на даєдну рочну часц. ■

2 РУСКЕ СЛОВО

6. ФЕБРУАР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. З активносцох Националного совиту Руснацох 6–7. Наша тема – прегляд општинских буджетох

■ Нашо места 8. Зоз Совиту Месней заєднїци у Руским Керестуре 8. З матрикулох у Дюрдьове и Ґосподїнцох

■ Економия 12. Фаховци о защити паприґи 13. Продукция млєка у Дюрдьове

■ Култура и просвита 14. Рочна скупштина КПД „Дюра Киш” у Шидзе 20–21. Зоз роботи Дома култури Руски Керестур

■ Дом и фамелия 15–17. Физичне каранє дзецох – „за” и „процив” 18. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 22–23. Владимир Уйфалуши, тишлїр з Вербасу

■ Духовни живот 24–25. Наша тема – стретнуце папи Франциска и патриярха Вартоломея I

■ Информатор

26–29. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 30–31. Наша тема – рочна скупштина СД „Русин” На насловним боку – подшнїжнїки. Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак.

НАСИЛСТВО И „БЕЗБРИЖНОСЦ” У додатку того числа „Руского слова”, у рубрики „Дом и фамелия”, фаховци гуторя о тим цо ше годно случиц, кед ше зоз новим Гражданским законом забранї карац дзеци. Кажде сучасне и демократске дружтво ше намага зоз законами застановиц присутносц вербалного, физичного и других файтох насилства. То широки спектер зявеньох и справованьох котри ше, потераз, вельо раз у дружтве третировало як „нормалне”. Так, за остатню децению у Сербиї видно було пременки, кед у дружтве на шицких явних местох забранєли куренє. То, вшелїяк, загрожовало здравє других. Поєдинцох закон бранї и од мобинґу, та вецей нє мож колеґом и колеґиньом койцо доруцовац. Вельо раз ше тераз и франти можу третировац як знємирйованє. Вше менєй ше на роботи може спод стола виняц дацо „кратке”... Шицко то покус „нєприкладни” способи справованя, котри водза ґу загрожованю других и ґу даякей файти насилства. Швет у котрим жиєме нє вше порихтани препознац и застановиц насилство. Окреме ґу визуалним, вирским, националним, сексуалним меншином, женом, дзецом, старим, инвалидом... Даєдни гваря же то коренї „патриярхалного дружтва”, котре часто у себе ноши деспотски карактер. Други критикую демократию и либерални методи за „гаос”... Старши ґенерациї у „Руским слове” нам часто приповедаю як то було у фирми осемдзешатих, у найлєпших часох югославянского дружтва. Курело ше вшадзи, шпивало наглас, часто нє требала велька причина же би ше за дацо „наздравело”. Нєшка пре таке дацо мож закончиц на суду. Чи то добре? Вшелїяк же добре кед циль зопрец справованє котре поступнє водзи ґу зражованю и насилству. Ветеранє „Руского” часто повторюю – „ей, дзе нам тоти безбрижни часи”. Нєшка ше до „безбрижносци”, яґда, муши дойсц так же ше цалком забранї насилство. А стари часи ше, заш лєм, будзе по добрим споминац. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Михайло Симунович; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК КОНСТИТУОВАНИ ОДБОР ЗА ОБРАЗОВАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПРИОРИТЕТ – ОВОДИ ПО РУСКИ

Пондзелок у просторийох КПД „Карпати” у Вербаше отримана конститутивна схадзка Одбору за образованє Националного совиту Руснацох у новим зволаню, на хторей присуствовали шицки члени Одбору, як и предсидатель Вивершного одбору и секретар НС Желько Ковач и Таня Арва Планчак. – Наздавам ше же будземе робиц найлєпше як зме годни, обчекуєм сотруднїцтво, бо кед подзелїме задатки, вец буду и резултати – визначела предсидателька Одбору Мелания Римар и потолковала же попри предлуженя континуитету роботи прешлого

зволаня, пред терашнїм Одбором найзначнєйши акциї буду вязани за уписованє наших дзецох до предшколских установох по руски, цо муши буц приоритет нє лєм Одбору за образованє, алє и цалей нашей заєднїци, у чим вельку улогу маю и родичи предшколских дзецох. – Перше мушиме нащивиц нашо предшколски установи и побешедовац зоз управу, алє гевти хтори найвецей можу помогнуц, и себе и нам як заєднїци, то родичи. Мушиме отримовац родительски схадзки, нє гевти класични дзе ми будземе наказовац, алє робиц шицки вєдно, а рахуєм же би було хасновите же би на тих схадзкох бул и психолоґ. Орґ-

4 РУСКЕ СЛОВО

анизовали бизме можебуц и преподаваня фаховцох хтори знаю, яки ма предносци билинґвалне дзецко – визначела Мелания Римар. Одбор прилапел Дїловнїк о роботи, а у обсяжней дискусиї шицки члени дали велї конструктивни предкладаня за план роботи, дзе предвидзене и стретнуце дзецох з руских дзецинских заградкох, участвованє у стретнуцу руских школох. Тиж, Одбор будзе промововац керестурску Ґимназию, планує орґанизовац Лєтню школу, участвовац на акредитованих семинарох за просвитних роботнїкох, а предложене и же би буджет Одбору за тот рок бул коло милион 500 000 динари. Члени Одбору за образованє єдногласно потримали Молбу Школи за основне музичне образованє Кула (ШОМО), же би ше зоз Школу „Петро Кузмяк” подписало спорозуменє о хаснованю просторийох за потребу керестурского оддзелєня ШОМО. Члени нового зволаня Одбору за образованє Мелания Римар (предсидателька), Емилия Костич з Руского Керестура, Серафина Яґлица з Коцура, Марина Сабадош з Дюрдьова, Каролина Папуґа з Руского Керестура, Весна Раґаї Цап з Коцура, Єлена Салаґ з Дюрдьова, Татяна Бучко Рац з Руского Керестура, Анамария Рамач Фурман з Нового Саду, Славко Сабо з Вербасу, Златица Малацко з Руского Керестура, Славица Мали з Вербасу и Марина Гайдук з Керестура. Ана Маркович

ДЕЛЕҐАЦИЯ ПРЕШОВСКОГО САМОУПРАВНОГО КРАЮ БУЛА У СКУПШТИНИ ВОЙВОДИНИ

ПОЧИНА КОНКРЕТИЗАЦИЯ СПОРОЗУМЕНЯ Делеґация Прешовского самуправного краю зоз Словацкей Републики, у хторей були Радослав Чуха, Петер Сокол, Марґарета Ґайдошова и Мирослав Буйда, вовторок, 3. фебруара урядово нащивела Скупштину Войводини. Домашнї им були подпредсидателє Скупштини АП Войводини, Ана Томанова Маканова и Тихомир Вребалов

о бул перши сход после подписованя Спорозуменя о сотруднїцтве хторе витворене у новембру прешлого року у Пряшове, а подписали го предсидатель Скупштини АП Войводини Иштван Пастор и предсидатель Прешовского самоуправного краю Петер Худїк. Як теди порадзене, сотруднїцтво двох реґийох – Прешовскей и Войводянскей би ше требало реализовац през заєднїцки проєкти у обласци култури, образованя и информованя. Привитуюци госцох зоз Словацкей Републики Ана Томанова Маканова, подпредсидателька Скупштини Войводини и предсидателька Националного совиту Словацох, медзи иншим, гварела же обласци за хтори порадзене сотруднїцтво животни и реални, а тот сход то ище єден крочай же би ше тото сотруднїцтво и институционално реализовало. Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох, з тей нагоди надпомнул же инциятор подписованя того Спорозуменя бул Йоаким Грубеня з цильом же би ше давно розпочате сотруднїцтво през институализованє дзвигло на висши уровень. Сотруднїцтво зоз краянами у Словацкей Републики и потераз було удатне, а тераз би з подписаним Спорозуменьом мало буц преширене и на други обласци и вшелїяк подзвигнуте на висши и квалитетнєйши уровень. 6. ФЕБРУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК РУСНАЦИ У ГОРВАТСКЕЙ

СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СОБОРСКИМ ЗАСТУПНЇКОМ

Радо слав Чуха спред делеґациї наглашел же подписане Спорозуменє отвера можлївосц сотруднїцтва двох крайох прейґ числених проєктох. Єден з нїх и проєкт Европскей униї хтори ше одноши на образованє, а вола ше “Програма 7”. Директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш надпомнул же уж наяр будзе реализована єдна зоз програмох як пошлїдок подписаного Спорозуменя. Слово о госцованю велького уметнїцкого ансамбла „Пулс”, хтори зоз свою програму будзе участвовац на тогорочним Фестивалу “Червена ружа”. Наш Завод у тим року планує ище програми хтори би требало реализовац. То роботнї за режисерох драмских представох и хореоґрафох хтори ше планує за єшень. Йоаким Грубеня, член Одбору за службене хаснованє язика и писма у Националним совиту Руснацох, инициятор подписованя того Спорозуменя, наглашел же сотруднїцтво, хторе подписане у новембру прешлого року у ствари постої оддавна. Воно лєм лоґични шлїд после доброго вецейрочного сотруднїцтва, насампредз у спорту и култури и нє будзе го чежко затримац, бо дзека постої и з єдного и другого боку. Хасну зоз того сотруднїцтва, як наглашел, можу мац нє лєм тоти два меншини (Руснаци и Словаци), алє шицки. Др Янко Рамач, професор на Катедри за руски язик на новосадским универзитету, надпомнул же од самого початку, одкеди постої наша Катедра, вона мала добре сотруднїцтво зоз Прешовским крайом. Филозофски факултет подписнїк догварки проєкта Европскей униї “Еразмус Плус” прейґ хторого сотруднїцтво и нєшка актуалне и добре. На тим сходзе окрем спомнутих представяли нас и Мелания Римар, предсидателька Одбору за образованє и Иван Сабадош, предсидатель Одбору за информованє при Националним совиту. Александер Паланчанин 6. ФЕБРУАР 2015.

После скоро дзешец рокох як Миклошевчанє нє мали нїяки директни контакти зоз даєдним заступнїком хтори у Горватским соборе представя руску националну меншину, 27. януара на инициятиву Ради рускей националней меншини Миклошевци и општини Томповци, делеґация Руснацох нащивела соборского заступнїка ВеМирослав Лїкар, Дюра Лїкар, лька Кайтазия хтори заЙоаким Павлович, Велько ступа вецей национални Кайтази и Томислав Паненич меншини та и руску. Делеґация у хторей були школох дзе орґанизована настава началнїк Општини Томповци То- „Пестованє руского язика и нацимислав Паненич, предсидатель оналней култури”. Начальнїк ОпРади рускей националней менши- штини Томповци Томислав Панени Миклошевци Мирослав Лїкар нич, представел демоґрафски оби Дюра Лїкар з Миклошевцох, як ставини и националну структуру и секретар представителя рускей општини, хтора оможлївює и же националней меншини Городу За- ше у Матичней школи у Чаковцох ґреб Йоаким Павлович, котри по- попри порядней настави на гормогнул у орґанизованю тей нащи- ватским язику, по „Ц–моделу”, ви, з заступнїком Кайтазийом бе- пейц годзини до тижня, у настави шедовали о способох же би допо- и виборни предмет пестованє язимогло коло реализациї запланова- кох и култури мадярскей и рускей них активносцох Ради рускей на- националней меншини. Проблем ционалней меншини Миклошев- же Наставни план и програма цох и шицких їх жительох. спред ресорного министерства веДюра Лїкар бешедовал о планох рификовани концом прешлого и програми означованя дзепоєд- школского року, а же вон ище нє них рочнїцох хтори вязани за жи- доручени школом у хторих ше ма вот и роботу жительох Микло- применьовац. У розгварки тиж шевцох: наглашени и факт же школяре – Того року плануєме у Микло- основней школи хтори ходза на шевцох отримац 21. стретнуце ру- годзини пестованя руского язика ских школох, Дзень Руснацох, и националней култури нє маю ювилейну, 30. по шоре културну анї єден верификовани учебнїк, манифестацию „Миклошевци гоч з боку ресорного министер2015”, а пред нами и ювилей – ства одвичательним институцийШветочне означованє 165. рочнї- ом з руским предзнаком ришованє ци приселєня Руснацох на тоти того питаня поставене як приорипростори – гварел Дюра Лїкар, и тетне, а рукописи уж длугши час поволал соборского заступнїка пририхтани. рускей националней меншини же И миклошевска делеґация и соби потримал спомнути подїї, по- борски заступнїк Велько Кайтази неже уж маю всестрану потри- оценєли же стретнуце було успимовку Општини и Жупаниї. шне, а догварене же заступнїк руУ розгварки зоз соборским за- скей националней меншини поступнїком нїяк ше нє могло зао- швидко нащиви Миклошевци. бисц почежкосци котри єст у Ксения Лїкар

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК КЕЛЬО РЕАЛНИ ТОГОРОЧНИ

Пишу:

А. ПАПУҐА М. РАМАЧ Вл. ДЇТКО И. САБА ДОШ

РЕБАЛАНС ДАҐДЗЕ УЖ

Општински буджети за 2015. рок хтори концом прешлого року, у законским термину и по нових законских предписаньох, вигласани у општинох дзе жию Руснаци, шлїдза державну политику хтора наклада шпорованє, а кажда локална самоуправа сама длужна пренайсц способ як огранїчиц трошенє, а же би гражданє нє церпели

крем же ше муши шпоровац, по актуалним Закону о буджетскей системи хтори постал обовязни од Нового року, явне финансованє будзе на основи програмох и проєктох. Прето, и попри тим же локални самоуправи и у тим року буду розполагац з приблїжно истима сумами як и влонї, нови принципи трошеня буджетского пенєжу, дзе уж на початку рока треба предвидзиц шицки потреби по його конєц, при велїх спричинєли обаванє же чи наисце будзе досц за финансованє шицкого цо у компетенциї општинох. Як найвироятнєйши виход, уж тераз ше спомина ребаланс – даґдзе як опция, а даґдзе як сиґурна ствар. ШИД – ЛЇХА ПОТРИМОВКА

вельо приповеда, та ми шицко випатра лєм як лїстина красних жаданьох. Тиж так, општина би требала направиц векши прицисок спрам републичней власци, же би помогла у обласци инвестицийох – дума одборнїк Лиґи социялдемократох Войводини у СО Шид Звонко Гнатко. Лоньски буджет бул приблїжно як и тогорочни – милиярду 77 милиони 800 тисячи динари, а на концу буджетского циклуса реализовани є у виносу спод милиярди динари. Того року, окрем за порядне функционованє општини и локалних буджетних хасновательох, з буджета плановане и ришованє проблема з воду у фрушкогорских валалох, вибудов колектора за одрутни води у Шидзе, санация закрица городского Спортского центру... Чи даґдзе годно и зашпоровац и на хтори спо соби, за тераз ше ище нє бешедовало отворено. Нєурядово мож дознац же ше роздумує покончиц рационализацию кед слово о Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” хтора би мала буц „злучена” зоз Спортским центром, а пременки ше обчекує и у Туристичней орґанизациї Шиду, алє ше ище нє зна же яки.

Зоз буджетом за 2015. рок хтори виноши милиярду 95 милиони 200 тисячи динари випатра же нє задовольни анї власц, анї опозиция у Шидзе. Правда, векшина предводзена зоз Сербску напредну странку, вигласала одлуку о буджету на схадзки СО Шид 29. децембра прешлого року, алє могло обачиц же на општинску касу анї у шорох власци нє шицки патра єднак. ВЕРБАС – ҐАЗДОВАНЄ У КРИЗИ За Николу Васича (СНС), предсидателя Општини, проєктовани буджет оможлїви поряднє функционованє Остатнїх дньох децембра прешлого року, на схадзки општини. Медзитим, предлог буджета, хтори потим и вигласани, на скупштинским зашеданю обгрунтовал за- Скупштини општини Вербас прилапени буджет за чечуци менїк предсидателя Општини Шид Срдян Малешевич рок. (ДСС), хтори праве на истей схадзки нависцел же уж у перших мешацох того року будзе и перши ребаланс ЛЮ. СОПКА буджета. Окрем розличних становискох медзи коалицийнима партнерами, розлични думаня мож чуц и у шорох найвекшей странки у општинскей векшини. Одборнїк СНС Мирослав Нонкович, хтори нє потримує актуалного предсидателя Општини Николу Васича, обчекує же барз швидко будзе „розяшнєна” ситуация у локалней орґанизациї напреднякох, а кед водзацу позицию превежнє ґрупация хтору вон предводзи, такой на шор придзе ревизия вигласаного буджета. Анї други странки у шидскей скупштини нє барз веря до актуалного буджета. – Обавам ше же ше буджет, так як є плановани, чежко витвори.Нє маме розвойни плани и инвестициї, нє ма(РЕ)БАЛАНС ме индустрийну зону о хторей ше лєм

6 РУСКЕ СЛОВО

6. ФЕБРУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК ОПШТИНСКИ БУДЖЕТИ

ТЕРАЗ ЄДИНА ОПЦИЯ

Приходи проєктовани на милиярду 206 милиони 516 тисячи динари, цо за коло 220 милиони динари менєй як прешлого року. Предвидзени розходи виноша милиярду 183 милиони динари, дзе у часци капиталних розходох заплановани скоро 74 милиони динари. Член Општинскей ради Душко Чутило хтори пред одборнїками вербаскей општини представел буджет, потолковал же проєкция општинскей каси реална и приноши ґаздовске одношенє ґу заєднїцкому пенєжу, а ґу тому пре чежку економску ситуацию плановани шпорованя на велїх позицийох. Вербас Подобне за медиї гварел и предсидатель Општини др Братислав Кажич, хтори визначел же ше чешко висц. По першираз зме у стабилней финансийбуджет за 2015. рок реални, а кед же будзе даякого су- ней ситуациї, а трошиц годно спрам того кельо ше розпофицита, вше ше з ребалансом може унапрямиц там дзе лага – гварел предсидатель општини Жабель Чедомир найпотребнєйше, окреме як додатна помоц найзагро- Божич, хтори тиж надпомина же звекшани и средства женшим, або як субвенция даєдному розвойному проєк- предвидзени за културу. Чи буду и достаточни ту. – За културу средства звекшани и у складзе зоз будже– У дочасовим звиту державней ревизиї достали зме том маме опредзелєни пенєж, алє най ше розумиме, до напрямки як ше справовац у будучносци и по тих препо- култури би вше могло баржей укладац и нїґда не досц – рученьох плановали зме и нови буджет. Попри шицких заключує Божич. обовязкох котри буджет муши почитовац, думали зме на капитални укладаня, на загрожених гражданох, на обраКУЛА – ИНВЕСТИЦИЙНА И зованє, здравство, културу, спорт, тельо кельо нашо тераСОЦИЯЛНА КОМПОНЕНТА шнї можлївосци – визначел др Кажич. Як поровнанє, здогаднїме же на у предходним буджетЦалосни приходи Општини Кула у 2015. року пласким циклусу, 2014 року, приходи буджету Општини но вани на милиярду 217 милиони 494 тисячи динари, Вербас були милиярду 585 милиони 640 тисячи динари, дзе обчековани буджетски дефицит будзе 57 милиони а ище рок скорей, у 2013. року, општински буджет бул 862 тисячи динари. У тим року, локални буджет за копроєктовани на 1,4 милиярди динари. ло дзевец милиони динари меньши як влонї. Заменїк предсидателя Општини Велибор Милоїчич ЖАБЕЛЬ – ВЕЦЕЙ ЗА ШКОЛЯРОХ, СТУДЕНТОХ визначел же буджет Општини Кула за 2015. рок перИ КУЛТУРУ шираз правени по програмно-проєктним моделу, а по характеру є инвестицийни, понеже з власних средОпштина Жабель уж даскельо роки до процесу обдуствох, з месних самодоприносох, и зоз висших уровньмованя буджета уключує предкладаня, суґестиї, яґод и ох финансованя, за инвестициї на подручу кулскей зауваги своїх гражданох, а интересованє гражданох з роопштини у тим року предвидзени вєдно 260 милиони ка на рок вше векше. Тогорочни буджет виноши 843 мидинари, насампредз у обласци канализацийней инлиони динари и по суми нє розликує ше значнєше од префраструктури. Очувана и социялна компонента будшлорочного, алє, кед слово о планованим трошеню, за жета, бо за тоту обласц вєдно опредзелєни 85 милиони 2015. рок обезепечени векши средства за дружтвену бри630 тисячи динари. Пре нови способ финансийного планованя, такой наявени и вецей ребаланси буджета ґу о дзецох цо подрозумює наградзоване и стимулованє у 2015. року. школярох и студентох як цо то одходи на лєтованя, обезпечованє кнїжкох, реґресованє превозу за штредньошколцох и студентох котри путую, и стипендиї студенПонеже нєобходне и шпорованє, воно ше нє одноши на том и спортистом - за младих вкупно будзе видвоєне 35 конкретни обласци котри ше финансує зоз општинского милиони динари. буджета, алє ше найбажей будзе шпоровац у општинскей – Предлужуєме робиц яґод и прешлого року, плановац управи. на основи предкладох наших жительох. Интересованє на – Трошки котри жадаме зменшац то рижни додатки, початку нє було вельке алє ше воно каждого року звек- дньовнїци, зогриванє, яґод и шицки други позициї на кошує цо барз важне же би ше о даскельо роки направело трих мож ушпоровац. Нє жадаме зменшовац на тим цо концепт дзе гражданє буквално креирую буджет. За буд- важне жительом, як цо то социялни даваня, даваня котри жет важне же би бул у висини потреби гражданох як би- ше одноша на дзеци и студентох лєбо на пензионерох – зме нє направели значнєйши минуси зоз котрих познєй- гвари Чедомир Божич. ■ 6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА СОВИТ КЕРЕСТУРСКЕЙ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ УТВЕРДЗЕЛ ПЛАН

ЗА ЯВНИ НАБАВКИ ВЕЦЕЙ ЯК ТРИ И ПОЛ МИЛИОНИ ДИНАРИ своєй териториї, шицки месни заєднїци длужни ускладзиц свойо акти з нову Одлуку, та Совит на остатнєй схадзки прилапел и нови Правилнїк о роботних местох з описом роботох у Служби МЗ. Согласносц на Правилнїк перше ма дац Општинска рада. Тиж так, пошвидко ушлїдзи и ускладзованє Статута МЗ, за цо на схадзки Совиту овласцена Комисия хтора нєдавно ускладзовала терашнї Статут. За рижни явни набавки, Месна заєднїца Руски Керестур Совит МЗ на истей схадзки дал согласносц же би Явне у тим року заплановала 3 милиони 545 000, динари План подприємство „Завод за вибудов” Кула керестурскому явних набавкох, прилапени на схадзки Совиту 28. януара, Конїцкому клубу „Русин” и далєй на хаснованє дало два постанє состойна часц буджета Општини Кула, после його парцели на Лейох, за гиподром. Вимога за даванє согларебаланса у марцу. План будзе обовязуюци и годно ше го сносци сцигла од спомнутого ЯП, понеже Конїцкому меняц лєм з ребалансом финансийного плану МЗ, односно клубу вишла пейцрочна догварка зоз „Заводом” о хаснобуджета Општини, а попри пенєжу за порядну роботу Ме- ваню вецей як 9 гектарох на Лейох, та их знова пита на сней заєднїци и єй Служби, до Плану ураховани и 500 000 хаснованє. Власнїк тих дєпох Општина, розполага з нїма динари за виробок урбанистичного акта, и 414 000 за на- спомнути Завод, а попри Конїцкого клубу, контракт о хабавку видео-камерох хтори буснованю коло гольт и пол дєпох на ду поставени на уходи до вала- ДО ГАЛИ АЖ ПОСЛЕ РИШОВАНЯ Лейох до половки юлия того року лу и у центру Керестура. зоз „Заводом” ма и Керестурец ШИЦКИХ ПРАВНИХ РОБОТОХ Бешедуюци о финансийох у Славко Надь. Прето Совит обиВладимир Олеяр, предсидатель Совиту МЗ двом хасновательом препоручел тим року, предсидатель Совиту Владимир Олеяр окреме гварел же ше Спортско-школску галу у Кере- же би ше медзисобно порадзели о наглашел же Општина Кула за стуре годно хасновац аж после законченя хаснованю парцелох на Лейох. роботу МЗ и инве стицийни шицких потребних правно-технїчних роботох. На схадзки Совиту 28. януара Плановало ше же уж того мешаца дзепоєдроботи у валалє того року плабу ли и одборнїки у Скупштини нує опредзелїц вецей як 3 ми- ни клуби СД „Русин” там почню пририхто- општини Кула – спомнути Славко лиони 700 000 динари, цо два ваня за ярнї часци своїх першенствох, медзи- Надь и Мария Шепински, як и тим, як гварел Олеяр, з Општини Кула прераз вецей як прешлого року. поручене же би ше галу ище нє хасновало, предсидатель КК „Русин” Иван Понеже Скупштина општи- алє то годно аж док Општина, як совласнїк, Медєши и член Клубу Янко Планни Кула концом прешлого ро- урядово пренєше право хаснованя на МЗ. чак. ка принєсла Одлуку о МЗ на М. Зазуляк

У ДЮРДЬОВЕ И ҐОСПОДЇНЦОХ

ВШЕ МЕНША НАЦИОНАЛНА И ХРИСТИЯНСКА СВИДОМОСЦ

Прешлого року у Дюрдьове покресцени 7 дзеци, повинчани 5 пари а умарли 26 особи. Влонї було 1 040 грекокатолїкох, 19 менєй як позалоньским. Дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй надпомина же ше попри паду наталитету зменшує и християнска свидомосц, цо найбаржей видно по числу присутних на нєдзельових богослуженьох. Найважнєйши задаток нашей церкви и надалєй будзе змоцньованє духовного живота, же би ше прицагло цо вецей людзох на заєднїцки молитви и богослуженя. По податкох зоз парохийних матрикулох у Ґосподїнцох дзе парох о. Ми-

РУСКЕ СЛОВО

хаил Холошняй, єст 160 парохиянох. У прешлим року було два кресценя, три винчаня и штири хованя, а у 2013. року було лєм єдно менєй винчанє. Прешлого року у матичара повинчани штири пари вецей як позалоньским. Зоз податкох Дома здравя Жабель у прешлим року народзени 276 дзеци, цо у одношеню на 2013. рок тройо менєй. Од 1997. року зазначене константне опадованє наталитету у општини, теди було народзене 351 дзецко, а 2004. лєм 307. У Дюрдьове прешлого року народзени 56 дзеци, цо за 6 вецей як 2013. Найвецей народзени 1997. року – 67, а найменєй 2011. року – 48.

У Дюрдьовскей парохиї влонї покресцени седмеро дзеци

У Ґосподїнцох у прешлим року народзени 37 дзеци, тройо менєй як предпрешлого року. У Ґосподїнцох за розлику од других местох општини нєт барз вельки осцилациї у числу народзених, найменєй их було 2002. року – двацец дзевецеро. С. Барань 6. ФЕБРУАР 2015.

NA[O MESTA ОРҐАНИЗАЦИЙНИ ОДБОР ЗА ПРЕСЛАВУ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА

ШКОЛСКИ ОДБОР ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

СЛОВА ПОДЗЕКОВАНЯ

ЗА ДИРЕКТОРА ВИБРАНА ГЕЛЕНА ПАШО ПАВЛОВИЧ

У про сторийох вербаского КПД „Карпати” прешлого тижня отримана закончуюца, схадзка Орґанизацийного одбору за Централну преславу Националного швета Руснацох. Шицки члени Одбору маю лєм позитивни упечатки, понеже шицко цо було догварене и випочитоване, а Вербас тот дзень окреме бул „живи”. Преслава була барз добре нащивена, а визначене и же високи госци з державних, покраїнских и локалних орґанох, та представителє амбасадох и други визначни госци, дзвигли уровень тей преслави.

похвали, а на схадзки спомнутим, односно шицким учашнїком у орґанизациї пре слави, виражене подзекованє. Подзекованє дате и шицким медийом, бо свой анґажман поробели на найвисшим профе сийним уровню. Попри похвалох, на схадзки поведзене и дзепоєдни замеркованя, углавним на простор дзе отримана Шветочна академия, бо даєдни госци нє мали ме ста за шедзенє, насампрез котри нє потвердзели свой приход. Ґу тому, мали и нєвигодни простор за бину, бо виводзачом очежовал пририхтованє и ви-

Основне заключенє же преслава Швета була успишна

Спомнуте же шицки подїї, нє лєм Шветочна академия, були барз добре нащивени и же у Вербаше „дзвигнута латка” такей преслави. Тиж так, и коктел, як остатня, нєформална часц пре слави, бул богати и барз добре орґанизовани та члени Одбору ище раз на тим подзековали локалней самоуправи. За добру орґанизацию Вербащанє, Орґанизацийни одбор, Завод за културу войводянских Руснацох, Национални совит Руснацох, локална самоуправа Вербасу и Дружтво „Карпати” з рижних инстанцох достали 6. ФЕБРУАР 2015.

ходзенє на сцену. Праве прето, визначене же би вшелїяк требало под зековац и учашнїком програми хтори дали свой максимум и одлично ше указали, як тоти у музичних точкох, так и рецитаторе. Треба спомнуц и же моноґрафию хтора з тей нагоди вишла ше барз глєда и уж скоро нєстал цали тираж. Члени Одбору окреме винчовали Владови Нярадийови на вистави хтора як визначене, „вершинска, импресионовала нащивительох, а зоз ню уметнїк превозишол себе”. А. Маркович

Школски одбор Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” з Руского Кере стура, на схадзки отриманей 2. фебруара, за директора тей установи з тайним гласаньом, єдногласно вибрал Гелену Пашо Павлович, дотерашню окон- Гелена Пашо Павлович човательку длужносци директора Школи. Дзевецчленови Школски одбор на чолє з предсидательом Мирославом Надьом, директора виберал спомедзи трох кандидаткох котри конкуровали на розписани Конкурс за тоту функцию, а попри спомнутей конкуровали ище Саня Тиркайла и Любица Няради, шицки заняти у керестурскей Школи. Колектив на схадзки Наставнїцкей ради преширеней з другима занятима у Школи, прешлого пиятку, з 55 гласами потримал Гелену Пашо Павлович. На тей схадзки Саня Тиркайла достала 15, а Любица Няради 10 гласи занятих у Школи. О думаню колективу о кандидатох за директора, членох Школского одбору на вчерайшей схадзки поинформовал секретар Школи Михайло Надь, а потим ше Одбор з гласаньом опредзелєл тайно гласац, и Гелена Пашо Павлович єдногласно вибрана за директора. Понеже Школа „Петро Кузмяк” установа од окремного значеня за Руснацох и ма вецей оддзелєня по руски як по сербски, согласносц на вибор директора тераз ма дац Национални совит Руснацох у чаше од 15 днї як достанє вимогу од Школи. Шицку документацию о виборе ше потим пошлє до Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални заєднїци хтори у чаше од 30 днї ма дац согласносц на вибор директора. Як гварел секретар Школи Михайло Надь, кед ше Национални совит Руснацох и Покраїнски секретарият нє оглаша у предвидзених терминох, рахує ше же з тим дали свою согласносц на вибор Гелени Пашо Павлович за директора керестурскей Школи. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА УПРАВНИ ОДБОР РУСКЕЙ МАТКИ

КОНЦОМ РОКА ОЗНАЧИ ШЕ 25-РОЧНЇЦУ РОБОТИ Як заключене на схадзки Управного одбору Рускей матки, порядна рочна Скупштина тей орґанизациї будзе 21. фебруара у Вербаше, у просторийох КПД „Карпати”. Порадзене же потамаль месни одбори Матки у Керестуре, Коцуре, Кули и Вербаше, та Городски у Новим Садзе и Реґионални у Шидзе, тиж отримаю свойо рочни схадзки, на хторих винєшу звити о роботи у прешлим, и плани роботи за 2015. рок. Руска матка ше почала пририхтовац за означованє 25-рочнїци своєй роботи, та на Управним одборе прилапена програма означованя ювилея, цо будзе 27. и 28. децембра того року у Руским Керестуре. Медзи иншим, плановане же ше рочнїцу означи зоз Шветочну Скупштину РМ, додзелї ше подзекованя РМ, и вида шветочне число глашнїка „Руснак”. Будзе и Медзинародна конференция о можлївосцох заєднїцкого хаснованя туристичних потенциялох Руского Керестура и других местох. Як плано-

Рочнїца будзе означена зоз Шветочну скупштину

ване, Конференция будзе отримана у рамикох зашеданя Комисиї за медзисобне сотруднїцтво и економски розвой ШК РРЛ, а о тей теми буду бешедовац и госци з иножемства. З описом цалей програми, до Одбору за културу Националного совиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Руснацох и Месней заєд-

нїци Руски Керестур, РМ послала и вимогу за финансованє означованя рочнїци, а потребне 250 500 динари. Понеже того року у Деви, у Румуниї, будзе отримани 14. Шветови конґрес РРЛ, на Управним одборе бешедоване и о учасци членох Матки у будуцих целох Конґреса. М. Зазуляк

У КОЦУРЕ ОТВОРЕНА НОВА БЕНЗИНСКА СТАНЇЦА

ГОРИВО ШЕ ТОЧИ И НА ДРУГИМ МЕСЦЕ Зоз шветочним прештригованьом пантлїки, всоботу, сней заєднїци Коцур присутним по руски бешедовал и 31. януара, у Коцуре на главней улїци, нєдалєко од цен- проф. др Михайло Фейса. После шветочного отвераня, у тру, отворена нова бензинска станїца подприємства „Тут- Пелетовей сали за шицких присутних бул порихтани понєвич транспорт”. Коцур тераз ма два бензински станїци. лудзенок. Станїцу отворели То уж друга бензинзаменїк предсидатеска станїца у Коцуре, ля Општини Вербас понеже станїца „ИнМилан Ґлушац и тербокс петрол” уж дзивка снователя длугши час роби на виподприємства „Тутходзе з валалу ґу Вернєвич транспорт” басу. Як нам гварел НеВида Тутнєвич, а на делько Тутнєвич, то їх отвераню були притреца бензинска станїсутни числени коца и на нєй понукаю цурски привреднїки. понука вельки асортиПосле бешеди сноман горивох и ґаз у вателя подприємфляшох, а на бензинства Неделька Тутскей станїци заняти нєвича, та Милана три особи з Коцура. Ґлушца, спред МеТ. Х. Вельки асортиман на новей бензинскей пумпи

10 РУСКЕ СЛОВО

6. ФЕБРУАР 2015.

NA[O MESTA СКУПШТИНА ЗДРУЖЕНЯ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЛЄПШЕ ПРОМОВОВАЦ КЕРЕСТУРСКУ ПАПРИҐУ Рочна Скупштина Здруженя паприґарох „Капсикум анум” з Руского Керестура отримана 30. януара у просторийох Майсторского дому, а на Скупштини ше оценєло же Здруженє добре робело и витворело шицки свойо плани. О роботи и о финансийох у прешлим, як и о планох у тим року бешедовал предсидатель Здруженя, Владимир Варґа. Як наглашел, руководство Здруженя, хторе ше находзи на половки свойого мандату, намага ше витвориц зарисовани цилї, а медзи нїма то и промоция керестурскей паприґи, у чим ше уж досц по„Днї керестурскей паприґи” того року буду 15. и 16. авґуста сцигло, алє на тим ше ма ище поробиц. Найвекши промотер то вшелїяк и манифестация „Днї плануєме обезпечиц ище даяку потребну опрему за рокерестурскей паприґи”. Манифестацию прилапел цали боту, тераз у новей просториї у Месней заєднїци дзе зме валал, а на нєй, як визначел Варґа, того року Здруженє ше нєдавно преселєли. Будземе ше намагац отримац фибудзе давац ище векши акцент на активносци з одкупйо- нансийну стабилносц, же би тоти цо нас нашлїдза могли вачами. Як ище скорей утвердзене, „Днї керестурскей предлужиц з роботу – гварел Варґа. Як констатоване, число членох Здруженя ше з рока на паприґи” ше того року отрима 15. и 16. авґуста. У прешлим року Здруженє витворело и пейсц студийни рок звекшує, и тераз ма коло 70 членох. Векшина з нїх путованя своїх членох, дзе ше нащивело Польопривредни були и на Скупштини дзе достали информациї о реґифакултет у Новим Садзе, розсаднїк у Беоґрадзе и Ириґу, а страциї ґаздовствох, конкурсох за безповратни средства, були и у Врнячкей Банї и Зомборе. По словох предсидате- о осиґураню и иншим. На тот завод директоре филияля Здруженя, у тим року ше планує и прешириц таки на- лох ОТП банки у Кули, Вербасу и Оджаку паприґаром щиви пре едукацию своїх членох, а и тей жими ше отри- бешедовали о вигодних кредитох за польопривреду хтори понука тота банка. мує едукациї хтори Здруженє орґанизує у Керестуре. На Скупштини паприґарох були и представителє дру– За витворйованє шицких наших програмских активносцох нє потрошели зме свойо пенєжи, алє зме их до- гих валалских здруженьох, Месней заєднїци и дзепоєдстали зоз других жридлох, док свой пенєж чуваме за них подприємствох. М. Афич дзепоєдни векши инвестициї. У наиходзацим периодзе

У СЛИКИ И СЛОВОХ:

САША НАПРАВЕЛ ФУРМУ ЗA ЛЯДОВИ КРИЖ

Майстор Саша Загорянски з лядовим крижом

6. ФЕБРУАР 2015.

На першей шветочносци за Богоявлєнє, хтора орґанизована на сотским озеру при Шиду, дзе ше 30 плїваче змагали хто перши доплїва ґу крижу, свойо доприношенє дал и єден Руснак. Кломфер Саша Загорянски зоз Шиду бул задлужени справиц фурму зоз плеху до хторей ше уляло воду хтора ше змарзла, так же криж з ляду бул положени до води, 33 метери од побрежя. – Кед ме орґанизаторе замодлєли направиц криж, такой сом ше прилапел роботи, направел нарис и почал робиц. Єст вельо дробнїци котри требало випочитовац, так же робота

нє була єдноставна. Шицко сом успишно поробел и орґанизаторе були задовольни. Криж прикрашели з квецом – приповеда майстор Саша. Гвари же обачел, кед побиднїк доплївал ґу крижу и подзвигнул го. Нє було му лєгко, бо и вода була жимна, и кед влапел ляд, нє могол го длуго тримац у руки. Прето, Саша уж пришол на идею же би нарок на криж положел и єдну древену часц так же би змагатель влапел за древо, а нє директно за лядову часц. А як криж випатрал, указал нам Саша, бо, як гвари, исти таки криж ище вше ма у змарзовачу. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ФАХОВЦИ О ЗАЩИТИ ПАПРИҐИ

ПРЕВЕНЦИЯ НАЙЛЄПША ОХРАНА Продукция желєняви, а окреме паприґи каждого року приповедка за себе. Общи тренд же Керестурци маю вше векши бриґи зоз охорйованьом паприґи, тераз уж и под час хованя пресади

ревенция хоротох и защита рошлїнох у шицких етапох продукциї – од шаца, та по оберанє паприґи була тема преподаваня, хторе отримане прешлого штвартку у Рускм Керестуре, у орґанизациї здруженя паприґарох „Капсикум анум“. По резултатох до хторих дошли на своїх оглядних польох, фаховци зоз краґуєвацкей Фаховей служби „Аґромаркет“ совитовали паприґаром на цо треба обрациц увагу, перше при продукциї пресади, та дальшого розвою рошлїни, по оберанє плодох. Понеже паприґаре уж у марцу починаю шац паприґу, фаховци досц уваги пошвецели праве тому периоду и визначели же превенция найлєпша охрана шицких рошлїнох, та и паприґи. – Як цо кед дзецко одмалючка часто хоре, воно цалого живота будзе подложнєйше хоротом од дзецка котре ма добри имунитет, та так и рошлїни од початку треба, як ми гвариме „вакциновац“. Одвитуюци мири зоз помоцу хторих ше зопера можлївосц инфекциї то пирсканє зоз одредзенима средствами, або дезинфекция нашеня – гварел Ґоран Радованович, зоз Фаховей служби. Найновши средства за защиту хтори продуковательом преподаваче препоручую, паприґаре углавним досц скептично прилапюю и оценюю же су за наш стандард драги, праве прето же укладаня до продукциї паприґи нє мали, а каждому циль же би заробок бул векши од укладаньох. Пририхтованє жеми тиж важне, та треба мерковац же би у нєй нє було остатки рошлїнох хтори би могли пренєсц патоґени орґанизми, прето же пре нїх уж у початним периодзе розвиваня паприґи може присц до поступного охорйованя.

КВАШНОСЦ ЖЕМИ

Квашносц жеми єден з важнєйших факторох котри вплївую на прирост рошлїнох, а мера ше зоз pH вредносцу. Нєутрална pH вредносц ше руша коло 7, а цо квашносц жеми векша, з тим pH вредносц менша. Рошлїни можу абсорбовац потребни елементи зоз жеми лєм кед єй pH вредносц оптимална. Може ше случиц же у жеми єст надосц хранлїви елементи, алє пре нєадекватну pH вредносц рошлїна тоти елементи нє може унєсц и розвивац ше. З оглядом же ше жем вше баршей прикармює зоз фабричнима гноями, ниа, як вони дїйствую на pH вредносц. КАН нє звекшує квашносц жеми. УРЕА покус звекшує. МАП, ДАП ше нє препоручую дзе жем квашнєйша як треба, констатує Деян Стефанович, дипл. инж. польопривреди. М. С.

12 РУСКЕ СЛОВО

ЗАЛЇВАЦ З РАНА, А ПИРСКАЦ АЖ ПО РОСИ

Паприґарох интересовало кеди би тебало и як часто залївац паприґу, а кеди ю пирскац процив хоротох. Совит же найлєпше залївац з рана, же би под час дня паприґа могла упиц воду, а нє требало би ю залївац пополадню. Кед слово о пирсканю процив хоротох, фаховци наглашели же треба керовац вчасни ранши годзини, односно росу.

– Без огляду на тото же чи ше паприґу шеє до контейнерох, чи на леї, треба насампредз обезпечиц же би рошлїна у процесу роста мала досц шветлосци. Прето, кед ше садзи до лейох, треба обрациц увагу на розстоянє медзи шорами, же би рошлїна мала досц шветлосци и же би ше могла розвивац, а кед до контейнерох, же би ше до ньго нє шало барз густо. Окрем шветлосци, у продукциї пресади, важне и количество оксиґену и угльо-диоксиду, та оптимална температура – потолковал Радованович. PH вредносц у жеми тиж дїйствує на напредованє паприґи. У Руским Керестуре тота вредносц виноши од 7–7,5 а по словох фаховцох, паприґи найбаржей одвитує дакус квашнєйша жем, найоптималнєйше би була рH од 6 – 6,5. Як и на других едукацийох на хторих були паприґаре, и на тей визначована порядна контрола и провадзенє розвою заградкових рошлїнох. Так мож на час реаґовац на евентуални пременки на паприґи, а окреме треба мерковац же би ше єй обезпечело достаточно минерали. Прикармйованє паприґи завиши од хвилї, та кед похмарене або дижджовне, потребне зменшац количество води, а звекшац количество прикарми, а кед слунечно, досц лєм залївац.■ Сенка Надь 6. ФЕБРУАР 2015.

ЕКОНОМИЯ МИХАЛ МИХАЛЬОВСКИ З ДЮРДЬОВА

З МЛЄКОМ ВЕЛЬКА РОБОТА У нашей держави уж вецей як децению статкарска продукция ше константно зменшує. Тот тренд нє заобишол анї Дюрдьов. Седемдзешатих и осемдзешатих рокох прешлого вику, у Дюрдьове нє було парастске обисце без рогатого статку, а млєчарня у валалє постарчела прияц и одкупиц шицке випродуковане млєко. Михал Михальовски тераз єден з ридких младших статкарох у валалє. Зоз статкарством ше занїмали и його родичи, та любов ґу тей роботи нашлїдзел од нїх. Як Михал гвари, до роботи з кравами и буяками ше лапел влонї, а найбаржей пре тото же би мал порядни мешач ни приманя. – Концом новембра прешлого року купел сом двойо целята, а пошвидко и крави. Тераз мам штири крави, єдного буяка, яловку и тройо целята. Покарма зоз моїх польох, кармим зоз кукурицу, слунечнїМихал Михальовски ма штири крави дойки, ковим макухом, шеа планує мац и вецей ном, бетелїну, а кармел сом и зоз цвикловима резанками – гвари Михал. Нєшка барз ридко єст парастох хтори ше занїмаю зоз статкарством, а причини за мале число статкарох углавним економскей природи. Нїзка цена млєка, нєсиґурни пласман, а и виплацованє випорученого млєка часто нє сиґурне. – Младши парасти ше одлучую за продукцию житаркох прето же ту векши заробок, думам же прето мало парастох заинтересоване за статкарство, а и зна ше же кед ше трима статок, вец кажди дзeнь єст роботи. Млєко придавам до млєчарнї и затераз сом задовольни зоз сотруднїцтвом. Цена млєка 30 динари литра, а кед ше на тромешачним уровню прида вецей як 3 000 литри, достава ше премию – бешедує Михал Михальовски. Вельки проблем у продукциї млєка и хованю кравох то и компликована процедура коло доставаня субвенцийох од держави по глави рогатого статку, та так и пре найменши нєдостаток документациї статкаре оставаю без субвенцийох. Наш собешеднїк гвари же є нє упознати зоз субвенциями за статкарох, алє же би вигодни кредити зоз можлївосцу одплати на даскельо роки були хасновити. Карменє буячкох на месо у Дюрдьове тиж замарло, понеже квалитетни целята драги, а викармени буяци тунї та ше вец тота продукция нєбарз виплаци. Продукция тирва до рока, мушиш уложиц за покарму и чекац на концу рока най ци ше враци уложене. – Мой план же бим вше мал пейц крави за доєнє, и пейц з котрима бим познєйше могол подмладзиц. Буяка плануєм предац, а гевто друге завиши од того же як ше шицко будзе финансийно одвивац – гварел статкар Михал Михальовски. М. Рамач 6. ФЕБРУАР 2015.

ПРИВРЕДНИ АПЕЛАЦИЙНИ СУД ПОНЇЩЕЛ ПОЗАРЯДОВУ СКУПШТИНУ „АБЦ ФУД”

ОДЛУКИ НЄЛЕҐИТИМНИ Привредни апе ла ци й ни суд видал Ришенє о утаргованю зволо ва ня схад зки Суп шти ни „АБЦ ФУД” а.д., хтора отримана 26. децембра у Оджаку, и по ступок врацел на першо ступньови Привредни суд у Зомборе, з чим прилапена жалба дотедишнього директора „АБЦ ФУД” Зорана Булатовича на зволованє спомнутей Скупштини. То значи же шицки одлуки принєшени на тей схадзки нєлеґитимни. Як „Руске” писало, Привредни суд у Зомборе спомнуту схадзку зволал на ви мо гу век шин скей вла снї ци „АБЦ ФУД” Виолети Шулеич, на хторей Зоран Булатович зменєни з ме ста вивершного директора, меновани Александар Арбутина, а Шулеичова по стала и єднa з троїх дополнююцих овласцених подписнїкох. – О шицким тим сом поинформовал Привредни апелацийни суд и його предсидателя, директора Аґенциї за привредни реґистри, Министерство привреди и Министерство правди, як и предсидательку Привредного суду у Зомборе. Вимагал сом же би судия дал дочасову забрану на упис нєлеґитимно вибраних особох по одлуку АПР, цо вон теди нє зробел, а ґу тому вимагам и його виокременє з того поступку, бо сом копию Ришеня Апелацийного суду достал аж з пиятого разу, и то после протестованя при предсидательки Суду у Зомборе. Як Суд будзе реаґовац, нє знам, алє у интересу поверительох ше намагам до конца справовац професийно и по законох. Суд за 9. фебруар заказал розправу на хторей би мала буц зволана нова позарядова схадзка Скупштини, и на тот способ ше сце прескочиц єден нєзаконїти период – гварел Булатович. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА РОЧНА СКУПШТИНА КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ

И ТОГО РОКУ НА ДОСЦ АКТИВНОСЦИ

У прешлим 2014. року КПД „Дюра Киш” було активне. Члени Дружтва участвовали на велїх манифестацийох у општини Шид, на наших фестивалох, госцовали у Словацкей, алє привитали и єден драмски ансамбл зоз Словацкей. Успишно орґанизовани и седми фестивал „Мелодиї Руского двору”, шпивачка Тамара Клер наступела на „Червеней ружи”, а младша мишана шпивацка ґрупа мала 18 наступи и участвовала у познатей емисиї РТС „Шлївик”. То лєм часц активносцох хтору на Рочней скупштини спомнутого Дружтва поспоминал Златко Манько, його предсидатель, а Скупштина отримана прешлей соботи у Руским доме. Медзи активносцами визначена и робота зоз дзецми у драмскей и рецитаторскей секциї хтору водза Вера Дупало и наставнїца Златка Сивч-Здравич. Литературна секция тиж була активна дзекуюци Санї Тиркайло и Зденкови Лазорови, а тиж и спортска секция. У звиту о роботи Манько бешедовал и о почежкосцох у Дружтве прешлого року. – Проблем настал кед Йован Маркович престал водзиц оркестер Дружтва, и то ше такой одражело на фолклорну и на шпивацку секцию. Старша шпивацка ґрупа ше осипала, а анї танєчнїкох нєт як дакеди. Порадзели зме ше же би ше оркестер подмладзело, а тиж и активовало старшу шпивацку ґрупу. Дзекуюци професорки музики Снежани Лазич, уж почали проби шпивацкей ґрупи, а хореоґраф Звонко Костелник ознова роби зоз танєчнїками. – Пре почежкосци, у децембре нє отримани Рочни концерт, а нє робело ше анї на помоцним будинку Руского дому. Наздаваме ше же започате закончиме того року – наглашел Манько. Скупштина прилапела звит о роботи. Прилапени и финансийни звит за прешли рок и звит Над-

Зоз Рочней скупштини КПД „Дюра Киш”

патраюцого одбору. Средства за роботу Дружтва обезпечели локална самоуправа, Национални совит Руснацох, Завод за културу войводянских Руснацох, Секретарият за национални меншини АП Войводини, ЯП за квартельни услуги и будовательну жем. За предсидателя Скупштини ознова вибрани о. Владимир Еделински Миколка, а за предсидательку Уметнїцкого совиту Саня Тиркайло. Управни одбор преширени, та окрем Златка Манька, предсидателя, о. Владимира Еделинския Миколки, предсидателя Скупштини, Мирона Джуджара, подпредсидателя Дружтва и Санї Тиркайло, предсидательки Уметнїцкого совиту (хтори члени по положеню), у Одборе и Мирослав Цирба, як и нововибрани члени: Далибор Болдиш, Зоран Вукович, Юлиян Ковач, Слободан Кодермац, Иван Павлович и Ясминка Димитриєвич. Ищє єден мандат потвердзени и Надпатраюцому одбору. Владимир Торма предсидатель спомнутого цела, а Андєлка Михняк и Мирослав Мохнацки члени. В. Дїтко

НАЩИВА СОТРУДНЇКОМ „ЗАГРАДКИ” У ВЕРБАШЕ

БЕШЕДОВАЛИ, РЕЦИТОВАЛИ, УЧЕЛИ

Пондзелок, писателька и редакторка нашого дзецинского часопису „Заградка” Мелания Римар нащивела дзеци на годзини виучованя руского язика у ОШ „20. октобер” у Вербаше, з котрима роби учителька Славица Мали. З тей нагоди дзеци рецитовали руски писньочки, указали

Знац вецей язики то богатство

14 РУСКЕ СЛОВО

цо научели, бешедовало ше о значеню дзепоєдних словох, а Римарова их научела и єдну розчитованку. Представени и часопис, а Римарова бешедовала о дакедишнїм и терашнїм сотруднїцтве дзецох зоз „Заградку”, и визначела най маю на розуме же цо вецей язики знаю, тельо буду богатши. – Любела бим кед бизме мали вельо писательох, та рахуєм же дахто и од вас будзе писатель. Любели бисце? А нє завадза вам же учице ище єден язик? Пойдзеце дакеди до Києва, Москви, Прешова, Свиднїку, дзе ґод єст Славянох та сце ше з нїма годни порадзиц. Нїґда ше нє зна дзе вас драга однєше, а можебуц вам праве и за роботу будзе требац руски язик, а кажди язик вельке богатство – визначела писателька. Школярки Викториї Саламун, хтора ходзи на годзини виучованя руского язика у ОШ „Братство єдинство”, редакторка принєсла и награду „Заградки” за сотруднїцтво з тим часописом, а учителька Славица Мали на концу подзековала Римаровей на нащиви. А. М. 6. ФЕБРУАР 2015.

ROK XIV ^ISLO 1

НАША ТЕМА:

ФИЗИЧНЕ КАРАНЄ ДЗЕЦОХ – ЗА И ПРОЦИВ

ЧИ БУДЗЕМЕ МУШИЦ ЗАБУЦ НА „ПОЗАУХА”? Як наявене, Сербия достанє нови Граждански законїк. Його преднарис готови, а под лупу явносци тота часц хтора ше одноши на фамелию.

Число пририхтала и ушорела: Славица Фейса, фотоґрафия: Т. Ходак

Чи и наша жем пове ГЕЙ закону з хторим ше забранює физично карац дзеци, або останє у ґрупи тих жемох хтори тот предлог нє прилапюю, пошвидко увидзиме. Вец будзе и очиглядне же чи ше „позауха” виступи новому моделу воспитованя, односно як цо було нєраз поведзене – позитивному родительству. Одкеди ше о тей теми почало частейше дискутовац у явносци, и питаня о истей було вше вецей. Прецо нови законски одредби такой-так нєобходни, чи реалне тото цо ше предклада, яки пошлїдки годни настац кед тот предлог будзе прилапени, як ше то одражи на фамелию и дружтво, а цо чека родичох... лєм часточка того цо ше остатнї мешаци бешедує и пробує вислухац и тих цо потримую кед ше дзецко лєм з часу на час „скубнє”, и гевтих цо нїґда, та анї тераз нє потримовали же би пре гоч хтори околносци применьовали физичну кару над дзецми. О тей теми будзе найвецей слова у нашим Додатку.

6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 15

НАША ТЕМА:

ФИЗИЧНЕ КАРАНЄ ДЗЕЦОХ – ЗА И ПРОЦИВ

Пишу: Славица ФЕЙСА Мария АФИЧ

ХТО НАС НАУЧИ ЯКИ МАМЕ БУЦ РОДИЧИ?

аш Закон (Каребни законїк, Фамелийни закон) и Инициятива же би ше зоз Законом забранєло физичне каранє дзецох нє нова. Року тераз ма одредбу хтора гутори о тим же би ше родичи стримовали од воспитних мирох хтори увредзую 1929. Кральовина Сербия зоз Законом тото забранєла у школох, та з того виходзи же наша жем скоро после єдного вика дискутує о прилапйованю Гражданского достоїнство дзецка и же би го защицели од других одза конїка хтори би спомнуту забрану пренєсол и на воспитованє дзецох у фамелиї роснутих хтори загрожую його достоїнство. И то у шоре, но, прецо ше вец остатнї мешаци дзвигнул та– Єдна з воспитних мирох при восЗ таким становиском яке ма психолоґ Миливоєвич, векшикой-таки вельки прах на тоту тему, а явносц подзелєла коло питаню дзецох то и физичне каранє того чи треба, чи нє треба дзеци физично карац, Зоран Саве- на психолоґох и педаґоґох ше нє склада, и твердза же битка дзецка котре треба розликовац од фияк воспитна метода нє може принєсц нїч доброго. Аж и кед ски, психолоґ з Нового Саду гвари: зичного насилства. Физичне насил– Особнє думам же полемика о спомнутим Закону вимани- лєм раз родитель вдери дзецко, то ше толкує як насилство, як ство виходзи зоз аґресивносци самих пулована и инструментализована на дачий хасен. Пре од- єдну файту насилства над дзецми. И теди кед насилство з народичох т. є. з їх особних проблемох, редзени причини, особни або политични, хтошка сце прика- йвекшей любови, воно, гваря, тиж насилство. Фаховци преди нїяк нє служи за добробут дзецка. зац родичом же би тоти новосци у Фамелийним закону були кладаю преход на модел позитивного родительства хторе би Кажде одвитуюце каранє (як и нанапад на родительски права, же родичи буду покарани кед ше будовало на одношеньох медзи родичами и дзецми з поградзованє) муши буц одмеране и у правей хвильки. Кара муслучайно вдеря дзецко, же, так повесц, опрез каждих дзверох читованьом, порозуменьом и довирийом. То основа за родиши буц прилагодзена возросту дзецка и муши ше одношиц на будзе стац полицай або социялни роботнїк хтори будзе гро- тельски авторитет. дзецково нєдобре справованє, а нїяк нє на особу дзецка. Знажиц родичом же их дзеци годни приявиц. Нє, нє будзе так. Но, чи, родитель муши „осудзиц” ДЗЕЦКО ПАМЕТА ЧУВСТВА тото цо важне то порученє шицким родичом, и тим цо барз дзецково справованє, а нє саме бию, злоставяю свойо дзеци, и гевтим хтори нє прилапюю дзецко як особу. – Нїґда сом у своєй пракси нє суґеровал родичом, або члесвойо родительство, же дзеци забранєне физично карац! ОрґЧасте и нєдошлїдне фиан старательства (Центер за социялну роботу), як и потераз, ном фамелиї, же би пре гоч котри околносци применьовали зичне каранє зохабя тирвабудзе мац активну улогу. Вон ше уключи и спозори родителя, физичну кару над дзецми. Нє знам о яким „розумним караци неґативни пошлїдки на ню” можеме бешедовац кед добре знаме же родичи кару тегварим – спозори, и то будзе перши крочай – гвари Савески. особу дзецка, на його спради кед су розгнївани, у афекту. Як вони у тей ситуациї можу вованє з другима людзми, а роздумовац же под хторим углом „пригвиздаю” дзецку, и РОЗУМНА КАРА познєйше и у його власней хтори то вообще критериюми розумного караня дзецох? – зафамелиї. З другого боку, одБиц дзеци годно буц цалком забранєне, алє ище вше єст на- старани Савески. витуюца физична реакция У пракси вецей раз чуєм же док дзецко ище мале, та го нє досц нєясносци кед слово о кари и злоставяню, и прето добре на дзецково справованє же ше з предлогом Гражданского законїка пояшнює же чи ше згорше кус вдериц, на „його хасен”.... хторе потенциялно опасне – Дзецко кед мале нє памета причину прецо було бите, алє конкретни случай физичней кари рахує, чи нє рахує, як насилза ньго, будзе позитивно ство у фамелиї. Чи мож подцагнуц, розликовац физичну кару од остава паметанє на чувства хтори теди дожило. Кара барз доуплївовац на його социялинасилства и злоставяня? Ту явносц подзелєна, а подзелєни ду- бре и ефикасне средство кед ше сце нараз претаргнуц дачийо Ярослава зацию (кед поцагнєме дзецманя и коло того чи треба забранїц шицки файти физичней ка- справованє. Цо нам то гутори? Га, тото же, „палє як я то моЕделински ко за руку, або го прицагнєме ґу ри уключуюци и гевти найблагши (кед ше кус вдери по задку). жем раз два ришиц, застановиц...” Алє то лєм привид, и ми нє себе же би од дачого нє настрадало). Нажаль, пракса указує же Зоран Миливоєвич, психолоґ, оштро ше спроцивел идеї о знаме цо ше случує после. Найчастейше дзеци тото исте робя родичом вше чежше воспитовац свойо дзеци. Родичи часто нє цо робели кед родичи нє присутни. Значи, ту зме нїч нє зробезабрани физичного караня. находза праву миру и вше єст вецей дзеци з поремеценями у – Кед ше прилапи спомнути член Гражданского законїка з ли. Сцем повесц же єст и други способи же би ше обрацело справованю у обидвох екстремох – преплашене дзецко наспрам котрим ше бранї и найблагше каранє дзецох, тримам же би увагу на дзесаможивого. то звалєло и тото кус цо остало од авторитета родичох у на- цинске справоУ штредку дзе я робим, лєм мали процент родичох порихших фамелийох. Нє лєм же би тот предлог загрожел родите- ванє. Вони чежтани поглєдац фахову помоц – гвари Еделинскова. льски права, алє и їх способносц же би социялизовали дзе- ши, резултати И Саве ски ше склада же ше нєшка родичи, дзеци и фамеци. И у нас би, як и у других жемох, вельо вецей дзеци одпо- нє видно такой, лия находза у вельких трансформацийох, ламу ше и друведали: Нє сцем – и цо ми можеш! Розумна кара муши остац алє аж о 10, 15 жтвено, и социялно и економски и етично. Фамелия оголєчасц воспитного репертоара, кед же нє сцеме мац „дзиви роки. на, родичи заробени, дружтво им нє дава адекватни „серНовши наукоґенерациї” –наглашел Миливоєвич. вис” за розвой їх родительства и вони на ценким ляду. Наво сознаня з нежаль, гевти родичи хтори би требали поглєдац помоц, то нє у роп си холо ґ иї, НЄ ТРЕБА РОЗДУМОВАЦ О КАРИ робя, бо ше нє сцу зочиц з пошлїдками и зоз своїм родитета и других обльством. На нїх би требало думац, бо ми маме закони и рила сцох хто ри Зо ран Са ве ски На питанє цо з тима родичами хтори раз, два-раз вдежни предписаня, и проєкти, алє же би ше вони могли прише занїмаю з ря свойо дзецко, Савески гвари: меньовац, потребни ре сурси, людски. виглєдованьом людского мозґа указую же воспитанє з битку – Анї єден Закон то нє забранї, анї нє може забранїц – Потребни нам фаховци и нє лєм вони, алє обука и воспиможе мац вельки ризик кед слово о розвою дзецка. То нє же би ше родичи справовали так як ше справую. Мойо тачох, и психолоґох, педаґоґох хтори би мали робиц з родиприповедка о тим же дзецко будзе барз защицене, же будзе же бим повед цо шму, а цо нє шму робиц. Я бешедуєм о чами. Кед ше зна же єден педаґоґ або психолоґ роби у шко„мегке” далєй у живоце. Ту бешеда о достоїнству дзецка, о резултатох – же цо доставаце з одредзеним справованьом, ли зоз 1 500 дзецми, о чим ми, вец, бешедуєме? То спреслики хтору воно о себе достава кед го физично кареме, о а ваш вибор и ваша одвичательносц. Єст родичох хтори вдеря свойо дзецко, а вец им чежко и видзим же водзка. Як же ми там можеме помогнуц? О помоци тим дзейого самопочитованю, самодовирию – трима Савески. битку нє прилапюю як основни воспитни метод. Родицом и їх родичом у таких ситуацийох нє мож бешедовац – чи нє треба же би роздумовали о кари, алє можу очекопрешвечени Савески. РОДИЧОМ ВШЕ ЧЕЖШЕ вац помоц од фаховца и од держави у совитованю, же Врацаме ше на початок нашей теми и на тото же тоти цо би нєшка, кед анї кус нє лєгко, були одвичательни ропририхтую Граждански законїк катеґорични же нови законЯрослава Еделински, психолоґ з Руского Керестура, на дителє. ски одредби нєобходни прето же ше муша ускладзиц зоз основи свойого длугорочного роботного искуства гвари:

16 РУСКЕ СЛОВО

6. ФЕБРУАР 2015.

медзинароднима документами хтори на себе превжала наша жем – зоз подписованьом Конвенциї ЗН о правох дзецка. Велї жеми у швеце верификовали Конвенцию, алє виглєдованя указали же ше дзецински права нє почитує. Комитет за права дзецка ище 2006. року прилапел Общи ґенерални коментар хтори указує на тото же физична кара нє у духу Конвенциї и надпомнул яки обовязки маю держави. У медийох було питаня же чом так стихийно шлїдзиме медзинародни документи, упатраме ше на других, а нє роздумуєме о нашей фамелиї и чи ше вона годна зочиц зоз предложенима новосцами. Миливоєвич дума же роди чи нє маю таку моц же Зоран Миливоєвич би кажду ситуацию з дзецми успишно окончели з толкованьом. Вон твердзи же родичом на тот спо соб руки звязани. Єст и таки думаня же нашо дружтво ище вше под моцним вплївом традициї и патриярхату, дзе ше родичи, прето же набили дзецко, вигваряю – „и мнє били, та ми нїч нє хиби”... Савески гвари же кед родичи набию дзецко, теди кара унапрямена назадок, на тото цо ше уж случело, а родичи треба же би цо частейше патрели же би до того нє дошло. Увагу дзецка би требали унапрямиц на инше. ДЕРЖАВА РОДИЧОХ НЄ ПОТРИМУЄ – Ми за шицко цо менєй одвичательне маме курси, а за родичох нє маме нїч подобне, бо ше ище вше трима же кед ше дакому народ зи дзецко, вон такой по става родитель. А, держава би требала пре стац давац фалшиву потримовку родительству. Єй нєт, анї на финансийним плану, анї кед слово о обучованю – гвари Саве ски и наглашує же кед ше приноши Закон о забрани физичного караня муши ше одред зиц и санкциї тим цо тот Закон злохасную и виманипулую. Тот елемент у будуцим Закону, гвари, барз важни. Принєсц гоч яки Закон мож, и розказац же одтераз будзе так, або иншак, гоч познате же проблеми нє годно енки ришиц. Преход з модела традицийного родительства до чогошик цо нове, и дзе родичи нє сиґурни по якей драги маю крачац – нє лєгки, окреме же родительство зложена улога, а ридко хто учи як буц родитель. Лєпши як цо бул вчера.■

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА:

ФИЗИЧНЕ КАРАНЄ ДЗЕЦОХ – ЗА И ПРОЦИВ

Пишу: Славица ФЕЙСА Мария АФИЧ

ХТО НАС НАУЧИ ЯКИ МАМЕ БУЦ РОДИЧИ?

16 РУСКЕ СЛОВО

6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина Дюранїн

Фотомонтажа: В. Вуячич

ПРЕ МАЧКУ

email: jasminadjuranin@ruskeslovo.com

есто у хторим бивам наисце красне. Правда, у часци дзе бивам дакус бреговите, та маш чувство же дакому биваш „на глави”, а твой сушед на загради бива „на твоєй глави”. Кед прейдзеш прейґ драги, на други бок улїчки „ґлат” можеш з калдерми скочиц на сушедово закрице; можеш шедзиц на драже и припатрац ше цо сушедово робя, та аж и цо патра на телевизиї. То супер (кед це то интересує), у тим ужива моя сушеда. Алє я нє од тих. Нє бриґа ми хто цо дума и цо роби, хто ше з ким вадзи и хто кеди лєга спац. Добре паметам цепли авґустовски вечар пред даскельома роками. Облаки порозтверани, у нас каждодньови ритуал з малима дзецми. Мой дзешка на терену уж даскельо днї, дзеци у пиджамох, а я уж лєдво чекам же би поспали. Сама сом и у цихосци будзем робиц – нїч. Уживанє... Берем младшого сина на руки (нє мал анї два роки), видзим – „май-

18 РУСКЕ СЛОВО

мунчки му ше вишаю на очи”, и одношим го на його посцель. Помали го укладам. У цмоти сом намацала бависка: жирафу, пса, ирваса, медведжика и – шерсц! У страху скакам, такой швицим и мам цо видзиц: якаш чарна мачка, цала у храстох, патри на мнє! Просто до оч! Лєжи у синовей посцелї яґод же то єй место и нє бої ше, анї нє скака, анї нє мявчи. Вжала сом сина и вилєцела зоз хижи. Волам швекру, темпераментна є, а и мержи мачки, та з ню окопе раз-два. Пришла вона и накадзи отворела дзвери, таки смрод вибил зоз хижи же почала вякац. Патрим през дзвери як кричи на мачку, а тота ше хто зна дзе зацагла. Пробує ю влапиц, а вона одскочи на другу посцель. Вона ґу нєй з другого боку, а мачка ше вохпала под вельку посцель. Дойсц до нєй нє мож. Принєсла сом єй метлу, длуге пориско... Штуха швекра до мачки, а мачка нїч, церпи, а влапиц ше нє да. Поволали зме и мужового брата, и вон боґозує, отворел нащежар шицки облаки, дзвигнул посцель, а мачка упрекосно шедзи. Кед моя швекра почала кричац: – Виходз вонка! Шмердзиш! Та, до нашого обисца ши пришла? Идз даґдзе индзей здохнуц! Кур..! Вонка! Дзеци плачу, а швекра лярма на цале гарло. Вец до нєй так штухла, же мачка скочела на облак, вец на терасу, на конар, и спадла на жем. После того зме длуго луфтирали. Преспали зме у другей хижи, швекра цалу хижу дезинфиковала, шицко зме порайбали. Сцели зме цо скорей забуц хору мачку хтора ше, глєдаюци место дзе здохнє, застановела у дзецинскей посцелї. Ютредзень сом стретла сушеду, и то гевту прейґ драги. Нєзвичайно ше шмишкала на мнє, поздравкала ми, а вец гвари: – Цоже, сушедо, вчера у вас бул якишик галайк, звада, га? Ццццц... Сцела сом єй толковац же то шицко пре шмердзацу мачку, алє... Як и у гевтим вицу – и кед бим єй поведла правду, та би ми нє верела :) ■ 6. ФЕБРУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ДЮРДЬОВЕ ОТРИМАНА РОЧНА СКУПШТИНА КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО”

ЮВИЛЕЙНИ РОК

Внєдзелю отримана рочна, а источашнє и виберанкова Скупштина КУД „Тарас Шевченко”, на хторей Мирослав Чакан, предсидатель Скупштини, у Звиту о роботи за 2014. рок начишлєл шицки активносци секцийох, роботу аматерох и фаховцох, госцованя и орґанизованє рижних концертох, фестивалох и манифестацийох. Влонї дюрдьовски аматере мали 36 наступи, 9 представи т. є. вечари у їх про сторийох, го сцовали у Словацкей, у Клад занох и Габури, орґанизовали 12. Фе стивал жридлового шпиваня, и привитали го сцох зоз Словацкей. Медзи активносцами визначени два музично-литературни вечари пошвецени Янкови Грубеньови и Михалови Лїкарови, побида Тамбурового оркестра на Републичней смотри и Златна плакета и перша награда на Фестивалу „Мелодиї Руского двору”. И лоньска побиднїцка кошарка з „Червеней ружи” сцигла до дюрдьовского Дружтва, а спомнути и премиєра дзецинскей представи, концерти, младежски активносци, погари и медалї зоз СБ „Яша Баков”. Нє забуло ше анї на рецитаторох, та участвованє на Фестивалу жридлового шпиваня. Члени достали вецей значни припознаня з покраїнского и державного уровня. У прешлим року у Дружтве ше поряднє отримовало проби шицких секцийох, а же би вони мали потребни условия за роботу, и достали финансийну потримовку старал ше Управни одбор на чолє зоз предсидательом Миколом Кухаром. Одвичательносц того Одбору, алє и креативни идеї видно було през числени активносци. УО од прешлей Скупштини по тоту, нєдзельову, отримал 49 схадзки. Така пракса остава и надалєй. На Скупштини вибрани нови состав Надпатраюцого одбору, чий предсидатель и далєй остава Яким Чапко, а за

Влонї добре робели, а так планую и того року

предсидателя дисциплинскей комисиї вибрани Яким Барна. Место Мирослава Ґубаша, Маринка Дудаша и Якима Барни, УО подмладзени з новима членами, а то: Борис Цап, Мирослав Киш и Борис Балїнт. Мирослав Чакан ознова вибрани за пресидателя Скупштини. Скупштина єдногласно прилапела Звит о роботи и финансийни звит, прилапени и План роботи за 2015. рок. Заплановани велї наступи, одход до Польскей, поволани су и до Австриї. И далєй буду орґанизовани програми, а Дружтво ше окреме рихта за ювилей – 70-рочнїцу снованя КУД „Тарас Шевченко” хтори би мал буц концом рока. На схадзки визначене добре сотруднїцтво з Националним совитом Руснацох, Заводом за културу войводянских Руснацох, секретариятами АП Войводини, Општину Жабель и спознорами. Окреме наглашене добре сотруднїцтво зоз аматерами, руководителями секцийох, членами Одбору и шицкима котри помогли роботу Дружтва. С. Барань

ПРЕДСТАВИТЕЛЄ МИНИСТЕРСТВА ПРОСВИТИ НАЩИВЕЛИ НС РУСНАЦОХ

УНАПРЕДЗИЦ ОБРАЗОВАНЄ МЕНШИНОХ

Национални совит Руснацох (НС) у Руским Керестуре, 3. фебруара нащивели представителє новоформованей Роботней ґрупи за унапредзенє образованя националних меншинох, Министерства просвити Републики Сербиї. З пред-

Упознати зоз станом и проблемами у образованю по руски

6. ФЕБРУАР 2015.

ставителями НС и його Одбору за образованє Жельком Ковачом, Меланию Римар и Хелену Пашо Павлович бешедовали проф. др Ґоран Башич зоз Центру за виглєдованє етницитета хтори и член Роботней ґрупи, Ясминка Перуничич Ален и Йована Мастилович спред Министерства. Циль їх нащиви бул упознац ше зоз станом и проблемами у образованю по руски на шицких уровньох и достац предкладаня и идеї од НС за його унапредзенє. Тоти идеї би мали буц унєшени до будуцого Акцийного плану за образованє националних меншинох на шицких уровньох, хтори пририхтує Министерство, а хтори часц Стратеґиї розвою образованя у Републики Сербиї по 2020. рок. Представителє нашого НС госцох информовали о ступню и уровню витворйованя права на образованє на руским язику у наших штредкох и хтори то нашо специфичносци. Роботна ґрупа винєсла вецей хасновити предкладаня за запровадзованє спомнутих мирох, а як основни проблем нашей националней заєднїци визначена нєдостаточна заинтересованосц родичох же би їх дзеци учели мацерински, руски язик. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЗОЗ РОБОТИ ДОМА КУЛТУРИ

ВШЕ МЕНЄЙ И ПЕНЄЖУ, Пише: Мария АФИЧ

Дом култури Руски Керестур єдина руска институция у тей обласци хтора ма професийних занятих, а пред даскельома роками ю Национални совит Руснацох преглашел и за установу од окремного значеня за нашу националну заєднїцу

ка терашня ситуация у тей установи, як закончели прешли и яки плани за наступни рок, яки успихи посцигнути и з якима проблемами ше зочую, бешедовали зме з директором Йоакимом Рацом Мимийом. – Ми план за 2014. рок цалком сполнєли по Плану активносцох. Робели шицки секциї, мали зме коло 65 наступи лєбо концерти, т. є. активносци. Прилапени нам плани роботи и финансийни плани за 2015. рок, треба ше нам лапац до новей роботи. Но, дакус нам очежує катастрофална финансийна ситуация у култури вообще, перше у цалей держави, а так и у нашей општини Кула – гвари Йоаким Рац Мими, директор Дома култури Руски Керестур, на уходзе до нового календарского року. У Доме култури активни числени секциї, Йоаким Рац Мими, директор Дома култури Руски Керестур Драмски студио Арт – младежска и дзецинска секция, Рецитаторска секция – одботнїка пред пензию я предкладал же би ше го заменєло роснути и дзеци. Робя тиж оркестри, народни и тамбуро- зоз креативним роботнїком. Бо за мнє рационализация ви, як и фолклорни ансамбл – дзецински, хтори ма вецей то кед ше на иншаки способ орґанизує нашу фахову роґрупи, дзе уключени дзеци од 1. по 8. класу и старши дзе боту т. є. прерозподзелї наших фаховцох же би ше ище младежски фолклорни ансамбл и ветеранє. Активна и лєпше робело, а нє же би ше зменшало число занятих, бо Хорска секция, одроснути и дзеци, шпиваче – Женска, то вец нє рационализация, алє рестрикция. Єст у ОпштиХлопска, Дзивоцка ґрупа. По словох директора Раца, до ни и други вариянти, та будземе видзиц же на яки спосекцийох уключени коло 250 дзеци и тиж коло 200 стар- соб ше далєй будзе водзиц тоту инициятиву за рационаших членох аматерох, помагаюцих членох, тих цо робя у лизацию општини Кула. Ми маме таке становиско, а поорґанизацийних одборох фестивалох. тримало нас и руководство нашого Националного совиПРЕД НАЯВЕНУ РАЦИОНАЛИЗАЦИЮ У ОПШТИНИ КУЛА У Доме култури тераз заняти шейсц особи, алє су по старосней структури блїжей ґу пензиї, а гонорарно робя и фахово сотруднїки у вецей секцийох. З оглядом на чежку финансийну ситуацию у держави на шицких уровньох ше шпорує, та и у обласци култури. Таки мири у 2015. року рихта превжац и Општна Кула хтора финансує и керестурски Дом култури. Як ше то одражи на його роботу директор Йоаким Рац гвари: – У општини Кула ше у култури наявює рационализация, а интенция така же би ше зменшало административних роботнїкох по домох култури, алє мойо закладанє же би ше тих людзеох заменєло з креативнима людзми одн. фаховцами. На розгваркох, присуствовали ми зоз култури и подпредсидатель општини и було предкладане же би ше административни роботи централизовало на уровню општини. Понеже и ми маме административного ро-

20 РУСКЕ СЛОВО

ту – наглашує Рац. Вон тиж визначел же вельке вдеренє на занятих у Доме култури и нєдавне зменшанє плацох.

ЗАМЕРКОВАНЕ ЖЕ НЄТ СОЛО ШПИВАЧОХ Провадзаци нашо руски фестивали и програми, велї замерковали же остатнї роки хибя соло-шпиваче зоз Руского Керестура. По словох директора Раца на тим ше роби спрам можлївосцох занятих фахових роботнїкох, а Дом култури анї раз нє достал средства за, поведзме, анґажованє таких сотруднїкох хтори би подзвигли уровень и у тей обласци, бо єст вельо добрих и талантованих шпивачох з хторима би требало робиц систематичнєйше. Ґу тому, як гвари Рац, хибя и поволанки других наших КУД-ох и фестивалох на сотруднїцтво з нашу єдину професийну институцию у тей обласци. 6. ФЕБРУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РУСКИ КЕРЕСТУР

И ЕНТУЗИЯЗМУ

РИХТА ШЕ КНЇЖКУ И ЦД ДОДАТОК

– Ми у култури тераз маме просеково плаци медзи 24-25 тисячи. Зоз такима особнима доходками, нє знам же на яки способ мож мотивовац роботнїкох, окреме тих цо робя креативни роботи, же би укладали свой креативни потенциял до роботи з аматерами. То наш основни проблем. ВШЕ МЕНЄЙ ЗАИНТЕРЕСОВАНИХ ЗА РОБОТУ Попри спомнутих финансийних проблемох у Доме култури квалитетну роботу уж од скорей очежує и вше менша заинтересованосц аматерох за роботу, при школярох шицких ґенерацийох, чому доприноши и обєктивне зменшанє числа дзецох, як пре демоґрафски причини, так и пре познате висельованє. О тим директор Рац гвари: – Чувствує ше проблем и у роботи з аматерами. Вше єст менєй заинтересованосци, можебуц ше дакус засицело у Керестуре. Гоч ше по традициї зна же маме добри ансамбли, я гварим же ми ище вше нє чувствуєме же зме так загрожени як по других местох, дзе ше Руснаци на иншаки способ боря за свой национални идентитет. Ми у Керестуре себе ище вше думаме же зме вообще нє загрожени, же нам идзе шицко як треба. Но, я думам же и ту вше векша загроженосц. Насампредз то нє пре даяку по-

ПРИДУ ГОСЦИ З ИНОЖЕМСТВА И того року нашо секциї буду поряднє робиц и участвовац на шицких смотрох. Кед бешеда о фестивалох, на Драмски мемориял ше нам обецал присц пряшовски Театер Александра Духновича, а на „Червену ружу” професийни ансамбл „ПУЛС” тиж зоз Пряшова.

литику, алє пре нашо одношенє ґу нашому националному идентитету. Як ше ми ґу тому одношиме, так ше и други буду одношиц ґу нам. Так же ми сами себе загрожуєме зоз таким становиском. Вельки проблем Дом култури уж давно ма и зоз народним облєчивом, хторе вихасноване, девастоване. Рац, хтори ту уж 31 рок професийно роби, пред тим и сам танцовал у тим облєчиве од своїх 11-12 рокох. – Народне облєчиво наисце будземе мушиц обновиц. Єст рижни идеї, та и пробованя же бизме вєдно з Националним совитом у тим вихасновали нєдавно подписани контракти о сторуднїцтве зоз Закарпатску обласцу и Пряшовским крайом. Тиж нє розришене чи будземе правиц централни депо за нашо КУД-и, чи будземе куповац, та будзе стац у нас, прето же и так ше нашо облєчиво, до хторого ми уложели, пожичує и велїм нашим КУД. То нам нє чежко, алє шмати ше так ище вецей вихасновює – заключел Рац.■ 6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКИ ТАНЦИ ЯК ИЛУСТРАЦИЯ Концом януара аматере КУД „Жатва” зняли танци и облєчиво за видео-приказ, хтори будзе илустровац кнїжку „Народне облєчиво, танци бачванско-сримских Руснацох” хтора пошвидко ма висц як єдно од капиталних виданьох Заводу за културу войводянских Руснацох. На знїманю участвовала векшина аматерох КУД „Жатви” – виводзацка фолклорна ґрупа, числени тамбурови орке стер, члени женскей шпивацкей ґрупи и други. За знїманє була задлужена РТВ Войводина а провадзели го и предсидатель Националного совиту Русанцох Славко Рац, подпредсидатель Йовґен Мудри, як и директор Заводу за културу Серґей Тамаш. Микола Ґубаш, хореоґраф у КУД „Жатви” и єден з учашнїкох на витворйованю того проєкта виявел же тота кнїжка, хтору ше пририхтує барз важна за цалу руску заєднїцу. – ДВД зоз видео приказом хтори нєшка знїмаме, и зоз знїмками хтори скорей зняти по других ме стох, буду приложени ґу кнїжки хтору ма видац Завод. То вельки крочай за Руснацох, и тота кнїжка будзе перша такей файти у нашей заєднїци – гварел Ґубаш. Кнїжка будзе видата на трох язикох – руским, сербским и анґлийским, а будзе мац вецей як 300 боки. Нєдавно видати каталоґ бул перша часц того проєкта, а пошвидко будзе пририхтана и тота публикация, на хторей участвовали найзначнєйши фаховци зоз тей обласци. У єй рамикох реализоване сотруднїцтво медзи Заводом, Музейом Войводини, Архивом, Катедру за руски язик и литературу и Координацию Руснацох у Републики Горватскей, а публикованє кнїжки ше обчекує концом яри. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВЛА ДИМИР УЙФАЛУШИ, ТИШЛЇР З ВЕРБАСУ

З ДРЕВА СПРАВИ ТОТО ЦО ЗА ДУМА

Пише: Aна Маркович

Лєгко йому кед му уж и синове помагаю

Владимир Уйфалуши уж на петнац роки робел з древом. Велї цо познаю їх фамелию би поведли же то нїч нє чудне кед ше зна же му ище прадїдо Митро бул колєсар, дїдо Владимир тишлїр, а же од дїда тишлїрске ремесло виучел Владимиров оцец Митро. Владимир предлужел тото цо у фамелиї давно започате

штварта ґене ра ция Уйфа лу шо вих хтора роби з древом, и знам же то нєшка наисце ридкосц. Випатра же нам у ґенох „записана триска” – з ошмихом почина бешеду Владимир Уйфалуши, млади тишлїр з Вербасу. Праве прето же ше од дзецинства шпотал коло оца хтори вше цошка майстровал у своїм мигелю, Владимир ше уписал до стреднєй будовательней школи у Новим Садзе. Гвари же ше могол предлужиц школовац, алє го прицагнул пенєж, бо почал вчас зарабяц. – Часто сом робел з оцом, а вон ми за кажду роботу заплацел. Добре паметам же кед сом назберал перши озбильнєйши пенєж, та сом купел моторку. То ми бул моцни порив и за други роботи, вше векши и чежши.

22 РУСКЕ СЛОВО

З часом оцец по стал шеґерт, а я майстор, алє мац доброго шеґерта, то велька ствар – гвари Владимир хтори трима же барз добре кед єст од кого научиц гоч хторе реме сло. – Школа добра з єдного боку, алє оцово искуство ми у роботи барз помогло. Мал зо мну сцерпеня, вшадзи ме водзел зоз собу, и учел. Правели зме з древа тераси, лєтнїковци, окреме тоти модернєйши, яки маю людзе на заходзе. Алє у велїх роботох, та и у тей, нє мож виберац же цо ше будзе робиц, так же наша робота була и добре справиц обични закрица, обшивки на нїх, и шицко цо людзе пожадали – гвари наш собешеднїк. НАЙВОЛЇМ РОБИЦ З ЛЇПОВИМ ДРЕВОМ Владимир з древом прикрашує ентериєр и екстериєр, а по його думаню найкрасше робиц з лїпу. 6. ФЕБРУАР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ОЦЕЦ „ВИНОВАТИ” И ЗА МОТОРКИ Владимир ма ище єдну пасию – моторки. О тей теми каждому дзечнє приповеда. – Байкер сом 10 роки, та вшадзи путуєме на моторкох, по цалей старей Югославиї, Австриї, Италиї... То мой гоби и любов хтори вимагаю и час и яки-таки пенєж, алє рахуєм же, заш лєм, на моторки мож даґдзе пойсц, видзиц и дожиц вецей того як кед ше путує на авту. Член сом Мото клубу „Пеґазус” з Коцура, а мушим спомнуц же и тоту любов на мнє пренєсол оцец – гвари Владимир.

З нєй мож справиц красни дробнїци, а за мебель, за тото цо масивне и чежке, хаснує бук и дуб. – Людзе любя же би тото цо справим з древа остало природне, же би ше нє фарбело, гоч их дакеди и порадзим кед видзим же би дацо требало иншак зробиц. Вони поведза тото цо сцу, а кед мам дая-

6. ФЕБРУАР 2015.

ку идею, „стретнєме ше на пол драги”. Вирисуєм скици же би муштериї одприлики видзели як тото цо справим будзе випатрац, и починам з роботу – бешедує Владимир о искуствох у роботи. Тоти цо робя з древом добре знаю же за хтору роботу яке древо найлєпше. Владимир часто хаснує ядлїну, алє и бук, дуб и орех, хтори познати по тим же су найлєпши за мебель. У Уйфа лушовоим мигелю тишлїрски алат пилки и длата зоз шицких бокох, и шиц ки потреб ни ма ши ни за об ро бок древа. ДРЕВО У МОДИ – Любим робиц з древом. Древо ма душу и мож шицко з нього понаправяц. Мож у нїм злучиц природне и сучасне. Нєшка модерни „етно–стил”, и так треба обробиц древо же би остало красне. Прето думам же древо будзе длуго популарне, бо є природни материял, нє чкодзи чловековому здравю и цепле є. На концу-концох, древо ре сурс хтори ше обнавя. Так як приповеда, таке и Уйфалушово обисце – у етно-стилу, а про стор ви пол нє ти з ве лї ма дроб нї ца ми хто ри нашол на пойдзе у баби и дїда. Понеже ше у їх фамелиї почитує традицию, годно обчековац же єден з Владимирових синох, Митро або Андрей, предлужа роботу з древом. Їх оцец ше наздава же озда єд ному з нїх у ґенох „прероби триска” з початку тей нашей приповедки.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПОШЛЇДКИ БРАТСКОГО ОБЛАПЕНЯ ПАПИ ФРАНЦИСКА

ДРАГОКАЗ ШИЦКИМ ЗА Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Папа Франциско и васелєнски патриярх Вартоломей I влонї ше зишли два раз, а шветово аґенциї оценєли же то историйна подїя у християнстве хтора зблїжела католїкох и православних на драги ґу єдинству, алє єст и думаня же ше у пракси нє вельо цо пременї

православним швеце барз позитивно оценєне же влонї папа Франциско дал чесц з тим же побочкал руку васелєнскому патриярхови Вартоломейови I, понеже ше пред тим вєдно модлєли на Христовим гробе у Єрусалиму. Папа и патриярх ше други раз зишли концом рока у Истанбулу и подписали вияву и намаганє ґу єдинству християнох, апел за мир у швеце и диялоґ з исламом. Шицко то моцно одгукло у швеце, у медийох и при вирних. Медзитим, єст и песимистични думаня же ше нє вельо цо пременї, лєбо и нїч, з оглядом же два Церкви подзелєни уж тисяч роки. Зауважує ше же патриярх Вартоло-

ПРИКЛАДИ БУДОВАНЯ ДИЯЛОҐА – Кед ше опатри дакус до историї, пred 50 rokami, papa Pavlo VI и патриярх Atenaґora znyli medzisobne preklytstvo, papa Joan Pavlo II modlwl u Gre~eskej za preba~enw {ickogo co Katolїcka Cerkva zrobela Pravoslavnej, a papa Francisko питal blagoslov, цо шведочи о будованю диялоґа – гварел о. Владислав Варґа.

24 РУСКЕ СЛОВО

мей практично нє ма моцну позицию и моц одлучованя у православю. Вон лєм леґитимна фиґура, за розлику од папи. Главну улогу, примат и уплїв на православних у швеце нєшка ма Русийска православна Церква и патриярх московски и цалей Русиї. ЖИЄМЕ У ЧАШЕ РЕЛАТИВИЗОВАНЯ ФАКТОХ Православни историчар, публициста и прекладатель Владислав Дьордєвич з Нового Саду, гвари же за нас стретнуце папи и патриярха барз важне, бо жиєме у кризи, у чаше релативизованя наукових и етичних становискох и фактох. – Кризу змоцнює и розєдинєносц Церкви, алє и отворени нєприятельства знука Церкви, цо соблажнює людзох и оддалює их од вири до особного Бога – гвари Дьордєвич. – На щесце, на чолє Восточней и Заходней Церкви тераз розумни людзе – папа Франциско и патриярх Вартоломей хтори одлучни у намаганю одклонїц тото соблажньованє, лєбо го зменшац. Їх братске облапенє и заєднїцки молитви драгоказ и другим єрейом, а тиж су и доприношенє общому миру у швеце. Драга ґу зєдинєню нє лєгка, бо, медзи иншим, єст глїбоки психолоґийни и политични препреченя. Лєм Бог 6. ФЕБРУАР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ И ПАТРИЯРХА ВАРТОЛОМЕЯ I

ЄДИНСТВО зна чи ше Церква зєдинї и кеди. Алє, сиґурне же його воля же би шицки християнє були єдно – надпомнул Дьордєвич. ҐЕСТИ ГУТОРЕЛИ ВЕЦЕЙ ЯК ВИЯВА Директор Каритасу Сербиї, протоєрей ставрофор о. Владислав Варґа, декан беоґрадски, здогаднул же ше пapa Francisko у oficijnej na|ivi stretnul zoz predsidatelqom Turskej Erdo}anom, pomodlwl {e u Belavej d`ami< zoz glavnim muftijom Rahmijom и stretnul {e zoz velqkim rabinom Halevom – zoz ~im zape~atoval medzireliґijni diyloґ. – У ekumenskim zna~enx, stretnuce z patriyrhom Vartolomejom bulo polne simvolikи, a }esti be{edovali vecej yk zawdn<cka viyva dvoh glavnih predstavn<koh Katol<ckej i Pravoslavnej Cerkvi kotri {e obovyzali na posluхnosc Hristovi, kotri modlwl za wdinstvo svo<h u~en<koh – гварел о. Ва-

У ЯНУАРЕ ШЕ МОДЛЇ ЗА ЄДИНСТВО ХРИСТИЯНОХ У януаре, у християнских церквох – католїцких, православних и протестантских ше модлї осем днї за єдинство християнох. Того року молитви з мотом „Дай ми ше напиц води”, цо Христово слова Самариянки. Того року и 30-рочнїца „молитвена осмина” хтора вше тирва од 18. по 25. януар.

рґа. – Єden }est {e vidvojoval od {ickih dotera{n<h u ekumenskim spravovanx voob|e: papa {e gl<boko shilwl pred patriyrhom i zamodlwl od nqogo blagoslov “Рimskej Cerkvi”. – Пapovo spravovanw нам гутори же треба пo~itovac deràvni vlasci, budovac medzireligijni diyloґ, a od bratoh u Hristovej viri pon<zno “glwdac blagoslov”. Tak roby toti kotri odvitux na Isusovo slova: „î me lxbi{ barèj yk toti?” Tot }est i папово slova познати pravoslavni teoloґ mitropolit Zizxlas pohvalwl. Ked to zroby i drugi z obidvoh bokoh – ekumenizеm prinw{e velqo plodi – заключел о. Владислав Варґа. ■ 6. ФЕБРУАР 2015.

О ВИРСКИХ ТЕМОХ НА ГАБОХ РАДИО ШИДУ У РУСКЕЙ ПРОГРАМИ

У ЕТРУ И ДУХОВНИ ЗМИСТИ На програми Радио Шиду, у емисийох по руски заступени и вирски теми. Слухаче доставаю информациї зоз наших парохийох у шидскей општини, а кеди-нєкеди у програми госцую и Парох о. Режак и члени Церковного одбору у студию нашо паноцоРадио Шиду з водительку Евґению Данчо ве. Прешлей стреди у емисиї „Преквитнї червена калїно” хтору порихтала и водзела Евґения Данчо, госци були о. Михайло Режак, парох у Шидзе и декан сримски, и члени Церковного одбору Владимир Торма и Владимир Дїтко. Причина за госцованє було швето Богоявлєнє, односно пошвецанє води на тото швето, а потим и благослов обисцох. О. Режак бешедовал о швету Богоявлєнє и о благослову обисцох. Члени Церковного одбору тиж поведли свойо упечатки як прешло пошвецанє обисцох. Пошвецало ше вкупно шейсц днї, перши штири по розпорядку у часцох Шиду, односно улїцох дзе Руснаци (вирни) заступени у векшим чишлє, а два днї ше пошвецало обисца у часцох городу хтори оддалєнши од церкви. После велїх рокох паноцови помагали и дзеци, школяре трецей класи, Марко Лозиняк и Милан Гарвильчак. Вл. Дї.

РОБОТНА АКЦИЯ У КОЦУРЕ

ПОПОРАЄНА ЦЕРКВА У коцурскей грекокатолїцкей церкви Успения пресвятей Богородици у Коцуре всоботу дополадня отримана роботна акция, хтора була уж штернаста по шоре, одкеди почал мандат терашньому Церковному одбору. На роботней акциї участвовали члени Церковного одбору, чесни шестри и вецей валалски жени, хтори вєдно попораєли церкву и єй околїско. У церкви того дня розквицени крачуни, и зняти крачунски прикраски зоз ковруша и капурох, а потим цала церква позаметана. У парохийним дворе вировнати кертичняки, и попораєна канцелария у церковней сали, як и комори. Церква после тей роботней акциї уходзи до новей сезони и Члени Церковного одбору попораєли и порихтана може причекац церкву, и околїско яр. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 25

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После краткей и чежкей хороти 27. януара 2015. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ПАУЛИНА ДЖУДЖАР (1933–2015) з Нового Орахова Вично ожалосцени син Славко, нєвеста Розалия, дзивка Даринка, жец Руди, жец Милан, унуки Илия, Боґдан, Иринка, Ервин, Мелита, Мирослав и Мелинда, як и пецеро праунуки Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. януара 2015. року наполнєли ше штерацец жалосни днї як нас зохабела наша супруга и мац

МАРИЯ НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1955–2014) з Нового Саду

Памятку на твою милу подобу, любов и доброту у своїх шерцох вично чуваю супруг Владимир и син Борис Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. януара 2015. року наполнєли ше штерацец жалосни днї як ме зохабела моя шестра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року нєсподзивано нас охабел наш мили

ЗЛАТИМИР НАДЬ (1952–2015) з Руского Керестура Злато, пошол ши без поздрава, алє у наших шерцох и молитвох будзеш и далєй з нами. Бачи Славо и андя Фема Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року престало дуркац шерцо нашого милого братняка

ЗЛАТИМИР НАДЬ (1952–2015) з Руского Керестура Дзекуєме му за вельку любов хтору мал ґу нам. Братняк Михал и шестринїци Марча и Терезка зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. януара 2015. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року занавше нас зохабел и пошол до вичносци брат и бачи

ЗЛАТИМИР НАДЬ (1952–2015) з Руского Керестура Памятку на ньго навики будзе чувац брат Юлин зоз супругу Любку и сином Борисом Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року занавше нас зохабел

ЗЛАТКО НАДЬ (1952–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац у своїх шерцох бачи Юлин и андя Меланка, братняк Борис и шестринїца Юлиянка зоз фамелию з Нємецкей Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. януара 2015. року наполнєли ше дванац смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

МАРИЯ НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1955–2014) з Нового Саду

Днї преходза а здогадованє на Тебе навики остава у моїх найкрасших памяткох. Твой брат Славо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. фебруара 2015. року наполнєли ше 30 роки як вецей нє з нами

АНА ХРОМИШ народзена Планчак (1938–2015)

МИКОЛА ХРОМИШ (1936–2003) з Коцура

Красни памятки на їх любов и доброту навики будзе чувац Дзивка Меланка зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ

Дня 8. юлия 2015. року наполня ше 30 роки як вецей нє з нами

АНА (1938–1985)

ЮЛИЯН (1935–1985) РАМАЧОВО з Руского Керестура

Їх подобу, любов и доброту у своїх шерцох навики буду паметац и здогадовац ше їх наймилши: дзивка Марча и жец Юлин Барново, син Дюри зоз Ружицу Рамачово, унуки хторих анї нє дожили, Ясминка зоз Кимом Малацково и Таня зоз Борисом и праунуки Кристиян, Матей, Матея, Тияна и мали Алек Спочивайце у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР НАДЬ АНҐЕЛА НАДЬ (1922–1985) (1923–2005) з Руского Керестура Памятку на нїх чуваю Златка и Любка зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

6. ФЕБРУАР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року после чежкей хороти занавше ме зохабела и пошла до вичносци моя супруга

МЕЛАНА ТАКАЧ народзена Катона (1938–2015) з Руского Керестура Памятку на ню навики будзе чувац ожалосцени супруг Йовґен Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року у 77. року живота умарла моя шестра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей мацери, баби и прабаби

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року занавше престало дуркац шерцо нашей милей мацери и баби

МЕЛАНА ТАКАЧ

МЕЛАНА ТАКАЧ народзена Катона (1938–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню вично буду чувац ожалосцена дзивка Сенка и унуки Бояна и Боян Щепановичово Спочивайце у мире Божим!

(1938–2015) з Руского Керестура Єй милу подобу и доброту нїґда нє забудземе. Син Йовґен, нєвеста Геленка, унука Марча зоз супругом Владом, унука Терезка зоз супругом Бранимиром и праунуки Мартина, Сара и Мая Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. януара 2015. року занавше нас зохабела наша мила шестра и нина

INFОРМАТОР

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец жалосни днї як вецей нє зо мну моя мила супруга

СЛАВКА БИКИ (1955–2014) з Руского Керестура

МЕЛАНА ТАКАЧ народзена Катона (1938–2015) з Руского Керестура Памятку на ню буду чувац шестра Мария зоз супругом Владом Югиково и їх дзеци зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

Мила Славко, вельо раз ши пошла зоз дому и врацела ше, а тераз ши пошла и нїяк ше нє врацаш. Штерацец днї це чекам, а Тебе нєт. Чежко ми без тебе. Твой муж Янко Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец жалосни днї як вецей нє з нами наша мила мац и баба

МЕЛАНА ТАКАЧ народзена Катона з Руского Керестура Памятку на ню навше буду чувац брат Михайло зоз супругу Славицу и синами Михайлом и Ярославом зоз фамелиями

СЛАВКА БИКИ (1955–2014) з Руского Керестура

Мила мамо, прешли уж штерацец днї, а ти ше нє врацаш. Чежко нам без тебе. Унуки ше питаю за тебе. Твоя дзивка Тамара, жец Михал и унуки Ива и Мия Спочивай у мире Божим!

Мила мамо, прешли уж штерацец днї, а ти ше нє врацаш. Чежко нам без тебе. Унуки ше питаю за тебе. Твоя дзивка Ясмина, жец Ґоран и унуки Исидора и Маша Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашого товариша

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. фебруара 2015. року напол- Дня 21. юния 2015. року наполня нєли ше дзешец жалосни роки як ше єденац жалосни роки як нас занас занавше зохабела наша мила навше зохабел наш мили оцец и дїдо мац и баба

ПРЕДРАҐ НАДЬ (1974–2005) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю товарише Дзвоно, Владо, Юлин, Желько як и Владо и Мижо зоз Канади Спочивай у мире Божим!

6. ФЕБРУАР 2015.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. фебруара 2015. року наполнєли ше дванац жалосни роки як нас занавше зохабела и пошла до вичносци наша мила мац

НАТАЛИЯ ДУДАШ народзена Малацко (1933–2003) з Руского Керестура Памятку на єй милу подобу и доброту чуваю Єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

ЙОАКИМ РУСКОВСКИ КСЕНИЯ РУСКОВСКИ (1926–2005) з Руского Керестура (1928–2004) Памятку на їх подобу и доброту навики чуваю син Яни и син Йоаким зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 27

INFОРМАТОР СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара наполнї ше рок Дня 8. януара наполнєли ше єдеяк нє з нами наша мила мац, шве- нац роки як нє з нами наш мили кра, баба и прабаба оцец, швекор, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. фебруара 2015. року наполня ше штири смутни и жалосни роки як ше ґу ангелом преселєл наш мили син и брацик

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 TV MA]AZIN, nwdzely, 8. фебруар 2015. roku na 20 godzin

ЙОВҐЕН САБАДОШ НАТАЛИЯ САБАДОШ (1927–2004) (1927–2014) з Руского Керестура Зоз любову и почитованьом, Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

СИНИША САЛОНТАЇ (2007–2011) з Коцура Мили наш, прешли штири роки, а боль и жаль у шерцох вше векши и чежши. Занавше це у своїх шерцох и памяткох буду чувац твойо наймилши: мама Наташа, тато Саша и браца Славиша и Серґей

* дзе цо будзе * БАЛ ШИРОКИХ СУКНЬОХ У ДЮРДЬОВЕ На соботу 7. фебруара у Дюрдьове будзе отримани “Бал широких сукньох” у просторийох КУД “Тарас Шевченко”. Традиция остава иста дзивки и жени облєчени до святочних руских сукньох маю безплатни уход. Уходнїца кошта 1 200 динари, а за членох того Дружтва 600 динари. Сход на 20 годзин.

БАЛ У ВЕРБАШЕ На соботу 14. фебруара у готелу „Бачка“ у Вербаше, на 19,30 годзин, отрима ше бал. Уходнїца 1000 динари. Будзе богата музична програма, грац буду гудаци зоз Вербасу и Руского Керестура, а шпивац солисти Мирослава Даждиу и Саня Полдруги. Вечера, томбола, бависка нєсподзиваня. Карти мож купиц у КПД „Карпати“ у Вербаше, Нєґошова 21, кажди роботни дзень од 18-22 годзин. Информациї на телефон(021) 706-257.

Na osnovi Odluki Upravnogo odborу Doma kulturi u Ruskim Keresture od 27. ynuara 2015. roku, a z nagodi otrimovany 54. Фestivala ruskej kulturi “^ervena ru`a”, Dom kulturi u Ruskim Keresture rozpisuw

KONKURS ZA NOVI RUSKI [PIVANKI ZA DZECI

1. Pravo u~astvovaц na Konkursu max {icki zainteresovani zoz èmi i inoèmstva. 2. Kompozici< treba è bi buli zapisani notalno, lwbo na CD-u, a teksti vidrukovani u troh prikladn<koh. 3. Ocenqovanw i vibor kompozicijoh htori budu vivedzeni na Festivalu okon~i fahova komisiy htoru menuw Or}anizator. 4. Or}anizator Festivala obezpe~i penw`ni nagradi kompozitorom za zavàti per{i tri mesta i wdnu nagradu za najlwp{i tekst. 5. Dom kulturi u Ruskim Keresture ма pravo vidac vivedzeni kompozici< na togoro~nej “êrvenej ruì” na okremnim no{a~u zvuka. 6. Roboti posilac najpoznwj{e po 31. marec 2015. roku na adresu: Dom kulturi (z nazna~enqom: za konkurs), 25233 Ruski Kerestur. sekretar Festivala Mihajlo Bodynec

28 РУСКЕ СЛОВО

– Нащива представнїкох ЕУ и Прешовского краю зоз Словацкей Националному совиту Руснацох; – Акцийни план стратеґиї образованя у Републики Сербиї – розгварки у Руским Кере стуре; – Прилог о социялней помоци у Жабельскей општини; – Часц атмосфери зоз праткох у Бикич Долу; – З рочней схадзки СД „Русин”. *** Na{o visti zoz foto}rafiymi i zn<mkami, mo`ece najsc na adresi www. rtv.rs/rsn.

МОЖ КУПИЦ „КОЛЯДИ РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ” Кнїжка „Коляди Русинох/Руснацох/Лемкох – писнї на чесц Рождества Исуса Христа”, з провадзацим компактдиском, хтора концом прешлого рока обявена у виданю Шветового конґресу Русинох/ Руснацох/ Лемкох (РРЛ). На вецей як 350 бокох, у богато илустрованей кнїжки обєдинєни писнї на чесц Рождества Исуса Христа зоз шицких жемох у хторих нєшка жию РРЛ. Прихтали ю проф. др Михайло Фейса з нашей жеми, Наталия Гнатко з Горватскей, Юрий Шипович з України, др Марияна Лявинец з Мадярскей, о. Василь Бойчук з Румуниї, Боґдан Ґамбаль з Польскей, Джери Джамба з Америки, як и Иван Чижмар зоз Словацкей, котри бул и координатор того проєкту. На кнїжку ше мож предплациц и купиц ю у Канцелариї РМ у Руским Керестуре (тел. 025/702-000), лєбо у месних одборох РМ у Коцуре, Кули и Вербаше, та Городским у Новим Садзе и Реґионалним одборе Матки у Шидзе. Тираж кнїжки „Коляди РРЛ” 700 прикладнїки и каждей з 10 членїцох ШК припадню по 70 прикладнїки. Єден прикладнїк кнїжки кошта 7 еври, лєбо 1000 динари. 6. ФЕБРУАР 2015.

INFОРМАТОР

MALI OGLA[KI

Pokra<nski sekretariyt za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04)

*** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. ***

OGLA[UW

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок No{itelq prowkta Гидро База д.о.о. зоз Беоґраду, ul<ca Патриса Лумумбе ~s. 6 podnwsol vimogu za одлучованє о потреби precenqovanя vpl<vu на животни штредок проєкта Баґерованє писку зоз корито рики Дунай од км 1246+900 до км 1247+400, на к.п. чс. 6773 КО Ковиль СО Нови Сад. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` dostac na uvid у просторийох Pokra<nskogo sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (pri`emw, kancelariy ~s. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя того обвисценя, можу достац свойо думанє и писаней форми на адресу Секретарията.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же potrebne precenqovanw vpl>vu и o одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю vpl>vu na ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “NS Новкабел” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Новкабел” u ul<ci Индустрийна бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2279/1, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 2. фебруаra 2014. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-790/14, è potrebne precenqovanw vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok i o odredzovanx obsygu i zmistu Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 232. pasus 2. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “NS Новкабел”, prino{i

RI[ENW

1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Новкабел” u ul<ci Индустрийна бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2279/1, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok. 2. Odredzuw {e è No{itelq Prowkta Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Новкабел” u ul<ci Индустрийна бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2279/1, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, u poglydze obsygu i zmistu, virobi u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok i Praviln<kom o zmistu studi< i Praviln<kom o zmistu studi< o prеcenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05).

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na `ivotni {tredok prowkta -baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Новкабел” u ul<ci Индустрийна бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2279/1, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Prowkt predvиdzuw postavynw antenskej sistemi хтора будзе мац шлїдуюци компоненти: за радио систему GSM 900: два поларизовани панел антени Huawei Agisson A19451902 за други и треци сектор и за радио систему UMTS: поларизована панел антена Andrew HBX-4519DS-VTM за перши сектор, поларизована панел антена Huawei Agisson A19451902 за други сектор и полариозована панел антена Huawei Agisson A19451811 за треци сектор. Азимути антенох за систему GSM 900 90 stupn< (сектор 2), 310 ступнї (сектор 3) а за систему UMTS 10 ступнї (сектор 1), 90 ступнї (сектор 2) 290 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 0+2+3 а за UMTS 3+3+3. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Роботнїцки”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci.

6. ФЕБРУАР 2015.

Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US 24/11, 121/12 42/13-Odluka US i 50/13-Odluka US, 98/13-Odluka US, 132/14 и 145/14) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-0201676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Новосадску фабрику каблох а.д. зоз Нового Саду, улїца Индустрийна бб и “ТЕЛЕНОР”д.о.о. зоз Беоґраду, Младежских бриґадох 90, за локацию “НС Новкабел”, Информацию о локациї за парцелу число 2279/1 К.О. Нови Сад I у Новим Садзе, Улїца Индустрийна бб, хтору видала Городска управа за урбанизем и кавртельни роботи Городу Нового Саду, число V-353-1153/14 од 18. децембра 2014. року и фахову оцену обтрехованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Новкабел” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, число звиту 2205/14-270 АP ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Радио бazna stan<ca mobilnей telefoniї “НС Новкабел” ma vkupnu efektivnu zarxxcu moc od 755,1 W (sektor 2) и 1493,2 W (sektor 3) za sistemu GSM900 a za sistemu UMTS vkupna efektivna viзarxxca mocnosc 5917,3 W (sektor 1) 2845,3 W (sektor 2) и 3000,0 W (sektor 3). Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze, è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarjovana mocnosc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu-bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predsotro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana iz aprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpokladuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, нєобходне виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mira u slu~ax udesu i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlu zarjovany a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarani fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

СПОРТ

Пишу: Владимир СЕҐЕДИ, Александар ПАЛАНЧАНИН

НАША ТЕМА: РОЧНА СКУПШТИНА СПОРТСКОГО

ВЕРОНИКА ЮРИЧ И КРИСТИНА На Рочней Скупштини СД “Русин” хтора отримана прешлей нєдзелї у просторийох Дружтва у Руским Керестуре, за найлєпшу спортистку преглашена Вероника Юрич зоз Карате клубу “Русин”, а за найлєпшу спортистку у юниорскей селекциї преглашена Кристина Катона зоз Атлетского клубу “Русин”

а схадзки преглашени и найлєпши спортисти по клубох. Так при фодбалерох у прешлим року найлєпши бул Дьордє Букейлович, у Женским рукометним клубу Сабина Планчак, найлєпши каратиста була Сара Планчак у катеґориї младших каратистох, а у Рукометним клубу найлєпши були Славко Гербут, у катеґориї сениорох, а у юниорскей катеґори, Родерик Бучко. Звит о роботи СД “Русин” за прешли рок поднєсол предсидатель Драґан Ковачевич, хтори медзи иншим гварел же у прешлим року спортисти СД “Русин” були активни и посцигли добри резултати. – СД “Русин” ма вельо орґанизовани клуби и вельо спортистох. То податок у хторим ше шицки цешиме. Дружтво ма дзешец клуби и то: ФК “Русин”, РК “Русин” (хлопски и женски), Столнотениски Роботне предсидательство СД “Русин”– Драґан Ковачевич, клуб, Атлетски клуб, Карате клуб, Конїцки Владимир Олеяр, Борис Шайтош, Ярослав Виславски, и Славко Белак (з лїва на право) клуб, Здруженє спортских рибарох, Бодибилдинґ клуб ту провадзели фахови тренере и спортски роботнїки – и Аикидо клуб. У тих клу- гварел предсидатель СД “Русин” Драґан Ковачевич. бох було коло 400 активних спортистох чию робоПОЄДИНЄЧНИ СПОРТСКИ КОНАРИ

ВЕРОНИКА – АЛФА И ОМЕҐА У КЛУБЕ Вероника Юрич, найлєпша спортистка СД “Русин” у прешлим року, єдина каратистка у сениорскей конкуренциї у Клубе. Источашнє и тренер и судия, а сцигла по чарни пас. – Припознанє хторе сом достала ми барз значи. Насампредз же наш Клуб того року означує 35 роки иснованя и 40 роки од кеди ше карате зявел у Руским Керестуре. То податки хтори ми даваю ище векши мотив за трениранє и змаганє. Окрем того же сом у Клубе тренер, а на велїх змаганьох судия, участвуєм и на змаганьох. Прешлого року сом участвовала на Державним першенстве у Панчеве, а тиж так и на змаганю на КУП Войводини. Успих хтори зме посцигли резултат длугорочней упартей роботи – гварела каратистка Вероника Юрич.

30 РУСКЕ СЛОВО

УСПИШНЄЙШИ

Шицки клуби посциговали солидни резултати, алє заш лєм поєдинєчни спорти, як цо атлетика и карате посцигли замеркованши резултати. Здогаднїме же каратистка Сара Планчак, хторa вибрана за найуспишнєйшу у прешлим року, мала 25 побиди и освоєла 16 медалї, од котрих 11 златни. Вельки успих, кед слово о каратистох зоз Руского Керестура посцигли и Вероника Юрич, и Марина Надь у катох, у пионирскей конкуренциї. Нo, важне надпомнуц же у 2014. року КК “Русин” участвовал на 11 змаганьох, а млади керестурски каратисти освоєли аж 62 медалї. На Купу Войводини КК “Русин” бул осми, на Купу Сербиї 13, на Першенстве Войводини 10, а на Першенстве Сербиї седемнасти, цо вельки клубски успих. Кед слово о атлетики у 2014. року Кристина Катона, котра ше змага у конкуренциї младших пионирох у скаканю до висока, преглашена за найлєпшу. Вельки успих 6. ФЕБРУАР 2015.

СПОРТ ДРУЖТВА “РУСИН”

КАТОНА – НАЙЛЄПШИ СПОРТИСТИ тим смислу сполнєти ище єден у прешлим року посигнул и атлетичар Дазначни циль хтори у планох СД рян Белак, котри ше змага у обегованю у “Русин”. То масовносц. вецей дисциплинох, того року у конкуренУправни одбор СД “Русин” у циї старших пионирох, од того руку будзе прешлим року отримал осем у младших юниорох, и на рижних змаганьсхадзки на хторих члени дали ох дотераз освоєл велї медалї. Ґу спомнушицки моци бранїц интереси тим вшелїяк же треба учишлїц и Ивана Буспорту, спортистох и СД “Рудинского, котри ше з посцигнутима резсин”. Нажаль, компетенциї ултатaми визначел у руцаню кулї и копиї и Дружтва мали, алє Одбор и як вецейбоєц. Дружтво ше и надалєй буду наАтлетичаре зоз Руского Керестура, на магац витвориц фундаментални атлетских змаганьох на Школярскей цилї. Олимпияди, хтора прешлого року отриман На схадзки визначене же моу Зомборе без сумнїву були фаворити. жебуц єден з найважнєйших заНа змаганю у атлетики хлапцовска екипа даткох будзе порадзиц ше о хаосвоєла перше место, а Кристина Катона снованю спортскей гали у Руперше место освоєла у скаканю до висока. ским Керестуре. Єден з важних Микола Папуґа, тиж у скаканю до висока, сеґментох у спорту то и финаносвоєл штварте место. сованє. Прешли рок за спортиУ хлапцовскей екипи були Андрей Кастох у СД “Русин” бул чежки. тона, Дарян Белак, Михайло Чизмар, ДаТо насампредз указує финасийниєл Накич, Боян Шепински и Иван Будински и у седем дисциплинох – у обегованю на 100, 300, 800 метери и СКОК ПО ГВИЗДИ у штафети, скаканю до висока и до далєка и у руцаню кулї вєдно назбеКристина Катона найлєпша рали 33 боди, осем вецей од друго- атлетичарка у юниорскей катеґориї. Потераз освоєла вельо награди и пласованей екипи з Панчева, a треци припознаня на числених змаганьох. Найзначнєйши шлїдуюци: були школяре з Руми. У дзепоєдних – перше место на Першенстве Сербиї хторе отримане у Новим Садзе, дисциплинох керестурски атлетича- освоєла го зоз прескочену висину од 1,38 м ре на Олимпияди у Зомборе поєди– треце место на Першенстве Сербиї на отвореним, хторе отримане у нєчно поставели и нови особни ре- Сенти. Теди прескочела висину од 1,36 м корди – Дарян Белак у обегованю на – на Отвореним Першенстве у Новим Садзе освоєла перше место з пре300 метери зоз 37,61 секунди и Боян скочену висину од 1,40 м Шепински, котри до далєка скочел – на Школярскей Олимпияди у Зомборе зоз прескочену висину од 1,41 м 4,99 метери. Нови рекорд поставела посцигла особни рекорд и освоєла перше место у своєй катеґориї и штафета Керестурцох, 48,80 секунди. Попри спомнутих, як часц екипи, Андрей Катона 100 ни звит хтори поднєсол Борис Шайтош, алє тиж так метери пребегнул за 13,7 секунди, а Михайло Чизмар наглашел же обчекує же ше подли финасийни стан го800 м за 2:25,66 минути. Даниєл Накич прескочел 1,60 лєм дакус злєпша у тим року. Владимир Олеяр, предсидатель Совиту Месней заєдм, Иван Будински кулю руцел 12,68 м, а у штафети ше нїци у своєй дискусиї надпомнул же, як и потераз, наобеговали Шепински, Будински, Катона и Белак. У поєдинєчней конкуренциї Кристина Катона посци- йлєпши спортисти буду наградзени. – Кед слово о хаснованю Спортско-школскей гали, гла вельки успих, понеже перше место у своєй конкуренциї освоєла з прескочену висину 1,41 метер, цо єй глєдаме модели хаснованя. Єдна з идейох о хторєй ше бешедує зоз компетентнима орґанами у Општини, то нови особни рекорд. же би ше виробело проєкт “етажираня” зоз хторим би ше конєчно ришело проблем финансованя, односно ПОРАДА О ХАСНОВАНЮ отримованя гали. З тим проєктом би ше точно знало же СПОРТСКО-ШКОЛСКЕЙ ГАЛИ яки финансийни обовязки ма СД “Русин” – гварел ВлаСпортисти зоз Руского Керестура ше указали добри димир Олеяр. Слова предсидателя Совиту Месней заєднїци о проучашнїки на спортских теренох, а так и як орґанизаторе. Прешлого року участвовали на Спортских бави- блему хтори уж длугши час трапи керестурских спорскох “Яша Баков”, а у даєдних дисциплинох були и тистох, виволали конструктивну дискусию. Першираз орґанизаторе. През лєто орґанозовани и турнир у ма- ше представителє клубох СД “Русин” на схадзки Скуплим фодбалу хтори бул атрактивни и барз нащивени. У штини догварели о активносцох у идуцим року.■ 6. ФЕБРУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 31

ПОДОБОВА ПРИПОВЕДКА РУСКОГО ЄСТВА

РОК LXXI ЧИСЛО 5 (3614) НОВИ САД, 6. ФЕБРУАР 2015. РОКУ

■ ПРОДУКЦИЯ МЛЄКА ЦЕНА 30 ДИНАРИ

У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Танита Ходак

■ НАЙЛЄПШИ У СПОРТСКИМ ДРУЖТВЕ „РУСИН”