Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВЕ ОРАХОВО И БАЧКА ТОПОЛЯ ДОЧЕКАЛИ ШКОЛЯРОХ ЗОЗ РУСКИХ МЕСТОХ

РОК LXXV ЧИСЛО 35 (3852) НОВИ САД, 30. АВҐУСТ 2019.

Фото: Лидия Кухар

Фото: Л. Кухар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0430P

Фотоґрафия: 0431P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,

■ СТРЕТНУЦЕ РУСКИХ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ

часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

■ ФЕСТИВАЛ ЖРИДЛОВОГО ШПИВАНЯ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” У ДЮРДЬОВЕ

ИНТЕРМЕЦО

СРИМ

ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ

БАЧИНЧАНЄ ШЕ СХОДЗЕЛИ У КАРЧМИ

к и кажди валал и Бачинци вше мали карчми до хто рих дзеч нє при ход зели жителє того сримского валалу у општини Шид, и Руснаци, и Серби. О дакедишнїх бачинских карчмох зме дознали од малженскей пари Верунки и бачика Данила Надьових, хтори о карчмох, заш, слухали од своїх родичох. По Другу шветову войну, була позната Карчма Мариї Загорянсковей, хтора вец у войни нє робела, а теди, як ше здогадує бачи Данил (хтори народзени 1942. року), робела и Колєсарова карчма. После войнових часох була позната Карч ма Лю бо ми ра Ґачича. Тиж, позната и Вуйковичова карчма у центру валала, прейґ драги од Месней заєднїци. Надьово гваря же ше у Загорянсковей карчми отримовало и танци, а Дом „Руска просвита” було место дзе ше одвивал кутурни и просвитни живот бачинских Руснацох. Осемдзешатих и дзеведзешатих рокох прешлого вику як и вшадзи, и у Бачинцох ше отверало кафичи, и то було цошка нове цо прицаговало младих. Єден таки кафич бул и Кинґ, алє уж давно нє роби. У Бикичу уж Роками нєт карчми, алє у дальшей прешлосци и тот наш валал мал карчму. Як нам виприповедал Деян Бобаль, предсидатель Совиту МЗ Бикич, медзи двoма шветовима войнами у Бикичу була карчма хтору тримал манастир Сербскей православней церкви зоз Привиней Ґлави. Карчма ше волала Чарда и коло нєй була студня (дєрам) за напаванє статку, як и два тополї. А у карчми як качмар робел Никола Бобаль. До карчми

2 РУСКЕ СЛОВО

Ресторан Далас у Беркасове

Качмар Никола Бобаль робел у Чарди

млади приходзели на забави, танцовац, шпивац и дружиц ше. Карчма робела можебуц по 1950. рок, а вец є заварта, а була там дзе нєшка хижа и тишлїрска роботня Янка Романяка. У Беркасове, карчми було у прешлосци, а тераз єст лєм сучасни ресторан зоз ноцнїком и вола ше Далас. Находзи ше такой на уходзе до валала зоз Шиду. Ту ше отримує свадзби и други вешеля, а останї роки и „Сримска винияда” кед ше на шветочней вечери преглашує найлєпших продуковательох вина. У Беркасове у центре валала роками була позната карчма Печина, алє и вона уж роками нє роби. Тиж була позната и карчма Код маме на круцини ґу центру валала на драги ґу Бапскей. У карчми окреме було „живо” дзеведзешатих рокох прешлого вику кед наступали и „танцошки”, алє и тота карчма заварта и уж роками нє роби.■ Вл. Дїтко 30. АВҐУСТ 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Лидия КУХАР, дописователька зоз Дюрдьова

■ Тижньовнїк 4. У Новим Садзе будзе означена 100-рочнїца РНПД

■ Нашо места 6. Општини Кула и Вербас вєдно у ЛАҐ „Шерцо Бачки”

■ Економия 10–11. Иґор Фейса з Коцура, треци орач на „Србобранскей бразди”

■ Култура и просвита 16–17. У Дюрдьове отримани Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”

■ Литературне слово 19–21. Поезия и подобово прилоги

■ Людзе, роки, живот 24–25. Наш госц: Янко Медєши, керестурски Ярашанєц

■ Духовни живот 28–29. Виронаука у Новим Садзе, медзи потребу и можлївосцами

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Резултати наших фодбалских клубох

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок: Младша мишана ґрупа коцурскей КУД „Жатва”, побиднїки Фестивала у Дюрдьове Авторка фотоґрафиї: Лидия Кухар

РУСКУ ТРАДИЦИЮ ПРЕНОШИME НОВИМ ҐЕНЕРАЦИЙОМ За нами ище єден, 17. по шоре Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” отримани у Дюрдьове у орґанизациї КУД „Тарас Шевченко”. И тогорочни Фестивал потвердзел же чуваме и почитуєме свою традицию. Же жридлово шпиванє ище вше жиє медзи нами, же ше руске облєчиво и далєй чува и отримує, а руски язик бешедує. Нащивителє мали нагоду, як и прешлих рокох опатриц виставу под назву „Дакеди було...”, алє тото цо заш лєм було иншаке як потераз, то же орґанизаторе пришли на идею направиц окремну хижу у котрей були виложени експонати зоз прешлосци дюрдьовскей церкви. Нажаль, того року нє мали зме нагоду опатриц узвичаєну провадзацу виставу „Стари ремесла” котра давала єдну окремну красоту и нову димензию Фестивала. Наздавац ше же нарок врациме и тот елемент нашей традициї до двора КУД „Тарас Шевченко”. З рока на рок видно розлику у квалитету самих наступох цо нам потвердзел и тогорочни фаховни жири у чиїм составу були: Агнета Тимко Мудри, Татяна Колєсар Ґвоїч, Мирослава Даждию, Сенка Станкович и Борислав Барна. Видно же ше учашнїки з рока на рок за тот Фестивал пририхтую з векшим ентузиязмом, же им важне и як буду випатрац, тримац ше и звучац, цо наисце за похвалу. Видзи ше же ше уча и на своїх и на цудзих гришкох, и намагаю ше нє повториц их, цо вєдно доприноши же квалитет фестивалу рошнє. Окреме крашнє видзиц младих котри приходза шпивац, дружиц ше, алє приходза и змагац ше и победзиц. Нє ганьба, алє чесц буц наградзени за квалитет и роботу хтора му предусловиє. Перше место на Фестивалу завжала праве єдна млада мишана шпивацка ґрупа зоз КУД „Жатва” зоз Коцура котру пририхтала Агнета Тимко Мудри. И Специялну награду достал млади состав – Дзивоцка ґрупа КУД „Тарас Шевченко“ зоз Дюрдьова котру пририхтала Сенка Станкович. З того видно же зоз вельким трудом и закладаньом мож посцигнуц вельо, алє тиж же млади сцу учиц, и же их єст хто учиц и свойо знанє о нашей традициї преношиц на шлїдуюцу ґенерацию. Пре шицко спомнуте, як и по словох орґанизаторох и упечаткох публики и учашнїкох, за нами ище єден успишни Фестивал.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

30. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК 100-РОЧНЇЦА СНОВАНЯ РНПД У НОВИМ САДЗЕ

УПРАВНИ ОДБОР РУСКЕЙ МАТКИ

ЗНАЧНИ ЮВИЛЕЙ ПРЕДСТАВИЦ И ШИРШЕЙ ЗАЄДНЇЦИ

ПЕРШИРАЗ БУДЗЕ ПОДОБОВА КОЛОНИЯ

Шветочне означованє 100-рочнїци снованя Руского народного просвитного дружтва (РНПД) у Новим Садзе будзе отримане на пондзелок, 9. септембра у будинку Соколского дому (Едьшеґ) хтори ше находзи у улїци Антона Чехова 4. Орґанизатор шветочносци Завод за културу войводянских Руснацох, як потолковал координатор подїї Йовґен Мудри, а програма обдумана так же би ше рускей и ширшей явносци визначело позарядове значенє РНПД у националним и културним формованю и розвою бачванско-сримских Руснацох, и здобуткох хтори тирваю по нєшка. Насампредз, будзе отримана трибина дзе о рижних аспектох з историї и роботи РНПД и дружтвено-политичним амбиєнту у хторим воно функционовало бешедовац буду проф. др Янко Рамач, проф. др Дюра Гарди и публицисти и новинаре Дюра Латяк и Михал Рамач, хтори будзе и модератор. У рамикох програми у Едьшеґу будзе поставена и вистава ориґиналних архивских документох и репродукцийох вязаних за РНПД, алє и коло историйних подїйох Велькей народней скупштини и присоєдинєня Войводини 1918 року, хтори були предусловиє народноґо и културного будзеня Руснацох на наших просторох. Вредносц вистави же на нєй дзепоєдни документи першираз буду презентовани ширшей публики. Тиж будзе представена и кнїжка др Дюру Гардия з тоту тематику хтора тераз у друку, и емитовани и видеоматериял о РНПД авторки Олґи Карлаварис, а планована и кратша музична програма. Понеже намира же би ше и векшинскей явносци представела улога РНПД, програма будзе по сербски, а попри представительох рускей заєднїци, поволанки буду доручени и чолним особом институцийох и културней явносци АП Войводини и Городу Нового Саду. Як цо познате, Руске народне просвитне дружтво (РНПД) основане 2. юлия 1919. року у Новим Садзе, а сновательна схадзка отримана у Шветочней сали городского Маґистрату. У Сновательним акту наведзене же мисия Дружтва на народним руским язику публиковац и шириц кнїжки поучного, побожного и забавного характеру, и так просвищовац и културно розвивац Руснацох. И. С.

4 РУСКЕ СЛОВО

Руска матка у септембру витвори три активносци, медзи хторима 14. септембра першираз будзе отримана Подобова колония „Руски Керестур 2019ˮ

но вих зми стох було бе ше ди на схад зки Управного одбору Матки 24. авґуста у Ру ским Кере стуре, а попри планох за наступ ни период, представена и ана лиза и оцена XV Швето вого конґре су Русинох/Руснацох/Лемкох. Управни одбор Рускей матки на схад зки бешедовал и о запровад зеню пририхтованьох за IV Стретнуце поетох, литературних и музичних творительох РМ хторе у Керестуре будзе 21. септембра. И Колонию, и Стретнуце нєпоштредно орґанизує керестурски Месни одбор РМ. На схадзки УО утвердзене и число учашнїкох на першей подобовей колониї так же поволани тринац подобово уметнїки, рижних ґенерацийох, од школярох по искусних малярох аматерох и академских малярох од котрих дзевецеро з Керестура, а други з Вербасу и Кули. Як гварене, УО задовольни же ше витвори и тота активносц хтора уж даскельо роки предкладана и на Скупштини тей орґанизациї, а насампредз пре обще думанє же подобова творчосц у Керестуре єден час нє була досц потримана и визначована. Колония будзе отримана на отвореним просторе коло спортскей гали, а за єй орґанизацию задлужени Славко Пап. ЛИТЕРАТУРНА НАГРАДА На уж традицийним Стретнуцу поетох литературних и музичних творительох Рускей матки, того року участвовац буду петнац творителє, тиж векшином домашнї, алє и з Кули, Шиду, Сримскей Митровици и з других местох. УО одлучел же би ше од того року додзельовало о припознанє з меном поети Юлияна Надя хторе РМ обдумала и пририхтала вєдно зоз „Задужбину Бори Латиновичаˮ зоз Кули, и хторе ше будзе додзельовац кажди рок праве на тим Стретнуцу. Потим, шлїдуюца активносц Рускей матки, 27. септембра будзе у Шидзе дзе на шоре IV Русински филмски фестивал „Русин филм фест” хтори нєпоштредно орґанузує Реґионални одбор РМ за Срим у Шидзе. На тот завод програмска тема буду обичаї Русинох/Руснацох/Лемкох. Окремна увага на тогорочним Фестивалу будзе пошвецена означованю 100-рочнїци од присоєдинєня 30. АВҐУСТ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Подкарпатскей Руси до Чехословацкей Федерациї после Першей шветовей войни – 1919. року. Члени УО РМ присутни на схадзки позитивно оценєли XVI Шветови конґрес хтори успишно отримани од 4. по 7. юлий того року у Любовлянских Купельох и Камйонки, окрес Стара Любовня у Словацкей. РМ похвалєла орґанизацийни и змистови уровень Конґресу, а и далєй остава при своїх предкладаньох Конґресa же би ше и у наиходзацим чаше розпатрело приманє нових русинских орґанизацийох за членох Конґресa, а то орґанизациї зоз Русиї и Молдавиї хтори уж давно апликовали за членство, а цо було застановене пре одредзени нєскладаня и розлични политични попатрунки членох Конґресa. НОВИ „РУСНАК” На соботовей схадзки УО хторей предшедовал предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа презентоване и нове 31. число глашнїка РМ „Руснакˮ хторе цале пошвецене пра-

ве отриманому XVI Шветовому конґресу. „Руснак” богато илустровани зоз фотоґрафиями приноши звити зоз шицких активносцох, зашеданьох, пленарного, а окремна увага и на зашеданьох шицких пейц конґресних комисийох – за просвиту и язик, за културу, за историю Русинох, за масмедиї и видавательну дїялносц, та Комисиї за туризем и гранти. У роботи шицких участвовали и представителє РМ. У 31. Глашнїку презентовани и провадзаци подїї Шветового конґреса, заєднїцкей преслави Дня Русинох Словацкей, додзельованю тогорочней награди з меном „Василь Турок Гетєш” и друге. Тото число РМ видала и видруковала дзекуюци свойому проєкту хтори потримал Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами АП Войводини. ■ М. А. 30. АВҐУСТ 2019.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ПРИВИТ ЗОЗ БЛЇЗКЕЙ ПРЕШЛОСЦИ Рочни одпочивок. Ґоручава и финансийна суша вше частейше причини же период заплановани за окрипенє цела и души примушуюцо хаснуєме за рижни през рок назберани и наґромадзени подняца як цо билєлє обисца. То робота скоро як селїдба – шицко треба повиношиц и попрекладац, спаковац и склонїц од поликолору, же би шпляха на терпезрийним столє нє дочековала госцох, а парадна, свадзебна ґардероба пре капочку-два нє постала „за по обисцу“. Но та кед уж чловек цали дзень дома, до рук му дойдзе громаду койчого забутого. Стари фотоґрафиї, винчованки и погляднїци хтори дараз послали рижни людзе, дзепоєдни уж и покойни... Хто зна кеди то було, на концу, анї сам нє паметам кеди сом остатнїраз дакому, родзини, приятельом и другим блїзким, написал и послал писемко лєбо карту. Дараз то була нормална, состойна часц каждодньового живота, а кажди родзени дзень, векше швето лєбо путованє були достаточна причина. Тераз, по фейсу, виберу-вайберу и других здобуткох информатичней ери, фотки, поздрави и красни жаданя сцигую у реалним чаше, и тим хторих ше дотикаю и тих хторим баш анї нє, а аж и припаднїки старших ґенерацийох звладали тоти чудеса 21. вику. Прави, паперово фотофрафиї постали привилеґия тих наисце преламних животних подїйох, як цо свадзби, кресцини и дипломски, а шицко друге остава затрацене и забуте у морю диґиталних фоткох з хторима кажди рахункар и телефон полни по верх. Но та сом з тих паперох пречитал вшелїяки дакедишнї новосци, щешлїви, красни и смутни. Начитал сом ше вшелїяки рукописи, од тих калиґрафских по тоти дзе перше треба розбиц шифру же биш похопел цо автор мал повесц. Шицко то нєми шведоченя єдного часу и епохи хтора нам и далєй ту, под руку, алє и вше далєй. Роздумуєм, цо кед ше наисце случи даяки катаклизмични, ґлобални колапс интернету и шветовей мрежи, цо останє за нами? Чи нашо потомки буду знац як зме випатрали, як зме жили и цо зме робели, поведзме, после 2008. року, одкеди за собу охабяме лєм диґитални шлїд? Алє, система ше заш лєм стара же би зме нє забули як то дараз було, же треба закуковац до поштовей ладички и же дараз забренка и фиксни телефон. Сцигую нам коверти з комуналнима и иншима рахунками, а нам щешлївшим и ище дацо, як наприклад „Руске слово“. Як потвердзенє же хтошка на нас голєм кеди-нєкеди дума, бренка телефон, тот на шнуру. Слухалку дзвига мойо дзивче, хторе зна же єдини одвит на нєвиповедзене щесце хторе понукаю кол-сервиси рижних тарґовинох, банкох, провайдерох и политичних странкох глаши, „Жаль ми, нїхто старши нє дома“. Значи, и тот реликт з прешлосци вше баржей постава терха... Нїґда чловек нє бул таки осамени як цо є у нєшкайшим чаше „всекомуникациї“. Велї з нас вецей слова н апишу по дружтвених мрежох як цо их през дзень прегваря у директней бешеди з даским оч до оч. прето сом себе задал – по шлїдуюце билєнє, мам наполнїц єден нови фото-албум. И достац голєм два-три погляднїци. Та, гоч их себе сам пошлєм. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА ПОЗАРЯДОВА СКУПШТИНА ЛОКАЛНЕЙ АКЦИЙНЕЙ ҐРУПИ „ШЕРЦО БАЧКИˮ ЗОЗ КУЛИ

ОБЄДИНЄНИ КУЛА И ВЕРБАС На позарядовей Скупштини Локалней акцийней ґрупи (ЛАҐ) „Шерцо Бачкиˮ Кула, хтора отримана 22. авґуста, прилапени нови Статут орґанизациї по хторим формована нова орґанизацийна структура ЛАҐ, формовани нови орґани и вибрани до нїх нови члени, а медзи нїма и особи з Руского Кере стура. Як стої у звиту зоз Скупштини на општинским сайту, з новим Статутом ЛАҐ дефиновани як партнерство за териториялни рурални розвой хтори облапя шицки населєни ме ста општинох Кула и Вербас, а нє лєм кулску општину, як було по тераз. Догварене и заєднїцки виробиц Локалну стратеґию руралного розвою, а зоз обєдиньованьом двох локалних штредкох, т. є. зоз заєднїцку роботу и анґажованьом їх явного, приватного и цивилного сектору, год-

но лєгчейше апликовац за цо вецей средства зоз покраїнских и републичних орґанох, та и з европских фондох. Як мож було чуц на Скупштини, перша нагода за тото буду опредзелєни 34 милиони динари безповратних средствох од Министерства польопривреди, наменєни праве за мири руралного розвою. Зоз того буджету годно апликовац за вибудов капацитетох цивилного дружтва и розвиванє и формованє подобних партнерствох (ЛАҐ-ох), за змоцнєнє їх капацитетох и за виборок Локалней стратеґиї руралного розвою. На Скупштини ЛАҐ у Кули вибрани нови Управни одбор, предсидатель му будзе Петар Пеїн, а Одбору за члена вибрана и Славица Катона, предсидателька кере стурского Здруженя женох „Байкаˮ. До новооформеней Комисиї за вибор проєктох вибрана и Любица Няради, предсидателька Туристичного здруженя Руски Кере стур, а член Ґрупи за планованє будзе и приватна поднїмателька Наталия Емейди, док у мено цивилного сектору Михайло Катона вибрани до Надпатраюцого одбору ЛАҐ. Тоти орґани вєдно зоз своїма локалнима самоуправами маю виробиц Локалну стратеґию руралного розвою за подруче хторе ЛАҐ облапя, а то населєни ме ста у општинох Кула и Вербас. На териториї општини Кула Локална аґенцийска ґрупа „Шерцо Бачкиˮ формована 2017. року и уж витворела даскельо покраїнски и републични проєкти, та апликовала и на два медзинародни поволанки. М. А.

ПОМОЦ МЛА ДИМ ФАМЕЛИЙОМ У КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

БЕЗПЛАТНА ОБУКА ЗА ГОНОРАРНУ РОБОТУ Општина Кула и Здруженє МНРО „Белава птица”, препознали потребу помогнуц младим фамелийом зоз дзецми, та орґанизую безплатну обуку за гонорарну роботу, у рамикох онлайн сервису. Директор „Белавей птициˮ Марко Кошутич заключує же єст материялни даваня за народзованє дзецка – за перше дзецко средства дава Република, алє випатра же таки проєкти нє найзначнєйши за злєпшовнє демоґрафскей ситуациї у општини. Гоч кельо ше да пенєжи, то нє може стимуловац народзованє дзецох. Прето тераз атрактивни проєкти котри стимулую условия же би родичи могли виховйовац дзецко. – Єден з проблемох котри маме, то же родичи нє маю кого анґажовац же би им помогнул у обисцу, причувал дзецко, и прето маме план направиц єден окремни сайт за анґажованє помоци. Наша улога будзе обучиц нєзаняти жени котри глєдаю даяку дополнююцу роботу, праве за роботу чуваня дзецох, за помоц у ученю и за помоц у обисцу. Сцеме же би жени котри прейду обуку источа-

6 РУСКЕ СЛОВО

шнє прешли и психолоґийне тестиранє. На сайту бизме мали онлайн базу женох котри маю и квалитет. Так би родичи знали кого пущаю до свойого обисца, шмели би охабиц дзецко зоз нїма, знали би же тоти особи преверени и обучени, та одвичательни за роботу – потолковал директор Кошутич. База би була под зелєна по ме стох и по файти роботох котри жени понукню, а источашнє ше пробує же би було и повратни информациї хасновательох услугох, гоч ше увид зи кельо то технїчно виводлїве. Так би хаснователє сайту зна ли яки препоруки ма особа котру анґажую, як и чи предходни хаснователь задовольни зоз тоту особу, а була би и ясно одред зена цена роботи. Приявиц ше мож найпознєйше по 13. септембер на телефонске число 025/724-177, або на имейл: plavapticamnro@gmail.com лєбо особнє у просторийох „Белавей птици” на адреси Ленїнова 17 у Кули. Р. Дж. и О. Ж. 30. AВҐУСТ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

КУЛА – ПРОЄКТ „РЕФОРМА ПОРЦИЇ НА МАЄТОКˮ У ДРУГЕЙ ФАЗИ

ГРАЖДАНЄ МОЖУ ПРЕДКЛАДАЦ ЯК ПОТРОШИЦ ПЕНЄЖ У локалней самоуправи општини Кула запровадзує ше другу фазу проєкта „Реформа порциї на маєток”, а подрозумює же би гражданє у тим процесу активнєйше участвовали. Вони маю нагоду предложиц на яки способ општина може потрошиц пенєж назберани зоз порциї на маєток. Як визначене на општинским порталу, предкладаня можу облапиц инфраструктурни укладаня, капитални инвестициї, социялни укладаня и други проєкти хтори важни за розвой того штредку. Свойо прекдладаня гражданє општини Кула можу послац прейґ линку http://kula.rs/reforma-poreza-naimovinu-anketa/ односно мейлу anketa@kula.rs Порция на маєток то власни приход каждей локалней

самоуправи односно општини. То значи же цала сума хтору гражданє уплацели за тоту намену остава у їх општини и будзе ту и потрошена. Здогаднїме же Општина Кула од яри того року уключена до Швайцарского проєкту у хторим є єдна зоз 44 локалних самоуправох. Проєкт финансує Влада Швайцарскей, а циль му усоглашованє стану на терену з податками з хторима розполага порцийна управа на локалу, понеже тото податки давно нє обнавяни, та ше указали вельки розлики медзи реалнима и податками хтори мали општини. У кулскей општини у першей фази проєкту вяри окреме обучени пописоваче пописали маєток хтори подпада под порцийну обовязку. М. А.

ЧАСОПИС „БЛИЦ ЖЕНАˮ НАЩИВЕЛ РУСКИ КЕРЕСТУР

„НАЙ ПАПРИҐАРКА” ДУШИЦА ОРОС

Часопис „Блиц Женаˮ и його новинарка Бранка Ґаїч, штредком авґуста у Руским Керестуре нащивели Душицу Орос – з тей нагоди як „най паприґарку” котра зоз свою фамелию продукує паприґу. Як гварела Ґаїчова, часопис „Блиц Женаˮ почал нову акцию у хторей ше намагаю же би през тексти и стретнуца зоз женами котри ше занїмаю з польопривреду, овоцарством, заградкарством и през їх приповедки, указали младим же на валалє мож жиц. Тоти акцию наволали „Нашо най жениˮ и потераз представели „най малинарку” зоз Любовиї, у валалє Шуме при Тополи представели жену котра продукує парадичи и ягоди, а у 30. АВҐУСТ 2019.

Соко Банї младу жену котра з помоцу своєй фамелиї засадзела свой перши гектар яблоньох. Тераз пришли до Керестура представиц Душицу Орос, котра и предсидателька Задруґи и Здруженя паприґарох „Капсикум анумˮ. Душици у тим нєсебично помогли жени зоз Здруженя женох „Байкаˮ Руски Керестур, чийо вредни руки за тоту нагоду порихтали дзешец смачни єдла зоз паприґи же би указали цо шицко з нєй мож зготовиц. У помоци була и предсидателька Туристичного здруженя „Руски Керестурˮ котра вше порихтана илустровац кажде збуванє зоз приповедку о историї и знаменїтосцох у валалє. О. Ж.

НОВИ КРИЖИ У КОЦУРСКЕЙ ЦЕРКВИ

ДАРУНОК ЩИРОГО ШЕРЦА Грекокатолїцка церква Успения Пресвятей Богородици у Коцуре од авґуста богатша за два белави крижи котри ше хаснує у процесиї на вельки швета. У шпиваней, велькей Служби Божей, на концу служеня парох о. Владислав Рац пошвецел обидва крижи, у присустве числених вирнїкох. Єдна парохиянка зоз Коцура даровала за обнову крижох, а шестри служебнїци ше остарали за платно и шице. – Дзекуєме шицким парохияном котри ше стараю и помагаю же би храм Божи бул крашнє ушорени и же би шицко крашнє випатрало – визначела монахиня Михаїла Воротняк. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА РОБОТНА АКЦИЯ У ВЕРБАШЕ

ПОЧАЛО КОШЕНЄ АМБРОЗИЇ На подручю општини Вербас почала велька акция кошеня амброзиї, єдней з найпознатших и найопаснєйших алерґених рошлїнох на швеце. Як сообщели зоз ЯКП ,,Комуналєц” з Вербасу, плановане же би ше покошело поверхносц од коло 25 тисячи квадратни метери. Кошиц ше будзе у узшим центру и на окраїскох городу, на драгох ґу околним валалом, а тиж и на кулскей драги. Найефикаснєйши способ знїщованя амброзиї то витаргованє рошлїни з кореньом, а то мож на менших поверхносцох. На векших ше коши з косами, лєбо з косачками. Знїщованє амброзиї ше окончує на основи контракту и ришеня компетентних у општинскей управи, а нєпокошени поверхносци мож приявиц Оддзелєню за инспекцийни роботи – гварели одвичательни з ,,Комуналцу”. Акцию знїщованя того коровча окончел и Еколоґийни рух Вербас, а помогли ЯП ,,Води Войводини” и даскельо фирми зоз териториї општини – ,,Суноко”, ,,Витал”, ,,Карнекс”, ,,Сава Ковачевич”, як и други дружтвено одвичательни привредни субєкти. Вербаски еколоґове мали акцию у рамикох проєкту ,,Гражданє у акциї – здружено на хасен природи”, котру

потримало Министерство защити животного штредку. – Покошени окреме нащивени простор на шлайсу, помоцни фодбалски и рекреативни терени и широки простор коло каналу, вкупно коло 10 гектари терену. З акцию ше, як и прешлих рокох, указало же з добру орґанизацию и комуникацию з важнима актерами у локалней заєднїци, о кратки час, мож посцигнуц значни резултат, гварели одвичательни з Еколоґийного руху. Амброзийов полен єден з наймоцнєйших природних алерґенох. Найвекши вредносци концентрациї амброзийового полену у воздуху зазначени у другей половки авґуста и першей половки септембра. Ширенє амброзиї вельки еколоґийни проблем и опасне є як за здравє людзох, так и за польопривредни подруча. О. Р.

У КУЛИ РОЗПИСАНИ КОНКУРС ЗА ДРАГОВО ТРОШКИ ШТРЕДНЬОШКОЛЦОМ

ЗНАЧНА ПОМОЦ РОДИЧОМ Одзелєнє за дружтвени дїялносци Општинскей управи Кула, 26. авґуста и того року розписало Конкурс за витворйованє права на реґресованє драгових трошкох путованя школяром штреднїх школох. Школяре по одредзених критерийох можу витвориц право на часточне або цалосне реґресованє, а же би уж од септебра могли витвориц тото право треба конкуровац по 6. септембер. Тоти цо путую до штреднїх школох на териториї кулскей општини нє муша придавац документацию же би витворели тото право, алє то маю поробиц школи, односно придац списки школярох путнїкох, найпознєйше по 2. септембер. Право и на часточне и на реґресованє 100 одсто маю школяре хтори уписани до штреднїх школох звонка териториї општини Кула, дзе каждодньово лєбо лєм викендами путую до других општинох у АП Войводини, або у Беоґрадзе.

8 РУСКЕ СЛОВО

Право на часточне реґресованє трошкох путованя будзе тирвац од 2. септембра по 22. децембер 2019. року, а будзе предлужене и у наступним року кед за тото пенєж обезпечи Покраїнски секретарият за образованє. Шклояре хтори можу витвориц право на подполне реґресованє трошкох путованя до штреднїх школох муша буц зоз фамелийох хтори примаю социялну пенєжну помоц, зоз фамелийох родичох хтори сами витримує свойо дзеци, кед же су треце и кажде шлїдуюце дзецко у своєй фамелиї, цо потвердза з кресценима писмами за шицки дзеци, як и школяре зоз ромских фамелийох. Комплетни текст Конкурсу и потребну документацию мож найсц на урядовим веб боку Општини Кула www.kula.rs у рубрики Конкурси. Вимоги зоз потребну документацию треба у предвидзеним термину придац до Оддзелєня за дружтвени дїялносци Општинскей управи Кула и то на шалтерох Услужного центра, Ленїнова 11. М. А. 30. AВҐУСТ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

БИКИЧСКИ ВОДОВОД ПОД УПРАВУ „ВОДОВОДА” Схадзка Скупштини општини Шид отримана пондзелок, на Цикава точка о маєтку була случай власнїка поля поверхотрей принєшени вецей значни одлуки, а єдна з нїх и то же хносци 62 ари коло депониї шмециска и чераня за квартель водовод у Бикичу и Привиней Глави, хтори у децембру преш- поверхносци 52 квадратни метери у населєню „Восток”, лого року придати на хаснованє, од тераз будзе под управу хтори власносц Општини. Як обгрунтоване, овласцени преЯКП „Водовод”. Тото подприємство управя и зоз водоводами ценїтель преценєл вредносц поля на коло 15 000 еври, а у других валалох на подручу општини. вирахована и чкода хтору власнїк церпел роками пре зменОдборнїки вигласали и одлуку о пречисцованю одрутних шани урожаї пре дим и патканї, так же би, кед ше шицко водох, як и одлуку о явних местох за паркиранє. Єдна з одлу- поздава, то було як и вредносц квартеля. Радованович ше кох була и виробок вименкох и допольнєньох Плана реґулова- анї ту нє зложел и опитал ше же цо будзе кед ище дахто ня за державну драгу число 18 Нештин (у општини Бачка будзе глєдац подобну трансакцию. Владаюца векшина Паланка) – Ердевик у општини Шид. вигласала першобутни предлог, а Радованович анї нє гласал На дньовим шоре були вецей точки маєтно-правних пита- о тей точки дньового шора. ньох медзи гражданами и локалну самоуправу. Слово о кварСО розришела длужносци Николу Тараїча, потерашнього тельох, хижох и польох. Так з явней власносци општини би о. д. директора Установи за физичну културу и спортску мал буц предати квартель од рекреацию „Партизан” и мено35 квадратни метери у насевала го за директора на штири ПЛАТАНЄ ДЗИРОХ лєню „Єлица Станивукович” роки. Тиж прилапени и звити о по початней цени 12 500 дїлованю за перши шейсц Одборнїк Драґан Радованович бул активни и кед слово мешаци 2019. року ЯКП еври. о поставяню одборнїцких питаньох под точку „Питаня и На дньовим шоре бул и „Водовод”, „Стандард” и предкладаня”. Вон гварел же є нєзадовольни з одвитом случай хижи у Куковцох, дзе на поставене питанє на предходней схадзки, же нєт сред- Подприємства за явне ошвицебивателє роками до нєй укла- ства за платанє осем дзирох на драги од Вишнїчева (дзе нє, услуги и отримованє. дали, ушорели ю, и тераз би вон жиє) у напряме валала Босут (хтори у сримскомит- Принєшена и одлука о витвою сцели одкупиц, а овласце- ровицкей општини). рйованю права на материялну ни преценїтель о тим питаню – Видзел сом же доокола було розруцаней асфалтней помоц дзецом, школяром и студал свойо думанє. Одборнїк маси, а ту нє було два-три фурики же би ше дзири запла- дентом у шидскей општини. Драґан Радованович (СНС) тало. Цо кед ше случи даяке транспортне нєщесце – опиНа дньовим шоре були и зауважел же би хижу нє тре- тал ше Радованович. Вон поставел и нове питанє – же би вецей кадрово пременки у бало оцудзиц з нєпоштред- му Канцелария за польопривреду одвитовала прецо управних одборох у школох, ним єднаньом, алє з явним Вишнїчево, як твердзи, нє достало анї динар зоз сред- установох, Комисиї за општинлицитованьом. Векшина то ствох од видаваня под аренду державней польопривред- ски припознаня и Комисиї за нє прилапела, а на гласаню ней жеми, за ушоренє дильовох у вишнїчевским хотаре. додзельованє стипендийох Радованович бул стримани. Вл. Дї.

У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ТРАДИЦИЙНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ЕТНО ДЗЕНЬ”

РУСКИ ШТАНДИ И ШПИВАНКИ У рамикох Културного лєта, у Шидзе штредком авґуста отримана традицийна манифестация „Етно дзень”, на хторей ше зоз штандами представели здруженя женох зоз шидскей општини, а друга часц манифестациї бул концерт. И того року медзи численима штандами були и штанди Руснацох. Традицийни єдла, лакотки, вишивки и прикрас-

30. АВҐУСТ 2019.

ки виложело Здруженє женох „Маря” хторе иснує у рамикох КПД Дюра Киш, потим Здруженє женох „Бикичанки”, а тиж ше представело и Здруженє женох „Жридло” зоз Беркасова. На тогорочним „Етно дню” замерковани штанд мал и „Чесмин до” зоз Бачинцох, дзепоєдни жени самостойно представели свою творчосц, а замерковани бул и штанд миґранткох зоз Ирану хтори дзекуюци Медзинародней орґанизациї за миґрантох (ИОМ) на штанду представели свойо ручни роботи и прикраски. И концертна програма була удатна. На лєтней бини наступели зоз венчиком руских шпиванкох Старша мишана шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” у провадзеню оркестра Дружтва, потим шпивацка ґрупа „Бикичанки”, а на гармоники их провадзел Боян Бабич, словацке СКУД „Єднота” представело музику и обичаї Словацох, горватске КУД „Шид” обичаї зоз косидби при Горватох у Ґибарцу. Тиж наступел и хор „Тамяника”, а концерт зоз наступом прикрашели и вецей вокални солисти. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ ОТРИМАНА 20. СРБОБРАНСКА БРАЗДА

ВАЖНЕ ДОБРЕ ЗОРАЦ ЖЕМ У ораню ше змагали 70 польопривреднїки зоз Сербиї и Мадярскей

Пише: Мартица ТАМАШ

Фото: www.vojvodina.gov.rs

Н НОВИ КОРОВЧА ОПИРСКАЦ ЗОЗ ТОТАЛОМ Фахови сотруднїк за защиту рошлїнох землєдїлских и заградарских рошлїнох у Польопривредней фаховей служби Вербас дипл. инж. Предраґ Кнежевич гвари же ше од давних часох зна же ше зоз угореньом провокує ризомски коровча. – Кед после угореня коровча посходза, окреме ризомски коровча як цо дзиви цирок и ґордон, треба их попирскац з даєдним тоталним гербицидом. Так ше их ефикасно знїщи и достанє чистейшу жем, з менєй коровчох у идуцей веґетацийней сезони, а то значи и менши трошки, и векши профит у идуцим року.

10 РУСКЕ СЛОВО

а парцели Польопривредного добра АД „Пионир” при Србобрану всоботу, 24. авґуста, отримана ювилейна, 20. „Србобранска бразда”, єдинствене змаганє орачох у катеґориї лєгких, штреднїх и чежких тракторох. У ораню ше змагали 70 польопривреднїки зоз о п ш т и н о х Србобран, Вербас, Бечей, Темерин, Жабель, алє и з н а й од д а л є н ш и х местох Сербиї, як и госци зоз сушедней Мадярскей. Змаганє орґанизоПредраґ Кнежевич ване за орачох на тракторох, а як атракцию и за здогадованє на прешли часи, нащивителє мали нагоду видзиц и оранє з коньми. Манифестацию отворел покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство др Вук Радоєвич и з тей нагоди гварел же 20. „Србобранска бразда”, хтору орґанизує месна заєднїца Србобран у сотруднїцтве з Општину, барз напредовала и постала свойофайтови войводянски бренд. – Покраїнски секретарият за польопривреду потримує орґанизованє традицийних манифестацийох ширцом Войводини, хтори доприноша унапредзеню и розвою

польопривреди у нашей Покраїни – визначел Радоєвич и повинчовал домашнїм на успишней и єдинственей манифестациї. ПОВЯЗУЮ ТРАДИЦИЮ, БРЕНД И ОБИЧАЇ – „Србобранска бразда” ма за циль зачувац обичаї дакедишнього обрабяня жеми, алє з другого боку, упознац числених нащивительох манифестациї зоз методами модерного ораня, зоз чим ше стимулує розвой польопривреди, хтора найважнєйши привредни конар на тих просторох. Кед жадаме мац продуктивну и конкурентну привреду, мушиме укладац до сучасней погонскей и приключней механїзациї – гварел Радоєвич. Вон визначел же ресорни секретарият у своєй роботи уважує фах и науку, бо лєм на тот способ и з применьованьом найсучаснєйшей опреми, польопривреднїки можу посцигнуц лєпши резултати. Орачом пожадал успих на змаганю и поволал шицких войводянских польопривреднїкох же би вихасновали вигодни кредити, прейґ покраїнских фондох, як и право на средства хтори им на розполаганю прейґ конкурсох. Орґанизаторох похвалєл и помоцнїк министра польопривреди Александар Боґичевич, хтори гварел же добре же би у Сербиї було цо вецей таки манифестациї, же би ше нашо польопривреднїки дружели, черали искуства и указали свойо знаня и схопносци у обрабяню жеми. 30. АВҐУСТ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

трима напрям, чи бразМесну заєднїцу да глїбока праве тельо Србобран, хтора ше кельо треба же би ше намагала же би тота жем порихтало же би ювилейна, 20. по шоре була цо роднєйша, ровманифестация, була номирносц глїбини и окреме успишна. общи випатрунок Попри змагательней ораня, як и законченє часци, на 20. роботи. Очиглядне же „Србобранскей бразди” члени фахового жирия орґанизована и вистава видзели ище даєдни продуктох хемийних и ниянси хтори дзелєли нашенькових хижох и найлєпших орачох од вистава польопривредшицких других одличней механїзациї, а ораче них. и польопривреднїки Квалитет ораня оцемали нагоду чуц и совиньовани за лєгку А катети фаховцох о сучасних ґорию, за штредню Б аґротехнїчних мирох хтори доприноша кваИҐОР ФЕЙСА З КОЦУРА катеґорию и чежку Ц катеґорию. Побиднїки литетному и високому ТРЕЦИ У А КАТЕҐОРИЇ по катеґорийох у лєгурожаю. кей А катеґориї перши: Часц програми 20. Иґор Фейса з Коцура на змаганю „Србобранскей бразди” представял Польопривредну школу Боґдан Бикич зоз виведли и КУД „Бард” и зоз Футоґу, дзе тераз почнє до трецей Сириґу, други Ласло зоз Клуб за пестованє тра- класи, а на 20. „Србобранскей браз- Шерфезе дицийох народох и ди” освоєл треце место у А катеґориї. Србобрану, а треци н а р о д н о с ц о х – Волали ме зоз школи най при- Иґор Фейса зоз Коцура. Войводини и Здруженє дзем на змаганє и укажем цо сом У штреднєй Б катеґог р а ж д а н о х потераз научел и же бим видзел як риї: найлєпши Дьордє зоз „Колбасияда” зоз Туриї, други ору. Орем од осмей класи, оцец Диняшки други хторе за шицких порих- ме научел, а и у школи на пракси Србобрану, тало їх безплатни спе- ореме, так же мам досц знаня и иску- Саша Атанаскович зоз а треци циялитети, а свойо про- ства. Першираз у живоце сом ше зма- Туриї, дукти виложели и члени гал и освоєл одличне треце место. На Мирослав Симин зоз Здруженя пчоларох зоз змаганю було прекрашнє, презадо- Србобрану. У чежкей Ц Србобарну. За наймлад- вольни сом и барз ми значи награда – катеґориї: перше место ших були порихтани гвари Иґор и толкує же є одмалючка завжал Ґоран Радович зоз Србобрану, други интересантни змисти, у польопривреди. – Мойо родичи обрабяю жем и я Золтан Чех зоз Бачкого як и бависка за дарунок. Вельке доприношенє жадам предлужиц тоту роботу, бо Ґрадишта и треци Меґ зоз дали и членїци Здуженя волїм польо як робиц даґдзе у варо- Золтан С р б о б р а н у . женох „Рука спаса”, шу – гвари Иґор Фейса. Першопласовани достахтори за шицких учашнїкох порихтали платново мещки и фартухи ли по 25 000 динари, другопласовани по 20 000, а трецепласовани по 15 000 динари. з вишитим лоґом „Србобранскей бразди”. Найстарши змагатель Лазар Антич (1929), наймладши Роберт Само младши (2009) и НАГРАДЗЕНИ НАЙЛЄПШИ ОРАЧЕ єдина жена на змаганю Мария Сеочинац зоз Фахови жири, у чиїм составе професоре з Врнячкей Банї достали ваучери за седемдновосадского Польопривредного факулте- ньови одпочивок за два особи у банї та, оценьовал як ше отвера бразду, як ше Дьопарош при Орошхази, хтори им подаровала општина Србобран. Награду у алату достал змагатель Лазар Ердоґлия зоз Вукушичох при Врнячкей банї, хтори до Србобрану сцигол зоз найоддалєншого места. ■ 30. АВҐУСТ 2019.

Др Мирослав Малешевич ОРАЧОХ ТРЕБА ПОЧИТОВАЦ Член Орґанизацийного одбору „Србобранскей бразди” и шветови фаховец за жито, професор др Мирослав Малешевич, гвари же орачох треба барз почитовац, бо робя барз важну роботу. – Перша аґротехнїчна мира порядного обрабяня жеми то угоренє сцернянки, а окончує ше ю после комбайнованя жита або ярцу, же би ше достало плїтке мелке пасмо жеми на поверхносци. Заорйованє сцернянки ма вельке значенє у наших полусушних условийох и прави польопривреднїки, хтори добре знаю свою роботу, оддавна тоту аґротехнїчну миру запровадзую як найважнєйшу роботу после жатви. Кед ше зоре сцернянку, по велькей горучави, влєце, зопера ше пошвидшане, капиларне випарйованє води и випровокує ше коровча же би виключкали, а виглєдованя указую же ше так присуство вецейрочних коровчох зменшує и до дзешец раз – гварел професор Малешевич и додал же 20. „Србобранска бразда” вецей як змаганє у угореню, бо ше ту демонструє можлївосци плугох, машинох и орачох и же оранє вообще нє єдноставна операция, як цо на перши попатрунок випатра.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЕДУКАЦИЯ О ИНОВАЦИЙОХ У ПОЛЬОПРИВРЕДИ У ПРЕЙҐГРАНЇЧНИМ РЕҐИОНУ – AGRINNO

ПРОЄКТИ ЗА НАС И ЕВРОПУ

Проєкт, котри започал 1. априла 2018. и тирва по 30. новембер 2019. року, под назву „Иновациї польопривреди за обезпечованє росту и обезпечованя роботи у прейґгранїчним реґиону – AGRINNOˮ предлужел ше у мадярским месту Морахалом, од 28–30. юлий Пише: Оленка ЖИВКОВИЧ

ДО ЧЕЧНОСЦИ ШЕ КЛАДЗЕ ШИЦКО ЦО РОШЛЇНОМ ТРЕБА Веселинку окреме интересовало як ше контролує уношенє хемийного составу котри потребни рошлїном за роснуце, а фаховци гваря же шицки анализи добре направени перше у лабораторийох и же ше до чечносци кладзе шицко тото цо би ше зоз жеми могло вихасновац. Вони компютерски провадза хемийни состойки котри потребни рошлїном же би росли, а додава ше вше тото цо потребне.

12 РУСКЕ СЛОВО

роєкт софинансує Европска уния, у рамикох ИПA Интеґрацийней прейґ гранїчней програми Мадярска – Сербия 2014-2020 зоз 85 проценти, а учашнїки проєкта даваю 15 проценти и започати є зоз партнерами зоз жупанї Чонґрад у Мадярскей, новосадским Институтом за польодїлство и заградкарство, як и Фондом за европски дїла АПВ у Новим Садзе. Покраїнски секретарият за польопривреду єден з водзацих партнерох проєкту, чия вкупна вредосц 325 тисячи евра. Його циль же би ше зоз применьованьом иновативних моделох у польопривредней продукциї оможлївело младим и нєзанятим особом у валалских штредкох унапредзиц продукцию и свойо продукцийни капацитети у обласци заградкарства, як и же би ше з поцагованьом средствох зоз фондох ЕУ помогло младим же би остали на валалє. Перша часц проєкту реализована у Сербиї од 8–10. юлий 2019. року, а друга у месту Морахалом, у Мадярскей, же би цильни ґрупи могли усвойовац цо вецей знаня з обласци продукциї поживи, брендираня и пласману польопривредних продуктох. То би мало резултовац зоз повязованьом младих польопривредних продуковательох зоз Сербиї и Мадярскей, уключуюци медзисобни трансфер зная, информацийох, искуства, як и витворйованє можлївосци заєднїцкого наступу на трецих тарґовищох. До проєкту уключени три польопривредни школи, зоз Футоґу, Руми и Вершцу, у котрих и поставени иновативни пластенїки, подобни пластенїку у оддзелєню за заградкарство. УЧАШНЇК ЕДУКАТИВНОГО СЕМИНАРА И ВЕСЕЛИНКА БАЧИЧ На тим семинаре учашнїк у месту Морахалом була и Веселинка Бачич, професорка фахових предметох напряму Туристичного технїчара Ґимназиї „Петро Кузмякˮ. На перши погляд випатра же єй фах и тоти роботнї нє маю даяку вязу, но,

Веселинка Бачич

на роботньох було бешеди о маркетинґу, а у туристичним напряме то єдна зоз значних обласцох. Як гвари наша собешеднїца, семинар водзели фахово особи зоз економиї и польодїлства з Мадярскей, з помоцу прекладателя на сербски язик. Теми на семинаре були польопривреда як способ витримованя, персонализована СВОТ анализа зоз окремним огляднуцом на лоґистику и тарґовище, краткорочни и длугорочни стратеґиї и дїловне планованє, процеси преробку, як породуковац и предавац – маркетинґ, дїловни бонтон, здруженя, аґенциї. – На семинар сом пошла на препоруку моїх колеґиньох зоз Футоґу и Оджаку, бо ше указало же маю геверне место. Нє одбила сом, у першим шоре прето же були роботнї о маркетинґу, пласованю роби на тарґовище, СВОТ анализи котри ше робя кед ше прави бизнис план. Тот проєкт и направени же бизме учели єдни од других, же би ше искуства медзисобно черали. Я була лєм на єдней часци того семинара, у Мадярскей. Тото цо сом могла обачиц же ми за Мадярску барз заоставаме. Як гварели орґанизаторе, хто нє провадзи нєшкайшу технолоґию, тот осудзени на препасц. Европа до Сербиї сце укладац, сце финансовац, алє нашо людзе нє заинтересовани 30. АВҐУСТ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

уложиц до нового способу продукциї, по условийох яки Европска уния наклада. Сама сом ше вельо превипитовала, гоч сом нє продукователь, алє сом дипломовани економиста дїловного права и з того економского боку ме вельо того интересовало. Учашнїки були на оглядних польох дзе им була указана продукция батату, дзе продукователє толковали способ продукциї, и шицко було медийно попровадзене. „Нашо людзе би”, толкує Веселинка, „прейґ ИПА проєктох, медзинародних европских проєктох за розвой привреди, за поднїмательство котре Европа сце финансовац, могли апликовац, алє условия строги. Муши ше мац добру дїловну програму и кед ю прилапя, достава ше средства, алє финансиєр провадзи реализацию проєкту”. – У нас нє барз реґуловане тарґовище, за розлику од нїх. Вони маю здруженя прейґ котрих маю догварену цену, контракт, котри кед подписани, ше нє меня, а у здруженьох маю и анґенцию котра задлужена за маркетинґ и маю интернационални приступ на тарґовище. Самим тим же су у здруженю, продукователє защицени. У нас того нєт и людзе вельки ризик маю кед укладаю до продукциї. У нас нєдосц вихасновани европски субвенциї – твердзи наша собешеднїца, нє одгадуюци чи проблем у писаню проєктох, чи людзе єдноставно нє заинтересовани. ПРАКТИЧНЕ ПРИМЕНЬОВАНЄ НАУЧЕНОГО У НАСТАВИ – Тото преподаванє мнє особнє значело прето же то можем применїц у моєй настави и, гоч мойо школяре туристични технїчаре, туризем повязани зоз привреду, бо шицко цо ше привредзує, чий финални продукт ше предава, повязане и зоз туризмом. Як приклад то и „Днї керестурскей паприґиˮ. Тей туристичней манифестациї би нє було кед би ше у Керестуре нє продуковала паприґу. Вельо з того цо сом там чула можем применїц и при моїх школярох. Потолкуєм им дзе сом була, яки там теми розрабяни... Тераз то будзем повязовац зоз предметами хтори 30. АВҐУСТ 2019.

маю у школи и винєшем им шицко цо сом там научела, як и велї други ствари коло самей продукциї, коло маркетинґу, СВОТ анализи и кед то практично применїме, будзе нам вельо розумнєйше, як зоз кнїжки – пояшнює професорка. Окремни упечаток на професорку Веселинку охабело кед им указали приклад Шпаниї, дзе з каменей пустинї велькосци пейц тисячи гектари, на хторей ше дакеди знїмало филми, направени пластенїки и склєняни загради зоз найсучаснєйшу опрему. Вони тераз продукую по триштири тони желєняви за европске тарґовище. То продукция у завартим просторе и през дванац мешаци, цали рок ше дацо продукує. – Така продукция ше наволує хидрофония, продукция желєняви у води, а нє у жеми. Корень рошлїни у води з котрей ше достава шицки хемийни состойки котри потребни за розвой. Рошлїна у валовчкох з воду до котрей ше додава потребни состойки и кед вирошнє за оберанє, винїма ше ю з кореньом на котрим нєт анї кус глїни. Кореньчки ше зрезує, пакує, сортира и пласує далєй. Як гвари учашнїца семинара у Морахолому, нам потребне осучаснїц свою продукцию и треба знац же нам то оможлївене прейґ ИПА фондох. Европска уния то нє финансує лєм за польопривреду, алє и за поднїмательох, туризем, окреме за туризем на валалє. Европа потенцира розвой такого способу продукциї, бо таки продукти би нашали свойо тарґовище у Европи, з тим же би ми мушели продуковац по їх стандардох. ■

ШКОЛЯРЕ УЧА О НОВИХ СПОСОБОХ ПРОДУКОВАНЯ Европска уния нашим польопривредним школом зоз Руми, Футоґу и Вершцу дала сучасни пластенїки зоз нову технолоґию, же би дзеци уж тераз видзели яка продукция заступена у Европи и же би були мотивовани, и мали и вони циль таке посцигнуц. У школи им то будзе презентоване, як мож применьовац нови способ продукциї у практичней настави. Школяре хтори и сами буду продукователє з цильом продуковац на таки способ, розвивац нову технолоґию, а кед буду мац дзеку, то им будзе оможлївене прейґ субвенцийох з Европскей униї.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ МЛАДИ ФАХОВЦИ У БУДОВАТЕЛЬСТВЕ

И СЕКТОР И ФАХ МАЮ ВЕЛЬКУ ПЕРСПЕКТИВУ

Пише: Славица ФЕЙСА

УКЛА ДАНЄ ДО ЗНАНЯ ШЕ ВШЕ ВИПЛАЦИ Николова розвойна и професийна драга после законченого Будовательного факултету почина у єдней будовательней фирми у Вербаше дзе робел на даскелїх роботох, на пречисцовачох и вибудови будинкох. Там робел три роки и гвари же му совити старших, искусних инженєрох барз були на хасен. Остарал ше и за нєобходну лиценцу у тим фаху, хтора важна за дальше напредованє, та паралелно у роботи його фокус бул унапрямени и на обласц безпечносци на роботи, материї хтора му була блїзка и прето же праве то була тема його мастер роботи. Достал лиценцу за безпечносц вибудови на роботи, и прешол робиц до фирми за преценьованє вредносци нєрухомосцох, дзе робота повязна з проєктованьом, законодавством и економию. То праве и обласци хтори го одвше прицаговали, а тераз су збити до єдней, цо нашому собешеднїкови дало ище моцнєйши порив за нови знаня и усовершованє.

14 РУСКЕ СЛОВО

Же нєшка мож буц млади и успишни, робиц ту, у нашей жеми, обстац и напредовац, приклад нам Никола Гаргаї хтори на свойо млади роки, вєдно з колеґом, уж три роки власнїк фирми „Augmentum” у Новим Садзе

оти млади людзе указую же з роботу, власним розумом, знаходлїво сцу и упартосцу мож робиц и заробиц у варошу дзе одрастали и дзе ше школовали, посцигнуц замерковани резултати у кариєри и звонка гранїцох. После дипломи, роботи на будовалїщох, Никола прешол робиц до банкох дзе робел на преценьованьох нєрухомосцох.

НЄБЕЗПЕЧНИ КРЕДИТИ БУЛ ВЕЛЬКИ ПРОБЛЕМ – Можем повесц же теди у нас пришло до велькей „револуциї” у тей обласци прето же людзе доставали нєбезпечни кредити од банкох. Кед Шветова банка реаґовала и кед окончена ревизия, розказане же би ше ушорело обласц преценьованя вредносцох и же би нє було „намесцаня” и малверзациї як цо ше случовало. А було наисце шицкого, найчастейше ше нєрухомосци преценьовало на вельо векшу вредносц, и кед людзе нє врацали кредити, банка нє мала з чого наплациц чкоду. Нєбезпечни кредити бул наице вельки проблем – гвари Гаргаї и надпомина же прешлого року вишол нови закон з Министерства финансийох у хторим указане на котри способ мож дойсц до нєобходней лиценци. – Тота одредба ступела на моц влонї у юлию дзе дати преходни период од єдного

рока же би людзе могли попокладац испити и достац лиценци,предлужиц з роботу. Тоти роботи окончовали судски вештаки, и по прешли рок их було коло 2 500, алє вони тоту роботу звичайно робели попри стаємней роботи у даєдней державней фирми. Праве прето же им то була секундарна робота, велї з нїх ше нє старгли чи достаню лиценцу, або нє – твердзи Никола. Закон ище нє вишол, а Орґанизация европских преценьовачох орґанизовала обуку за доставанє европскей лиценци за преценьованє вредносцох. Никола и йоґо колеґа Синиша Трифунович були єдни з учашнїкох того курса, положели испити и достали спомнуту лиценцу. Тот хто теди мал странску лиценцу, наш Закон заш толковал так же по автоматизме доставал державну, так же Никола, алє и спомнути колеґа, тиж нженєр, и тоти лиценци положели до свойого портфолия. Од спомнутих 2 500 судских вештакох за лиценцу покладали од 60 по 100 особи и праве ту ше отворел вельки простор за роботу. – Потамаль кажда банка мала своїх людзох як преценьовачох и кед су розришени, нам двом ше удало войсц до вецей банкох. З роботу и швидкосцу алє и точну роботу керчели зме себе драгу, верели зме же нам то свойофайтова „одскочна деска” за далєй. Людзе нам дали шансу, а ми патрели нє страциц дате довириє. Нє було нам 30. АВҐУСТ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

чежко остац длужей на роботи, та и през викенд закончиц тото цо було важне. А ясне же у банки барз важна прецизносц, бо слово о вельким пенєжу, так же сом вше мою роботу на концу давал колеґови же би ю препатрел, а так и вон робел. През роботу зме ше радзели, дополньовали и дошли по идею опробовац ше вєдно у роботи, тераз нє за других, алє за нас. Так почало. ТРИ РОКИ У ВЛАСНЕЙ ФИРМИ У юнию того року млади поднїмателє вєдно з тимом у „Ауґментуму” преславели три роки успишней роботи. Нєшка у фирми заняти архитекти, будовательни инженєре, проєктанти, економисти... – Найвецей преценюєме нєрухомосци за банки, розвойни фонди, та и за вивершительох, по обсягу роботи вельо менєй. Наша обласц то и безпечносц на роботи, та зме и у тей обласци у процесу покладаня фахових испитох – предлужує Гаргаї. Младим поднїмательом у спомнутей Никола Гаргаї фирми окреме важна квалификация за велї роботи, бо и сами гваря же инженєринґ широка обласц и од тераз роздумую вше два крочаї напредок, цо и як буду робиц о даскельо роки. – Кед достанєце диплому инженєра, и маце три роки потребного искуства, по терашнїм Закону после положеного фахового испиту з облаци базпечносци вибудови на роботи, кед же у фирми маце двоїх у стаємним роботним одношеню, ви маце желєне шветло же бисце вельо вецей робели, давали другим услуги. Услуги у тей хвильки нє на цени, алє нам познате же Нарис Закона у процесу виробку и же будзе вельо риґорознєйши. Прешвечени сом же кед странски осиґуруюци хижи войду на тоти простори, вони тоту обласц швидко ушоря, на концу, так було и зоз странскима банками. Длуго ше чека на тот Закон о осиґураню, а осиґуруюци хижи буду робиц лєм з озбильнима фирмами же би зменшали ризики. Прето ми уж од тераз роздумуєме о тей роботи, гоч є и кус далєй, у будучносци – толкує Никола. Треца обласц з хтору ше занїмаю у фирми то инженєринґ углавним, роботи з нєрухомосцами. Преценює ше же нєшка у нашей жеми єст коло милион до милион и пол обєкти хтори нєлеґални. На даскельо 30. АВҐУСТ 2019.

заводи держава апеловала же би ше и тот сектор ушорело, но випатра же лєм гарсточка людзох тот апел озбильно зрозумела. – Тераз озда найтуньше леґализовац гоч цо, а туньше нє будзе, лєм драгше, бо треба заплациц за такси, проєктантох... Нєшка шорову хижу мож леґализовац за релативно тунї пенєж, а од конца прешлого року тому цо нє леґалозовал обєкт, лєбо инше, у лїстини за нєрухомосци у Катастру будзе стац забрана, и нє годно з нїм подписац контракт док нє покончи тото цо ше на нїм стої. Озда то поруша людзох иншак роздумовац – прешвечени наш собешеднїк. Упознати зоз ситуацию кед слово о тарґовищу нєрухомосцох у Новим Садзе, питаме ше Николови цо ше случело же у варошу нагло скочели цени квартельох, алє и же до нїх чежко мож дойц. – Поглєдованє вше дзвига и цени, а лєм коло 30 одсто квартелї ше купує на кредит, а остаток за готови пєнєж. Видно же централизация нє ришена, односно велї приходза до Нового Саду и Беоґраду, и пробую ту започац живот, бо у своїм штредку нє видза будучносц. Думам же то потирва ище єден час – гвари Гаргаї. Врацаме ше на тему як робиц, обстац и напредовац у єдней приватней фирми и Йовґен Мудри цо пресудне за успих. – Ниа, нєшка зме достали лиценцу и же можеме робиц елаборати енерґетскей ефикасносци, а то состойна часц проєктно-технїчней документациї. На тим тераз роби Амалия Варґа, наша архитектка, а ту и енерґетски пасоши, „употребни” дозволи.., з єдним словом – преширюєме дїялносц. А цо пресудне?.. Га, озда, упартосц у тим цо сце задумали и свидомосц же кед сце закончели факултет, ви нє закончели з ученьом. Визначел бим тото цо гуторим и своїм занятим, же най робя на себе, фирма им заплаци, и же кажда лиценца то їх знанє хтори им остава на вики виков – гвари Никола. Же ше укладанє до знаня вецейнїсто виплаци прешвечени у Ауґментуму дзе през любопитлївосц и розгварку з колеґами цо добре, а цо би требало пременїц, або злєпшац, цагаю єдни других, з єдним словом – напредую. А праве з того слова настала и назва їх фирми. ■

ИСКУСТВА З ПРАКСИ Йовґен Мудри ше велї роки занїма з видаваньом, купованьом и предаваньом квартельох, з єдним словом, чловек з пракси, хтори гвари же по 2008. рок, по такволану шветову кризу, квартелї були туньши и прето же инвеститоре сами финансовали будинки. – Тот хто робел за инвеститора, на концу достал з того „колача”, звичайно квартель... После кризи ше зявели банки хтори инвеститором давали кредити, а и теди цени скочели. Єден час бул зацих, а вец ознова банки почали давац кредити, финансовац инвеститорох и класц заложни права на спомнути будинки, а квартельом цени звекшани, так же нєшка, завиши уж од локациї, цена квадратного метеру квартеля и до 1 600 евра. То поцагло и видаванє квартельох хторе тераз тиж подрагшело. Банки нєшка маю вельку улогу у трансакциї пенєжу, односно тарґовище нєрухомосцох тримаю банки. Док даваю кредити, то добре и тим цо купую квартелї, и инвеститором хтори можу подзвигнуц цени, бо нє муша сами вифинансовац тото цо будую. На цени вшелїяк уплївує и держава прейґ високих таксох, доставанє дозволох, за початок роботох, законченє и друге – гвари Йовґен Мудри.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 17. ФЕСТИВАЛ ЖРИДЛОВОГО ШПИВАНЯ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” У ДЮРДЬОВЕ

ПЕРША НАГРА ДА ПОШЛА ДО КОЦУРА, СПЕЦИЯЛНА ОСТАЛА ДОМА На далєко познати по добрей писнї, руских обичайох, облєчиву и добрей атмосфери, Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” и того року оправдал свой квалитет и указал же ше руска писня шпива, а руске облєчиво ище вше облєка. Дюрдьов того дня мал окремну нагоду вигосциц велїх госцох, як зоз жеми, так и з иножемства Пише: Лидия КУХАР

огорочни 17. Фе стивал „Най ше нє забудзе” отримани всоботу, 24. авґ у ста, у Дюрдьове. Нащивителє Фе стивалу мали нагоду чуц штернац шпивацки ґрупи у змагательней часци и вокалну ґрупу „Жуковина” зоз України у ревиялней часци, а перша награда на тогорочним Фе стивалу пошла до рукох млад шей ми ша ней ґрупи зоз Коцура. Шицки котри були на Фе стивалу мали нагоду опатриц виставу „Дакеди було...” котра була отворена у Рускей школи. Попри двох хижох у котрих виложени експонати котри ше дакеди хасновало, того року орґанизаторе пришли на идею направиц окремну хижу у котрей були виложени експонати зоз прешло сци дюрдьовскей церкви. – Принєсли зме предмети зоз церкви котри ше вецей нє хаснує, котри стоя у рускей одлоги, а котри ше дакеди хасновали, як цо то кивот, плащанїца, столки,

євангелиї. Тиж так, принєсли зме и портрети шицких наших парохох и владикох котри службовали у Дюрдьове. Велька часц тих предметох експонати зоз Рускей одлоги хтори ше чува у церковним доме – гварел Миро слав Чакан.

ПОТРИМОВКА ФЕСТИВАЛУ Седемнасти Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” помогли: Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Национални совит рускей националней меншини, Завод за културу войводянских Руснацох, Општина Жабель, ОШ „Йован Йованович Змай” Дюрдьов, Медийска потримовка: РТВ – Телевизия Нови Сад, РТВ – Радио Нови Сад, НВУ „Руске слово” и Ruthenpress.

Нажаль, на тогорочним Фе стивалу нащивителє нє мали нагоду опатриц виставу „Стари реме сла” по котрей тот фе стивал познати. На 20 годзин почала програма, шицких присутних привитал предсидатель Националного совиту Руснацох, Борислав Сакач, а тогорочни Фестивал отворел предсидатель Скупштини Општини Жабель Радован Чолич.

16 РУСКЕ СЛОВО

30. АВҐУСТ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

Пропозициї Фе стивалу за облєчиво и шпиванє и того року остали исти – жени, дзивки и хлопи були облєчени до руского народного шветочного облєчива, жени

змисту дотхли призабути часи. Писнї вибрал фахови жири у чиїм со ставе були: Агнета Тимко Мудри, Татяна Колєсар Ґвоїч, Миро слава Даждию, Сенка Станкович и Борислав Барна. ПОБИДНЇЦИ ПРИЄМНО НЄСПОДЗИBАЛИ

вивязани до фитюли або баршоня, а хлопи з калапом на глави. Наступ бул огранїчени на седем минути за два шпиванки по ґрупи, єдна акапела и єдна у провадзеню орке стра, без матрици. НАСТУПЕЛИ ВЕЛЇ УЧАШНЇКИ Програма була богата. Представели ше штернац шпивацки ґрупи у змагательней часци, а у ревиялней часци наступела вокална ґрупа „Жуковина” зоз Хусту зоз України. Чесц наступиц перши и отвориц Фе стивал малипрешлорочни побиднїки, КУД „Яким Ґовля” женска шпивацка ґрупа зоз Миклошевцох. Потим шпивала хлопска ґрупа зоз Дома култури Руски Керестур, мишана старша ґрупа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, женска ґрупа КУД „Жатва” зоз Коцура, хлопска ґрупа КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох, женска ґрупа РКУД „Др Гавриїл Костельник“ зоз Кули, хлопска ґрупа КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова, мишана ґрупа КПД „Карпати” зоз Вебасу, женска ґрупа КУД „Иван Котляревски” зоз Бикич Долу, хлопска ґрупа РКУД „Др Гавриїл Костельник” зоз Кули, дзивоцка ґрупа КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, хлопска ґрупа РКЦ Нови Сад, мишана младша ґрупа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, мишана младша ґрупа КУД „Жатва” зоз Коцура. По законченю змагательней часци Фе стивалу, публика мала нагоду чуц Вокалну ґрупу „Жуковина” зоз України. Вони ше представели зоз даскельома шпиванками, а вельки аплауз котри до стали и заєднїцке шпиванє було потвердзенє же зохабели окремни упечаток. Потим пришол и тота часц Фе стивалу котри велї нєсцерпезлїво чекали, а то преглашованє побиднїкох. И того року ше у змагательней часци Фе стивалу додзельовало два награди, єдну побиднїцку и єдну специялну за шпивацки ґрупи и писнї котри по своїм 30. АВҐУСТ 2018.

Першу награду на тогорочним Фе стивалу до стала мишана младша ґрупи КУД „Жатва” зоз Коцура котру пририхтала Агнета Тимко Мудри, а специялну награду до стала дзивоцка ґрупа КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, котру пририхтала Сенка Станкович. – Жири мал красну, алє чежку роботу. Того року наисце жадаме шицких похвалїц же мали дзеку присц, и на таки способ дац потримовку жридловому шпиваню. Мушим наглашиц же того року маме дакус нєзвичайну ситуацию, а то же тогорочна перша и специялна награда на истим уровню – гварела Татяна Колєсар Ґвоїч. – Тогорочни Фестивал, по моїм думаню оправдал основну намиру же би презентовал нашу музичну творчосц, способ шпиваня яки зме дакеди могли чуц и думам же тот рок указал же у людзох постої дзека. Видзиме и по учашнїкох котри ту пришли и котри з рока на рок робя зоз вше векшу дзеку. Окреме ми ше пачи же єст нови, млади ґрупи и то нам дава надїю же Фестивал и надалєй будзе тирвац и отримовац традицию – гварела Агнета Тимко Мудри. – Ми релативно млада ґрупа, оформени зме почат ком рока и тота нєшкайша побида нам барз значела и да ла нам ище вецей моци же би зме и нада лєй були таки вредни, витримовни и успишни. За нєшкай ши Фе стивал зме ше рихта ли мешац, ма ли зме три раз до тижня проби и наисце зме ше намага ли буц цо лєпши, а тот труд ше на концу и виплацел. Рихта ла

нас Агнета Тимко Мудри и дзекуєме єй на велькей пожертвовано сци и сцерпе злїво сци – гварела Мелания Ма ли, член ґрупи. По законченю фестивалскей часци, друженє ше предлужело у просторийох КУД „Тарас Шевченко”, а домашнї за шицких учашнїкох обезпечели смачну вечеру и добру розвагу котра тирвала до ранших годзинох.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЮВИЛЕЙНЕ СТРЕТНУЦЕ РУСКИХ ШКОЛОХ ОТРИМАНЕ У НОВИМ ОРАХОВЕ И БАЧКЕЙ ТОПОЛЇ

БОГАТИ ЗМИСТИ НА ЦАЛОДНЬОВИМ ВИЛЄТУ У орґанизациї Дружтва за руски язик, литературу и културу, пияток 23. авґуста, отримани ювилейни 25. стертнуца руских основних и штреднїх школох у Новим Орахове и Бачкей Тополї

ого дня Нове Орахово и Бачка Тополя угосцели коло штерацец школярох и двацец одроснутих зоз рижних местох у котрих жию Руснаци: Руского Керестура, Коцура, Кули, Нового Саду, Ґосподїнцох, Дюрдьова, Вербасу, Савиного Села, Шиду, Беркасова, Петровцох, Миклошевцох и Вуковару. Програма стретнуцох була богата и рижнородна, а присутни мали нагоду видзиц и дожиц вельо того нового. Сход бул у Основней школи „18. октобер” у Новим Орахове у котрей було и отверанє Стретнуцох зоз пригодну програму котру пририхтали школяре. Шицких присутних, зоз краснима словами, привитала домашня Сенка Бенчик и наявела же тогорочни стертнуца буду отворени зоз стихами Гаврила Надя „Руским дзецом” котри одрецитовали Кристиян Колошняї на руским язику, а Даниєла Бицок писню одрецитовала на сербским язику. Школярох привитала и директорка ОШ „18. Октобер” Жужани Шавелин Зелеи як и предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач и Ирина Папуґа спред Дружтва за руски язик, литературу и културу. УРУЧЕНИ НАГРАДИ

Школяре указали свойо рижни таланти, та так були присутни и писнї и рецитациї, гранє на рижних инструментох, а дзеци ище раз указали вельку любову ґу пестованю руского язика. По законченю програми, панї Ирина Папуґова придала награди школяром котри освоєли на Подобоволитературним конкурсу Микола М. Кочиш 2018/2019, а достали их: Матилда Барна, Мой валал - I класа Основна школа „18. октобер”, Нове Орахово, Мария Бенчик, Мой валал – I класа Основна школа „Чаки Лайош”, Бачка Тополя, Даниєла Бицок, Мой валал - V класа Основна школа „Чаки Лайош”, Бачка Тополя, Лана Хорват, Древа на драже – VІ класа Основна школа „Чаки Лайош”, Бачка Тополя. Свою литературну роботу зоз Литературного конкурсу пречитала Маша Джуджар зоз Нового Саду.

18 РУСКЕ СЛОВО

Присутни, тиж так, мали нагоду поопатрац малюнки котри намальовали дзеци зоз Ґосподїнцох на 12. и 13. Дзецинскей подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова”. Програма предлужена у Етно-хижи у котрей домашнї бул Владимир Маґоч. Дзеци мали нагоду видзиц як дараз випатрало руске обисце и цо людзе дакеди робели. Ишло ше на теметов положиц квице на гроб нашого баснописателя Штефана Чакана и до грекокатолїцкей церкви Христа Одкупителя, котру школяром представел Ораховски парох, оцец Владислав Рац. НАЩИВА БАЧКЕЙ ТОПОЛЇ Одход до Бачкей Тополї бул резервовани за обиходзенє Основней школи „Чаки Лайош“, Спортскей академиї и Музея, а стретнуце закончене после смачного полудзенка и друженя. По дзецинских ошмихох котри були присутни на их тварох, под час тирваня стретнуцох, могло ше заключиц же зоз собу однєшу лєм красни памятки на Нове Орахово и Бачку Тополю, а по их словох дзечнє ше враца до тих руских местох. На самим концу стетнуцох, подписана и придата Преходїца за идуце, 26. стретнуце руских школох котре ше планує отримац у ОШ „Антуна Бауера” у Вуковаре и Подручней школи у Петровцох. З тей нагоди подписана и придата Преходнїца, а превжала ю од директоркох Моники Војтер Пулаи зоз ОШ „Чаки Лајош”, Бачка Топола и Жужани Шавелин Зелеи зоз ОШ „18. октобер”, Нове Орахово, наставнїца руского язика Наталия Гнатко зоз ОШ „Антун Бауер” зоз Вуковару. Стретнуце потримали Oтримованє Стретнуцох руских школох потримал Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци, Национални совит Руснацох, Општина Бачка Тополя и месни заєднїци Бачка Тополя и Нове Орахово.■ Л. Кухар

30. АВҐУСТ 2019.

АВҐУСТ

2019. рок ЧИСЛО 8

Кристина АФИЧ

ДРАГА ДАЛЄКА У оку ци слиза хтора ме трапи днями, ноцами. Нє да ми заспац, анї розплашиц чежки думки. А ти вецей нє ту и гвариш же врациц ше нє можеш. А я це ище чекам, най ми укажеш – дзе драга далєка. Скапали вечари цо лєм нам мешац дзечнє даровал. И блядню памятки пре одблукани твойо погляди. Мнє нє потребне богатство цалого того швета, Лєм єдна рука, най ми укаже – дзе драга далєка.

Текст побиднїцкей композициї на 58. Фестивалу рускей култури „Червена ружа”

30. АВҐУСТ 2019.

И тераз знам же треба пущиц страх И лєм рушиц далєй, бо ше ти вецей нє врациш. Лєм дзвигнуц ше, и указац ци же можем и без це. Дзе драга далєка...

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Саша САБА ДОШ

Ребека ЧИЛОВИЧ Ребека Чилович народзена 1988. року у Беранох. Обявела збирку кратких приповедкох „Слобода у слову”/„Шлєбода у слову”, як и збирки поезиї „Звонке смјелости”/„Дзвонки шмелосци” и „Албум за прогнане”/„Албум за вигнатих”. Писнї єй прекладани на анґлийски, мадярски итурски язик. Єй писнї обявени у Антолоґиї сучасней чарногорскей поезиї и прози. Поезия єй обявйована на шицких найзначнєйших сайтох и у литературних часописох ширцом реґиону. Дипломована є правнїца, а жиє и твори у Беранох у Чарней Гори. *** *** *** Того вечара ме любел безусловно Кляпкал стихом хтори нє розуми И патрел на мнє мило Того вечара жадал ми подаровац лєс Як подзековносц глєдал най му напишем писню Гварела сом же понаглям Чека ме годзина клавира (нє граєм на клавиру) Од теди вше ридше вола И ридше дарує лєс Любел ме

Патрим на єй мексиканску твар Видзим єй руки полни з лїсцом Шицко револуция и фалшиви датум народзеня Дорушуєм єй власни оберва Вона ше ставя на мой страх Колє ме до бруха Док думам на глад Хтора обнїма мойо осети Вона ше зоз квицом у власох Пакосно надбавює Бере ме Обшеднуту з фарбами

Старша сом од множества своїх рокох Ношим зоз собу пахи готелох У котрих сом нїґда нє була Крочаї би ме могли одвесц до городох Хтори нє пренайдзем на мапи швета Пожичуєм кнїжки пошвецени дакому Нє можем их шицки поскладац До трицец пейц квадратох Самуєм на роботи хтору нє мам Сцекам од поезиї Вона ме оганя Учим ше буц схопна Кед госц придзе Понукнєм го з кафу И бриґуєм ше чи сом ю посолєла

Писнї зоз сербского язика преложела Олена Планчак-Сакач

ЙОСИП Х

одзаци по узких улїчкох краю до хторого сом посадзени, дакеди психолоґийних, а нєшка уж ґеоґрафских Имановцох, стретам єдного свойого сушеда. Роками ше уж систематично трудзим керовац контакти з людзми на улїчки. Анї сам нє знам чом робим таке, лєбо можебуц и знам, лєм сом ище вше нє пренашол особу хтора би мала порозуменя за мой духовни стан и позицию хтору сом завжал спрам Варошу. Сушед, з другого боку, цалком укоренєни у Варошу, вон його прешлосц, можебуц и будучносц, терашньосц напевно нє, гоч без проблема вон заґажи до того блата, лєм же би указал же нє страцел свой духовни контакт з Родимим. Медзитим, вон и у тим блаце остава чисти. Умива го крев Бирвалских, Коньовичових, Маширевичових, Бикарох, Лалошевичох и хто зна хторих ище сербских патрицийских фамелийох цо свой пионирски и про свищуюци дух убудовали до уж ослабнутих фундаментох Варошу, алє и до окрипеней души мойого сушеда. Бешеда медзи нами цалком звичайна, винчуєм му на нєдавно народзеному синови хторого достал у своїх уж релативно позних рокох и поставям самому себе питанє: чом синови дал мено Йосип? Чом одлучел направиц таки крочай без огляду же сам нє ма нїяки кревни и родзински вязи з людзми хтори таки мена своїм потомком звичайно даваю, кед аж и сушед Стипа свойому синови скорей да мено Неманя, бо зна цо би го чекало док руши до школи? И гоч сом нїч нє вигварел, сушед мойо нїґда виповедзене питанє заш лєм даяк чул и почувствовал потребу дац свой одвит.. – Знаш, млади мой сушед, чом сом му подаровал таке мено? Прето же ми ше то єбено сцело! – вигварел тото сушед у тим прекрасним, покус нєсхопним тонє, як ше и швечи єдному провинциялному патрицийови док лає. – Tребал биш знац одредзени ствари. Йосип було мено худобному наднїчарови Йозови Врдолякови хтори нам щипал древа кед ше оцец озбильно похорел, а и учительови хтори ми дал позауха, бо сом єдному Йосипови шептал точни одвити на годзини. Тиж так, моя перша леґиньска битка була з єдним Йосипом. Мено Йосип символизує мою щешлїву младосц, алє и єй кирвави конєц у Вуковаре. Йосип ци и Челиї и Паулин Двор, швичка при статуи святого Антония у старей католїцкей церкви. Йосип и богатство и худоба, Имановци и Немановци, и служка и ґазда. Йосип – то цали мой живот!

20 РУСКЕ СЛОВО

30. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Саша САБА ДОШ

Писнї зоз сербского язика преложела Олена Планчак-Сакач

ЙОСИП Х

20 РУСКЕ СЛОВО

30. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

Оленка ЖИВКОВИЧ

МАЛЖЕНСТВО Чуєм шерцо як ци дурка на моїм плєцу

Ася ПАПУҐА

Твойо око мойо власи гласка

*** Совисц би нє требала печиц у правди. Сон би нє требал буц мирни у нєспокою. Наградзованє себичносци. Мазохизем. Погришни вибор? Чи вибрана гришка?

Ошмих облапя ми плєца И живот предлужуєме Жиц у каждодньовосци

Михаела ЕДЕЛИНСКИ

БУЛ ШИ

Часу осаменого.

Бул ши мойо прекрасне и єдине слунко, котре ме вше з попатрунком зогривало. Гоч твойо цепли кафово очи далєко од моїх, мойо шерцо лєм ґу це вше цемно прибеговало. Бул ши моя окремна гвизда медзи другима тисяч, котра ми вше кажду страцену драгу ошвицовала, затримовала мойо очи на цмим вичним нєбе, Прецо нє можеш остац?”, вше сом лєм роздумовала. ” Бул ши моя найоблюбенша и найрадоснєйша елеґия, котра кажди раз виволала моцне лупанє мойого шерца, и горки слизи котри ше нїжно злївали по моєй твари, же мойо чувства спрам тебе нє скапали – твердза. Бул ши мой драгоцини час котри сом нє могла зачувац. Чувствовала сом як же сом го наисце лєм трацела. Складала сом часточки нєреалних памяткох и правдивого болю, сама зоз празнима надїями и велькима мриями глїбоки рани лїчела. Бул ши мой огень ґу котрому сом ше приблїжела, так блїзко, же аж и я згорела до часточкох праху. Наздавала сом ше же ме облапиш и защициш од болю, алє сом видзела же, заш лєм, мушим пойсц на другу драгу. Бул ши и моя нєвина вода котра ми давала живот, алє ши бул и найвекши страх котри сом мала. Прицискал ши ме у власних думкох и любови, котра нє знам прецо и далєй ту нєщешлїво остала. Бул ши мойо шицко, окрем же ши нє бул мой, и то правда котру барз чежко було прилапиц. Бановац за тим нє будзем анї єдну єдину хвильку, знам же найдзем другу гвизду котру сом раз годна долапиц. Число ушорела Олена Планчак-Сакач, подобово прилоги Златко Кралїч

22 РУСКЕ СЛОВО

30. АВҐУСТ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

НА 25. БАЛКАН ФОЛК ФЕСТУ У БОЛГАРСКЕЙ

„ГАРМОНИЇ” ЗЛАТНА ПЛАКЕТА ЗА УЧАСТВОВАНЄ

У орґанизациї и на поволанку новосадски Хор „Гармония” початком авґуста участвовал на 25. Балкан фолк фестивалу у городу Варни у Болгарскей. Мишани хор „Гармония” помоцнєти зоз даскелїма членами Хора „Пасторала” зоз Жаблю виведол штири композициї на тим Фестивалу, на котрим учасц беру балкански, алє и жеми зоз Европи, та и швета. Под дириґенством Татяни Мажурин виведзени канон за котри ше нє зна точно хто автор композициї, а предпоставя ше же є Моцартов „Dona nobis pacem” („Приношиме Вам мир”), „Били орґони” Якима Сивча у обробки Мирослава Папа, „Док је твога благог ока” композиция Исидора Баїча и шпиванку „Тамо далеко” автора Дьордя Маринковича. На наступу хор провадзели Милован Боят на гармоники и Дрґан Вучкович на ґитари. За тот наступ Хор „Гармония” од домашнього орґанизатора достал Златну плакету за участвованє, а хористи мали нагоду пребувац дзешец днї на Златних Пясцох, познатим лєтовалїщу на Чарним морю у Болгарскей. З тей нагоди директор Хора „Гармо-

ния” Борислав Сакач витворел нови контакти и познанства, та можлїви и нови госцованя у иножемстве. На тим Фестивалу участвовали и вецей познати културно-уметнїцки дружтва зоз Сербиї. О. П-С.

ШКОЛЯРЕ ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯКˮ НА МЛАДЕЖСКИМ ЛЄТНИМ КАМПУ У КАНЇЖИ

ЕВРОПСКИ ВРЕДНОСЦИ ПРЕЗ БАВИСКО

Фото: Д. Бучко

Школяре штреднєй школи „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура участвовали на младежким лєтним кампу под назву „OASISˮ у Канїжи од 15. по 18. авґуст. Попри осмерих школярох керестурский школи хторих водзел професор историї Деян Бучко, на Кампу участвовали и школяре зоз седем штреднїх школох з Войводини. Як Бучко визначел, Камп бул орґанизовани з цильом же би ше при школярох розвило фер бависко, тимски дух и толеранцию, а екипи котри ше змагали були формовани

30. АВҐУСТ 2019.

зоз розличних школох же би ше школяре медзи собу баржей упознали, же би ше мали нагоду дружиц и вєдно пестовац европски вредносци. – Тот камп бул у правим смислу того слова, цо значи же шицки учашнїки були змесцени у шатрох на побрежю рики Тиси. Камп бул змагательного характеру, а екипи ше змагали у рижних спортских бавискох котри були барз интересантно обдумани. Окрем того, було и змаганє у ориєнтиринґу и у правеню ракети хтора ше виштрелює на воду, а школяре ше змагали и у знаню о Европи и Европскей Униї. –толкує Бучко. У побиднїцкей екипи участвовала школярка керестурскей школи Силвия Маґоч зоз I˗1 оддзелєня, а виберало ше и екипу котра указала найлєпше „фер плейˮ бависко у котрей бул школяр керестурскей школи Деян Гарди, тиж зоз I˗1 оддзелєня. Награда за обидва екипи будзе путованє до даєднєй европскей держави. Младежски лєтни камп ОАСИС орґанизовал Покраїнски секретарият за образованє, прописи, управу и национални меншини зоз потримовку проєктних партнерох – Општина Киштелек, Општина Канїжа и Фонду „Европски роботи” АП Войводини. Камп софинансовала и Европска Уния у рамикох ИПА проєкту прейґгранїчного сотруднїцтва Мадярска – Сербия. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЯНКО МЕДЄШИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

„ЧАРНОГО” МЕДЄША СИН...

Пише: Любомир ДУДАШ

Роснуц боси, од вчасней яри до позней єшенї була привилеґия, нє лєм за Ярашанцох, котрим припадал Янко, Ґари, Медєши, алє и шицких других народзених у рокох после Другей шветовей. Були то роки кед на каждим краю валала росла боса „омладина”, познєйше роботнїци котри громаду того збудовали, направели лєбо здумали, а нєшка пензионере у ище вше добрих и плодних рокох

о було так, и нїхто би од нїх анї нє пожадал забуц таке дзецинство лєбо, нє дай Боже, сцерац го зоз памяткох. – Так зме росли и одрастали, у рокох кед було мало чого окрем дзецох, здогадує ше Янко Медєши, Ґари, нєшка нємецки пензионер котри ше после рокох и рокох отмаль врацел до Керестура, на Яраш котри, поправдзе вецей нє таки як з дзецинства, алє котри вше остава ту, у шерцу и чувствох. – Я Ґари и оцец ми бул „Чарни” Медєши, лєм прето же зме такей скори. И най нє забудзем, и шестра Марча нам така, чарнєйша, паметаю и ю Керестурци. А и нєшка паметам ракетли за Перши май, алє и витрион з факльох котри зме ношели по мост и назад, приповеда собешеднїк. Ту, на самим Ярашу и дакедишнїм Вашарищу, нас було и скоро трицецеро дзеци, кеди як. Дабоме, бависка нє було нїяки, алє Бора, Яким Грубеня, нам правел цо лєм могол зоз древа и дещичкох яки нашол, одмалючка то робел, а и цали живот потим робел з древом, як столар лєбо тишлїр – памета Янко. А САНДАЛИ ЛЄМ ЗА „КВИТНУ”

Янко, Ґари, Медєши пред велїма роками на каждодньовей роботи у Нємецкей, тераз у пензиї

24 РУСКЕ СЛОВО

– През лєто зоз нас, алє вше у вельким дружтве, було и на беґелю и вшадзи дзе нас ноги и дзека однєсли. Вноци ше ишло овоц краднуц до овоцнїку за нашима заградами. Нє по вельо, конари зме нє ламали, алє и то було одрастанє, состойна часц. Паметам яки сом страх раз дожил, кед зме поцме

уж виходзели зоз овоцнїку и праве кед хтошка руки положел на дротову ограду, алє... – з другого боку. Шерцо скоро да стануло од страху, док зме нє похопели же пришло друге дружтво котре, праве як и ми, сцело по даєдно яблуко, лєбо грушку. Найвецей зме бавели фодбал, ту такой под облаками, бо други бок улїчки теди анї нє бул, о збудоване то познєйше. Було нас и у бочкоркох, та и ботошох, алє найвецей босих, уж хто ше як знаходзел. Паметам же ше сандали доставало за Квитну нєдзелю, дакус векши да маме дороснуц, а мали тирвац по другу яр. Кед захладло ми ше лапали до бавискох на ляду, а зоз гокейом нас теди шицких заражел Яким Сивч. Ишло нам то, так же зме аж и зоз суботицким „Спартаком”, дабоме у їх опреми, бавели. Паметам же нам Яша Баков, кед видзел же зме ище коло шицкого и гладни як вовки, дал пенєж за поґачи зоз шкварками. Гварел – то сите, та зме ше так и „сити” врацали назад на гайзибану зоз Суботици. Теди ми Спартак, його тренере и руководителє, понукали и стипендию и можлївосц закончиц школованє, лєм же бим бавел за нїх – гвари Янко Медєши, и такой предлужує же стого нїч нє було... – Алє, дабоме, я до Керестура и нїґдзе вецей... На тим турниру сом бул найлєпши ґолман, а лєдво сом ше звикол на прави корчолї. Ми у валалє мали понаправяни зоз старих ципелох и яких таких половних корчольох котри зме мушели на талпи 30. АВҐУСТ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

пришрубовац. Бавело ше и фодбал, а я русиновец бул озда од тринац рокох. Внєдзелю до кину, кед було пенєжи, одпатриц уж цо було, и такой на фодбал. Тренирал нас Любо Гайдук, келнер. Важне було бавиц, алє добри зме були и як подросток. ШВИДКИ НА ФАЙТУ... Янков оцец Йовґен бул познати як барз швидки, а то нашлїдзел и син. У тедишнєй ЮНА, 1968. року го и такого. препознали – Бежац було, мнє голєм, вше барз лєгко и попри тим же ми вше хибели по даскельо кили же бим бул ище лєпши. У штафети 4х100 метери Янкова екипа була найлєпша у цалей воєней обласци, о чим шведоча зачувани дипломи. Нажаль, праве теди совєтске войско вошло до Чехословацкей и общи армийски бависка нє отримани. Чкода, хто зна яки би ше там резултат зазначело?... – Нє конєц тому, и з кулю, ґуґлац ше, сом барз любел, та ме було и там. Думам же мойо и нашо ґенерациї мали тельо енерґиї кельо би нєшкайши нє могли анї похопиц. Мало зме того мали, алє зме одросли богатше як нєшкайша младеж лєбо дзеци – гвари Янко, шпиртаюци по менєй вецей позабуваних, лєбо нє, памяткох. ПОШОЛ ЗА ЛЄПШИМ Живот ше нєраз побавел зоз Янком. Вчас мушел почал робиц, бо ше мушело, оцец млади умар, а шестра Марча и вон ше мушели вибориц за свой фалаток хлєба. Шестра предлужела фамелиярну традицию и

робела, як и оцец, у погосцительстве, у Керестуре, алє после одаванки и вона часц живота прежила на роботи у Нємецкей. Янко, заш, робел у лївальнї у валалє, дзе нєшка мурик валалского велького парку у центру, а потим го було и у будовательстве. Од 1971. року по 2011. рок робел у Нємецкей. Роботни вик закончел у хемийней индустриї, продукциї фарбох и лаґох за поживову индустрию, а зоз фабрику и вон роснул, аж по нєшка. – Седемдзешатого року, як и велї други теди, пошли зме з мою Сенку до Нємецкей. Коло осемсто нас у бетонских бункерох було у Минхену док нас койкадзи нє порозмесцели. И страх котри сом по теди нє спознал, бо язик нє знаш, анї за хлєба и води питац... Рушело и тото. Робел сом перше на найгорших роботох у будовательстве, познєйше на финших и одвичательнєйших. Далєй сом робел, а там сом и закончел, у фабрики фарбох и лаґох за поживову индустрию. Було нас мало, алє фабрика росла и ми зоз ню. Нєшка то позната и припозната „Хоба” фабрика. „Боделсгаузен” при Тибинґену ме затримал по пензию. Синове, Юлин и Кристиян, и нєшка робя и зарабяю свой хлєб праве у тей фабрики. Но, поправдзе, вони нє робя тото цо робел я, єден у розвойним, а други у сектору аналитики, цо аж и барз одвичательни места. – Думам себе и нєшка, рушиц до швета за лєпшим животом, вимага и шмелосци... Як дакому повесц же би нє рушел по тей драги? Нїяк... Заш лєм цешим же сом вше знал же ше врацим ту, на Яраш, дзе ище вше єст дакого од старих сушедох, а, Слава Богу, остало нас ище досц и зоз дружтва. Стретаме ше, побешедуєме и живот идзе далєй, своїм цеком... ■

ФАМЕЛИЯ – Супруга Сенка траґично настрадала у Нємецкей у транспорту. Уж зме були розидзени, алє остали зме добри, ша вона була мац обидвох наших синох. Од сина Юлина мам тройо унучата, двох хлапцох и дзивче, а од Кристияна хлапца и дзивче. Нєвести нє Рускинї. Паметам як мацери, док жила, було чежко же их нє розуми. Сцишнє то у гарлє и остава занавше – памета Медєши.

Памятки на дзецинство, Янко Медєши, у другим шоре од долу, пияти з правого боку у дакедишнєй „америцкей” оводи при Петраня, на Маковским шоре у Руским Керестуре

30. АВҐУСТ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (IX)

Пририхтал: Микола ШАНТА

ДЕМОҐРАФСКИ ОБСТАВИНИ У КОЦУРЕ КОНЦОМ ХVIII ВИКУ У Коцуре ше за остатнї даскельо роки число жительства звекшало. Серби ше виселєли з валалу 1779. року, а на їх место приселєли Руснаци и Мадяре. (Приселєла ше, у ствари, векша ґрупа римокатолїкох „Мадярох” – Руснацох.) Одкаль „Мадяре” приселєли, точно нє мож повесц, бо їх досельованє нє було орґанизоване. Ясне лєм же ше вони присельовали ґу „своїм людзом” по бешеди и звичайох

Коцуре 1787. року було 1 615 жительох у 318 фамелийох, котри жили у 251 хижи. Оженєтих и нєоженєтих хлопох єст 840, а жени и дзивки старши од 17 рокох 775, цо значи же хлопох було 65 вецей як жени. Єст 223 дзеци по дванац роки и 85 хлапцох и дзивчата од 13 по 17 роки. Селянох єст 210, їх нашлїднїкох 177, инквилинох 115 и других 35. У валалє жию и двоме паноцове. Не записане келї жителє Руснаци а келї Мадяре. За Руснацох и Мадярох ше ище водзи заєднїцка матрикула, а малженства єст барз вельо мишани. „Мадяре” ше помали порусначую. У 1787. и 1789. року рочнє умерали по 120 особи, цо було 37 особи вецей як ше народзели. Маюци у оглядзе же Руснаци жию у Керестуре, Коцуре и Новим Саду дзе маю свойо парохиї, а єст их и у Шайкашскей и Сриме, мож повесц же их єст уж блїзко 3 500 особи. Число Руснацох у Керестуре и Коцуре ше значнєйше звекшало у остатнєй децениї XVIII вику, а то резултат присельованя нових жительох, так и природного приросту. МАЄТНИ СТАН КОЦУРСКОГО ЖИТЕЛЬСТВА 1789. РОКУ Пре вельки феудални обовязки, пре сушни и дижджовни, гладни роки – коцурске жительство за перши 25 роки у Бачкей слабо напредовало. То дознаваме з попису його жительства зоз 1789. року. У Коцуре 1789. року єст 254 порти, а лєм 220 збудовани хижи. Єст и три хижи нєнаселени и три звалєни. У попису ше нє спомина перша церква, а на окремних портох збудовани: валалска хижа, пански ґаздовски будинок, новтарушня, панска карчма, школа, парохия, капелания и дзияковня. Жем обрабяю 192 землєдїлци и даскельо ґдовици. Векша часц з нїх сама обрабя жем, алє дзепоєдним

26 РУСКЕ СЛОВО

у польопривредних роботох помагаю браца, синове и дзивки, слугове и служнїци. Вєдно таких помоцнїкох єст 107 особи, од котрих 29 слугове и 4 служнїци. У валалє єст и 11 жедлярох и 9 поджедлярох. Коцурски жителє у своїм хотаре обрабяю 6 520 гольти жеми, од котрей 3 864 гольти орача жем, а 2 646 гольти луки и пасовиска. Жем подзелєна жительом спрам їх можлївосцох за обрабянє. Хто ма вецей роботней моци – ма векши поверхносци. Найменша поверхносц жеми котру обрабяю коцурски ґаздовства то осем гольти орачей жеми и пейц и пол гольта лукох и пасовискох. Таки ґаздовства у Коцуре єст 46. Найвецей єст ґаздовства цо обрабяю 16 гольти орачей жеми и 11 гольти лукох и пасовискох. Таки єст 107 ґаздовства, 24 ґаздовства обрабяю по 24 гольти орачей жеми и 16 и пол гольти лукох и пасовискох. На штвартим месце ґаздовства котри обрабяю по 32 гольти орачей жеми и 22 гольти лукох и пасовискох. Таки ґаздовства єст 27. Єст и 7 фамилиї цо обрабяю вецей як 40 гольти орачей жеми и одвитуюцу поверхносц лукох и пасовискох. У валалє єст шицкого 211 ґаздовства. 30. АВҐУСТ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

Найвецей жеми 1789. року маю тоти коцурски жителє: Стрибер Михал ма 64 гольти орачей жеми и 44 гольти луки и пасовиска. Попри сина з нїм обрабяю жем и двоме слугове. Чизмар Янко, Дудаш Михал, Югас Петро, Кирил Штефан и Абрагами Янко кажди понаособ обрабяли по 48 гольти орачей жеми и по 33 гольти лукох и пасовискох. Маґоч Петро зоз сином мал 40 гольти орачей жеми и 27 гольти и 800 кв. в. луки и пасовиска. То були источашнє и наймаєтнєйши ґаздовства зоз роботним статком, статком за пашу и дробним статком. Михал Стрибер, наприклад ма: 4 воли, 4 конї, 4 крави, 4 яловки, 40 овци, два гачата и два швинї, односно 18 глави статку за пашу, 8 глави роботного статку и 42 фалати дробного статку. У цалим валалє, спрам того попису, єст 454 фалати рогатого статку, овци и швинї. Роботного статку: 237 конї и 98 воли маю 129 ґаздовства, цо значи же спомедзи 211 обисцох котри маю жеми, 82 нє маю свой роботни статок и примушени су брац услуги тих цо го маю, а з руками одрабяц. Цали статков фонд у 1789. року виноши: 98 воли, 237 конї, 2 гачата, 148 крави, 5 яловки, 26 целята, 155 овци и 24 швинї. КЕРЕСТУРЦИ ГЛЄДАЮ ПУСТАРУ БИЛУ ОД ЦАРА Кулянске панство обецало Керестурцом Билу теди, кед були пририхтани охабиц тот мочарни край и преселїц ше на подруче Шайкашкого батальону. Було то у чаше барз вельких поджемних водох 1786. року. Теди Керестурци верели обецаньом коморскей управи и остали у Керестуре. Пустару достали лєм на даскельо роки задармо, а кед ше обставини злєпшали, Комора им Билу знова видавала за високу аренду. Же би уж раз претаргли з таким справованьом Кулянского панства, керестурска општина ше обрацела з молбу самому царови Ференцови І до Бечу и модлєла же би им Билу додзелєл. Молба послана 1794. року, а глашела так: 30. АВҐУСТ 2019.

„Року 1751. глєдали ше 200 руски фамилиї же би ше населели на камералним маєтку Керестур и ми, же бизме виполнєли жаданє Вашого Велїчества, нє чекали зме длуго, хижи зме збудовали зоз печених цеглох и так населели тоту пустару. Алє як зме зоз слїдующого мушели упознац, наша робота така же зме напевно нє годни задоволїц. Найвекша часц жеми нательо виложена поджемней води же лєм у кущик влажнєйших рокох нашо пажици цалком заляти з воду. Прето приходзи до того же кед ше вода и поцагнє, пажици оставаю зароснути зоз коровчом, або нє даваю нїякого хасну. Окрем того наш статок, без хторого зме нє годни жиц, а нє годни зме буц анї до хасну Вашому Велїчеству, нє лєм же остава без потребней потрави, але ше зменшує и його число, орачи жеми ше зоз своїма браздами стаємно меняю, а хижи поставаю нєсиґурни. За дошведоченє прикладаме под А) ґеометрийну карту, зоз хторей ше видзи же под час суши од поверхносци валалскей пажици 939 гольти ше нє годни хасновац, а у дижджовних рокох и други пажици нам страдаю; под Б) прикладаме и Резолуцию Бачкей администратури, хтора видата по окремним розказу Вашого Прешветлого Велїчества, зоз хторей ше видзи же ше 114 хижи, подмити од води, звалєли. З власносци валалскей пажици такой при першим мераню додзелєли нам 532 гольти менєй, а и додзелєни сесиї виложени води. На концу клєчаци найпокорнєйше явяме же зме на валалскей пажици збудовали 79 хижи, на цалей порти, цо виноши тиж тельо и гольти, понеже од часу нашого приселєня наросло число наших фамилийох. На тот способ у сушних рокох стаємно нам хибя 1 550 гольти пажицох. Прешветле Велїчество! Ми за себе нє глєдаме нїяке нашлїдство, бо шицко цо маме з нами ведно припада Вашому Прешветлому Велїчеству, цо зме у каждим часу дошведочели як у одредзованю реґрутох, так и у помоци за воякох цо зме давали и плацели у панских порцийох и нїґда зме то нє одбили! Но болї нас тото же шицка наша робота, гоч кельо ше мучиме, нїч нє вредзи и у тим 1794. року цалком зме попущели у духу, гибаль же нас Вашо Велїчество милосердно поцеши зоз спомнуту Резолуцию под Б), а дотля чувац будземе нашо хижи, бо зме прикрацени гевтей доброти хтора ше под Б) окреме наглашує, падаме на колєна и добродушно модлїме най розкаже же би нам додзелєли поверхносц хтора нам припада од 1 550 гольтох до сушедней пустари Бела Раданова, а остаток истей пустари най ше урбариялно приключи керестурскей жеми прето же ше у подводних рокох, окрем спомнутих 939 гольтох, ище раз тельо жеми находзи ше под воду и барз часто дожиєме же ше нам хижи зваля и прето же ше нашо фамилиї множа, хторим, кед же з нами нє будзе добре, будземе мушиц поглєдац щешлївше биванє, дзе ше наша робота баржей виплаци. На остатку поволуєме ше и на сам контракт о присельованю, хтори прикладаме под Ц) операюци ше на 3. точку, по хторей, за случай же ше народ намножи, достанєме векши маєток. Церкву зме украшели як базилику. Клєчаци модлїме Вашо Велїчество най ше удостої вжац до рукох и ґу шерцу нашу судьбу и роботи, о чим шведоча людзе и уряди Вашого Прешветлого Велїчества, и най нам додзелї тото цо нам хиби, а преостату часц пустари Бела Раданова, кед же уж не по урбариялним преписаню, вец най ше нам по даяким стаємним контракту препущи. Чежко нам ше видзи кед нам други завежню жем хтору ми з нашу роботу одводнюєме, або кед ми плациме роботу хтору зме сами укладали. Иншак, Милосци Вашого Прешветлого Велїчества и добродушносци, умераме. Вашому Прешветлому Велїчеству найпонїзнєйши и вично вирни поданїки валала маєтку Керестур у Бачким комитату”. Хасновити пажици 3479 и 495 квхв гольти од 1100 квхв Подводни пажици 939 и 18 квхв гольти по 1100 квхв Вєдно: 4418 и 513 квхв гольти по 1100 квхв Паньске гумно пажици: 9 и 506 квхв по 1100 квхв ЗАМЕРКОВАНЄ: Заляти пажици на яр ище раз таки вельки!!! На послату молбу зоз Бечу сцигнул кратки одвит: „БИЛА ПУСТАРА И ЯК ПУСТАРА – НЄ МОЖЕ НА ТИРВАЦО ПРИПАДНУЦ ВАЛАЛСКОМУ ХОТАРУ!” ■

(Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ МОЖЛЇВОСЦИ И ПРОБЛЕМИ ВИРОНАУКИ У НОВИМ САДЗЕ

НАЙЛЄПШЕ ПРЕДЛУЖИЦ СВОЮ ТРАДИЦИЮ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Маме искусних вироучительох хтори достали мандати од нашого владики кир Георгия Джуджара, одвитуюци просториї у центру города и други условия, алє маме мало дзеци и младих, хтори дакеди и нє виберу свою, грекокатолїцку виронауку

МОЖЛЇВА ДОБИТНА КОМБИНАЦИЯ Кед ше з помоцу Церкви малочислени грекокатолїки на тих просторох виками отримали, кед мали велїх вредних представнїкох у своєй заєднїци и ширше, роботни и розвойни менталитет и етос, зоз хторим можу пойсц и до розвитого швета з високима вимогами и там ше уклопиц, вец вредзи шлїдзиц свою традицию и вибрац грекокатолїцку виронауку.

28 РУСКЕ СЛОВО

За школярох основней школи у Новим Садзе, хтори виронауку вибрали як виборни предмет, настава почнє у октобру. Як гварела вироучителька Мелания Римар, од першей по осму класу, влонї було 11 дзеци на вирскей настави, а тераз би могло буц и вецей, бо того року пецеро дзеци грекокатолїки уписани до першей класи. – У септембру родичи у школи знова буду анкетовани и можу свойо дзецко приявиц на грекокатолїцку виронауку, односно диписац же ю сцу, там дзе пише опредзелєнє за римокатолїцку виронауку – наглашела Римарова. Наставу за шицких школярох ше отримує у учальнї у будинку Парохиї св. Петра и Павла. ШТРЕДНЬОШКОЛЦИ ЗОЗ ПАНОЦОМ МР ДАРКОМ РАЦОМ У шлїдуюцим мешацу будзе виронаука и за штреднї школи у Новим Садзе. У шицких штреднїх школох кажде ма право вияшнїц ше за грекокатолїцку виронауку, хтору ше отримує порядно у Новим Садзе, а водзи ю о. мр Дарко Рац, протоєрей ставрофор, парох у Бачинцох. Прешлих рокох виронауку ше отримовало порядно, у церковней сали раз до тижня. Влонї була стреду вечар, а того року

по догварки за одредзени дзень, можебуц то будзе ознова стреда. – Модлїме родичох и штредньошколцох же би пестовали свою традицию и свидомосц и уписали ше на грекокатолїцку виронауку, односно вияшнєли ше за ню у своєй школи – гварел о. мр Дарко Рац. – У школи потим явя мнє, лєбо я пойдзем до одредзеней школи на пораду з директором, односно компетентну особу. Школяре треба же би написали же сцу грекокатолїцку виронауку, лєбо же би то явели директорови школи, класному старшинови, односно предпоставеному. Виронаука почнє од септембра, по догварки и потим як ше покончи зоз документацию и административну процедуру. Рахуєме и апелуєме на школярох хтори були прешлих рокох на виронаучней настави, же би и длєй приходзели. Апелуєме и на нових школярох же би ше уписали и пришли – наглашел о. Дарко. Прешлого року було коло 17 школярох на тей виронауки, зоз осем новосадских школох. Теми сиґурно буду интересантни младим, як и прешлих рокох, з оглядом на тото же наставу мож присподобиц ґу интересованьом и сучасносци. – На настави, вєдно зоз школярами, маме теми хтори напредок порихтани, алє и гевти хтори актуални и интересантни, одосно 30. АВҐУСТ 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

доґматични и катехитични. Дакеди патриме и пригодни филм, коментаруєме и чераме искуства и упечатки – потолковал о. Дарко Рац.

ДЗЕЦИ ХТОРИ ХОДЗА НА ВИРОНАУКУ НАЩИВЕЛИ СУБОТИЦУ

ВИРОУЧИТЕЛЄ ДОСТАЛИ МАНДАТИ ОД ВЛАДИКИ

ВИСТАЛИ, АЛЄ БУЛИ ЩЕШЛЇВИ

По словох новосадского пароха о. Юлияна Раца, при вибераню виронауки у школи, у анкетним лїстку, ми грекокатолїки практично у рамикох римокатолїцкей виронауки, алє би то требало и писмено визначиц, поведзме под „а” и „б”, алє уж як є, так є. – Вироучителє у Новим Садзе и далєй тоти хтори були и у предходним периодзе, бо достали мандати од нашото владики кир Георгия Джуджара, а то о. Дарко Рац, ш. Винкентия Фурдь и Мелания Римар – гварел о. Юлиян. – Я их потримуєм и апелуєм же би нашо вирни учели нашу виронауку, цо сом и пред тим гварел и кеди ґод можем надпоминам людзом. Треба пестовац свойо. Кед же ш. Винкентия, хтора учи дзеци висших класох, можебуц нє будзе ту, я ше уключим. У каждим случаю, будзем координовац и помагац у шицких питаньох и вшадзи дзе треба, же би школяре приходзели, дружели ше и учели. На концу, можем повесц же маме мало дзеци, а хтори, розуми ше, вязани за родичох, хтори их провадза на наставу и то обовязка, алє и одвичательносц же би ше вихасновало дати можлївосци – потолковал о. Юлиян. Виронаука за дзеци внєдзелю, пред вечаршу Службу Божу, а за одроснутих, хтору тримал и трима парох о. Юлиян Рац од септембра, внєдзелю после вечаршей Служби. ВЕЛЬО ВИБОРУ МОЖЕ ЗНАЧИЦ МЕНЄЙ ЗАДОВОЛЬСТВА Школяре и родичи можу виберац медзи виронауку и гражданским воспитаньом, а вец и медзи рижнима вирскима заєднїцами. Дахто нєупуцени ше аж може и опитац – хторому Богу (богу) ше треба модлїц, кед же треба. Психолоґове виглєдовали процес вибераня и одлучованя медзи вецей можлївосцами, опциями, и достало ше поучни и интересантни резултати. Же би ше вибрало праву опцию, муши ше правилно розпатриц кажду з нїх, розуми ше, кед же єст часу и способносци. Хаснує ше процеси резонованя, ризикованя, геуристики (интуїтивного потрафяня), ришованя проблема и други. Одлуки ше приноши на основи характеристикох нашей особи у цалосци, жаданьох, искуствох и социялней околїни. Интересантне же векши вибор може значиц менєй вибераня – по количестве и по меншим задовольству у вибераню и з вибраним. Вельо вибору уноши нєсиґурносц (на подручу волї, мотивациї), жаль пре препущени нагоди (обласц чувствох), и то коґнитивно, спознаюцо обтерховююце, бо звекшує нєодредзеносц. Значи, вецей вибору залапює цалу особу и може спричинїц менєй щесца, анксиозносц (обаванє, напартосц, забриґованосц) и депресивносц.■ 30. АВҐУСТ 2019.

Першопричашнїки и виронаучни дзеци младшого возросту зоз Коцура, Кули и Руского Керестура, 25. авґуста були на єднодньовим вилєту у Суботици, котре орґанизовало Дружтво Руснацох у Суботици, а домашнї им були Иван Гарди и Иґор Сабо. Зоз Коцура на екскурзию пошли шеснацецеро дзеци, зоз Кули тройо, а зоз Руского Керестура було 21 дзецко, котри на драгу приведли вироучителька з Керестура ш. Авґустина и єдна з мацерох Нада Сабадош, зоз Коцура вироучителька Ксения Бесерминьова и Микола Ґубаш. – Вилєт орґанизовани з нагоди початку школского року, а источашнє и же би ше и наградзело дзеци котри през цали рок були вредни и ходзели на виронауку. Попри тим, дзеци видзели Суботицу и Палич, алє ше и медзисобно упознали – гварел Иван Гарди.

Дзеци нащивели синаґоґу, у котрей им шестра Авґустина пояшнєла цо то синаґоґа и за цо служела, з оглядом же ше вирни у нєй нє стретаю, алє служи як туристична атракция. После того нащивели Катедралу св. Терези Авилскей, дзе катедрални парох монс. Стєпан Беретич дакус поприповедал о катедрали, алє и о живоце Терези Авилскей. Дзеци ше му випитовали цо их интересовало. Потим дзеци були у Зоолоґийней загради, уход мали задармо, а видзели рижни животинї, еґзотични и домашнї, котри им тиж були интересантни. На озеру ше бавели, дружели и уживали у красоти и околїску Паличкого озера, а вец нащивели Францисканску церкву Св. Миховила, дзе их приял ґвардиян Зденко Ґрубер. Там о. Михайло Малацко служел и службу Божу, котра ше у Суботици отримує каждей штвартей нєдзелї у мешацу. Апостол читала Катарина Штефанко зоз Коцура. Дзеци мали и нагоду участвовац у обряду котри у Суботици нє таки части, Св. Тайни кресценя Санї Регаковей, чийо родичи Ана и Боян Регак. По Служби дзеци ше прешейтали през центер Суботици, цо тиж було барз интересантне. Вироучителька зоз Коцура, Ксения Бесерминї окреме одушевена зоз идею же ше хтошка здогаднул видвоїц пенєжи и за виронаучни дзеци, котрим тота єднодньова екскурзия була окреме значна, бо их спонукнє же би и идуцого року приходзели на виронауку. Вироучительки велька помоц бул Микола Ґайдош, родитель котри ше сам понукнул помогнуц дзе и цо треба, а помага и кед школярски дзень у Водици и у других потребох. Монахиня Авґустина Илюк, СНДМ котра през цали рок, а и през часц лєта тримала дзецом виронауку у Манастире, направела шумну ґрупу дзецох з Руского Керестура. О. Ж.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. авґуста 2019. року преселєла ше до вичносцви моя мила супруга

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. авґуста 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

АМАЛИЯ ЛАЗОР АМАЛИЯ ЛАЗОР народзена Уйфалуши (1939–2019) (1939–2019) з Коцура з Коцура У своїм шерцу и красних памят- Памятку на ню вично буду чувац кох спомин на ню будзе чувац ожа- син Ириней зоз супругу Марию и унуки Наталия и Єлена лосцени супруг Любомир ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. авґуста 2019. року зохабела нас и пошла до вичносци наша мила мац и баба

АМАЛИЯ ЛАЗОР з Коцура За собу охабела вельо красни хвильки, а памятку на єй любов и доброту занавше чуваю жалосни шерца дзивки Леонки и унуки Ани Най спочива у мире Божим!

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. авґуста занавше нас зохабела моя шестра и наша нина

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста 2019. року занавше нас зохабела наша мила шестра и тета

ХЕЛЕНА КОРПАШ (1962–2019) з Дюрдьова З любову и почитованьом красни памятки вично буду чувац у своїх шерцох єй брат Микола Рац зоз супругу Зденку и їх дзеци Геленка, Борис и Владимир зоз свою фамелию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Наполнєли ше седем жалосни днї як нас занавше зохабела наша мила и добра

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Наполнєли ше седем жалосни днї як нас занавше зохабела наша мила и добра андя

АМАЛИЯ ЛАЗОРОВА народзена Уйфалуши ХЕЛЕНА КОРПАШ ХЕЛЕНА КОРПАШ (1939–2019) (1962–2019) (1962–2019) з Коцура з Дюрдьова з Дюрдьова Мила наша, ище нє можеме вериц же Красни памятки на ню буду вично Красни памятки на ню буду вично сце нас так нєсподзивано охабели. Нїґда Вас нє забудземе, шестра чувац Хромишово Ганча, Янко и чувац Хромишово Саша, Наташа, Ксения зоз дзецми Иґор з Вербасу Борис и Иван з Дюрдьова Спочивайце у мире Божим! Най це ангели чуваю! Най це ангели чуваю!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей куми

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста 2019. року занавше нас зохабела наша мила колеґиня

ГЕНИ Кумово Сабадошово СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. авґуста 2019. року наполнюю ше тринац смутни роки як нас занавше зохабел наш добри супруг, оцец, швекор, дїдо и прадїдо

МИКОЛА ЦАП (1933–2006) з Коцура Памятку на його любов, доброту и пожертвовносц вично будземе чувац у своїх шерцох. Його наймилши: супруга, дзеци, унучата и праунучата Вичная му памят!

30 РУСКЕ СЛОВО

ХЕЛEНА КОРПАШ (1962–2019) з Дюрдьова Паметанє на твою професийносц, чесносц и доброту, вично буду ношиц у своїх шерцох твойо колеґинї и колеґове и твойо приятелє зоз Рускей редакциї РТВ Войводини. Най ци будзе вична чесц и подзекованє и спочивай у мире Божим! 30. АВҐУСТ 2019.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста нєсподзивано ше преселєл до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯКИМ ПАПУҐА – Кичко (1955–2019) з Руского Керестура У думкох и молитвох кажди дзень будзеш з нами. Будземе ше благац зоз найкрасшима памятками на твою нєсебичну любов, витирвалосц и сцелосц давац себе у каждей хвильки шицким нам. З вельку любову и почитованьом твойо наймилши: супруга Славица, син Златко зоз супругу Ваню и унучок Павлик Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста 2019. року напущел нас мой єдини син

ЯКИМ ПАПУҐА (1955–2019) Сину мой, мили. Нєт векшого болю як занавше випровадзиц свойо дзецко. Пошол ши нєсподзивано, швидко, анї себе нє верим. Занавше це будзем ношиц у шерцу и чекац, гоч знам же ше нє врациш. Збогом, сину мой, спочивай у мире! Твоя ожалосцена мац Мелана ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста 2019. року напущел нас мой мили брат

ЯКИМ ПАПУҐА (1955–2019) ЯКИМ ПАПУҐА (1955–2019) Наймилши брацику. Була ми велька чесц и щесце, же ши бул часц мойого живота. Вично ожалосценей будзе ми хибиц твоя любов, потримовка, доброта. Шветлосц твоя ме будзе провадзиц вично. Спочивай у мире Божим! Твоя шестра Геленка, Йовґен и дзивка Марина СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. авґуста 2019. року наполнєли ше 7 роки як нас занавше зохабела наша мила

Єдини мой брацику, випровадзели зме це на твою остатню драгу. Нє можем вериц! Смуток. Пражнїна. Боль. Чежко. Остава нам памятка на твойо оптимистичне, позитивне становиско ґу животу, на твою нємерлїво добру душу цо мала порозуменя за шицких и шицко. Най ше твоя златна душа купа и блїщи у Божим шветлу! Збогом мили мой, спочивай у мире! Твоя ожалосцена шестра Вирка з мужом Рудийом и дзивку Лидию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому кумови

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ

НАТАЛИЯ ДЖУНЯ народзена Будински (1933–2012) з Бачкей Тополї З любову и почитованьом памятку на ню чуваю супруг, дзеци и унука Спочивай у мире Божим!

ЯКИМ ПАПУҐА (1955–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом твойо кумчата Мижо и Златка зоз своїма фамелиями, и кума Марча Чизмарово Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подпрриємство „НАФТНА ИНДУСТРИЯ СЕРБИЇ” а.д. Нови Сад, Народного фронта 12, Нови Сад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов станїци за обезпечованє зоз горивом Нови Сад 16” зоз провадзацима обєктами (малопредайни обєкт, закрице зоз лантерном, помоцни обєкт, трансформаторски станїци и подстанїци и резервоар за нафту и ґаз, на катастерскей парцели число 5479, К.О. Кать, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

30. АВҐУСТ 2019.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

o поднєшеней вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта ЯП „Драги Сербиї” улїца Бул. Краля Александра чс. 282 зоз Беоґраду поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Вибудов швидкей драги IB порядку чс. 21 Нови Сад Рума, Партия 1 – Часц драги 1, Ґузел „Авто драга Е-75” – Параґово, зоз плановану трасу державней драги IIА порядку чс. 100 од Жежельового моста до ґузла „Авто драга Е-75”. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доставиц свойо думанє у писанєй форми на адресу Секретарияту.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 6 роки як нас занавше зохабели нашо мили родичи

ЯНКО КАТОНА (1934–2013)

МЕЛАНИЯ КАТОНА (1937–2013)

з Руского Керестура Зоз нами сце у наших молитвох и думкох Вашо дзеци – Мижо, Яни и Фемка зоз своїма фамелиями

OБВИСЦЕНЄ

o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „DMB SHIPPING ” д.о.о., Рума, улїца Авґуста Цесарца бб, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Баґерованє ричного наносу зоз корита рики Дунай од км 1249+00 до км 1249+500 на к.п. чс. 6610/2 КО Петроварадин. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доставиц свойо думанє у писанєй форми на адресу Секретарияту.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710 060/5088-433

32 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2477_02 НС_Ковиль_Сад_центер” у Улїци Лази Костича 16, у Ковилю, на катастерскей парцели число 2513 К.О. Ковиль, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 30. септембер 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 1. октобра 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

Спочивайце у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ259/НСЛ259”НС – Сайлово 2” Ношитель проєкта „Телеком Себия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ259/НСЛ259”НС – Сайлово 2” у улїци Руменацка драга число 88, на катастерскей парцели число 4045/4, К.О. Руменка, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 23. авґуста 2019. року принєсла ришенє число VI-501-520/19 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

30. АВҐУСТ 2019.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „МИКЛОШЕВЦИ 2019” Културна манифестация „Миклошевци 2019”, XXXIV по шоре, будзе отримана 31. авґуста и 1. септембра, у Миклошевцох, у Републики Горватскей. Соботова програма, 31. авґуста, почнє зоз XXVIII Спортскима бависками „Яша Баков” у малим фодбалу „3 на 3”, на стадиону ФК „Русин” у Миклошевцох. На 18,45 годзин будзе отворена вистава вишивкох КУД „Яким Ґовля”, а у просторийох основней школи, на 19 г, поетско-музични вечар на хторим будзе промовована кнїжка и малюнки Владимира

Провчия „Риєка”. У цаловечаршей програми, хтора почнє на 20 годзин, представя ше члени КУД „Яким Ґовля” и Дружтва Русинох и Українцох „Калїна” зоз Риєки. На нєдзелю, после покладаня венцох на 10,45, а потим и Служби Божей, коло 11,30 годзин очекує ше приход бициґлистох з Руского Керестура, а смотра фолклору „Поздрав ровнїни”, на хторей наступя вецей културно-уметнїцки дружтва, почнє на 15 годзин. На 20 годзин цаловечарши концерт писньох и танцох отрима КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова.

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВА ше хижу у Руским Керестуре на адреси Каналска 12. Такой ше мож уселїц Обявиц ше на число телефона: 062/896-29-18. *** ПРЕДАВАМ Гольт жеми, студня 4 цоли, хижа, плус салаш зоз струю, два студнї и 3 гольти жеми. Шицко у Руским Керестуре при гиподрому. Телефон: 064/19203-42.

ОБВИСЦЕНЄ

30. АВҐУСТ 2019.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 30. септембер 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 1. октобра 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11,30 годзин.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ТУРНИР У КОШАРКИ „3 НА 3ˮ

НАДОСЦ ЕКИПИ И ПАТРАЧОХ

Домашня екипа „СФРЮˮ зоз Руского Керестура освоєла перше место на Турнире у кошарки „3 на 3”, погар, златни медалї и 50 одсто од уплатох за участвованє на Турнире. Друга була екипа „Комфорт прави” з Руского Керестура, а треца „Олимпик” з Коцура хторим припадли и 30 односно 20 одсто од уплатох. За найлєпшого бавяча Турнира преглашени Деян Надь. Други по шоре Турнир у кошарки „3 на 3” позберал дванац екипи, а окрем єдней екипи шицки були зоз Керестура, – „Тройка из блокаˮ, „Оперисани од спорта”, „Мала радионицаˮ, „СФРЮ”, „Олимпˮ, „Конфорт прави”, „Клуб 10ˮ, „Наш Бомбай”, „Премиєр бетˮ, „Прашинари”, „Тапетария Ковачевич” та „Дюрко и омладина”. Турнир бул отримани на кошаркашским терену на керестурским пияцу вечарами од 15. по 24. авґуст. Турнир прицагнул и красне число публики, а обезпечени и места за шедзенє на трибинох. Уход бул безплатни. По словох спортского ентузиясти, орґанизатора Бориса Югика, и того року ше указало же Турнир виполнєл його основну задумку, а то же би ше хасновито виполнєло лєтнї вечари у спортских активносцох, а же попри фодбалу и змаганє у кошарки допринєсло рижнороднєйшому спортскорекреативному понукнуцу у валалє. Млади орґанизатор за тогорочни Турнир мал и трох спонзорох, а то керестурски подприємства: „Те-пам” и тапетариї „Ковачевич” и „Комфорт”. Вон тиж задовольни же и други потримали його идею, задовольни є и зоз числом екипох, бо того року була и єдна вецей як влонї, и гвари же од жими уж почню пририхтованя за шлїдуюци турнир. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ПРЕШВЕЧЛЇВИ „СТУДЕНТИ” ФК „Индекс” – ФК „Бачка 1923” 0:5 (0:1)

Нови Сад: стадион ФК „Индекс”, патрачох коло 200. Стретнуце судзел судия Алекса Ґраховац (Нови Сад). Домашня екипа, так повесц, шицки ґоли дала у другей часци стретнуца, бо перши ґол дали на самим концу першого полчасу у 45. минути. Жовти картони у екипи Бачкей достали: Пантелич и С. Вуйович. БАЧКА: Д. Станкович, М. Станкович (Дєрич), Янкович, Данґубич (Єлич), Й. Вуйович, Пантелич, Летич, Роґич, Ґелич, Солдат, Петрович (С. Вуйович) У першим першенственим стретнуцу новей сезони, дюрдьовска Бачка бавела у Нови Садзе процив екипи ФК „Индекс”. Екипа ФК „Бачка 1923“ зоз Дюрдьова тото стретнуце страцела од новосадских „студентох” зоз прешвечлївим резултатом 0:5. У першим полчасу, мож повесц же дюрдьовчанє лєпше бавели, лєбо мали моци витримац напади домашнєй екипи. Борба на терену була виєдначена. У гужви у каребним просторе Бачкей на концу першого полчасу судия оценєл єдну ситуацию як пенал, а сичурни реализатор биц зоз билей точки бул бавяч Индексу, Ґоран Недич. Конєц першого полачсу як же нависцел цо ше у предлуженю случи. Други ґол за Индекс дал Марко Сендерак у 59. минути. Дзевец минути познєйше судия ище раз пискал пенал за Индекс, а бавяч Индексу Никола Попин бул сиґурни и прецизни у бицу зоз пенал точки. О дзе-

шец минути мрежа Бачкей ше ище раз затресла кед лабду до ґолу послал Петар Баняц, а при концу стретнуца у 89. минути, Никола Попин ше ище раз уписує до лїстини стрилцох, а то бул и конєчни резултат на тим стретнуцу. – Стретнуце було чежке, процивнїцка екипа була лєпша, борели зме ше до остатнєй хвильки, алє заш зме нє посцигли анї єден ґол. Орґанизация стретнуца була одлична як и справованє шицких учашнїкох на тим стретнуцу. Опомнуца домашнїм и госцинским бавячом указани у прави час и оправдано – гварел тренер ФК „Бачка 1923” Раденко Шарович . Шлїдуюце стретнуце Бачка будзе бавиц на стреду, 28. авґуста на главним терену у Дюрдьове. Л. Кх.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

НЄРИШЕНО, ГОЧ РУСИН ЛЄПШЕ БАВЕЛ ФК „Будучносц” (Параґе) – ФК „Русин” 1:1 (0:0)

Параґе: стадион ФК „Будучносц”, патрачох 300. Стретнуце судзел судия Н. Малбашич (Зомбор). Стрилци на стретнуцу були Бранкович у 81. минути за Русин, а Марич, зоз пеналу, за Будучносц у 90. минути. РУСИН: Михайло Надь, Боян Голик, Реля Ланчужанин, Боян Надь, Оґнєн Маркович, Деян Давидович, Дражен Веселинович, Срдян Дюканович, Боян Бранкович, Владан Вуйович, Филип Вуйович, у резерви були Филип Тома, Деян Будински, Желько Виславски и Иван Будински хтори и вошол до бависка у 80. минути. Домашнї вихасновали аж три замени цо тиж указує на премоц русиновцох. У другим колє єшеньскей часци першенста Подручней фодбалскей лиґи Зомбор 25. авґуста, ФК „Русин” як госц бавел нєришено 1:1 (0:0) процив екипи ФК „Будучносцˮ зоз Параґох.

34 РУСКЕ СЛОВО

По упечаткох присутних, Русин бул лєпша екипа и мал вельо красни нагоди за ґол, хтори нажаль, остали нєвихасновани у першей часци змаганя, та и у другим полчаше. Жадани резултат сцигол аж при самим концу стретнуца, у другим полчаше кед добре бависко Русиновцох дало резултат, а мрежу Будучносци у 81. минути зоз бависка потрафел Боян Бранкович. Домашнї фодбалере ше нє придавали до самого конца та у 91 минути досудзени пенал хтори зоз билей точки реализовал Стефан Марич, та стретнуце закончене нєришено. Урядово орґанизация стретнуца оценєна як добра, у фер спортскей атмосфери, а судзела судийска тройка Неманя Малибашич и помоцнїки Даниєл Петрович и Оґнєн Банда. У идуцим трецим колє, на нєдзелю 1. септембра екипа Русина дочекує ФК „Полет” зоз Каравукова. Змаганє на Ярашу почнє на 17 годзин. М. А. 30. АВҐУСТ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

БОДИ ПРИПАДЛИ ДОМАШНЇМ ФК „Пролетер” (Нєґошево) – ФК „Искра” 4:3 (3:1)

Нєґошево: стадион ФК „Пролетер”, патрачох 100. Стретнуце судзел судия Тешанович (Србобран). Стрилци за Искру були: Стелевич у 39. минути, Малацко у 77. и Пєшивац у 90. минути. ИСКРА: Каленич, Сталевич (Малїк), Петрович (Юрчук), Дьокович, Делич, Пєшивац, Малацко, Ваяґич (Комазец), Ґубаш, Сердар. У прешлей сезони змаганє у Нєґошеве означело нєспортске справованє и збуваня котри найменєй мали вязи зоз фодбалом. Нєспортске справованє домашнїх фодбалерох закончене зоз интервенцию полициї, а тедишнї центарфор Искри, Радован Ґаґович закончел зоз фрактуру носней косци та було обаваня же на яки способ того року домашнї дочекаю фодбалерох Искри. На щесце, инциденти нє було и змаганє було фер и спортске. Цо ше дотика самого змаганя фодбалере Искри одбавели ище єдно змаганє на котрим вони диктовали бависко и творели шанси за ґол, а ґоли давали процивнїки. Домашнї до предносци дошли уж после 10 минутох бависка. Дякович у каребним просторе направел фаул, а судия указал на билу точку, та Пролетер зоз пеналу дошол до предносци. Нєодлуга було 2:0 за Пролетер, алє треба спомнуц же при резултату 1:0 за Пролетер, Дамян Ґубаш могол поровнац резултат, алє його бице застановела греда. После 20 минутох бависка за побиднїка ше уж знало, понеже фодбалере Пролетера дали и треци ґол. Искра и после трох ґолох заоставаня предлужела нападац, а таке бависко ше виплацело аж

пред концом першого полчасу кед Сталевич зоз пеналу зменшал на 3:1. У остатнїх минутох першей часци бависка Искра могла зменшац на єден ґол, понеже Ваяґич вибил сам опрез ґолмана Пролетера, медзитим премахнул стопроцентну шансу. Же би змаганє було интересантне по сам конєц остарал ше Малацко, котри нєодлуга по початку другого полчасу зменшал на 3:2 и улял надїю же ше Искра може зоз Нєґошева врациц без пораженя. Домашнї витримали напади Искри, а у 80. минути знова дошли до двох ґолох предносци. Конєчни резултат поставел Пєшивац у 90. минути. После двох одбавених колох Искра зазначела єдну побиду и єдно пораженє. У шлїдуюцим колє на домашнїм терену дочека Обилич зоз Нового Кнежевца, єдину екипу котра у перших двох колох двараз побидзела и осамена є на верху таблїчки. З. К.

ПОЧАЛА ЄШЕНЬСКА ЧАСЦ ПЕРШЕНСТВА МЕДЗИОПШТИНСКЕЙ ФОДБАЛСКЕЙ ЛИҐИ СРИМ

БИКИЧАНЄ ПОЧАЛИ З ПОБИДУ Внєдзелю зоз стретнуцами першого кола почала єшеньска часц першенства Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим – ґрупа Заход у хторей ше змагаю аж пейц екипи зоз општини Шид. ОФК „Бикич” дома призначел першу побиду зоз резултатом 2:1 процив ФК „Фрушка Гора” з Руми. Сримец з Беркасова дома старцел 2:0 од Ґранигчара з Адашевцох (тиж екипа з општини Шид), Єднота зоз Шиду була лєпша у Сримскей Митровици и победзела домашнї 30. АВҐУСТ 2019.

Трґовачки зоз 1:0, а у Бешкей ФК „БСК” победзел Обилич 1993 з Куковцох зоз 3:1. На таблїчки ФК „Ґраничар” (А) треци з трома бодами кельо маю и ОФК „Бикич” на штвартим и Єднота на пиятим месце, а Обилич 1993 на дванастим и Сримец на 13 месце на таблїчки без бодох. У другим колє ОФК „Бикич” ознова домашнї и дочекує Сримец (Б), Ґраничар будзе бавиц процви Зеки Булюбаши зоз Равня, Єднота дочекує БСК, а Фрушка гора будзе

домашня Обиличу1993. На нєдзелю 1. септембра зоз стретнуцами 1. кола почина и єшеньска часц першенства Општинскей фодбалскей лиґи Шид у хторей ше у тей сезони змагаю 10 екипи. ОФК „Бинґула” дочекує Єдинство (М), ОФК „Бачинци” буду бавиц процив Ердевика 2017, Синдєлич дочекує Напредак, Омладинєц з Батровцох дочекує Борец з Илинцох, а Ґраничар у Ямени дочека Єдинство з Люби. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ МЕДЗИНAРОДНЕ ЗМАГАНЄ У СТАТИЧНЕЙ АПНЕИ У ВЕРБАШЕ

ИЩЕ ЄДЕН УСПИХ МИЛАНА ШОЛАЇ Коцурец Милан Шолая, европски шампион у муряню на дих за инвалидох, победзел и у другим кругу медзинародного змаганя. Змаганє у статичней апнеи отримане у Вербаше на базенох Центра за физичну културу „Драґо Йовович”

вропски шампион у муряню на дих за инвалидох Милан Шолая зоз Коцура победзел и у другим кругу медзинародного змаганя у статичней апнеи хтори отримани на базенох у Вербаше. На змаганю участвовали змагателє зоз Словениї, Сербиї и Босней и Гецеґовини. На першим змаганю хторе отримане у Порторожу (Словения) победзел зоз одличним резултатом – 4 минути и 33 секунди кельо бул зачирени у води без диханя. На тот завод у Вербаше тот резултат злєпшал, бо без воздуху под воду витримал 5 минути и 15 секунди. – Таки резултат, вецей як пейц минути без диханя под воду, длугши час посцигуєм на тренинґох. Резултат хтори сом призначел у Порторожу, на першим змаганю, сом витворел без тренинґох. Односно єдина апнеа вочи першого медзинародного змаганя була апнеа на „сухим”, односно „мурянє” у посцелї зоз щипалку на носу. Но, мушим повесц же и тоти пририхтованя були кратки, можебуц тирвали дзешец днї пред змаганьом. Мушим припознац

РАЗ СПОРТИСТА – ВШЕ СПОРТИСТА На медзинародним змаганю у статичней апнеи у Врбаше, промововани и рукомет у инвалидским кочику, хтори би порушал Милан Шолая. Вон дакеди, док го хорота нє привязала за кочик бул 13 роки ґолман у РК „Вербас”. Тоту дисциплину, хтора од идуцого року постанє параолимпийски спорт, Шолая презентовал на терену вербаского ЦФК „Драґо Йовович” зоз Матейом Ледником, зачатнїком рукомету за инвалидох у кочику у Словениї.

36 РУСКЕ СЛОВО

же сом и себе нєсподзивал зоз резултатом, бо найлєпши резултат хтори сом посцигнул бул 3 минути и 40 секунди – гварел Милан. Же би почал тренирац тот спорт нагварел го Бранко Равнак, снователь и предсидатель Медзинародней асоцияциї за гендикепованих мурячох „Адриятик”. Вони двоме ше упознали на єдним кампу за инвалидох, як надпомнул Милан, прилапел його суґестию и поволанку же би участвовал на европским змаганю у Порторожу. Пошвидко Милан и Бранко промововали тот спорт у Вербаше. Кед освоєл титулу европского шампиона, општина Вербас Миланови обезпечела безплатни тренинґи на вербаским базену, як и вежби диханя зоз инструктором йоґи. Тиж так, општина Вербас обецала же вифинансує його одход на шветове першенство хторе ше отрима у Русиї идуцого мешаца. Окрем змаганя у апнеи, учашнїки тей спортскей манифестациї у Вербаше мали нагоду випробовац свойо схопносци и можлївосци у спортским муряню зоз оксиґеном у склєнки. Таки способ муряня, заинтерсованим учашнїком презентовали инструкторе Аленка Фидлер и Алеш Повше зоз Словениї. На змаганю у Вербаше перши раз на змаганю участвовал Боян Илич зоз Валєва хтори указал свой талант окреме у статичней апнеи. З тей нагоди освоєл треце место зоз часом од 3 минути и 15 секунди. Посцигнути резултат бул лєм дзешатинку секунди слабши од другопласованого Нина Батаґеля зоз Словениї. У конкуренциї женох победзела Лїляна Слишкович зоз Б. и Г.■ А. П. 30. АВҐУСТ 2019.

sport@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ОТРИМАНА ТРАДИЦИЙНА МАНИФЕСТАЦИЯ ФИЯКЕРИЯДА

И НА НАЙМЛАДШИХ ГОДНО РАХОВАЦ У рамикох Културного лєта у Шидзе отримана традицийна, осма, „Фиякерияда” хтору орґанизовал Конїцки клуб „Ґраничар 2011” з помоцу општини Шид, Туристичней орґанизациї и Културно-образовного центра Шид. У змаганьох участвовали 18 запраги углавним зоз Сриму

ерше отримани дефиле запрагох през централни городски улїци, а вец на терену ОФК „Раднички” зоз Шиду шицких учашнїкох и публику у мено орґанизатора привитал Йовица Степанич, предсидатель КК „Ґраничар 2011”. Манифестацию урядово отворел Велимир Ранисавлєвич, предсидатель Скупштини општини Шид. Манифестация змагательного характеру и на тогорочну ше позберали 18 запраги и то зоз сримских местох. У катеґориї двозапрагох перше место освоєл Лука Теодосич зоз Латяарку при Сримскей Митровици, други бул Армандо Селимович зоз Сримскей Митровици, а треци Желько Моцко, тиж з Латярку. Награди додзелєли и у катеґориї трозапрагох, а достали их Милош Милинкович зоз Бачинцох член КК „Ґраничар 2011” на першим месце, други бул Лука Теодосич зоз Латярку, а треци Драґан Шобота зоз Ґибарцу, член КК „Ґраничар 2011”. У штирозапрагох перши бул Милош Милинкович з Бачинцох зоз КК „Ґраничар 2011”, други Радослав Попович зоз КК „Падок” зоз Шашинцох, а треци Лука Теодосич з Латярку. Награди додзелєни и у катеґориї вецейзапрагох, а достал ю Лука Теодосич. У катеґориї „панї кочияшка” перше место освоєла Йована Степанич зоз Адашевцох, членїца КК „Ґраничар 2011”, друга була Маґдалена Страценски зоз

МЕНЄЙ УЧАШНЇКОХ Як нам гварел Йовица Степанич, предсидатель КК „Ґраничар 2011”, того року було менєй учашнїкох як прешлих рокох. Змагали ше 18 запраги, а у дефилеу през город участвовали 13 запраги. Причина же нє пришли учашнїки з оддалєнших местох вироятно и трошки транспорту, алє и же ше отримую вецей подобни манифестациї през лєто, та власнїки коньох и запрагох вибераю городи и манифестациї хтори им блїзши. 30. АВҐУСТ 2019.

„Ґлас комерцу” зоз Сримскей Митровици, а треца була Єлена Шобота з Ґибарцу, членїца КК „Ґраничар 2011”. Награди були предвидзени и за наймладших, у катеґориї „дзеци кочияше”, а достали их: перше место освоєл Никола Лазич з Латярку, други бул Душан Дражич з Бачинцох член КК „Ґраничар 2011”, а треци Велько Лазаров тиж з Бачинцох, член КК „Ґраничар 2011”. За наймладшого учашнїка преглашени пейцрочни Душан Дражич, з Бачинцох, а найстарши учашнїк бул Милан Чалич з Мартинцох при Сримскей Митровици. За найодалєншого кочияша – запрагу преглашени Радослав Влахович зоз КК „Падок” зоз Шашинцох, а запрагу з наймладшима гарлами мал Никола Дивляк з Латярку. За найпопарованшу запрагу преглашена запрага „Ґлас комерца” зоз Сримскей Митровици, а найлєпши серсан мал Милош Милинкович з Бачинцох зоз КК „Ґраничар 2011”. Награда додзелєна и за найлєпшого вайчака и достал ю конь Барон власнїка Саши Докмановича, члена КК „Падок” зоз Шашинцох. Найлєпша кобула бул Липица, власнїка Ґорана Дрезґича, члена КК „Ґраничар” зоз Кузмина при Сримскей Митровици.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Славици Варґа)

Ґуґлоф зоз паприґи

Муку, кукурични ґриз и пращок за печене, розмишац у судзини. У другей судзини добре вимишац вайцо, млєко, олєй, йоґурт. Зєдинїц обидва часци и добре вимишац, вец их посолїц, попопровац, повеґетовац по смаку и подзелїц на два чсци. До часци котру ше перше кладзе до фурми за ґуґлоф, положиц мелкей паприґи и розмишац. До другей часци ше положи 10 минути обареней и одцадзеней мексиканскей мишанїни, червеней упеченей паприґи, очисценей и порезаней на „резанки”. Шицко ше добре розмиша. До фурми за ґуґлоф усипац перше часц з мелку паприґу, а вец часц зоз мексиканску мишанїну. Пече ше на 180 ступнї коло пол годзини, уж завиши од релни.

Потребне ■ 200 ґр муки ■ 200 ґр кукуричного ґризу ■ 1 пращок за печенє ■ 1 вайцо ■ 2 дцл млєка ■ 1 дцл олєю ■1 дцл йоґурту ■ 2 ложки мелкей паприґи ■ 200 ґр змарзнутей мексиканскей мишанїни ■ 3 червени упечени паприґи ■ По смаку, солї, попру, веґети

(од Славици Катона)

Паштета з паприґу

Потребне: ■ 500 ґр леблебиї ■ 3 фалати печеней пеприґи ■ 1 ложка тахини пасти ■ 2 струча цеску ■ ½ дцл маслинового олєю ■ 1 ложка нашеканого петрушкового лїсца ■ Присмачки – попер, соль, горка феферона, млєта чевена паприґа, кари. 38 РУСКЕ СЛОВО

НАМАСКА ЗОЗ МАСЛОМ 500 ґр вимишаного масла Леблебию увариц и добре одцадзиц. Положиц ю до блендеру вєдно зоз паприґу и добре зомлєц. Додац шицки состойки окрем масла и додац присмачки, кому як пасира. Подзелїц на поли, до другей часци додац масло. Так з кус пременками маце два намаски. 30. АВҐУСТ 2019.

rusmak.ruske@gmail.com ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

преверени

(од Даниєли Рац)

Шпаґети зоз бундавку

На олєю попражиц Потребне: на дробно нарезану цибулю. Додац очис■ єдна векша цену и на коцочки порезану бундавку. бундавка Заляц зоз воду и ■ цибуля охабиц най ше вари ■ олєй коло 50 минути. ■ три жовчки Посолїц, попопро■ коло 120 ґрами вац и повеґетовац сира траписту по смаку. ■ дакус швижого Пред конєц додац петрушкового лїсца три жовчки, на дроб■ коло 250 ґрами но порезане петрушшпаґети ково лїсце и потарти ■ соль, попер, веґетрапист сир. Ище та дакус вариц док нє загушнє, а потим змишац зоз обаренима шпаґетами. Послужиц зоз парадичову шалату, або шольку йоґуртом. Смачного!

Поради обисцу

Кед масц барз пирска, кед дацо пражице, треба додац дакус солї, або до палачинкара положце зарно пасулї. *** Вайца и кромплї зоз лупку нє попукаю кед ше до води положи кус солї. *** Кед вам єдзенє пригорело, закриту судзину положце под жимну воду 20 минути. Вец єдзенє пресипце до чистей судзини. Нєприємни пах и смак будзе менши, або го анї нє будзе. *** Нєприємни пах, кед ше вари капусту, кель або карфиол, можеце одклонїц кед до води положице фалат чарного хлєба. *** Кед ше пражи рибу, нєприємни пах, мож зменшац кед ше до олєю положи два фалатки з яблука и пражи ше их вєдно з рибу. Кед ше рихта векше количество риби, фалатки яблука треба же би були вше нови. Кед вашу судзину и руки чуц на рибу, до води за помиванє треба додац кус есенцу, а руки вичухац зоз солю. *** Змарзнути кромплї хтори маю нєприємни сладкави смак годно заш похасновац кед ше их трима пол годзини у жимней води. ***

Поволуєме вас на сотруднїцтво за рубрики Горуци тепши” и Поради обисцу” ” ” и на rusmak.ruske@gmail.com, лєбо посилац на вайбер на число 069 67 33 15. Напишце, висликуйце, пошлїце и порадзце и нас самих!

30. АВҐУСТ 2019.

Пресолєне єдло мож ублажиц кед ше до ньго дода даскельо фалатки кромплї хтори ше познєйше винє. Место кромпльох можеце положиц и бильчок.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВЕ ОРАХОВО И БАЧКА ТОПОЛЯ ДОЧЕКАЛИ ШКОЛЯРОХ ЗОЗ РУСКИХ МЕСТОХ

РОК LXXV ЧИСЛО 35 (3852) НОВИ САД, 30. АВҐУСТ 2019.

Фото: Лидия Кухар

Фото: Л. Кухар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0430P

Фотоґрафия: 0431P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ СТРЕТНУЦЕ РУСКИХ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ

■ ФЕСТИВАЛ ЖРИДЛОВОГО ШПИВАНЯ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” У ДЮРДЬОВЕ