Issuu

У Т Р А П О П КРАСОТА

РОК LXXI ЧИСЛО 4 (3613) НОВИ САД, 30. ЯНУАР 2015. РОКУ

■ НОВИ ЦЕНИ ЛЇКОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ристина Ґшвенґ, инжинєр веб дизайну, народзена 10. октобра 1990. року у Вербаше. Дипломовала на Ґрафичним оддзелєню Високей технїчней школи фахових студийох у Новим Садзе на тему „Поп-арт у сучасней визуалней уметносци”. Вистава „Красота задуманей жени”, котра була отримана под час Националного швета Руснацох у Вербаше була єй перша самостойна вистава роботох. У тих роботох, як гвари Ґшвенґова, мож препознац рукопис Лихтенстайна и Ворхола, односно поп-арту зоз котрим була инспирована.

■ ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ

„ЯК ЗАБИЦ ПРЕДСИДАТЕЛЯ”

Поп-арт уметнїцки напрям у сучасней уметносци хтори настал 60-тих рокох двацетого вику, а свойо коренї ма у дадаизму и кубизму. Мено напряму точно значи популарна уметносц, а циль тих уметнїкох нє творенє нових представох о стварох, алє софистицирани иронични уметнїцки коментар о стварох хтори надрилює масовна култура, побавююци ше источашнє зоз до теди поставенима гранїцами присутносци нєважного и баналного у „високей” уметносци. Поп-арт паралелно настава у двох центрох, у Лондону и Нюйорку, а характеристичне за шицких уметнїкох поп-арта хаснованє технїчного колажу. А. М.

Фото: Ана Маркович

ПРЕНАШЛА ШЕ У ПОП-АРТУ

■ РУСНАЦИ И ПОП-АРТ

ЦО ЗА НАС ЗРОБЕЛ СИНДИКАТ? сфери. Роботнїки дошлєбодзую же би их експлоатовали, понїжовали и нє почитовали їх роботу, лєм же би зачували и тото кус – статус занятого. Кед же у фирми иснує Про свитни роботнїки нє одустали од своїх правох, синдикат, (добре познате же у велїх моцних фирмох у гоч нє до стали шицко цо вимагали, до стали вецей як Сербиї забранєне снованє, або учленьованє до синдикатоти котри нє дзвигли глас. Як и адвокати, по сле шти- ту, вшелїяк то нїґдзе нє пише, алє ше подрозумює) члери и пол мешаци борби за свойо права – до стали тото ном синдикату и його представительом дошлєбодзене цо вимагали, алє нє без борби. И вец велї думаю – же би поставяли питаня, же би ше бунєли кед им права „безуспишно нам ше бориц, бо цо може зробиц син- загрожени и же би шицки вєдно у тей борби обстали, а дикат”? А контра питанє глаши – „цо можу зробиц то- окреме треба же би обстали у тей борби млади, котри ютре буду тоти фирми водти котри цихо?”. зиц. Реалносц така же нєшка За поняце „синдикат” велї млади Нєшка, кед синдикалне здружованє мало хто шме, жада и сце першираз чули од родичох котри найпотребнєйше же би роботнїцке стац за тим до чого вери, а за прейґ синдикату куповали жимдружтво и основни права роботнїкох цо ше нашо предки, чесно, нїцу, овоц, месо, або ишли на жиобстали – синдикалци цихо, длуго и вичерпно борели – мованє на рати. Лєм дзепоєдни окрем просвитних роботнїкох 112 роки синдикалного орґазапаметали же ше синдикат – як и адвокатох нєшка, а познате же низованя у Сербиї буду ознароботнїцка борба – споминало у проблеми єст у каждей сфери чени того року. єдней лекциї у предмету „Устав и Цо синдикат зробел за нас? право гражданох”, у стреднєй Нєшка младим нормалне школи. Нажаль, або на щесце, синдикат ма цалком иншаки задаток од дзелєня желєняви. То прешлосц, на ко- шицко за цо ше роками борела роботнїцка класа, велї тру ше здогадую нашо родичи кед дружтво и социялни права достали на тацни, а нє способни зме их зачувац. питаня у держави були ушорени так же нїхто нє мал Синдикална орґанизация прешла през велї державни бриґу чи после школованя достанє, затрима, або останє режими, алє обстала, бо роботнїцка класа була свидома без роботи. Знало ше, кед жадаш робиц – будзеш робиц же ше за свойо права муша сами вибориц. Синдикат ше и вец ци синдикат як роботнїкови оможлїви же биш ужи- виборел за право на ґравидне и положнїцке одсуство мацери, за право на допатранє хорого дзецка, або члена вал у благородносцох членства у синдикату. Нєшка, кед синдикалне здружованє найпотребнєйше же фамелиї, за право на плацене одсуство, виборел ше за би роботнїцке дружтво и основни права роботнїкох об- старосну гранїцу за одход до пензиї, установел цену ростали – синдикалци цихо, окрем просвитних роботнїкох боти и заробок, установел систему наградзованя, мои адвокатох нєшка, а познате же проблеми єст у каждей жлївосц звекшаня заробку, виборел ше же бизме мали здравствену защиту и безпечносц на роботи, плацени рочни одпочивок и участвованє у колективним прегваЛю. Сопка ряню, односно у писаним вияшньованю роботодавателя же нам оможлїви нашо права. То нашо роботни права за котри ше вредзи бориц, вєдно, бо лєгко зламац єдну палїчку, алє сноп – нє. Роботодаватель препознава же заняти вецей нє єдинствени у своїх цильох и цильох дружтва, же людзе, а окреме млади нє заинтере совани за синдикат, кед кажди динар важни, а членарина 1 одсто мешачней плаци вельо и же єдине важне зачувац роботне ме сто и нє повадзиц ше з роботодавательом котри диктує и одбера од роботнїка кус покус права за котри ше його предки борели. Синдикати потримовка роботнїком, алє и роботнїки муша буц моцни, орґанизовани и одлучни же витирваю у своїх вимогох. Ре алносц роботнїцкого орґанизованя сурова, як и робота шицких котри жию зоз того цо сами створя зоз своїма руками и зоз свою интелиґенцию, и уж роками видно же тоти мудри и вредни цихо – поцагую ше у борби за свойо права, алє єдно сиґурне, синдикалци у тей борби на боку понїжених роботнїкох котри жадаю жиц зоз своєй роботи. Праве як и тоти про свитни роботнїки. ■ Пише: мср. Саня МАРКОВИЧ

1. МАЙ – ФЕСТ

2 РУСКЕ СЛОВО

30. ЯНУАР 2015.

ЗМИСТ

■ Тижньовнїк 4–5. Пременки на тарґовищу лїкох 6–7. Наша тема – Општински локални конкурси

■ Нашо места 9. Ришованє нєисправней води у Керестуре 10. Означени дзень Руснацох у Швайцарскей 11. Програми з нагоди школского швета Святого Сави

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

МЕДЗИ ФИТЮЛУ И ПОП-АРТОМ

28–29. Спортски припознаня и плакети општинох Оджак и Шид 30–31. Янко Саламун – дакедишнї фодбалер ФК „Бачка” зоз Дюрдьова

После деценийного блуканя, руска заєднїца у Войводини кодификовала националне облєчиво и пасово сукнї, зоз фитюлами и баршонями котри положени як найвисша точка препознаваня у традицийно-естетичним смислу. Зоз тим вибором ше бачванско-сримски Руснаци опредзелєли, голєм на тот завод, на войводянску автохтоносц. Поп-арт, як уметнїцко-естетични вираз и филозофия, медзи Руснацох „пришол” кед спадла желєзна зависа, та и кед сам Ворхол виявел за себе же є Русин. Окрем того же ходзел з мацеру поряднє до грекокатолїцкей церкви и бул свидоми язика и кореньох, Андрейко бул виключно Американєц. Його роботи популарней уметносци постали символ америцкого способу живота, котри зоз руским традицийним ма мало вязи. Ендийов живот у його творчим ателєу „Фабрики” нє бул анї християнски, анї традицийни. Напроцив. И попри контроверзох повязаносци Ворхола з Руснацами, праве од паду социялизма Енди постал угляд и инспирация велїм младим уметнїком котри маю вязи, або ше чувствую як Руснаци. Доказ того и вистава младей уметнїци Кристини Ґшвенґ, котра була представена того року на Националним швету Руснацох у Вербаше. Так вше вецей почина жиц покус виключна теза о тим же Ворхол и поп-арт заш лєм часц єдней локалней традицийней и конзервативней култури як руска. Праве руска култура то шицко гевто медзи пасовима сукнями и провокацию поп-арту. Медзи филозофию параста и „ґлобалного номада”. Шицко гевто цо жиє на релациї Руски Ке ре стур–Норд Батлфорд.

На насловним боку – зоз премиєри представи „Як забиц предсидателя”. Авторка фотоґрафиї – Ана Маркович.

ruske.redaktor @gmail.com

■ Економия 12–13. Анализа и план 2014/15. року у аґраре

■ Култура и просвита 19. Поп-арт Кристини Ґшвенґ 20. Рочна скупштина РКУД „Др Гавриїл Костельник” 21. Обновене ученє руского язика ПУ у Новим Садзе

■ Литературне слово 15–18. Поезия, проза, есей и илустрациї

■ Людзе, роки, живот 22–23. Шлїдом ювилея Михала Лїкара, музичного дїяча з Дюрдьова

■ Духовни живот 24. Пошвецанє обисцох по наших местох 25. Стан у матрикулох Грекокатолїцкей церкви

■ Информатор

26–27. Оглашки и In memoriam

■ Спорт

Пишце нам –

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Михайло Симунович; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

30. ЯНУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОД НОВОГО РОКУ ПОЧАЛА НОВА СИСТЕМАТИЗАЦИЯ ЛЇКОХ

ВЕКШИ ВИБОР И НЇЗШИ ЦЕНИ, АБО И НЄ Пишу: Сенка НА ДЬ Михаил РАМАЧ

На нову Лїстину лїкох хтори финансує Републични фонд за здравствене осиґуранє (РФЗО) од Нового року положени 250 нови лїки, медзитим, зоз нєй источашнє зняти коло 120 лїки хтори пациєнти потераз нє плацели. То значи же ше тоти лїки вецей нє будзе видавац на рецепт, та гражданє у апатики буду мушиц плациц полну цену

д початку того року почало применьованє новей Лїстини лїкох хтори ше приписує и видава на рахунок средствох обовязного здравственого осиґураня, як и применьованє Одлуки о найвисших ценох лїкох. Гоч ше зоз Министерства здравя и Републичного фонду за здравствене осиґуранє (РФЗО) пласовало лєм позитивни вистки о туньших лїкох, пракса указує же дзепоєдни гражданє заш лєм буду очкодовани. На нову Лїстину лїкох положени 250 нови, углавним лїки хтори маю одре-дзену „ґенеричну паралелу”, односно замену. Тот поцаг мал оможлївиц осиґураним особом же би могли виберац лїки од векшого числа продуковательох, сообщело Министерство здравя. ХТО НАИСЦЕ БУДЗЕ МАЦ ХАСНУ? За скоро половку лїкох хтори ше находза на Лїстини, цени того року менши и до 60 одсто у одношеню на цени зоз 2014. року, гваря у Апатикарскей установи „Нови Сад“ и твердза же туньши лїки зоз шицких терапийних ґрупох, „та на тот способ гражданє и Републични фонд за здравствене осиґуранє (РФЗО) буду видвойовац менєй пенєжи за лїки“. – Найвекши пременки направени у ґрупи лїкох за хороти нервней системи, за лїченє хоротох кардиоваскуларней, респираторней системи и ґастро-интестиналного тракту. Дзепоєдни лїки зняти зоз лїстини, алє за нїх исную одвитуюци ґенерични паралели зоз других фабри-

4 РУСКЕ СЛОВО

кох. Найвецей нови лїки на лїстину положени праве зоз ґрупох за лїченє кардиоваскуларних хоротох и хоротох нервней системи – толкує дипломовани фармацеут специялиста Злата Надь зоз Апатикарскей установи Нови Сад, з акцентом же у Новим Садзе тераз єст лїки зоз шицких терапийних ґрупох и же нє маю проблем зоз дефицитом. Медзитим, у менших штредкох, як цо то Руски Керестур, апатики нє цалком подмирени, алє ше преценює же коло 80 одсто палети потребних препаратох єст. Дипломовани фармацеут Владимир Пастернак зоз керестурскей апатики потолковал же потуньшали лїки домашнїх продуковательох хтори ше видава на рецепт, а гевтим хтори ше увожи цену ше нє меняло. – Цо ше дотика подрагшеньох, ту слово о фармацийних хижох хтори оценєли же им ше нє виплаци предавац лїки по тельо менших ценох, яки вимагала держава, та єдноставно вишли зоз тей лїстини лїкох. Прето вецей як 120 лїки подрагшели, а мож чуц инсинуациї же даєдни странски фармацеутски компаниї, пре утрати, аж и цалком престаню дїловац у Сербиї – гвари вон и додава же каждого року було пременки у ценох лїкох од 5 до 10 одсто, алє же зменшованє ценох лїкох вивола вельки утрати за фармацийну индустрию. – Гоч у одношеню на жеми у реґиону маме тунї лїки, стандард у Сербиї таки же гражданом и вони драги – заключує Пастернак. 30. ЯНУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Сообщени становиска Министерства здравя и РФЗО гваря же нови мири у систематизациї лїкох оможлївя „же и гражданє и Републични фонд за здравствене осиґуранє (РФЗО) буду видвойовац менєй пенєжи за лїки“, цо углавним становиско хторе повторюю и фармацеути. Медзитим, нє чежко заключиц же зоз уводзеньом новей лїстини найвецей хасну будзе мац праве РФЗО. Зоз Лїстини хтору вон плаци зняти праве тоти найдрагши медикаменти, за хтори гражданє од тераз буду мушиц плациц полну цену, а держава зашпорує тот пенєж. Же РФЗО будзе мац хасну од того поцагу, потвердзел и директор того Фонда, Момчило Бабич, кед за медиї гварел же ше на основи знїженя ценох лїкох на А, А1, Б и Ц лїстинох, цо катеґориї хтори у одредзеним проценту и режиму финансує держава, обчекує зашпоровац вецей як пейц милиярди динари, а зоз зменшованьом числа лїкох зоз лїстини А1, хтора облапя драгши паралели медикаментох зоз основней лїстини А, будзе зашпороване 800 милиони динари рочнє. СОЦИЯЛНО-ЕКОНОМСКИ СТАТУС ГРАЖДАНОХ И ЗДРАВСТВО Як окреме вельки проблем у Сербиї ше указує праве нєзанятосц младих у возросту од 26 по 30 роки. У тим контексту, пременки хтори треба же би злєпшали условия лїченя гражданох и зменшали їх трошки за велїх нє цалком ясни. Наприклад, у медийох окреме вельку повагу достала информация же пейцвалентна вакцина „Пентаксин“, хтора защицує дзеци од дифтериї, тетануса, велького кашлю, дзецинскей парализи и хемофилус инфлуенци типа „Б” тиж вируцена зоз позитивней лїстини РФЗО. Медзитим, у Институту за явне здравє „Милан Йованович Батут“ гваря же од 1. януара пейцвалентна вакцина будзе безплатна, алє лєм за дзеци котри народзени после 1. новембра, гибаль же су народзени скорей, а пре оправдану причину нє були вакциновани. Кед то нє случай, за беби народзени лєм дзень, лєбо мешац пред 1. новембром, вакцину, як и дотераз, буду мушиц плациц родичи, праве ґенерациї дзе єст штварцина нєзанятих. Розумлїве же велї з нїх нєзадовольни, преЛю. Сопка

ҐЕНЕРИЧНИ ҐОМБИЧКИ 30. ЯНУАР 2015.

АНКЕТА Понеже нови обставини на тарґовищу лїкох настали лєм пред трома тижнями и пременки ище вше „швижи”, ище вше нє мож цалком оценїц у якей мири вони дїйствую на гражданох, односно їх кишенку. Дюра Миклош, Дюрдьов – Чул сом же би лїки требали буц туньши од того року пре нову лїстину лїкох, медзитим у моїм случаю випадло иншак. Берем шейсц файти лїкох и видзим же половка з нїх подрагшела. Най нє начишлюєм шицки, алє даєдни з нїх то Диклофенак, Бромазепам и Фебрицет. Мирон Пушкаш, Дюрдьов – Понєже сом инвалид, а и диябетичар, лїки котри ми приписує дохторка нє плацим, и затераз сом нє мал нїяки замени лїкох. Знам за нову лїстину лїкох и же би требали буц туньши, алє лїком котри я купуєм цена остала иста як и потераз. Ана Костелник, Руски Керестур – Того року сом ище нє брала лїки, та нє знам цо ме чека, нє информовала сом ше о тим чи даєдним з лїкох хтори хаснуєм пременєна цена. Супруг и я береме даєдни лїки на рецепт и обидвойо их доплацуєме, цо нас мешачно видзе коло штири тисячи динари, а то за пензионерох вообще нє мала сума.

то же лєм єдна доза тей вакцини кошта вецей як два тисячи динари. После початних позитивних написох о потуньшаню лїкох, ушлїдзела медийска инициятива о тим же прецо нє обявене же велї, иншак драги, лїки РФЗО вецей нє будзе финансовац. Медзи нїма ше спомина лїки за психиятрийних и кардиоваскуларних пациєнтох, ХИВ позитивних пациєнтох, та цитостатики. Лїки за Паркинсонову хороту, окреме лїки за ХИВ позитивни особи, алє и велї други лїки хтори нє нательо заступени на тарґовищу, ище вше медзи найдрагшима. Ґу цени тих лїкох треба додац и тото же их нє мож найсц у шицких местох, алє лєм у векших городох та треба раховац и драгово трошки. У Стратеґиї о ХИВ инфекциї и АИДС – у Републики Сербиї представени податки же зоз тоту хороту найчастейше инфицирую особи од 15 до 39 рокох, значи преважно млади. Число особох хтори жию зоз ХИВ-ом ше звекшує дзекуюци применьованю антиретровирусней терапиї хтора предлужує живот инфицированих особох. Тиж, вше векше число людзох тестира ше на ХИВ, бо свидомосц гражданох рошнє, алє на розвой хороти и єй контролу вшелїяк може уплївовац и социялно-економски статус, односно кед нєт пенєжу за драги лїки.■

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ВИВЕРШНИ ОДБОР НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

ЛОКАЛНИ

ОДБОРИ И РОБОТНИ ЦЕЛА КОНСТИТУОВАЦ ПО 20. ФЕБРУАР

КВАЛИТЕТ

Конститутивна схадзка Вивершного одбору Националного совиту Руснацох отримана пияток, 23. януара, у Заводзе за културу войводянских Руснацох, а медзи першима заключенями же би по 20. фебруар мали буц отримани конститутивни схадзки шицких ресорних одборох и роботних целох Националного совиту Руснацох. По сле конституованя Вивершного одбору, на тот способ будзе закончене формованє шицких роботних целох Националного совиту чийо члени вибрани на схадзки Совиту 6. децембра прешлого року. У допису хтори прешлїдзени предсидательом и членству одборох, предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач предложел же би одбори и ро-

ботни цела такой принєсли и свойо плани роботи и можлїви финансийни плани. Понеже слово о целох чийо членство меноване, одбори и роботни цела маю можлївосц же би источашнє отримали и конститутивну и першу роботну схадзку. З оглядом же буджетски виноси хтори Национални совит Руснацох того року будзе мац на розполаганю ище нє познати, суґероване же би одбори пририхтали ориєнтацийни финансийни плани. По лоньским Финансийним плану, трецина рочного буджета Националного совиту – 4, 35 милиони динари од 12 и пол милиони, була наменєна за ресорни одбори, дзе пре обсяг ак-

6 РУСКЕ СЛОВО

тивносцох найвецей припадло одбором за културу и образованє – 1, 65 милиони, односно 1,55 милиони динари. Нєурядово, обчекує ше же буджети ресорних одборох и того року буду исти, а можлїве же буджет Одбору за образованє будзе векши. Кед слово о перших задаткох за хтори компетентни ресорни одбори, у обласци образованя актуална розправа о Закону о учебнїкох, рихта ше нови закон о култури, а у обласци информованя треба провадзиц процес приватизациї локалних медийох. На конститутивней схадзки Вивершного одбору присуствовали шицки члени – предсидатель ВО Желько Ковач, Йовґен Мудри, Наташа Макаї Мудрох, Наташа Регак и Мико-

ла Шанта, як и предсидатель Националного совиту Славко Рац и секретар Таня Арва Планчак. Медзи иншим, Вивершни одбор у началє прилапел Предлог Календара найзначнєйших руских манифестацийох, предкладанє о местох отримованя Централней преслави Националного швета Руснацох за наступни три роки, як и предкладанє можлївих координаторох подручних канцеларийох Националного совиту по наших местох. О шицких предкладаньох Вивершного одбору, Национални совит будзе одлучовац на шлїдуюцей схадзки хтора найскорей будзе початком марца. МЗ / ИС

Пишу: С. БАРАНЬ А. МАРКОВИЧ И. САБАДОШ

На початку рока, у вецей општинох обявюю ше конкурси за потримовку локалним културно-уметнїцким дружтвом и здруженьом хтори през свойо активносци доприноша розвою и афирмованю свойого штредку. На тих конкурсох поряднє, и найчастейше успишно, участвую и руски дружтва З рока на рок, локални конкурси жридло значней финансийней потримовки за проєкти и програми у вецей обласцох явного живота, а значни пенєж розподзелює ше за културни активносци, так же конкуровац можу и руски културно-уметнїцки дружтва и други здруженя. Даґдзе су праве розписани, а конкурсни процес медзи першима реализовани у Општини Жабель, дзе финансийну потримовку достали и проєкти зоз Дюрдьова и зоз Ґосподїнцох. ПРЕЦИЗНИ КРИТЕРИЮМИ Член Вивершней ради Општини Жабель задлужени за културу Стеван Славнич, хтори и предсидатель Комисиї за додзельованє спомнутих конкурсних средствох, толкує же ше остатнї два роки у тей локалней самоуправи у конкурсней процедури применює прецизни критериюми, а приоритети по хторих ше розподзелює буджет конкурсох ясни и конкретни. – При виборе проєктох и програмох, Комисия оценьовала капацитети здруженя, численосц членства, потерашнї активносци, кельо су уж активни, як и квалитет проєктох и їх можлїве доприношенє розвою локалней заєднїци – потолковал Славнич, а окреме визначел же важни критериюм и чи здруженє хторе придава проєкт, у скорейших нагодох кед хасновало буджетски пенєж, сполнєло свойо обовязки. На тот завод, предносц мали проєкти хтори маю буц витворени у першей половки 2015. року, а тоти хтори заплановани на лєто и познєйше, буду розпатрани после ребаланса општинского буджета, гварел член Вивершней ради Општини Жабель, Стеван Славнич. За перши конкурс за финансованє и софинансованє проєктох и програмох културноуметнїцких дружтвох и здруженьох опредзелєни були 820 тисячи динари хтори медзи иншим наменєни за потримовку активносцом як рурални розвой, пестованє традициї, орґанизованє манифестацийох од явного значеня и подобне 30. ЯНУАР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК КОНКУРСИ У НАШИХ ШТРЕДКОХ

ПРОЄКТОХ – ФАКТОР УСПИХУ цо промовує Општину Жабель. Медзи петнац апликантами зоз шицких местох жабельскей општини, потримовку достало и Здруженє женох „Олория” зоз Дюрдьова за два проєкти зоз обласци руралного розвою – нови проєкт „Мой валал лєпши од Паризу”, и „Ґереґа – защитни знак валала” хтори першираз реализовани влонї. По словох предсидательки „Олориї” Леони Виславски, у Здруженю су задовольни зоз квалитетом сотруднїцтва и потримовку хтору доставаю з Општини, понеже поряднє провадза конкурси, вше посилаю свойо проєктни предклади, и вше достаню потримовку. Еколоґийному здруженю „Баґрен били” зоз Ґосподїнцох одобрени проєкт трецого Сайму гортикултури, етно детальох и ручних роботох, хтори у тим року уписани до Календара Туристичней орґанизациї Войводини. Интересантне же на тот конкурс нє сцигол анї єден проєкт з обласцох як защита животного штредку, лєбо промоция людских и меншинских правох. На другим конкурсу за финасованє лєбо софинансованє проєктох и програмох културно-уметнїцких дружтвох и здруженьох хтори пестую културу и уметносц, чий буджет три милиони динари, медзи другима одобрени и проєкт Дружтва за руски язик, литературу и културу хторе за тродньову подобову колонию „Стретнуце у Боднарова” у Ґосподїнцох достало 180 тисячи динари. Предсидатель Управного одбору Дружтва Владимир Салонски окреме визначує же финансийна потримовка хтору Колония достава од Општини Жабель, з рока на рок рошнє цо свойофайтове припознанє квалитету тей манифестациї. За вецей проєкти з хторима конкуровал КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, медзи хторима ше визначує Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, вєдно достати 270 тисячи динари, исто як и влонї. По опредзелєню општинскей Комисиї, у тей обласци политика така же исти виноси доставаю КУД-и зоз шицких населєньох жабельскей општини, так же високи ранґ того Дружтва нє одлучуюци критериюм. За конкурси хтори у тим циклусу розписала Општина Жабель було вельке интересованє, алє у одвичательней Комисиї за-

ШИДЯНЄ КОНКУРУЮ З МОНОҐРАФИЮ И локална самоуправа у Шидзе розписала конкурси за додзельованє средствох з буджета Општини за финансованє и софинансованє проєктох з обласци спорта, проєкти у обласци култури и порядни активносци и програми здруженьох на своєй териториї. Як наявела секретар шидского КПД „Дюра Киш” Наташа Регак, конкуровац буду з проєктом першей часци Моноґрафиї о КПД „Дюра Киш” хтора будзе обявена ґу наиходзацей 100-рочнїци Дружтва. – Влонї зме на општинским конкурсу достали финансийну потримовку за технїчне пририхтованє, а тераз конкуруєме за друкованє кнїжки у хторей буду представени вчасни роки скоро сторочней историї Дружтва – потолковала Наташа Регак. 30. ЯНУАР 2015.

мерковали же ношителє углавним културни дружтва, а хиби гражданска инициятива – найчисленши проєкти манифестацийох и фестивалох, а мале число предкладох зоз цильом едукациї гражданох. У ОПШТИНИ ВЕРБАС ТРИ АКТУАЛНИ КОНКУРСИ У Општини Вербас прешлого тижня розписани три явни конкурси за финансованє проєктох, здруженьох гражданох и манифестацийох. Приявйованє тирва по 20. фебруар а вецей информациї и формулари за конкурси мож опатриц на адреси www.vrbas.net/info/konkursi. Перши конкурс одноши ше на финансованє-софинансованє проєктох и традицийних манифестацийох у 2015. року, а наменєни є здруженьом гражданох, нєвладовим орґанизацийом и културно-уметнїцким дружтвом хтори реґистровани на подручу Општини Вербас, як и реґионалним социялно-гуманитарним орґанизацийом котри зазберую особи зоз здравственима проблемами з вербаскей општини. Други конкурс ше одноши на финансованє – софинансованє проєктох и манифестацийох хтори на териториї Општини Вербас орґанизую церкви и вирски заєднїци уписани до Реґистра церквох и вирских заєднїцох при ресорним Министерстве хторе компетентне за вирски питаня. По тей основи вирски заєднїци и церкви потримовку можу достац и за будовательни, каритативни и науково активносци. Треци явни конкурс одноши ше на розподзельованє средствох за софинансованє вимогох у обласци спорта. По конкурсу можу буц финансовани орґанизациї физичней култури и спорта, основни трошки клубох и спортски манифестациї. Як дознаваме од секретара вербаского КПД „Карпати” Владимира Мученского, на општинских конкурсох Дружтво будзе апликовац з пейцома проєктами од хторих три уж написани а ище два закончую. – „Карпати” конкурую за софинансованє шицких манифестацийох и фестивалох хторе орґанизує Дружтво, за финансованє порядней дїялносци, як и за турнири хтори ше у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” отримує у Вербаше, а то змаганя у ґуґланю и штреляцтве – потолковал Мученски. ■

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ У ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ

ДЗЕЦИ ДОСТАЛИ ДАРУНКИ

Члени Месного одбору Сербскей напредней странки

(СНС) з Руского Керестура, 22. януара однєсли дарунки бависка до керестурского оддзелєня „Цицибан” ПУ

Дзеци ше зрадовали новим бависком

„Бамби” Кула, а у рамикох акциї тей странки на уровню цалей Предшколскей установи, т. є. єй оддзелєньох у шицких местох Општини Кула. Як дознаваме од координатора акциї у Керестуре, подпредсидателя МО СНС, Иґора Фейдия, општински одбор странки обезпечел 51 моторочку на три колєска и тельо кнїжки поезиї за дзеци „Любим маму, навиям за тату” червинского поети Милана Мрдаля. Дарунки по шицких „Бамбийових” оддзелєньох розподзелєла директорка установи Весна Йовович, та до керестурского „Цицибану” вчера подаровани 7 моторочки и 7 кнїжки, а уручени су дзецом у двох воспитних ґрупох возросту од 3 до 5 рокох. Дарунки дзень пред тим уручени „бамбийовцом” у Кули, а шлїдуюцих дньох були подзелєни и до оддзелєньох у других местох општини. М. А.

ЕПИЛОГ РОЗРИШЕНЯ ЖЕЛЬКА БРЕСТОВАЧКОГО, ДАКЕДИШНЬОГО ПРЕДСИДАТЕЛЯ СО ШИД

УПРАВНИ СУД ПОНЇЩЕЛ РИШЕНЄ Управни

суд, оддзелєнє у Новим Садзе, принєсол пресуду з хтору понїщел ришенє о розришеню дакедишнього предсидателя СО Шид, Желька Брестовачкого, хтори, на схадзки 30. авґуста 2012. року розришени функциї, кед пришло до „прекомпонованя” власци и на хторей Сербска напредна странка, з коалицийнима партнерами, превжала власц од Демократскей странки. Управни суд предмет врацел туженому орґану односно Скупштини општини Шид же би ознова одлучовала. Пре тоту причину, Желько Брестовачки, тераз шеф одборнїцкей ґрупи Социялдемократскей странки (СДС) у општинским парламенту, у присустве даскелїх странкових колеґох-одборнїкох, у шедзиску странки отримал конференцию за новинарох. – Ситуация цалком ясна и остава лєм же би було поступене по пресуди суда и же би ше почитовало Статут општини и Дїловнїк Скупштини. Я мам ришенє о менованю на функцию предсидателя СО, а ришенє о розришеню преглашене як фалшливе. Мушела би буц заказана схадзка СО на хторей би тото питанє и практично було розришене. Кед же власц потупи одлуку суда, вец остава же

РУСКЕ СЛОВО

бим ознова глєдал защиту суда алє тераз пре нє почитованє судскей одлуки – гварел Желько Бре стовачки и додал же ше пробовал стретнуц зоз др Браниславом Мауковичом, предсидательом СО, же би побешедовали на актуалну тему, алє же му ше то нє удало. Брестовачки тиж додал же пресуда Желько Брестовачки на прес-конференциї досц ясна и же СО ознова муши одлучовац, бо так на- факти утвердзени на прави способ и ведзене и у пресуди (тужени орґан) и чи применєни одвитуюци материялже ше прави стан нє може заменїц, ни пропис. З другого боку, др Брансилав МауУправни суд наведол у пресуди, же у ришеню у диспозитиву (одлуки) нєт кович, предсидатель СО Шид, инобгрунтованя, потим нєт поуки о шак толкує цалу ситуацию. – Будзе написане нове ришенє, дзе правним лїку, а ришенє подписала особа хтора го принєсла, односно др будзе стац обгрунтованє, поука о Бранислав Маукович, алє стало „за”, правним лїку и я подпишем тото рии нєчитлїви подпис. Суд окрме ви- шенє. Тиж, о тим буду обвисцени и значує значносц обгрунтованя у ри- одборнїки и проблем будзе ришени – шеню, бо на тот способ, як наводзи у становиско др Бранислава Мауковича. Вл. Дїтко пре суди, оможлївена контрола чи 30. ЯНУАР 2015.

NA[O MESTA У МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

РИШОВАНЄ НЄИСПРАВНЕЙ ВОДИ Достац информациї о добрим при-

кладу як розришени проблем з нєисправну воду за пице у сушедней Мадярскей, а вец заказац схадзку з чолнима людзми Општини Кула – будзе дальши крочай у обновеней инициятиви за ришованє проблемох з воду за пице, на схадзки хтора 20. януара отримана у Месней заєднїци Руски Керестур. У ришованю проблемох з воду потребне докончиц обезпечованє проєктней документациї за будуцу фабрику води хтора будзе ришенє за дзешец раз векшу присутносц арсену у терашнєй керестурскей води за пице. Же би ше за потребни пенєж конкуровало до покраїнских секретариятох, пред тим потребна согласносц Општини Кула и єй финансованє виробку проєктней документациї. Схадзку зволал о. д. секретара МЗ Юлиян Медєши после нєдавней поради з руководзацима Еколоґийного руху „Желєни персцень” з Руского Керестура, предсидательку др Леону Доротич Ґутеша и предсидательку його Управного одбору примариюсом мр Лилияну Соколову хтори знова иницировали же би ше ришело проблем нєквалитетней води за пице у тим месце. Вони кратко здогадли и на осемрочни историят того важного подняца потим як анализи потвер-

дзели же у Керестуре утвердзена єдна з найчежших патолоґийох води за пице у Войводини. У нєй, попри арсену хтори од 8 до 10 раз векши од допущених вредносцох, єст и вельо орґански материї, потим водонїксулфиту и натриюму. Як дочасове ришенє инсталоване пилот-пошоренє хторе уж седем роки пречисцує воду, а змесцене є у терашнїх просторийох „Рускому.” На схадзки у Месней заєднїци, попри представительох валалских здруженьох, предсидателя Совиту МЗ Владимира Пилот построєнє у терашнєй просториї Олеяра, директора „Рускому” Иґора Фейдия, були и представителє Вакула и руководитель оддзелєня за локалней самоуправи, заменїк на- инспекцийни роботи и защиту жичалнїка Општинскей управи Стєпан вотного штредку Општини Кула, Блажо Костич. На схадзки бул приЛЄПША ФУНКЦИОНАЛНОСЦ сутни и покраїнски посланїк Славко Рац, як и Велько Сузич зоз ЗомПРЕЧИСЦОВАНЯ ВОДИ бора, фахови консултант за проєкЯк дознаваме од директора ЯКП „Ру- тантску компанию СИД. ском” Иґора Фейдия, чим красша хвиПонеже здрава вода за пице єдно ля, реновира ше простория и змесци з найосновнєйших людских правох, пилот пилот-построєнє за пречисцоваи найосновнєйше условиє отриманє води. Тоту роботу ше започало на препоруку Инспекциї же би ше злєпша- ня здравя и самого живота, и попри ло функионалносц пречисцовача хтори економскей кризи, ришованє того будзе премесцени до меншей просториї проблему на уровню и Войводини и обок при тей дзе ше тераз находзи и дзе Сербиї требало буц приоритет и роби уж осми рок. З тим ше достанє держави, и политичарох. ище два важни вигодносци. М. Афич

СОВИТ КЕРЕСТУРСКЕЙ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ

НОВИ ДОЧАСОВИ ШЕФ РАХУНКОВОДСТВА Совит Месней заєднїци Руски Керестур 19. януара од-

лучел же шефицу рахунководства у Месней заєднїци, котра одходзи на положнїцке хорованє, по врацанє на роботу будзе заменьовац Владимир Сопка з Руского Керестура, котри и робел на тим роботним месце по одход до пензиї. Як поведзене на схадзки, пре вельке искуство у тей роботи и фаховосц у водзеню кнїжкох, та у правеню закончуюцого рахунку (хтори тераз треба виробиц), Сопку и надалєй анґажую у месних заєднїцох у Червинки, Кули, Липару и Крущичу, так же є з векшину гласох членох Совиту вибрани як дочасова замена на спомнуте роботне место. 30. ЯНУАР 2015.

На схадзки ше гласало за ище єдну предложену особу, з тих котри ше прешлого тижня приявели до МЗ на интерну оглашку-поволанку Совиту. На спомнуту поволанку ше приявели осем особи, алє, як потолковане на схадзки, анї єдна нє сполнює условия по систематизациї роботних местох у МЗ. На истей схадзки Совит МЗ Руски Керестур пременєл и систематизацию роботних местох у часци хтора ше одноши на фахову приготовку шефа рахунководства, так же место лєм високей, тераз на тим месце годна робиц особа зоз штредню, лєбо висшу фахову приготовку економского напряму. Одлука о замени шефа рахунководства полноважна после ступаня на моц одлуки о вименки систематизациї. М. З.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ДЗЕНЬ РУСНАЦОХ ОЗНАЧЕНИ И У ШВАЙЦАРСКЕЙ

ДРУЖЕНЄ ЗОЗ РУСКУ ШПИВАНКУ

Як зме нєдавно дознали, Наци-

оналне швето Руснацох у Сербиї, 17. януара преславели и нашо людзе з Руского Керестура хтори жию у Швайцарскей, у месце Бруґ, хторе у нємецким кантону Арґао, нєдалєко од гранїци з Нємецку. У окремним павильону швето означели зоз заєднїцким полудзенком хтори сами пририхта ли, пущали руску музику прейґ интернету, та було и танцу и шпиваня, а у чолє вєдно зоз заставу Швайцарскей стал и герб Руснацох у Сербиї. Шицко тото ше витворело на инициятиву Мариї и Дюру ПаНашо фамелиї у Швайцарскей любя ше вєдно дружиц и чувац руску културу плацкових, же би ше позберали и други пейц руски фамелиї Док ище робели, раз були у Канаприсц ище и Футовей фамелиї, гоч и хтори жию у Бруґу – Бруґошово зоз сцели. ди у Кичинеру у Владимира Сабасвоїма дзецми и унуками, КишрациЯк зме дознали од Паплацкових у доша. Тамтейши пикники дзе ше ково зоз сином, потим браца Ґалу- розгварки прейґ скайпу, о идеї же би сходза Руснаци, мотивовали их же сково-Фа зоз супругами, и млада па- означовали Националне швето, бе- би и вони у Швайцарскей теди орґра Фа-Афичово. З нїма ше пришли шедовали ище влонї, алє ше им удаанизовали подобни лєтни сходи, алє повешелїц и їх приятелє припаднїки ло посходзиц ше аж того року. Паше тота традиция нє отримала. Як других народох, та их було коло 25 плацково у Швайцарскей од 1967. особи рижних ґенерацийох. Цикаве року, уж обидвойо здобули и пен- нам гварели, любели би кед би гоже ше люби з Руснацами дружиц и зию, та ше врацели жиц до родного лєм пре славйованє Дня Руснацох Бруґошова нєве ста котра Тайлан- Руского Керестура, но през жиму им зажило. дянка, а на преславу ше нє удало баржей одвитує буц у Швайцарскей. М. Афич

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЦЕНТРАЛНИ БАЛ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

ПРИДУ ГОСЦИ И ЗОЗ СТРАНИ Национални совит дал потримовку же би ше Бал того року отримало у Вербаше, причина и 25-рочнїца снованя Дружтва и 25-ти Бал, и будзе отримани у готелу „Бачка”, на соботу, 14. фебруара.

10 РУСКЕ СЛОВО

Члени Одбору поинформовали же ше людзе уж почали явяц и резервовац места, а за тоту ноц планована вечера, томбола, музика. Оркестер хтори будзе задлужени за музику будзе комбиновани – буду у нїм музичаре з вецей наших местох а буду грац українски, руски и сербски писнї. Под час вечери буду орґанизовани и два-три бависка нєсподзиваня, як и томбола. На балу ше обчекує госцох з вецей наших местох. Уходнїца кошта 1 000 динари, томбола 100 динари. Резервовац карти за Бал мож на телефон КПД „Карпати” 021/706-257 кажди дзень од 18 до 22 годзин, або електронски на адре су kpdkarpati@eunet.rs. А. М. 30. ЯНУАР 2015.

NA[O MESTA ШВЕТОЧНИ ПРОГРАМИ З НАГОДИ ШКОЛСКОГО ШВЕТА СВЯТОГО САВИ

РУСКИ КЕРЕСТУР

У Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Кере-

стуре, 27. януара на дзень св. Сави, як и у шицких образовних установох у Сербиї пригодно означена школска слава зоз шветочну програму.

Школяре приказали обряд ламаня славского колача

Школяре штредньошколци на самим початку приказали обряд ламаня славского колача пред святительову икону и запалєну швичку, а потим хор Школи под руководством професорки Лидиї Пашо одшпивал и святосавску гимну. Швето школскей слави по руски и по сербски шицким школяром и просвитним роботнїком повинчовала о. д. директорка Школи Хелена Пашо Павлович. Пригодну програму у духу швета, зоз шпиванками и поезию, та рециталом виведли школяре основней и штреднєй школи, школски хор и двойо школяре керестурского оддзелєня Школи за основне музичне образованє. Програму у физкултурней сали провадзели шицки школяре Школи вєдно зоз просвитнима роботнїками и другима занятима. М. А.

У ДЮРДЬОВЕ

Дзень основоположнїка сербскей церкви и школства, Святого

КОЦУР

нагоди швета Святого Сави, 27. януара Основна школа „Братство-єдинство” у Коцуре орґанизовала пригодну програму, хтора отримана у велькей сали Дома култури. Програму пририхтали наставнїци сербского язика Ясминка Олич Илчешин и Бояна Петрович, а у нєй участвовали дзеци шицких возростох. Школяре рецитовали, шпивали святочни писнї, виведли скечи, а наймладши члени КУД „Завичайно врело” одтанцовали два танци. Швето Св. Сави преславене и у просторийох школи дзе православни паноцец о. Далибор Купусович пошвецал славски колач и колїво. – Того року по першираз на тот способ преславене швето Святого Сави, и пачела нам ше така пременка. Порадзели зме ше же од тераз каждого року паноцец у школи будзе пошвецац славски колач – виявела окончователька длужносци директора школи Славица Байор.

Преслава Святого Сави у велькей сали Дома култури

У коцурскей оводи „Герлїчка” швето Св. Сави преславене у малих ґрупох по оддзелєньох, зоз приповедками о тому просвитительови, шпиванками и рецитациями. Т. Ходак

Сави у Дюрдьове почала зоз пошвецаньом колача и колїва православного пароха о. Петар Дюкича и зоз присуством грекокатолїцкого пароха о. Йоакима Холошняя. У програми участвовали школяре висших класох котри зоз рефератом, рецитациями и шпиваньом школского хору здогадли на живот и дїла Святого Сави. Програму порихтали наставнїци Мелания Михняк, Драґана Маринков, Татяна Перович, Димитриє Крнета, Милан Лакетич и Драґана Дицко. Тогорочни кумово були Маричова фамилия, Любинко и Невенка, котри подаровали платно за видео проєкцию. Програма закончена зоз святосавску гимну, а потим друженє предлужене у голу школи. На програми були и представителє Совиту и МЗ Дюрдьов, члени школского одбору, представнїки обидвох културно-уметнїцких дружтвох и других здруженьох, бувши роботнїки у школи, родичи школярох и гражданє валалу. С. Барань Школяре висших класох бешедовали о живоце Святого Сави 30. ЯНУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ АҐРАР У ПРЕШЛИМ РОКУ И ЦО НАС ЧЕКА ТЕЙ ЯРИ

ЗРОДЗЕЛО, А ЗАРОБОК МАЛИ Пишу: Михал СИМУНОВИЧ Танита ХОДАК

КУКУРИЦА У ЧАРДАКОХ Велї парасти кукурицу пре нїзку цену охабели у своїх чардакох лєбо на лаґеру, же би причекали лєпшу цену, же би им ше баржей виплацело труд. – Кукурица обично култура на хторей параст обчекує же сиґурно зароби. Без огляду на винїмково добри урожаї кукурици на польох, єй цена нє була задоволююца. Нє мож повесц же нїч нє остало, алє акумулация барз мала. Парасти би требали сезону закончиц з полнєйшима кишенками, а так шицко цо заробели ознова наяр муша уложиц до новей продукциї – бешедує Любомир Тамаш зоз задруґи „Класка”.

12 РУСКЕ СЛОВО

Лоньски рок останє запаметани по високих урожайох скоро шицких польопривредних културох, алє тиж так и по їх нїзких ценох, та ше у аґраре влонї нє барз ґаздовало. Наяр мож очековац же у хотарох найвецей будзе кукурици и сої

решли, 2014. рок будзе запаметани як родни, алє и дижджовни рок. Зродзело скоро шицко цо було пошате на полю, алє цена тим продуктом була нїзка. – Лоньски, 2014. рок, бул рекордни. Одкеди ше на берзох провадзи урожай, мож повесц же влонї витворени найвекши урожай на швеце и жита, и сої, и кукурици. Так було и у Сербиї. Створени солидни резерви и прето треба очековац же тарґовище з тима продуктами у 2015. року будзе стабилне, а цени буду подобни лоньским – констатує Жарко Ґалетин, директор Продуктней берзи Нови Сад. Даскельо фактори котри донєдавна були лєм корективни, тераз вше баржей вплївую на шветове тарґовище польопривредних продуктох, а найвецей на цени житаркох. Ту насампредз криза у України. Нїзка цена нафти тиж вплївує на одкуп кукурици, бо ше тераз нє виплаци з нєй правиц био-дизел. ВЕЛЬКИ ДИЖДЖИ СПРИЧИНЄЛИ РИЖНИ ХОРОТИ Диждж влонї падал баржей як требало, скоро же нє було лєта. Праве пре таки части дижджи зявели ше и велї хороти. Му-

шело ше пирскац процив хоротох и по даскельо раз, а даґдзе анї то нє помагало, та ше вец одражело на слабши урожай. Пирскало ше влонї нє лєм овоцнїки, винїци, желєняву, алє и житарки. Поведзме, ардза на житу принєсла вельки чкоди тим цо ю нє зопарли на час. – Зяри прешлого року зме мали барз добру шатву и випатрало нам же шицко будзе як треба. Фаховци предвидзовали сушни рок, и парасти ше рихтали за таке, медзитим указало ше цалком наспак. Спадло коло 800 литри води по квадратним метеру за тоти 7-8 мешаци, и то барз уплївовало на урожаї. Такой ше зявели хороти у вельких мирох, яки давно нє запаметани – бешедує Юлин Фейса, руководитель коцурскей роботней єдинки подприємства „Либела продукт” зоз Змаєва. МИШИ НАПРАВЕЛИ ЧКОДИ Попри хоротох, лоньски рок останє запаметани и по вельким числу глодарох, найвецей мишох, хтори направели нєзапаметани чкоди починаюци од жита, прейґ сої, та аж и на кукурици. Руководителє коцурских задруґох „Либела продукт”, „Класка” и „Фарм кооп” ше складаю же и того року 30. ЯНУАР 2015.

ЕКОНОМИЯ треба мерковац на миши, понеже ше знова зявя, бо вельки мрази тей жими були лєм даскельо днї, та миши на полю нє вимарзли. – Добрe же вєшенї жита досц пошати до оранїни, та жем дакус попреврацана, розбити им гнїзда, а досц их полапаю и врани лєбо ґалеби, алє вшелїяк совитуєм най ше зяри прейдзе по парцелох, и дзе нєобходне, най ше их потрови – толкує Любомир Тамаш зоз „Класки”. Цо ше дотика сої хторей було надосц у хотаре, влонї урожаї були наисце добри и рушали ше коло 4 тони по гектаре, медзитим рок закончени зоз цену 38 динари по кили, цо парастом нїяк нє одвитовало. Зоз слунечнїком подобна ситуация, а цена наконцу була 32 динари по кили. Кукурици грожел кукурични пламеньчок, медзитим защита поробена, а части дижджи допомогли же би урожаї кукурици були барз високи. На концу сезони кукурицу, як би ше поведло, нє могло лєм вивесц з хотара – урожаї були од 10 по 15 тони по гектаре. Кукурица пре дижджи мала и до 19 проценти влаги, та кед ше на и так нїзку цену коло 13 динари одбило на влагу, парасти доставали коло 10 динари по кили.

– Кед ше вежнє до огляду уложени вельки трошки за нашенє, гориво, роботу и други укладаня, вец розумлїве же парасти нєзадовольни, и випаднє же ше наконцу ознова буду мушиц задлужовац – гвари Фейса. ЗБИЛИ ЦЕНУ И ЗАКОНТРАЧЕНЕЙ ЦВИКЛИ Пре вельки дижджи, цукрову цвиклу барз нападала церкоспора, алє вона и попри тим барз добре зродзела, нательо же ю цукровнї и у штред жими ище прерабяли. Рафаил Русковски, представнїк подприємства „Мат аґрар” зоз Змаєва гвари же лоньски рок, цо ше дотика цвикли, означели два важни факти. – Єден з нїх то же нам цукровнї влонї зменшали законтрачену цену цвикли за 30 пари по кили, та наконцу продукователє цвикли достали коло 150 еври менєй по гектаре. Як друге то же диґестия цвикли була коло 12–13, а єст таких цо мали аж и 9-10, цо значи же ше за придату цвиклу наконцу одбивало аж и 30 проценти, зоз чим людзе барз нєзадовольни. Того року нє обчекуєме же ше тельо парастох одлучи за цвиклу праве прето, алє я ище вше стоїм при тим же од нєй нє треба одуставац – гвари Русковски. У коцурских задруґох обчекую же наяр у хотаре будзе найвецей сої и кукурици, док жита будзе дакус менєй як цо було влонї. Парастом совитую же би мерковали на защиту урожайох, и слухали поради фаховцох.■ 30. ЯНУАР 2015.

ЕДУКАЦИЇ ЗА КЕРЕСТУРСКИХ ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ

НАУКА И ПРАКСА НА ИСТЕЙ ДРАГИ Того року керестурски польопривреднїки од 9. януара, та по 27. фебруар маю нагоду слухац преподаваня фаховцох и презентациї нашенкових и хемийних компанийох зоз Сербиї Еду ка циї орґ а ни зую „Юар бис” д.о.о, „Аґрохома” д.о.о и здруженє паприґарох „Капсикум анум”. Затераз нащивеносц на преподаваньох добра, цо розумлїве, з оглядом на число Кере стурцох котри ше занїмаю зоз продукцию рижних файтох польопривредних културох. „Юарбисово” преподаваня ше будзе отримовац по 27. фебруар у про сторийох того подприємства. Як цо ше и плановало, найвецей слова єст о гибридох кукурици, слунечнїку и сої, та продукциї тих културох. На вецей заводи буду представяни фолиярни гної найновшей ґенерациї, рижни пе стициди, а преподаваче совитую польопривреднїком як защициц рошлїни у 2015. року. Тиж так, рижни компаниї буду представяц микробиолоґийни гної у польопривреди, та як ришиц проблем бактериозох у паприґи. Жимска школа хтору орґанизує „Аґрохома” почала прешлого тижня, 21. януара, а будзе тирвац по 18. фебруар у ре сторану „Червена ружа”. Потераз свойо продукти и понуканя представели познати нашеньково и хемийни компаниї, а планує ше же би на идуци стретнуца пришли и фаховци зоз Польопривредней станїци зоз Вербасу. Прешлого вовторку, 20. януара поча ла жимска школа хтору орґанизує здруженє паприґарох „Капсикум анум” и буд зе тирвац по 10. фебруар, тиж у ре сторану „Червена ружа”. Едукациї хтори орґанизує тото Здруженє ше розликує од двох спомнутих по тим же ту фокус на продукциї заградкових рошлїнох, а окреме паприґи. Окрем компанийох хтори ше занїмаю зоз дистрибуцию репроматериялу, нашеня и подобного, на едукацийох буду бешедовац и фаховци зоз обласци заградкарства, як цо то про фе со ре Пе тар Ми тро вич и Вла дан Маркович. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ „ЯК ЗАБИЦ ПРЕДСИДАТЕЛЯ”

ЯК БУЦ ШЛЄБОДНИ У „ГАРЕШТУ” „Брату, тому сом пошвецел цали живот. Ґлобализа , ция требала буц валянє розличних бариєрох. И мнє як младому студентови ,предали таки єй имидж. Алє, за гевтих котри нє припадаю вибраному пасму шветового дружтва, ґлобализация поправдзе значи огранїчованє приступу стваром котри найзначнєйши за преживйованє, за нїх вона ограда, а нє мост”

шол до крайно сци – пробованє пременки з терористичну акцию. Стретнуце двох братох после дзевец рокох, принєше до обисца бурю. Чежко витворени фамелийни мирни живот знємири приход младшого брата котри обтерховани з неґативнима боками ґлобализациї, з думками як цо то „швет у хторим паную моцни”, „ґлобализация то американизация”, „центер моци рушел зарабровац цали швет”. Так, у тим фалату иснує преплєтанє политичного и интимного, преплєтанє з кореня розличних идеалох и намаганьох. Понеже текст нє лєгки, тематика чежка и актуално боляца, мож повесц же Юлиян Медєши барз добре одбавел свою улогу хтора ма найвецей часци политичней бешеди и досц компликовани текст котри на хвильки нє лєгко було винєсц. З оглядом же представа пририхтана за кратки час, ґлумци з Вербасу – Нада и Янко Лендєр и Юлиян Медєши, та Танита Ходак зоз Коцура ше добре знашли у толкованю своїх улогох чежкого и вимагаюцого тексту. З тей нагоди режисер Владимир Надь Ачим визначел же вше дзечнє вибера тексти Миру Ґаврана, та то уж його треца представа хтору поставел. Вон додал же на пририхтованю представи ґлумецка екипа добре сотрудзовала, було надосц пожертвовносци и одреканя, алє и вельо медзисобного порозуменя. Сценоґрафия того фалату богата, полна детальох, шветла окреме приходза до вираженя у остатнєй сцени, а музика охабя моцни упечаток, и наисце дава „чежину”, и „ноши” патрача през приповедку. На концу, за нашу руску публику значне понукнуц и таки културни змист котри виходзи з рамикох националного, котри од ширшого дружтвеного значеня. Таки фалат нє тематизує лєм руске питанє, алє проблеми ширПолитични идеализем процив мирного живота шей заєднїци, чийо Руснаци интеґрална часц. З тоту представу ше означело и два ювилеї Янка ЯНКО ЛЕНДЄР ПРЕСЛАВЮЄ ДВА ЮВИЛЕЇ Лендєра – 60 роки живота и 40 роки його активносци у нашим културним и театралним живоце, та з – Кед нєшка спомнєме мено Янка Лендєра, вироятно катей нагоди директорка РНТ Ивана Дудаш после ждому перша асоцияция театер – ґлума, режия, сценоґрафия и шицко друге цо ноши єдна театрална представа, у представи пречитала пригодни текст о Лендєровей роботи, а винчуюци на рочнїцох, у мено Театра му чим Янко Лендєр, ниа, уж 40 роки. За свою ґлуму и режию доставал и високи награди на придала и пригодни дарунки. Попри спомнутих, у витвореню новей представи змаганьох покраїнского и републичного уровня, а нєшка РНТ участвую майстор шветла Желько Пашо, тонше и Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя”, свойому ма й стор Владимир Бесерменї, костимоґраф Таня режисерови, ґлумцови и предсидательови Управного одбору, праве з тоту представу, хтора тераз премиєрно виведзе- Орос, адаптация сценоґрафиї Александра Медєши, на, на одредзени способ пробує оддлужиц и подзековац Ян- суфлер Танита Ходак, а бински роботнїк Дюра Хома. Реприза представи будзе на нєдзелю, 1. фебруара кови на шицким цо зробел за руски театрални живот – на матичней сцени Театра у Руским Керестуре. ■ гварела директорка РНТ Ивана Дудаш. Ана Маркович

нєдзелю вечар, вербаска публика у КПД „Карпати” мала нагоду патриц премиєрне виводзенє представи „Як забиц предсидателя” Миру Ґаврана, у режиї Владимира Надя Ачима. Представу Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” витворел у копродукциї з вербаским КПД „Карпати”, а з финансийну потримовку Националного совиту Руснацох. Слово о упечатлївим театралним тексту котри ше занїма зоз нємилосердну реалносцу, и розробює проблем ґлобализациї през живот членох єдней фамелиї. Дїя драми зме сцена до єдней транзицийней, малей, марґиналней жеми початком того вику, а главни протаґонисти двоме браца и їх партнерки. Улоги ношителє сущно розличних принципох: єдни представяю конформи стич не при лапй о ва нє ствар но сци, а ма лу, щешлїву фамелию похопюю як найвекши идеал, док єден з нїх так пожадал меняц шветову политику, же по-

14 РУСКЕ СЛОВО

30. ЯНУАР 2015.

ЯНУАР

2015. рок ЧИСЛО 1

Владимир КОЧИШ

СЛОВА ПОШВЕЦЕНИ ЛЮБОВИ 1. Слова котри пренаходзиме глєдаюци, през чувства любови у власней бешеди треба же би нас научели, доучели розлучели, на споведзи, од правди слизу препознали у капкох дижджу и цихосц у власней души пред нєму цихосцу у власним роду. 2. Обачел сом як нараз лєс на концу моєй загради достал нове жовте облєчиво и як нєбо нєсподзивано вошло до густих конарох лєса, котри постали дзирави и празни, а слунко вєдно з лєтом лєгло на нєпокошену траву на дворе. Лєм ше вредни пчоли ище вше радовали остатнїм пахняцим квитком. 3. Нє любим же мушим висцерац Твойо поруки на мобилним, слизи и зной на котри сом ше звикнул, шлїди крочайох дзе требала давно буц справена дражка наших жаданьох, нє любим же мушим одпутовац бо драга далєка за малочислени народ котрому припадам. Кед же ше врацим наяр остарай ше лєм же би розквитли черешнї у нашей загради пре котри ше враца и шпаки до мойого лєса и меркуй най ше ми пес нє похори. 4. Жадам же биш на мире спала так як ше я трудзим цали живот безуспишно нашмеяней твари у сну, наздаваюци ше же ми ше конєчно народзи гевта писня о любови и Тебе, котру так длуго вєдно чекаме пре котру це цали час ношим у першох и чувствуєм як стариме. 30. ЯНУАР 2015.

5. Нїхто ми нє може одняц мою наймилшу думку о Це, прето же знаш буц вше иншака док це сцерпено чекам у нових писньох о нашей любови док напредок препознаваш слова нєнаписаних шорикох писньох през котри сом ше до це залюбел. 6. Мушиме научиц препознац написани СЛОВА ПОШВЕЦЕНИ ЛЮБОВИ цо так швидко блядню и нєставаю у нашим роду и окруженю и док ше суша слизи на Твоєй твари гоч це и нє будзем мац так як цо це тераз мам и жадам, я причекам це у лєше на концу моєй загради, бо знам же будзеш бежац боса по билим шнїгу як дакеди Зинеида бежала ґу Єсенїнови.

РУСКЕ СЛОВО 15

Андрий РАЦ

WANNA BE ANIMAL? THINK AGAIN! Нєт потреби панїчиц, алє будзе кед пукнє ланц, нє карику по карику. Гибай видзиц сам, до пекла на риц. Кед сцеш можеш пробовац, почувствуєш money, пенєжи и novac. Коло тебе ше прешейта шицко цо шнїєш, гей, так як у филмох, full feeling дожиєш. Уцагнє це до завартих кругох, крев, та як параноя и нємир, будзе це провадзиц цали живот, вер ми. Постанєш слуга злих духох, будзеш водзиц войну процив себе самого, погубеного, емоциї без. До точки дзе нєт стресу. Задумай, нїч це нє дорушує, теди поставаш животиня цо дружтво трує.

Цецилия НАДЬ

Наташа ШОВШ

ДЗЕ ПРАВДА?

***

Сцигла сом, и чекам свой шор. Свидома, стоїм ту пред вами. Зогинам главу, прето же знам же мойо гришки, вельки, блудни, а преполни пихи. Шицко сом робела зоз дзеку и здумано. Нїхто ме нє нагварял на крочаї хтори сом нє жадала. Цалком правдиво випатрали поступки мойо, думаня мойо, слова мойо. Оправданє сом нашла вше, и за шицко. Кед требало, перша сом посудзела, поплювала и дала свой суд. З циґанством сом ше поряднє служела. Дзекеди сом аж з ошмихом на твари, до очох цудзих патрела и спреведала. Ишла сом далєко. Бавела сом ше и виглєдовала, покля ме други пуща ґу себе. А заш лєм, найволєла сом випробовац схопносци моєй нєвиносци. И тераз стоїм ту, пред вами, поцихи вигварям гришки гласно модлїм най ми пребачице и чекам кару свою. Бо заш, твой глас вредзи вельо вецей як нашо шицки.

Патрим през облак, чарни хмари надо мну, над моїм городом. Нєбо цме, смутне а з нього чече вода. Диждж лєє, як и з моїх очох слизи. У моїх думкох ознова ти, ознова смутки. Накадзи рушим видзим лєм тебе, кажду букву хтору виповем шицко чече по познатей драги хтора водзи заш лєм ґу тебе. Гоч на цо подумам мушиш буц ти. Ознова патрим слики твойо и ознова нє можем застановиц думки свойо.

Aся ПАПУҐА

*** Лєм у малим ше видзи велькосц, а нєспокой у стайомним. Лєм у частим вредзи ридкосц, а наиходзаце у прежитим. Лєм у слабим панує моц, а познате у далєким. Доокола галайк. Боль и терха прицискаю швитаня. Алє дарунок заспац и зобудзиц ше знаюци же и вичносц преходна. У цудзих очох препознац свой погляд. Любица КНЕЖЕВИЧ

ЧЕРАМ Черам гарсц злата за ошмих очох єдних. Черам погар полни чечносци живота вичного за голєм єден попатрунок його. Черам и рудокопи диямантох лєм же бим була у облапеню любеного. Вец черам карту за мешац, шицки заходи слунка нєба полни фарбох розлятих за патренє заходу слунка, у очох його. Черам ище и писню птицох, пах ружох жовтих и квеца цалого за красу ошмиха милого. И на концу кед ми нїч вецей за черанє нє остало, черам и писню тоту за голєм єдну хвильку з тобу.

єдна з пруских чеснотох

Уметнїк постої прето же швет нєсовершени. Уметносц би була даремна кед би швет бул совершени, бо би теди чловек нє чежел гармониї алє би просто жил у нєй. Уметносц настава зоз подло реализованого швета.

ДЮРДЬОВ

МЛАДЕЖСКИ МУЛТИМEДИЯЛНИ МАНИФЕСТАЦИЇ У 2014. РОКУ

Шмелосц – науч церпиц без поносованя

Андрей Тарковски

РУСКИ КЕРЕСТУР

Саша САБАДОШ

INTERMEZZO Шедзаци ту, у хижи за чеканє преклятого и нїґда приємного медзичасу, здогадуєм ше часох цо ше збули лєм у моєй патолоґийно оптимистичней мриї, ох, ти моя облюбена Фатаморґано! И гоч твойо цело, до хторого иншак нє можем и нє шмем дойсц, нє плод моєй фантазиї, гоч ми слово фантазия перше на розуме, док розумуєм о нїм, якош ми ше видзи же шицко друге настало у моєй пребарз амбицийней и абсолутно нєреалней мриї, первейка уж спомнутей. И так твой шмих мотокултиватора, мнє здабе на якешик хорске согласє, а твойо власи огньовей фарби, можебуц и дакого зогриваю, алє на мнє охабяю опеклїни, гоч сом тоти власи нїґда нє дотхнул. И так я, премила моя илузийо, вично у корчу, чекам предлуженє дачого цо нїґда нє почало.

16 РУСКЕ СЛОВО

30. ЯНУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

Андрий РАЦ

Цецилия НАДЬ

Наташа ШОВШ

ДЗЕ ПРАВДА?

***

Aся ПАПУҐА

єдна з пруских чеснотох

ДЮРДЬОВ

МЛАДЕЖСКИ МУЛТИМEДИЯЛНИ МАНИФЕСТАЦИЇ У 2014. РОКУ

Шмелосц – науч церпиц без поносованя

Андрей Тарковски

РУСКИ КЕРЕСТУР

Саша САБАДОШ

16 РУСКЕ СЛОВО

30. ЯНУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ЕСЕЙ

АҐОНИЯ И ЕКСТАЗА УМЕТНЇЦКЕЙ ТВОРЧОСЦИ

поднєсц нємило сердну терашньосц, циґанство хторе каждодньово, можебуц аж и нєсвидомо хаснуєме и здумуєме же би нас отримало у живоце. Чи то наисце так? Озда нє же нєшка шицко постало обезвредзене, нєвитримовне же мушиме сами себе циґанїц и задумовац же нам лєпше? Як дзивче сом часто задумовала же єдного дня постанєм уметнїца, даякей файти, же будзем нєсподзиваюца, нєпохоплїва у дружтве, же препознам гевту ценку смугу медзи добрим и злим. Нажаль, нє можем ше похвалїц же ше ми то удало так як сом жадала, алє ище вше жиєм у „своїм швеце” дзе ше виключим зоз реалносци и зоз своїма фарбами думкох, виполнюєм чарни пражнїни гевтого такволаного „правдивого швета”. Уметнїк ма ширши погляд, обачує зоз вецей углох, ту профил, перспектива, анфас... кажди чувствує боль, алє кажди на свой способ. Огорчени з тим цо видзи, чувствує як швет щезує, як морална гранїца препада на вше нїзши вредносци, смуткує и у тим болю вон твори, а источашнє люби свою боль. Нєзвичайносц, нє так? Алє праве то уметносц. Праве то гевто цо нам Иво Андрич поручує у своїм дїлу „Розгварка зоз Ґойом”. Поета и раб, и пан своєй поволанки, а поволанка уметносци источашнє и задовольство и творительство. Уметнїк ше воздзвигує у своїм, платоновски мож повесц, имаґинарним швеце мриї, снох, илузийох, алє тиж так и же кажда його задумка котру вон материялизує, у ствари, копия правдивого швета идейох. Кед же тот швет идзе у погришним напряме, а ми котри тото видзиме и з уметносцу ше пробуєме защициц од того, по думаню гевтей професорки филозофиї, циґанїме, цо вец правда? Кед циґанство здумане средство обстояня, осудзує нас, вец, сама правда на препасц? Чловечество зоз уметнїцким творительством, якбачу, водзи даремну борбу процив мира и аґониї. Нєпод зековна тема толковац уметносц. У тей хвильки... то мержим... як чувство кед ши жадни воздуху, кед физично нє маш моци так скричац, кельо жадаш, кельо мушиш же биш ознова удихнул. Можеме приказац шветлосц особом котри жию у цмоти, або приказац ре алносц гевтим котри шнїю? Подобне и кед ше толкує уметносц.■ Число ушорел и фотоґрафиї: Ваня Дула Илустрациї: вистава рисункох Иван Киш, КУД „Тарас Шевченко”

итература, музика, рисунки, шицко то конари єдного велького древа уметносци. Цо то уметносц? Верим же кажде ма индивидуалне думанє, алє ше можеме зложиц же то озбильна тема о котрей мож длуго бешедовац. Гречески филозоф Гераклит гварел: На рубцу круга, початок и кончина вєдно. Алє цо сам штредок? Цо вон ма представяц? Шицки маме заєднїцки початок, наставаме по зложеним поступку, розвиваме ше, народзуєме и на концу умераме... Кед нам то заєднїцке, по чим ше розликуєме? Праве то гевто цо нас твори уникатних, сам центер, штредзиско самого кругу. Здогадуєм ше як на перших годзинох филозофиї професорка виявела, парафразуюци Платона, Аристотела и Ничеа, же уметносц єдна велька нєправда, єден способ самоспреведаня, средство же бизме могли

Ивана КИШ

18 РУСКЕ СЛОВО

30. ЯНУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УМЕТНЇЦА КРИСТИНА ҐШВЕНҐ З ВЕРБАСУ

ЛЮБИ СТРИПИ И КУЛТУРУ 50-ИХ РОКОХ Кристина Ґшвенґ свой талант обачела вчас и, як гвари, цали живот рисує, и цали живот рисує жени. За собу ма и рисунки робени з руку, а роботи хтори були виложени у Вербаше у КПД „Карпати” виробени компютерски

нагоди Националного швета Руснацох, писали зме и о вистави младей уметнїци Кристини Ґшвенґ з Вербасу, хтора отримана у просторийох КПД „Карпати”. На тей вистави представени диґитални принти хтори настали у 2013. и 2014. року инспировани зоз Ройом Лихтенстайном и Енди Ворхолом. Кристина Ґшвенґ уж викладала и на колективней вистави у Студию „М” у Новим Садзе и на Ноци музейох у Вербаше 2011. року дзе ше представела зоз фотоґрафиями. Млада авторка, инженєр веб дизайна, народзена 1990. року у Вербаше, дзе закончела основну школу и Ґимназию. Дипломовала на ґрафичним оддзелєню Високей технїчней школи фахових студийох у Новим Садзе. Дипломовала зоз дзешатку на тему „Поп-арт у сучасней визуалней уметносци” при професорки Любици Каназир. – Вше ме прицаговала физична красота, вироятно прето же сом то дакеди нє могла витвориц. Кед сом була мала лєдво сом чекала буц дзивка, та сом тото жаданє виражовала през малюнки – здогадує ше Кристина. Кед була мала нашла кнїжку з писнями у хторей були женски акти и теди першираз нарисовала акт жени. Мац єй теди гварела же то нє ганьба, та так и почало. Перше ше жадала уписац на подобову академию, алє ю нє прицаговало класичне малярство, сцела дацо модернєйше, та ше опредзелєла за веб дизайн. – На тим напряме мали зме и надосц програмованя, та сом и тото звладала. У тей школи нас учели же бизме знали робиц шицки роботи у фирми, и менаджмент, и дїловну психолоґию, фотоґрафию, ґрафични дизайн и програмованє. Я баржей була ориєнтована на уметнїцку часц, а тота програмерска ме нє прицаговала – визначує наша собешеднїца. Кристина найвецей роби у двох програмох, илустратору и фотошопу, а як и велї млади и вона мала єдного професора на студийох хтори позитивно уплївовал на єй фахови розвой, то професор Роберт Фаркаш хтори єй преподавал мултимедиї. И под час студийох, кед могла виберац, єй роботи були вше з мотивом женскей краси, а єй найвекши угляд Рой Лихтенстайн. Першенствено прето же люби стрипи и културу 50-тих рокох. – Цошка цо ме вше прицаговало то моцни контраст фарбох, груби контури, тото цо людске око добре видзи, ясни линиї и так сом злучела свойо жаданє же бим рисовала жени у тей його технїки. Женска улога ше зявює вшадзи, и кед сом була мала у шицких серийох ме фасциновало женске триманє, способ облєканя. И шицки жени хтори рисуєм стварни – потолковала Кристина. Вона гвари же ище на початку студийох мали предмет 30. ЯНУАР 2015.

Шицки жени хтори рисує стварни

естетика форми и стила зоз мальованьом и рисованьом, углавним то була история уметносци и мали задаток имитовац иснуюци уметнїцки стили. Теди перширац одлучела нарисовац дацо як Рой Лихтенстайн, похопела же єй то идзе, та так почала робиц. Роздумовала и о специялизациї, алє є думаня же профе соре нє тельо фахови, и нє дац би вельки пенєж за дацо цо може научиц и прейґ туторияла на ютюбу. Технїку з котру ше нєшка занїма найвецей почала применьовац на пракси по сле студийох, робела у универзалу, обробок фотоґрафийох и пририхтованє за друк, а вше ю прицаговала диґитална уметносц, та так шицко и рушело. Свой шлєбодни час Кристина препровадзує на рижни способи, а углавним є у уметносци, та слуха музику, чита вельо, виглєдує фотоґрафиї на интернету, алє и дружи ше и бави бависка. А вше и твори, та потераз витворела идейни ришеня за визит карти, сайти, меморандуми, коверти, ришеня за амбалажи, а на факултету творели и бависка и стоп моушн. Окрем того, и занята є. Роби за єдну фирму котра з Филипинох, та преподава японцом анґлийски прейґ скайпа. Тоту роботу почала робиц пред двома мешацами, та випатра же є и у тим сучасна - як цо ю у уметносци прицагує сучасне, так нашла и „фри ленс” роботу. Сама себе одредзує кеди будзе робиц, роби з дому, а пред тим робела и на полю и гонорарно у „Карнекс-у”. Понеже добре зна анґлийски, удало єй ше. – Векшина роботох з дому подрозумює же нє маш интеракцию з людзми, а я ту упознала професора будизма и медитациї, историчара з Наґасакия и рижни други интересантни особи. То нє далєко од моїх интересованьох, бо сом цали живот и у анґлийским, баба преподавала тот язик, шестра закончела студїї анґлийского, та ми и то блїзке и пачи ми ше – заключує Кристина. ■ Ана Маркович

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КУЛИ ОТРИМАНА РОЧНА СКУПШТИНА РКУД „ДР ГАВРИЇЛ КОСТЕЛЬНИК”

ОБНОВЕНА РОБОТА ДЗЕЦИНСКИХ СЕКЦИЙОХ На Скупштини ше бешедовало и о пририхтованьох за Централну преславу Националного швета Руснацох, хтору ше нарок планує отримац у Кули. Тиж так бешедовало ше и о уключованю цо векшого числа наших людзох у Кули, окреме младших до пририхтованьох, о потреби розгварки з локалну заєднїцу, як и о евентуалних програмох Руске културно-уметнїцке дружтво „Др Гавриїл Ко стельник” у Кули зоз свою Мишану шпивацку ґрупу и монодраму прешлого року два раз го сцовало у Руским Кере стуре, з исту програму и у Шид зе, монодрама го сцовала и у Вербаше и Коцуре, шпивацка ґрупа прешлого року виборела пласман на Зонску смотру музично-фолклорней творчо сци у Червинки, а Кулянци тиж и порядни учашнїки нашого Фе стивалу „Най ше нє забуд зе” у Дюрдьове. Участвовали и на дзепоєдних гуманитарних концертох у Кули, а и на да лєй су ста єм ни орґ а ни зато ре Стретнуца рецитаторох з наших ме стох у рамикох „Ко стельниковей єшенї” – гварел предсидатель РКУД, Владимир Бучко, у звиту о роботи за прешли рок на порядней рочней Скупштини Дружтва, хтора отримана всоботу, 24. януара. Скупштину вод зел предшедуюци Роботного предсидательства, Янко Такач, а на схад зки бул и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох, Желько Ковач. Попри спомнутого, у просторийох Дружтва у Кули ше и прешлого року сходзели жени на рекреативни вежби, хтори водзи членїца КУД Паулина Такач, а у Дружтве ше порядно сходза и члени Здруженя женох „Идея”, хторому предсидателька тиж членїца РКУД, Серафина Бики. РКУД „Др Гавриїл Костельник” єдно зоз сновательох Здруженя, та на схадзки Скупштини, Янко Такач информовал о активносцох „Идеї” у своїм першим року роботи (основане є у марцу 2014.), а можлїве же воно достанє и вельо векшу улогу на уровню городу, о чим ше праве прешлого тижня бешедовало з чолнїками з Аґенциї за розвой Општини Кула. После снованя, руководство Здруженя прияла и предсидателька Скупштини општини Кула Снежана Мркаич и обецала одредзену финансийну помоц. Такач на Скупштини пречитал и финансийни звит, по хторим РКУД прешлого року розполагало з кус вецей як 670 000 динарами, до статих од НС Руснацох, Општини Кула, Заводу за културу войводянских Руснацох, а скоро половка були пренєшени средства з 2013. року. До того року тиж пренєшени прейґ 300 000 динари. Програмни активно сци у тим року буду подобни як и прешлорочни, алє по сле кратшей паузи, увага знова будзе дата дзецом и младшим. Так тих дньох почнє

20 РУСКЕ СЛОВО

Звит о роботи на Скупштини РКУД поднєсол предсидатель Дружтва Владимир Бучко

пририхтованє дзецинскей представи, тераз з младу режисерку з Вербасу Александру Лендєр, будзе обновена робота Рецитаторскей секциї, хтору будзе водзиц Амалия Ковач, розпатра ше и снованє Шаховскей секциї за дзеци, а з Мишану шпивацку ґрупу предлужи робиц Еуфемия Планкош з Кере стура. Попри участвованя на наших фе стивалох, предвидзене участвованє секцийох РКУД на змаганьох на уровню Кули и кулскей општини, алє и поволовац го сцох и врацац нащиви нашим КУД з других ме стох. Кед за тото будзе интере сованя, у сотруднїцтве з Руским фе стивалом малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” Дружтво по стави єдну представу, а як поведзене на схадзки – фахово сотруднїки буду наградзени за свою роботу у рамикох можлїво сцох КУД, алє єдно зоз заключеньох на Скупштини и же би Завод за културу войводянских Руснацох поряднє, а нє лєм пририхтованє за дзепоєдни нашо фе стивали, финансовал роботу фахових сотруднїкох у наших КУД, та и у кулским. У сотруднїцтве з НС Руснацох, спрам локалней самоуправи треба обновиц вимогу за врацанє часци про сторийох, хтори, гоч су у цало сци перше дати РКУД, по знє й ше усту пе ни и єд ному дру гому здруже ню. Окреме прето же у януаре 2016. року Централну пре славу Националного швета Руснацох плановане отримац у Кули. ■ Михайло Зазуляк 30. ЯНУАР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА ШВЕТОВА КОНФЕРЕНЦИЯ СЛАВИСТИКИ

РУСКИ ЯЗИК ШЕ ЧУЛО НА БЕЧСКИМ УНИВЕРЗИТЕТУ Штредком януара на институту за Славистику Бечского универзитета отримана медзинародна биєнална конференция Славистики. На єдней зоз темох „Векшини-меншини: язични и културни идентитети Славиї през историю и нєшка” руску националну меншину представял проф. др Михайло Фейса, зоз катедри за руски язик на Филозофским факултету у Новим Садзе. На теми хтора була пошвецена рускому язику, Фейса бешедовал о бачко-сримскей рускей бешеди, а тиж так и о статусу Руснацох. – Така конференция ше отримує кажди два роки, у рижних славистичних центрох – Минску, Тартуу, а того року у Бечу. На конференциї участвовали коло пейдзешат перши мена славистики, а я представел руску националну меншину, понеже ше кажда з меншинох окреме представяла. Бешедовал сом о бачко-сримскей бешеди Руснацох, потим о статусу Руснацох хтори ше менял од Австро-Угорскей Монархиї хтора мала два центри – Будапешт и Беч, а найважнєйши политични одлуки ше приношело праве у Бечу, по статус яки зме мали у Кральовини Сербох, Горватох и Словенцох. Тиж так було бешеди и о статусу Руснацох у Европи – гварел Фейса. На конференциї орґанизована и вистава виданьох новосадскей Катедри за руски язик и литературу, дзе виложени єй найпознатши дїла – Сербско-руски словнїки, кнїжки Юлияна Тамаша „Велькосц малих”, як и штироязична поезия „Центурион” и други. – Понеже наш професор, академик Юлиян Тамаш нє присуствовал конференциї, як було плановане, место нього бешедовал я и о рускей литератури и представел сом виданя рускей Катедри у Новим Садзе. Шицки виданя з тей вистави, хтори прейду медзинародну фахову рецен-

Руску националну меншину представял проф. др Михайло Фейса

зию буду обявени у зборнїку хтори публикує реномована Видавательна хижа „Петер Ланґ” зоз Франкфурту – гвари професор Фейса. Предшедуюци конференциї бул проф. др Александер Дуличенко, хтори перше мено Славистики и микро язикох, а окрем Фейси, о русинскей тематики викладал и мр Валерий Падяк зоз Ужгороду, хтори преподава на Пряшовским универзитету у Словацкей. Фейса гвари же историйни момент за Руснацох то же ше руски язик од жридлового бешеднїка чуло на Бечским универзитету. Орґанизаторе од шицких бешеднїкох вимагали же би бешедовали на своїм мацеринским язику, та так и Фейса викладал на руским, а интересантне тото же го слухаче розумели, гоч нє бешедую наш язик. Професор др Михайло Фейса часто одходзи на конференциї, та ше уж рихта на наиходзацу конференцию у Будапешту хтора ше пошвидко ма отримац. Т. Ходак

У НОВИМ САДЗЕ НА ПРЕДШКОЛСКИМ ВОЗРОСТУ

ОБНОВЕНЕ УЧЕНЄ РУСКОГО ЯЗИКА

Новосадски предшколски дзеци, котри ше раз тижньово знова буду сходзиц у обєкту „Палчочка” ПУ „Радосне дзецинство”, вчера ше першираз зишли у тим школским року. Дзецом предшколского возросту з тей нагоди уручени роботни лїстки „Уж видзим школу”, а виховательки кнїжка композицийох за дзеци „Червене пупче” з дотерашнїх „Червених ружох”. Дзеци и родичох привитала подпредсидателька Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа, а на вчерайшим стретнуцу присуствовал и п р ед с и д а т е л ь На ци о нал но го 30. ЯНУАР 2015.

совиту Руснацох Славко Рац, котри Ирини Папуґовей и виховательки Ивани Шарик подзековал на їх упарто сци и ентузиязму у обновйованю ученя руского язика у Новим Садзе и на предшколским уровню. – Дзекуєм на нєсебичним закладаню таким поєдинцом, цо Руснацом барз важне, же бизме ше у єдним вельким городзе як Нови Сад нє страцели. Нашо дзеци и през бависко можу барз лєгко научиц мацерински язик и тоту можлївосц им нє треба однїмац. Национални совит у тим мандату жада дац окремни акцент на предшколски дзеци, прето же кед ше нє упишу до предшколскей установи на руским язику, страциме цалу ґенерацию и по сле их вельо чежше уписац до руских оддзелєньох основней школи. Ми им поможеме и з тима учебнїками – роботнима лїстками, же би им ученє язика було лєгчейше и интере сантнєйше – гварел Славко Рац. Воспитно-образовни активно сци за наймладши дзеци у Новим Садзе буду раз тижньово у обєкту „Палчочка”, у Улїци Бранимира Чо сича 40. Я. Дю.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ШЛЇДОМ ЮВИЛЕЯ МИХАЛА ЛЇКАРА, МУЗИЧНОГО ДЇЯЧА З ДЮРДЬОВА

РЕҐРУТУЄ МЛА ДИХ МУЗИЧАРОХ

Пише: Сандра БАРАНЬ

Михал Лїкар, наш познати композитор, аранжер, музичар и музични педаґоґ з Дюрдьова, єден з наших найактивнєйших творительох кед слово о пестованю и чуваню музики при Руснацох. Його авторски „венчик” виплєцени зоз вецей як 30 шпиванкох у народним духу, гоч його музична творчосц вельо обсяжнєйша ДЮРДЬОВСКИ БРЕНД Михал Лїкар значну улогу мал и кед ше сновало Женску жридлову ґрупу у Дюрдьове. Препознатлїви и автетнтични гласи андьох зоз Дюрдьова постали бренд КУД Тарас Шевченко”. ” Дюрдьовски жени у руских пасових сукньох видали видео касету, касету и ЦД на хторих велї зазначени жридлово руски народни писнї. Часто их можеме чуц и видзиц на РТВ у наших руских емисийох.

22 РУСКЕ СЛОВО

елї паметаю же осемедзешатих рокох прешлого вику кед Михал Лїкар постал секретар Културно-уметнїцкого Дружтва ”Тарас Шевченко” у Дюрдьове, ґрупа младих активистох зоз своїма идеями и ентузиязмом почали оживйовац роботу у Матки. Як водзаци, Лїкар теди вєдно з приятелями порушує велї секциї, а окреме роботу музичних секцийох у хторих бул длуго и композитор, и учашнїк, и педаґоґ. Дзекуюци доброму слуху грал на вецей инструментох, та формовал велї шпивацки ґрупи, женски и хлопски, а члени тих ґрупох нєшка шпиваю у дюрдьовским церковним хору „Розанов”. И у Вельким народним тамбуровим орке стру Лїкар тиж охабел шлїди. Тот орке стер роками провадзи шицки музични секциї у Дружтве, а барз важне тото же ше вше старал младих добре научиц грац, читац и провадзиц ноти. На смо-

трох, манифе стацийох и фе стивалох орке стер провадзел и велїх танєчнїкох и шпивачох зоз других дружтвох. Лїкарова музична творчосц барз обсяжна, а о тим шведочи и музични фундус КУД-а „Тарас Шевченко” у Дюрдьове. ЗАЧУВАЛ ЧИСТОТУ РУСКЕЙ ШПИВАНКИ У КУД нєшка исную два хлопски, єдна жридлова и два дзивоцки шпивацки ґрупи у чиїм фомованю участвовал и Михал Лїкар. Числени соло шпиваче и шпивацки ґрупи часто доставаю високи припознаня на наших Фестивалох: „Червеней ружи”, „Ружовей заградки”, фестивалу „Най ше нє забудзе”... Кед 1983. року на Фестивалу „Червена ружа” компоновал шпиванку „Одайце ме мамо”, уж було видно же до композициї 30. ЯНУАР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ уткал ха рактер и тото цо автен тич не за на шу на род ну шпи ван ку. – Авторску роботу того композитора де фи ную: єд но став на му зич на фра за, лєгко паметлїва мелодия, красни музични ришеня, правилна метрика и стилистични форми. А праве то важне кед ше сце зачувац чистота рускей шпиванки – гварела о Лїкаровей творчо сци Агнета Тимко Мудри, длугорочна музична редакторка у Радио Новим Садзе. Як автор и аранжер Михал тиж забера значне ме сто у твореню музичного виаптрунку наших фе стивалох и наших найвекших музичних подїйох. З рока на рок по става замерковани, а його креативна робота вецейраз наградзована. Року 1985. року до стал Октоберску награду општини Жабель за по сцигнути позарядови успих у култури и уметно сци, а за исте Новембарску награду од Оп шти ни. Со вит Ме сней за єд нї ци у Дюрдьове 2013. року Лїкара вибрал за заслужного граждана того нашого валалу. МИХАЛОВО ШКОЛЯРЕ У своєй студиозней и педантней роботи Михал Лїкар вше баржей потвердзовал замерковани авторски до сяг. Про сториї КУД „Тарас Шевченко” краша вецей златни плакети зоз републичних и покраїнских смотрох орке строх, та стриблово и бронзово. Слово о орке стру хтори Михал формовал 2009. року и котри од теди нєпреривно зазначує барз добри резултати на наших, алє и по републичних змаганьох. Хлапцох и дзивчата у орке стру хтори Михал обучел, граю аранжамани хтори уча на пробох, алє и други жанри у музику дзе треба швидко зоз инструментом у

Лїкар ма сцерпеня и вельку дзеку пренєсц на младих шицко цо зна у музики

рукох читац и грац по нотох з котрима ше першираз стретаю. Михал Лїкар и нєшка з вельку дзеку свой талант преноши на младих. Водзи школу тамбури, пририхтує соло шпивачох и шпивацки ґрупи. У музики бул и остал єден з главних слупох у дюрдьовскей Матки. Велї то знаю и нє забуваю. На 23. Музичним фестивалу „Ружова заградка” ревиялна часц була Лїкарови на чесц, а нєдавно му у Дюрдьове орґанизовани вечар з нагоди 60 рокох народзеня и 40 роки роботи у култури. На тим вечаре нє бул. Нє люби публицитет. Гвари, важнєйше му тото цо створел – шпиванки хтори викомпоновал... То му наймилши „тал”.■ ВШЕ СПРАВЕЛ ДОБРИ ШТИМУНҐ Перши инструмент на хторим Михал почал грац, була ґитара хтору достал ище як хлапец. Од теди ю часто ношел зоз собу. Познєйше ше заинтересовал за руски народни шпиванки, з дзеку их вше „дзелєл” зоз другима, та ше часто у валалє чуло – дзе бул Михал, там була и добра музика, добри штимунґ. Михал вше крашнє и шпивал.

30. ЯНУАР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПОШВЕЦАНЄ ОБИСЦОХ ПО НАШИХ МЕСТОХ У КОЦУРЕ

У СРИМСКИХ ПАРОХИЙОХ

ЖИЄ СТАРИ ОБИЧАЙ

СИМВОЛ ШВЕЦЕНЕЙ ВОДИ

О. Михайло Шанта пошвеца коцурске обисце

Такой после Богоявлєня, 20. януара, коцурски парох о. Владислав Рац, и капелан о. Михайло Шанта, у Коцуре пошвецаю обисца, а думаю же законча по 31. януар. На заказани дзень, чека ше го од рана, зоз порихтану швичку и швецену воду. Углавним ше меркує же би дома було цо вецей членох фамелиї, а дзецом то окреме важна подїя, прето же им на концу паноцец подарує обращик. Найчастейше ґаздинї викукую на улїчку же кадзи паноцец уж и чи пошвидко учую його дзвончок на своєй капурки. Обичай пошвецаня обисца барз стари, и затримал ше по нєшка. Обисце ше пошвеца зоз швецену воду, же би ше защицело од злих силох, и од нєщесца. Паноцец пошвеца хижи, и єй жительох, модляци молитву и шпиваюци. На концу кед паноцец уж одидзе, и сами домашнї зоз швецену воду на исти способ пошвеца и остаток просторийох у обисцу. Т. Х.

У грекокатолїцких парохийох у општини Шид, после швета Богоявлєня и пошвецаня води у церквох, по традициї вирни ношели швецену воду до своїх обисцох, а потим паноцове по утвердзеним розпорядку благословели обисца вирних. Парох у Б е р ка с о в е о. Владимир Еделински Миколка перше благо словел обисца у тим валалє и пошвецени 60 обисца. Вєдно з парохом помагали и дзеци розпо ред зе ни Марко Лозиняк и Милан Гарвильчак помагали до двох ґрупарохови Режакови у пошвецаню пох. После Беркасоова, пошвецало ше обисца у Бикичу, вкупно 55 обисца, а парохови помагала дзиячка Любица Роман. Пошвецанє закончене и у парохиї у Бачинцох дзе парох о. Дарко Рац з помоцу предсидателя Церковного одбору Дюри Канюха, пошвецел 64 обисца. У Шидзе, з оглядом же требало пошвециц вецей як сто обисца, парох о. Михайло Режак розпоредзел пошвецанє на вецей днї, а закончене є пондзелок, односно вовоторок, кед пошвецени обисца вирних хтори оддалєнши од церкви, односно „розошати” у городзе. После вецей як два и пол децениї, ознова по пошвецаню з паноцами ходзели и дзеци. О. Режакови помагали Марко Лозиняк и Милан Гарвильчак, школяре трецей класи основней школи, цо вирни цепло потримали. Парохови у пошвецаню помагали и члени Церковного одбору. Вл. Дї.

У ДЮРДЬОВЕ И ҐОСПOДЇНЦОХ

ПОШВЕЦЕНИ КОЛО 400 ОБИСЦА У парохиї Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове на швето Богоявлєня на Служби Божей пошвецена богоявлєнска вода. Службу служел и пошвецал воду дюрдьовски парох о. Яким Холошняйом котри вєдно зоз ґосподїнским парохом о. Михайло, Холошняй у

24 РУСКЕ СЛОВО

Дюрдьове штредком тижня закончел пошвецанє коло 320 руских обисцох. Як ґосподїнски парох гварел, того року у Рускей улїчки у Дюрдьове єст вецей малжески пари котрим пошвецени обисца, а то красна вистка за нашу заєднїцу.

На тото швето вода пошвецана и у парохиї у Ґосподїнцох дзе Службу служел и пошвецал воду и 85 обисца тамтейши парох о. Холошняй. Пошвецанє обисцох єдна з нагодох кед священїки и парохиянє маю нагоду особнє побешедовац, яка и традиция. С. Б. 30. ЯНУАР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ЛЄТНЄЙ ВЛА ДИЧЕСКЕЙ РЕЗИДЕНЦИЇ У ШИДЗЕ

ПРОСТОРИЇ ЗДРУЖЕНЯ „ОТВОРЕНЕ ШЕРЦО” нї, ви лє ти, пре сла ви Прешлей соботи у род зених дньох, едуЛєтнєй владическей рекатив ни пре пода ва ня зиденци у Шидзе, точза родичох и подобне нєйше у єдней з просто– наглашела Ко санирийох у прижемю, дзе чова. „куцик” за дзеци з Як на гла ше не, ло окремнима потребами, кална самоуправа пренє бул лєм звичайни гапознала тоти намаганя лайк и дзецински бавии труд, и прето финанска. На пригодней швесийно помогла роботу точносци урядово отвоЗдруженя, як и спонзорени простор Здруженя ре и поєдинци. за потримовну родичом Шветочносц була и „Отворене шерцо”. нагода же би були приПравда, як наглашела Шветочносц з нагоди отвераня куцика Здруженя дати под зекованя гевСилвия Косанич, пред„Отворене шерцо” тим цо помагаю активсидателька Управного – Тераз маме 15 дзеци з окремни- но сци здруженя, а медзи нїма и меодбору Здруженя, спомнуте Здруженє иснує од 2012. року, насампредз ма потребами, алє з нїма ше бавя и диї. По сле урядовей часци шветочно дзекуюци парохови о. Михайлови Ре- їх парняки, хтори нє маю здравжакови, хтори, як визначела, „отво- ствени проблеми. Тиж, даваме по- сци, шицки вєдно, дзеци, родичи и рел дзвери будинку, алє и свойо шер- тримовку їх родичом, и вєдно орґа- числени го сци, дружели ше на кокнизуєме друженя, уметнїцки робот- телу. Вл. Дї. цо дзецом з окремнима потребами”.

СТАН У МАТРИКУЛОХ ГРЕКОКАТОЛЇЦКЕЙ ЦЕРКВИ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ

СТАТИСТИКА ЗА 2014. РОК

ВЛОНЇ ВИНЧАНЯ НЄ БУЛО

ВЕРБАСКИ ПАРОХИЇ

Стан у матрикулох у парохийох у шидскей општини и у прешлим 2014. року поражуюци, бо и надалєй єст найвецей хованя. Як сообщел о. Михайло Режак, парох у Шидзе, прешлого року було аж 15 хованя од хторих два-три особи поховани, гоч су и нє припаднїки грекокатолїцкей парохиї. Винчаня, нажаль, нє було, а призначени штири кре сценя и то шицки дзивчата. Як прецизовал о. Режак, покресцени три рочни дзивчата и єдна дзивка хтора мала вецей як 18 роки. Яка статистика, найлєпше мож опатриц кед ше зда податки од 2009. року, заключно зоз 2014. 30. ЯНУАР 2015.

роком кельо о. Режак парох у Шидзе у чиїм периодзе ше повинчали лєм пейц малженски пари, 26 особи ше кресцели, а аж 91 особа похована! У парохиї у Бачинцох, по словох пароха о. Дарка Раца, у прешлим року нє було винчаня, було єдно кресценє и три особи поховани. Нє лєпши стан нє анї у парохиї у Беркасове и у Бикичу. По словох пароха о. Владимира Еделинского Миколки, у Беркасове нє було кресценя, єдна малженска пара повинчана и було шейсц хованя. У Бикичу нє було анї винчаня, анї кресценя, а поховани три особи. Вл. Дї.

Прешлого року, по податкох пароха о. Иґора Вовка, у нововербаскей парохиї св. Владимира було 22 умартих а пейц особи покресцени. У парохиї прешлого року повинчани два пари. По податкох пароха о. Алексия Гудака у старовербаскей парохиї Покрова Пресвятей Богородици прешлого року поховани 18 особи, а покресцени 4 особи. У тей парохиї у 2014. року повинчани три пари. А. М.

У КОЦУРЕ

ВЕЦЕЙ ПОКРЕСЦЕНИХ ЯК ПРЕШЛОГО РОКУ У коцурскей грекокатолїцкей парохиї прешлого 2014. року було вецей покресцени дзеци як у 2013. року. Похованих було вельо вецей. Року 2014. року у парохиї покресцени 24. дзеци, док их предпрешлого року було 19. Прешлого року тиж так, покресцена и єдна одроснута особа. Повинчали ше 10 пари, єдна менєй як пред тим, а поховани 36 особи, цо за 6 особи вецей як 2013. року. У филияли тей парохиї у Савиним Селу 2014. року похована єдна особа, а нє було анї кресценя анї винчаня. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 25

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше штерацец днї як нас занавше зохабела после краткей и чежкей хороти наша мила и нїґда нє прежалєна

МАРИЯ НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1955–2014) з Нового Саду Памятку на ню буду чувац Михал Надлукачов зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. януара 2015. року наполнєл Дня 4. фебруара 2015. року наполня ше рок як вецей нє з нами наш мили ше шейсц мешаци як вецей нє з наоцец, дїдо и прадїдо ми наша мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ ВИСЛАВСКИ ЙОВҐЕН ВИСЛАВСКИ (1928–2014) (1929–2014) з Руского Керестура Дзекуєме вам за вашу любов, доброту и пожертвовносц. Памятку на вас у своїх шерцох чуваю вашо синове: Ярослав, Любо и Йовґен зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. януара 2015. року наполнє- Дня 17. фебруара 2015. року нали ше штири жалосни роки як нас полня ше три жалосни роки як нас занавше зохабела наша мила занавше зохабела наша мила

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. януара 2015. року наполнєли ше штерацец жалосни днї од шмерци

АМАЛИЯ КОПЧАНСКИ ТРАЙКОВИЧ

Дзивка Радица, жец Зоран и унучата Єлена, Александар и Ясмина Миленкович НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. фебруара 2015. року наполнєли ше штерацец днї як нє з нами наша мила супруга, мац и баба

ГЕЛЕНА ГУДАК народзена Афич (1944–2014) з Кули

Памятку вше буду чувац супруг Миронь, син Мирко, дзивка Весна зоз супругом Йовґеном, унука Моника зоз супругом Дюром и унук Борис зоз супругу Марияну з Канади Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

ИРИНА ШАНТА (1924–2014) з Коцура

МАРИЯ КЕРЕКДЯРТО ИРИНА СОПКА (1954–2011) (1932–2012) з Руского Керестура Памятку на нїх вично буду чувац супруг и жец Янко, дзивки и унуки Ясмина и Александра зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. януара 2015. року наполнєли ше штири роки як нас занавше зохабел наш дїдо и прадїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. януара 2015. року наполнєли ше штири роки як нас занавше зохабел наш оцец и дїдо

ЙОВҐЕН РАЦ з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю унука Саманта зоз супругом Петром и праунуки Ґлория и Виктория Спочивай у мире Божим!

ЙОВҐЕН РАЦ з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю син Елемир, нєвеста Иринка и унучата Бянка и Томи Спочивай у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

Мамо моя, премила! Наполнєл ше рок одкеди ши ше, зоз цихосцу помирена, преселєла до памятки. Час преходзи, а у мнє застановена жиє твоя подоба, глас и доброта племенїтей мацеринскей души. Видзим це у моїм смутку и каждей слизи зоз хтору бануєм за тобу. Спочивай у мире Божим хтори ши зоз доброту свою заслужела. Кажди дзень у молитви своєй спомина це твой жалосни син Славе НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. януара 2015. року наполня ше седем и осем и пол жалосни роки як пошли до вичносци нашо наймилши

ТАМАРА ПАП (1979–2008)

МИХАЙЛО ПАП (1949–2006)

з Нового Саду

Кажди дзень думаю на Вас мама и супруга Марча, шестра и дзивка Наташа, жец Мирко, Мики и Марина

30. ЯНУАР 2015.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. януара 2015. року наполнєли ше дзешец смутни роки як нас зохабел наш наймилши супруг, тато и дїдо

ЙОАКИМ ПРОВЧИ з Руского Керестура Постої любов хтору шмерц нє претаргує, а час нє лїчи. Вше ши у наших шерцох. Твойо наймилши: супруга Амалка, синове Борис и Владко, нєвеста Мая и унуки Дарко и Андрей Спочивай у мире Божим!

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2

MALI OGLA[KI

TV MA]AZIN, nwdzely, 1. фебруар 2015. roku na 20 godzin – О вакционованю дзецох; – Социялна карта у општини Жабель; – О стимулованю врацаня младих до валалу; – О козарстве; – Премиєра представи “Як забиц предсидателя”, як и други актуалносци зоз нашей заєднїци.

*** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. ***

* дзе цо будзе * РОЧНА СКУПШТИНА КУД “ТАРАС ШЕВЧЕНКО” На нєдзелю, 1. фебруара, у просторийох КУД “Тарас Шевченко” у Дюрдьове будзе отримана порядна рочна Скупштина спомнутого Дружтва. Поволує ше шицких членох и симпатизерох же би пришли на нєдзелю на 18 годзин. ***

У КЕРЕСТУРЕ РЕПРИЗА ПРЕДСТАВИ

На нєдзелю, 1. фебруара, на 20 годзин у Велькей сали Дома Култури Руски Керестур, РНТ „Петро Ризнич Дядя” виведзе репризу своєй найновшей представи Миру Ґаврана, з назву „Як забиц предсидателя” у режиї Владимира Надя Ачима. Уходнїца 100 динари.

*** БАЛ ШИРОКИХ СУКНЬОХ У ДЮРДЬОВЕ

На соботу 7. фебруара у Дюрдьове будзе отримани “Бал широких сукньох” у просторийох КУД “Тарас Шевченко”. Традиция остава иста дзивки и жени облєчени до святочних руских сукньох маю безплатни уход. Уходнїца кошта 1 200 динари, а за членох того Дружтва 600 динари. Сход на 20 годзин.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu застатого стану na `ivotni {tredok prowkta No{itelq Пrowkta “ИРМОВО” а. d. Подприємство за продукцию, тарґовину и услуги, Атар 25, Степановичево, podnwsol vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta “Маґазински простор за маґа-

30. ЯНУАР 2015.

зионованє и прецеканє пропанбутан ґазу (ТНҐ-а) Ирмово капацитета 1000 метери кубни за свойо потреби”, na katasterskej parceli 3306 K.O. Степановичево, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely Пrowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{enx же нє потребне precenqovanє vpl>vu на животни штредок проєкта Vibudov пошореня за компримованє природного ґаза зоз уцекалїщом (полньовачка КПҐ-а) на иснуюцей бензинскей станїци “Нови Сад 10” Подприємство METRO ENERGY DOO зоз Novого Sadу, Полґар Андраша 40д, по овласценю Ношителя Проєкта “НАФТНА ИНДУСТРИЯ СЕРБИЇ” А.Д. Нови Сад, Народного Фронта 12, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя на животни штредок проєкта Vibudov пошореня за компримованє природного ґаза зоз уцекалїщом (полньовачка КПҐ-а) на иснуюцей бензинскей станїци “Нови Сад 10” на Сентандрейскей драги бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3345/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 23. януаra 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-1498/14, è нє potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {тредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 6. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09) i ~lena 192 pasus 1 Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), postupaxci po vimogi Подприємства METRO ENERGY DOO зоз Novого Sadу, Полґар Андраша 40д, по овласценю Ношителя Проєкта “НАФТНА ИНДУСТРИЯ СЕРБИЇ” А.Д. Нови Сад, Народного Фронта 12, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Vibudov пошореня за компримованє природного ґаза зоз уцекалїщом (полньовачка КПҐ-а) на иснуюцей бензинскей станїци “Нови Сад 10”, приноши

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt Vibudov пошореня за компримованє природного ґаза зоз уцекалїщом (полньовачка КПҐ-а) на иснуюцей бензинскей станїци “Нови Сад 10” на Сентандрейскей драги бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3345/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта “НАФТНА ИНДУСТРИЯ СЕРБИЇ” А.Д. Нови Сад, Народного Фронта 12, нє потребне преценьованє вплїву на `ivotni {tredok.

INFОРМАТОР

2. Ношитель проєкта ше обовязує же: – проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию; – проєкт виведзе у складзе зоз условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациїа дати су у Вимоги.

OBGRUNTOVANW

Подприємство METRO ENERGY DOO зоз Novого Sadу, Полґар Андраша 40д, по овласценю Ношителя Проєкта “НАФТНА ИНДУСТРИЯ СЕРБИЇ” А.Д. Нови Сад, Народного Фронта 12, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Vibudov пошореня за компримованє природного ґаза зоз уцекалїщом (полньовачка КПҐ-а) на иснуюцей бензинскей станїци “Нови Сад 10” на Сентандрейскей драги бб, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3345/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Салайка”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Lokaciy i namena prowkta, u skladze zoz Ришеньом зоз хторим ше видава локацийска дозвола число V-353-43 od 14. априла 2014. roku, htori vidala Gorodska uprava za urbanizem i kvartelqni roboti Gorodu Novogo Sadu. Зоз предметним проєктом планована вибудов полньовачки моторних превозкох зоз копмпримованим пририрдним ґазом на уж иснуюцей станїци за обезпечованє моторних превозкох зоз чечнима нафтнима дериватами и и зоз чечним нафтним ґазом. Батерия фляша, як часц контейнерскей компресорней єдинки, ма 21 цилиндричну фляшу роботного прициску p =250 bar, хтори розпоредзени до трох сеґментох по седем фляши. Кажда фляша запремини V=80l. Зоз приложеней документациї, утвердзене же проєкт нє представя значнєйшого заґадзовача животного штредка и же ше зоз примену мири защиту животного штредку хтори предвидзени Вимогу, буц обезпечени предписани квалитет животного штредку, та нє потребни виробок Студиї. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозизива того Ришеня, у чаше порядней роботи проєкта, нє буду ше зявйовац неґативни ефекти хтори би значнєйше вплївовали на животни штредок. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 27

СПОРТ У ШИДЗЕ ПРЕГЛАШЕНИ НАЙЛЄПШИ СПОРТИСТИ У ПРЕШЛИМ РОКУ

РОМАН ДОСТАЛ ОКРЕМНУ ПЛАКЕТУ зем) и тенисер Душан МилаАлександар Роман, бициґлиста нович. зоз Шиду и дакедишнї член БК Найуспишнєйша омладин“Єднота” у Шидзе, а тераз уж ка Зорана Миланович зоз Кадруги рок член БК “Партизан” у як-кану клуба “Филип ВиБеоґрадзе, достал окремну плакешнїч”, а Зоран Ковачевич и ту у традиицйней акциї вибору Сава Чосич преглашени за найлєпших спортистох шидскей найлєпших спортских роботопштини. Роман гвари же є нїкох. Нє забутa анї катеґощешлїви же достал таке припория школского спорту и признанє, a додал же є задовольни и у познанє достали Ґимназия новим клубу у Беоґрадзе. “Сава Шуманович” и ОШ У поєдинєчней конкуренциї за “Сримски фронт”. Од роботнайлєпшого спортисту преглашенїцко-спортских екипох найни каякаш Зоран Видович, зоз КК Медзи наградзенима и Александар Роман, лєпша була екипа ЯКП “Во“Филип Вишнїч” з Вишнїчевa. бициґлиста довод”, а за освоєни перши Видович влонї на змаганьох достал аж 28 медалї од хторих 20 златни. Видoвич нє бул на места у лиґох припознанє достали ФК “Єдинство” – Людодзельованю припознаня, бо пошол на пририхтованя ре- ба и ШК “Єднота” – Шид. Наградзени и оранизаторе спортских манифестацийпрезентациї до Котору. Найлєпша спортистка Емилия Дячанин, бициґлистка БК ох – Одряд горякох “Лазар Бибич” за орґанизацию Дзе“Єднота” и членїца младей репрезентациї. БК “Єднота” цинскей олимпияди у стародавних дзецинских бавипреглашена за найлєпшу хлопску спортску екипу, а ОЖРК скох, Бициґлистични клуб “Шид” за орґанизацию Улїч“Раднички” у женскей конкуренциї. ФК “Єдинство” з Мо- нe oбегованє “Сави Шумановича” и др Слободан Лалич ровичу найлєпша екипа у месних заєднїцох, а СТК “Пар- за орґанизацию Новорочного маратона. У катеґориї витизан” и ЖОК “Макс” у катеґориї кадетско-пионирских будови спортских будинкох, наградзени ФК “Обилич” екипох. У катеґориї спортистох омладинцох припознаня зоз Куковцох и ФК “Омладинєц” з Батровцох. Як найдостали Михайло Радованович (столни тенис и бициґли- младши учашнїк–спортиста наградзени Михайло Дакич, член Карате клуба “Шид”, а награду за животне дїло достал Душан Ерич. ЗА СПОРT 22 МИЛИОНИ ДИНАРИ Шицких спортистох и спортских роботнїкох привитал Вуядин Васич, член Општинскей ради, задлужени Спортистох привитал и пожадал им успих и Никола за спорт и младих. Традицийну акцию вибору найлєпВасич, предсидатель општини Шид. Вон тиж надпомших спортистох вецей як три децениї орґанизую Спортнул же прешли рок бул чежки, алє же локална самоуски союз и Радио Шид. Припознаня наградзеним приправа спрам можлївосцох и убудуце будзе помагац дали Вуядин Васич, член Општинскей ради и Никола спортистом. У буджету за 2015. рок за спорт наменєни Видич, директор Радио Шиду. Вл. Дї. 22 милиони динари.

ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА ЗДРУЖЕНЯ СПОРТСКИХ РИБАРОХ “КОЛЯК” РУСКИ КЕРЕСТУР

ЯНКО ДЖУДЖАР ОСТАВА НА ФУНКЦИЇ ПРЕДСИДАТЕЛЯ На нєдзельовей Виберанковей Скупштини Здруженя спортских рибарох “Коляк”, отриманей на чарди “Лонґов”, за нового предсидателя вибрани Янко Джуджар Цуки, хтори тоту длужносц окончовал и потераз. До нового Управного одбору “Коляку” вибрани и двоме нови члени. То Сашо Виславски и Любо Паланчаї. Здруженє спортских рибарох “Коляк” прешлого року мало 152 активних членох и шицки рибаре за прешли рок плацели риболовацки дозволи. У

28 РУСКЕ СЛОВО

Здруженю було 82 сениорох, 50 пензионерох, 5 инвалидох и 15 пионирох. Цена риболовецких дозволох оставла иста яка була и прешлого року. Пре технїчни причини дозволи за тот рок ище нє готови, алє початком шлїдуюцого мешаца у “Коляку” ше наздаваю же буду мац дозволи. На схадзки Скупштини окреме интересовал присутних план роботи за тот рок. Як визначене, шицки змаганя у лапаню риби оставаю як и прешлого року, а того року “Коляк” будзе до-

машнї Спортским бависком “Яша Баков”. Новосц же ше на тото змаганє будзе волац и змагательох зоз горватского ядранского побрежя. У тим року запланована вибудов окремного надкритого простору за рибарох на базену, дзе за його законченє уж догварене зоз Месну заєднїцу и локалну самоуправу. Базен, шлайс и беґель так Керестурцом постаню ище атрактивнєйши, як зоз еколоґийного, так и зоз туристичного аспекту. В. С. 30. ЯНУАР 2015.

СПОРТ КЕРЕСТУРЕЦ СЛАВКО НА ДЬ ДОСТАЛ СПОРТСКЕ ПРИПОЗНАНЄ ОД ОПШТИНИ ОДЖАК

КАМП НАЙЛЄПША СПОРТСКА МАНИФЕСТАЦИЯ У Кампу кажди рок участвую коло сто млади рукометашки

едзи найуспишнєйшима спортистами и спортскима роботнїками општини Оджак, хтори преглашени на шветочно сци 16. януара, як найуспишнєйша спортска манифе стация вибрани Рукометни камп – школа Оджак 2014. чий инициятор и орґанизатор рукометни тренер РК „Диронь” Славко Надь з Руского Кере стура. Вибор найлєпших у спорту тей општини, пред 40 роками порушал Информативни центер Оджак и Спортски союз општини. Припознанє Рукометному кампу-школи уручене по його пейцрочней роботи з рукометашками зоз општинох Оджак и Кула, а з финансийну потримовку обидвох локалних самоуправох. У дзешецдньовей школи кажди рок участвовало вше векше число рукометашкох, а даскельо роки и рукометашe основношколского возросту, a влонї их було 112. У Школи кажди рок участвовали и по даскельо бавячки з Руского Керестура. – Тото припознанє нє лєм мойо, алє припада ище коло 15 особом хтори кажди рок маю рижни задлуженя у орґанизациї Школи, од тренeрскей роботи по обезпечованє еминентних фаховцох, потим обєктох за трениранє, просторох за активносци у шлєбодним чаше, обезпечованє костираня учашнїком, а тиж и обезпечованє средствох за шицко тото – наглашел з нагоди доставаня припознаня Славко Надь. – Вельке подзекованє за припознанє хторе зме достали мушим подзелїц зоз двома припознатима рукометнима тренерами, а то Милорад Лаїч зоз Червинки и професор Драґан Боїч зоз Кули, алє и з другима, а медзи нїма и наша донєдавна репрезентативка – ґолман Злата Паплацко з Руского Керестура. Тиж сом подзековни и тиму роботнїкох зоз општини Оджак на чолє зоз Влайком Влаховичом хтори нам були вше на помоци швидко и ефикасно ришовац кажди проблем. О тим з яким цильом порушани Рукометни камп – школа, хтора ше отримує влєце, Славко Надь наглашел же то насампредз пре лєпше едукованє младих спортистох о тайнох рукометного спорту и виправянє одредзених нєдостаткох хтори вони здобули у своєй початней кариєри, та же би ше усовершовали у тим спорту. Школу ше орґанизовало так же би оможлївела каждому учашнїкови и обуку у плїваню и други потребни едукациї важни за спортистох. Як резултат пейцрочней роботи Школи, по Надьових словох, то и снованє даскельо нових рукометних клубох у околїску. Рукометна школа приводзела и визначних рукометних фаховцох, од општинского по войводянски и републични уровень та вше мала и високи квалитет роботи. О тим орґанизатор Надь гвари: 30. ЯНУАР 2015.

Тренер Славко Надь приял припознанє за Рукометни камп – школу

– През нашу школу прешли велї фаховци медзи хторима дакедишнї тренер РК Войводина, Миле Зечевич, координатор младших катеґорийох Рукометного союзу Сербиї (РСС), Ненад Кецман, комесаре младших катеґорийох Рукометного союзу Войводини (РСВ), Милан Мискин и Владо Кнежич. Помогли нам и терашнї помоцни селектор сениорскей екипи РСС, Бранислав Зелькович, тренер РК „Нопал” з Бачкей Паланки, Драґан Кубурович, секретаре рукометних союзох општини Оджак и Войводини, Йовица Майкич и Слободан Вишекруна, а влонї нас приємно нєсподзивал и др Бранислав Покраяц хтори у рукомету як бавяч и тренер освоєл шицки найвекши припознаня. Рукометни камп – школа Оджак, попри успихох ма и свойо нєдостатки, а то же би могла мац и вецей учашнїкох, алє були огранїчени капацитети. Як дознаваме, тиж вельки проблем же у самим Оджаку нєт места за спанє та учашнїки кажди вечар одходза на ноцнїк до своїх местох и рано ше врацаю до кампу. – Дзекуюци рижним спонзором за самих учашнїкох, наша школа досц туня, а зоз фаховцами хтори ю водза, квалитетна є и учашнїком дава можлївосц швидко напредовац у тим спорту – визначел Славко Надь. Вон з тей нагоди тиж подзековни и руководству општином Оджак и Кула хтори их пейц роки потримовали, а наздава ше же так останє и надалєй. – Думам же вельо лєпше та и туньше, формовац квалитетного спортисту, яґод лїчиц евентуалного овиснїка – заключел Надь.■ Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО 29

СПОРТ ЯНКО САЛАМУН, ДАКЕДИШНЇ ФОДБАЛЕР Пише: Сандра БАРАНЬ

МУНЯ ЗОЗ БИЛЕЙ Янко Саламун, остал запаметани як єден зоз найлєпших фодбалерох ФК “Бачкa” з Дюрдьовa. Зоз младежского тиму, подростку и зоз турнирох на улїцох, швидко прешол до першого тиму на место центерфору. Запаметани є и як добри тимски бавяч чийо бица на ґол часто закончовали у мрежи процивнїка. Тому теди допринєсол добри тимски дух и любов ґу фодбалу у котрим ше Саламун добре знашол

нко фодбал полюбел од малючка. Теди, кед вон бул школяр основней школи и кед нє було вельо телевизори у валалє, хлапци ше барз часто сходзели после школи и бавели фодбал. Знало ше же ше фодбал будзе бавиц, а радзели ше лєм на котрим месце будзе змаганє. Дакеди кажду нєдзелю предполадньом фодбал бавели на Билей бари на концу валала, бо там було вельо простору, медзитим кед єден хлапец страдал у беґелю, було им забранєне сходзиц ше на тим месце. Вец ше найчастейше почали сходзиц у улїци Яши Бакова, а дакеди и на Телепу за бегельом дзе була велька пажица. То були найлєпши терени и там було найвецей места за беганє за лабду. Алє ходзели и до других улїцох дзе були орґанизовани турнири, та бавели єдни процив других начастейше як представнїки своїх улїчкох. ПОВОЛАЛИ ГО ДО ФК “БАЧКA” Йован Шовлянски – Браца зоз Дюрдьова познати по любови ґу

ФК “БАЧКА” МУ ВШЕ БУЛА У ШЕРЦУ Браца Шовлянски у нїм препознал и доброго фодбалера та го одведол до ФК “Нови Сад” у Новим Садзе. Прияли го и вон спочатку ходзел на тренинґи, медзитим пре нє досц шлєбодного часу, одустал и врацел ше до Бачкей. Кед одслужел войскo и закончел ремесло надумал пойсц робиц до Нємецкей, теди то було досц популарне. Медзитим, тренер и управа ФК “Бачкa” нє жадала страциц доброго фодбалера, та го нагварели же би остал у Дюрдьове. Пошвидко му нашли роботу у дюрдьовскей Задруґи и вон остал. Ту здобул и пензию.

30 РУСКЕ СЛОВО

фодбалу, значно уплївовал на тих младих фодбалерох цо бегали за лабду на улїци. Часто провадзел тоти турнири, препознал таланти та хлапцох поволал же би бавели за Бачку. Вон нательо любел же млади хлапци бавя фодбал же при ньому мали протекциї, та кед ишли до кина у Дюрдьове, дзе вон робел, пущал их без картох. Часто им куповал ужину и любел ше дружиц з нїма, давал им потримовку, а нє раз шедал на моторку пред змаганьом же би привезол гевтих цо заспали. Янко Саламун за ФК “Бачкa” почал бавиц такой после законченя основней школи. Од 1968. по 1979. рок нє преставал буц вирни фодбалу и дюрдьовскому клубу. Ходзел до школи, алє после обавязкох знало ше же ше обуваю копачки и же ше будзе бавиц фодбал. Вирни остал и под час служеня войскa 1972/73 року. Алє и теди ше знало, вше кеди бул на одсуству ходзел и на тренинґи и вше участвовал на змаганьох. У Клубе перше бавел у селекциї подростку, алє барз швидко почал бавиц за перши тим. У тих часох Бачка була у найнїзшей лиґи, та ше найчастейше змагали лєм зоз клубами зоз околних вала-

Янко Саламун

лох. Теди наймоцнєйши медзи нїма були ФК “ЖСК” зоз Жаблю и ФК “Гайдук” зоз Чуроґу. Зоз Янком у екипи бавели Мирослав Провчи – Бене, Дюрда Виславски, Любе Шантов, Михал Лїкар, Мирослав Чакан, та ище єден Янко Саламун, Славо Молнаров, браца Владо и Мирко Сабадош и други. Тренер им найдлужей бул Иван Сомборски, котри и дзень нєшка вельки прихильнїк фодбалу и Бачкей.

ОСТАЛ ВИРНИ ФОДБАЛУ И НЄШКА Дакеди фодбалски змаганя провадзел на радию, и теди нє препущовал анї єдну спортску емисию. Янко и нєшка провадзи спорт, а найвецей фодбал, гоч гвари же є нєзадовольни зоз станом у фодбалу у нашей держави. Та, же би ше менєй секирал, волї провадзиц странски клуби, а найвецей екипи зоз Шпаниї и Италиї. Кед ма часу, люби пойсц и на стадион Бачкей, потримац тамтейших фодбалерох. – За мнє фодбал велька любов, a кед сом вошол до першого тиму ФК “Бачкa” як и векшина нас, було ми прекрашнє. То була велька любов, котрей ше нєшка дзечнє здогадуєм, були красни часи друженя – гварел на концу Янко Саламун Муня. 30. ЯНУАР 2015.

СПОРТ ФК “БАЧКA” ЗОЗ ДЮРДЬОВА

БАРИ За Мирка Чакана гвари же вше бавел зоз нїм на предку, же мал добрe бице и добри препатрунок на терену. На предку бавел и Мирослав Провчи, a Мижо Сеґедийов и Михал Лїкар були углавним у одбрани. Мирко Сабадошов бавел галфа, Янко Саламунов (други) повязовал одбрану и напад, бул “мотор” и добре бегал, Дюра Виславкски бавел галфа, a бул нїзки и збити и нє могли го нїяк звалїц. Янко Саламун бул моцни и швидки та бавел на месце центерфора. Гвари през ошимх, же дакеди аж бежал опрез лабди, та ше часто нашол и у офсайду. За ньго гваря же бул барз швидки и же швидко знал преценїц ситуацию, а скоро на каждим змаганю дал голєм єден ґол. Своїх со-

Турнир “Руского слова” по наших местох, котри отримани у Дюрдьове Стоя: (перши шор) штварти з лївого боку на право Янко Саламун (други) Долу (куча) з лївого на прави штварти Мирослав Чакан, пияти Дюра Виславски, шести Янко Саламун Муняра и дзевяти Мирослав Провчи Бене

БАВЕЛ И КУСАЛ МАҐОЧКИ На терену му и нєшка остали назви Муня, або Муняра и Слунечнїк. Тото перше найвироятнєйше прето же бул барз швидки, а тота друга назва уж анеґдота. Раз так на змаганю кусал слунечнїку, та понагляюци на терен, же би го нє руцел, положел до кишенки од дреса. Понеже под час змаганя були кратки паузи, вон часто знал вохпац руку до тей кишенки и кусац слунечнїку. Тото хтошка зоз публики замерковал и так му осталo назвиско – Янко Слунечнїк.

бавячох хвалї же добре бавели и мали добру комуникацию на терену, були прави тимски бавяче. Тренинґи були на стадиону Бачкей на концу Дюрдьова, дзе ше и тераз находзи. Будинок бул менши, алє мали шицко цо им було потребне. Лабди, дреси и копачки, та и купатило же би ше витуширали после змаганя, гоч теди купатила нє було у каждим обисце. Вжиме, на тренинґох часто бегали, аж по Жабель и назад, а то дзешец километри. Покалїченьох ше нє здогадує, тeди у клубу анї правого дохтора нє мали, алє им у помоци бул єден зубар котри бул у управи, та як таки помагал им коло лєгчейших покалїченьох. КАЖДЕ ЛЄТО ШЕ ОРҐАНИЗОВАЛО ТУРНИРИ

Фодбалере ФК “Бачка” на тренинґу на стадиону у Дюрдьове На фотоґрафиї Янкo Саламун (други), Мижо Сеґеди, Влада Сабадош, Янко Саламун Муня, Михал Лїкар и други

30. ЯНУАР 2015.

У Домe култури у центре Дюрдьова дакеди нє було карсцелї за шедзенє алє лєм лавки котри вони кладли набок и бавели турнири у сали. Єден ґол бул при бини а други при уходних дзверох. Теди було вельо дзеци и вельо фодбалерох. На каждим турниру було голєм петнац екипи як зоз валалу так и зоз других местох. Екипи були формовани по улїцох, або по товаришстве. Було им найважнєйше дружиц ше, алє и победзиц найлєпших, през ошмих ше здогадує Саламун. Його екипа зоз Бачки була вше при верху найлєпших. Дакеди новини “Руске слово” орґанизовали турнири у фодбалу, та Саламун часто зоз своїма товаришами путовал до других наших местох и представял Дюрдьов, а були и домашнї таким турниром.■

РУСКЕ СЛОВО 31

У Т Р А П О П КРАСОТА

РОК LXXI ЧИСЛО 4 (3613) НОВИ САД, 30. ЯНУАР 2015. РОКУ

■ НОВИ ЦЕНИ ЛЇКОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПРЕМИЄРА ПРЕДСТАВИ

„ЯК ЗАБИЦ ПРЕДСИДАТЕЛЯ”

Фото: Ана Маркович

ПРЕНАШЛА ШЕ У ПОП-АРТУ

■ РУСНАЦИ И ПОП-АРТ