ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
УЧАШНЇКИ ШЕ ПРИРИХТУЮ ЗА ШВЕТОЧНУ АКАДЕМИЮ У СУБОТИЦИ
РОК LXXIV ЧИСЛО 3 (3768) НОВИ САД, 19. ЯНУАР 2018.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Фотоґрафия: 0685P
Фото: Вероника Вуячич
■ ФЕЛЬТОН: ҐУ 50. МЕМОРИЯЛУ
■ ВИТАЙЦЕ У СУБОТИЦИ!
ЗМИСТ
■ Специял 3–7. Националне швето Руснацох
■ Тижньовнїк 8–9. Жимска школа руского язика у Словацкей
■ Нашо места 12–14. Буджети општинох Вербас и Кула
■ Духовни живот 16–17. Подїї у наших парохийох
■ Култура и просвита 19. Виберанкова скупштина КПД „Карпати”
■ Економия 24. Почали жимски преподаваня за паприґарох
■ Людзе, роки, живот 28–29. Ґу 50. Драмскому мемориялу Петра Ризнича Дядї (I) 30–31. Як (нє) скапал рокенрол (XXIX)
■ Информатор
32–35. Оглашки и In memoriam
■ Спорт 38–39. Треци полчас: Здравко Бабич, цали живот з коцурску „Искру” Насловни бок: Городска хижа у Суботици Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Ясмина Дюранїн * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена ХомаЦветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 1600050870024999-53 * Р у ко п и с и ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
2 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
СПЕЦИЯЛ НАЦИОНАЛНЕ ШВЕТО РУСНАЦОХ
ТЕРАЗ ПРАВИ ЧАС Пише: Славко РАЦ, предсидатель Националного совиту Руснацох
П
Национални совит осем роки окончує порядни роботи очаток обнови найстаршей рускей хижи у Керестуре и отворени Руски дом у Коцуре два значни подїї хтори ше уж подрозумюю та их досц лєм спомнуц – отрихтори маю нє лєм конкретне, опиплїве значенє алє су и мує манифестациї, потримує руски дружтва, додзелює стисимволїчно вельки. Указую же руска заєднїца почитує пендиї нашим школяром и обезпечує учебнїки, и помага у свою прешлосц, и же є свидома о потребох хтори ноши витворйованю других обласцох културней автоноомиї Ручас у хторим нєшка жиєме. Основни задаток Национал- снацох. Шицко спомнуте нєшка жиє зоз власним животом, ного совиту Руснацох же би витворел предусловия за нє- идзе по своїм цеку, алє нє треба забуц же драга поталь нє сметани културни и народни живот нашей заєднїци, же була лєгка анї єдноставна. Требало одлучовац, виберац, себи му оможлївел основу и рамик. Насампредз прето зме лектовац цо нам нєобходне а без чого мушиме, бо руска заосновали Фондацию „Рутенорум”, хтора тирвацо будзе єднїца нє ма капацитети за шицко цо бизме сцели. Медзиохраньовац маєтково-правни интереси рускей заєднїци. тим, верим же нєшка маме заокружену систему рускей кулТераз тот рамик треба виполїц зоз квалитетнима и инте- турней самоуправи и зарисовани курс по хторим треба исц ресантнима змистами, же би нам Руски дом нє остал и далєй. То нє значи же нєт места або потреби за пременпразни, а найстарша хижа знова спадла. То звичайно бул ки. Як приклад, и нашо нєшкайше швето, Дзень Руснацох, задаток креативних и творчих людзох, ентузиястох хто- на рок будземе славиц иншак. През остатнї дзешец роки, ри нє саную свой час и знанє пошвециц Руснацом. Мед- циль нам бул же би ше Руснаци лєпше упознали медзи созитим, живот помали одноши ґенерацию поєдинцох хто- бу, же би ше кажде нашо дружтво хторе було домашнє Централней шветочносци Националри так жили и роздумовали. ного швета Руснацох з найлєпПриоритети нєшка иншаки. Мушиме будовац и кадрово моцнїц шим цо ма представело заєднїци. Прето мушиме будовац и канашо институциї, хтори буду тирвац Убудуце, на наш дзень треба же дрово моцнїц нашо институдлужей од людского вику. би нас упознали и сушеди, прияциї, хтори буду тирвац длужей од людского вику. То тирваци То тирваци задаток Националного совиту телє и родзина зоз других заєднїцох з хторима вєдно жиєме. задаток Националного совиту. Неґативни демоґрафски тренди и миґрациї за лєпшим Кед слово о терашнїм зволаню на чиїм сом чолє, по конєц мандату бим любел порушац „Рутен радио”. За по- животом медзи найвекшима проблемами на тих просточаток, голєм на интернету, же би ґо могли чуц и нашо рох, а єднак моцно потрафяю нас шицких. Прето нєоблюдзе у Коцуре, и виселєнци у Канади и роботнїци у ходне же би система рускей културней автономиї и надалєй остала твардо укоренєна у векшей, державней систеСловацкей. И того року, руска култура и образованє на мацерин- ми – чи то култура, чи образованє, чи информованє по ским язику заш лєм були приоритети, понеже то дїялно- руски. Кед зме єй часц, вец и держава будзе мац обовязсци хтори нам даваю идентитет. Же бизме тот идентитет ку о нас дзбац, потримовац нас и помагац нам як и дотеи зачували, кед уж нє иншак, голєм най нам нє будзе чеж- раз. Конкретно, у року пред нами обчекуєме обецану поко уписац ше до Окремного виберацкого списку и гласац тримовку Покраїнскей влади за адаптацию будинку у на виберанкох за Национални совит хтори би мали буц у Улїци Матици сербскей у Новим Садзе дзе будзе шедзитим, 2018. року. Маме нагоду сами вибрац найлєпших ско Заводу за културу войводянских Руснацох. Тераз спомедзи себе, по совисци и здравим розуму. Без тей ма- прави час, бо як знаме, у 2018. року на державним уровлей усиловносци, нє мож обчековац же нам будзе лєпше. ню означує ше вельки ювилей, 100-рочнїца присоєдинєня Войводини ґу Сербиї. На Велькей народней скупштини хтора принєсла тоту одлуку, участвовал и 21 Руснак, а чесц отвориц ю мал тедишнї наш новосадски протоєрей Йован Хранилович. Нашо предки так участвовали у приношеню историйней одлуки хтора нам у заєднїцкей держави оможлївела националне отриманє по нєшка. То гутори же Руснаци вше знали препознац историйни момент и дух часу у хторим жию. Наздавайме ше же и наша, и будуци ґенерациї буду єднак мудри. З тим наздаваньом, шицким Рускиньом и Руснацом, и шицким добрим людзом з хторима жиєме и робиме, винчуєм Националне швето Руснацох.■ 19. ЯНУАР 2018.
РУСКЕ СЛОВО 3
СПЕЦИЯЛ ЦЕНТРАЛНА ПРЕСЛАВА
ПРИПОЗНАНЄ И КОРУНА НАШЕЙ РОБОТИ Пише: Иван ГАРДИ, предсидатель Дружтва Руснацох у Суботици
Н
єшка ше у Суботици отримує оставали, сновали свойо фамилиї, Суботици. По законченю школох, Централна преслава Национал- будовали живот. Орґанизовани жи- велї ту остали и жиц. Суботица як мултинационални и вот Руснацох у нєшкайшей форми ного швета Руснацох у Сербиї. Програма почнє зоз Архиєрейску почал 2001. року кед ґрупа ентузия- мултиетнїчни город понука вельо Службу Божу у Францисканскей стох одлучела формовац Дружтво можлївосци як цо то школоваанє, церкви котру будзе преводзиц наш Руснацох у Суботици, з намиру же робота, алє и вельо спокуси хтори Апостолски еґзарх кир Георгий би ше Руснаци позберали, упознали ноши живот у вельким штредку. Ту Джуджар. Можебуц нє шицки знаю и повязали медзи собу. Од снованя насампредз думам на траценє иденже ше у Францисканскей церкви од Дружтво мало розлични секциї хто- титету и асимилацию. Кед би нє бу2004 року нєпреривно кажду остат- ри наставали и гашели ше, у зави- ло Дружтва Руснацох у Суботици, ню нєдзелю у мешацу отримую на- сносци од числа и заинтересовано- нашо людзе би ше медзи собу нє познали, менєй би ше дружели, шо служби. Кед би нє було Дружтва Руснацох у власна история, култура и вира Шветочносц ше предлужи у Суботици, нашо людзе би ше медзи би им була ище далєй. Городскей хижи зоз отвераМило ми же ше Централна ньом интересантней вистави собу нє познали, менєй би ше дружели, преслава нашого Националного трох суботицких уметнїкох – власна история, култура и вира швета того року отримує у СуАлександра М. Лукича, Еуґена би им була ище далєй ботици, прето же ше Руснаци III. Кочиша и Андреи Палатинус. Вистава будзе поставена у сци членох. На початку у Дружтве зоз Суботици и зоз других наших вестбилу Городскей хижи. Потим, у була шпивацка ґрупа котра преро- местох стретню, же ше увидзиме у голу Городскей хижи будзе промо- сла до мишаней ґрупи, фолклорна приємней атмосфери и амбиєнту. ция моноґрафиї „Руснаци у Суботи- секция, бабкарска секция, драмска Медзитим, за нас то насампредз ци”. На тей локациї будзе поставе- секция, рецитаторска секция, сек- припознанє и коруна роботи шицция за предшколски дзеци, секция ких терашнїх и дакедишнїх членох ни и етно стол. Дружтва Руснацох у Суботици. Шветочна академия будзе отрима- соло шпиваня. Коло того, мали зме Найважнєйше же би Руснаци на у Шветочней сали Городскей хи- и орґанизоване факултативне виуостали свидоми свойого идентитежи (Велька вечница), на хторей ше чованє руского язика. ту, походзеня, култури, язика, вири. До активносцох Дружтва ше медзи другима вершинскима предЖе би нє страцели свойо „Я” хтоставителями рускей култури, пред- уключовали и домашнї, алє и ре нам предки зачували и отриставя и члени нашого Дружтва Ру- штредньошколци и студенти хтомали през остатнї 270 роки. ри приходзели на школованє до снацох у Суботици. Прето Вас у мено Дружтва Руснаци у Суботици жию оддавРуснацох и шицких орґана. До городу на сиверу Бачкей нанизаторох Централней сампредз приходзели зоз Руского шветочносци поволуєм на Керестура, Коцура, Нового ОрахоДзень Руснава, пре школу и факултет, глєдаюци цох у Субороботу и сиґурнєйшу еґзистенцио у тици!■ вельким привредним центру. Ту
4 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
СПЕЦИЯЛ НАЦИОНАЛНЕ ШВЕТО РУСНАЦОХ
РУСНАЦИ И СУБОТИЦА ДЛУГОВИЧНА ВЯЗА Мултиетнїчносц и мултиконфесийносц виковна прикмета Суботици, та у нїм и нєшка жию припаднїки числених националносцох и виросповиданьох. Медзи тима рижнима националнима заєднїцами находзи ше и релативно малочислена, алє орґанизована заєднїца суботицких Руснацох
С
уботица ше першираз у историйних жридлох спомина концом ХІV стороча, а до историї сербского народу уходзи 1526/7. року кед у периодзе медзи пораженьом мадярского кральовства у Мохачскей битки и консолидациї турецкей власcи на тих просторох постала шедзиско краткотирвацей держави хтору предводзел Йован Ненад, сербски вожд нєпознатого походзеня хтори ше преглашел и за цара. После отоманского периоду, Суботица у рамикох Габзбурґскей монархиї постава часц Потискей воєней гранїци. Статус шлєбодного кральовского городу Суботица достала 1779. року, треца у Бачкей, после Нового Саду (1748) и Зомбора (1749). Мултиетнїчносц и мултиконфесийносц виковна прикмета Суботици, та у нїм и нєшка жию припаднїки числених националносцох и виросповиданьох. Медзи тима рижнима националнима заєднїцами находзи ше и релативно малочислена, алє орґанизована заєднїца суботицких Руснацох.
У моноґрафиї Руснаци у Суботици, хтора до рук читачом сцигнє праве у дньох означованя Националного швета рускей националней меншини, проф. др Янко Рамач явносци представя документ хтори гутори о найстаршим потвердзеним присустве Руснацох у Суботици. Слово о звиту ґвардияна Келемена Шомодїя калочскому надбискупови написаному 1768. року, у хторим ше, медзи иншим и спомина даскельо руски фамелиї хтори жили у Суботици. Зазначене же ше тоти фамелиї до Суботици приселєли штерацетих рокох осемнастого вику и же найвироятнєйше пришли з териториї Боршодскей жупаниї. Мена Руснацох хтори ше споминаю Янко Рус, супруга Матея Руса, супруга Владислава Руса и Дюра Горняк.
u
19. ЯНУАР 2018.
Фото: Дюра Винаї
ИСТОРИЯ
РУСКЕ СЛОВО 5
СПЕЦИЯЛ СУБОТИЦА – ГОРОД ДОМАШНЇ ТОГОРОЧНОГО
u
Суботица ма векшу улогу у националним живоце и розвою других народох хтори жию лєбо жили у Бачкей – Мадярох, Нємцох, Горватох, Бунєвцох, Єврейох. Аж после Другей шветовей войни приходзи до значнєйшого присельованя Руснацох до Суботици, насампредз дзекуюци моцнєйшей индустриялизациї по теди доминантно руралней Югославиї. Медзи людзми хтори у тим периодзе вибрали Суботицу за свой дом були и значни руски културно-просвитни дїяче др Мафтей Винай (1897–1981) и Йовґен Планчак (1914–1977). Планчак бул учитель, писатель и єден зоз сновательох новинох „Руске слово”, а др Мафтей Винай бул тиж учитель и писатель, алє и судия и професор керестурскей
БОШКО БОШКОВ СУБОТИЦКИМ РУСНАЦОМ У здогадованю на свою роботу з драмску секцию Дружтва Руснацох у Суботици, хторе будзе обявене у уж спомнутей моноґрафиї, Бошко Бошков медзи иншим визначел: Нє повем нїч нове, цо ви уж нє знаце, кед повем же живот креирую красне и бридке, од подїйох пре хтори сце щешлїви, або смутни. Сотруднїцтво з вами, мили мойо Руснаци зоз Суботици, цошка найкрасше цо ми ше случело у гевтей красней часци мойого живота и роботи. Паметам же сом нє барз дзечнє прилапел вашу поволанку. Слава Богу же сом ю прилапел. Кед бим нє прилапел, сиґурни сом, то тераз знам, єдна часц мойого живота би була вельо худобнєйша. Дзекуєм, насампредз, Ксениї и Наташи же були упарти нагвариц ме же бим робел и сотрудзовал з вами, а окреме з гевтима прекраснима дзецми. Дзекуєм шицким на порозуменю, потримовки и усиловносци хтори уложели же бизме посцигли гевто цо зме посцигли. А посцигли зме вельо. Можебуц звучи нєскромно, алє думам же резултати, окреме кед ше вежню до огляду условия и обставини у хторих ше робело, понад очекованьох. То було можлїве дзекуюци прекрасним дзецом, учительки Наташи хтора дала таке доприношенє, хторе нє мож вимерац, представом у роботи на язику, дзецинскому театру зоз Суботици, хторе дало простор и другу технїчну потримовку, и велькей пошвеценосци шицких людзох хтори водзели Дружтво на чолє зоз Ксению. Дзекуєм вам шицким. Дзекуєм же сце ме инспировали, дзекуєм же сце ме збогацели з вашу доброту, културу, любову и почитованьом ґу аматерскей драмскей творчосци, почитованьом мнє як чловека, ґлумца и режисера. Здогадуєм ше, почали зме з представу „Будз тото цо ши”. Жичим вам же бисце вично остали тото цо сце, а кед ше и пременїце, пременьце ше лєм на лєпше. Жийце у Жеми буквох, алє и мрийох, и най вам Мудри дзивки (як Наташа и Ксения) водза Дружтво. Борце ше за любов, и як Трапавко и як Принц, и на яви и у Нашмеяних снох. Бавце Бависко як кандури, куцови и миш, и нє старайце ше, Спаситель будзе з вами на многая лїта.
6 РУСКЕ СЛОВО
ґимназиї у єй перших рокох. За Винайом остали тексти обявени у новинох и часописох на руским язику, кнїжка „Ровнїно моя широка”, а Руснаци з городу у хторим жил и закончел свою животну драгу му ше два децениї по шмерци одлужели з порушованьом културней манифестациї „Яр др Мафтея Виная” хтора ше отримала по нєшкайши днї, и находзи ше у Календаре културних подїйох од националного значеня войводянских Руснацох. ДРУЖТВО РУСНАЦОХ Нови значни момент за руску заєднїцу у Суботици представяло формованє Дружтва Руснацох 2001. року. Дружтво основане после удатного першого Балу Руснацох хтори отримани 12. фебруара 2000. року. У статї у хторей читательом кнїжки „Руснаци у Суботици” дава податки о снованю и дїялносци Дружтва, Ксения Палатинус пише и о сновательней скупштини: У просторийох Мадярского културного центру „Непкер”, 17. фебруара 2001. року отримана сновательна схадзка Дружтва Руснацох у Суботици. За предсидательку єдногласно вибрана Ксения Палатинус, за подпредсидателя Михайло Гайдук. Вибрани Управни одбор, як и Надпатраюци одбор. За предсидательку Управного одбору вибрана Наташа Ґрунчич, а за предсидателя Надпатраюцого одбору Янко Рац. Прилапени Статут Дружтва, a як наведзене у Статуту, Дружтво Руснацох у Суботици основане пре очуванє, пестованє и популаризованє руского язика, литератури и култури медзи Руснацами у Суботици. Снователє Дружтва Руснацох у Суботици – Наталия Ґрунчич, Ксения Палатинус, Янко Рац, Владимир Раґаї, Владислав Надь, Янко Буїла, Микола Гарди и Михайло Гайдук. На сновательней схадзки присутни були и представителє „Руского слова” зоз Нового Саду, як и Радио-телевизиї Нови Сад, редакциї на руским язику. Дочасово, док Дружтво нє достанє свойо просториї, шедзиско Дружтва було у просторийох Мадярского културного центру „Непкер”. Роботу предсидателя Дружтва сом похопела озбильно и одвичательно и намагала сом ше так и робиц. Направени Статут Дружтва и у маю 2001. року Дружтво реґистроване. Циль Дружтва пестованє, популаризованє и чуванє руского язика, литератури и култури медзи Руснацами у Суботици. Статут за Дружтво 19. ЯНУАР 2018
СПЕЦИЯЛ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ Руснацох у Суботици написала правнїца Мария (Сивч) Сеґеди. Каждого року отримована порядна рочна скупштина, а каждого штвартого року виберанкова. КУЛТУРА И ПРОСВИТА
ДУХОВНИ ЖИВОТ Орґанизовани духовни живот грекокатолїкох у Суботици почал после формованя Апостолского еґзерхату 2003. року. Владика кир Георгий Джуджар предводзел першу Архиєрейску Службу 20. децембра 2003. року, а дня 30. марца 2004. року основана персонална парохия за грекокатолїкох у Суботици, чий управитель постал тедишнї парох у Руским Керестуре о. Юлиян Рац. Познєйше, старанє над суботицкима грекокатолїками превжал керестурски капелан о. Тони Анґелов, а зоз суботицку парохию нєшка управя актуелни керестурски парох о. мр Михайло Малацко. Служби Божи ше служи през цали рок каждей остатнєй нєдзелї у мешацу на 16 годзин и 30 минути у Францисканским манастире. Пририхтал Саша Сабадош, редактор моноґрафиї „Руснаци у Суботици”
Фото: Дю. Винаї
Дружтво Руснацох у Суботици свойо просториї достало 2003. року. У рамикох активносцох Дружтва розпочати и роботи секцийох. Драмска секция спочатку жила през Роботню за театрални виглєдованя Форґов” под ру” ководительством Михайла и Драґани Гайдукових, хтора реализовала фалати „Дзива дзивка дзе” и Парадни ве” жби”, а познєйше драмска секция реализовала ище седем дзецински, штири младежски представи и єдну монодраму под назву Я красавица”. Тоти представи були ” дзекуюци режисерови Бошкови углавним реализовани Бошковови. Зоз своїма представами Дружтво наступало на вецей фестивалох аматерского театра у Сербиї. Основана и бабкарска секция, як и рецитаторска, хтора посцигла значни резултати на рецитаторских смотрох на рижних уровньох. Фолклорна секция под руководством Альоши Гайдука тиж функционовала даскельо роки. Мишана жридлова ґрупа тиж основана и вона участвовала на числених фестивалох, цо руских, цо медзиетнїчного характеру. Од 2001. року ше отримує и уж спомнуту манифестацию „Яр др Мафтея Виная” хтора, окрем того же є пошвецена тому значному културному дїячови, дава акцент на афирмацию рускей литератури и историї при суботицких Руснацох през рижни промоциї, трибини и преподаваня. После формо-
ваня Националного совиту рускей националней меншини концом 2002. року, формована и його Подручна канцелария у Суботици. Идея о орґанизованю пестованя руского язика з елементами националней култури за школярох основних школох у Суботици настала 1999. року и формуловали ю Ирина Папуґа з Дружтва за руски язик, литературу и културу и Наталия Ґрунчич, учителька у ОШ “Соня Маринкович” у Суботици. Настава почала октобра 2000. року у спомнутей школи. Настава ше отримовала по одход учительки Наталиї Ґрунчичовей до пензиї. Дружтво за руски язик, литературу и културу 2011. орґанизовало Стретнуце руских школох у Суботици, а Суботица була два раз домашня и Лєтнєй школи руского язика.
19. ЯНУАР 2018.
РУСКЕ СЛОВО 7
ТИЖНЬОВНЇК
ЖИМСКА ШКОЛА РУСКОГО ЯЗИКА У ЗЕМПЛИНСКЕЙ ТЕПЛИЦИ
ЗОЗ НОВИМА ТОВАРИШАМИ ЗМЕ ШЕ ЧЕЖКО РОЗИШЛИ Пише: Марина ДЖУДЖАР
Жимска школа руского язика у Земплинскей Теплици у Словацкей за маломатурантох рускокерестурскей Основней школи „Петро Кузмяк” орґанизована по други раз, як награда од Националного совиту Руснацох. Наздаваюци ше же то постанє традиция и надалєй, як резултат подписаного спорозуменя о сотруднїцтве медзи Руским Керестуром и Земплинску Теплицу
П
ПОВОЛАНКА НА ПРЕСЛАВУ ГОРОДУ Же би сотруднїцтво було взаємне, у маю у Руским Керестуре ше обчекує госцох зоз Земплинскей Теплици, же би и вони тиж по други раз видзели наш валал и штредок у котрим жиєме. – И попри красного дочеку, достали зме поволанку за преславу означованя 755. рочнїци одкеди єст писани шлїд иснованя Земплинскей Теплици, дакедишнього Керестура, котра будзе отримана 8, 9, и 10. юния того року – гвари Ковач.
8 РУСКЕ СЛОВО
од час жимского розпусту, штерацецеро школяре осмих класох рускокерестурскей ОШ „Петро Кузмяк”, зоз своїма наставнїцами Каролину Папуґа и Саню Тиркайла, пребували у Земплинскей Теплици у Словацкей од 8. до 11. януар. Тоту Жимску школу за нїх през софинансованє орґанизовал Национални совит Руснацох. Спред Националного совиту бул и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. Вон толкує прецо ше орґанизує Жимску школу. – Як и першлого, так и того року орґанизована Жимска школа у Земплинскей Теплици, точнєйше у Керестуре, понеже до 1955. року тото место ношело таку и урядову назву. На основи подписаного спорозуменя, котре подрозумює сотруднїцтво и з обласци просвити. Национални совит превжал на себе орґанизацию и софинансованє у висини коло 50 одсто зоз средствох котри НС достава зоз локалней самоуправи Кула за Руснацох, понеже ше у єй урядовим хаснованю и руски язик. Спатраюци ше на тото же помагаме образованє у коцурских и дюрдьовских школох и предшколских установох, та зме сцели наградзиц и керестурских школярох, понеже ту и найчисленши руски дзеци – толкує Ковач.
Жимска школа орґанизована у термину жимского розпусту, прето же шицки школяре малолїтни, та кед би ше орґанизовало под час настави мушело би ше притримовац строгого правилнїка о орґанизациї и одходзе на екскурзиї. З другого боку, орґанизаторе роздумовали и о тим же школяре у другим полрочю буду завжати зоз пририхтованьом за покладанє малей матури. Спатрали зме шицки боки, окреме тот економски пре родичох. Тот одход можу плациц у трох ратох по 2 000 динари, цо ше ми видзи же прилаплїве, а потвердзене з числом приявених дзецох. Одход бул отвореного типу, так же могли ше приявиц шицки школяре, без огляду на успих – гвари Желько Ковач БРАТСКИ И ЩИРИ ДОЧЕК О удатносци и правим поцагу орґанизованя Жимскей школи мож заключиц нє лєм з розгварку з Ковачом, алє и зоз наставнїцу Саню Тиркайлову котра потолковала як их прияли и вигосцели у Земплинскей Теплици домашнї. – Окреме бим видвоєла способ на котри зме дочекани и вигосцени под час нашей нащиви. Терашня директорка домашнєй школи Марцела Чеканова Станчикова и 19. ЯНУАР 2018.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
бувши директор Павло Роман нас дочекали и по цали дзень були з нами, рано од фриштику, та вечар до дзешец годзин, кед зме одходзели спац. Нє було то лєм друженє и розгварка, алє и плански орґанизовани активносци котри вони пририхтали за нас. План и програму розпатраня городох и нащиву музейом тиж орґанизовали домашнї, а попри тим и кажди вечар, после вечери, домашнї школяре седмих, осмих и дзевятих класох вєдно зоз своїма учительками и наставнїками орґанизовали и мултиактивни програмки – музични и танєчни. Тамтейши дзеци ше представели нашим, а нашо им. Участовали зме у рижних роботньох, як цо то вибиванє амблемох, рисованє по маїцох и участвованє у штафетних бавискох – приповеда Саня Тиркайла. Вона додава же сам одход и нащива ткв. нашого старого краю Керестура у Словацкей наисце од велькей значносци за школярох осмей класи, котри ше одушевели з випатрунком краю, музеями и каштелями котри там нащивели, а окремне одушевиє виволал факт же ше зоз нашим мацеринским руским язиком могли спорозумйовац вшадзи, далєко од нашого Руского Керестура. Видзели школяре же и наша бешеда ма свойо коренї, та же им там нє потребни сербски, або анґлийски язик. Домашня школа нє така велька, ма коло 400 школярох, алє є за нас специфична по своїм составе и руским язику котри найблїзши нашей бешеди у Сербиї, красни и щири дочек домашнїх визначел и Желько Ковач. – Наздаваме ше же и ми годни вигосциц наших тамтейших домашнїх голєм на подобним уровню, надпоминам же нє могло нїчому догнац, аж и школяре виражели винїмкове задовольство, цо могло заключиц на самим одходзе кед ше нє могли розисц од парнякох зоз Словацкей, мушели зме почекац же би ше закончела єдна школска годзина школяром з котрима ше нашо сцели поздравиц – гвари Ковач. БОГАТИ КУЛТУРНИ ЗМИСТИ Предлужуюци приповедку о богатим културним змисту котри керестурски дзеци видзели Ковач видзелює нащиву музейом, каштельом и церквом у Земплинскей Теплици, Гуменим, Требишове и Кошицох.
19. ЯНУАР 2018.
– Нащивели зме каштелї Андрашовцох, котри дакеди були у власносци єдних ґаздох, чий маєток, як гваря домашнї, бул и даскельо раз векши од богатства Била Ґейтса. Вовторок зме обишли музеї и каштелї у Гуменим и Требишове. Стреду зме були у Кошицох, друге место по велькосци у Словацкей, а Земплинска Теплица припада Кошицкому самоуправному краю, ту зме опатрали улїчку ремеслох, у хторей представени велї ремесла. Видзели зме и музей котри дакеди представял место за покараних людзох котри ту були мучени пре свойо вини. Кошице вельки город богатого туристичного понуканя, цо оправдане и з фактом же 2013. року бул европска престолнїца култури. Видзели зме городску Площу, римокатолїцку Катедралу св. Ержебети и Апостолски Еґзархат. Нажаль, нє удало нам ше нащивиц Технїчни музей, понеже за тоти два днї уходнїци були розпредати, а котри ма вельку значносц за сам город, бо велька часц тамтейшого економского и технїчного розвою лєжи на желєзарнї „US steel” – толкує Желько Ковач, и наглашує же ше наздава же тот одход постанє традиция и будуцим ґенерацийом. Дзеци були дисциплиновани, почитовали кажду догварку, на час приходзели до автобуса, а ноцне друженє з пораду було огранїчене до 23 годзин. Же були задовольни, потвердзую нам и вони сами. – Було то красне друженє, насампредз зоз парняками з нашей ґенерациї з нашей школи, а потим и зоз школярами школи зоз Земплинскей Теплици. Зоз новима товаришами зме ше чежко розишли, хибело нам ище голєм дакус часу дружиц ше, алє контактуєме и тераз прейґ Фейсбуку. Як найинтераснтнєйше бим видвоєл обход и нащиву Требишова, дзе зме видзели замки братох Андрашевцох, котри там були єдни з найбогатших – толкує Павле Венчельовски школяр осмей класи керестурскей Школи. – Интересантна була цала екскурзия, нагода за друженє и дознаванє чогошик нового, цо вязане за историю Руснацох и руских кореньох. Нажаль, шлєбодного часу було барз мало, алє заш лєм, нїч бим нє менял за дацо з того цо зме видзели и обишли – гвари Александар Микита, тиж школяр рускокерестурски и маломатурант.■ Фото: Павло Роман
РУСКЕ СЛОВО 9
ТИЖНЬОВНЇК О ДЕЦЕНТРАЛИЗАЦИЇ
АКТИВНОСЦИ РУСКИХ ИНСТИТУЦИЙОХ
ИВАНА ДУДАШ – УПРАВИТЕЛЬКА РУСКЕЙ ФОНДАЦИЇ
Управни одбор Фондациї „Fundatio Ruthenorum” вибрал управительку, док у Заводзе за културу войводянских Руснацох нє закончени конкурс за директора
ВОЙВОДИНА НЄ БУДЗЕ За децентрализацию Сербиї нєт потримовки зоз ЕУ, а на положенє автономиї Войводини подло уплївую и вонкашнї околносци – Бреґзит и криза коло нєзависносци Каталониї ойводянска инициятива за ЕУ, портал „Пещаник” и Нєзависне дружтво новинарох Войводини у Медия центру Войводини у Новим Садзе концом прешлого року орґанизовали округли стол на тему „Децентрализация, реґионализация и положенє Войводини у контексту прегваряцкого процесу зоз ЕУ и наявених уставних пременкох”. Цала тота дебата пошвидко треба же би була обявена на нєзависним порталу „Пещаник”. Вименки у Уставу Сербиї и децентрализация були теми котри доминовали на сходзе. Професор уставного права на Одсеку политиколоґиї Централного европского универзитету у Будапешту Ненад Димитриєвич гварел же шицки Устави, котри од 1990. року мала Сербия, цагаю хиби ище з часу социялизма. Роби ше, насампредз, о способе як ше Устав приношело. Милошевичова власц за приношенє Устава вихасновала „случованє народу”, з конца осемдзешатих рокох, и утаргла обидва автономни покраїни – Войводину и Косово. Явну розправу о Уставу з 2006. року нє водзела анї влада Коштуници. Димитриєвич заключує же ше народ у Сербиї,
В УО Заводу за културу войводянских Руснацох
Управни одбор (УО) рускей Фондациї „Fundatio Ruthenorum” пияток (12. фебруара) на електронскей схадзки за управительку вибрал Ивану Дудаш. Предсидатель Фондациї Борислав Сакач за „Руске слово” виявел же за функцию Управителя були предложени два особи – Ивана Дудаш зоз Руского Керестура, котра достала штири гласи и Ваня Дула зоз Дюрдьова, котри достал єден глас. Сакач гварел же шлїдуюци крочай будзе приношенє одлуки о гласаню, односно вибору Управителя и реґитстрация Фондациї у Аґенциї за привредни реґистри. Тиж треба закончиц роботи коло сновательних актох и другей документациї котра нєбходна за роботу Фондациї. Зоз тим финализоване конституованє прешей рускей Фондациї, котре формално заключене 29. децембра прешлого року. Управитель, як и шицки члени УО Фондациї „Fundatio Ruthenorum”, волонтерски позициї и вибераю ше на штири роки. Управитель у Фондациї ма вивершну функцию, док орґан управяня – управни одбор. Снователь Фондациї Национални совит Руснацох. Перша порядна схадзка Фондациї будзе после єй реґистрациї у АПР. Управни одбор (УО) Заводу за културу войводянских Руснацох вовторок (16. януара) у Новим Садзе отримал шесту схадзку, на котрей у фокусу була точка – Препатранє обгрунтованя и провадзацей документациї котри сцигли од НВУ „Руске слово” у вязи конкурсней документациї Саши Сабадоша. УО Заводу за културу войводянских Руснацох завжал становиско же Сашо Сабадош нє сполнює конкурсни условия, односно потвердзел предходне становиско же нє сполнює вимогу о роботним искустве за директора тей институциї и прето нє будзе зоз нїм окончена розгварка як зоз кандидатом за директора. Таке заключенє принєшене после додатного обгрунтованя о роботним искустве, котре УО Заводу за културу войводянских Руснацох достал од НВУ „Руске слово”. Тото заключенє УО Заводу у найблїзши час будзе прешлїдзене обидвом сновательом Заводу за културу войводянских Руснацох – Националному совиту Руснацох и АП Войводини. Концом прешлого року Покраїнска Влада прилапела жалбу кандидата Саши Сабадоша и наложела же би УО Заводу ище раз превипитал свою одлуку и питал деталї у вязи роботного искуства кандидата од НВУ „Руске слово”. Претим його кандидатура за директора Заводу за културу войводянских Руснацох нє була прилапена, бо наводно нє мал найменєй пейц роки роботного искуства у фаху. По процедури за вибор директора Заводу за културу войводянских Руснацох, УО Заводу окончує розгварку зоз кандидатами котри сполнюю условия зоз явного конкурсу и прави педлог-лїстину кандидатох зоз обгрунтованьом (записнїк зоз думанями о кандидатох), котри прешлїдзує Националному совиту Руснацох. Национални совит Руснацох предклада кандидата за директора Покраїнскей влади, котра го потим менує. Б. Варґа
10 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
НА „ПЕЩАНИКУ”
МАЦ ВЕЦЕЙ АВТОНОМИЇ у ришованю уставних питаньох, нє третирує як гражданох котри би требали мац уплїв на креированє Уставу, алє баржей як єй „поданїки”. О автономиї Войводини у вименкох нового Уставу на сходзе нє бешедоване з вельким оптимизмом. Правнїк Слободан Белянски гварел же ше вименки у Уставе Сербиї нє зроби на хасен автономиї Войводини. Белянски висловел тези коло предносцох реґионализма у одношеню на централизовани системи, насампредз пре блїзкосц концепту демократиї, плуралносци становискох и як понукнуце ширшей партиципациї у єдним дружтве. Реґионализем би нє требал буц засновани на националним идентитету. Белянски дума же култ традициї повязани зоз одруцованьом модерного и же є блїзки „идентитету тла”. Директор Центра за реґионализем Александар Попов твердзи же „автономия Войовдини то – нєвитворлїва мисия”. Попов дума же шицки власци од 2000. року нє заинтересовани же би ше дало вецей автономиї Войводини. Моци позберани коло Демократскей странки мали намиру ше занїмац зоз децентрализацию Сербиї. Бул аж и формовани Совит за децентрализацию 2009. року. Медзитим, од того ше швидко одустало. Власц позберана коло Сербскей напредней странки питанє реґионализациї у контексту диялоґу о Косове доживює як „атаку на Сербию”. Директор Центру за реґионализем дума же на питанє лєпшого положеня Войовдини подло уплївую вонкашнї околносци – Бреґзит и криза коло Каталониї. И експерткиня з уставного права Марияна Пайванчич дума же за децентрализацию Сербиї нєт потримовки зоз ЕУ. Пайванчичова твердзи же децентрализация то, у ствари, подзелєнє власци, прето нїхто з верху держави за ню нє заинтересовани. Кед слово о Войводини, з Уставу з 2006. року Покраїна ма лєм формалну автономию, поведзме при ришованю єй символох, а гевти сущни компетенциї на уровню републики реґуловани зоз законами. Реґиї би требали буц заступени у орґанох централних власцох, цо нє случай з Войводину. Анї єден закон котри предложела АП Войводина нє бул прилапени у Скупштини Сербиї, додава Пайванчичова. Новинар и економски аналитичар Мият Лакичевич дал глїбоку анализу финансийого стану у локалних самоуправох цалей Сербиї. Лакичевич спозорює же на перши попатрунок, по статистикох, локал добре функционує, алє там главни проблем вецей стотки явни подприємство, котри вон наволує „нова накруцена бомба”.■ Б. Варґа 19. ЯНУАР 2018.
STANOVISKA Пише: Михал РАМАЧ, новинар и писатель
БАВЕНЄ З РОЧНЇЦАМИ Кед сом бул млади новинар, шицки редакциї початком януара доставали од державних орґанох список рочнїцох котри ше будзе означовац у тим року. Вец редакциї правели свойо програми. На першим месце були значни датуми з историї роботнїцкого и комунистичного руху и з Народноошлєбодительней войни. Даєдни рочнїци ше означовало на союзним уровню, други лєм на републичним, або покраїнским. З прешлосци ше виберало, насампредз тото, з чим ше могло указац же власц витворює намаганя тих цо ше борели за шлєбоду и праведне дружтво. Правда, власц знала дзе гранїци доброго смаку, та припознавала и творчосц и заслуги особох котри нє мали вязи з комунизмом. Цо найважнєйше, знал ше якиш шор. Югославиї давно нєт. Нєт анї одбори котри правя списки ювилейох. Утаргнута роботнїцка класа. Важни датуми означує ше и нєшка. Як и у бувшей єднопартийней держави – од котрей ше нєшкайша мало розликує кед бешеда о одношеню ґу прешлосци – означую ше преважно тоти котри интересантни державней пропаґанди. Алє, вони ше меняю од власци до власци, та и под исту власцу. Нїґда нє мож знац кому цо спаднє на розум и котра подїя, або особа з прешлосци нєсподзивано достанє чесц и славу. Гоч нєт нїякого шора, єст надосц историчарох, писательох, новинарох и уметнїкох котри знаю цо жада власц и як мож виполнїц єй жаданя, а ище и добре заробиц. И нєшка ше прешлосц прага до коча на котрим ше вожи власц. Прето ю нєпреривно прекраваю, дописую, цифрую и украшую. Нє важне як було, важне як ше задумує або жада же би було. У прешлосци ше народу понукало комунистични кич. Нєшка кич облєчени до националних шматох. Сущносц иста, слика чарно-била. На єдним боку „нашо”: героє, праведнїки, святителє, лєм цо нє ангели. На другим боку нєприятелє. О нїх – шицко найгорше. Подобне ше случує у векшини посткомунистичних державох, поготов там дзе политика важнєйша од науки и здравого розуму. Чежко видзиц векшу розлику, поведзме, медзи Сербию, Горватску и Македонию. Хто пред даскелїма роками патрел горватску ТВ серию о їх кральох, могол буц сиґурни же Серби попонагляю на исти способ звелїчац Неманїчох. У давних часох ше гуторело же церковни образи – библия за нєписмених. Нєшка тото мож повесц за ТВ сериї и новински фельтони: вони полуписменим заменюю науку. Пошлїдки буду чувствовац и унуки. Прецо у нас нє мож направиц таки сериї яки прави Би-Би-Си? Прето же Би-Би-Си нєзависни. Там анї емисиї о квецу, анї емисиї о давних кральох нє правя приучени аматере котри ше бию по першох же найволя народ и державу. Там ше власц нє миша до ушорйовацкей и кадровскей политики явного сервиса и новинох. Там, на концу конца, анї кральох, анї велького Черчила нє велїчаю так як своїх вождох славя Балканци. У нас ше и того року будзе означовац лєм тоти рочнїци котри власц сце вихасновац за власне преказованє. Даєдни преслави и розшмею швет, як гевта кед Сербия, у Нишу, славела 1 700. рочнїцу Миланского едикта. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 11
НАШО МЕСТА XV СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА
ЗАПЛАНОВАНИ 800 НОВИ РОБОТНИ МЕСТА На петнастей схадзки Скупштини општини (СО) Кула, отриманей концом децембра прешлого року найвецей бешедоване о општинским буджету за 2018. рок у котрим заплановани коло 800 милиони динари за инвестициї, цо 35 одсто цалосного буджету, док у 2017. року за капитални укладаня з општинскей каси було видвоєне милиярду динари
Н
айвекши средства у 2017. року видвоєни за индустрийну зону, у котрей тераз у вибудови два фабрики, а наявени ище два, цо би требало обезпечиц 700 до 800 нови роботни места. За роботни места у фабрики споднїх шматох „Фиорано” єдна часц нових роботнїкох уж на обуки у Зомборе. У буджету заплановане и кредитне задлужованє за вибудов Спортско-рекреативного центру у Кули, дзе у першей фази роботох того року заплановани вибудов отворених базенох, у тим року завартих, та потим и спортских теренох. Плановани видатки за социялну защиту у новим буджету 6 милиони и 800 тисячи, цо исти средства як и потераз, розлика лєм же у плану за тот рок локална самоуправа участвує з меншу часцу, бо векшина обезпечена з висшого уровня власци. ДЛУСТВА ДЕРЖАВНИХ АПАТИКОХ У обласци здравства вельки проблем настал пре одплацованє длуства державних апатикох, та би вони требали буц видати под квартелїну, з обовязку затримованя шицких занятих. Цо ше дотика вибудови нового будинку Дому здравя у Кули котре була запланована по конєц новембра 2017. року, термин предлужени по перши квартал того року, за цо ше видвоює и средства з буджету за тот рок. Тиж так и парк опрез нового Дома здравя у Кули достанє нови випатрунок, буду реконструовани дражки и фонтана, шицки древа ше спилї на чийо места плановане садзенє нових, a цала инвестиция би мала коштац коло 25 милиони динари. Попри тим, на схадзки прилапени и Предклад Одлуки о финансийней потримовки фамелийом з дзецми и злєпшанє условийох у образовней и вос-
12 РУСКЕ СЛОВО
питней системи, цо значи же успишни школяре и студенти ше будзе наградзовац, будзе ше финансовац їх драгово трошки, треце и кажде идуце дзецко будзе мац право на безплатну ужину и пребуванє у дзецинских заградкох, а мацерински додаток достаню и нєзаняти мацери з кулскей општини. На схадзки прилапена и Одлука о снованю заєднїцкого Явного подприємства ,,Пречисцовач Вербас–Кулаˮ чия дїялносц будзе од общого интересу двох општинох – пречисцованє одрутних водох з канализациї, котри би мал буц закончени у марцу того року. НОВИ ВИПАТРУНОК ЦЕНТРУ ВАЛАЛА На схадзки представени и инвестициї котри заплановани по шицких местох у општини, та и у Керестуре, а дата и согласносц на Програму дїлованя ЯКП ,,Рускомˮ за тот рок. У Керестуре би у тим року требал буц реконструовани центер валалу, за цо у буджету заплановани 5 милиони и 640 тисячи динари, та би парк коло фонтани достал нови випатрунок з бехатон коцками, и новим желєнїдлом и з новима древами на место спилєних „смарґльових” баґренох, а найвироятнєйше же у рамикох тих роботох будзе оправена и фонтана.
У Програми дїлованя ЯКП ,,Рускомˮ за тот рок заплановане подрагшенє води за 5 до 10 одсто пре векши трошки єй дистрибуциї и дополнююци трошки отримованя водоводу и системи, а цена услуги одвоженя шмеца останє иста. ,,Рускомˮ купел и канти за шмеце котри ше тераз дзелї гражданом под условийом же вимирене длуство ґу „Рускому”, а запланована ище єдна инвестиция за канти по конєц того року. Руском ше того року по перши раз кредитно задлужи, з намиру купованя службеней превозки и єдного утоварйовача. У тогорочним општинским буджету за заєднїцку фабрику води Руски Керестур–Крущич заплановани коло 7 милиони динари з општинскей каси, а векша часц средствох би требала буц обезпечена з висшого уровня власци. То тиж инвестиция котра ше преноши з прешлого року, понеже затераз закончени проєкт, та ше обчекує дальши крочаї. На схадзки СО Кула єдногласно прилапена и Одлука о приношеню Плана детальней реґулациї туристичного локалитету Водица у Руским Керестуре, котри представела руководителька урбанистичного оддзелєня Славка Качанда и наглашела же на План нє достали анї єдну заувагу, та же ше нєодлуга обчекує його реализация.■ М. Джуджар 19. ЯНУАР 2018.
mesta@ruskeslovo.com
20 ВИБЕЖЕНСКИ ФАМЕЛИЇ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ РИШЕЛИ ЖИВОТНЕ ПИТАНЄ
КУПЕЛИ ХИЖИ НА ВАЛАЛЄ Дзекуюци Реґионалней бивательней програми Републики Сербиї, 20 вибеженски фамелиї зоз шидскей општини купели себе хижи на валалє. За тоту намену шидска општина достала 220 000 еври так же кажда фамелия достаал 9 500 еври и ище такволани мали ґрант, односно 1 500 еври же би ушорели хижу хтору купели. На шветочносци придаваня контрактох присуствовал и Иван Ґерґинов, помоцнїк републичного комесара за вибеженцох и миґрациї. Ґерґинов з тей нагоди виявел же од 2009. року за тоти намени видвоєни 60 милини динари.
– Гоч уж два роки актуална миґрантска криза ми нє забули на наших вибеженцох и на тот завод 20 фамелиї достали закрице над главу. Уж у януару подпишеме контракт о будованю будинку у Шидзе дзе будзе 11 квартелї хтори тиж наменєни вибеженцом. Дзекуюци средством медзинародних донаторох за обезпечованє тирвацого ришованя питаня обезпечованя хижох за вибеженцох, Република Сербия потераз достала 300 милиони евра хтори ше нє муши врациц, а потераз коло 17.000 фамелийох вибеженцох у Сербиї достали хижи – гварел Иван Ґерґинов. Як дознаваме у Шидзе на конкурс ше явели 43 фамелиї, а 14 вимоги нє розпатрани, прето же тоти фамелиї нє сполньовали условия конкурсу же би вибеженска фамелия, наприклад, нє предала хижу и маєток зоз держави зоз хторей пришла до Сербиї. На концу, општинска комисия направела ранґ лїстину и вибрала 20 фамелиї хтори мали найвецей боди. Вибеженски фамелиї достали хижи у Куковцох, Батровцох, Бачинцох, Ґибарцу и Вашици. Предсидатель општини Шид Предраґ Вукович придал контракти вибеженцом визначуюци одличне сотруднїцтво зоз Комесариятом за вибеженцох и миґрациї и гварел же ше наздава же тото сотруднїцтво будзе таке и у 2018. року. Вл. Дї.
АКТИВНОСЦИ ЧЕРВЕНОГО КРИЖА У ШИДЗЕ У РОБОТИ З МИҐРАНТАМИ
ЕДУКАЦИЇ ПРЕЗ РОБОТНЇ Червени криж у Шидзе од самого початку миґрантскей кризи у Сербиї и шидскей општини уключени до роботи з миґрантами. З початку найвецей коло обезпечованя поживи и костираня, обуї, шматох, а познєйше ше вше вецей уваги унапрямело на рижни едукатитвни способи роботи з миґрантску популацию. Як гварела Дущица Полетан, секретарка Червеного крижа, значна активносц була робота зоз школярами миґрантами хторих на подручу општини єст коло 60. – З помоцу нємецкей орґанизациї „ҐИЗ“ отримуєме едукативни роботнї три раз тижньово у Прилапююцих центрох „Адашевци” и „Принциповец”. Роботнї маю циль же би през нєформалне образованє помогли дзецом же би лєгчейше звладали наставну програму. З помоцу ґрафичних и креативних приказох нашо професийни викладаче и волонтере им помагаю, а 19. ЯНУАР 2018.
кажда роботня тирва два годзини. Тиж отримуєме и роботнї дзе указуєме даванє першей помоци, едукуєме их у борби процив тарґовини з людзми и о хоротох зависносци. Пред новим роком зме мали роботнї на хторих вирабяли новорочни прикраски з паперу – гварела Душица Полетан и
додава же тоти активносци буду тирвац по конєц школского року. Наша собешеднїца нависцує и нови проєкт кед слово о женох миґрантох, а унапрямени є на их економске змоцньованє. Тиж будзе и роботнї за ученє сербского, анґлийского и нємецкого язика. Єдна часц роботньох будзе унапрямена и на упознаванє зоз културу и традицию Сербиї, алє и презентация услугових дїялносцох. Тот проєкт будзе витворени з помоцу Компаниї „Кока кола” и окрем у Шидзе будзе и у прилапююцих центрох у Боґовадї и Кикинди. – На тоти курси годни пойсц миґрантки старосци од 16 роки и старши. Вони пополня питальнїк на хторим напишу за хтору роботню су зацикавени. А на тих роботньох лєм жени буду викладаче, та кед ше курс закончи, достаню и сертификат – гварела на концу Душица Полетан. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 13
НАШО МЕСТА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ВЕРБАС
ПРИЛАПЕНИ БУДЖЕТ ЗА 2018. РОК На остатнєй прешлорочней схадзки Скупштина општини Вербас, прилапела буджет за 2018. рок, а прилапени и остатнї ребаланс буджету за 2017. рок Буджет за шлїдуюци рок обгрунтовал предсидатель општини Милан Ґлушац хтори визначел же плановани вкупни приходи буджету виноша 1 милиярду 48 милиони динари. – Порцийни приходи плановани у суми 828 милиони динари, цо за 44,4 милиони динари вецей як у 2017. року. Порция на заробки звекшана за 20 милиони пре нови обезпечованя роботи. Порция на маєток звекшана за 9 милиони динари, а будзе и плановане звекшанє порциї на приходи од маєтку, порциї на нашлїдство и дарунок, порциї на капитални трансакциї, окремни надополнєня за защиту и унапредзенє животного штредку. Трансфери од других уровньох власци плановани у суми од 364 милиони динари, цо за 5 милиони вецей як 2017. року – гварел медзи иншим Ґлушац. Кед слово о розходох, Ґлушац визначел же розходи буджетского Фонду за защиту животного штредку векши за скоро 15 милиони, розходи за польопривреду плановани на 61,5 милиони цо за 11,5 милиони динари вецей як 2017. року, средства за роботу Тури-
стичней орґанизациї плановани на 15,5 милиони и векши су за 6,8 милиони, у рамикох програми розвою спорту и младежи предвидзени 33 милиони, цо за 2,2 вецей як прешлого року, док 6,3 милиони динари вецей видвоєне за роботу месних заєднїцох, односно вкупно 59,5 милиони динари. Таке предкладанє буджету потримали одборнїки коалициї коло СНС и їх партнере з СПС-у, а процив буджета за 2018. рок гласали одборнїки коалициї „Ошлєбодзме Вербас”, ҐГ „Рух Досц було” и Рух социялистох. Локални парламент прилапел и остатнї ребаланс буджету за прешли рок, Програму ушорйованя городскей будовательней жеми за город Вербас и населєни места општини за тот рок, Одлуку о максималним чишлє занятих на нєодредзени час за орґанизацийни форми у системи локалней самоуправи општини Вербас за 2017. рок. Прилапене и Предкладанє кадровского плану Општинскей управи Вербас за 2018. рок, Стратеґийни
план розвою социялней защити општини Вербас за период 2018–2022. року, Предкладанє роботи Општинского штабу за позарядово ситуациї општини Вербас за 2018. рок, як и предкладанє одлуки о вименкох и дополнєньох Одлуки о надополнєню за защиту и унапредзенє животного штредку. Прилапени и програми дїлованя явних подприємствох и установох за 2018. рок – Явного комуналного подприємства „Комуналєц”, ЯКП „Стандард”, Явного подприємства „Вербасґаз”, Центра за социялну роботу, Ґеронтолоґийного центру Вербас, Дома здравя „Велько Влахович”, Апатики „Вербас”, Народней библиотеки „Данило Киш”, Културного центру Вербас, Центра за физичну културу „Драґо Йовович”, Туристичней орґанизациї општини Вербас и Явней аґенциї за зоогиґиєну и польопривреду. А. М.
СЕЗОНА БАЛОХ ЗАПОЧАЛА У КОЦУРЕ
БАЛ И ДОЧЕК НОВОГО РОКУ
Того року Коцурци отворели сезону балох по наших местох. Прешлей соботи у Пелетовей сали у орґанизациї здруженя младих КУМ зоз Коцура, бул отримани Новорочни бал, котри бул и дочек Нового року по юлиянским календаре. На балу було коло 200 особи, а окрем Коцурцох, пришли и госци зоз Руского Керестура, Вербасу, Нового Саду, Дюрдьова и Равного Села. Госци уживали у добрей атмосфери, смачней вечери и красним амбиєнту. Розвешельовал их оркестер зоз Коцура и Руского Керестура, а млади и тоти котри ше так чувствую ше до рана вешелєли зоз музику. Орґанизаторе обезпечели богату томболу за котру дарунки даровали числени спонзоре, а главна награда, ЛЦД телевизор котри обезпечел Орґанизацийни одбор балу, остала у Коцуре. З. Колєсар
14 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
mesta@ruskeslovo.com
У СОТУ РОБИ НОВИ ВОДОВОД
РИШЕНИ ПРОБЛЕМ ПОДМИРЙОВАНЯ З ВОДУ З символичним пущаньом води най чече у обисцу Ґорана Олуїча у фрушкогорским валалє Сот у шидскей општини, Вук Радоєвич, покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство пущел до функциї нововибудовану водоводну мрежу у тим валалє хтору ше барз длуго чекало. – Указали зме же кед ше позбераме коло єдного капиталного проєкту же го вєдно можеме и ришиц. Чкода же жителє Соту воду нє достали скорей, алє Покраїнска влада и ресорни секретарият з помоцу локалней самоуправи остарали ше же би валалчанє конєчно у 21. вику ришели єдно з найзначнєйших животних питаньох – гварел секретар Вук Радоєвич. Вон додал же ресорни секретарият опредзелєл за вибудов водоводней мрежи 8,5 милиони динари, Управа за капитални укладаня АП Войводини опредзелєла ище осем милиони, а тиж участвовала и општина Шид. Барз задовольни же конєчно достал воду у обисцу и домашнї Ґоран Олуїч хтори з тей нагоди подзековал шицким хтори оможлївели же би Сот достал водоводну мрежу. Тиж
дзекує и на тим же прключованє на водоводну мрежу, хтора кошта 38 000 динари мож плациц на вецей рати. И Предраґ Вукович, предсидатель општини Шид гварел же єдна капитална инвестиция у општини Шид успишно закончена дзекуюци помоци и порозуменю АП Войводини. Вон наглашел же ше наздава же у 2018. року водоводна мрежа будзе вибудована у ище двох фрушкогорских валалох, а то Бикич и Привина Ґлава. Водоводна мрежа у Соту длугока коло осем километри и вивартана студня глїбока 120 метери. Вук Радоєвич вихасновал нагоду кед нащивел шидскей општини же би сообщел же ресорни секретарият шидску општини опредзелєл у прешлим року коло 45 милиони динари за ушоренє мрежи яркох у хотарох потим за поступок комасациї жеми у катастерскей општини Морович, як и за други намени у польопривреди. Тиж додал и же за потримовку польопривреднїком опредзелєни 30 милиони динари и же польопривреднїки треба же би провадзели конкурси хтори розписани и участвовали зоз своїма вимогами. Вл. Дї.
ГУМАНИТАРНА МАНИФЕСТАЦИЯ И ДОЧЕК У ЖАБЛЮ
ПРЕЗ ДЗЕНЬ ЗА ДЗЕЦИ, ВЕЧАРОМ ЗА СТАРШИХ Општина Жабель, совит Месней заєднїци Жабель и Народна општинска библиотека „Велько Петрович” и того року орґанизовали преславу з нагоди дочеку Нового року по юлиянским календаре. През дзень було друженє за наймладших, а вечар за старших На тогорочней интерактивней роботнї Центра за социялну роботу участвовали професийни аниматоре за дзеци, кловни, виведзени дзецински интерактивни представи, а сербски народни танци виведли танєчнїки зоз ґосподїнского КУД „Дєрдан”. И того року за наймладших бул орґанизовани новорочни пияц котри бул попровадзени зоз музику.
19. ЯНУАР 2018.
Манифестация под назву „Улїца отвореного шерца” була гуманитарного гарактеру, та шицок назберани и заробени пенєж будзе подаровани Здруженю родичох и хранїтельох дзецох и младежи зоз почежкосцами у розвою „Алтруист” зоз Жаблю. Манифестацию отворел предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич котри гварел же щешлїве дзецинство крочай ґу успишнєйшей будучносци и манифестацию отворел зоз словами Луя Пастера же: кажде дзецко у нїм будзи два емоциї, нїжносц пре тото цо є, и почитованє пре гевто цо будзе. После тей манифестациї котра отворена на 13 годзин, вечар од коло 22.30 по 00.30 годзин на истим месце рижну музику пущал ди-джей. Присутни достали варене вино, а на пол ноци бул випалєни огньомет. Обидва подїї отримани на площи опрез будинку Општини Жабель у Жаблю котра их и финансовала. С. Саламун
РУСКЕ СЛОВО 15
ДУХОВНИ ЖИВОТ У ҐОСПОДЇНЦОХ
РОЧНА СХАДЗКА ЦЕРКОВНОГО ОДБОРУ После Служби Божей, внєдзелю, 14. януара, у грекокатолїцкей парохиї Святого архангела Михаїла у Ґосподїнцох, у парохийним доме отримана рочна схадзка Церковного одбору тей церкви, представени финансийни звит и шицко цо поробене у прешлим року, як и план роботи за чечуци рок У наступним периодзе у парохиї у Ґосподїнцох заплановане, медзи иншим, и же би ше церкву обилєло знука. За материял єст спонзора, та остава же би ше за майстрох котри би обилєли зберало добредзечни прилог, або нашло спонзора. Зоз
Планую обилїц церкву
церкви буду винєшени шицки стари и на їх место поставени пейдзешат нови древени столки, на чиїм проєкту роби о. Михаил Холошняй, а их виробок уж почал. – Найволєли бизме кед би було обилєне и же би були поставени нови столки пред Вельку ноцу, алє кельо з того будзе, завиши и од хвилї. Тиж так, кед нам ше уда, офарбиме шицки дзвери на церкви – гварел предсидатель Церковного одбору Владимир Иванов. На схадзки сообщене и же парохия нє ма длужтва и же у тим року буду виберанки, бо мандат виходзи штверим членом одбора, медзи котрима спомнути Владимир Иванов, Дарко Барат, Йовица Барат и Стеван Харасенчук. Схадзку водзел предсида-
тель Церковного одбору Владимир Иванов, а попри членох Одбору, присутни були и парох Данил Задрепко, панїматка Оля Задрепко и парохиянє. По Служби о. Данил наявел же на пияток, на Служби Божей на 11 годзин, будзе пошвецанє води, а од 22. януара будзе ше пошвецац обисца по шоре як и остатнї роки. С. Саламун
У ДЮРДЬОВЕ
ПАНАХИДА ЗА ЖЕРТВИ ВОЙНИ О през спомин-плочи на будин ку дюр дь ов скей Школи пре шло го ти жня отри ма на па на хи да як здо га до ва нє на жертви котри у Дру гей шве то вей во й ни, 1942. ро ку, стра да ли у Ра циї од ма дяр ско го во й ска. Па на хи ду служе ли пра во слав ни па рох ва лал скей цер кви о. Пе тар Дю кич и на ме снїк оп штин ски о. Ми ла дин Бо ко рац, а о подї й ох и стати сти ки Ра циї у Бач ки, як и у Дюрдь о ве, бе шедо ва ли др Ми лан Ма цич, помоц нїк по кра їн ско го се кре та ра за кул ту ру, яв не ин формо ва нє и од но ше ня з вир ски ма за єд нї ца ми и пред си дате ль ка Со ви ту МЗ Дюрдь ов Ду шан ка Джам бас. Пи сню „Ро згвар ка з Ти су” Ми коли М. Кочи ша пречи та ла Ма рия Гор няк по ру ски и серб ски. Вен ци на спомин-плочу положе ли пред став нїк По кра їн скей вла ди др Ми лан Ма цич, оп штин скей вла сци пред си дате ль СО Ра до ван Чолич и чле нї ца Оп 16 РУСКЕ СЛОВО
штин скей ра ди Не ри ма Шо влян ски, як и пред став нї ки Со ви ту МЗ Ду шан ка Джам бас и Ду шко Ми хелц. С. С. 19. ЯНУАР 2018.
duhovni@ruskeslovo.com
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ДЗЕЦИНСКИ КУЦИК У КАРИТАСУ И того жимского розпусту у Каритасу отримани Дзецински куцик, хтори тирвал од 10. по 13. януар. Коло 30 дзеци нїзших класох и оводарци приходзели ше дружиц од 19 по 21 годзин, на хторим було рижни активносци и рекреативни бависка. Дзеци ше змагали у столним тенису, учели нови шпиванки и танци, бавели дружтвени бависка, мальовали... Шицки активносци орґанизовали млади, а у тим им помагали старши волонтере и родичи. Остатнї дзень у Велькей виронаучней сали бул маскенбал з музику и „диско” ошвиценьом, а кажде зоз собу принєсол и закуску. Кед ше шицки натанцовали, найактивнєйши учашнїки достали скромни награди. М. С.
КРАЧУНСКЕ СТРЕТНУЦЕ ВОЛОНТЕРОХ
ПОШВЕЦАНЄ ОБИСЦОХ
У Руским Керестуре пошвецанє обисцох почало ище 8. януара, после Богоявлєня, швета кед пошвецена вода у церкви котру вирнїки потим ношели дому. По узвичаєним розпорядку, перше були пошвецени обисца на Вельким шоре, та бок валалу ґу Косанчичу. Домашнї парох о. Михайло Малацко и капеланє о. Владимимир Медєши и о. Михайло Шанта пошвецаю кажди дзень, окрем нєдзелї. Од вовторку, 16. януара, почали пошвецац бок валалу ґу Вепровачу. На соботу, 20. януара будзе закончене тогорочне пошвецанє. Пре орґанизо-
Парохийни Каритас церкви св. оца Миколая у Руским Керестуре орґанизовал Крачунске стретнуце за домашнїх и волонтерох з Коцура. Таке стретнуце уж традицийне и отримує ше после крачунских шветох – єден рок у Коцуре, а други у Керестуре. Числених присутних у Велькей виронаучней сали привитал керестурски парох о. Михайло Малацко. Вон виражел радосц же два парохиї вєдно преславюю Рождество и пожадал шицким же би вше мали радосци, надїї и 19. ЯНУАР 2018.
сили за каждодньови живот. На пригодней програми млади пречитали медитациї о Крачуну и шпивали коляди, а Янко Катона представел го сцинску з Беоґраду, Лучию Консильо – Италиянку, хтора виприповедала о своєй духовней драги и пошвеценим живоце у Руху фоколарох. На Стретнуцу, окрем пароха, були и керестурски капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта, шестри Служебнїци, члени Церковного одбору и велї други парохиянє. М. С.
ванє централней преслави Дня Руснацох у Суботици, пияток 19. януара паноцове нє буду пошвецац. До пред даскельома роками, обисца ше повецало кажди други рок, зависно на котрей су половки валала, а тераз ше пошвеца цали валал кажди рок. М. Дж.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ ЗАДОВОЛЬНИ ЯК ПРЕШОЛ 2017. РОК
УСПИХИ МУЗИЧНЕЙ И ДРАМСКЕЙ СЕКЦИЇ Подцагуюци смужку за 2017. рок у КПД „Дюра Киш” у Шидзе задовольни зоз активносцами хтори означели рок за нами. По словох Златка Манька, предсидателя Дружтва, рок останє запаметани насампредз пре барз успишни активносци шпивацкей и драмскей секциї и по отримованю ювилейного, 10. Фестивала тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”. – Печац вшелїяк будзе на музично драмскей творчосци, хтора у тим року була у першим планє. Старша Жридлова мишана шпивацка ґрупа порихтала сценски приказ обичайох у обисцу после косидби и зоз тим участвовали и на покраїнскей смотри народней творчосци у Вербаше. Тиж була активна и Дзецинска драмска секция хтора зоз фалатом „Алибаба и 40 збойнїки” у режиї Цветина Аничича, участвовала на Змайових дзецинских бавискох, госцовала у Руским Керестуре, наступели на рочним концерту, а у планє госцованє и у других наших местох – визначує предсидатель
Златко Манько и напомина и же, як и каждого року, була активна и Младша мишана шпивацка ґрупа. Вон окреме визначує у тих активносцох тимску роботу. Так на инициятиву Владимира Торми порихтани сценски приказ обичайох после косидби, а ту вельо допомогли музично Драґан Макивич, руководитель оркестра и Снежана Лазич, руководителька шпивацкей ґрупи у шпивацкей часци. Тиж и кед слово о дзецинскей представи, вредно робели Наташа Еделински Миколка, о. Владимир Еделински Миколка, Далибор Болдиш, Вера Дупало и наставнїца Златка Сивч Здравич и резултат нє виостал. Праве тоти активнсоци и були косцанїк рочного концерту концом децембра хтори возвелїчали и госци зоз Сримскей Митровици. Златко Манько додава же и ювилейни „Мелодиї Руского двору” були удатни и попри подлей дижджовней хвилї, з помоцу СКУД „Єднота” отримана фестивалска програма у сали Словацкого дому, а у ревиял-
ней часци наступели Шидянє и так ширшому авдиториюму представели свою роботу. Вредно ше робело и коло предлуженя роботох на помоцним будинку споза Руского дому и тоти роботи надпатрали руководзаци дружтва Юлиян Ковач и Мирон Джуджар так же тот будинок после вецей рочней паузи покладзени под закрице же би нє премакал. У КПД „Дюра Киш” задовольни и зоз финансийнима средствами хтори през рок доставали за свойо активносци. – Средства зме доставали од општини Шид, Националного свиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Руснацох и од Покраїни и вифинансовали зме шицки обовязки хтори зме мали. У плану маме купиц карсцелї за салу понеже уж 22 роки хаснуєме стари лавки хтори зме достали зоз Руского Керестура кед отворени нови дом, а тиж би требало докупиц и облєчиво за учашнїкох – гвари предсидатель Манько. Вл. Дїтко
У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ
РОБОТА НА НОВИМ ПРОЄКТУ Kоцурске здруженє младих КУМ попри тим же коло себе зазберує вельке число младих, уж даскельо роки активне и кед у питаню писанє и реализация рижних проєктох котри значни и хасновити и Коцуру, алє и школяром основней школи. Прешлого тижня подписали контракт зоз Реґионалним центром Австриї зоз котрим буду робиц на проєкту „Желєна школа”. Прешли пияток, 12. януара, предсидатель здруженя КУМ Стеван Самочета и представитель Еколоґийней секциї Синиша Мали були у Беоґрадзе подписац контракт зоз Реґоналним центром Австриї о сотруднїцтве на реализацї проєкту „Желєна школа” котри ше одноши на едукацию школярох и профе сорох у стреднїх школох о отримуюцим розвою и еколоґиї. Проєкт ше почнє реализовац од фебруара и його конєчни циль же би школяре по законченю стреднєй школи
18 РУСКЕ СЛОВО
могли сами себе обдумац роботу и розвиц даяки бизнис у обласци еколоґиї. – Реализация проєкту почнє од фебруара и будзе тирвац по конєц юния, а у нїм облапени школи и школяре котри любя еколиґию и котри би по законченю стреднєй школи, поведзме могли розвиц роботу зоз на приклад, даякима лїковитима рошлїнами и подобне. Ми ше намагаме же би ше до проєкту уключели цо вецей руски институциї, та нам ше удало уключиц и ОШ „Братсво єдинство” зоз Коцура, гоч ше проєкт одноши вецей на стреднї школи, як Ґимназию „Перто Кузмяк” зоз Руского Керестура – гвари Стеван Самочета предсидатель коцурского здруженя младих КУМ. Коцурске Здруженє ше може похвалїц же ше їх проєкт нашол медзи седем найлєпших проєктами на Балкану котри ше розпатрало кед у питаню сотруднїцтво зоз Австрию. З. Колєсар 19. ЯНУАР 2018.
kultura@ruskeslovo.com
ОТРИМАНА ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА КПД „КАРПАТИ”
СЛАВКО БАРАНОВСКИ НОВИ ПРЕДСИДАТЕЛЬ ДРУЖТВА Пондзелок у Вербаше отримана виберанкова Скупштина КПД „Карпати” на хторей вибрани нови предсидатель Славко Барановски
П
о Статуту Дружтва, на кажди штири роки мандат предсидателя достава особа зоз шорох Руснацох, односно Українцох. На Скупштини формована роботна ґрупа хтора запровадзела просец виберанкох, а за подпредсидателя вибрани дотерашнї предсидатель др Деян Загорянски. Вибрани и нови Вивершни одбор Дружтва у хторим др Деян Загорянски, Михайло Тамаш, Владимир Мученски, Владимир Будински, Микола Папуґа, Славка Дївульский, Оля Фа, Славко Барановски и Василь Дацешен. Место умартого члена Главного одбору Александра Чижмара, хторому на початку схадзки з минуту цихосци указана почесц, на його место вибрани Михайло Тамаш. ПОДНЄШЕНИ ФИНАНСИЙНИ ЗВИТ Скорей Скупштини отримани Главни одбор Дружтва, а на початку схадзки дотерашнї предсидатель др Загорянски поднєсол финансийни звит Дружтва, биланс финансийного стану и закончуюци рахунок за 2016. рок, а у наступним периодзе будзе поробени и закончуюци ра-
И ДАЛЄЙ РОЗВИВАЦ СЕКЦИЇ – Наздавам ше же успишно будзем водзиц тото Дружтво, як цо то и потераз було, бо воно вше еґзистовало и ишло напредок. Дзекуєм Деянови на його вельким намаганю у прешлих штирох рокох, а думам же би було крашнє обновиц и дзепоєдни интересантни секциї, як цо то бул пикадо, шах, вишиванє, дружтвени бависка же бизме ше цо вецей ту зазберовали. Важне же би и далєй напредовали драмска, шпивацка и фолклорна секция. Наздавам ше же будземе успишно сотрудзовац з Националним совитом Руснацох и Українцох, з локалну самоуправу, з медиями, з другима националнима заєднїцами – визначел Славко Барановски, хтори децениями активни член КПД „Карпати”, а у мандату док ше будовало дом Дружтва, бул и його подпредсидатель.
хунок за 2017. рок. Загорянски присутних поинформовал о вимирених длуствох ґу явним подприємством, о розходох и приходох у периодзе медзи остатню и тоту Скупштину, як и о финансийним стану на рахункох Дружтва, вичитал аналитичну карточку приходох и аналитичну карточку розходох за 2017. рок. Звит о роботи медзи двома Скупштинами поднєсла дотерашня подпредсидателька Дружтва Єлена Кузма, а обидвойо похвалєли роботу секцийох „Карпатох” и їх дзепоєдни визначни наступи. 19. ЯНУАР 2018.
Предходна Скупштина отримана 12.05.2016. року, а од єй та по тоту пондзелкову були велї манифестациї медзи хторима Хорски фестивал, госцованє у Свиднїку, госцованє на фестивалох „Веселинка”, „Калина”, „Веселка”, Спортски бависка „Яша Баков”, Днї Рускей култури, Торба бал, Бал „Карпати”, Днї Тараса Шевченка и други подїї. Як визначел др Загорянски, за предходни штири запровадзена сучасна система финансованя, на рахунку єст средства за роботу Дружтва, а у прешлих штирох рокох аматере „Карпатох” наступали у жеми (Вербас, Кула, Руски Керестур, Коцур, Бачке Добре Польо, Дюрдьов, Бач, Червинка, Нови Сад, Индїя, Беоґрад, Ниш, Суботица, Сримска Митровица) и иножемстве – Словацка, Горватска, Україна. ВЕЛЇ НАСТУПИ И ГОСЦОВАНЯ – Наступали зме на шицких манифестацийох од окремней значносци за руску и українску заєднїцу, орґанизовали зме велї манифестациї, преслави, бали, рочнїци, концерти, трибини, совитованя, едукациї, роботнї, а участвовали зме и на гуманитарних манифестацийох и прияли велїх госцох и делеґациї з жеми и иножемства. Запровадзели зме проєктни способ финансованя, а нашу роботу припознали Републични министерства, Покраїнски секретерияти, локална самоуправа, Национални совити Руснацох и Українцох, вельочислени спонзоре и донаторе – визначел медзи иншим др Загорянски и додал же ше наздава же и далєй зложно, зоз заєднїцкима моцами и успишно буду робиц на очуваню КПД „Карпати” и так пестовац нєматериялне нашлїдство Руснацох и Українцох. У прешлих рокох набавена и нова гармоника, нове професионалне ошвиценє за бину, нови рахункар, скенер, друковач, проєктор, 16 комплети народного облєчива за потреби фолклорней секциї, формована нова библиотека Дружтва зоз тисяч и пол насловами на руским, українски, и сербским язику, обилєна велька сала, ремонтована система за зогриванє и друге. ■ Ана Маркович
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА
ЧАС ДО ХТОРОГО СОМ ШЕ ПОШЛЇСНУЛ
НОВИ
(Владимир Ґарянски, „Конь зоз чудесней ноци”, вибрани писнї, НВУ „Руске слово”, Нови Сад, 2017)
К
онцом прешлого року зоз друку вишла кнїжка Владимира Ґарянского „Конь зоз чудесней ноци”, у виданю НВУ „Руске слово”, у хторей обявени вибрани писнї зоз збиркох „Рисунок слунка” 1982, „Цверчок у коцки ляду” 1987. и „Курнява” 1990, а премиєрно обявени и сонети на сербским язику. Прешли уж двацец два роки як Владимира Ґарянского, поети и универзитетского професора литератури, вецей нєт медзи нами, алє остало за нїм богате литературне нашлїдство у шейсцох збиркох поезиї. Три витворени на руским язику „Рисунок слунка”, „Цверчок у коцки ляду” и „Курнява”, а три на сербским язику „Жрвањ”, „Сеча” и „Коњ од чудесне ноћи”, а остало за нїм и вельке число есеїстичних текстох и литературнa критикa. Вон ше як поета у обидвох язикох витворел, з оглядом на думаня сербскей критики його поезия ше цалком добре тримала у контексту младей сербскей поезиї. И, без огляду же Владимира физично вецей нєт, читаюци ознова його поезию ми ше стретаме у духовней сфери и у цихосци бешедуєме и розменюєме власни попатрунки на швет. Ґарянски пише як образовани поета, як интелектуалєц и ерудита, з богату символику и метафорику, хтора ма коренї у греческей и славянскей митолоґиї, у Библиї и при класичних поетох, пише як пророк, як казательнїк, як чувар знаня и руского язика, як визионер, як тот хтори ратує швет („Цверчок у коцки ляду”) и тот хтори видзи його катаклизмични рушаня („Курнява”)... Його шпив здогадує на библийни параболи и восточни филозофиї, руша з глїбини историї, през познати символи шеяча и зарна, жридла, рики и утоки, гаврана хтори символ и у народней поезиї, як и при Поови. До стихох утка и худобну славянску митолоґию прейґ славянских символох древа лїпи и дуба, лєса, а будзе писац и о плодней жеми, житу и бразди, птици и кридлу, о бисеру, слунку, нєбу и гвиздох, о квету, витру и курняви... Поезия нє продукт, вона инспирация зоз животом, поезия нє вираз особного, алє є сцеканє од особного, вше є над особним. Гевто цо у поезиї важне то нова, швижа, нєзвичайна и креативна думка, дальши крочай понад живота, предзеранє до другого швета, до нового живота, до його обнавяня. Праве таку поезию писал Ґарянски.
20 РУСКЕ СЛОВО
У своїх писньох водзи єден нукашнї монолоґ, оживює найглїбши чловеково думки, свойо тайни, памятки, вереня и заблуди, оживює свойо интимни нукашнї трепеценя, свойо сни и нєсвидоми цеки думки. Поставя и велї питаня, бо поставянє питаньох то знак интелектуалней узретосци и свидомосци и, без огляду же одвити нє вше єст. Цит.: „чи ше шицки чловеково твари / розпуща як ляд з яри спод стрехи дотирвалей хижи / цо то цо може повесц”... Краса єдного твора завиши, гварел Валери, чи оможлївело совершену слику о язику, бо кед ше оглаши поетово слово на тото муши одгукнуц цали швет. Ґарянски у своєй поезиї чува стари, руски, архаїчни слова, хаснує слова зоз Библийней лексики, чува и народни, руски язик, и язично ше точно и прецизно висловює. Його слики и метафори швижи, нови и сучасни, а його роздумованя о смислу иснованя облапяю як християнски, так и будистични уплїви о карми и реинкарнациї... Його цверчок у коцки ляду представя поету хтори и без огляду на шицки огранїченосци цела и часу у яким иснує, шпива и одкрива смисел живота у краси бишалмового квета, плодней бразди, лїпи и бисеру. Цит.: „бисер сон / мост до будучносци / єдина история хтора припознава / други историї / кажда му униформа цесна / бисер травар,/ осамени як бог / бисер вери до своєй цихей бешеди”. Його курнява, окрем же скрива шлїди, знаки, смисел и значенє, вона сцерпезлївому читательови и одкрива завяти, скрити смисел живота. За Ґарянского нєт дилеми коло того же як ше висловиц и як повесц гево цо так чежко поетски виняц зоз свойого искуства и власней нукашньосци и винєсц на шветло дня, до явносци. Його стихи зазвуча и як присловки и як пароли, алє нє без глїбшого значеня. Цит.: „дакому швет празни як мертва шлїмакова хижа /; скошена трава знова вирошнє, / алє нїчия младосц так знова нє запахнє /; кажде у себе ноши свою яр /; плоди зоз писку витор жува /; кажде царство и власц рошнє, зреє, гнїє /; хто сце будц дуга, / нє шме буц слуга”... Ґарянски свою поетску и людску судьбу сполнєл, у цихосци своєй хижи, читаюци ознова його стихи сцерпезлїво одкривам його символику и метафорику як Арияднову нїтку, заглїбюєм ше до лавиринту значеньох його пасмовитих стихох, заглїбюєм ше и одкривам його поетику. И тот текст закончим зоз його стихами цит.: „нїґда твоя думка у швеце нє страда / конареє ше твойо цело, свидомосц зреє, / гоч каменєц биє, гоч шнїг веє /” зоз писнї „Лїпа”.■ Олена Планчак-Сакач 19. ЯНУАР 2018.
kultura@ruskeslovo.com
КНЇЖКИ
НА ШЛЇДУ ТРА ДИЦИЇ
(Руски християнски календар 2018, НВУ „Руске слово”, Нови Сад)
Р
уски християнски календар за 2018. рок у визуелним и уметнїцким смислу збогацую фотоґрафиї на рамику Ярослава Папа и икони у каледарскей часци о. Михайла Йосафата Гардия, иконописателя зоз Метлики у Словениї. Тогорочни Календар, як и предходних рокох витворени у сотруднїцстве НВУ „Руске слово” и Християнского часопису „Дзвони”. Тото вецейрочне сотруднїцство вибудовало и концепцию Календара таку яку нам ю скоро пред сто роками зарисовасли нашо предки, зоз Календаром Руского народного просвитного дружтва „Просвита”, далєкого 1921. року кед вишол перши Календар. То концепция у хторей ше преплєтали вирски теми вєдно зоз темами зоз националней култури, уметнїцкей литератури и практичних совитох зоз економиї и польопривреди. Така концепция нє могла вше буц у историї календарох. Поведзме, у повойновим чаше то бул Народни календар, без вирских темох, алє зоз наглашенима економскима темами, а Грекокатолїцка церква теди обявйовала свой Християнски календар. Теди ше правело два Календари за єден народ, за истого читача. Тераз, кед нєт идеолоґийни препреченя, заєднїцка редакция на становиску же оправдане правиц за єден народ єден Календар хтори у себе будзе мац теми хтори од националней и вирскей важносци. У Редакциї Календара догварена концепция хтору опишем у даскелїх словох. Обявює ше формативни статї, ориґинални, яки пред тим нїґдзе нє обявйовани, а о културних подїйох хтори ше одбули през рок, пише ше лєм взагалї, бо о каждей поєдинєчней културней подїї уж писане у наших новинох „Руске слово” и у других медийох, та нєт потреби то робиц знова. Манифе стациї и значнєйши културни подїї ше попровадзи лєм зоз фотоґрафиями, а акцинетує ше ориґинални статї зоз обласци теолоґиї, психолоґиї, етики, социолоґиї и других дисциплинох, як и представянє наших людзох и фамелиї хтори у дачим за приклад. Така концепция прилагодзена огранїченому обсягу нашей найчитаншей рочней клнїжки, а то коло 250 боки, же би и цена кнїжки (500 динари) могла буц прилаплїва за кажде руске обисце. Тогорочни Календар почина зоз по сланїцу кир Георгия Джуджара о Мариї, мацери Божей. Такой по сле по сланїци читаме статю Ивана Сабадоша, о роботи Националного совиту Руснацох, у року за нами. Потим шлїдза тексти зоз обласци култури у хторих Микола Шанта пише о нєдо статку самопочитованя при нас, Руснацох, кед у питаню одношенє ґу нашей култури, а Олена Планчак-Сакач о важно сци прекладаня уметнїцкей литератури на други язики. Же бизме ше мали на цо операц у живоце, обявени и Народни присловки и мудри виреченя хтори позберал о. Дюра Биндас ище у чаше медзи двома войнами прешлого вику. У блоку духовних темох парох кере стурски о. Михайло Малацко пише о фамелиї як фундаменту здравого дружтва, а ново садски парох о. Юлиян Рац о улоги интелектуалцох християнох у сучасним дружтве. Тему екуменизма обрабя о. Владислав Варґа, парох у Сримскей Митровици и у Беоґрадзе, а о. Владимир Еделински Миколка пише о обнавяню церкви у Бикич Долу. У тим блоку 19. ЯНУАР 2018.
зазначене и пошвецанє диякона Данила Задрепка за священїка, як и даєдни други теми. У рубрики Наша прешлосц Йоаким Грубеня обявює цикаву животну приповедку Янка Хоми (1921–2001) зоз Руского Кере стура хтора шведочи о нємирних часох другей половки двацетого вику, а о. Михайло Шанта пише о Товариству „Просвита” у Ужгородзе у периодзе од 1920–1939. рок, културно-просвитней орґанизациї з наших старих крайох на хтору ше спатрали нашо предняци кед сновали РНПД. Мр Славомир Олеяр пише о турцизмох у руским/русинским язику, а др Юлиян Рамач з линґвистичного боку спатра даєдни нашо стари руски шпиванки. У блоку сучасней литератури маме нагоду читац прозу и поезию Михала Рамача, Юлияна Тамаша, Владимира Кочиша, Тамари Рончевич, Ирини Гарди-Ковачевич, Олени Планчак-Сакач, Владимира Кирди Болхорвеса, Валентини Чизмар, Янка Павловича, Ванї Дули, Миколи Шанти, Славка Афича, Славомира Шанти и Асї Папуґа. У рубрики Руснаци у швеце читаме статю академика Миколи Мушинки о найстаршому и єдиному живому борцови за Карпатску Україну Юрийови Шантовому хтори наполнєл 99 роки живота и нєшка жиє у Канади. Велимир Паплацко пише о Игорови Куцери гушлярови зоз Кошицох (Словацка) хтори на сучасни спо соб интерпретує нашу стару музику. У тей рубрики Мария Афич и Оленка Живкович подписую статю о фамелиї о. Янка Колошняя зоз Канади. Агнета Балатинац подписує полемичну статю о политизациї русинского питаня у Горватскей дзе Руснацох и так вше менєй єст, поготов по сле войни дзеведзешатих, та кажде дзелєнє тей малей гарсточки ма катастрофални пошлїдки. У рубрики Еколоґия и етика Календар приноши статю младей филозофки Марини Хома хтора пише о феномену чловекового антропоцентризма и консеквенцох такого становиска, а Ана Маркович пише о етики у транспорту. У рубрики пошвеценей младим Мая Зазуляк Гарди подписує огляднуце на ключни подїї хтори орґанизовали млади, або млади участвовали на нїх. Сотруднїца Календара Мария Стрибер писала о участвованю младих у програмох вязаних за церковни живот. У рубрики Дом и фамелия Мелания Римар представела фамелию Мудрових зоз Кули, а Микола Шанта подписал статю о Миланкови Йовичичови, прешвеченому приятельови Руснацох. У рубрики Здогадованя, Календар пише о покойних хтори нас у року за нами напущели, а о спорту пише Александер Паланчанин. У блоку Гумор свойо статї подписую Юлиян Пап, Серафина Макакї и Янко Киш-Кижмишков.■ Микола Шанта
РУСКЕ СЛОВО 21
ЕКОНОМИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ИСКУСТВА ЗОЗ КОЦУРА
НЄШКА ШЕ НЄ ВИПЛАЦИ ПРЕДАВАЦ НАВЕЛЬКО
Пише: Златко КОЛЄСАР
Кед слово о жридлох приходу тих котри жию на валалє и маю жеми, польопривреда ище вше главни конар привреди и главне жридло приходу за векшину жительох и фамелиї. Коцур остатнї даскельо роки бул валал у котрим ше на польо садзело лєм дзепоєдни култури – кукурицу, слунечнїк, або сою. Тот тренд ше помали меня, и єст вше вецей желєняви и овоци, цо приноши векши заробок
Ш
антова фамелия, Яни и Ксения, одкеди ше побрали, пред вецей як 20 роками, ище теди були медзи першима котри почали тримац култури котри теди ридко хто садзел на свойо поля. Вони место кукурици и слунечнїку садзели мак, бар и кукурицу за пуканки. – Кед зме ше побрали, Яни робел як наставнїк русийского язика, медзитим, з оглядом же култури котри зме одлучели посадзиц на польо глєдали вельо вецей анґажованя як, наприклад жито, та я нє могла сама шицко постарчиц, и вон одлучел напущиц роботу у школи и почал зо мну робиц польопривреду – виприповедала Ксения. На початку зме садзели лєм мак, а познєйше зме почали и кукурицу за пуканки. Дакеди зме садзели и по 5-6 гольти кукурици за пуканки, алє цена тераз нательо спадла, же кед зме пораховали, випадло же ше вецей виплацело посадзиц обичну кукурицу. Заш лєм, предлужели зме робиц тоту културу, алє зме зменшали поверхносц и
22 РУСКЕ СЛОВО
продукуєме тельо кельо мож предац на пияцу. Мак садзиме на полю, и то углавнм на 3-4 гольтох – гвари Ксения. ПОНУКАЮ ВЕЦЕЙ ЯК 40 ПРОДУКТИ Скорей було вельо лєгчейше, бо могло крашнє заробиц, и робу ше предавало на велько, алє часи ше меняю, та ше мушело почац предавац и на пияцу, а то вимага вельо вецей роботи. Муши ше робу запаковац, а и асортиман продуктох муши буц векши. Шантово свою робу ноша на пияц до Вербасу и на коцурски пияц, а предаваю и дома, бо их людзе познаю. Нє одустали од културох котри почали садзиц як млади, лєм редуковали поверхносци даєдних културох, а почали предавац и робу котру нє продукую сами. – Тераз на пияцу маме виложени вецей як 40 продукти. Од нашей роби, котру сами продукуєме предаваме мак, кукурицу за пуканки, це снок и цибулю, алє окрем того маме и суху и кандирану овоц, рижни файти орехох – бразилски, 19. ЯНУАР 2018.
ekonomija@ruskeslovo.com
индийски орех, пистачи, кикирики и рижни присмачки – толкує Ксения. КВАЛИТЕТ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ – На пияци ходзиме прето же зме заключели же нам цена маку навелько нє одвитує, нє можеме покриц анї трошки того цо до продукциї укладаме, понеже зме ше одлучели на квалитет и ручне оберанє, та за мак треба три раз плациц наднїчарох, окопац го, претарговац и оберац на концу, а за тото потребне анґажовац и наднїчарох. Раз зме пробовали скошиц мак зоз комбайну и нє були зме задовольни. З другого боку, на пияцу векши трошки, бо ту пиячарина, тезґа, гориво и я ше лєм з мою робу нє могла покриц, та сом прето почала набавяц и тоту другу робу – гвари Шантова. Окрем же треба мац цо вецей понукнути продукти, треба познац и хтори продукти треба мац у одредзеней часци рока. Так, наприклад, суха овоц, як и мак ше найлєпше предава коло крачунских и новорочних шветох, а през рок лїсковци и мандулї. ПРОВАДЗА ТРЕНДИ У РОБОТИ Тиж так, важне провадзиц тарґовище. Пропаґанда здравого способу живота допринєсла же би продукти як цо то куркума або дюмбир постали популарни, та и то постала барз глєдана роба. Шантово окрем тей роби котру понукаю през рок тиж так пестую красне квеце. – Квеце моя велька любов, ище вше ми жаль же ми ше нє удало уписац гортикултуру по сле основней школи, алє любов остала, та и сама пе стуєм и предавам квеце. Жаль ми же тераз нє мам часу вецей уживац у роботи коло квеца, алє вод зим рахунку же бим за 8. марец вше мала квеца за предай и починам го ношиц на пияци накад зи ше вихвилї, понеже и о тим треба вод зиц рахунку. Я мам нашо квеце котре пестуєм у наших нєидеалних условийох, та є одпорнєйше од голандского квеца котре придзе зоз скоро совершених условийох и вец у наших обставинох нє витрима длуго по купованю истого у квецарньох. Квеце котре я предавам пестуєм можебуц и 20 роки у своїм обисцу и воно звикнуте на тоти нашо „нє-
19. ЯНУАР 2018.
ЗАПАКОВАНА РОБА СЛАБШЕ ПРЕХОДЗИ Ксения Шантова робу котру предава на пияцу пре гиґиєну пакує, алє тота запакована роба слабше идзе. – На пияцу єст барз вельо праху, та сом одлучела робу паковац, гоч то єдна велька обовязка котра одбера вельо часу и я ю вноци пред пияцом пакуєм. Медзитим, людзе нє звикли и нє барз прилапюю запаковану робу. Єден чловек на Кванташу ми гварел же вон роками предава таку робу на Футожским пияцу и же му бизнис практично препаднул кед запаковал робу. Пробовал прешвечиц людзох же то нє гиґиєнски кед роба стої так нє запакована, алє роба єдноставно нє ишла, а я ше тераз зочуєм з истим проблемом – гвари Ксения.
совершени” условия и вецей ше виплаци купиц таке квеце, як тото у квецарньох. ДРУЖТВЕНИ МРЕЖИ – НОВИ СПОСОБ ПРОМОЦИЇ Друштвени мрежи отворели єдну нову файту нє лєм тарґовини, алє и рекламованя. Шантово медзи першима свою робу почали оглашовац прейґ, тераз уж популарней ґрупи на Фейсбуку – Коцурски оглашнїк. – Першираз кед ше тота ґрупа зявела, нє була такой прилапена и мнє то було чудне, понеже ше отверало можлївосц задармо оглашиц кед ше дацо жада предац лєбо купиц. Нє хибело вельо же би ше и тот Фейсбук бок завар, алє на щесце то ше нє случело. Було нас даскельо котри зме поряднє оглашовали. Алє, на початку то нє зажило, аж кед ше почало бешедовац о тим же ше бок загаши, людзе почали вше вецей на нїм оглашовац, цо потвердзує же бок и теди бул провадзени, алє нє досц вихасновани. Тераз уж на Коцурским оглашнїку свою робу нє понукаю лєм Коцурци, алє и людзе з других местох. БАР ШЕ НАЙБАРЖЕЙ ВИПЛАЦИ У нєшкайших часох од културох котри пестує Шантова фамелия заробку єст на бару. Бар тиж так глєда вельо ручней роботи, а з оглядом на тото же ше у Коцуре остатнїх рокох почало пестовац култури як цо то малини, рижни овоци, найвекши проблем найсц и анґажовац наднїчарох. – Проблем наднїчаре, найвецей за бар, дакус менєй за мак, понеже тоти култури дозреваю праве у периодзе кед и малини. Бар нє може чекац и його ше муши зрезац чим дозреє, понеже вец лєбо почарнї, лєбо го птици виджубу. Остатнї роки ше случовало же Яни и я сами зрезали и по два гольти бару. На щесце, теди нас хвиля потримала, та зме го зрезовали цали мешац. Бар теди бул прекрасни, длугоки, чежки и було чкода пущиц ше би препаднул. Зоз маком ситуация дакус лєпша, понеже вон дозреє дакус скорей як цо почнє сезона малинох, та теди ище и мож найсц наднїчарох. Медзитим, и ту ше можу преклопиц сезони обераня, та дакеди проблем и коло маку, алє якошик ришуєме то у ходу – заключела Ксения Шанта.■
РУСКЕ СЛОВО 23
ЕКОНОМИЯ ЗДРУЖЕНЄ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ”
ПОЧАЛА ЖИМСКА ПАПРИҐАРСКА ШКОЛА Уж седми рок Здруженє паприґарох „Капсикум анум” орґанизує Жимску школу за шицких заинтересованих, нє лєм за своїх членох. Школу ше орґанизує з цильом превозиходзеня проблемох у заградкарскей и польодїлскей продукциї, запровадзованя иновацийох и звладованя нєпредвидлївих ситуацийох до котрих приходзи каждей сезони, насампредз паприґарскей продукциї котра основна дїялносц велїм у валалє дукативни пре зентациї у рамикох Жимскей паприґарскей школи котру орґанизує Здруженє паприґарох почали вовторок 16. януара. Плановане же буду кажди вовторок и штварток з початком на 17 годзин у ресторану „Червена ружа”, а остатня презентация би мала буц отримана 13. фебруара. Школа отвореного типу, так же на презентациї поволани шицки члени и други заинтересовани.
Е
ТРЕБА ЧЕРАЦ ИСКУСТВА Пред початком пре зентациї у мено Здруженя паприґарох Душица Орос подзелєля шицким присутним план и розпорядок едукативно-рекламних презентацийох котри би мали буц отримани у тогорочним циклусу и надпомла же того року нє буду посилани обвисценя о отримованю истих у форми СМС порукох, як цо було скорейших рокох. Славко Малацко спред Здруженя привитал шицких присутних, надпомнул и замодлєл шицких же най нє буду стримани, и най ше шлєбодно питаю о шицким цо их интересує, най подзеля свойо проблемим и искуства з котрима ше стретаю у продукциї. Наглашуюци же ше векшином буду предствяц компаниї котри длугорочни спонзоре манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, и же шицки вони заш лєм предаваю и понукаю свойо продукти. Заш лєм, и попри рекламней
часци каждей презентациї, треба обрациц повагу и на тото же у тих комапнийох заняти образовани фаховци котри ше занїмаю з польопривреду и стретаю з рижнима проблемами на терену. На першей презентациї свойо продукти и искуства у польопривреди представели компаниї „Savacop”, „Nutrileaders”, „Naturcolsanting” и „Mineral Pro”, а по конєц того циклусу ше представя ище рижни компаниї котри буду бешедовац о защити рошлїнох, з нашеньских хижох, о залївних системох, а представя ше и єдна осиґуруюца хижа и єдна банка. ПРЕЗЕНТЕРЕ З РИЖНИХ МЕСТОХ И СЛУЖБОХ
Паприґа з оглядного поля
24 РУСКЕ СЛОВО
Як нєзависни фаховци котри нє буду понукац свойо продукти за предай, алє буду бешедовац о искуствох з котрима ше стретали и котри подзеля свойо знанє о защити рошлїну, 23. януара презентацию отрима Польопривредна фахова служба з Вербасу, 25. януара Проґнозно-звитна служба Войводина з Нового Саду, 30. януара аґроном Владимир Сабадош директор Польопривредней фаховей служби зоз Зомбора, а 6. фебруара професор Петар Митрович з Институту за польодїлство и заградкарство Нови Сад. Попри Жимскей школи у орґанизациї Здруженя паприґарох и керестурске подприємство „Аґрохома” орґанизує свою Жимску школу, а презентациї буду отримовани 29. януара, 5, 9, 12, 16. и 19. фебруара, тиж у ресторану „Червена ружа” и вше почню на 11 годзин. ■ Марина Джуджар 19. ЯНУАР 2018.
ekonomija@ruskeslovo.com
РОЗПРАВА О НППР „АБЦ ФУД” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ОДЛОЖЕНЕ ШТВАРТИ РАЗ, ПИТАНЄ КЕДИ БУДЗЕ У новим Напредок пририхтаним планє реорґанизациї „АБЦ ФУД” котри придати у априлу прешлого року, предложене и же би ше з терашнїм Планом реорґанизациї уж за 40 одсто зменшани остаток длуства поверительом зменшало ище за 60 одсто и виплацовало го пейц роки, з мированьом од дзевец мешаци и рочну камату 1 одсто Розправа о новим Напредок пририхтаним планє реорґанизациї (НППР) „АБЦ ФУД” з Руского Керестура, котра отримана 16. януара у Привредним судзе у Зомборе, одложена штварти раз од кеди нови План предложени. Розправа одложена на вимогу адвоката Деяна Цвияновича, котри заступал предкладателя НППР „АБЦ ФУД”, а з чим ше зложели и шицки присутни поверителє, котрих тераз було у вельо векшим чишлє, як цо на гоч хторей потераз заказаней розправи. Предкладатель вимагал одкладанє, понеже суду придали вименки НППР, до котрих пришло прето же у децембру прешлого року менше число бувших роботнїх достало пресуду з котру ше прилапює їх статус поверительох, котри до теди бул оспорйовани. То дополнєнє поверительох и звекшанє длуства у „Д класи” за даскельо проценти. Друга причина за одкладанє була же обезпечени поверителє „Bank of Cyprus”, и „Fortuna astrum”, правни нашлїднїки поверителя „Marfin bank”, пре пременки у їх кредитних и управних одборох ище вше нє обезпечели потребну документацию за валидносц гласу. На розправи присуствовала власнїца Хладзальнї Виолета Шулеич, поверитель и директор Хладзальнї
Надь Любомир, поверителька и руководителька продукциї Хладзальнї Весна Остоїч. Присуствовали адвокати, засупнїки и поверителє з „ Юґобанки а.д. у предликвидациї”, Автономней покраїни Войводини, „Дженерали осиґураня”, „Дунай осиґураня”, „Банка интеза”, „First financial holding”, „M i MS team” з Любовиї, „Лучич Приґревица”, „Оаза креатива” услужна задруґа зоз Сивцу, „Сано комерц Зомбор”, „Оптикус Беоґрад”, „Вукович 1967”, „Вискол ґруп”, „Вукович бенз”, „N mol” зоз Суботици, „Zerno kfk” з Мадярскей, „Pop green seeds” зоз Голандиї, а векшину поверительох „Д класи” заступала адвокатка др Мария Йоксович. На тей розправи нє одредзени анї приблїжни датум отримованя идуцей розправи, прето же терашньому предликвидацийному управительови Милошови Шешевичови предшедуюца судийка Биляна Перич наложела же би превжал потребни мири анґажованя фахового ревизора за виробок нового Позарядового финансийного звиту „Хладзальнї”, понеже прешли вицекол, односно прешло дзевец мешаци од його виробку, та як таки тиж будзе вплївовац на пременки у предложеним НППР. М. Джуджар
ВЕРБАСКА ЯВНА АҐЕНЦИЯ ЗА ЗООГИҐИЄНУ И ПОЛЬОПРИВРЕДУ
ПОЛЄШОВАНЄ У ГОРОДЗЕ И МЕСТОХ ОПШТИНИ Явна аґенция за зоогиґиєну и польопривреду општини Вербас (ЯЗИП) почала обновйованє и садзенє шора древкох, як по городзе, так и у населєних местох општини. ЯЗИП ма коло 600 фалати таких древкох,вецей файтох хтори наменєни за спортско-рекреативни терени, парки, дзецински бавилїща, предшколски установи, а роботи окончую роботнїки Аґенциї. На спортским терену Ясики засадзени 43 явори, на дзецинским бавилїщу у улїчки Петефи бриґаде засадзени 15 явори, а на бавилїщу у улїчки Бориса Кидрича 20 сорбуси и 5 явори. 19. ЯНУАР 2018.
Окрем того, у Змаєве тиж так засадзене на вецей локацийох, а засадзени 42 ґестинї, 17 платани, 6 явори, 6 сорбуси, 11 лїпи и 2 дуби, а у Равним Селу и Савиним Селу засадзенИ баґрени. Роботи ше окончує на основу Контракту о полєшованю хтори ЯЗИП подписал з Покраїнским секретериятом за польопривреду, водопривреду и лєсарство. У наступним периодзе, плановане полєшованє других поверхносцох хтори достати по Контракту о полєшованю, як и садзенє на других локацийох у городзе и месних заєднїцох општини. А. М.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ОЛҐУ ЧИЗМАР, МАЛЯРКУ ЗОЗ ШИДУ
ЩЕТОЧКИ И ФАРБИ – ЄЙ ШВЕТ Пише: Владимир ДЇТКО
Малярка Олґа Чизмар по други рок за шором свойо малюнки представела любительом подобовей уметносци. Вистава була отворена у Руским доме у Шидзе прешлого мешаца з нагоди двох шветох – Дня ошлєбодзеня и Дня општини Шид
О
лґа Чизмар до швета подобовей уметносци крочела ище як школярка. Народзена є у Вуковаре, єден час жила у Шиду и була замеркована як дзивче хторе люби рисовац з клайбасом. Познєйше, кед почала мальовац з фарбами, наставнїк подобового часто праве єй роботи вше виберал як найкрасши и кладол на вистави. У своїм живоце Олґа вецей раз пременєла место пребуваня, алє гоч дзе жила, любов ґу ПОЧИТОВАНА МЕДЗИ мальованю нїґда нє заняУМЕТНЇКАМИ гала. По словох Небойши Суботича, предсидателя Здруженя подобових уметнїкох и творительох општини Шид, Олґа Чизмар членїца Здруженя од самого снованя, од 2013. року. – Єй робота замеркована и почитую ю колеґове и колеґинї уметнїки, та нє було чежко одлучиц чия самостойна вистава малюнкох будзе виложена з нагоди шветох у општини Шид – гварел Суботич.
26 РУСКЕ СЛОВО
ПЕРШЕ ПРИРОДА, ВЕЦ ПОРТРЕТИ – Пейд зешатих рокох сом жила у Ямени, то мали валал у општини хтори од Шиду оддалєни коло 40 километри, на побрежю рики Сави. Там сом барз любела мальовац, а
инспирация ми були лєси, природа, животинї и квеце. Познєйше, кед сом була старша и уж мала свою фамелию, даскельо роки сом жила у Австралиї. Кед сом ше врацела, жила сом и у Индїї, а потим и у Беркасове. Теди сом уж почала мальовац портрети. Любела сом мальовац познати ґлумици хтори сом видзела на фотоґрафийох у новинох и вец их преношела на платно – приповеда Олґа о початкох своєй любови ґу малярству и указує шицко тото цо намальовала, а остало у їх обисцу. У Шидзе Чизмарова жиє як пензионерка зоз сином Сашом, познатим кломфером. Наша собешеднїца нам виволала же лєм єден кратки час у живоце пре одредзени причини нє мальовала, а вец ше такой врацела ґу щеточком и фарбом. Док жила у Беркасове найволєла мальовац образи (икони). Два образи Богородици и Исуса подаровала нашей церкви Святого Архангела Михаила у Беркасове, а теди у спомнутей церкви парох бул о. Михайло Режак. Єден час Чизмарова жила од 19. ЯНУАР 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
мальованя иконох, и пропознава же єй тото олєгчало каждодньови живот. Наша собешеднїца гвари же часто анї сама нє зна цо намалює, и же тема вельо раз завиши од хвильки инспирациї. ОДПОЧИВОК ЗА ДУШУ – У нашим обисцу вшадзи доокола щеточки, платно и фарби, та кед мам шлєбодного часу и кед дацо надумам, такой ше лапам до роботи. Остатнї роки барз любим мальовац природу. Случує ше же започнєм малюнок, вец пре одредзени обовязки ю мушим зохабиц, а верце, нє можем дочекац же бим ознова предлужела там дзе сом станула. Док малюєм, то наисце окремне дожице, бо пущим най рука идзе там дзе сама сце, и нє роздумуєм о иншим. Так ше найлєпше одпочивам – гвари Олґа. Як и векшина пензионеркох, и Чизмарова люби опатриц добри филм або серию на телевизиї, алє нє ходзи до сушедох на кафу и на бешеду бо трима же би то було траценє часу. Док ю здравє баржей служело, любела пойсц на друженя и на танєц до Здружня пензионерох, алє гвари же уж нєшка там нє ходзи. Окрем мальованя барз люби допатрац квеце, и тото у черепчкох, и гевто у заградки коло хижи. Так ше одпочива.
Олґа дотераз участвоШВЕТО вала на виставох у вецей городох, як и на подобоПред мешацом уметнїца зоз Шиду вих колонийох у Субо- представела 64 роботи у рижних технїтици, Бачкей Паланки, кох и мотивох, а виставу отворел ЗлатБеочину, Андревлю, по- ко Манько, предсидатель КПД „Дюра тим на колонийох хтори Киш”, єден з орґанизаторох вистави. орґанизовал Културно- На отвераню було надосц нащивитеобразовни центер у льох, нє лєм зоз Шиду алє и з околних Шидзе и на подобовей местох. То источашнє була и нагода, колониї „Руски двор”. уживац у краси, стретнуц ше и побе– Мальованє моя ве- шедова з велїма познатима. лька любов и знам же будзем мальовац доґод ме здравє будзе служиц – гвари Олґа, хтора по нєшка намальовала вецей як 150 малюнки. Велї подаровала, а даєдни прикрашую єй обиМАЛЮНОК ОСТАЛ У ДРУЖТВЕ сце. У своєй длугорочней малярскей кариєри, Олґа – Задовольна сом кед ми ше велї свойо малюнки подаровала поєдинцом, алє и на концу роботи попачи тото церкви. На остатнєй вистави у Руским доме, Чи- цо сом намальовала, а окреме змарова єден єй малюнок подаровала и КПД „Дюра кед дахто обачи мою роботу и Киш”. Слово о малюнку „Ладї” на хторим єй подзе- похвалї ю – гварела нам на ковал предсидатель Дружтва Златко Манько. концу Олґа Чизмар.■
19. ЯНУАР 2018.
РУСКЕ СЛОВО 27
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐУ 50. ДРАМСКОМУ МЕМОРИЯЛУ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ (I)
ЧЕЖКА ДРАГА ПО ПОЧАТОК Пише: Дюра ЛАТЯК
ДЕЛЕҐАЦИЯ На слики з лїва на право (шедза): Юрий Дацко з Пряшова, главни и одвичательни редактор новинох „Нове життя“, Дюра Латяк, тедишнї главни и одвичательни редактор и директор „Руского слова“, Юрий Цимбора, уметнїцки руководитель ПУНА (Поддуклянского українского народного ансамбла), Єфрем Колєсар (стої), тедишнї шеф рахунководства у „Руским слове“, Василь Вархола, директор українского радия у Пряшове, Лудвиґ Галушка, финансийни директор УНТ (Українского народного тетра), Дюра Папгаргаї (стої), главни и одвичательни редактор часопису „Шветлосц“ и тедишнї предсидатель Совиту Дому култури у Керестуре, и Федїр Ковач, секретар КСУТ (Културного союзу українских трудбенїкох) ЧССР з Пряшова
28 РУСКЕ СЛОВО
Кед єдна манифестация потирва пол столїтия и ма шансу тирвац и надалєй, то уж история. Єй початок уж нє паметаю анї старши людзе! Таки то случай и зоз нашим Драмским мемориялом Петра Ризнича Дядї. Мало уж єст живих медзи нами цо паметаю його початок. А треба же би о тим знали и нєшкайши и будуци нашо поколєня
Д
рамски мемориял „Петра Ризнича Дядї” настал як єден з резултатох намаганьох керестурских драмских аматерох же би свою дїялносц видзвигли на цо висши, по можлївосци, професийни уровень. Прето його початок нє мож спатрац звонка спомнутих намаганьох. А початок тих намаганьох мож провадзиц од половки шейдзешатих рокох прешлого вику кед керестурски драмски аматере почали посциговац замерковани успихи на смотрох театралних дружтвох од Општини по Покраїну, зоз представами „Хмара” Олексия Суходольского у режиї Петра Ризнича Дядї (януар 1965), „Невольник” Марка Кропивницкого тиж у режиї Петра Ризнича (марец 1965), та „Зла жена” Йована Стериї Поповича у режиї Дюри Папгаргая (новембер 1965) и „Женїдба” Николая Васильовича Ґоґоля, тиж у режиї Дюри Папгаргая и Йосифа Андрийовича Фельбаби (госца з УНТ зоз Прешова). Вельки уплїв на унапредзенє театралней дїялносци у Руским Керестуре мали и перши контакти, витворени у спомнутим периодзе зоз руководителями тедишнього
Українского народного театра зоз Прешова, котри 14. априла 1967. року припутовали до Руского Керестура. А як до тих контактох пришло, о тим призначел наш познати театрални дїяч и писатель Дюра Папгаргаї у своєй статї „На кридлох братского сотруднїцтва”, обявеней у моноґрафиї з нагоди 25-рочнїци Українского народного театра (УНТ) у Пряшове (Словацьке педагогічне видавництво в Братіславі, Відділ української літератури в Пряшеві, 1971, боки 129-133), котра по тераз нє була позната нашей явносци. У тей статї Дюра Папгаргаї, медзи иншим, призначел: „У новембру 1966. року до Руского Керестура, а на адресу главного редактора „Руского слова” Дюри Латяка, сцигло писемко котре написал уметнїцки руководитель ПУНА (Поддуклянского українского народного ансамбла – зам. Дю. Л.) Юрій Цимбора. Писмо мало характер информативней поволанки на початок сотруднїцтва.” „У місті Прешов Чехословацької Социалістичної Республіки працює професійний 19. ЯНУАР 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
ансамбль пісні і танців Піддуклянський українсшкий народний ансамбль. Його завданням є вишукувати і опрацьовувати народні пісні і танці і в художньому оформленні передавати їх глядачам. У репертуарі має пісні і танці русинів Східної Словачини, також земплинські, словацькі, чеські та інші. Ансамбль успішно репрезентував у СРСР, Франції і Болгарії. Наш фольклор є дуже близький Вашому фольклору. Ми б хотіли організувати поїздку у Югославію, до областей, де живуть русини, щоб їх порадувати народним мистецтвом.” „Таки бул початок. Инициятива яка нєодлуга принєсла конкретни резултат. По консултованю зос Совитом Дома култури у Руским Керестуре, редактор „Руского слова” одписал на тоту пропозицию. Як резултат тей краткей преписки, уж 14. априла 1967. року до Руского Керестура припутовала делеґация з Прешова, у составе: Федір Ковач, секретар КСУТ-а (Културного союзу українских трудбенїкох – зам. Дю. Л.), Юрій Цимбора, уметнїцки руководитель ПУНА, Юрій Дацко, главни редактор новинох „Нове життя”, Василь Вархола, директор Українского радия у Прешове и Лудвиг Галушка, финансийни директор УНТ. Догварка була щира, сердечна: розвивац медзисобне сотруднїцтво, презентовац вредносци українского фолклорного скарбу прейґ ПУНА у социялистичней Югославиї, винайсц можлївосци за госцованє наших аматерох на Свиднїцким швету писньох и танцох. На конкретизованє догвареного нє требало длуго чекац. У юлию 1967. року ПУНА зос свою програму нащивела Руски Керестур, Кулу, Коцур, Вербас, Червинку, Сивец и Бачку Тополю”... (Нєпотребне вихабел Дю. Л.)” ПРЕШИРЕНЄ СОТРУДНЇЦТВА И НА ДРАМСКУ УМЕТНОСЦ Кед слово о преширеню сотруднїцтва и на драмске польо, Папгаргаї о тим у спомнутей статї призначел: „Ище 1967. року при першей нащиви ПУНА у Руским Керестуре на заєднїцкей догварки блїсла думка: прешириц сотруднїцтво и на обласц драмского мистецтва! Условия за медзисобне сотруднїцтво постоя. У Руским Керестуре постої реномирани Аматерски театер, котри ше може зявиц як партнер Українскому народному театру з Прешова. Идея щиросердечно прилапена. Инициятива нєодлуга и з праксу потвердзена.” 19. ЯНУАР 2018.
Попри помоци котру дал Дюрови Папгаргайови у финализациї поставяня на сцену Ґоґольовей „Женїдби”, режисер пряшовского УНТ Йосиф Фельбаба 1969. року, уж идуцого року приходзи теди млади режисер Иван Иванчо, тиж зоз УНТ, а на поволанку Аматерского театра (котри уж ма два сцени: Керестурску и Новосадску), и з новосадскима аматерами поставя на сцену театрални фалат „Полицає” Славомира Мрожека. З тим фалатом новосадски театрални аматере триюмфовали на Союзним фестивалу театралних дружтвох на Хвару 13. юлия 1970. року и освоєли перше место зоз Златну медалю! Бул то ище єден арґумент ґу идеї о видзвигованю нашей театралней дїялносци на висши уровень. ГЛЄДАНЄ ПОТРИМОВКИ Же би випитали розположенє покраїнских орґанох у култури (на котри ше раховало як на будуцих сновательох и финансиєрох руского професийного театра), керестурски театрални дїяче на чолє зоз Дюром Папгаргайом 18. авґуста 1969. року у Руским Керестуре орґанизовали ширши сход на котрим були розпатрани проблеми театралного аматеризма и дзепоєдни други питаня зоз обласци култури Руснацох. На тим сходзе участвовали и представителє Културно-просвитней заєднїци Войводини, Сербского народного театра з Нового Саду, Войводянского музею, як и представителє културних и политичних орґанизацийох општини Кула. Уводне викладанє на тим сходзе мал Дюра Папгаргаї. Вон теди после ширшого обгрунтованя заключел же уж дозрели условия же би ше почало зоз поступну професионализацию театралного кадра зоз цильом снованя Рускей драми у рамикох Сербского народного театра у Новим Садзе. Медзитим, под час розправи було видно же представителє СНТ и Покраїни нє були порихтани прилапиц таку суґестию Дюри Папгаргая, та заключене же „ище вше нє здобути шицки потребни условия за снованє Рускей драми при СНТ”, алє обецане же будзе обезпечена ширша дружтвена потримовка и материялна основа за дальши розвой театралного аматеризма у Руским Керестуре з цильом же би ше керестурски Аматерски театер оспособело за подобну функцию яку маю професийни театри.■ (Предлужи ше)
ЗЛАТО Року 1970. до Руского Керестура приходзи теди млади режисер Иван Иванчо, зоз УНТ, а на поволанку Аматерского театра (котри уж ма два сцени: Керестурску и Новосадску), и з новосадскима аматерами поставя на сцену театрални фалат „Полицає” Славомира Мрожека. З тим фалатом новосадски театрални аматере триюмфовали на Союзним фестивалу театралних дружтвох на Хвару 13. юлия 1970. року и освоєли перше место зоз Златну медалю!
РУСКЕ СЛОВО 29
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XXIX)
Пише: Марина ДЖУДЖАР
МУЗИКА МУ ИЩЕ ВШЕ У ДУШИ
К
ед у шестей класи основней школи заграл на акустичней ґитари, сиґурно нє плановал же пременї руску музичну сцену и охаби тварди шлїди у нєй. А було праве так: − До музичного швета сом вошол теди кед ми оцец купел акустичну ґитару, та з того початку настали велї мойо бенди. Перши бенд бул „Трансилвания”, а як потвердзенє нашого успиху було же зме на Ґитарияди освоєли треце место. „Трансилвания” ми була одскочна деска за мойо дальши твори и улогу на Славко Роман Рондо насампредз Руснак и Керестурец котри тераз музичней сцени котру жиє и роби у Канади, а ище вше є залюбени до музики и поезиї. Нє сом познєйше мал. Твопрестал твориц, пише, тексти склада до своєй архиви, наздаваюци рел сом од початку, за ше же раз буду обявени. За велї з тих писньох музику чува у своєй глави нашо наступи писал перши тексти, а компо− Теди сом озбильно вошол до поетских водох, нановал и Славо Чапко. Правда, теди то було цошка иншаке, наступали зме зоз писнями о пеклу и чарней маґиї, стали писнї котри нє були плановани же буду и одграалє за тедишню публику то були абсолутни гити. У тим ни, и то була основа за кнїжку. Период штреднєй шкосоставе настали ,,Одведз ме до пекла”, ,,Коваче чежкого ли на мнє охабел тирваци шлїд кед слово о творчосци металу”, а мали зме аж и єдну баладу − приповеда Рон- и о напряме кадзи далєй. Нєшка, мам 49 роки и кед чидо, и предлужує же ше „Трансилвания” нє отримала длу- там ,,Катаклизму” шмишне ми, но заш лєм, писнї були го и престала грац после нєудатного наступу на Кере- у складзе зоз часом, аж можем повесц же велї и опрез свойого часу. Зоз писню як цо то ,,Блуес за М” сиґурно стурскей ґитарияди. же сом прекрочел часови обсяг, алє у тей хвильки то були мойо щири чувства за єдну Марию. Думам же єдМЛАДИ ЛЮБЕЛИ ТЕДИШНЇ АНДЕРҐРАУНД на з причинох за нєобяйованє кнїжки после першей, Нє одуставал од музики, напроцив, то му було порив тото же сом у своїх текстох критиковал церкву, валал, за снованє ище двох ґрупох, перше „Дияна плус Френ- обичаї... Пре мойо критики, и нєподобносц при „фотеки” котра наступела лєм раз на Керестурияди, а потим ляшох” у рускей заєднїци, остали лєм у рукопису. Так и моя нєдавна наява триолоґиї моїх творох спадла до „Видов оф Москва” котра тирвала по 1986. рок. − То бул период кед сом ше почал занїмац зоз рокенро- води, а думам же ми так заварти дзвери до висших полом у правим смислу. У тих двох ґрупох сом почал пи- етских кругох − толкує вон. Рондо бул у популарней керестурскей ґрупи ,,Армисац дацо у фазону тедишнього андерґраунда. Так наставали тексти як цо то ,,Патики ми шмердза як росни баґ- тон”, за нїх вон писал тексти, а з приятельства з Мирорени у молги”, и була „фора” мац текст, а нєрозумлїви. славом Сивчом настало кумство. − У ,,Арминтону” сом грал од законченя ,,Видов оф У периодзе тих двох ґрупох тексти писал и Пупсо, з котрим зме ше розишли кед я пошол до ,,Армитону”, а вон Москва” по 1990. рок, и то бул, заш лєм, найпродуктивнєйши период. Теди сом ше озбильно лапел до писаня до ,,Маринеру” − толкує Славко. Потераз обявена лєм єдна Рондова кнїжка – ,,Катакли- текстох. Грали зме и на сербски, и на руски тексти. Вєдно з ,,Армитоном” зме зняли дзевец писнї, алє єден знїзма” 1989. року кед бул штредньошколєц.
30 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
мок нєстал з Радия Нови Сад, – ,,Будз ми добра дзивчино”, обробок писнї ґрупи ,,Черемшина” з Канади, за котру сом написал текст. Єдини текст котри я нє написал то ,,Пакуй ше мила”, за котру ,,Армитон” знял и спот. Тоту писню сом знїмал у студию з нїма, алє сом нє участвовал у знїманю спота. Дюла Байор з Коцура статирал место мнє. ,,Армитон” ше теди уж розпадовалл, пукал по шицких марґинох − заключує Рондо. ,,Армитон”, ше розпаднул 1993. року, а Рондо и Мирослав Сивч почали наступац з ґрупу ,,Анастазия”, чийо ше шпиванки як цо то ,,Ґрош” и ,,Шерцо з каменя” шпиваю и нєшка. − ,,Анастазия” була цалком у иншаким фазону, у тим периодзе з нами наступала Таня Чизмар котра шпивала леґендарну писню ,,Ґрош”. У исти час вона одшпивала и писню ,,Шерцо з каменя”, з котрей єден наш колеґа без нашого знаня висцерал Таньов вокал и пробовал ю присвоїц за себе. Истого року, з нами и Пупсо грал на ,,Червеней ружи”, виведли зме писню ,,Ґрош”, достали награду, та потим ТВНС финансовала знїманє спота за ню. Средства було мало, та ше знаходзели на рижни способи, ореме у повойновим чаше, но нє одуствали од своїх снох. З ,,Анастазию” зняли лєм три писнї, а пре инфлацию, ище осем остали нє зазначени. − Приватно, о нашим трошку зме зняли и споти за писнї ,,Шерцо з каменя” и ,,Чарни ноци”, а знїмал Дадо Планчак зоз Фото студия ,,Планчак”, котри свою роботу наплацел наисце минимално. Чувам знїмки тих спотох, та кед их и тераз одпатрим, знам же були аж и лєпши як цо ше теди обчековало. Нажаль, ТВНС тоти споти кратко пущала, а потим престали толковац же их нє вони знїмали... Остало питанє – прецо? ВЕЦЕЙ Є НЄ РОКЕР Як музичар бул прилапени у валалє, доставал и похвали, и критики з котрих знал „вицагнуц” доброго. И нєшка люби музику, за свою душу дакеди слуха и писнї з младосци. − З „Анастазию” сом вошол до поп музики, а 2002. року сом ше нашол у попденс музики. Тераз слухам музику котру любим, я нє рокер, алє особа у музичним швеце. З часу на час себе пущим бенд котри сом слухал у младосци – гвари вон. Рондо сотрудзовал и з дзепоєднима сербскима музичарми, так текст шпиванки Лидиї Вучуревич за Беовизию 2003. року написал праве вон, а цо ше дотика рускей творчосци найбаржей и сам визначує сотруднїцтво 19. ЯНУАР 2018.
Славко Роман: „И нєшка творим, алє мойо занїманє у инашкей обласци”
з Ава Марию у составе ПЕЙЦ МИНУТИ ЗА ТЕКСТ ,,Атлантиди” и видаванє ,,ШЕРЦО З КАМЕНЯ” албума ,,Револуция”. − Попри наших писнь− За два найлєпши мойо писнї ми требаох, обробели зме и даскельо сербски, Ава Мария ло найменєй часу, текст и музика за шпивала обробок писнї ,,Ґрош” настали док сом ше туширал, та ,,Даремни вам труд гуда- скоро без пременкох, ориґинал достати з ци” од ,,Прлявоґ казали- першого. Текст за писню ,,Шерцо з камешта”. ,,Атлантида” бул ня” сом призначел за рекордни даскельо перспективни состав, но минути, а знам же и кум Митьо так швидАва Мария теди мала и ко викомпоновал музику за ню. Вироятнє велї други обовязки, сту- же настала так швидко, прето же є написадирала, а шпивала и у на по тедишнїх щирих чувствох єдней прасвоїм бенду на словац- вей особи. ким язику. Алє и теди ше тото шицко закончело пре нєдостаток средствох, понеже музика за шицких нас була лєм гоби вариянта – закончує Славко. Надпомина же мали зняти и сербски албум у сотруднїцтве з Мокийом зоз Нового Саду, котри познєйше постал басиста у ґрупи ,,Абсолутно романтично”, алє є нїґда нє обявени. У чаше його младосци ридко хто на тей сцени бул музично образовани, були то млади талантовани особи и векши слухисти и од школованих. − И нєшка творим, алє мойо занїманє чече у напряме цалком иншакей обласци. Полнїм фасцикли з текстами, музику чувам у глави, а кед би було нагоди обявиц, дзечнє бим ше анґажовал. Нє одуставаюци од своїх снох, Рондо 2012. року у Торонту, у Канади дипломовал на коледжу, напрям – Авдио знїманя.■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. януара 2018. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. януара 2018. року занавше нас зохабел наш мили шовґор
ДЮРА ЛЇКАР (1941–2018) з Миклошевцох Памятку на його красни слова, щиросц и правду будзе чувац нина Медєшова зоз дзецми Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. януара 2018. року наполнєли ше 2 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо
МАРИЯ МЕДЄШИ (1936–2018) з Руского Керестура Памятку на єй доброту, любов и заєднїцки препровадзени час, у своїх шерцох навики чуваю: син Юлин зоз супругу Ґенку, дзивка Марча зоз супругом Дюром, унуки: Борис зоз супругу Таню, Наташа зоз супругом Иґором, Иґор зоз супругу Марияну, Михаела зоз супругом Миодраґом, Александра зоз супругом Петром и Андрей, та праунуки: Елеонора, Валентина, Еван, Леана и Ана Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. януара 2018. року наполнєли ше 2 смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо
ВЛАДИМИР КОЧИШ (1955–2016) з Руского Керестура Твоєй любови и доброти вично ше буду здогадовац син Владимир, нєвеста Марияна и унуки Владко и Ана Мария Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. януара 2018. року наполнєли ше 2 чежки роки як нас занавше зохабел наш мили син и брат
ВЛАДИМИР КОЧИШ (1955–2016) з Руского Керестура Днї преходза, а нам вше баржей хиби твоя подоба и доброта. Памятку на це навику будзе чувац супруга Живана, дзивка Марина и унуки Радош и Андєла Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. януара 2018. року наполнєли ше 2 жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо
ВЛАДИМИР КОЧИШ (1955–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на це у своїх шерцох буду чувац син Александар, нєвеста Миряна, унуки Александар, Стефан и Валентина Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. януара наполнєл ше Дня 13. марца наполня ше 27 рок як нас занавше зохабела роки як нє з нами наш мили наша мила мац и баба оцец и дїдо
ВЛАДИМИР КОЧИШ (1955–2016) з Руского Керестура
МЕЛАНИЯ НЯРАДИ ЯНКО НЯРАДИ народзена Варґа (1935–1991) (1944–2017) з Руского Керестура У своїх шерцох и молитвох памятку на це чуваю мац Левона и шестра Славка зоз фамелию з Канади Красни памятки на Вас чуваю вашо наймилши Спочивай у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
19. ЯНУАР 2018.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. януара занавше нас зохабел мой мили супруг
ЯНКО ЕДЕЛИНСКИ – Коминяр (1932-2018) з Руского Керестура
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. януара преселєл ше до вичносци наш мили
ЯНКО ЕДЕЛИНСКИ – Коминяр (1932-2018) з Руского Керестура
Красни памятки у своїм шерцу на заєднїцки препровадзени час будзе ношиц супруга Ана Спочивай у мире Божим!
З любову и почитованю красну памятку на Вас будзе чувац син Славко зоз супругу Соню и унук Мирослав Спочивайце у мире Божим!
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. януара 2018. року Дня 21. юния 2018. року наполнаполнї ше рок як нас занавня ше 27 роки як нас занавше ше зохабела наша мила мац, зохабел наш мили оцец, дїдо и баба и прабаба прадїдо
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
МИРКО МОЛНАР (1950–2014) з Дюрдьова НАТАЛИЯ ПАПУҐА ВЛАДИМИР ПАПУҐА (20. III 1930 – 23. I 2017) (20. I 1927 – 21. VI 1991) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на Вас чуваю вашо наймилши Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. януара наполнєл ше Дня 6. януара наполнєли ше 22 ророк як нє з нами наша баба ки як нє з нами наш дїдо
Дня 24. януара наполнї ше 4 смутни роки як нас занавше зохабел наш Мирко. И далєй жиєш у наших шерцох, будземе це ше здогадовац з любову и почитованьом. Твойо Мара, Влада и Сенка зоз Вельком Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює
OБВИСЦЕНЄ
ИРИНА НАДЬ (1933–2017)
ВЛАДО НАДЬ (1932–1996)
ДЖАМБАСОВО з Руского Керестура
З любову и почитованьом памятку на вас чува ваш унук Славко и праунучата Деян, Дарко, Мирко и Дамир Спочивайце у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. януара наполня ше два роки як нє з нами наш мили пайташ
o поднєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, дня 11.01. 2018. року, принєсло ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Адаптация крацерского места нафтовода Елемир – Нови Сад, у склопе Рафинериї Нови Сад на к.п. чс. 2498/18 КО Нови Сад III, ношителя проєкта НИС а. д. зоз Нового Саду, улїца Народного фронта Ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботнима днями од 10г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на пронєшеним ришеню у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
САШО ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Красни памятки у своїх шерцох и думкох чуваю Джамбасово, Славко зоз дзецми Деяном, Дарком, Мирком и Дамиром Спочивай у мире Божим!
19. ЯНУАР 2018.
o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Подприємство „KO LOSEUM GRADNJA” DOO, Нови Сад, Житна площа число 7, поднєсол вимогу за даванє согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом поверхносци П” Державна драга IБ шора 21 Рума-Нови Сад, на катастерскей парцели число 4310/1 КО Петроварадин, Город Нови Сад.
Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 12. фебруар 2018. ро ку. У склад зе зоз членом 6. Правил нї ка о по ступ ку яв но го уви ду, пре зен тациї и яв ней ро зпра ви о студиї о преценьов ню вплї ву на жи вот ни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) за ин тер со ваних орґ анох, орґ ани заци й ох и яв носц под час тир ваня яв но го уви ду можу под нєсц зау ва ги и думаня на студиї о преценьо ваню вплї ву у пи са ней форми Го род скей управи за защи ту жи вот но го штред ку. Яв ну ро зправу и пре зен тацию ше отри ма 13. фебруара 2018. ро ку, у про сто ри й ох Го род скей управи за защиту животного штредку Го роду Ново го Саду, Руменац ка 110A, Но ви Сад, на 12 год зин.
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com
ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *
НА ПИЯТОК РОЧНА СКУПШТИНА ФК „ИСКРА” На пияток, 19. януара на 17 годзин, у Велькей сали Ме сней заєднїци будзе отримана Роч на скупштина ФК „Искра”. На Скупштини будзе пречитани звит о роботи у прешлим року, як и плани на чечуци рок. Управа клуба поволує Коцурцох же би на пияток пришли до Ме сней заєднїци и зоз своїма предкладами, суґе стиями и идеями помогли Искри же би у 2018. року була ище лєпша и успишнєйша. ***
НА НЄДЗЕЛЮ СКУПШТИНА СБ „ЯША БАКОВ”
Скупштина Спортских бавискох „Яша Баков” буд зе отри мана на нєд зелю, 21. януара 2018. року. Скупштина поч нє на 10 годзин у про сторийох Руского културного центру у Новим Садзе. ***
БАЛ ШИРОКИХ СУКНЬОХ У ДЮРДЬОВЕ
На соботу, 3. фебруара, у Дюрдьове у про сторийох КУД „Тарас Шевченко” на 20 годзин будзе отримани Бал широки сукньох. Грац будзе „Микс бенд” з Руского Кере стура. Орґанизаторе обезпеча смачну вечеру и, як и вше потераз, богату томболу. Карта 1 200 динари, дзивки и жени опасани до святочней рускей сукнї ю нє плаца. Мож ю ре зервовац при Миколови Кухарови, на тел. 065/838-60-44 и при Звонкови Салаґови 064/353211-9. Од пондзелку, 29. януара, по пияток, 2. фебруара, од 19 по 20 годзин мож их превжац у про сторийох Дружтва.
34 РУСКЕ СЛОВО
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС-Булевар ошлєбодзеня V”-НСУ248/НСЛ248 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта - базней станїци мобилней телефониї „НС-Булевар ошлєбодзеня V”-НСУ248/НСЛ248 у Улїци Др Илиї Дюричича 2а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 6900/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. По сле запровад зеного по ступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 11. януара 2018. року принєсла ришенє число VI501-755/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.
о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС247, НСЛ247 НС – ДР Илиї Дюричича” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта - базней станїци мобилней телефониї „НС247, НСЛ247 НС – ДР Илиї Дюричича” у Улїци Др Илиї Дюричича 2а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3779/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 11. януара 2018. року принєсла ришенє число VI501-632/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.
ОБВИСЦЕНЄ
ОБВИСЦЕНЄ
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени гла шнїк Ре пу бли ки Сер биї” чи сло 135/04 и 36/09), обявює
о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву у на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2454_01 НС_Лединци” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС2454_01 НС_Лединци”, у Улїци Самарска драга бб, на катастерскей парцели число 394/1, К.О. Лединци, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. януара 2018. року принєсла ришенє число VI-501-794/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву у на животни штредок проєкта базней станїци мобилней теле фониї „НС2368_02 НС_Кать_Делфе Иванич” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС2368_02 НС_Кать_Делфе Иванич”, у Улїци Делфе Иванич, у рамикох роботного обєкта фирми MDD Group, на катастерскей парцели число 4392/1, К.О. Kaть, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. януара 2018. року принєсла ришенє число VI-501797/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
ОБВИСЦЕНЄ
ОБВИСЦЕНЄ
19. ЯНУАР 2018.
informator@ruskeslovo.com
ОБЕЗПЕЧЦЕ СВОЙ ПРИКЛАДНЇК КАЛЕНДАРА ЗА 2018. РОК
Найпопуларнєйша руска кнїжка – РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР 2018 видрукована и тих дньох будзе доступна читачом. И того року, Календар ше зявює як заєднїцке виданє НВУ „Руске слово” и Християнского часопису „Дзвони”. Обсяг му коло 250 боки. Змистово є богати, зоз фотоґрафиями и шицок є у фарбох. Понука репрезентативни вибор авторох и темох зоз рижних обласцох нашого духовного, културного и дружтвеного живота, як и красней литератури, социолоґиї, психолоґиї, историї, животу младих, спорту и гумору. Календар по цени од 500 динари мож купиц при заступнїкох „Руского слова” по наших местох и то: у НВУ „Руске слово” у Новим Садзе як и при Янкови Кишови (064 2187084), при заступнїкох „Руского слова”. У Руским Керестуре у дописовательстве и при Даринки Варґовей (Партизанска 34, 025/703-904); у Коцуре при Меланиї Шантовей (Петефи Шандора 47, 021/727-049); у Дюрдьове при Звонкови Салаґови (Светозара Милетича 25, 021 838 055); у Вербаше при Миронови Нярадийови (Сивч Йовґена 86, 064/1202607); у Новим Орахове при Любомирови Рацови (Руски дом, 024/723-584); у Бачкей Тополї при Николи Сеґедийови (065/64-785-27); у Кули при Елемирови Мудрого (Блок 6/а, 025/721-404); у Шидзе (Беркасово, Бачинци, Бикич Дол) при Владимирови Гарвильчакови (062/440-974) у Петровцох, при Желькови Гаргайови (Матиї Ґубца 1, 99385-32-554152).
MALI OGLA[KI ПРЕДАВАМ локал у Руским Керестуре у Занатским центру, поверхносци 16 м2. Цена по догварки. Контакт телефон 062/970-15-71. ПРЕДАВАМ два парцели обрабяцей жеми од хторей єдна нєдалєко од Хладзальнї виходзи на главну драгу, поверхносци 1,15 гольта, цена 7000 евра по гольту. Друга ше находзи на Билей, поверхносци 1,21 гольта, по цени 8000 евра по гольту. Контакт телефон 062/970-15-71. ***
DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/10241-14. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. ***
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „НОВОСАДСКА ЦЕПЛЯРНЯ” Нови Сад, улїца Владимира Николича число 1, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция и добудов обєкта цеплярнї, з часци поверхносци: прижемє и поверу (П+1), а з часцу високо прижемє (ВП), интерни транспорт и пешацки комуникациї”, комплекс цеплярнї „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова 2, на катастерских парцелох число 9313/2 и 9313/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 19. фебруара 2018. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 20. фебруара 2018. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110A, Нови Сад, на 11 годзин.
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com
19. ЯНУАР 2018.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ТРА ДИЦИЯ, ЧИ СПОРТ
СПОРТСКИ 2018. РОК
КАРТАНЄ ПРЕЗ ШВЕТА У КОЦУРЕ ИЩЕ ЖИЄ
ВЕЛЬО СПОКУСИ И НАДЇЇ
Каратшски бависка, гоч би велї поведли же то єдна файта розваги, припадаю ґу спорту. Дзепоєдни з бавискох мож прировнац зоз шахом, та прето постоя аж и клуби и змаганя. З другого боку, под час крачунских шветох, у велїх обисцох ше сходза хлопи дакус ше дружиц и картац У велїх нашх местох ше каждого року за Крачун по обисцох орґанизує традицийне крачунске картанє на котрим ше хлопи сходза баржей пре друженє и добру атмосферу, як пре саме картанє. То „народни” обичай
хтори нєма упорище у самим швету, алє є баржей пошлїдок того же през швета єст вецей шлєбодного часу, нє роби ше та, кед треба, мож ше картац до самого рана. Тота традиция ище вше жиє и у Коцуре, а як випатра, будзе жиц и у рокох котри пред нами. Таки єден сход у Коцуре того року бул обисцу Любомира Будинского дзе ше зишли його длугорочни приятелє. За вельким столом и зоз богату вечеру и напойом атмосфера зоз годзини на годзину була вше веселша и, понеже ше бавело на дробни динар, нє було гнїву кед же дахто прекартал суму хтору принєсол за бависко. – На тих картаньох ше уж роками сходзи менєй – вецей иста екипа, ниа уж коло 20 роки. Того року картанє було у мнє, бавели зме Визу, а я за тоту нагоду порихтал и традийну вечеру, та зме ше дружели и дакус опущовали през картанє – гвари Будински. Понеже у Будинсковей фамелиї за Вилїю ше ходзи з дзецми по шпиваню, Перши дзень Крачуна ше дочекує винчовачох, Други дзень ше идзе по миро-
36 РУСКЕ СЛОВО
ваню, а Треци дзень резервовани за картанє. Любомир, ма свою малярску фирму и полно роботи на полю, та през цали рок роби, а окреме влєце и кед красна хвиля и нє ма вельо часу за друженє зоз пайташами, та жима и швета идеална нагода за опущованє и друженє. Картанє лєм причина же би ше и хлопи дружели без супругох и дзецох у дачиїм обисцу. – Орґанизацию того вечара, кед є у мнє преберам на себе. Значи нє обтерховюєм супругу же би рихтала вечеру и напой, або же би служела. Ту я, и то сам покончим, а вона себе зоз дзецми уж випланує дацо – гвари Любомир и додава же атмосфера на тих картаньох вше приємна, попри картаня, приповеда ше на рижни теми, а так було и того року, наисце нам барз було приємно позберац ше и випочитовац традицию, та зме ше розишли уж над раном. А цо ше конкретно картаня дотика, сума котру дахто може страциц лєбо „заробиц“ символична, та нєт звади и напарти ситуациї. Того року найвецей „щесца“ на картох мал домашнї понеже, ем напоєл и накармел госцох, ем го окартали – гвари през франту домашнї тогорчного крачунского картаня Любомир Будински у Коцуре. З часом, велї обичаї котри у традициї дзепоєдних шветох модернизовани, або цалком забути, понеже млади маю вше иншаки и модернєйши способи друженя, та остава лєм надїя же млади предлужа тоту крачунску традицию друженя и картаня по обисцох у Коцуре, алє и у других наших местох. З. Колєсар
Любителє спорта од самого початку нового року завжали свойо позициї опрез телевизорньох, бо тогорочна спортска програма, благо поведзено, богата. Розуми ше слово о наступе наших репрезентативних селекцийох на вельких, шветових, аренох. Очекованя навиячох вельки
К
ельо нашо спорти сти по рихта ни спол нїц шиц ки нашо очекованя укаже ше по швидко. Перши на году маю нашо рукометаше на Европ ским пер шен стве хто ре ше отримує у републики Гор ват скей. Наша репре зен тация у ґрупи „А” вєдно зоз селек ци ями Шведскей, Гор ват скей и Исланду. У хвильки кед пи сани текст наша репре зен тация прешла до другей рун ди змаганя дзекуюци лєпшей ґол-розлики. На трецим зме месце после Горватскей и Шведскей.
19. ЯНУАР 2018.
sport@ruskeslovo.com
Уж того викенду змаганя буду у Заґребе и наздавайме ше же у тей фази рукометаже буду ус пи шнє й ши. Алє, за кус вецей як штири мешаци почнє на й век ша и на й ва жнє й ша спорт ска смотра – Шве то во першенство у фодбалу. Отрима ше од 14. Юния по 15. Юлий у Русиї. На тим планетар ним спорт ским змаганю участвує 32 национални фодбалски селекциї зоз пейцох фодбалских конфедерацийох. Репре зентация Сербиї ше на шветову фодбалску сце ну вра це ла по сле осем рокох, а пер ше зма га нє буду бавиц 17. юния процив ре пре зен та циї Ко ста ри ки. Потим шлїд за змаганя процив одличних фодбале рох Шва й цар скей. За конєц ґрупней фази остава змаганє зоз ре пре зен та цию Бра зила. Без сумнїву, наша ґрупа чежка, алє шицки нашо фодбалере ше наздаваю же успишно прейду и же ше по сле двацец рокох по ре зул татох пласую до закончуюцих змаганьох. А. П.
19. ЯНУАР 2018.
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
ПРИОРИТЕТ ОСТАЦ У ЛИҐИ Традиция фодбалского клубу „Русин” у Руским Керестуре тирва уж 95 роки, сам Клуб ше нє раз стретал з рижнима проблемами, котри часто випатрали нєришуюци. З векшима лєбо меншима средствами Клуб обставал, зависно од управи, тренерох и бавячох спрам своїх можлївосцох так меняли и лиґу у котрей бавели З а ко н ч у ю ц и єшеньску полусезону у петнастим колє Подручней фодбалскей ли ґи (ПФЛ) Зом бор „Русин” ма 16 боди, а забера єденасте, од 16 ме стох – до чого приведли нє таки добри рeзултати на змаганьох. Од петнац одбавених змаганьох „Русин” однєсол побиду лєм зоз штирох, штири тиж одбавели нєришено, а аж седем раз були поражени. Цо ше дотика даваня ґолох ту ше можу похвалїц же 27 раз послали лабду до процивнїцкей мрежи, цо резултати як и вельо висше пласованих на таблїчки, но нє идзе им на хасен число приятих ґолох, цо нєславни 38, з чим су подєднаки з нїзше пласованима на таблїчки. У першей постави ФК „Русин” векшином млади бавяче, а понеже екипа роками пред тим нє подмладзована и нє створени континуитет у ґенерацийох, цо можебуц и приведло до нїзшого пласману як цо ше обчековало за Русин. Но и попри тим робота на анґажованю младих будзе предлужена и надалєй, з цильом же би млади, постали искусни и озбильни фодбалере першей постави. По законченю полусезони, дотедишнї тренер после штирох рокох роботи з пер-
шим тимом, Златко Саянкович, задзековал на свою функцию. – Нє одходзим з Клубу, то за мнє нє можлїве, любим Русин, ту сом коло 30 роки, алє прето же сом сцел же би нашо фодбалере посцигли вецей, же би ше заозбилєли и наздавам ше же буду поряднєйши на тренинґох при тренерови котри озда будзе авторитет. Нєпорядни приходи на тренинґи були проблем, бавяче позапошльовани и маю обовязки, та ше остатнї час фодбал у Русину зведол же ше зидземе внєдзелю и бавиме, як кед би то була тижньова розвага. На добрим сотруднїцтве можем подзековац Александрови Кочишови, котри нам як екипи бул вше потримовка, а екипи жадам успих – гварел Саянкович. Можлївосци Клубу скромни, алє лиґа у котрей бавя праве по їх мери, бависко на солидним уровню, а змаганя ше бави нє так далєко, зоз клубами котри тиж релативно добри. Нови тренер ФК „Русин” будзе Зоран Маливук, дакедишнї бавяч, тренер зоз лиценцу котрому найважнєйши циль же би ФК „Русин” остал у ПФЛ Зомбор. ПОВОЛАНКА НА РУСИНОВ БАЛ – Бавячох з терашнєй першей постави познам скоро шицких, велїм Ище вше мож купиц карти за традицийни сом бул тренер, та их знам од скоРусинов бал, хтори будзе отримани 20. януара рей. И сиґурни сом же екипа ма веу Ресторанє „Червена ружа”, у орґанизациї льки потенциял, а спомедзи бавяФодбалского клубу „Русин”. чох сиґурно мож видвоїц и даскелїх Цена уходнїци 1 200 динари, а мож ю заручиц винїмкових од котрих обчекуєм вепри Желькови Оросови (065/512-02-38), Дени- льо. Наздавам ше доброму сотрудсови Гардийови (066/41-61-67), лєбо ше им нїцтву зоз шицкима, плануєм подявиц прейґ Фейсбуку. младзиц екипу, у першим шоре з баНа Балу грає „Пицикато бенд”, буду додзелєни и награди, орґанизована томбола и змагате- вячами з Керестура, а шицко з цильльни бависка. На бал можу присц шицки заин- ом же би зме з мирним бависком затересовани, а нє лєм члени Русина. М.З.Г. тримали место у терашнєй лиґи – заключує Маливук. М. Джуджар
РУСКЕ СЛОВО 37
СПОРТ ЗДРАВКО БАБИЧ, БУВШИ ИСКРОВ ФОДБАЛЕР
СПОРТ МИ У КРЕВИ Пише: Златко КОЛЄСАР
У швеце спорту єст вельо особи котри себе наволую „спортски роботнїки” и котри наисце вельо робя у тей обласци. Алє нєт вельо особи як цо то Здравко Бабич зоз Коцура котрому спорт нательо у креви, же є цали живот з рижнима нїтками вязани за спорт у Коцуре и Фодбалски клуб „Искра”
З
дравко одкеди направел перши крочаї почал оганяц за лабду, медзтим, за перше озбильнєйше стретнуце зоз фодбалом Здравко Бабич мушел чекац же би наполнєл 14 роки же би здобул право почац бавиц на змаганьох, односно бранїц за подросток Искри и од теди, як гвари, фодбал його живот. – Кед сом наполнєл 14 роки почал сом бранїц за подросток, медзитм понеже сом ше указал як добри ґолман, накадзи сом здобул право бавиц за перши тим, такой ме прекомандовали до першого тиму на место ґолмана. Понеже теди Коцур мал и добри рукометни тим, дохтор Ярослав Макаї и Яша Олеар, котри теди були на чолє рукометного клуба нагварели ме же бим бранєл и за рукометашох. Рано сом бранєл за рукометашох, а пополадню за фодбалерох – здогадує ше Здравко Бабич своїх початкох на коцурских спортских теренох. Бабич ше нє затримал длуго у рукометним швеце, як ше здогадує, коло рок и пол бранєл за рукометашох, а после того стал лєм на фодбалскей капури. Же у Коцуре єст єден добри ґолман чуло ше и звонка Коцура, та Здравко окрем у Искри бранєл и за други фодбалски клуби, а да мал дакус вецей щесца, могол направиц и вельо успишнєйшу бавяцку кариєру. – Мал сом контакти зоз Бачку зоз Бачкей Паланки котра теди бавела у Другей лиґи, потим зоз Вербасом котри тиж бул у Другей союзней лиґи, а теди то була
НАЙУСПИШНЄЙШИ ТРЕНЕР У ЛИҐИ ТЕЙ СЕЗОНИ Здравко Бабич по резултатох найуспишнєйши тренер зоз Коцура котри водзел Искру, бо є єдини Коцурец котри уведол Искру до Подручней лиґи и сезона закончена без пораженя. Искра под час його тренираня на домашнїм терену нє страцела три роки, а страцела лєм єдно першенствене змаганє.
38 РУСКЕ СЛОВО
друга лиґа бувшей велькей Югославиї. Медзитим, теди ми зоз руководства нє сцели анї повесц же єст заинтересованих за мнє и тедишнї предсидатель гварел лєм же я нє можем нїґдзе пойсц, бо ходзим ище до стреднєй школи, та сом за тото аж познєйше дознал. Яґда судьба нє допущела же бим направел дацо вецей у фодбалу на особним планє, понеже сом мал ище єдну красну нагоду за розвой тей кариєри. Кед сом бул у шестри у Баня Луки, три мешаци сом тренирал зоз фодбалерами Борца котри були теди стємни першолиґаше. Уж ми було порадзене же там закончим и штредню школу и же там останєм. И можебуц бим ше вецей анї нє врацел жиц до Коцура, алє праве теди ми оцец погинул, та сом ше мушел врациц дому – здогадує ше Бабич. НАЙКРАСШИ РОКИ БУЛИ У „МЛАДОСЦИ” Здравко Бабич и попри шицких препреченьох, кед ше спатра резултати його роботи, заш лєм мал красну бавяцку кариєру, а найкрасшии бавяцки роки, по його були кед ше врацел з войска, и бавел у Радичевичу. У екипи ФК „Младосц” препровадзел штири роки и по його словох, були найкрасши штири роки бавяцкей кариєри, бо ше потрафело же и квалитет екипи и дружтво були добри и були наисце права екипа. – Бавел сом после и у Обиличу зоз Змаєва и у Елану зоз Србобрану, алє заш лєм ми у Младосци у Радичевичу було найлєпше и ту сом дожил найкрасши хвильки своєй бавяцкей кариєри – памета Здравко. По законченю бавяцей кариєри, Здравко Бабич остал у фодбалским швеце и з часом ше доказал и як барз добри спортски роботнїк, а велї тримаю же аж по законченю його бавяцкей, рушела його, вельо упечатлївша и успишнєйша кариєра по котрей го шицки познаваю у швеце спорта. – Можем шлєбодно повесц же сом на 19-20 роки уж бул секретар у фодбалским клубе „Искра” у Коцуре. Нє 19. ЯНУАР 2018.
sport@ruskeslovo.com
официйно, алє сом окончовал шицки секретарски роботи. Тедшнї секретар, Владо Горняк вировятно видзел же мам „шлифа” за таки ствари, та ми вше гуторел „кед уж идзеш до Вербасу могол биш поробиц тото и тото, однєсц тоти папери там и там и покончиц тото и тото за клуб”, и так рушела моя нова кариєра у спорту. Попри того бул сом на даскельо заводи предсидатель Искри, та тренер, а єден крадки час сом бул и предсидатель Шаховского клубу „Омладинєц” и предсидатель спортского дружтва „Братство єдинство”, понеже теди у Коцуре бул богати спортски живот, та окрем шаху и фодбалу були и хлопски и женски рукометни клуби, як и карате клуб, а ґу спортскому дружтву ше приключели и риболовци. Вец у єдней хвильки, по сле даскелїх рокох роботи, пришло до презасиценя, якошик ми було уж шицкого досц, та сом єден час анї нє ишол на стадион, дакус сом ше изоловал, алє любов ґу Искри була моцнєйша одо мнє – гвари Здравко Бабич.
скей лиґи пласовала до Подручней лиґи и се зо ну за кончела на самим верху таблїчки. И кед ше шиц ко друге забуд зе, тото останє записане у историї ко цурского фодба лу – гвари Бабич. Гоч тоти роки були чежки, найчежши роки котри Бабич памета були дзевед зешати, кед ше фодбалски клуб два раз аж могол загашиц. Теди му велї, та аж и ва лал обрацели хрибет и фодбал могол замрец, як цо замарли и други спорти у Коцуре.
ЄДИНИ СЕРБ НА ЧОЛЄ РУСКИХ СПОРТСКИХ БАВИСКОХ Здравко Бабич бул єден од пионирох СБ „Яша Баков” и участвовал у формованю того нашого спортского здруженя. – Цали живот ше дружим зоз Руснацами, знам и бешедовац по руски, а сам факт же ме Руснаци вибрали же бим як Серб бул на чолє руских спортских бавискох потвердзенє же сом як спортски роботнїк добре робел и же сом ше доказал и як спортски дїяч и як фер чловек. Чувствуєм ше барз почаствовано же сом єден час бул на чолє такей єдней спортскей орґанизациї як цо то СБ „Яша Баков”. Мило ми же бависка зажили и же су на високим уровню и цо ше дотика орґанизациї и квалитету – гвари Бабич.
Здравко Бабич зоз леґенду нашого фодбалу Миляном Миляничом
НЇҐДА НЄ ОДУСТАЛ ОД ИСКРИ Концом прешлого року Здравко пре здравствени причини дал задзекованє на ме сто тренера ФК „Искра” котру зоз свою усиловно сцу и вельким трудом, вєдно зоз фодбалерами уведол до висшей лиґи змаганя. – Искру наисце барз любим и мило ми же зме вєдно, бо нє можем повесц же сом сам, алє зоз фодбалерами и стимулацию руководства, вошли до висшей лиґи змаганя. Искрово бавяче и сами свидоми же през яки почежко сци преходзел и клуб и у яких условийох бавели, алє на щесце, мож повесц же ше труд шицких нас виплацел. Искра ше прешлого року зоз Медзиопштин19. ЯНУАР 2018.
Сиґурни ґолман Искри
– Паметам ше, стредком дзеведзешатих, 1995. року, остало даскельо ентузиясти котри дзбали за коцурски фодбал и нє дали же би ше загашел. Я тиж, мушим припознац, дзвигнул руки и думал сом же ше нє врацим до клубу. Даскельо бавяче пришли до мнє дому и модлєли ме же бим ше врацел и же бизме нє дошлєбодзели же би ше Искра загашела, и я ше предумовал, алє ми супруга отворела очи кед ми гварела же цо ше правим важни и допущуєм же би ше ми дахто модлєл кед Искру любим баржей як себе, и то ме освидомело и предлужел сом робиц у Искри од котрей сом у шерцу нїґда анї нє одустал, а анї нє одустанєм. Тото же сом вецей нє тренер нє будзем провадзиц Искру и дружиц ше зоз шицкима котри ю любя як и я – заключує Здравко Бабич.■
РУСКЕ СЛОВО 39
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
УЧАШНЇКИ ШЕ ПРИРИХТУЮ ЗА ШВЕТОЧНУ АКАДЕМИЮ У СУБОТИЦИ
РОК LXXIV ЧИСЛО 3 (3768) НОВИ САД, 19. ЯНУАР 2018.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Фотоґрафия: 0685P
Фото: Вероника Вуячич
■ ФЕЛЬТОН: ҐУ 50. МЕМОРИЯЛУ
■ ВИТАЙЦЕ У СУБОТИЦИ!