Ruske slovo 38 by Руске слово

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ЧУДЕСНА НОЦ У ВЕРБАШЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 38 (3751) НОВИ САД, 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

гень, лед шветло, аниматоре и весела, енерґична муО зика – то лєм часц Ноци чудох у Вербаше, хтора нєсподзивала и положела вельки ошмих на твар наймладшим Вербащаньом. Як ше змеркало, городска площа ше почала полнїц зоз зацикавенима дзецми, алє и старшима. Дзелєло ше фиґури зоз балонох, рисовало по твари, а за атмосферу були задлужени двоме кловнове. През скечи и пантомиму тоти двоме тлусти комичаре виприповедали поучни приповедочки о щесцу, о проблемох зоз дзивчатами и пайташами. На такти найпознатших шветових музичних гитох дзеци танцовали вєдно зоз аниматорами на караґульох, алє и численима танєчнима ґрупами. Потим ушлїдзели и найкрасши точки зоз огньом и лед шветлом пре хтори цали центер бул без улїчного ошвиценя, алє достал нови, прекрасни фарби, цинї и силуети. Найвекше одушевиє публики виволал трометерови швицаци Трансформерс, хтори ше прешпацирал през публику. На концу, аниматоре до воздуху пущели лампиони зоз жаданями, а верим же дзеци пожадали же би ше така Ноц чудох знова повторела у Вербаше. А. Лендєр

Фото:

Алекс

андра

Лендє

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЛИТЕРАТУРНЕ СЛОВО ФАУНА УРБАНОГО ГУМНА

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006b_0198P

■ КЕРЕСТУРСКА ҐИМНАЗИЯ – ЄДИНА РУСКА НА ШВЕЦЕ

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

ҐОСПОДЇНЦИ осподїнци валал у Општини Жабель. У центру валалa змеҐсцени вельки и красни парк у коФото: Сандра Саламун и Владимир Салонски

2 РУСКЕ СЛОВО

трим єст рижни файти вельких и старих древох, окреме ґестинї, котри посадзени давно, ище под час Мариї Терезиї. У парку будинок Основней школи, Православней церкви, Месней заєднїци, Дзецинскей заградки и спортски полиґон. Ту и стара драга з цегелкох. Нєдалєко од центру, на главней драги, находзи ше Грекокатолїцка церква Святого Архангела Михаила. Вона центер живота Руснацох у тим валалє, у нєй ше отримує литературни и културни подїї, означує християнски швета. Дружтво за руски язик, литературу и културу поряднє орґанизує Подобову колонию „Стретнуце у Боднарова” у Ґосподїнцох, на чесц скулпторови и малярови Стеванови Боднаровому, котри народзени у тим месце. У тим валалє єст и Руснацох, лєм назва анї єдней улїци на тото нє нагадує. С. Саламун

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Туристични потенциял наших местох 6–7. Витворйованє Акцийного плану за права меншинох

■ Нашо места 8. Национални совит стипендира штредньошколцох 10. Сход найстарших керестурских матурантох

■ Економия 13. Проблем зоз польопривреднима трошками у Коцуре

■Духовни живот 15. Ювилей о. Михайла Режака

■ Култура и просвита 16–17. Плани Дома култури у Руским Керестуре

■ Литературне слово 19–22. Тема: Фауна урбаного гумна

■ Руске словечко 24–25. Пинк гвиздочка – Йована Радонич

■ Руске у швеце 26–27. Горнїца – Закарпатє (IV)

■ Людзе, роки, живот 28–29. Фельтон – Як (нє) скапал рокенрол (XIII)

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Локални фодбалски лиґи 37. Змаганє у малим фодбалу СБ „Яша Баков” у Дюрдьове

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Перша класа Ґимназиї „Петро Кузмяк” Авторка фотоґрафиї – Марина Джуджар

ДИҐИТАЛИЗОВАНЄ ПРЕШЛОСЦИ И БУДУЧНОСЦИ „Добре, на кельо адреси вам у „Руским слове” треба послац мейл же бисце го достали?” – опитала ше ми у франти з єдней нагоди, єдна руска активистка. И тото питанє було цалком на месце. Бо, донєдавна до редакциї „Руского слова” сце могли послац на єден общи мейл, або на вецей приватни мейли новинарох и редакторох. Од того числа „Руского слова” тото ше меня и уводзиме службово мейли за кажду рубрику, як цо то пракса у каждих углядних медийох. Кед маце даяку информацию за нас, сцеце дацо дополнїц, похвалїц, або виправиц и реаґовац, треба же бисце лєм з бокох рубрикох, горе у правим углє лайсночкох, преписали мейл адресу. То ище єден з крочайох диґитализованя одношеньох зоз читачами и отвераня „Руского слова”. Медзитим, ище вельо того по питаню реалного диґитализованя у „Руским слове” нє зробене. О даяки пейц роки, информациї и статї „Руского слова” и „Рутенпреса” найвецей ше будзе читац прейґ интернета и на ґаджетох. Тота будучносц будзе худобна без уключеней до себе диґиталней прешлосци. Означованє 90-рочнїци друкованого новинарства по руски 2014. року дочекали зме зоз новим форматом „Руского слова”, як часописом у фарбох, и проґресивну аґенцию „Рутенпрес”. Окрем того же зме сами себе похвалєли, у Установи нє було векши пременки котри бизме могли славиц як крочай з часом напредок. Нєодлуга, 2024. року, пред нами будзе ище векши ювилей – вик друкованого новинарства по руски. До його означованя „Руске слово” би мушело войсц зоз, у значней мири, диґитализовану архиву новинох, часописох, кнїжкох и фотоґрафийох. То одвичательна, нєпроста, длуга и драга робота. За ню треба окремни средства, технїка, сервери и анґажованє нових людзох. То би мушело буц у нашей новей „Стратеґиї Руснацох за 2020–2030. рок”, бо без скенираней и диґитализованей архиви, прешлосц заєднїци нє будзе доступна читачом и яґда єй нїґда анї нє було. Пишце нам – redaktor@ruskeslovo.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Иван Сабадош, Михайло Зазуляк * редакторе/ки рубрикох – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-92324482 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЧИ НАШО МЕСТА МАЮ МОЖЛЇВОСЦИ ПОСТАЦ ТУРИСТИЧНИ ДЕСТИНАЦИЇ?

МАНИФЕСТАЦИЇ, ЗМЕСЦЕНЄ И ДОБРИ МАРКЕТИНҐ Пише: Сенка НАДЬ

Приповедки о историї, култури, обичайох, вири и способу живота Руснацох, охабяю упечаток на людзох котри ше становя у Руским Керестуре, лєбо даєдним зоз местох дзе жию Руснаци. Медзитим, гоч маю специфичносци и потенцияли за розвой валалского туризма, нашо места ище вше нєвидлїви на туристичней мапи Сербиї

онеже нє ма виход на морє, у своїм туристичним понуканю Сербия кладзе акцент на валалски и манифестацийни туризем, цо и дефиноване у Стратеґиї розвою туризма за период од 2016. по 2025. рок. Кед слово о Войводини, ту як главни атракциї препознати природа, ґастрономия, лов и риболов, манифестациї и други случованя. Попри тим, наша Покраїна ше може похвалїц и зоз културу, релиґию, обичаями, архитектуру, творчосцу, а шицко тото зоз префиксом „мулти”. Анализи хтори окончени за потреби спомнутей Стратеґиї указали же помали рошнє число людзох котри свойо дакедишнї лєтнї одпочивки на морю зачерали за пребуванє на валалє, на даєдним зоз 30 салашох у Войводини, етно валалох, и популарних Етнопаркох. ТУРИЗЕМ ТО ЛЄМ АТРАКЦИЇ – Кажде место хторе задоволює туристични потреби и вимаганя туристох, може постац туристична дестинация. Єй гранїци одредзує тарґовище, односно сами туристи и їх перцепция, та туристична дестинация може буц цала держава аж и континент, реґион, острово, город, метропола, валал, купель, гора, озеро, аж и готел лєбо ладя – гвари мастер менаджер у обласци туризма Весна Киш зоз Дюрдьова. Нажаль, на специялизованих сайтох о туризме чежко мож найсц атракциї хтори вязани за Руснацох. – Руски Керестур як туристична дестинация ма потенцияли, перше прето же зме окремни як национална заєднїца, маме окремну ґастрономию хтору треба промововац. Потим маме паприґу як керестурски бренд и на основи того би могло розвиц и аґротуризем, же би госци мали нагоду коштовац домашнї єдла хтори порихтани з домашнїх продуктох. Потим

4 РУСКЕ СЛОВО

би могли сами оберац домашню овоц и желєняву, класц до дунцох, вариц маджуну, печиц паприґу... Людзом интересантни ище и конїкаре, спортски риболов и вирски туризем у рамикох хторого обиходза Катедралу святого оца Миколая и Святилїще Водицу – гвари предсидателька Туристичного здруженя Руски Керестур Любица Няради. Туристична орґанизация општини Вербас як атракциї Коцура, та и општини представя Етно хижу „Одняте од забуца”, дзе ше находзи збирка од коло 2 500 експонатох хтори одражую живот и творчосц Руснацох и других народох у Коцуре и других местох на териториї општини Вербас, потим церкви, як и велї културни манифестациї хтори ше отримує у тей општини. Места у Сриме понукаю манифестациї хтори промовую ґастрономию, познати сримски винариї, а ґу тому єст можлївосци и за розвой вирского туризма. Бешедуюци о стану у жабельскей општини, Весна Киш визначує же Дюрдьов и други места у општини маю нєвихасновани ресурси, як цо то 60 салаши у околїску Жаблю.

ПРИКЛАД ДОБРЕЙ ПРАКСИ – Валал Бело блато, хтори ше находзи у Банату, ма коло 1 500 жительох мадярскей, болгарскей, словацкей и сербскей нацоналносци. Интересантни є по тим же маю громаду туристох, понеже маю капацитети за змесценє двох, лєбо и трох автобусох полних з туристами. Вони маю три етно-хижи и прицагую туристох зоз матичних державох, а думам же и ми по националней основи можеме буц барз интересантни, та треба же бизме ше повязали зоз старим крайом и прицагли туристох отамадз – гвари предсидателька Туристичного здруженя РК Любица Няради.

22. СEПТEMБEР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com – Проблем же вони оддалєни од асфалтней драги и же жительство тей општини нє заинтересоване за розвой туризма, нє розумя яки прави хасен з нього, насампредз на особним и локалним уровню. Затераз, у општини реґистровани лєм єден погосцительни обєкт, Етно хижа „Бабов салаш”. Заш лєм, ситуация солидна. У Жаблю ше находза ґолф терени и дзекуюци турниром ґолфу, промовує ше и други туристични понукнуца того места и општини.

сиї лєм перши крочай у цалей процедури катеґоризациї, а покля ше нє формує, до ноцнїка у Руским Керестуре мож дойсц углавним прейґ контактованя познатих. – Док нє маме капацитети за змесценє голєм 50 людзох, нє можеме нїч кончиц зоз туристичнима аґенциями и правиц тури до Керестура.

МАНИФЕСТАЦИЇ ПРИЦАГУЮ НАЙВЕЦЕЙ ГОСЦОХ – Єден з найефикаснєйших способох за прицагованє туристох то манифестацийни туризем, а општина Жабель ше може похвалїц зоз вельким числом манифестацийох: „Нови вина Потися”, „Жабельски днї”, „Златни котлїк Жаблю”, „Шкембияда”, „FrogvilleFest” – гвари Весна Киш. Як дознаваме од предсидателя здруженя КУМ у Коцуре Стевана Самочети, тот наш валал ма найвецей госцох под час културней манифестациї „Коцурска жатва”, хтора каждого року позбера Руснацох зоз шицких наших местох, як и других заинтересованих за културу нашого народу. Ґу тому, же би ше за Коцур и Руснацох чуло и южнєйше, поряднє ше орґанизує и змисти як цо Стретнуца младих, волонтерски кампи на хтори приходза млади зоз целей держави. Як и други места, так и Руски Керестур найвецей нащивительох ма влєце кед ше отримую значни случованя, насампредз Фестивал рускей култури „Червена ружа” и Манифестация „Днї керестурскей паприґи” хтора и того року прицагла вельке число привреднїкох и других нащивительох. Вшелїяк же тот аспект барз важни и оможлївює же би ше за Руски Керестур дознало и у контексту привреди. Кампи хтори ше отримую през лєто прицагую и младих, а значне число Руснацох зоз дияспори ше тиж опредзелює препровадзиц часц лєтнього одпочивку у своїм валалє. Медзитим, же би туризем зажил, попри атракцийох треба ше остарац и за основну инфраструктуру, комунални услуги, доступносц явного транспорту и повязаносц драгох. Тото цо наисце важне и о чим би штудирац то як обезпечиц же би туристична дестинация мала погосцительни обєкти и места за пребуванє, односно ноцованє. ПРОБЛЕМ КАТЕҐОРИЗАЦИЇ ОБЄКТОХ ЗА ЗМЕСЦЕНЄ Кед би, наприклад, дахто сцел препровадзиц одпочивок у Руским Керестуре, и на сайту за глєданє змесценя удуркал – Руски Керестур, увидзи же до найблїзшого реґистрованого обєкту за змесценє треба путовац до Кули, односно коло 10 километери од валалу. Гоч у валалє затераз єст штири обисца хтори видаваю хижи, вони нє прешли през процедуру катеґоризациї, та су прето нєлеґални и нєвидлїви на ширшим тарґовищу. Як гвари Любица Няради, тераз ше чека же би Општина формовала Kомисию за катеґоризацию хтора виходзи на терен, розпатра стан и констатує чи обєкт сполнює критериюми за катеґоризацию. Формованє коми-

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

У валалє єст вше вецей заинтересованих за видаванє хижох и можем повесц же сом о тим уж бешедовала з даскелїма у валалє, та плануєм пошвидко отримац схадзку дзе увидзиме хто шицко жада участвовац у правеню капацитетох за змесценє. Кед нас будзе вецей, будземе баржей прицискац Општину же би порушала процес катеґоризациї. У валалє єст громаду празни хижи, а то таки потенциял же треба уложиц лєм дакус креативносци и ушориц их. То би могол буц красни простор за змесценє – дацо може буц оправене у етно-стилу, дацо у сучасним, и так би було по смаку и старшим и младим – гвари Нярадийова. Окрем проблему зоз ноцнїком, потераз ше зауважовало же нє мож гоч кеди пойсц опатриц музейну збирку у Замку, алє ше пред тим муши наявиц, найчастейше до шедзиска Националного совиту, лєбо до Туристичного здруженя, же би дахто пришол одомкнуц. Ґу тому, нєт особи котра свойофайтови туристични водзач котри задлужени за туристичне обиходзенє валалу, алє як гвари Нярадийова, нєт можлївосци за анґажованє окремней особи хтора би то мала робиц. Єдна з будуцих актракцийох у Руским Керестуре будзе и найстарша руска хижа у валалє, хтора тераз у власнїцтве Националного совиту Руснацох и реновира ше ю. Хижа будзе ушорена у стилу старей рускей хижи, а коло нєй плановане посадзиц древка, квеце и положиц лавочки же би там могло и кус одпочинуц, гвари Любица Няради. Як здогадла, подобне поробене и у Новим Орахове, дзе справена, односно ушорена етно хижа – полу руска, полу мадярска и коло нєй ушорени простор за дочек госцох, на цо ше Керестурци буду упатрац. ПОТРЕБНА ДОБРА РЕКЛАМА Єдинствени характер дестинациї и єй имидж на тарґовищу пресудни у прицагованю уваги потенциялних туристох. Же би ше то посцигло, насампредз важна реклама – добри и моцни маркетинґ, брендиранє, медиї и присутносц на интернету. Туристи жадаю же би им информациї о дестинацийох були лєгко доступни прейґ мобилних телефонох, таблетох и комютерох, и же би у каждей хвильки могли вибрац свою шлїдуюцу дестинацию. Прето интернет маркетинґ єден зоз найефикаснєйших, алє и найтуньших способох за прицагованє туристох, твердза фаховци зоз обласци маркетинґа.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ВИТВОРЙОВАНЄ АКЦИЙНОГО ПЛАНУ ЗА ПРАВА МЕНШИНОХ

КОНЄЧНО УКЛЮЧЕНИ И ЛОКАЛНИ САМОУПРАВИ

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

У Звиту тераз и податки о активносцох на локалним уровню, бо до процесу даваня звитох уключени и 76 єдинки локалней самоуправи и 53 совити за медзинационални одношеня на локалним уровню у Сербиї

решлого тижня, 13. септембра, у Беоґрадзе представени Штварти звит о запровадзованю Акцийного плану за витворйованє правох националних меншинох у Сербиї, а на сходзе з тей нагоди присуствовали коло 60 учашнїки – представителє державних орґанох и институцийох, представителє националних совитох националних меншинох у Сербиї, нєзависних целох и медзинародних орґанизацийох. Як после схадзки сообщене з Канцелариї за людски и меншински права Влади Републики Сербиї, слово о Нарису звиту за други квартал 2017. року, бо конєчни Звит прилапює Републични совит за национални меншини, як и же Канцелария нєпреривно провадзи витворйованє активносцох з того плану. Спомедзи 74-ох ношительох активносцох за запровадзованє Акцийного плану 13 нє доручели свойо прилоги, медзи нїма и 7 национални совити, а за спатрани период витворени, лєбо ше успишно витворює 63 одсто активносцох, гварела окончователька длужносци директора Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович. Окреме визначене же першираз у Звиту и податки о активносцох на локалним уровню, бо до процесу даваня звитох уключени и 76 єдинки локалней самоуправи и 53 совити за медзинационални одношеня на локалним уровню. Як констатоване, дзекуюци дотерашнїм обуком злєпшани квалитет самого даваня звитох о запровадзованю Акцийного плану, а у тим мешацу тиж буду орґанизовани вецей обуки ширцом Сербиї за контакт-особи з єдинкох локалней самоуправи. Визначене же прейґ потримовки шицким котри участвую у процесу даваня звитох, Канцелария роби на унапредзеню системи провадзеня витворйованя Акцийного плану. НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ СЛАБШЕ УПОЗНАТИ Спред Националного совиту (НС) Руснацох на представяню Нарису звиту у Беоґрадзе присуствовал предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач, котри тиж подцагнул же до витворйованя активносцох з Акцийного плану уключени и локални самоуправи и їх совити за медзинационални одношеня. – Дотераз ше то визначовало як проблем, бо локални самоуправи у хторих ше службено хаснує язик и писмо даєдней меншини, вообще нє участвовали, нє сполньовали формулари, а тераз ше одволали 56 локални самоуправи. То можебуц найвекша новосц, та нагадованє же ше Акцийни план будзе запровадзовац и у локалних штредкох, як цо и задумане. З локалних самоуправох дзе руских язик службени нє було представительох на тим сходзе, а нє познате ми чи даєдна дала звит. Конкретни спознаня о тим чи локални самоуправи дзе руски язик службени, и як участвую, односно запровадзую Акцийни план, затераз нє маме. Но, дотераз локални самоуправи анї нє участвовали у тим, а тераз ше помали уключую – гварел Ковач после схадзки, визначуюци хасновитосц того кварталного виношеня звитох, понеже ясно вид-

6 РУСКЕ СЛОВО

но же цо ше з Акцийного плану за меншини сполнює, односно нє сполнює, у чим проблеми, яки задатки за далєй. – Канцелария за людски и меншински права цали рок по цалей Сербиї, та и у Войводини, орґанизує рижни роботнї и обуки вязани за сполньованє Плану и даванє звитох о нїх, алє то идзе досц помали, прето же на локалу, у општинских и городских управох людзе нє упознати з тим як маю за-

провадзовац тот Акцийни план, цо то тото цо ше на нїх одноши, односно, як маю витворйовац права националних меншинох у своїх штредкох. Дзекуюци Канцелариї тото ше помали одклонює и рушело ше напредок и по тим питаню – гвари Ковач, надпоминаюци же даванє звитох єден з добрих механїзмох запровадзованя Акцийного плану за меншини у пракси, цо його и конєчни циль.

У ЛОКАЛОХ ХИБЯ СОВИТИ ЗА МЕДЗИНАЦИОНАЛНИ ОДНОШЕНЯ Гоч то обовязка по Закону о локалней самоуправи, хтори принєшени пред дзешец роками, ище нє у шицких локалних самоуправох з етнїчно мишаним жительством основани Совити за медзинационални одношеня. Спомедзи 72-ох мишаних штредкох у Сербиї, тоти совити основани у 53-ох. У прешлим року, окрем єдного совиту, нє отримали анї єдну схадзку, спозорел 8. септембра Защитнїк гражданох Зоран Пашалич на сходзе на хторим представел Окремни звит Защитнїка гражданох о совитох за медзинационални одношеня. О.д. директора Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович на истим сходзе гварела же, по податкох Канцелариї, лєм у 16 єдинкох локалней самоуправи було активне дїлованє совитох за медзинационални одношеня. – Поведзме, ми у єдним зоз звитох винєсли жалбу же РНТ „Петро Ризнич Дядя” того року од Покраїни за проєкт нє достал нїяки средства, и то першираз, а як позитивни приклад за други квартал зме винєсли витворенє мултинационалного проєкту „Карпатски паралели” нашого Заводу 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com за културу войводянских Руснацох. Винєсли зме и шицки проєкти на хтори зме давали согласносц, так же и други дознаваю цо ше роби у нашей заєднїци, а и ми дознаваме о активносцох других. На тих сходох дзе ше Звит презентує нє виноши ше и проблеми, лєм є информативни, медзитим, вименки, коментари на Нарис мож дац у чаше од 15 днї – гварел предсидатель Вивершного одбору НС Руснацох Желько Ковач. НС РУСНАЦОХ ПОРЯДНО СПОЛНЮЄ СВОЮ ОБОВЯЗКУ За кварталне даванє сполньованя звиту о витворйованю Акцийного плану у НС Руснацох конкретно задлужена секретар Совиту Таня Арва Планчак, котра наглашела же наш НС тоту обовязку поряднє сполнює кажди три мешаци, за 11 обласци на хтори ше План одноши и звит ше посила до Канцелариї за людски и меншински права. – Точнєйше, НС-ти националних меншинох у Сербиї провадза витворйованє 21-ей активносци з Акцийного плану, а кажди, та и Совит Руснацох, пише лєм о тим цо вон у задатим чаше конкретно поробел за кажду обласц. Поведзме, же зме у рамикох Координациї НС-

ох вибрали представительох до роботней ґрупи за вименки Закона о националних совитох, цо у одредзеним кварталу була наша обовязка. Лєбо, у обласци култури, кед слово о конкурсу за библиотеки же би куповали кнїжки на язикох меншинох, наша обовязка була препоручиц хтори наслови кнїжкох по руски библиотеки маю одкупиц, а на основи списку з Министерства – гвари секретар Совиту и толкує:

У ПРАКСИ НЄ ЗАЖИЛО Сербия и з Акцийним планом за Поглавє 23 ма обовязку запровадзовац хасновите дїлованє совитох за медзинационални одношеня у шицких национално мишаних локалних штредкох, алє совити нє зажили у пракси. Омбудсман визначел важносц тих совитох, а тиж и же з вименками Закона о локалней самоуправи треба прецизнєйше дефиновац одредби о националней ровноправносци, алє и вельо лєпше орґанизовац совити за медзинационални одношеня на локалу.

– У Акцийним планє начишлєни конкретни активносци и їх термини за запровадзованє, а до єдного звиту ше пише лєм о тих активносцох хтори мали буц поробени у спатраним кварталу, лєбо хтори ше одвиваю континуовано, як цо то потреба за учебнїками, пририхтованє учебнїкох, значи, конкретни ствари хтори поробиме. Коментари на витворйованє Акцийного плану ше углавним виноши на Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї, а конєчна инстанца Републични совит за национални меншини – гвари Таня Арва Планчак. На спомнутей схадзки державни секретар у Министерстве державней управи и локалней самоуправи Иван Бошняк присутних упознал з активносцами того министерства, як и же ше роби на вименкох и дополнєньох Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох и Закона о националних совитох националних меншинох, а у сотруднїцтве з националнима совитами.■ 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

„ПОЛИТИКА ТО УМЕТНОСЦ МОЖЛЇВОГО” Сербска лїстина вошла до новоформованей влади Ко сова на чиїм чолє Рамуш Харадинай, чловек за хторим Сербия розписала медзинародну потернїцу пре злодїйства на Ко сове под час войни концом прешлого вику. Предсидатель Сербиї Александар Вучич гварел же потримує уход Сербскей лїстини до ко совскей влади, алє источашнє твердзи и же держава нє меня одношенє ґу Харадинайови хтори остава обвинєни воєни злодїй. На одредзени спо соб то ситуация хтора превозиходзи и вельо раз цитирану дефиницию политики хтору дал Ото фон Бизмарк кед гварел же политика уметносц можлївого. Єдно ставно, цалком нєвироятно же припаднїки народу чия держава розписала потернїцу за даким пре злодїйства над тим истим народом, уходза до влади зоз тим чловеком и за таке дацо маю потримовку шефа и институцийох держави хтора тоту потернїцу розписала. То наисце превозиходзи гранїци можлївого. З другого боку, тото же Харадинай и ко совски Серби нашли заєднїцки язик и порадзели ше о потримовки за його владу, заш лєм, гоч як випатра нєвироятно и гоч як ше коши зоз дачию лоґику, випадло цалком можлїве и так кед ше спатри, наисце потвердзує гевтот Бизмарков цицат зоз наслову. Медзитим, кед ше реално спатри ситуация, факат же Серби у Харадинайовей влади и могло би ше повесц же зоз тим и єден и други бок у пат позициї: Харадинай муши уключиц Сербох до влади кед нє сце нови виберанки, а нє сце их, а Серби муша буц у влади кед ше сцу вибориц за даяки свойо интере си. И єдни и други вицагли зоз актуалней ситуациї кельо могли, а и Беоґраду (ище єден парадокс), баржей на власци одвитує коалиция коло Харадиная як Самоопредзелєнє, кед нїч инше, вец пре розгварки у Бриселу. Кед би опозиция була орґанизованша и кед би мала лєм кус енерґиї, и єй би тота ситуация одвитовала, понеже ше власц, реално, „напеналєла” зоз потримовку Сербскей лїстини. Медзитим, така яка є, шицко прейдзе без велькей лярми. Кед уж споминам лярму, ниа ище єден парадокс у смислу уметно сци можлївого: анї националисти нє вишли на улїцу пре уход Сербох до Харадинайовей влади. Е, тераз, чи то прето же им нє завадза така одлука, лєбо им дахто потолковал же им нє ма цо завадзац, то уж сами заключце. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ

ОДЛУКА О СТИПЕНДИЙОХ РУСКИМ ШТРЕДНЬОШКОЛЦОМ Национални совит (НС) Руснацох у тим школским року додзелї єденац стимулациї у форми стипендиї школяром першей класи руского оддзелєня Ґимназиї „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, а нє 10, як було дотераз, одлучене на електронскей схадзки НС, хтора тирвала од 12. по 14. септембер (до 12 годзин). Єдна стипендия вецей додзелєна на вимогу Школи „Петро Кузмяк”, понеже двойо школяре котри сполнюю условия за стипендованє маю исте число бодох. Штредньошколска стипендия мешачно виноши 5 000 динари, достава ше ю 10 мешаци, а попри тим, НС Руснацох у новим школским року за єдну шко-

СТИМУЛАЦИЇ И ПЕРШОКЛАСНЇКОМ НС Руснацох и у новим школским року будзе давац пенєжни стимулациї школяром котри ходза до руского оддзелєня першей класи основней школи (у порядней настави) и до предшколскей ґрупи по руски у дзецинскей заградки лєм у Коцуре, понеже у Дюрдьове того року нєт оддзелєня першей класи по руски и предшколскей ґрупи. У складзе з Правилнїком о додзельованю стимулацийох и наградох у форми стипендийох НС, пецеро школяре першей класи руского оддзелєня ОШ у Коцуре дзешец мешаци буду доставац по 5 000 динари, як и шесцеро предшколски дзеци у дзецинскей заградки, тиж у Коцуре.

лярку з Коцура у цалосци плаци и пребуванє у керестурским интернату. На истей електронскей схадзки ше гласало и о предкладаню за члена Совиту за медзинационални одношеня Општини Шид, на писмену вимогу з тей оштини, понеже дотерашньому членови Мирославови Цирбови вишол мандат. НС Руснацох предложел же би руску националну меншину у Совиту за медзинационални одношеня Општини Шид тераз представял Деян Бобаль з Бикичу. „За” горе спомнути одлуки на електронскей схадзки гласали 14 члени НС, а пецеро члени нє гласали. М. Зазуляк

ОБЩИ ШПИТАЛЬ У ВЕРБАШЕ ПОТРИМАЛ АКЦИЮ МИНИСТЕРСТВА ЗДРАВЯ

ПЕРШИ БЕЗПЛАТНИ ПРЕПАТРУНКИ Число заинтересованих за безплатни препатрунки и контроли здравя внєдзелю у Вербаше були вецей як ше обчековало. У периодзе од осем до штирох пополадню у Общим шпиталю медицински роботнїки безплатно и препатрали и анализовали шицких гражданох. Препатрунки орґанизовани и у пейцох амбулантох, двох специялистичних, а заинтересовани могли без заказованя превериц уровень цукру у креви, вимерац кревов прицисок, поробиц ЕКҐ, вимерац пулс и достац совит од дохтора. Найважнєйше же за таки препатрунки нє було потребне мац здравствену кнїжочку анї осиґуранє.

8 РУСКЕ СЛОВО

Директор Общого шпиталю у Вербаше др Милан Попов наглашел же ше на таки способ водзи рахунку о шицких пациєнтох хтори ґравитирую ґу шпиталю у Вербаше. – То єдна файта укладаня до будучносци, бо кед на час одреаґуєме и поробиме превентиву даєдних хоротох, вец у будучносци себе и пациєнтом обезпечиме квалитетнєйше и точнєйше лїченє и терапиї – гварел Попов. Общи шпиталь у Вербаше єдна зоз вецей як 60 здравствених установох хтори того истого дня окончовали превентивни препатрунки, а вербаски шпиталь з тей нагоди нащивел и державни секретар у Министерстве здравя републики Сербиї доцент др Ференц Вицко. – Зоз тим жадаме вибудовац свидомосц гражданосц же важне приходзиц на претрунки праве теди кед думаме же зме нє хори. Кед ше хороту одкриє у тей хвильки, кед ше добре чувствуєме и кед думаме же зме здрави, вец ше ю вельо успишнєйше лїчи и вельо менєй кошта и пациєнтох, а и цале дружтво – визначел пан Вицко. То перша акция безплатних превентивних препатрункох у републики Сербиї за тот рок, а з оглядом на позитивни резултати хтори дала и вельку заинтересованосц гражданох, обчекує ше же таки акциї буду частейше орґанизовани. А. Лендєр 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

КОМУНАЛНИ БРИҐИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НЄЛЕҐАЛНЕ ШМЕЦЕ ОПРЕЗ ТЕМЕТОВА Коло долїни опрез теметова у Руским Керестуре настал проблем зоз шмецом, понеже го там почали виношиц и гражданє и будовательни подприємства котри окончовали роботи у валалє. Попри будовательного одпаду, котри би мал буц розґурани до долїни, на спомнутим „дзивим” шмециску уж єст и вельо комуналного шмеца, найвироятнєйше з обисцох. Зоз Одлуку Скупштини општини Кула, прилапеней 27. авґуста 2010. року, на териториї Руского Керестура одредзени простор за вивоженє будовательного одпаду, а за тото була предвидзена долїна при теметове. Будовательни одпад, цегли, блоки, черепи, бетон, малтер и под. було дошлєбодзенє вивожиц до долїни, а нє коло нєй.

Строго було забранєне виношиц шицки други файти шмеца, комуналного одпаду и того цо на рижни способи загрожує животни штредок. – Одлука принєшена пред седем роками и предвидзує завоженє долїни, алє нє и вивоженє нєадекватного шмеца, хторому место на депонийох. Дотераз, кед ше з бокох направела велька громада, порозгартана є з баґерами ну-

ка до долїни – гвари за Рутенпрес секретар МЗ Руски Керестур Михайло Сабадош. По приношеню спомнутей одлуки опрез долїни стали табли з надписом же ту забранєне руцац комуналне шмеце и же долїну мож завожиц лєм з будовательним одпадом и глїну. – ЯКП „Руском” поволал инспектора, котри вишол на терен, алє кед ше нє пренайдзе виновнїкох за руцанє того нєадекватного шмеца опрез теметова, крем налогу за розчисцованє одпаду, вироятно друге нїч нє годно зробиц – гварел директор ЯКП „Руском” Иґор Фейди, додаваюци же тото подприємство у Керестуре орґанизовано поряднє збера комуналне шмеца опрез шицких обисцох. Комунална инспекция вишла на терен 15. септембра до позарядовей инспекцийней контроли, у записнїку о комуналним проблему вирекли и миру розчисцованя шмециска, а попри тим забранєли вивоженє шицких файтох шмеца до и коло долїни, так же шицко шмеце и будовательни одпад у Керестуре муши буц вивежене на уж постояце шмециско. Розчисцованє шмеца и одпаду найвироятнєйше будзе финансоване з буджету локалней самоуправи, понеже виновнїки нє пренайдзени. Проблем нєлеґалного шмециска порушани, насампредз, пре комуналне шмеце, а нє пре будовательни одпад. – Вшелїк же медзи запланованима роботами у валалє будзе и завоженє спомнутей долїни, алє нє на таки способ, понеже є тераз злохасновани. Кед ше буду окончовац роботи у валалє на уровню Месней заєднїци, як цо то и заплановане вичисцованє яркох, вироятнє же ше тоту глїну будзе одвожиц там, у догварки з инспекторами – виявел секретар МЗ Михайло Сабадош. М. Джуджар

НЄ НАПЛАЦУЄ ШЕ ДРАГАРИНУ НА НАПЛАТНЕЙ СТАНЇЦИ ПРИ ВЕРБАШЕ

БЕЗ ПЛАЦЕНЯ НА РЕЛАЦИЇ ВЕРБАС–СУБОТИЦА Од вовторку, 19. септембра, пре стало наплацованє драгарини на наплатней станїци „Вербасˮ. Шицким путнїком будзе оможлївене безплатно хасновац тоту часц авто-драги до дальшого, наводзи ше на сайту Явного подприємства Драги Сербиїˮ. ˮ Роботи на бочних, наплатних станїцох на автодраги Е–75 Беоґрад–Суботица ище вше тирваю. Накадзи ше закончи реконструкция тих станїцох требала би почац нова, заварта система за наплацованє драгарини на тей часци авто-драги. Шицки хтори потераз прейґ Фекетичу або околних ме стох ишли и врацали ше зоз Суботици, одтераз можу хасновац авто-драгу без плаценя драгарини. А. Л. 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА НА ДРАГИ ДО ЗРЕНЯНИНУ, ЖАБЛЮ И ДЮРДЬОВА

ШВИДШИ ЦЕК ТРАНСПОРТУ Aсфалтованє кружного цеку, место семафора и крижаня драгох Нови Сад–Зреняни и Жабель–Дюрдьов при концу, драга виасфалтована ґу шицким штиром напрямом. Тераз транспорт баржей присподобени потребом, бо ше транспортни превозки нє вельо застановйовюю и нє чекаю же би на семофару було желєне шветло. Пред тим, ище у юлию, кед почали роботи на тим месце заварта драга зоз Дюрдьова ґу Жаблю. Же би ше приключели на маґистралну драгу Нови Сад–Зренянин, або до Жаблю, мушело ше исц през поля. Анї єдна драга у хотаре нє порихтана або ушорена за превозки за тот период, та ше през хотар рушали шицки превозни средства, та и автобуси. Вноци було окреме нєвигодно, бо на драгох були вельки дзири, дзвигал ше густи прах, и нє було ошвиценя.

Як сообщене на урядовим сайту Явного подприємства Драги Сербиї, кед условия буду вигодни, робота будзе закончена по 15. новембер того року. Вони тиж, визначую ше же би учашнїки у транспорту почитовали огранїчену швидкосц рушаня и прилагодзели ю ґу условийом на драги. Проєкт ше финансує зоз средствох кредита Шветовей Кружни цек на драги Банки, Европскей Нови Сад–Зренянин и Жабель–Дюрдьов инвестицйней банки, Европскей банки за обнову и ро- зоз Суботици, проєкт поробел звой, як и средства зоз держав- Институт за драги АД Беоґрад и ного буджета. Будзе реконструо- „ҐЕОПУТ” д.о.о. Беоґрад, надпаване коло 23 километри, роботу тра служба „Шидпроєкт” зоз С. С. виводзи подприємство „Войпут” Шиду.

СХОД НАЙСТАРШИХ КЕРЕСТУРСКИХ МАЛОМАТУРАНТОХ

ЗНАЧНОСЦ НАСТАВИ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКУ У Руским Кере стуре всоботу, 16. септембра, отримани сход бувших школярох першей ґенерациї котри по сле Другей шветовей войни почали ходзиц до школи з наставу на своїм мацеринским, руским язику, одно сно народзени 1936, 37. и 1938. року, а до школи почали школского 1944/1945. року Орґанизаторка сходу була др Леона Доротич Ґутеша, а на сходзе присуствовали 24-еро дакедишнї малома-

10 РУСКЕ СЛОВО

туранти з Руского Кере стура, Нового Саду, та аж и з Канади, од 105 школярох котри наставу теди слухали у трох оддзелєньох. Дотераз ше сходзели три раз, 2004. року и 2014. року. Дакедишнїх перших повойнових школярох з руским наставним язиком привитала и директорка Школи „Петро Кузмяк” Хелена Пашо Павлович. Тедишньому школярови ґенерациї Мироньови Рамачови його парняки уручели окремне подзекованє и слику „Оранїна” котру намальовалла Геленка Канюхова, з намиру же би ше здогадли його со става з руского язика о браздох плодней парасткей жеми. Медзи тима ма ломату ран та ми було ве льо школованих, профе сорох, дохторох, инжинєрох, малярох, писательох и науковцох з рижних обласцох. Од НВУ „Ру ске сло во” шиц ки присутни на дарунок до стали по єдну кнїжку їх парняка Дюру Папгаргая. Пригодно ше здогадли и на тих котри вецей нє з нїма, а друженє на Лонґове предлужене з вечеру и руску музику. М. Джуджар 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

У ЦЕРКВИ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ ПОШВЕЦЕНИ ШКОЛЯРСКИ ТАШКИ

У НОВИМ САДЗЕ

З БЛАГОСЛОВОМ ДО ЛАВКОХ

ПОШВЕЦЕНИ ШКОЛЯРЕ

Вецей як 25 школяре хтори факултетивно виучую руски язик у вербаских школох при учительки Славици Мали достали благослов паноца Алексея Гудака. Внєдзелю, у церкви Покрова Пресвятей Богородици у Старим Вербаше пошвецени школски ташки школярох хтори ходза на годзини мацеринского, руского язика. Учителька Славица Мали до церкви приведла єдну часц своїх школярой хтори того року буду ходзиц на годзи-

ни мацеринского язика на Службу Божу, та вецей як двацецпецеро дзеци достало благослов за чечуци школски рок.

О. Гудак казань у найвекшей мири пошвецел дзецом хторим потолковал о значносци скромносци и пожертвованосци. – Ми нє виберали хто буду нашо родичи, а хто пайташе, нє виберали зме анї як будземе випатрац и дзе будземе бивац. Шицко то за нас вибрал Бог и лєм йому можеме буц подзековни на шицким цо маме. Родичох треба любиц и почитовац бо нам оможлївели вельо того у живоце, алє Бог нам дава шицко цо возвишене и його треба же бизме обожовали зоз любову хтора нє позна гранїци. По сле казаня, паноцец благо словел порядних, алє и нових школярох хтори од того школского року буду слухац годзини руского язика, їх школски ташки, та и шицки присутних. На Служби Божей було вельке число вирних, як и родичох и родзини школярох зоз основних школох у Вербаше. А. Лендєр

Новосадски парох о. Юлиян Рац зоз школярами на початку рока

З нагоди початку нового школского року, у церкви у Новим Садзе парох о. Юлиян Рац внєдзелю пошвецел школярох, студентох и їх ташки. – Модлїме ше за дари Духа Святого, же би нашо млади були добри християнє и на хасен народу. Найвекши заповиди то любиц Бога зоз цалим шерцом и ближнього як самого себе. Лєм, треба знац же то подрозумює и служенє и жертвованє за ближнього, без калкулованя и очекованя хасну – поручел о. Рац. М. Г. К.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРЕСЛАВЕНЕ ВОЗДВИЖЕНИЄ ЧЕСНОГО ХРЕСТА Парохия св. оца Миколая штварток, 14. септембра, преславела швето Воздвижениє чесного хреста по григориянским календаре, а Богослуженя у церкви були рано и вечар, док шпивана Служба Божа була у Водици. На шицких Службох Божих наказовал парох о. Михайло Малацко, а вечаршу и служел. Раншу Службу служел о. Владимир Медєши, а шпивану о. Михайло Шанта. На тото швето вирни ше здогадую на подїю кед пренайдзени хрест на хторим розопяти Исус Христос. Хрест пренашла царица Єлена, мац цара Константина Велького, кед ше у Єрусалиму була поклонїц на Христовим гробе. М. С. 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЄШЕНЬСКИ РОБОТИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОЛУПАНА КУКУРИЦА ОД 20 ДО 60 МЕТЕРИ ПО ГОЛЬТУ

У керестурским хотаре початком септембра закончена тлачидба слунечнїку, а тлаченє сої закончене штредком мешаца. У хотаре уж почала и ламачка кукурици, перше лєм у чуткох, док лупанє кукурици почало пред тижньом

айвекши пошлїдки сушного року у Руским Кетрестуре могло обачиц на Вельким селищу, дзе жем першей и другей класи, а под час веґетативней сезони спадло коло 5 литри дижджу по метеру квадратним. Слунечнїк плацел солидно, вецей як прешлого року. Тогорочни штреднї урожай бул од 20 до 30 метери по гольту, а влонї бул од 20 до 25, кед подруцел пре витри и бурї котри го поваляли кед уж мал досц чежки калапи. ЗОЗ СЛУНЕЧНЇКОМ ЛЄПШЕ ЯК ВЛОНЇ

Потераз ище нє позната конєчна цена слунечнїку, а аконтна у Керестуре 36 динари за килограм. Прешлого року конєчна цена слунечнїку при одкупу була лєм 33 динари. Поровнуюци тоти два роки, гоч тот бул и сушни, за слунечнїк бул вигоднєйши. У одношеню на прешли рок, урожай сої у керестурским хотаре преполовени, бо того року по гольту натлачени од скромних 8, до 20 метери по гольту у часцох хотара дзе було дижджу. Прешлорочни урожай сої бул од 25 до 30 метери по гольту, а предавало ше ю по 40 динари за килоґрам. Тераз аконтна цена сої од 45 до 50 динари, зависно од одкупного места, а обчекованя таки же сиґурно будзе векша од 50 динари. Лаґерованє сої ше указало як добра инвестиция прешлого року, бо цена по децембер поросла за коло дзешец одсто, а тенденцию росту затримала по април того року. Перши три мешаци лаґер безплатни за параста под условийом же ше ю преда до силосох котри ю лаґеровали.

сом сом урожайом од 19 до 21 метер по гольту – гварел Славко Малацко. Же соя подруцела зоз урожайом видно и по зменшаню количества соянки котру же пресує за топенє. Прешлого року з гольта могло напресовац коло сто бали, а того року од 50 до 70 бали. КУКУРИЦА БАРЗ РОЗЛИЧНА

Як ше потераз указує, урожаї кукурици у керестурским хотаре того року буду барз розлични, зависно од квалитету жеми, часци хотара и количества паданьох. Ламачка кукурици у чуткох почала нєславно ище концом авґуста. Вельки пошлїдки охабели и ярнї мрази, котри досц очкодовали теди праве зидзену кукуричку. Комбайнер Янко Чапко мал нагоду видзиц тоти пошлїдки од початку ламачки и лупаня. – На початку ше ламало и лупало кукурицу котра чежСЕЗОНА НЄВИГОДНА ЗА СОЮ ше поднєсла сушу, та и тоти урожаї були досц мали. Мушим повесц же урожаї цалком нє виєдначени и єст од 20 Керестурец Славко Малацко прекоментаровал же то до 70 метери лупаней кукурици по гольту. У хотаре мобула подла сезона за сою, алє з гло видзиц подєднак барз красни и урожайом коло двацец метери по барз подли кукурици – виприповеУПЛЇВОВАЛИ ВЕЦЕЙ гольту, вон заш лєм презадовольдал Янко Чапко. ни. ФАКТОРИ Тих дньох подлєйши кукурици ма– Тота сезона була досц нєвили влагу од 12 до 15 одсто, а лєпши Ситуация розлична, а на урожай уплї- кукурици котри ше углавним ламу у годна за сою, пре длугоки периоди без дижджу и екстремно висо- вовали вецей фактори – час садзеня, чуткох маю влагу од 19 до 23 одсто. ки температури квитки сої ше нє применьованє аґротехнїчних мирох, Лупану кукурицу ше предава на оплодзовали як би требало, по- квалитет жеми и часц хотара, пре коли- штирох одкупних местох у валалє, а тим и зарна у маунох нє мали на- чество паданьох. Треба ше здогаднуц же цена од 16,5 до 16,7 динари, кед ма году напредовац. Спатраюци ца- були ярнї мрази, а вец суша. влагу до 14 одсто.■ лосну ситуацию, презадовольни Марина Джуджар 22. СЕПТЕМБЕР 2017. 12 РУСКЕ СЛОВО

ekonomija@ruskeslovo.com

У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ

ПРОБЛЕМ ПОКРИЦ ТРОШКИ УКЛА ДАНЯ Toго року пре високи температури и сухе лєто шицки польопривредни култури дозрели скорей як звичайно. Суша найменєй начкодзела слунечнїку и парасти котри мали найвецей тей култури найлєпше прешли того року. Медзитим, сої и кукурици треба вельо вецей води, та дзепоєдни на тих културох у „минусу” и питанє же чи покрию свойо трошки укладаня

амачка кукурици звичайно почина концом септембра, алє того року пре специфични хвильово обставини, парасти у Коцуре пачали ламац кукурицу уж на початку септембра. Мало єст тих котри можу буц задовольни з тим як кукурица зродзела, понеже кед и єст чутки, вони нє досцигли квалитет и велькосц яку могли мац у лєпших условийох, та ридко хтора чутка векша як длань. МЕРКОВАЦ НА НАШЕНЄ И ГНОЙ

Силвестер Яким ше зоз польопривреду занїма вецей як 40 роки, та гвари ше було вшелїяк, и доброго заробку, алє и ситуацийох кед и попри роботи оставал длужни и мал утрати. Зоз вецейрочного искуства, по його думаню, треба хасновац домашнє нашенє котре ше ґенетски присподобело нашому поднєбю и странски штучни гної. – Роками сом експериментовал як дойсц до доброго роду и прешвечел сом ше же з нашима штучнима гноями нєт розлики у урожаю. Робел сом так же сом до штирох шорох нє гноєл зоз штучним гнойом, до других штирох сом лєм кус „посолєл”, треци штири шори сом нормално загноєл, а до штриох шорох сом тельо положел же би рошлїна требала згориц. Медзитим, резултат бул таки же кукурица вшадзи була иста, нє було нїякей розлики. Кед сом

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

МА МЕНЄЙ, АЛЄ Є ЗАДОВОЛЬНИ Того року нєт у Коцуре параста котри може повесц же му урожай кукурици исти, або лєпши як и прешлих рокох. Силвестер Яким тиж мал менєй, алє є задовольни. – Того року сом положел пейц и пол гольти кукурици и очекуєм же будзем мац коло 70 метери кукурици у чуткох по гольту. Думам же за таки рок, яки бул тот, то цалком добре – заключує Силвестер Яким.

тот експеримент повторел зоз данско-голандскима штучнима гноями достал сом резултат котри сом очековал и од теди лєм их хаснуєм – потолковал Силвестер Яким. ШТИРИ ГОЛЬТИ ПОШЛИ НА СИЛАЖУ Владимир Цап тей сезони кукурицу посадзел на 10 гольтох и за ньго тот рок барз подли и єдну часц кукурици дал за силажу, понеже вообще нє „вируцела” чутку. – Зоз дзешец гольтох кукурици котри сом посадзел того року, аж штири гольти сом дал на силажу, понеже на нєй скоро вообще нє було чутки. Кед ґу тому додам же ми на трох гольтох хробак погубел досц кукурици, та сом мал три тони кукурици по гольту и на трох гольтох по два прикочи, вец можем залючиц же того року зоз кукурицу була катастрофа. Наздавам ше же ше таке горуце лєто и така суша нє повторя пошвидко – гварел Владимир Цап зоз Коцура. Окрем ламачки кукурици, того року скорей як цо то звичайно и по календарске, почало и лупанє кукурици. У Коцуре єст три одкупни места на котрих мож придац кукурицу у зарну. То ОЗЗ „Класка” зоз Коцура, „Либела продукт ДОО” зоз Змаєва и „Фарм кооп” зоз Србобрану. Цена од 16,50 динари по 16,70 динари за кукурицу котра ма до 14 одсто влаги.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПАРОХИЯ РОЖДЕСТВА ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ У ДЮРДЬОВЕ

ВОНКАШНЯ КРАСА ЗА ЛЄПШИ ДУШИ У грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове, внєдзелю, 10. септембра, була перша Служба Божа после реновираня, котре почате пред трома мешацами. Нукашньосц церкви ма нови випатрунок, закончене шицко цо плановане, алє єст и нови плани. По закононченю роботох у церкви поставене патосово зогриванє и мозаїчни мрамор на цалей поверхносци, од олтара по бабиняк. Церква достала нови випатрунок, алє сушносц остала иста – шириц христянство. Нове у церкви же заварти бочни уход на ковруш. У заднєй часци ладї церкви поставени два бочни олтари. При нїх ше постави мощевик. Окончена велька робота котра ма буц барз значна окреме вжиме, а у планє нови вименки. Церква ма мощи вецей святительох, та плановане же би ше направело мощевик и ту положело шицки мощи, медзи котрима и святих Кирила и Мефтодия, просвитительох славянских народох, та би ту могло служиц и молебен. Плановане и же би ше направело нови столки, нїзши од дотерашнїх старих, буду мац подручнїки, буду тапацирани и мац уметнїцку вредносц, бо буду резбарени на одредзених местох. Дочасово буду поставени карсцелї. Основна задумка же би ше вецей нє предавало столки, цо доприноши материялному хасну церкви, алє нє духовному. Так шицки буду єднаки, а и места будзе за шицких. Вонкашнї дзвери цалком ушорени. Други дзвери после уходу до церкви зняти, алє плановане же би ше на їх место пре лєпшу изолацию поставело нови зоз чистого, превидного скла.

Нови мраморови цегелки, а под нїма подпатосове зогриванє

– Церкви ше вше прикрашовало, та и ми так предлужели. Наздавам ше же ше людзом пачи нови випатрунок. Вонкашня краса нє найважнєйша. Наздаваме ше же вона подїйствує на людзох и же тоту красу пренєшу до своєй души и шерца. Треба твориц красоту у себе, цо и найважнєше, а нє приказовац ше – наглашел о. Михаил Холошняй. Парохияном ше випатрунок церкви пачи. Гваря же су свидоми же дюрдьовска парохия медзи найкрасшима, порядно допатрана и очувана. Свидоми су и же вонкашнї випатрунок нє найважнєйши, алє жє тот духовни храм наисце ма нукашню красоту, чувство святого места, тото цо людзе треба же би перше обачели. С. Саламун

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ И БЕОҐРАДЗЕ

НЕОЄРЕЙСКИ БЛАГОСЛОВ О. ПРИГОДИ Парохиянє у наших церквох у Сримскей Митровици и Беоґрадзе внєдзелю шветочно дочекали младого неоєрея о. Андрея Пригоду, грекокатолїцкого священїка котри нєдавно пошвецени у Баня Луки за Крижевске владичество. Понеже о. Андрей ма числену фамелию у Латярку, Митровици и Беоґрадзе, на поволанку домашнього пароха о. Владислава Варґи нащивел тоти два парохиї,

У Беоґрадзе

14 РУСКЕ СЛОВО

У Сримскей Митровици

присутним подзелєл свой нєоєрейски благослов и памятки на свойо пошвецанє за священїка. У Митровици, у преполней церкви, дополадня одслужел свою першу Службу Божу, а друженє з младим сященїком предлужене у церковней сали. Пополадню 17. септембра, о. Андрей Службу Божу служел у церкви св. Кирила и Методия у Бео ґрад зе (у улїци Вишеґрадскей 23) за београдских вир них, а по Служби ше з нїма длужей затримал на за єднїц ким аґапеу. В. В. 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

duhovni@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ОЗНАЧЕНИ ЮВИЛЕЙ

ПРЕШЛО 25 РОКИ ОД ПОШВЕЦАНЯ О. МИХАЙЛА РЕЖАКА

У церкви Преображеня Господнього у Шиду, 7. септембра зоз модлєньом молебена до Пресвятей Богородици, отец Михайло Режак означел напольнєни двацец пейц роки одкеди го на священїка пошвецел тедишнї крижевски владика кир Славомир Микловш

акой после пошвецаня, о Михайло бул на служби капелана у Руским Керестуре, алє уж нєодлуга пребера службу управителя парохиї у Беркасове, дзе оства по 2003. рок. Накратко ознова окончує службу капелана у Керестуре, а уж од авґуста 2003. року пребера бриґу о парохиї у Сримскей Митровици, дзе остава полни пейц роки. ДЕКАН СРИМСКИ

Од 2008. року стара ше о вирних у Шиду, а як декан сримски ма духовну одвичательносц и над другима парохиями у Сримским деканату. Попри роботи ушорйованя молитвенїка „Оче наш” отец активни и на роботи коло другей духовней литератури у заєднїци, а на широко познати його кишенкови калeндар на руским и українским язику. Пасторална робота поволовала о. Режака и на бриґу коло отримованя церквоних будинкох. Окреме у Беркасове, Бикич Долу и Сримскей Митровици, а зоз тоту роботу о Михайло здобул богати искуства и на будовательним полю. Прето його компетенциї щиро витани кед слово о роботох отримованя Лєтней владическей резиденциї у Шидзе. Сримски декан ше намага Резиденцию збогацовац и зоз другима змистами. У нєй активни аж два оводи, здруженє за дзеци зоз окремнима потребами, стретанє старших особох, а ту и бриґа коло роботи винариї „Руски двор”. Источашнє у сотруднїцтве зоз КПД „Дюра Киш” о Режак орґанизує уж дзешату по шоре уметнїцку Колонию (Руски двор), а и соорґанизатор є Фестивалу тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”. ПОЖЕРТВОВНЕ СТАРАНЄ Зоз пожертвовного стараня оца Михайла Режака, його заєднїцкого живота зоз вирнима и дзелєня доброго и нєдоброго практично видзиме нєобходносц пасторалного закладаня же би ше Боже слово, виру до Бога, злагоду и мир

Резиденция збогацена зоз гуманима и културнима змистами

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

ПРИТУЛЇЦ ШЕ ҐУ ЦЕРКВИ – После 25 рокох служеня, треба заключиц же то красни ювилей за єдного священїка – гварел з тей нагоди о. Михайло Режак. На питанє о искуствох, маюци у оглядзе и пребуванє у Руским Керестуре, Беркасове, Сримскей Митровици и Шидзе и цо важнєйше мож замерковац у духовним живоце людзох после двох и пол деценийох, декан сримски одвитовал: – Кед слово о духовним живоце и стану у нашим народзе, мож повесц же би ше нашо грекокатолїки, людзе, требали баржей притулїц ґу Церкви. Церква вше була з нїма, од приселєня по нєшка, и дзелєла добро и зло през вики. Людзе би могли лєпше видзиц же дзе прави, жридлово вредносци и пестовац християнство, на одредзени способ врациц за добро цо доставали и доставаю, и буц подзековни же зме ту. Маюци у оглядзе мойо анґажованє, вєдно и з помоцу других, коло будинкох, стараня о дзецох и старших и пестованє музичней и уметнїцкей традициї, можем повесц же 25-рочнїца священства стимулация за дальши труд и активносци, з Божу помоцу – заключел о. Михайло Режак. М. Г. К.

медзи людзми предлужело преношиц и нависцовац и нєшка. Молебен на преслави служели о. Владислав Рац и о Михайло Режак, а присутни були о. Владислав Варґа, о. Дарко Рац о. Петро Дутка, о. Владимир Еделински Миколка и вирни шидянскей парохиї.■ о. В. Еделински Миколка

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОМ КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР

РОЗДУМУЄМЕ И О ЗМЕНИ ҐЕНЕРАЦИЇ Гоч практично, сезона у култури през лєто анї нє преставала пре пририхтованє аматерох за участвованє на наших фестивалох, з початком нового школского року почина и нова сезона роботи у Доме култури Руски Керестур. Вше векши проблем нєзаинтересованосц дзецох за анґажованє у култури, а потребне обновиц и роботу Женскей жридловей шпивацкей ґрупи, и отримац роботу Хлопскей. Дзепоєдних гонорарних сотруднїкох би заменїц зоз стаємнима роботнїками, а як єдно з наиходзацих питаньох ше помали наклада и змена ґенерациї занятих Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

ом култури Руски Керестур єдина така професийна установа у нашей култури, орґанизатор є наших трох найвекших фестивалох – Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї, Фестивалу рускей култури „Червена ружа” и Културней манифестациї „Костельникова єшень” и орґанизация є з найвецей секциями и аматерами у нашей заєднїци (котри порядни учашнїки на шицких наших фестивалох). Керестурски Дом култури часто представя Руснацох и Сербию у иножемстве (того року ше госцовало у Словацкей), а и надалєй є єдна з установох у кулскей општини хтору ше, кед слово о култури, виноши як приклад добрей роботи. Директор Дома култури Йоаким Рац (Так було и на остатнєй схадзки Скупштини општини Кула концом авґуста, кед, як то по законских предписаньох, єдино Дому кул- норарни у танєчно-музичних секцийох, а у драмскей и тури прилапени План роботи уж за 2018. рок). Спатраю рецитаторскей то роки порядна пракса. – Найвекши проблем же зме з ше на ньго и нашо КУД, фаховци ДоЮли яном Рамачом страцели єдну ма култури вше помагали и помагаю НАРОК БУДЗЕ ПРОБЛЕМ нїтку у тей орґанизациї, дзе вон аматером по наших местох, та пре само стойно орґанизовал свою ФИНАНСОВАЦ „РУЖУ” винєшене, як и позицию же го Нацичасц роботи, без даякого мишаня онални совит Руснацох преглашел за – У од но ше ню на ско ре й ши ро ки, то го з боку, а тераз то робя гонорарни установу од окремного значеня за роч не фи нан со ва нє фе сти ва лох хто ри сотруднїки. Робя добре, стаємно руску националну меншину у Серорґ а ни зу є ме нам бул ве ль ки про блем и озбильно, я им на тим дзекуєм, биї, робота Дома култури вше якопре значне зменшанє средствох з По- маю порозуменє и за пожнєнє у шик баржей под лупу нашей явнокраїни. Поведзме, 2016. зме за „Ружу” сци, насампредз пре нєпобиваюци од ресорного покраїнского секретария- плаценю гонорарох, хтори буду факт же є медзи главнима ношителя- ту достали 300 000, а того року 70 000 виплацени, алє то заш лєм иншак як кед чловек заняти у Доме кулми рускей култури. динари, цо обачлїве зменшанє. тури и за дацо ма роботну обоҐу тому, финансованє „Ружи”, як най- вязку. У фолклорней секциї тераз ХИБЯ СТАЄМНО ЗАНЯТИ обсяжнєйшого фе стивалу, убудуце гонорарно анґажовани Сашо ПаРОБОТНЇКИ будзе вельки проблем, понеже за ньго лєнкаш, з музичнима секциями вецей нєт наменски средства зоз самоПорядну роботу у Доме култури у доприносу, а то були барз значни 400 роби мр Мирко Преґун, з Мишатим року окончую лєм троме стаєм- 000 динари рочнє. То очежа його орґа- ним хором, як то уж роки, проф. но заняти роботнїки (треба повесц – низованє, можебуц будзе и редукованя музики Лидия Пашо, з дзецинску за релативно мали плаци, на гранїци квантитету програмох, углавним, драмску ґрупу учителька Ксения минималцу, як и у других местох у предпоставка же нам финансийна си- Бодянец, з младежску режисер општини), а пре законски предписа- туация будзе одредзовац обсяг Фести- Владимир Надь Ачим, а з рецитаня, односно нєможлївосц приманя валу рускей култури „Червена ружа” – торами того року робели Олена Живкович и Мая Зазуляк Гарди. нових роботнїкох, тераз и вецей го- гварел Йоаким Рац. За остатнї спомнути секциї нам и

16 РУСКЕ СЛОВО

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

kultura@ruskeslovo.com

пракса же анґажуєме гонорарних фаховцох, медзитим, тераз нам постава пракса же „гонорарцох” мушиме анґажовац и за роботу з музичнима секциями, дзе, як и у фолклору, потребне константно, контиуновано робиц, так же на остатнєй схадзки Управного одбору Дома култури початком того мешаца порушана инициятива же би ше, у сотруднїцтве и з потримовку Општини Кула, хтора нам снователь, од компетентних державних орґанох глєдало дошлєбодзенє за даванє роботи єдному музичному сотруднїкови и наздавам ше же то будзе позитивно ришене – гвари директор Дома култури Йоаким Рац. А кед то будзе позитивно ришене, уж тераз ше роздумує о, можебуц, ище и векшим проблему вязане за кадри у Доме култури, пре природну змену ґенерациї. – Терашня старосна структура занятих помали постава одредзени проблем, бо нам єден заняти пред пензию, мнє хиби коло 3,5 роки по условиє за пензию, та ше нам треба старац же бизме у наиходзацим периодзе направели єдну добру змену ґенерациї, так як то було кед у свой час ми приходзели до Дому култури и теди заменєли Янка Олєяра, Витомира Бодянца... Рахуєм же будзе младих людзох котри предлужа тоту роботу, же то прейдзе цо „безбольнєйше” и на одредзени способ будзе и даяки нови початок у роботи Дома култури – гвари Рац.

ГОСЦОВАНЄ У КРАҐУЄВЦУ На поволанку орґанизатора, Центра за пестованє традицийней култури „Абрашевич” з Краґуєвцу, Виводзацки танєчни ансамбл, оркестер и Дзивоцка шпивацка ґрупа Дома култури 29. и 30. септембра у Краґуєвцу будзе участвовац на Першим Фестивалу традицийних народних танцох „Богатство розличносцох”. Циль Фестивалу представиц рижнородносц националного скарбу, афирмовац мултикултуралносц, алє и порушац сотруднїцтво институцийох, здруженьох и уметнїкох. Пред поволанку на спомнути Фестивал, представителє орґанизатора ансамбл Дома култури нароком були патриц на тогорочней „Червеней ружи”.

фонами и даяк би их отаргнуц од того шицкого. Кед нє пре инше, приход на танєчну секцию два раз, три раз до тижня то и добра рекреация и хасновите за здравє и розвой дзецох – гвари директор Дома култури, и предлужує: – Остатнї час проблем настал и же престала робиц Женска жридлова ґрупа, насампредз пре одредзени здравствени, алє и други причини єй членїцох, а помали ше нам осипує и Хлопска жридлова шпивацка ґрупа, ПОВОЛАНКА РОДИЧОМ НАЙ УПИСУЮ ДЗЕЦИ углавним пре исти причини, як и пре завжатосц на їх роДО СЕКЦИЙОХ ботох. Прето, накадзи прейдзе сезона паприґи и ламачка, мушиме добре обдумац як обновиц обидва ґрупи. Пред терашнїм „практичним” початком новей сезони Гевти други секциї, хтори робя баржей периодично, як Рац надпомина же праву паузу у роботи през лєто мали цо то Драмски студио АРТ, лєбо Рецитаторска, буду ролєм дзецински секциї, з початком нового школского ро- биц и надалєй. Того року нашо млади ґлумци з Дзецинку и вони починаю робиц, а каждорочни присутни про- скей драмскей ґрупи зазначели барз добри успих, понеблем зоз меншим числом школских дзецох одражує ше же одмалючка були вєдно, ро сли вєдно на сцени, та лои на їх число у секцийох Дома култури. ґичне же би роботу предлужели у Младежскей ґрупи – Поволуєм дзеци, а ище баржей їх родичох, же би у АРТ-у, а з дзецми ше знова почнє од початку – виноши цо векшим чишлє уписовали дзеци до секцийох Дома Рац тиж єден з напрямох роботи у тогорочней сезони. култури, бо остатнї час нє лєм нам, у култури, алє и у Кед слово о финансованю, остатнї час директор Дома спорту и других такв. звонканаставних активносцох ма- култури на вецей заводи визначовал же з тим, одно сно ло дзеци єден з найвекших проблемох у роботи. Присут- з Општину Кула, нєт проблеми. Локална самоуправа на якашик нєзаинтересованосц дзецох за анґажованє у поряднє финансує шицки потребни материялни тродачим, озда пре терашнї способ живота, кед найвецей шки, участвує у потримовки манифе стацийом хтори часу препровадзую опрез компютера, з мобилнима теле- орґанизує Дом култури, дава средства и за гонорарне анґажованє вон кашнїх сотруднї кох. Планує ше рушиц и до дзеподних оправяньох у будинку Дома култури, цо сновательови наявене прешлого року, як цо то билєнє Велькей сали, ушоренє санитарийох на поверху и у голу опрез Велькей са ли, менянє облакох, хтори наисце уж барз дотирвали, так же, як гварел Рац, тих дньох з чолнїками у кулскей општиНайновши успих Дома култури: Оркестер достал першу награду ни и о тим започню на Фестивалє „Мелодиї Руского двору” розгварки.■ 22. СEПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СХАДЗКА ОРҐАНИЗАЦИЙНОГО ОДБОРУ ЗА ЦЕНТРАЛНУ ПРЕСЛАВУ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ

У ДЮРДЬОВЕ

НЄ ОДОБРЕНА ПРЕДШКОЛСКА ҐРУПА

КОНЦЕПЦИЯ ШВЕТА ДАКУС ИНШАКА У Заводзе за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе пияток, 16. септембра, отримана друга схадзка Орґанизацийного одбору за Централну преславу Националного швета Руснацох у Сербиї, хторе ше отрима нарок у Суботици, на хторей бешедоване о орґанизациї и програми преслави. Як порадзене, Централна преслава би мала буц отримана 21. януара (внєдзелю) 2018. року у Городскей хижи у Суботици. Потвердзене же у Велькей сали будзе Централна академия, док други програми буду у других просторох Городскей хижи – у Вестбилу и Белавей сали. Академия би мала почац на 20 годзин, а вироятно ю директно будзе преношиц и Руска редакция РТВ. Як поведзене на схадзки, концепция Централней преслави Националного швета у Суботици ше будзе досц розликовац од дотерашнїх програмох, понеже плановане унєсц одредзени вименки и новосци. На схадзки винєшени велї идеї, мена виводзачох, насампредз зоз Суботици, понеже Дружтво Руснацох у Суботици и домашнє Централней преслави, алє програмна концепция будзе утвердзена познєйше. На чолє з його предсидательку Олену Планчак-Сакач, на схадзки присуствовали члени Орґанизацийного одбору Иван Гарди, Оля Карлаварис, Мария Тот, Мирослав Пап, Владимир Надь Ачим, Татяна Колєсар Ґвоїч и Анамария Ранкович, котра и о.д. директора Заводу за културу войводянских Руснацох, установи хтора главни ношитель орґанизациї Централней преслави нашого швета. Дю. В.

Ми ни стер ство про сви ти, нау ки и тех ноло ґ и й но го ро звою од би ло ви мо гу Пред школ скей уста но ви „Дзе цин ство” зоз Жа блю, од но сно його Од дзе лє ня „Дюрдє вак” у Дюрдь о ве, хто ру потри мал и На ци о нал ни со вит Ру сна цох, же би ше формо ва ло, та з тим и фи нан со ва ло пред школ ску ґру пу на ру ским язи ку лєм з дво ї ма дзец ми у Дюрдь о ве. Як потол ко ва не, при чи на од би ва ня нє спол нь о ва нє за кон ских уло ви й ох же би у ґру пи було голєм пе це ро дзе ци. Школска управа Нови Сад предложела же би ше у Дюрдьове формовало мишану воспитну ґрупу на руским язику, хтору би ше финансовало з буджету локалней самоуправи, лєбо же би ше формовало двоязичну ґрупу, у складзе зоз Законом о предшколским воспитаню и образованю, у хторей би часц програми була на руским язику. На основи того допису, ПУ „Дзецинство” зоз Жаблю, на чолє з директорку Светлану Бошков, предсидательови Општини Жабель 13. септембра послала Вимогу за финансованє мишаней воспитней ґрупи на руски язику з општинского буджету. У Вимоги наведзене же нарок у Дюрдьове будзе седмеро дзеци за Предшколску програму по руски, та би, пре терашнє менше число дзецох, нє було добре претарговац ґрупу на руским язику. С. С.

IN MEMORIAM

ЮЛИЯН ГЕРБУТ (7.12.1943–15.09.2017)

У 74. року живота, у Руским Керестуре 15. септембра, умар Юлиян Гербут, длугорочни наставнїк общетехнїчного образованя у Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, у хторей препровадзел цали свой роботни вик. Технїчне образованє преподавал и нашим штредньошколцом у такв. другей рускей Ґимназиї, а попри тим, велїм ґенерацийом у основней школи и у Ґимназиї бул и класни старшина. Юлиян Гербут народзени у Руским Керестуре 7. децембра 1943. року, и после дипломованя на Педаґоґийней академиї за предметну наставу у Риєки, на напряму наставнїк технїчного образованя, перше рок робел у школи у Сивцу, а потим од 1. септембра 1966, та по 31. авґуст 2004. року, кеди пошол до пензиї, у Школи у Руским Керестуре як наставнїк общетехнїчного образованя (ОТО), познєйше технїчного. Як доброго и своєй роботи пошвеценого наставнїка запаметали го ґенерациї керестурских школярох и ґимназиялцох, а велї, дзекуюци и здобутим основом при наставнїкови Гербутови, познєйше постали и рижни майстрове, лєбо позакончовали висши и високи школи з об-

18 РУСКЕ СЛОВО

ласци машинства, инжинєрства, будовательства. Попри порядней настави, у Школи зоз школярами удатно водзел моделарску, будовательну, ОТО-секцию, а окреме добре транспортну секцию, хторей пошвецовал значну увагу, так же дзекуюци и його закладаню, керестурски школяре посциговали замерковани успиху на змаганьох з транспорту од општинского по державни уровень. Успишно водзел и фото-секцию, у хторей дзепоєдни нашо познати фотоґрафе достали перши основи з тей обласци. У складзе зоз своїм фахом, наставнїк Гербут и його школяре на рижни способи вельо участвовали и у ушорйованю, украшованю и отримованю школских будинкох и просторох, як и у самим валалє. Юлиян Гербут бул член Дружтва за руски язик, литературу и културу од 1975. року, а добитнїк є припознаня зоз меном учителя Осифа Фа, хторе му Дружтво додзелєло 2013. року, як и даскелїх наградох и припознаньох. Поховани є всоботу, 16. септембра, на керестурским теметове. М. Зазуляк 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

СЕПТЕМБЕР 2017. рок ЧИСЛО 9

ТЕМА: ФАУНА УРБАНОГО ГУМНА

REWIND – FORWARD Цо ше литератури дотика, и того року остатнїх дньох авґуста у Новим Садзе отримани по 12-раз медзинародни Новосадски литературни фестивал, у орґанизациї Дружтва писательох Войводини. Манифестация того року под ґаслом „Зачир ше до океану поезиї”, на Площи молодятох насампредз, алє и на других локацийох у варошу, вигосцела коло двацец иножемних и трицец домашнїх авторох. У рамикох Фестивала наградзени шведски поета Йохан Єнсон. Шведска того року госц – партнер Фестивала, покля 57. Бранкова награда того року додзелєна Стеванови Таталовичови. Слем вечара того року нє було. А першого дня єшенї маме два театрални подїї на котри обрацаме увагу: у Бачким Петровцу ше отри-

мую 22. Петровски театрални днї, а 51. БИТЕФ почина у Беоґрадзе, под урядову назву „Епске путованє” (Epic trip), дзе найвецей уваги прицагла 24годзинова представа „Олимп”, белґийского режисера Яна Фабра, котра на програми другого дня БИТЕФ-у. О тих подїйох, як и на сараєвским МЕСС-у на початку октобра принєшеме огляднуце у октоберским чишлє ЛС. Мирон Джуня

Виктор ЦОЙ

КУКОВКА Писнї нєнаписани ище Кельо, поведз, куковко, вишпивай.

У варошу жиц, чи на окраїскох, Як камень лєжац, чи блїщац як гвизда, Як гвизда. Слунко мойо, попать на мнє, Моя длань на песц ше претворела, И кед же єст баруту, дай и кремень, Так, ниа. Хто пойдзе по шлїдох самотносци, Моцни и шмели подали ше На бойовим полю. Мало тих цо остали у красним здогадованю, З трезбу главу и руку тварду У строю, у строю. Дзе ши шлєбодо шлєбодна, Зоз ким же тераз швитаня мили Чекаш, гутор. Добре з тобу и так подло без, Глава и плєца най церпя Под батогом, под батогом. Слунко мойо, попать на мнє, Моя длань на песц ше претворела, И кед же єст баруту, дай и кремень, Так, ниа. З остатнїх писньох Виктора Цоя (1962–1990), ґрупа „Кино”. З русийского прешпивал Б. Варґа

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО

literaturne@ruskeslovo.com

ТЕМА: ФАУНА УРБАНОГО ГУМНА Ася ПАПУҐА

ЖВИРИ Дзиви. Бесни. Кревожадни. Жвири. Жвири, хтори дихаю заєднїцку молгу. Мозаїк зоз склєнчинох Безпростору и мелодиї памяткох зоз Безчасу. Випиваме и витаме єдно друге, подполни цудзинци, Жвири, у правди хтора нє иснує. Диямантна хвилька ше ламе од гладу наших надрилєних маскох. Кусаме, грижеме, таргаме и лїґаме цела хтори бовча од жажди. Од жажди за домом. Дзиви. Бесни. Кревожадни. Жвири. Жвири, хтори гласкаю рани и чуваю рубци. Мунтатов блука по поверхносци. Видлобуєме очи єдно другому, же бизме ше пренашли у дїйсносци. Бо ше познаме, Жвири, лєм у полусну.

Борис Варґа

Кредланя ПАНЗРАМ*

ПРЕХОД НА ЛЄПШЕ НЇЧ Дижджовна ноц, прехлда, смарґлї, зної, йойк дзецка на 4:30 лєм ше спущиц до опиюмскей пиньвици заврец за собу дзвери котри, заправо, повала лєжац, уцицковац, дримкац, спац и нє буц ґумку нє пущиц з устох вец най єден лїхо, привидни, можебуц аж и нє постояци импулс потаргнє а ти дундаш и огризаш корень ариша у дзири под мраморну плочу виспани, сцекнути, окупани, сам, нє гладни, нє смядни, нє поспреведани и нови дихаюци нїч у найчистейшей форми яке велїчезне нїч може лєм мац тот преход о тим ци бешедуєм за тото опущенє ше вредзи придац жиц и здохнуц дзвигнутих рукох. *Автор добре познати нє лєм редакциї

Постоїме лєм у медзипросторе. Дзиви. Бесни. Кревожадни. Жвири. Жвири хтори у жвератку видза Правду.

ЦО ПОСЛЕ „УРБАНОГО ГУМНА” – ПЕРИОД 2010–2017. Од трицецєдного, нєшка активно творя лєм осем авторе, а векша часц „гумнашох”, три штварцини, вецей явно нє обявює литературни твори

ред седем роками вишла кнїжка академика Юлияна Тамаша „Антолоґиї литератури младих ґенерациї 1990–2010: Дзеци з урбаного гумна”. Тамаш (алє и А. Дуличенко) заключую же „од двацец осем меншинох, микроязикох у Европи, лєм Лужицки Серби и войводянски Руснаци у литератури виражели креативну моц власних язикох”, а приклад того, медзи иншим, и тота Антолоґия. Медзитим, мало знаме о тим яка ситуация тераз зоз сучасну руску литературу младих и хто од „Дзецох урбаного гумна” у нєй остал? Чи 2020. року увидзиме „Урбане гумно 2.0”? И главне питанє – цо, у ствари, леґат „Урбаного гумна”? ТВОРЧИ БИЛАНС У „Антолоґиї литератури младих ґенерациї 1990–2010” заступени (як роки Христово) – 33 авторе. Два особи вецей нє медзи нами... О нїх ту далєй нє будзе слово. Од 31 автора, после Антолоґиї, видаваю, активно и явно творя литературу (и/або литературну критику) осмеро: Мирон Джуня, Ваня Дула, Мирко Горняк Коле, Сашо Палєнкаш, Валентина Чизмар, Иван Медєши, Ася Папуґа и Тамара Хрин. Векшина авторох заступена по зборнїкох и литературних „компилацийох”, алє свою першу кнїжку видали дзевец авторе и на тим станули, голєм цо ше дотика явного видаваня, а то: Мирон Джуня, Даниела Тамаш, Мирослав Задрепко, Борис Варґа, Каролина (Папуґа) Джуджар, Ваня Дула, Михайло Сабадош, Наташа (Еделински Миколка) Регак, Ваня Дудаш. Свою окремну першу кнїжку нє видали скоро половка, аж 16 авторе, гоч медзи нїма було и наградзованих за литературу. Од тих цо нє обявели свойо окремну кнїжку, дас шейсцме творителє маю порихтани (нєобявени) рукопис, або би го могли позберац. Окрем Ивана Медєша Шукса, шицки спомнути авторе котрим вишла кнїжка як додаток часопису МАК (од 2006. по 2010), углавним рукописи обявели вельо роки после того як су написани, а векша часц, коло три штварцини (коло 23 авторе), явно вецей нє обявюю литературни твори по руски. Исти Шукс (ище скорей) у своїм приказу тей публикациї гвари же „векшина тих творчих животох загашени”, та тота Антолоґия „то таке дацо як пренайдзена масовна крипта шицких тих людзох, та як гвари, голєм ше их похова з достоїнством, уж кед живота нє мали”. ДЗЕЦИ З УРБАНОГО ГУМНА 1.2 Од 2010. року у рускей литератури медзи младима заявели ше вецей нови мена и чежко повесц же кельо їх творчосц повязана зоз виходом „Урбаного гумна”, або зоз публикованьом кнїжкох як додаткох у часопису МАК. То авторе углавном зоз скромнєйшим творчим корпусом. У зборнїку „Дебитанти”, котри видал часопис МАК, найцикавша реп-поезия Андрия Раца, як и луцидни стихи Мунґоса (Мирка

20 РУСКЕ СЛОВО

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

Папа). Ту и Цецилия Надь, котра зоз свою женску лирику 2015. видала кнїжку (вєдно зоз Михаилом Рамачом) тиж у МАК-у. Окремни перши кнїжки видали Сашо Сабадош и Александра Живкович, чий мини-роман „Горор за принцези” мож охарактеризовац, тиж як и Шуксово „Шпацири”, як кнїжку ґенерациї. Од нових нєобичних жанрох, то проза Себастияна Нярадия, котра вельо раз робена у духу видео-бавискох и саґох. У Керестуре окреме цикави стил ма Яким Винаї Цумай, зоз своїма краткима проза-есеями, котри, чкода же нє дошли по кнїжку. За популаризованє рускей литератури нєшка важни бок на Фейсбуку „Литература по руски”, котри порушала главна координаторка „Литературного слова” Александра Живкович. Од младших ґенерациох на тей ґрупи обявюю углавним Жарко Остоїч (поезия) и Кристиян Сопка (проза). Цо ше дотика сучасней поезиї, „пехар” за найцикавше сучасне писмо по руски з тей нагоди бим дал Коцурцом. Слово о хип-хоп поезиї Иґора Горняка Пишти, котра вишла вирепована на музичним компакт диску (у продукциї Мирка Преґуна) у часопису МАК и (могло-би-ше-ю-наволац) twitt-поезия Емилиї Чизмар зоз рубрики „Студентски кухар” и „Роздумованє наглас (Сплєтки и мервеня)” тиж у часопису МАК, з редакторскей кухнї Маї Зазуляк Гарди. Горняк и Чизмар найшвижши руски литературни вислов, котри подполно отвореней форми, жанровски часто нєодредзени, опремени з апаратуру интернета, написани (на интернету) часто на латинки, зоз лацами и на посербеним руским язику, котри їх таланту и творчосци нє дава меншу креативну вредносц. Аж цо вецей (алє думам же ше ґенерациї „до-Гумнашох” на тото шицко „лєм жегнаю”). КАДЗИ ДАЛЄЙ? Цо будзе далєй з „Урбаним гумном”? Вироятно же нєт потреби за ище єдну „Антолоґию 2010–2020”, алє ище як хиби критика на сучасну руску литературу младих, з оглядом на тотоже тота моя обзервация литератури младих (у условийох стриманосци фаху) лєм лаїцки попатрунок. Творец „Антолоґиї литератури младих ґенерациї 1990–2010: Дзеци з урбаного гумна” академик Юлиян Тамаш нє превельки оптимиста од самого початку, а його уводне слово „Чийо ви дзеци?” о тим найлєпше шведочи. У найшвижшим интервюу за „Руске”, Тамаш гвари „нєшка млади руски писателє нє знаю анї шветових, анї жридлових класикох, до литератури уходза зоз марґиналних литературних традицийох, без познаваня руского язика за чию стабилизацию ше руски класики душнє борели и праве виборели, алє млади то одруцели. Урбанизация валалу и завартих заєднїцох тому допомага...”. Академик дума же виталносц Руснацох на Балкану нїґда нє була слабша як нєшка и поставя питанє „чи електронски комуникациї задавя руски язик, чи наведу младих же би руски язик одруцели як нєфункционални и беззначни”. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ТЕМА: ФАУНА УРБАНОГО ГУМНА Ася ПАПУҐА

Борис Варґа

Кредланя ПАНЗРАМ*

Постоїме лєм у медзипросторе. Дзиви. Бесни. Кревожадни. Жвири. Жвири хтори у жвератку видза Правду.

20 РУСКЕ СЛОВО

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ, РОЗГВАРКИ, ДРАМИ...

Александра ЖИВКОВИЧ БУЧКО

РОЗГВАРКА ЗОЗ ОЛЕНУ ПЛАНЧАК-САКАЧ

ДОБРЕ ШЕ ЧУВСТВУЄМ У ОБИДВОХ ЯЗИКОХ Медзинародна литературна награда котру у юнию Олена Планчак-Сакач достала у Болгарскей, єдна з причинох за тоту рогварку

лену Планчак-Сакач длуго познаме як редакторку рубрики „Култура и просвита” у тижньових новинох „Руске слово”. Гоч, як Планчак-Сакачова гвари, поезию писала ище як студентка литератури, свойо писнї обявйовала праве ту, у ЛС и МАК-у, а потим ушлїдзела длугша пауза, писала литературну критику, углавим за потреби роботи. Кед у питаню єй поезия, як ПланчакСакачова потолковала, мотиви рижни, приходза спонтано як и инспирация, а инспирує ю вельо того, „од найобичнєйшого дньового рихтаня на роботу, до здогадованя на дзецинство, по путованя до нєзвичайних крайох, инспирую ме фрески, мацеринство, литература, духовносц, як и сам живот хтори чудо природи”. Концом прешлого року вишла єй перша кнїжка „Шитко”, у хторей вибрани єй литературни критики, а пошвидко потим зме, окреме на дружтвених мрежох, могли обачиц єй присуство на литературней сцени. Медзитим, нє нательо на мацеринским, кельо на сербским язику.

моїх писньох на словенским язику. Було то за мнє окреме приємне дожице, бо я тельо раз писала критики о кнїжкох, а вец сом дожила же писане и о моєй творчосци. Тиж так обявйовала сом и у сербских литературних часописох у „Траґу” и „Свитку”...

Од нєдавна сце ше у явносци зявели зоз кнїжку „Шитко”, обявели сце литературни критики, прецо баш тераз – прецо нє скорей?

Награда ме барз нєсподзивала и зрадовала, бо сом после длугшого часу почала ознова твориц, и по першираз сом свойо писнї послала на даяки конкурс, и то до иножемства. Єдноставно сом пробовала и случело ше же сом достала другу награду за писню „Зидови”/„Мури”, хтору сце обявели у ЛС у юнийским чишлє. На конкурс сом послала пейц писнї на шлєбодну тему, а три уж преложени на болгарски язик, тота наградзена, „Молитва” и „Рисунок”. Тим прекладом ше найвецей радуєм, бо тераз мойо писнї буду жиц у ище єдним язику, а висц зоз наших руских рамикох зоз творчосцу, то жаданє каждого творителя.

Тот материял за кнїжку ше помали зберал. Роками сом як редакторка писала свойо литературни критики на обявени нови кнїжки, так же кед ше материялу назберало, вибрала сом гевти найлєпши и обявела их. За таку файту кнїжки вшелїяк потребни час, потребне дозрец же бисце зоз сиґурносцу могли дац єден релевантни литературни суд о дачиєй творчосци. Вше ше трудзим буц обєктивна, алє з оглядом же наша литература нє така обсяжна и нам кажда кнїжка важна, мой суд муши буц вибалансовани, а у каждей кнїжки пробуєм найсц красу и заренко смисла. Кед ше нє спреведам, найвецей обявюце у иножемних медийох, як цо, наприклад, „Провинца”. Прецо праве там? Зоз словенским е-часописом „Провинца” сотрудзуєм на їх поволанку. У „Провинци” обявйовани мойо интервюи, як и драгопис о Венециї, а вони ми перши обявели двоязично писнї и, Александра Єлушич, редакторка „Провинци” написала першу литературну критику о

Пишеце примарно по руски, чи по сербски? Прекладаце свойо твори? З оглядом же ми руски язик мацерински, а сербски язик мойого образованя, я ше цалком добре чувствуєм у обидвох язикок и пишем як ми инспирация наидзе. То окремна авантура духа, кед видзице як ше писня меня з єдного до другого язика, кед видзице же нє исти слова одвитую у обидвох язикох. Кед дахто добри поета або писатель, вон добри у каждим язику. Достали сце и награду у иножемстве. Кельо треба труду же би ше таке дацо витворело? Кельо вам значи тота награда?

Чи ше у Сербиї може жиц од писаня? Думам же нє у економским смислу. Алє твориц, то нє задоволєнє у материялним смислу. То глїбока нукашня потреба того цо пише повесц тото цо обачує, указац на красу швета и смисел нашого еґзистованя ту, тераз и нєшка. Потреба пренєсц емоцию, слику и думку. Творчосц вас троши, алє и у духовним смислу обогацує и приноши єдну файту нукашнєй сатисфакциї же вредзи жиц, твориц и давац. Бо, творчосц то даванє, а у даваню смисел живота.

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович Бучко, Мирон Джуня и Ваня Дула. Фотоґрафиї: Мирон Джуня, Биляна Чурна, Петар Дешич

22 РУСКЕ СЛОВО

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШТРЕДНЯ ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРИ ЛАПЕ НИ ПРОЄКТ ШТРЕД НЬО ШКОЛЦОХ На основи власного проєкту за унапредзенє настави з хемиї, физики и ґеоґрафиї у керестурскей Штреднєй школи „Петро Кузмяк”, школяре штвартей класи руского оддзелєня Ґимназиї, Милица Кнежевич и Тадей Малацко, достали средства по Конкурсу Униї штредньошколцох Сербиї и вчера, 15. септембра, свой проєкт представели Школярскому парламенту

прешлим школским року Милица Кнежевич и Тадей Малацко у Беоґрадзе присуствовали на едукативней презентациї и роботнї хтору орґанизовала Уния штредньошколцох Сербиї, вєдно зоз 200 штредньошколцами зоз 183-ох штреднїх школох, чийо парламенти членїци Униї. БОГАТА КУЛТУРНА РИЖНОРОДНОСЦ И ПОЗИТИВНИ БОК ОБРАЗОВАНЯ Вони двойо на роботнї представяли позитивни и неґативни ситуациї у котрих ше можу найсц припаднїки националних меншинох. – На роботней схадзки першу часц зме слухали интерактивни викладаня штирох викладачох, а потим нас подзелєли до штирох ґрупох з по єдним ментором. Ґрупа у котрей були ми двойо, представяла национални меншини, обдумали зме добру презентацию, дзе зме указовали на богатсво културних рижнородносцох, язика и позитивни бок образованя у малим штредку єдней националней меншини. З другого боку, указали зме на почежкосци з котрима ше стретаме як припаднїки националней меншини, же зме дакеди подценєни и спатрани як менєй вредни – гварела Милица Кнежевич. По законченю тих презентацийох и роботньох, керестурски школяре одлучели написац проєкт, з хторим конкуровали до фонду Униї з назву „Штредньошколци за штредньошколцох”, по хторим им одобрени 35 000 динари за унапредзенє настави. З того пенєжу будзе обезпечени одредзени репроматериял за експерименти з хемиї и физики, як и мапи за наставу ґеоґрафиї у керестурскей Школи. – Жадали зме оможлївиц кус интересантнєйшу наставу з предметох през практични прикази, а без того способу настава зна буц нєрозумлїва и допита. Приказ нєрозумлївей науки пре експерименти котри опиплїви и реални може олєгчац розуменє. Знам же вше кед ше у настави хаснує и други средства та шицки скорей похопиме ґрадиво – бешедує Тадей Малацко. ФЕСТИВАЛ НАУКИ У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ БУДЗЕ У ФЕБРУАРУ ИДУЦОГО РОКУ На саймох науки вше мож опатриц єдно ставносц комликованих наукох, котри на таки спо соб приблїжени 22. СEПТЕМБЕР 2017.

Школяре штвартей класи руского оддзелєня Ґимназиї, Тадей Малацко и Милица Кнежевич

школяром. До конца фебруара идуцого року Милица и Тадей, у сотруднїцтве з профе сорами, буду орґанизовац и Фе стивал науки у кере стурскей Школи, цо тиж єдна з активно сцох того їх проєкту. – Думам же сайми и фе стивали науки идеални за промованє предметох и науки з обласци физики, хемиї, ґеоґрафиї, математики и биолоґиї, як цо то робене уж даскельо раз у нашей школи. На Фе стивалу котри плануєме орґанизовац ше нє буду повторйовац уж видзени ствари, алє сиґурно же будзе и нового, окреме цо ше дотика експериментох з физики и хемиї – дознаваме од Милици Кнежевичовей. Школяре, як члени Школярского парламенту Штредней школи „Петро Кузмяк”, до Униї штредньошколцох Сербиї кажди рок пишу проєкт и то други за хтори им одобрени средства. Перши проєкт за котри школяре до стали средства по проєкту оможлївел друкованє школярских новинох, та тот рок були два виданя. Кере стурска Школа у тей униї од 2003. року, а роботу и активно сци Парламенту провадзи педаґоґиня Любица Няради, котра им и дзечнє помага коло їх активно сцох.■ Марина Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 23

Число 3 Ушорела: Славица Фейса

ПОЗНАТИ ФАЦИ

ГВИЗДОЧКА, А УЖ ЯК ВЕЛЬКА ГВИЗДА До познатого шоу „Пинково гвиздочки” вошла кед мала кус вецей як пейц роки, и уж на самим початку постала „гвиздочка любимица” Барз є талантована за музику, люби франтовац, буц на сцени... Мала на стотки тисячи фанох хтори ю потримовали Посцигла вельки успих

ована Радонич народзена у Новим Садзе 19. януара 2011. року у музичней фамелиї. Єй мац и оцец закончели музични академиї, оцец професийно грає на бубнох, а мац робела як професорка музичного воспитаня и дириґовала зоз хорами. Вец нє чудне чом же їх дзивче нашло у „Пинкових гвиздочкох”, гоч родичи о тим нїґда нє роздумовали. ДЇДО ЗНАЛ ЖЕ ШИЦКИХ ШАРМУЄ Йованов дїдо Брале бул упарти же би ше його унука зявела у пинковим шоу, бо видзел як одмалючка забавяла шицких шором. Дзе ґод ше зявела, анимировала людзох, а раз ше аж и на побрежю моря шицки згарли коло нєй. Йована танцовала, фиґлярела, та ше нїкому дому нє ишло... Тоти цо прешлу сезону „Пинкових гвиздочкох” патрели каждого пиятку вечара, знаю о чим слово. Йована на концу змаганя у шпиваню була друга, алє вона од самого початку тримала сам верх у тим змаганю. Нє лєм же крашнє шпивала, алє була барз интересантна и з бешеду, вше нашмеяна, нїч єй нє було чежко, гоч ше за кажди наступ нє було лєгко порихтац.

З жирийом: Єлену, Леонтину, Ґоцу, Салетом и Серґейом

24 РУСКЕ СЛОВО

Спочатку ю за наступи рухтала мац Мила, алє познєйше, кед требало вежбац шпивац, превжала ю Ана Фрлин, пиянисткиня по фаху, джез шпивачка и преофесорка клавира. Ана барз добра педаґоґиня, и з Йовану учели текст и през бависко, алє и док варели. – Ана варела, а я вжала пасулю, и мишала, и шпивали зме... Я почнєм шпивац, Ана закончи, а вец вона почнє, а я закончим – приповеда Йована, хтора источашнє док приповеда, прави пайташки фризуру и гутори же є ище нє сиґурна цо будзе док вирошнє. – Будзем Русалка, або фризерка, можебуц и шпивачка бо то любим, а любим и танцовац. Нє знам, можебуц на концу будзем дохторка, а любела бим буц и дириґентка як и моя мац – гвари Йована. През бависко з Ану, шицко було лєгчейше

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

slovecko@ruskeslovo.com З НЮ НЇҐДА НЄ ДОПИТО Йована нєдавно почала ходзиц до першей класи, до школи „Иво Лола Рибар” у Новим Садзе и гвари же ше єй пачи учителька Ґордана и пайташки и пайташе хтори ше часто сцу з ню сцу сликовац. А док ходзела до оводи, воспитачка єй була Гелена Салаґ, хтора за цалу єй фамелию, и за ню саму, ма лєм слова хвали. – Йована була вше нашмеяне дзивче, мала у себе цошка окремне, була вше инспиративна и спонтана. Шпивали зме вєдно з ню, винчовали єй на успихох навияли за ню и у шицким ю потримовали – гвари Салаґова, щешлїва же Йована посцигла таки успих. СЦЕНА – ЄЙ ДОМ Мама Мила гвари же спочатку Йовани нїч нє було напарте аж кед сцигла по сам конєц и кед кажди тидзень мушела научиц нову шпиванку. – Остатнї вечар мушела аж штири нови шпиванки научиц, и то анї кус нє лєгки аранжмани. Алє и Йована ше потамаль звикла, нашли систему з Ану як мож шицко швидко запаметац, а ми, цала фамелия з обидвох странох, помагали. Супругова шестринїца водзела Йованов инстаґрам, и гварела же то барз важне. Друга тета инше робела и наисце помогла же би Йована цо лєгчейше през шицко прешла. Нє знали зме як прейдзе финале, бо було барз на-

Йована з Роком на три годзин рано у финалу

Найбаржей ю потримовали мама и тато

парте, а Йована йойчала накадзи би випадла даєдна єй пайташка. Аж и Єлена Томашевич ше обавала же як будзе шпивац на три рано... Алє, кед крочела на сцену, була така, як кед би на сцени одросла – гвари мама Мила. ЛЄДВО ЧЕКА ПОЙСЦ ДО ДИЗНИЛЕНДУ Йована дзивче хторе ше на першим месце найволї бавиц. Свидома же є популарна, алє ю тото нє терхує. Упознала велї познати шпивачки, водительку, Леонтину, Ґоцу, Серґея, Єлену... шицки ше зложели же є нєвироятна. А з пайташками хтори там упознала остала у контакту. Тото цо лєдво чека, то одход з нїма до Паризу, до Дизниленду. Док ше враци, гвари, о шицким будзе приповедац.■ Фотоґрафиї зоз домашнєй архиви

„Руске слово” нє дзелї шицки вредносци зоз ТВ Пинк

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 25

ROK XI

ГОРНЇЦА – ЗАКАРПАТЄ (IV)

СЕПТЕМБЕР 2017 ^islo 40 (142)

Пририхтал: Микола ШАНТА

КАРПАТСКА УКРАЇНА

Пре свойо стратеґийне положенє у стредзиску Европи, мале Закарпатє, вяри 1939. року постало єдно од перших воєних конфликтох у Европи од законченя Першей шветовей войни. То була перша заходна українска реґия хтора мала намиру преглашиц нєзависносц ище од револуцийних часох 1917. року

итуация у тим напряме ше почала розвивац у септембре 1938. року кед Британия и Французка жертвовали цалосносц Чехословацкей пре примирє хторе склопене у Минхену, 30. септембра, 1938. року. После того як нацистична Нємецка прилучела своєй териториї часц Чехословацкей, водство Словацкей и Закарпатя вимагало длуго обецану автономию. У октобру 1938. року влада у Праги меновала Йозефа Тису за премиєра автономней Словацкей, а русофил Андрей Бродий бул меновани за премиєра новооснованей автономней Закарпатскей Руси. У шлїдуюцих двох тижньох чески власци були барз застарани пре Бродийову виразну промадярску ориєнтацию и пре промадярске политичнє дїлованє го и загарештовали. Нова реґионална администрация Закарпатскей Руси була составена углавним зоз проукраїнских активистох

АВҐУСТИН ВОЛОШИН Народзени у Келечи, 17. марца 1874. року, Марамуреш. Теолоґию студирал у Ужгородзе (Будимпештански Универзитет). Од 1900 до 1917. року бул професор математики на Ужгородским институту, же би 1918. постал лидер Закарпатского народного совиту хтори 1919. року прилапел Филаделфийске спорозуменє зоз хторим снована Подкарпатска Рус у рамикох Чехословацкей держави. Под час чехословацкей влади 1925. року постал посланїк у Праги, як лидер Християнскей партиї Русинох. Року 1938. бул на чолє автономней Закарпатскей реґиї. После анексиї Чехословацкей з боку Трецого райху (Минхенске спорозуменє, 30. септембра 1938. року) и пред розпадованьом Чехословацкей (инвазия мадярского войска на Закарпатє) Волошин пробовал зачувац реґию зоз преглашованьом нєзависносци, та так настала Карпатска Україна хтора тирвала лєм єден дзень, до инвазиї Мадярох. Карпатска Україна швидко завжата, та Волошин, з помоцу чехословацкого войска, 19. марца 1939. року сцекол до Румуниї, сцекаюци нашол ше и у Шидзе дзе преспал єдну ноц у тедишнього нашого шидского пароха о. Бесерминя. Вибеженска драга го одведла до Праги дзе бул професор на Українским универзитету. У октобру 1944. року Червена армия забера Закарпатску обласц хтора постала часц Совєтского Союзу. После ошлєбодзованя Праги од Нємцох, тайомна служба (ЦМЕРШ) влапела Волошина и одведла го до Москви. Умар у гарешту Бутирка, 19. юлия 1945. року.

26 РУСКЕ СЛОВО

Вибеженци зоз Горнїци охабели глїбоки шлїд у култури Руснацох Бачкей и Срима, окреме у театру

хторих предводзел Авґустин Волошин, политичар, учитель и грекокатолїцки священїк. Вон уж мал политичного искуства, бо 1938. року бул премиєр Подкарпатскей Руси. ГИТЛЕР НАГРАДЗУЄ СВОЇХ МАДЯРСКИХ СОЮЗНЇКОХ У медзичаше Адолф Гитлер предлужел одщипйовац чехословацки териториї. У новембру наградзел своїх мадярских союзнїкох зоз югозаходну часцу Закарпатя, уключуюци ту и главни город Ужгород, як и Мукачево. Волошинова власц преселєна до городу Хуст дзе почала запровадзовац українизацию управи и реґионалней школскей управи, а тота реґия достава нову службену назву Карпатска Україна. Формує ше и службене войско, Карпатска сич хтора мала коло 5 000 воякох, углавним українскей младежи. У периодзе формованя Карпатскей сичи були барз присутни приходи младежи зоз Галичини до Закарпатскей Руси. У фебруару 1939. року на виберанкох за локални парламент Волошинова странка Українскей националней униї победзела зоз 86 одсто гласох. Накадзи у марцу 1939. року Гитлер освоєл остатки Чехословацкей, Карпатска Україна преглашела нєзависносц, алє такой 15. марца 1939. року була анексована з боку Мадярскей. По конєц войни, Подкарпатска Рус (Карпатска Україна) була под власцу Мадярскей, як и Русини Мараморшского реґиона сиверней Румуниї, хтори Мадярска анексовала 1940. року. Карпатски Русини Прешовскей Руси були 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

rsusvece@ruskeslovo.com

часц нєзависней Словацкей держави, хтора була повязана зоз нацистичну Нємецку. На сиверних схилох Карпатох, Русини Лемковини спадли под власцу Нємецкей накадзи гитреровски Треци Райх у септембру 1939. року знїщел Польску и анексовал Лемковину. На концу, по повстаню у Югославиї вяри 1941. року, хторе виволала Нємецка, Бачку анексовала Мадярска. Так, под час Другей шветовей войни, териториї Карпатских Русинох подпадли под власц Нємецкей або єй союзнїкох, Мадярскей и Словацкей. РУСИНИ У ҐУЛАҐОХ Под час Другей шветовей войни на карпаторусинскей жеми ше, з векшей часци нє войовало, а єй економска ситуация була, мож повесц, релативно стабилна. Медзитим, то нє значи же ше шицки пасма жительства виратовали од неґативних пошлїдкох новей политичней ситуациї. У цеку 1939. и 1940. року коло 8 000 Русинох, и то преважно млади хлопи и дзивки, хтори нє припознали анексию Подкарпатскей Руси (Карпатскей України) з боку Мадярскей, сцекло през гори до восточней Галичини, хтора ище нє так давно була часц Польскей, а хтору по 1939. рок анексовал Совєтски Союз. Младих вибеженцох, хтори мали намиру уключиц ше до борби процив фашизма, гарештовали, обвинєли за нєзаконїти преход

ВИБЕЖЕНЦИ ЗОЗ ГОРНЇЦИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ У кнїжки Михайла Ковача „Капка по капка живот одцека”, єст запис под насловом „Горки хлєб цудзини” дзе ше автор здогадує приходу вибеженцох зоз нашого старого краю, зоз Горнїци, до Руского Керестура. Кончиц за їх приход, глєдац одобренє од державних власцох, до Беоґраду ишли о. Михайло Фирак, тедишнї парох керестурски и учитель и секретар РНПД-а Михайло Ковач. Коло штиристо особи, у марцу 1939. року, прешли нашу гранїцу з Румуниї прейґ Жомболї и Српскей Црнї. Ґрупу вибеженцох предводзел инжинєр Леонид Романюк, а у Српскей Црнї их дочекали Ковач и о. Фирак. Вибеженци були змесцени по обисцох у Руским Керестуре. Помоц за тоту вельку акцию з боку держави нїякей нє було, так же ноцнїк, єдзенє, претримованє, обезпечели сами людзе. Жителє Керестура, як и других наших валалох зазберовали добродзечни прилоги у натури. Тоти вибеженци цо нє мали кост по обисцох, бо пребували у просторийох РНПД, або у даєдних других явних просторох, кармели ше у Доме РНПД-а. Вибеженци, госци Руского Керестура у валалє пребували коло єдного мешаца, а вец, далєй одпутовали до Анґлиї, Французкей, Америки, а даєдни ше, доокола врацели назад до Чехословацкей. Даєдни остали дакус длужей, як цо то була фамелия спомнутого Романюка чия супруга єден час була и учителька у Руским Керестуре, а остал и познати режисер Юрий Шереґи хтори охабел вельки шлїд у театралним живоце Керестура и Руснацох вообще. Медзи вибеженцами було досц углядних професорох, науковцох, инжинєрох, правнїкох, учительох, ґлумцох, малярох, та аж и єден министер. Ту бул и академски маляр Микола Бутович хтори охабел шлїд, портрети владики Дионизия Нярадия, Гавриїла Костельника, Дюри Биндаса и велї други. Тоти портрети мож и нєшка видзиц.

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

Вибеженци зоз Карпатскей України у Руским Керестуре 1939. року (Фотоґрафиї зоз архиви видавнїцтва „Гражда” зоз Ужгороду)

совєтскей гранїци и одведли до ҐУЛАҐ-у, лаґрох рабскей роботи хтори були розмесцени на оддалєних територийох Совєтского Союзу. О три роки, тим хтори прежили ҐУЛАҐ було дошлєбодзене записац ше до Чехословацкого воєного корпуса, хтори теди формовани и мал войовац на боку совєтскей армиї процив Нємецкей. Кед тот корпус формовани вецей як два трецини воякох у нїм були Русини. ПРОМАДЯРСКЕ РУСИНСТВО У Подкарпатскей Руси, хтору Мадяре волали Подкарпатска територия, або Подкарпатє, Карпатски Русини мали право на културни живот. Школованє було на „угрорусинским” язику, допущовало ше видавац твори на таким помадяреним русинским язику, орґанизовац културни дружтва, алє лєм промадярскей ориєнтациї. Проукраїнски симпатиї нє було шлєбодне висловйовац. Така културна политика приведла до того же ше на териториї Мадярскей асимиловало коло 300 000 Русинох. Вєшенї 1944. року зоз шицких часцох Карпатскей Руси совєтска армия вигнала войско нацистичней Нємецкей и єй союзнїка Мадярску. Медзи совєтскима моцами, хтори побидоносно наступали, бул и Чехословацки воєни корпус у хторим найвекше число воякох були Русини. По законченю Другей шветовей войни Карпатски Русини ше нашли под власцу комунистох, або у Совєтским Союзу, або у просовєтских державох-сателитох Централней Европи. Остатня хтора ше обрацела ґу комунизму була праве Чехословацка. Того истого року, Югославия ше дистанцовала од совєтского блоку, алє остала комунистична. Територия дакедишнєй Подкарпатскей Руси, (Карпатскей України) подпадла, вєдно зоз Галичину и другима українскима жемами до Совєтскей України. Комунистични период тиж бул чежки за наш народ, бо була забранєна наша церква, ушлїдзела насилна колективизация, русийска асимилация. Основа за вибудову того материялу кнїжки „Закарпатска Україна”, зборнїк роботох хтори пририхтал проф. др Євгений Пащенко и „Народ нїодкадз” Павла Роберта Маґочия, як и друга литература зоз интернету (Предлужи ше) (Селекция фактох пририхтовача и нє вше одражує ушорйовацку политику „Руского слова”)

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XIII)

„КОМЕТИ” НА РОК НЄБЕ Пише: Владимир ДЇТКО

Ґрупа „Комети” зоз Шиду од самого снованя була замеркована по добрей рок музики, рок шпиванкох, а у нєй доминовали Руснаци. Отримали ше даскельо роки и були вше популарнєйши, а потим, пре рижни животни причини, ґрупа престала грац. Нєшка остали красни памятки на тоти часи

ед слово о рок габи хтора на початку шейдзешатих рокох прешлого вику залапела бувшу Югославию, тота музична габа пришла и до Шиду дзе млади нє лєм же почали слухац, алє и грац рокенрол музику. Медзи тима цо ше одважели вжац инструменти до рукох и опредзелєли ше за нови музични вираз, були и млади Руснаци. А кед слово о тей музики, вец такой перша думка хтора приходзи на розум то ґрупа „Комети”. Тота ґрупа основана концом 1963. року, а о нєй, як, цо и дзе грала и наступала з огляднуцом на вецей дзешатки роки назадок, здогаднул нас Владимир Торма. Вон дзечнє памета младосц у тих музичних часох. Кед оцец

ЧАРНИ ОЛЄЙ Окрем музики, велї запаметали франти и дожица вязани за членох ґрупи. – Кед зме требали мац „иґранку” на терену „Партизан”, хтори бул оградзени з дротом, на даскелїх местох було дзири. Знали зме же будзе и тих хтори нє зосцу заплациц уходнїцу и же ше годни прецагнуц през дрот. Прето зме го намасцели зоз чарним, преробеним олєйом. Хто зашпоровал на уходнїци, намасцел себе кошулю – памета Торма.

28 РУСКЕ СЛОВО

Владка Преґуна научел грац на ґитари, пошвидко и други пайташе коло нього почали учиц. И так ше пришло на идею основац ґрупу хтора наволана – „Комети“. ПЕРШИРАЗ ГРАЛИ НА ОБЕРАЧКИ – Я нє почал такой грац, алє аж теди кед ше Зденко Данчо предумал и вецей нє грал. Паметам добре же ми мац за Дзень Републики, 29. новембра 1964. року, купела ґитару у Осиєку. У ґрупи зме нє були музично образовани, бо зме нє ходзели до музичнєй школи, алє прето же зме мали притоку ґу музики и вельку любов. З надосц вежбаня и усиловносцу, якошик нам ше удавало крачац у рок напряме. Опрез себе зме мали и нотни записи и помагали єден другому же би нам було лєгчєйше – здогадує ше Владимир Торма, хтори грал на бас ґитари и бул теди друга класа штреднєй школи, точнєйше ґимназиї. Теди у ґрупи були: Влатко Преґун (ритам ґитара) потим Влада Перунски (соло ґитара), Воїслав Йованович (бубни), и Янко Гнатко, хтори бул тарґовец, и у ґрупи шпивал. Цалу яр и лєто 1964. року ґрупа надосц вежбала, а вец з єшенї достали поволанку зоз КПД „Дюра Киш” же би их послухали и видзели цо и як граю. Кед ше прешвечели же то добра музика, ґрупа достала поволанку грац на „Оберачки грозна”, хтора орґанизована у руским дружтве. 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Кед зме „пребили ляд”, вец нам „рушело”. У Руским доме, такволаней „Рускачи” грали зме на „иґранкох”, а достали зме и єдну просторию у Ґимназиї „Сава Шуманович” дзе зме вежбали. Каждей соботи зме грали забави у школи на першим поверху. Починало ше на осем вечар и тирвало по 11 годзин, и то насампредз за школярох ґимназиї гоч вше дахто и з боку пришол. Ми були облєчени до красних шматох, мали зме и „лептир” машлї – предлужує приповедку наш собешеднїк. ОД УХОДНЇЦОХ КУПОВАЛИ ИНСТРУМЕНТИ

преченє звладали. Од єшенї 1965. року почали грац у ресторанє „Ядран” у Шидзе. А дзе єст младих, там вше и „горуца крев”, та ше знало случиц же ше нащивителє на „иґранкох” медзи собу и побили. За наступи ґрупа наплацовала уходнїци, а достати пенєж хасновали за набавку инструментох и уж цо було потребне, за одходи на наступи звонка Шиду, и друге... НЄ ШИЦКИ ПРОФЕСОРЕ ИХ ПОТРИМОВАЛИ

– Паметам добре, думам же то бул 1966. рок кед зме ше зявели Спочатку „Комети” грали инструна „Червеней ружи” у Руским Кементали, а потим почали и вокално рестуре и наступели зме звонка инструментални виводзеня. Теди конкуренциї. Одграли зме дас два бул популарни Радио Луксембурґ, Владимир Торма нумери, а познєйше зме грали на та слухали шпиванки хтори потим забави. Наступали зме и у Шидзе, знїмали на маґнетофон и вец им то НЄШКА ГРАЄ на Кирбай, потим у сушедних ваолєгчало же би увежбали грац и ИНШАКУ МУЗИКУ лалох шидскей општини, а досц шпивац. зме наступали и по околних меВельки ентузиязем надополньоВладимир Торма уж даскельо роки вал проблеми коло инструментох, грає на тамбури у оркестру КПД „Дюра стох у Горватскей. На наступи зме добрих инструментох до хторих Киш”, а тиж и у горватским КУД одходзели на гайзибану, або зме чежко доходзели, або озвученя, а „Шид”. Шпива и у Старшей мишаней поєднали комби – приповеда Торплакати за наяву на „иґранки” ше шпивацкей ґрупи руского Дружтва и ма. Знало ше случиц же ше зоз теди виписовало з руку. Нє було наступа на рижних манифестацийох, „иґранки” врацели таки вистати и шицко так лєгко як випатрало, бо фестивалох и змаганьох. Любов ґу ро- нєвиспани, а же ютредзень пошли було и процивеня тому же хлапци кенролу остала му дзешка глїбоко у до школи на наставу. – Було професорох хтори нас пограли. Тому ше процивели дзепоєд- шерцу и його думкох аж по нєшкайши тримовали, а було и тих цо були ни професоре ґимназиї, алє то нє днї. процив того, аж думам же нам дазопарало їх жаданє же би грали и кеди упрекосц давали и меншу наступали. Уж влєце 1965. року почали грац на „иґранкох” на спортским терену „Парти- оцену як цо зме заслужели – прешвечени Торма и додава же мали потримовку од своїх родичох, цо им барз зан”. Хлапци у ґимназиї учели поряднє русийски язик, та значело. На питанє прецо „Комети” нє постали ище популарнєим дакус бул проблем анґлийски язик, алє и тото прейши и на ширших просторох бувшей держави, Торма гвари же зоз провинциї и малого штредку яки теди бул Шид, чежко було здобуц векши успих. Требало мац и доброго менаджера, а хлапци вецей грали зоз любови ґу рокенролу, а нє нательо же би добре заробели и же би єдного дня жили лєм з музики. Уж 1968. року ше ґрупа помали почала осиповац, бо ше даєдни пошли далєй школовац. Состав ґрупи ше пременєл. Правда, Торма надпомина же єден час и после того грал, аж и на морю, алє то вецей нє було як дакеди у „Кометох”. А вец, роки преходзели, пришли и други животни обовязки и подїї, пре хтори ше помали заварла їх рокенрол музична кнїжка.■ (Предлужи ше) 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра 2017. року занавше ме зохабел мой мили супруг

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. септембра умарла

МАРИЯ РАЦ (1937–2017) народзена Виславски з Руского Керестура

Памятки на ню навики буду чувац дзивка Єлена, жец Яким Рускайово, сваха Мелания Рускайова и сват и сваха Романово Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра 2017. року занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ЮЛИН ГЕРБУТ наставнїк (1943–2017) з Руского Керестура Зохабел ши ме у вельким смутку и вше ми будзеш у красних памяткох и молитвох. Оля Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра занавше нас зохабел наш мили и почитовани пайташ

ЮЛИН ГЕРБУТ наставнїк (1943–2017) з Руского Керестура ЮЛИН ГЕРБУТ Випровадзели зме це на остатню драгу. Остали за тобу красни памятки на днї заєднїцкого дзецинства, младосци та по нєшкайши днї. Будземе их чувац и глїбоко ношиц у наших шерцох. Пайташе: Кимо, Таня и Владо зоз фамелиями ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра престало дуркац боляце шерцо нашого милого

ЮЛИЯНА ГЕРБУТОВОГО (1943–2017) з Руского Керестура Памятки на ньго и на його доброту у смутку и болю вично будзе чувац у своїм шерцу Єлена Колошняйова зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

Занавше це будземе ношиц у своїх шерцох. Навики ожалосцени син Сашо, нєвеста Марияна и унук Давид Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. септембра наполнєли ше Дня 18. септембра наполнєли ше 4 роки як ше до вичносци преселє9 роки як нас занавше зохабела ла наша мила мац, баба и прабаба наша мила

ИРИНА НАДЬ народзена Провчи (1924–2013) з Руского Керестура

ОЛЕНА ПЛАНЧАК народзена Лазор (1947–2008) Час преходзи, а красни памятки на Вас чуваме у своїх шерцох и з Руского Керестура З любову и почитованьом памят- молитвох. Дзивка Марча и жец Славко Афичово зоз фамелию ку на ню чуваю єй наймилши Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

22. СEПТEМБEР 2017.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра одпутовала до вичносци моя мила супруга

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра занавше нас напущела наша мила и любена мац и баба

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура

Твоя любов и доброта занавше буду у моїм шерцу. У смутку за тобу остава твой супруг Владо Спочивай у мире Божим!

З любову и почитованьом буду ше на ню здогадовац син Юлин и унука Ана Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра занавше престало дуркац шерцо нашей милей мацери и баби

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. септембра наполня ше штерацец днї як ме занавше зохабел мой мили супруг

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура Красни памятки на єй милу подобу буду чувац син Владо, нєвеста Оленка, унук Владко и унука Ванеска зоз заручнїком Владом Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. септембра одпутовала до вичносци наша мила мац и баба

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура Занавше останє у наших шерцох и каждодньових молитвох. Син Дзвоно, нєвеста Снежана, унуки Ваня зоз заручнїком Филипом, Андрея зоз заручнїком Серґейом, Мая зоз леґиньом Владком, унук Мико и мали унуки Михаелка и Сара Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После длугей и чежкей хороти, 15. септембра занавше нас зохабела наша мила шестра и нина

ПАВЛЕ ПАЛАНЧАЇ (1966–2017) Бул ши полни живота. Цо ши надумал то ши и витворел, нє одняло ше нїч, лєм хорота це одняла одо мнє. Остал боль и пражнїна, алє красни памятки на це будзе чувац твоя супруга Сладяна Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. авґуста наполня ше штерацец днї як нас занавше зохабел наш жец и шовґор

ПАВЛЕ ПАЛАНЧАЇ (1966–2017) З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац мац Ирина, оцец Душко, як и Синиша зоз супругу Биляну и їх дзеци Неманя, Марко и Лена Ковачевичово Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. септембра наполня ше штерацец днї як нас занавше зохабел наш мили

ПАВЛЕ ПАЛАНЧАЇ (1966–2017) з Руского Керестура Час преходзи, а боль и красни памятки на тебе навики оставаю у наших шерцох: твойо брат Янко зоз супругу Ожалосцени: шестра Ната, шовґор Михайло и Иван Рамачово и Оленку, сином Жельком и дзивку Ванеску Будинскову зоз фамелию Ганча Нярадийова зоз супругом Янком и дзецми Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

МЕЛАНА МАЛАЦКО (1939–2017) з Руского Керестура

22. СEПТEМБEР 2017.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. септембра наполня ше 40 днї як нас нєсподзивано зохабел наш мили

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ВЛАДИМИР ЛАЗАРОВ (1960–2017) з Вербасу

Думали зме же занавше будзеш з нами, а и ти тото исте жадал. З твоїм одходом настала велька пражнїна. З любову и почитованьом це будземе це чувац у наших шерцох, по добрим паметац. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Messer Tehnogas” Банїцка драга 62, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Полняльня фляшох сумпордиоксида у иснуюцим пословним комплексу” у Улїци Любомира Ненадовича число 2, на катастерскей парцели число 2221/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62.

ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** По барз вигодних условийох предавам слунечнїков поґач, екстра квалитету. Руски Керестур 066/937-0812 и 025/703-226. *** ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 23 500 динари и лати длужни метер 38 динари. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088.

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

o поднєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, дня 14. 09. 2017. року, принєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Баґерованє ричного наносу зоз корита рики Дунай од км 1247+500 до км 1248+000, на часци к.п. чс. 6773 КО Ковиль ношителя проєкта Карин Комерц МД д.о.о. зоз Ветернику, Улїца Живорада Петровича чс.8. Ришенє о нєприступаню виробку Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид роботнима днями од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

32 РУСКЕ СЛОВО

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Пошоренє за третман, односно маґазионованє и хаснованє ознова нєопасних одруткох” Ношитель проєкта Привредне дружтво „Плава фрайла” доо., Сутєска 2, Нови Сад, оддїл „Еко-система”, Рачкого 93, Петроварадин поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Пошоренє за третман, односно маґазионованє и хаснованє ознова нєопасних одруткох”, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 496/24, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 18. септембра 2017. року принєсла ришенє число VI-501-540/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок радио базней станїци мобилней телефониї „НС-Детелинара” НС97, НСУ97, НСЛ97 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок радио базней станїци мобилней телефониї „НС-Детелинара” НС97, НСУ97, НСЛ97 у Улїци Площа мацери Євросими 5а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 5492/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. септембра 2017. року принєсла ришенє число VI-501-528/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС- Булевар ошлєбодзеня V”НСУ248/НСЛ248, у Улїци Булевар ошлєбодзеня число 28, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 6900/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

22. СEПТEМБEР 2017.

informator@ruskeslovo.com На основи члена 6. пасус 1. и члена 9. Одлуки о додзельованю Дьордє „Др припознаня Натошевич” („Службени новини АП Войводини”, число 8/01, 10/10 и 37/14), Покраїнски секретарият за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци розписує

КОНКУРС

за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич” за школски 2016/2017. рок I Право участвовац на конкурсу за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич” (у дальшим тексту: Припознанє) маю предшколски установи, основни школи, штреднї школи, музични школи, балетски школи, уметнїцки школи и школи за основне и штреднє образованє дзецох зоз завадзанями у розвою зоз шедзиском у Автономней Покраїни Войводини, як и воспитаче, наставнїки, фахово сотруднїки и сотруднїки– у складзе зоз Правилнїком о програми роботи фахових сотруднїкох у тих установох. Прияву на конкурс можу поднєсц самостойно предшколски установи, основни и штреднї школи, музични школи, балетски школи, уметнїцки школи и школи за основне и штреднє образованє дзецох зоз завадзанями у розвою, наставнїки, воспитаче, фахово сотруднїки и сотруднїки у тих установох, aбо их за додзельованє Припознаня можу предложиц школяре, родичи, орґани локалней самоуправи, фахово здруженя и други правни и физични особи. Учашнїк на конкурсу, односно предкладач, подноши докази о виполньованю условийох зоз конкурса. Докази о виполнєносци условийох и прилоги ґу прияви подношитель доручує у цалосци у електронскей форми (найвецей на трох ДВД або пейцох ЦД). II Припознанє ше додзелює за окремни резултати хтори витворени з применьованьом сучасних методох у воспитно-образовней роботи и настави, у предходних двох школских рокох, на подручох: предшколского воспитаня и образованя; настави; роботи з талантованима дзецми предшколского возросту и талантованима школярами, як и з школярамихтори заоставаю у звладованю змистох воспитно-образовней роботи и змистох наставней материї; шлєбодних активносцох з дзецми предшколского возросту и школярами; фахового

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

воспитачох, усовершованя наставнїкох, фахових сотруднїкох и сотруднїкох; професионалней ориєнтациї школярох; сотруднїцтва з родичами; културней и явней дїялносци и сотруднїцтва з узшу и ширшу дружтвену заєднїцу; руководзеня, орґанизованя и обезпечованя квалитету роботи установи; унапредзованя толеранциї и прилапйованя розличносцох, инклузивного образованя и у других обласцох у рамикох основней дїялносци установи. III Дїловнїк о роботи Одбору за додзельованє Припознаня, з подручами роботи и елементами за вреднованє посцигнутих резулдодзельованє за татох Припознаня, вєдно зоз формуларами за прияву на конкурс, доступни на интернет-адреси Покраїнского секретарияту за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини – нациозаєднїци нални www.puma.vojvodina.gov.rs. IV Приява, односно предкладанє за додзельованє Припознаня по конкурсу облапя: податки о предложеному або приявеному (предшколскей кандидатови установи, школи, воспитачови, наставнїкови, фаховому сотруднїкови и сотруднїкови); основни податки о предкладачови; прилоги и податки о посцигнутих школским у резултатох 2015/2016. и 2016/2017. року за кажде подруче образовно-воспитней роботи хторе ше вреднує, у складзе зоз Дїловнїком о роботи одбору. V Конкурс отворени од 1. септембра по 30. септембер 2017. року. Нєблагочасни и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Прияву, односно предкладанє за додзельованє Припознаня, з доказами и прилогами, доручує ше Покраїнскому секретарияту за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, по пошти, на адресу: Покраїнски секретарият за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад (з надпомнуцом: за Конкурс за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич”). Шицки додатни информациї мож достац на телефон: 021/487-41-83, 487-46-09 и 48740-35. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш, с.р.

ВИШОЛ АВҐУСТОВСКОСЕПТЕМБЕРСКИ МАК Вишло авґустовско-септемберске двочисло часопису МАК, дзе у рубрики „У фокусу” призначени младежски лєтнї збуваня, а ту и вистка о новей рускей рокшпиванки кантавтора Михаила Рамача з Дюрдьова, з назву „Смаркошка”. Нову композицию мож послухац на МАК-овим Ютюб каналу (Mihail Ramac – Smarkoska), як и на сайту makmagazine.bandcamp.com, дзе ю мож и безплатно презняц. У рубрики „У фокусу” и интервю з двойнятами Кристину и Лидию Горняковима з Дюрдьова, успишнима школярками и активнима членїцами дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко”, потим розгварка з Владимиру Буила з Керестура о єй гобию – мальованю, а у тим двочишлє представени и МАК-ов длугорочни сотруднїк Борис Ройко з Руского Керестура. У „Упечаткох” призначене як прешол тогорочни „Еґзит”, як и „Сиґет” фестивал у Мадярскей, а „Швет науки и технолоґиї” пише о Терези Будински и Маркови Буилови, котри участвовали у єдним проєкту у иножемстве. „Спорт и рекреация” представя Ивану Виславски з Панчева, котра ше занїма зоз штреляцтвом, як и Николу Регака, фодбалского ґолмана з Нємецкей. М. ГЗ. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней теле фониї „НС Телеп” НС48,НСХ48,НСУ48,НСЛ48, у Улїци Ґорана Ковачича 22, Нови Сад, на катастерскей парцели число 5930, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

РУСИН СЕНЗАЦИЙНО ОБРАЦЕЛ РЕЗУЛТАТ ФК „Борец“ – ФК „Русин“ 3:4

ра. Пошвидко после першого ґола, нашо Стадион: Бачки Ґрачац. Патрачох: фодбалере посцигли и други ґол, и шицко 150. Судия: Р. Крнета (Бачка Паланка) указовало же ше на полчас пойдзе зоз миниПосцигнути ґоли: Чизмар у 25. минути, малним заостатком и зоз ровноправнима моБранкович 31. минути, Югик 80. минути цами на терену, медзитим фодбалер Русина, и Дюканович у 90. минути за Русин Иґор Грнчяр у 38. минути достал други жовРУСИН: Ж. Орос, Вуйчич, Фаркаш, ти картон и нашо фодбалере мушели предГрнчяр, Павлович, Б. Орос, Ф. Рац, Дюлужиц бавиц зоз дзешец бавячами. канович, Бранкович, Чизмар, Орсаґ; У другим полчасу, бависко предлужене у резерви: А. Кочиш, С. Кочиш, М. Саянвисоким темпу. Нагоди були на обидвох бокович, Югик, Гарди кох, алє без вихаснованих. Цек змаганя ше Прешлей соботи, фодбалере Фодбалского пременєл после вименки у Русину, кед до клубу „Русин“ у рамикох пиятого кола Подбависка вошол шеснацрочни Стефан Кочиш. ручней лиґи Зомбор госцовали у сушедним Стефан Кочиш Перше у 80. минути одлично асистовал ЮгиБачким Ґрачацу, дзе бавели процив домашнєй екипи Борец. Хвиля, як и условия за бависко були од- кови, хтори вировнал резултат на 3:3, а потим над нїм напралични, стадион бул полни як зоз домашнїма, так и зоз патра- вени фаул у 90. минути хтори успишно реализовал Дюканович, и зоз тим принєсол Керестурцом побиду зоз конєчним чами зоз Керестура, хтори пришли потримац свой Клуб. После прешлотижньовей першей побиди у новей сезони, резултатом 3:4. Треба визначиц одличне и пожертвоване бависко шицких фодбалере Русина пошли зоз цильом же би ше до Керестуфодбалерох, хтори и зоз бавячом менєй „указали шерцо”, и ра врацели нє поражени. Сам початок змаганя бул мож повесц катастрофа. Дома- обрацели резултат на горуцим госцуюцим терену. После пиятого одбавеного кола у новей сезони, керестуршнї бавяче, од самого початку рушели моцно, прицисли зоз шицкима моцами и у перших 25 минутох просто розбили ски фодбалере забераю дзешате место, зоз 6 бодами на тагосцуюуцих фодбалерох. Резултат бул 3:0 за домашнїх и блїчки. У идуцим, 6. колу Подручней лиґи Зомбор, фодбалере шицко указаовало на тото же Русиновци пойду дому зоз чежким пораженьом. Медзитим, керестурски фодбалере ше Русина буду бавиц дома, и на Ярашу одбавя змаганє протаргли, и пошвидко зменшали резултат на 3:1 прейґ Чизма- цив екипи „Крила Країне“ зоз Бачкей Паланки. Я. Хома

ЄҐРИЧКА У ЖАБЛЮ

ПОКРАЇНСКЕ ПЕРШЕНСТВО ДИСТРОФИЧАРОХ У ЛАПАНЮ РИБИ

У другим тижню того мешаца, на Єґричкей у Жаблю орґанизоване єденасте Покраїнске першенство дистрофичарох у лапаню риби. Змагали ше седем екипи, а погари, медалї и подзекованя подзелєни под час полудзенка котри пририхтали домашнї зоз Здруженьом спортских рибарох „Младосц Єґричка”. Уварели им рибову юшку и упекли рибу. Змаганє орґанизоване у рамикох активносцох Спортского союзу дистрофичарох Войводини, а под покровительством Здруженя дистрофичарох Южнобачкого округу зоз Нового

Побережє Єґрички барз вигодне за таки змаганя

34 РУСКЕ СЛОВО

Саду, Општини Жабель як главного покровителя у сотруднїцтве зоз Здруженьом спортских рибарох Младосц Єґричка котре ма 250 метери ушореного побережя котре вигодне за хасновательох инвалидских кочикох, або особи котри ше чежше рушаю. Рибу лапали з єдним циґоньом на пирко, циґонь шмел мац блинкер або буц без нього у екипней и поєдинєчней конкуренциї. Змаганє тирвало од 8 годзин по 12 годзин, а судийове були з Здруженьом спортских рибарох „Младосц Єґричка”. Участвовали седем екипи зоз Здруженьох дистрофичарох зоз Србобрану, Панчева, Нового Саду, Руми и два екипи зоз Суботици, як и госцуюци екипи Здруженє дистрофичарох з Нового Саду и Беоґраду котри ше окреме и медзисобно змагали. Присутних привитал Лазар Чонкич, члем општинскей ради задлужени за образованє, а орґанизаторе визначели же шпрам потребох змагательох ушорене побережє Єґрички и висина води барз вигодни, бо су скоро на истим уровню, та олєгчовали приступ. Перше место завжало здруженє з Панчева (4 830 ґрами риби), друге Суботица (1 540 ґр), треце Зомбор (1 200 ґр). Вони достали по погар котри обезпечел Спортски союз дистрофичарох Войводини, а дзешец змагателє котри влапели найвецей риби достали по медалю. С. Саламун 22. СEПТEМБEР 2017.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА ЗАТРИМАЛА ПЕРШЕ МЕСТО Искра – Панония ИМ Тополя 5:0

Патрачох: 250. ИСКРА: Филеп (Мирицки), Сталевич, Барович, Юшкович (Чурґуз), Дамир Ґубаш, Ваяґич, Перович (Николич), Малацко, Николич, Криїнович, Дамян Ґубаш и Сердар. Ґоли за Искру: Зоран Сердар 2, Лука Країнович, Дамян Ґубаш и Срдян Юшкович. Прешлого викенду у рамикох Подручней лиґи Суботица у Коцуре госцовала остатнєпласована екипа Панония ИМ Тополя зоз Панониї. З оглядом на тото же на домашнїм терену Искра уж три роки нє мала пораженє, та ше и на тим змаганю очековало сиґурну побиду. Старе правило, же напредок достати змаганя найчежше победзиц, ше на тим змаганю, на щесце, нє потвердзело, понеже бавяче Искри од початку бавели мотивовано и госцом дали на знанє же боди останю у Коцуре. На перши ґол ше чекало 10 минути, кед ше Лука Країнович виборел за лабду и зоз 18 метерох зоз красним бицом „отворел” госцох зоз Панониї. У 20. минути було 2:0. Зоран Сердар сцекол госцуюцей охрани и дал други ґол за Искру. У першим полчаше ше бавело на єден ґол, понеже бавяче „Панониї” лєм дзекеди доходзели до ґолу Искри, алє без нагодох же би дали ґол. У 27. минути було 3:0. Срдян Юшкович ше найлєпше знашол у каребним просторе и зоз 12-13 метерох потрафел процивни угел и наявел госцом катастрофу. Бавяче Искри анї после 3:0 нє зменшовали прицисок на ґол госцох и окрем датих ґолох мали ище даскельо нагоди котри нє вихасновали. У 36. минути Сердар дал свой други, а Искров штварти ґол. Перши почас закончени зоз резултатом 5:0, а пияти ґол за Искру дал Дамян Ґубаш. После такого високого резултату числена публика очековала же бавяче и у другим полчаше предлужа зоз истим бависком и же мрежа госцом будзе наполнєта по

ЗМАГАНЄ ПИОНИРОХ И КОГУЦИКОХ Старши пионире всоботу требали бавиц змаганє першого кола процив Олимпиї зоз Ґунароша, медзитим, госци нє пришли, та змаганє реґистроване зоз резултатом 3:0 за Искру. На нєдзелю на 10 годзин пионире у рамикох своєй лиґи буду бавиц процив екипи Едьшеґ зоз Малого Идьошу. Пионире и когуцики внєдзелю у Коцуре бавели процив Савиного Села и зазначели прешвечлїви побиди. Когуцики победзели зоз резултатом 13:0. Ґоли дали Дарко Салонтаї 6, Ален Мученски 4, Сара Гарди 2 и Филип Терзич 1. Пионире тиж зазначели прешвечлїву побиду од 5:0. Ґоли за пионирох дали Давид Неделькович 3, Давид Гарди 1 и Милорад Ваяґич 1

верх. Медзитим, накадзи почал други полчас видно було ше же фодбалере Искри спомалшели темпо и же жадаю рутински привесц змаганє ґу концу без велького напруженя. Таке бависко оможлївело и госцом же би ше кус баржей приблїжели ґу Искровому ґолу, та аж и же би витворели даскельо шанси за ґол, а найлєпшу мали зоз пеналу котри нападач госцуюцей екипи нє вихасновал. Цо ше дотика Искрових нагодох за ґол, найлєпшу мал Лука Країнович котри вибил сам опрез ґоламана, алє ґоламан одбранєл бице. На концу резултат остал 5:0, а патраче зоз стадиону пошли задовольни, насампредз пре нову прешвечлїву побиду и добре бависко Искри. После 5 одбавених колох Искра зазначела шицки 5 побиди и перша є на таблїчки зоз 15 бодами. У шлїдуюцим колу Искру очекує дерби змаганє у Гайдукове процив трецепласованого „Виноґрадару” котри у тим колу бавел процив другопласованей „Байши” и страцел зоз 5:1. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ДОБРЕ БАВИСКО, АЛЄ БЕЗ РЕЗУЛТАТОХ Нови Сад: стадион ФК „Младосц”, патрачох коло сто. Главни судия Желько Вукмирович з Нового Саду, помоцни Стефан Марчета з Бачкого Ярку и Владимир Тошич з Нового Саду. Ґол за Бачку нє дал нїхто. Резултат 2:0 (1:0). БАЧКА: Калайджич, Янкович, Данґубич, Курушич, Павлов, Маркович, Цвиїч, Деянович, Матич, Тривунович Д. и Станков. Вименки: у другим полчасу до бависка вошли Тривунович М. у 68. 22. СEПТEМБEР 2017.

минути место Станкова, Яковлєвич у 84. минути место Матича. У шестим змаганю єшеньскей часци першенства, всоботу 16. септембра на 16 годзинл, на стадиону Фодбалского клуба „Младосц” бавели з дюрдьовскз ФК „Бачка 1923” котра после того змаганя з два боди седемнаста на таблїчки Новосадскей фодбалскей лиґи од осемнац клуби. Фодбалере Бачки добре бавя од початку сеони, нападаю и копаю лабду на ґол, алє нє посцигую резултати.

ФК „Младосц” по тим змаганю на штвартим месце на таблїчки зоз 13 бодами. На першим месце „ТСК” зоз Темерину з 16 бодами, потим „Татра” зоз Кисачу зоз 14 бодами и „Софекс” з Футоґу з 13 боди. ФК „Єдинство” з Ґосподїнцох на 14. месце з 5 бодами. Шлїдуюце змаганє будзе на нєдзелю 24. септембра на 16 годзин на стадиону Бачки дзе домашнї буду бавиц з ОФК „Сириґ” зоз Сириґу. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ШАХИСТИ РУСИНА

ЗАКОНЧЕЛИ СЕЗОНУ ЗОЗ ПОБИДУ ШК „Лемеш” – ШК „Русин” 2,5:3,5

Шахисти керестурского Клуба „Русин” у остатнїм, 7. колу Медзиопштинскей лиґи Зомбор госцовали у Светозар Милетичу, дзе процив домашнєй екипи „Лемеш” одбавели одлично и достали змаганє зоз резултатом 2,5:3,5. Состав Русина: Афич, Р. Венчельовски, Катрина, Штранґар, Пап и М. Венчельовски. Остатнє тогорочне змаганє закончене одлично за Керестурских шахистох. После прешлотижньового нєщешлївого пораженя, нашо шахисти ишли госцовац зоз цильом же би остали нєпоражени. После змаганя и одличного бависка, зазначели нову, трецу побиду у тей сезони и зоз побиду закончели тогорочне лиґашке змаганє. На госцованю у Светозар Милетичу ше шицки шахисти визначели, а побиди за нашу екипу зазначели Рафаил Венчельовски, Иван Пап и Михайло Венчельовски, док свойо змаганє нєришено одбавел Мирко Афич. После 7. колох тей сезони и законченого першенства, ШК „Русин“ завжал 6. место спомедзи 8 екипох. Тот резултат можебуц на перши попатрунок нє вельки, алє кед ше спатри на

ТАБЛЇЧКА НА КОНЦУ СЕЗОНИ 2017. 1. ШК „Милош Ракич” 2. ШК „Бачки Бреґ” 3. „Алекса Шантич” 4. ШК „Станишич” 5. ШК „Лемеш” 6. ШК „Русин“ 7. ШК „Сивац“ 8. ШК „Липар“

19 боди 18 боди 10 боди 10 боди 9 боди 9 боди 4 боди 3 боди

тото же пред двома роками Kлуб нє исновал и же ше шах нє бавелo у Керестуре, мож повесц же тот успих, тоти три побиди у тей сезони зоз седем змаганьох, вельки успих и велька побида функционерох и членох Kлуба, як и любительох шаху у Руским Керестуре. У наиходзацих планох роботи у Клубу то отримованє шаховского турнирa, пририхтованє за идуцу сезону и предлужованє роботи и живота Клуба у цалосци Я. Хома

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

ОМЛАДИНЄЦ ПРЕШВЕЧЛЇВО ПОБЕДЗЕЛ За розлику од прешлого кола у котрим коцурски шахисти бавели без даскелїх стандардних бавячох, у тим колу були у комлетним составе, та ше од нїх и очековало побиду процив екипи Вулкан протектор зоз Апатину. На концу очековане и зробене, та Омладинєц зазначел ище єдну прешвечлїву побиду од 5:1. Побиди зазначели Карло Бала, Владимир Лазор, Ґоран Попович, Никола Тадич и Стефан Йока, а єдине пораженє дожил Ґавра Коларич.

36 РУСКЕ СЛОВО

Найинтересантєйшу партию одбавел Никола Тадич котри на концу мал предносц єдного пиона и велї шахисти би тоту преносц нє вихасновали и одбавели реми, медзитим Тадич тоту предносц вихасновал и зазначел побиду. На нєдзелю у рамикох Войводянскей лиґи Бачка на програми остатнє коло, а коцурски шахисти у нїм госцую у Червинки дзе буду бавиц процив истоменей екипи. Омладинєц после того кола и далєй на другим месце на таблїчки. З. К. 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

sport@ruskeslovo.com

СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” У ДЮРДЬОВЕ

УЧAСТВОВАЛИ ШТИРИ ЕКИПИ Всоботу на стадиону ФБ „Бачка 1923” отримане змаганє у малим фодбали Спортских бавискох „Яша Баков”. Змагали ше ветеранє народзени од 1982. року, участвовали штири екипи: ФК „Искра” Коцур, КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово, Руски културни центер Нови Сад и ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова. Бавело ше на єдней половки велького стадиона, два раз по петнац минути кажде з каждим по бод системи. У першим колу бавели: Руски културни центер Нови Сад – ФК „Бачка Фото: В. Иван 1923” 0:2 и ФК „Искра” Коцур – КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово 0:0. Друге коло: Руски културни центер Нови Сад – ФК „Искра” Коцур 2:0 и ФК „Бачка 1923” – КУД „Петро Кузяк” Нове Орахово 2:0. У трецим колу: Руски културни центер Нови Сад – КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово 0:1 и ФК „Бачка 1923” – ФК „Искра” Коцур 1:1. Конєчни пласман – перше место завжала ФК „Бачка 1923” (5), друге ФК „Искра” Коцур (4), треце КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово (3) и штварте Руски културни центер Нови Сад (0). НA ЗМАГАНЮ БАВЕЛИ – За ФК „Искра” бавели – Златко Колєсар, Дарко Новак, Никола Ґайдош, Дарко Па-

унович, Златко Колошняї и Драґан Горняк. За ФК „Бачка 1923” – Драґан Чурчич, Ґайдо Вуйович, Желько Врекич, Борко Маркович, Небойша Ружич, Бранко Петрович, Младенко Тривунович и Мирко Тривунович. За КУД „Петро Кузмяк” – Никола Лукич, Йован Фейди, Мирослав Малацко, Предраґ Яблан, Жолт Еґре, Дарко Цицмил, Душан Божич и Даниєл Маркович. За Руски културни центер – Владимир Иван, Иван Тамаш, Златко Рамач, Александар Исаков, Иґор Виславски, Желько Милянович, Боян Самсон и Борис Виславски. С. Саламун

СТОЛНИ ТЕНИС

АТЛЕТСКИ КЛУБ „РУСИН”

ОДЛИЧНЕ БАВИСКО КЕРЕСТУРСКИХ СТОЛНОТЕНИСЕРОХ

ОЗНОВА АКТИВНИ

На турниру з нагоди Ошлєбодзеня Бачкей Тополї, хтори отримани 17. септембра, участвовали керестурски млади столнотенисере Матей Макаї и Александар Шанта и указали одличне бависко. Турнир бул отримани у катеґориї школярох од першу по штварту класу, а змагали ше осем бавяче. Бавело ше по системи кажде зоз каждим. На концу змаганя, Матей Макаї, завжал друге место и достал стриберну медалю, а Александар Шанта бул у конєчним пласману треци, и наградзени є зоз бронзову медалю. Тот резултат младих столнотенисерох вельки успих за СТК „Русин”, и тиж тот резултат указує же тренинґи у клубу, а окреме робота зоз младима на високим уровню. Я. Хома 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

После длугшей паузи, од прешлого тижня знова активни Атлетски клуб (АК) „Русин”, а затераз тренираю коло дзешец, векшином нови атлетичаре, як и дзепоєдни дзеци котри тренирали и пред паузу. Тренинґи з атлетичарами отримую професорка физичного воспитаня Саня Тиркайла и бувши атлетичар Деян Будински. Тренинґи ше отримує у физкултурней сали у керестурскей Школи вовторок и штварток на 20 годзин, а соботами по догварки. Як за Рутенпрес гварел Будински, од новембра планую прейсц до Спортскей гали, а до АК „Русин” ше можу уписац дзеци од штвартей класи основней школи. М. ГЗ.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Меланиї Арваї)

Кремпита

Потребне: 2 литри млєка 15 вайца

Кремпиту найлєпше правиц у жимским чаше. Велї ґаздинї ше обаваю ю правиц, бо треба мац искуство и праксу, а кед ше будзеце притримовац поступку правеня, та ше и вам поспиши и будзеце ше цешиц кед пред домашнїма положице праву домашню кремпиту

Так треба приготовиц:

18 ложки цукру 18 ложки муки 2 ванелийово цукри

Превариц 1 литру млєка и охабиц з боку. Зоз миксером розмишац 15 жовчки зоз 18 ложками цукру и 18 ложками муки (верхом) и 2 ванилийово цукри и до того усипац 1 литру жимного млєка. Положиц на цихи огень и мишац нєпреривно бо почнє гуснуц ... важне з початку добре мишац же би фил нє бул грудкави. Ґаздиня зна и поволац домашнїх же би им дахто тримал шерпеню, а вона же би швидко мишала бо як фил гушнє так го и чежше мишац, та часто и хрибет мокри :) (миксер ту нє ма улогу, бо би ше преграл). Кед фил таки барз густи и гладки, врациц на цихи огень и по кус долївац тото цепле млєко цо зме пред тим преварели. Остаток литри млєка ше долїва док нє будзе таке густе як кед ше вари замешка и кед ше видзи сподок шерпенї при мишаню и теди знаце же фил готови – тераз мож хасновац миксер и себе помогнуц (дакеди од тей литри млєка останє кущичко звишку млєка, а то завиши кельо зме муки положели). Витрепац 15 бильчки зоз 10 ложками мелкого цукру. Тото з варешку класц до лїтного филу и помалки мишац. Ту нє хасновац миксер, лєм з варешку мишац, бо фил будзе мац лєпши смак а и випатрунок. Од горе по цесту посипац мелки цукер.

10 ложки мелкого цукру

38 РУСКЕ СЛОВО

22. СЕПТЕМБЕР 2017.

купчи готови цеста за кремпиту

*найлєпше кед шерпеня у хторей ше вари фил ма дупле дно

ИНТЕРМЕЦО ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Босильки Салонтаї)

Посна рискаша зоз шампиньонами

Посна рисшкаша зоз шампиньонами може буц послужена як главне єдзенє у посце, лєбо як прилог ґу месу

Так треба приготовиц:

Потребне:

Пошекац и зомлєц 1 главка цибулї цибулю, та ю зоз олєйом видинстац. 1 шолька интеґралней Кед цибуля видинрискаши стана, додац риска1 ложка сухей присмачки шу и наляц два пога(Баґ, Ц, Веґета, завиши ри води и охабиц най цо хаснуєце) ше вари. З часу на час премишац, бо ше 200 ґрами шампиньони рискаша лєгко може залїпиц за сподок 1 векша мархва шерпенї. Кед рискаша на 50 мл олєю поли уварена додац пошекани шампиньони и пошекану мархву, доляц ище дакус води, премишац и охабиц же би ше сциха шицко вєдно уварело под покривку. Кед мархва уварена зняц покривку и предлужиц варенє покля вода нє вивре и мерковац же би нє пригорело.

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

ВШЕ ИСТА ПИСНЯ... ШМЕТАНКА: У свой час млєко по хто зна хтори раз подрагшело, розуми ше за трошительох, алє на тот завод то було пре амбалажу, хтора – твердзели млєчаре – нє затримує шметанку. – А хто же нам то, вец, сипе води до млєка? – питали ше статкаре. ТЕПША: Землєдїлци хтори гинто страдали од суши достали якеш надополнєнє, алє им воно виплацоване у трох наступних рокох. А вец пришла инфлация, та за тото надополнєнє очкодовани землєдїлци нє могли купиц анї – тепшу риби. КОНЬ: Польопривреда анї нєшка нє ма одвитуюце положенє, та и надалєй ма лєм цагац. А зна ше хторого коня ґазда прага кед коч залєжнє до ваґашу... КОСИДБА: Вше пред косидбу землєдїлци патра на горе и модля ше: Най нє придзе даяка буря з лядом и – най будзе добра цена жита. ШАТВА: Гваря землєдїлци же им пред шатву звичайно нїч нє познате. Як би нє? Га, познате же драгши гної, драгше нашенє, драгша нафта, защитни средства, резервни часци... Лєм ше нє зна почим будзе жито, кукурица, слунечнїк, цвикла, соя... Алє то уж познате – же то нєпознате. ШЛЄБОДА: Польодїлци лєдво дочекали нови условия привредзованя. Тераз и вони маю свою шлєбоду – ору аж по жем, шею цо сцу, гноя по волї, защитни средства им нє треба, а за статок им нє бриґа... ПРОГРАМА: Од шицких програмох котри маме, єдну сиґурно вше витвориме по конєц рока: Новорочну програму! ЦИПЕЛИ: – Тоти ципели два раз драгши як метер жита! – гвари купец. – Га, цо ше чудуєце? – толкує тарґовец. Ципели два, а метер лєм єден. Ґу тому, ципели нови, а жито старе, од влонї.

Посилайце нам свойо рецепти на емаил rusmak@ruskeslovo.com 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЦМОТА: На єдней схадзки, под час розправи о аґраре, у сали нєстало струї. Нїхто ше прето нє возбудзовал. Дискусия предлужена як кед би ше нїч нє случело. А цо би ше людзе и возбудзовали? Шицким цо робя у аґраре ше уж и так давно зацмело пред очми... Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ЧУДЕСНА НОЦ У ВЕРБАШЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 38 (3751) НОВИ САД, 22. СЕПТЕМБЕР 2017.

Фото:

Алекс

андра

Лендє

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЛИТЕРАТУРНЕ СЛОВО ФАУНА УРБАНОГО ГУМНА

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006b_0198P

■ КЕРЕСТУРСКА ҐИМНАЗИЯ – ЄДИНА РУСКА НА ШВЕЦЕ