Ruske slovo 12 2023

ТИЖНЬОВНІК ПО РУСКИ РОК ЬХХІХ ЧИСЛО 12 (4037) НОВИ САД, 24. МАРЕЦ 2023

с

л

о

о

ю у т .ги$ке$Іоуо.с о т ЦЕНА 40 ДИНАРИ

л

Фото: Вероника Вуячич

А#

Ирини Гарди Ковачевич награда за животне діло

А н а то м и я наш о ча су

Кнїжки нас меняю на лєпше Пише: Микола ШАНТА одвичательни редактор Видавательней редакциї

Олґа Токарчук гутори ж е психологи утвердзели ж е способносц плодного читаня знак психичного здравя. Под словом плодоносне читанє вона подрозумює похопйованє и преживйованє гевтого цо ше пречита, и визначує ж е кед зме возбудзени и кед зме под стресом, ж е нє можеме читац Саям кнїжкох вше нагода же би ше прегварело словко-два о важносци читаня и отримованя або розвиваня имаґинативней кондициї. Велї людзе коло мнє нє маю концентрацию пречитац два-три боки писано­ го тексту. Тото кус нови информациї цо конзумую то углавним прейг интернета або телевизиї, алє читанє длугшого тексту уж им постава вельке напруженє од хторого вельо лєгчейше сцекнуц як го звладац. З тим чловек ослабює свою коґнитивну и имаґинативну спо­ собносц. Постава баржей автомат, а менєй чловек. Медзитим, окрем тей велькей векшини, медзи на­ ми єст и щирих любительох литератури, та и рускей. Так наприклад, дзешкаль початком нового року на телефон ми ше явела єдна панї з Коцура хтора жада­ ла зо мну поприповедац о тим цо по моїм думаню треба же би читала з рускей литератури. Зрадовал сом ше такому стретнуцу и такей бешеди. Указал сом єй свою библиотеку руских кнїжкох и препоручел даскельо наслови за хтори сом думал же єй буду интересантни. „Тоту сом уж читала, а и тоту”, гуторела панї. А гевти хтори нє читала, хтори єст на лаґеру, сом єй наручел, та их купела, а кнїжки хтори нєт на лаґеру, сом єй пожичел же би их пречитала. Питал сом ше єй як то же надумала читац. Одвитовала же похопела же патренє телевизиї углавним траценє ча­ су и же там нє ма цо научиц и дожиц, та ришела же вечарами, место патреня телевизиї, будзе читац кнїжки и гвари же є од теди вельо задовольнєйша. Єден други любитель читаня хтори присутни у моїм живоце то наш писатель Владимир Кирда Болхорвес. Гуторим наш, а наш є, прето же гоч вон пише по сербски, пише о руским швеце. Його юнаки углав­ ним Руснаци и друге националне „шаренїдло” европского простору на хторим жиєме. Тих дньох ми Кирда послал на читанє, по руски, єден красни автобиоґрафски есей у хторим пише о своїм одношеню ґу читаню и ґу кнїжком. Понеже вон шицок пошвецени литера­ тури и писаню, хасновите го пречитац, а за тото будземе мац наг оди у єдним з идуцих числох нашого часопису „Шветлосц” дзе тот есей будзе и обявени. Ниа, даскельо його замеркованя: „Интелектуалну ширину и глїбину котра чловекови нєобходна же би могол у полней мири уживац у високовредней белетристики, наш писатель досягнул аж на початку трецей мл адосци. Вец обачел же красна литература, як вербална уметносц, потребна и важна насампредз образованим, сензибил-

2 РУСКЕСЛОВО

ним, предуховеним, културним и цивилизованим людзом. Така єй улога”, пише Кирда, „виходзи першенствено з факту же слова найлєпши ношителє и преношителє шицких поняцох и феноменох котри исную у стварносци”, а польска нобеловка Олґа Токарчук у своїм есею о читаню доклада: „Хто чита лєм же би розумел, кончи бласфемию. Чита ше прето же би ше доживйовало, а то глїбша, цалоснєйша файта розуменя.” Кирда далєй пише: „Понеже чловек, гоч якого є уровня образованя и интелиґенциї, лєгчейше абсорбує и длужей памета слики як поняца, лоґичне заключенє же красна литература збогацує його дух и сензибилитет и оплеменює дїлотворнєйше як гоч хтора наука.” Далєй вон пише о тим кельо читанє кнїжкох уплївовало на формованє його духа, сензибилитета и характера. Друга авторка хтора препознава читанє як важну чловекову дїялносц то польска нобеловка Олґа Токар­ чук. Вона гутори же психолоґи утвердзели же способ­ носц плодного читаня знак психичного здравя, а под словом плодоносне читанє вона подрозумює по­ хопйованє и преживйованє того цо ше пречита. Далєй толкує же кед зме возбудзени и кед зме под стресом, же нє можеме читац. Вона тиж дава одвит на часте питанє же кельо описани подїї правдиви. „И то вец, панство мойо миле, конєц”, гутори Токарчукова. Бо кед поствяме тото питанє, вец зме страцели способносц бавеня зоз шветами, балансованя на гранїци гевтого цо є и гевтого цо би могло буц, цо ше ище вше нє случело и чого нєт; трациме барз важну и творчу, меркуриянску часц нашей психи, активну як жива хтора нам - поне­ же то насампредз людска способносц - оможлївює же бизме творели други, алтернативни швети и же бизме жили животи других людзох. Оможлївює нам тиж же бизме будучносц творели, тестирали ю и же бизме совершено комуниковали з другима, учи нас емпатиї и указує нам кельо зме подобни єдни другим, а источ ашнє и розлични. Людзе хтори читаю романи маю ширшу свидомосц, на якиш способ су „векши”, бо голєм на хвильку жили животи и других людзох. Окрем того, добри кнїжки нас меняю, на лєпше, вшелїяк. Чим прегварим з младу особу я препознавам чи во­ на чита чи нє. Кед чита, при нєй, окрем цела, нагло рошнє и дух и вона ше розвива до особи зоз особним идентитетом. Тот процес провадзиц, буц учашнїк у нїм, буц собешеднїк тей младей особи, то прекрасна дїя. Млада особа хтора чита ма вельо идеї и полна є животней радосци, вона як лампащиков квет вяри, єй присуство виполнює простор дзе є. Бо живот тво­ ри дух, насампредз, а вона го ма. Вона заключеня до хторих дошла читаюци вигваря з радосцу и возбудзеньом. З таку особу мож длуго бешедовац и уживац у тей бешеди. Вона ношитель смисла и себе и нам ста­ ршим, бо ше надовязує на гевто цо ми робели и робиме. Вона отримує тоту нїтку смисла хтора ше розцагує од самого чловекового початку.

24. МАРЕЦ 2023.

У водн їк

Зм и ст

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, главна и одвичательна редакторка

РУСКЕ

Феномен штучней интелиґенциї Швидки дружтвени пременки,хтори пошлїдок розвою новихтехнолоґийох у 21. вику, без преседана у историї чловечества, приведли до розвою штуч­ ней интелиґенциї, хтора постала ґлобални феномен. Штучна интелиґенция помали уходзи до каждодньового живота и ма потенциял же би за дас дзешец роки могла пременїц способ функционованя цалого нєшкайшого дружтва - од транспорту, прейґ комуникацийох, та по животни звикнуца. Же штучна интелиґенция уж вошла до наших животох як приклад ше наводзи патренє телевизиї прейґ операторох, хтори вам такой понукаю тото цо би було за вас интересантне, ахаснує ше и у провадзеню ваших активносцох на дружтвених мрежох. Аж и кед пойдзеце до банки пре кредит, исную даяки модели хтори тото робя место банки, понеже вецей нєможлїве же би тото шицко чловек робел сам, исную велї алґоритми хтори ше применюю. Фаховци думаю же чловечество ма огранїчени ресурси и же штучна инте­ лиґенция може допринєсцу напредованю дружтва, роботи и роботного штредку, алє синдикати думаю же єй звекшане хаснованє приведзе до зменшаня хаснованя людскей роботи. Тиж так будзе требац прилагодзовац и образовну систему, бо нєшкайших школярох причекаю занїманя яки нєшка нє исную. Штучна интелиґенция би могла буц єден з найвекшихризикохза будучносц чловечества. Вона як технолоґия анї нє позитивна, анї нє неґативна, алє єй вельки можлївосци и схопносци превозиходзалюдски и можу нас загрожиц, та ше поставяю етични питаня же дзе треба поставиц гранїцу з єй розвойом. У Нарису о етичних напрямкох розвою, применки и хаснованю одвичательней штучней интелиґенциїуж ше роздумує о законским рамику, а хто­ ри дефиновал коло дзешец розлични системи хтори хасную штучну интелиґенцию и могли би мац манипулативни и неґативни уплїв на поєдинца або дружтво у цалосци. Ґу високо ризичним системом спадаю гевти котри ше одноша на биометрийну идентификацию и катеґоризацию поєдинца, управянєз инфраструктуру (транспорт, вода, ґаз), алґоритми хтори ше хасную у образованю при вибору и оценьованю кандидатох, алґоритми хтори селектую кандидатох при доставаню роботи, системи хтори анализую ґенетични и здравствени по­ датки, системи за даванє социялнихуслугох... Сет законох о штучней интелиґенциї лєм треба же би бул усвоєни у Европскей униї, дзе уж прилапени Етични напрямки за єй розвой, а тот документ основа и за нашо законски напрямки. Напрямки дефиную основни начала и представлю основу за Закон о штучней интелиґенциї, а кеди мож обчековац Закон, затераз ище нє познате. Тоти цо хасную технолоґию, то ми, людзе, и лєм од нас завиши чи идземе ґу дистопиї чи утопиї, як вихаснуєме технолоґию хтора нам на розполаганю и хтора нам може буц од велькей помоци, лєм же би ше нє случело же нас за м ен їу процесу приношеня одлукох. Од нас, людзох, завиши. ги5ке.гегіакїогка@ §таіІсот

■І о

МІГШІ Тижньовнїк

4 -5 . Вибрани орґани управяня Националного совиту Руснацох

Нашо места 6. Успишне и позитивне дїлованє

Економия 13. За младих польопривреднїкох зоз Покраїни 200 милиони динари

Д уховни ж ивот 14-15. Виберанки за нови Церковни одбор

К ултур а и просвита 16. Дуодрама „Вистата конїца” у Кули

Дом и фамелия 19-22. Най победзи естетика

Людзе, роки, ж ивот 26-27. Наша госцинска: Гелена Йоцич з Австралиї

Д руж тво 28 -2 9. Природни зявеня

Информатор 30-33. Мали оглашки и

Іп т е т о г іа т

Спорт 38. Колективне бависко допринєсло побиди

Интермецо 39. Горуци тепши

Насловни бок: Награда ДПВ Ирини Гарди Ковачевич за животне дїло Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич

РУСКЕ СЛОВО

* „РУСКЕ СЛОВО” - гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ,,Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * *** Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/ІІІ, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторе/ки - Иван СабаГлавна и одвичательна редакторка д о ш , Ясм ина Д ю р а н їн , М и к о ла М. Цап, М и к о ла Ш анта * О Л Е Н А П Л А Н Ч А К -С А К А Ч редакторе/ки рубрикох- М ирон Го р н як-К уха р , А ле к са н д а р П а ла н ч а н и н , М ар ти ца Там аш , С ла в и ц а Ф е й са , В ер они ка В уячич * новинаре/ки - М ар ия А ф и ч , В лада Д їтк о , А н др еа М едєш и, О ля Р уск о в ск и , М арина Д ж у д ж а р * лекторка - Б ла ж е н а Хом а -Ц в е тко в и ч * ґрафична редакторка - Л ю п к а Цвеїч * ґрафични дизайнерки - М ария Гуд ак, Таня С а л о н та ї * Телефон: 021/6613-697 * Предплата за цали рок: у жеми 2 00 0 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Вапса Іпіеза а.сі. ВеодгасІ160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ,,Махіта дгаР’ Петроварадин * Е -та іІ: гегіаксі|'а@ги5ке5Іоуо.сот * №еЬ 5ІІе:тм\м.ги5ке5Іото.сот * У У I55N 0350-4603 * С0 В І5 5 5 К-ІР 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор д р Б О Р И С ВАРҐА

24. МАРЕЦ 2023.

Н о в и н и „Р уск е слово” од лико ван и зоз О рденом б р атства и єд и н ства зо з стр и б е р н и м венцом 19 7 0 . року.

РУСКЕСЛОВО 3

Т и ж н ь о в н їк

СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

Вибрани орґани управяня Пише: Мария АФИЧ

Орґани управяня Националного совиту рускей националней меншини вибрани на 11. схадзки Националного совиту Руснацох, котра отримана 16. марца у просторийох Д ом у култури. За подпредсидательох НС вибрани: Стеван Самочета, хтори и заменїк предсидателя, Биляна Ковачевич и Нада Хромиш Аничич. За предсидателя Вивершного одбору вибрани Ж елько Ковач, а за секретара НС вибрана Таня Арва Планчак

За предсидателя Одбору за културу предложена и вибрана Мелания Мали зоз Коцура, а члени буду: Александар Планкош и Сашо Палєнкаш з Руского Ке­ рестура, Тамара Балоґ з Дюрдьова, Иван Канюх з Но­ вого Саду, Наташа Еделински Миколка з Беркасова, Тат'яна Дудаш з Нового Орахова, Микола Папуґа з Вербасу и Амалия Ковач зоз Кули.

Схадзку водзел предсидатель Совиту Йоаким Рац, а шицки 19 члени були на схадзки, а одлуки о предложених кандидатох за шицки орґани принєшени лєбо єдногласно, лєбо з векшину гласох.

Предсидатель Одбору за службене хаснованє язика и писма будзе Блажена Хома Цветкович з Нового Са­ ду, а за шейсц членох вибрани: Ясмина Надь и Олена Папуґа з Руского Керестура, Тамара Рамач и Мария Дудаш з Нового Саду, Силвия Орос Барна з Руского Керестура и Златка Рац зоз Суботици.

За подпредсидательох НС вибрани: Стеван Самоче­ та зоз Коцура, котри меновани и за заменїка предси­ дателя, Биляна Ковачевич з Руского Керестура и Нада Хромиш Аничич зоз Шиду. За предсидателя Вивершного одбору вибрани Желько Ковач з Руского Керестура, а за членох: Ми­ кола Кухар з Дюрдьова, Стеван Самочета зоз Коцура, Нада Хромиш Аничич зоз Шиду и Славица Катона з Руского Керестура, а за секретара НС вибрана Таня Арва Планчак, тиж з Руского Керестура.

На чолє Одбору за информованє будзе Златко Рамач з Нового Саду, а вибрани и шейсц члени Одбору: Яким Винаї и Мая Зазуляк Гарди з Руского Керестура, Ясмина Дюранїн, Ясмина Таушан, Мирослава Даждиу и Саня Маркович, шицки штверо з Нового Саду.

Предсидатель Роботного цела за младих будзе Андрей Орос з Руского Керестура, а члени буду: Адриана Надь Барна и Ребека Планчак зоз Керестура, Марко Раич з Нового Саду, Татяна Буила и Марина Тодич зоз Коцура, Петро Хромиш и Алексей Кухар з Дюрдьова, як и Михайло Ждиняк зоз Шиду.

Вибор предсидательох и членох одборох Совиту

Меновани и предсидатель и члени Роботного цела за науку, предсидатель будзе др Дюра Гарди з Нового Саду, а члени буду: др Александар Мудри з Руского Керестура, др Юлиян Тамаш з Вербасу, др Алексей Кишюгас з Нового Саду и др Йоаким Стрибер з Беоґраду.

Вибрани предсидателє и члени штирох одборох НС и трох роботних целох, як и координатор за проєктни активносци. За предсидателя Одбору за образованє вибрана Олена Папуґа з Руского Керестура, а за членох: Наталия Будински и Любица Няради з Руско­ го Керестура, Єлена Кухар з Дюрдьова, Ана-Мария Рац з Нового Саду, Наташа Еделински Миколка з Бер­ ка со ва, Да ниєла Соп ка з Ру ско го Ке ре сту ра, Сен ка Мученски и Славица Чельовски зоз Коцура.

За шицки одбори и роботни цела було лєм по єдно предкладанє. Тоти предкладаня пририхтал предси­ датель Совиту у поради зоз предложенима предсидателями тих орґанох, цо по законскей процедури. Єдино за Одбор за науку були два предкладаня, по­ при предкладаня предсидателя Совиту Раца, трецина членох НС предложела за предсидателя того Одбору др Михайла Фейсу, алє векшину гласох достал др Гарди.

4 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

Т и ж н ь о в н їк

СТАНОВИСКА Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

За координатора проєктних активносцох вибрани Стеван Самочета.

Инф ормациїо активносцох медзи двома схадзками Предсидатель НС на схадзки поинформовал членох и о вецей активносцох хтори ше случели медзи двома схадзками, а то стретнуца з министром просвити и министром за людски и меншински права и дружтвени диялоґ. Тиж зоз Покраїнского заводу за защиту памятнїкох од др Миряни Дєкич сцигла инициятива же би ше узши центер Керестура, односно же би ше старши хижи котри маю ис то рийну вред носц по ло же ли под защиту держави, тот процес уж започати. Предсидатель Рац тиж наявел же ше у со труднїцтве зоз Школу и Предшколску уста­ нову у Коцуре нєодлуга почнє ришовац проблем руских оддзелєньох у тим месце. ЗВЕКШАНИ СРЕДСТВА СОВИТУ ОД РЕПУБЛИКИ Предсидатель Совиту Йоаким Рац после схадзки виявел за медиї же националним совитом з републичного буджету буду звекшани средства у тим року за 17 одсто, цо им наявел министер за людски и мен­ шински права Томислав Жиґманов. Ище вше зме нє достали пенєжи, алє обчекуєме же нам до конца мешаца уплаца першу рату. З тим звекшаньом Совит годзен витвориц шицки свойо заплановани активносци - заключел предсидатель Рац.

Совит на 11. схадзки дал позитивне думанє и на менованє улїцох у Новим Садзе и Ветернику, як и на проєкти котри ше одноша на руску заєднїцу на конкурсох Покраїнского секретарияту за културу и Городу Суботици. У точки Рижне предложене же би ше на идуцих схадзкох пременєло правилнїк о пенєжним надополнєню предсидательови ВО, а и же би ше пременєло дїловнїк. З вибором шицких спомнутих орґанох конєчно конституоване нове зволанє НС, котре почина робиц з полним капацитетом, понеже потераз бул вибрани лєм предсидатель. Секре­ тар НС Таня Арва Планчак потолковала же до того пришло пре пременку Статута и то праве тих одреднїцох котри реґулую вибор предсидательох и членох одборох и роботних целох.

24. МАРЕЦ 2023.

Економия баби Ванґи и камень мудросци Приповеда ше же лєм даскельо годзини пред банкротом америцкей банки Зііісоп Уаііеу Вапк (СВБ), хтору ище волаю Банка Силициюмскей долїни, клиєнтела зоз диґиталних технолоґийох тей банки виплацела рочни бонуси своїм занятим (сиґурно нє шицким, нє верим же пораячка достала бонус). То ше случело 10. марца. Два днї познєйше банкротовала ище єдна банка у ЗАД. Тей другей банки шедзиско у Нюйорку и вона мала вязи зоз Доналдом Трампом. Тоти вязи, наводно, претаргнути 2021. року. Штири днї познєйше на порталу Инсайдера поставени текст у хторим стої: „Декан ФЕФА факултета Милан Неделькович оценєл на госцованю у емисиї Маркер же нє иснує можлївосц же ше криза пре банкрот америцкей банки зоз Си­ лициюмскей долїни прелєє на домашні банковни сектор, бо у тей хвильки нєт ефекту прелїваня анї на ґлобални банки”. Дзешец днї после банкроту СВБ и шейсц днї после цитираня декана факултета на порталу Инсайдера, Радио 021 преноши текст: „Судзаци по тарґовищу акцийох, випатра же криза у Европи ище горша. Водзаца швайцарска банка УБС дожила пад 4,8 одсто, паризка „Париба” и „Сосиєте женерал” 8,1 и 9,4 одсто. И даяки нємецки.” Здогаднїме - банка виплацела бонуси и о даскельо годзи­ ни банкротовала. Декан гвари же ше нє прелїва ґлобално, а вельким банком по Европи спадли акциї. Шицко за 10 днї. Гевто цо ше случи з економию, у узшим смислу з финансиями, то ствар потрафяня - патренє до кулї чи шольки, патренє до пасулї и глєданє каменя мудросци. И таке потрафянє вимага - задумайце - штиророчне студиранє. Анї нє чудне же ше звичайни швет нє упущує до економиї вона комбинация алхемийских мантрох, глїбоких вереньох до моци чирибу-чириба поняцох и силованє стварносци. Зви­ чайни швет нє у таких активносцох, найчастейше є нє. И цалком ясне же цала наукова скаламерия з меном еко­ номия зоз свою алхемийску основу (пенєж, хтори абстрактни, найменши заєднїцки менователь, як би ше поведло), з безсмисловима методами (безгранїчна продукция, без ог­ ляду на тото чи то дакому треба, чи нє... а найчастейше нє треба), зоз своїма задатками и цилями (цо вецей шицкого начално, максимално ефикасно, гоч нє треба нїкому и цо ве­ цей профиту, окреме за меншину) ма цалу нєясну скаламерию. Камати, инфлация, монетарни и фискални политики... Нє да ше розумиц. Муши ше пристац на тото же то ирационалне и окончовац задатки. А кед би ше дахто опитал ЧОМ и ПРЕЦО - препада цала ствар. Та так, економия ше зявює як релиґия - нїч реалне, нїч лоґичне. Могла би ше наволац и - звичайне пригварянє. Кед би нє мала, така ирационална, застрашуюци пошлїдки на людзох. Як и релиґия. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕСЛОВО 5

Н а ш о м е с та

РОЧНА СКУПШ ТИНА ЗДРУЖЕНЯ Ж ЕН О Х „БАЙКА” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

Успишне и позитивне дїлованє Здруженє ж енох „Байка” , 17. марца отримало свою рочну Скупш тину, заключене ж е прешлого року успишно и позитивно дїловала, витворела два свойо стаємни проєкти и два нови, а влонї означена и 10-рочнїца роботи друженя

Звит о роботи у 2022. року поднєсла предсидателька „Байки” Славица Катона, и визначела же после ко­ рони влонї ше нормализовала и робота їх здруженя. Початком рока Здруженє участвовало упроєкту РКЦ з Нового Саду „Пратки у матки”, дзе Байково членїци вєдно зоз женми з Коцура помогли коло змисту того вечара. „Байка” влонї витворела и два нови проєкти. Проєкт Креируйме културни образци поробени у фебруару и бул наисце успишни. Преподаванє отрима­ ла психолоґ Ярослава Еделински, а у його рамикох проєкту витворени вецей роботнї, понеже було коло 40 заинтересовани жени. Роботнї були на тему гекланя, тканя и рисованя тацнох, а догварене же тканє будзе предлужене и у просторийох „Байки”.

ни, а окреме прейґ ЛАҐ-у, та и на „Сайму творчосци валалских женох” у Зомборе. Свойо продукти „Бай­ ка” предавала и на вецей як 10 манифестацийох у кулскей општини, а тиж була присутна и на шицких порядних и окремних валалских подїйох хтори маю и туристичне значенє, зоз своїма ручнима роботамисувенирами и традицийнима рускима єдлами. „Бай­ ка” поробела даскельо кетеринґи, за потреби єдней предавальнї направела 500 медовнїки, з за потреби „Байки” отримани и даскельо роботнї рисованя на склу и древу. Як визначела Катонова, даскельо нагоди указали же робота „Байки” припозната и почитована як на општинским уровню так и на покраїнским. Так була поволана до кабинету предсидателя Општини, бо Здруженє препознате як єдно з найактивнєйших здруженьох, та як така представяла кулски ЛАҐ на наградним друженю на єдним салашу. Тому шведочи и факт же є препозната и будзе представена у полгодзиновей емисиї сербскей програми Радио телевизиї Войводини, хтора будзе нєодлуга емитована. „Байка” влонї и финансийно позитивно дїловала, а финансийни звит поднєсла касир Наталия Емейди. Так за свойо проєкти „Байка” влонї мала вєдно 55 800 динари приходи, розходи були 540 000 и так витворени и приход од 18 000 динари.

Нови проєкт до котрого Општина Кула уключела „Байку” бул на тему Гласам за родну ровноправносц котри витворени вєдно зоз Школу „Петро Кузмяк” и другима штреднїма школами у Општини, а потримал го Завод за ровноправносц. „Байка” и влонї витворела и два свойо стаємни проєкти а то Керестурски саям старих ремеслох котри реализовала вєдно зоз Здруженьом ремеселнїкох, а други то Домашнї шпайз. Членїци „Байки” поволани були участвовац и у других проєктох и манифестацийох звонка ОпштиБАЙКОВО ПРОДУКТИ Членїци „Б айки” у своїм предайним асортиману маю рижни ручни роботи, т.є. виробени предмети зоз тканьом, плєцени з дикиню, вишивани, геклани, домаш нї миделка, склєняни и керамични сувенири з мотивами руских парткох. Мож их купиц на мани­ фестацийох дзе „Байка” участвує, у предавальнї ЛАҐУ у Кули, а у позарядових потребох мож ше явиц даєдней з членїцох „Байки” .

6 РУСКЕСЛОВО

Цо ше дотика планох Здруженя за чечуци рок, ви­ значене же ше провадзи и чека конкурси на хтори „Байка” може конкуровац. По словох предсидательки, од того року одступа ше орґанизовац Керестурски саям прето же вше менєй єст майстрох старих ремеслох. Но, зато пробую конкуровац на два термини за їх традицийни Домашнї шпайз котри ше отри­ мує у октобру, а активносци насампредз завиша од проєктох котри буду потримани на конкурсох у општини и Покраїни, дзе „Байка” роками участвує. М. Афич

24. МАРЕЦ 2023.

Н а ш о м е с та

НА ВИЦЕКУ МАНДАТА СОВИТОХ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ОПШТИНИ ШИД

Робело ше кельо ше могло Штирирочни мандат совитом месних заєднїцох у Општини Шид пред вицеком, а то нагода видзиц цо ше и кельо поробело у предходним периодзе За шицки месни заєднїци мож повесц же у остатніх штирох рокох нє мали досц власни средства, бо месни самодоприноси нє запровадзени, та им ше средства опредзельовало зоз општинского буджета. Бул то тиж и час хтори останє запаметани по чежких условийох хтори виволала пандемия вирусу корона. Кед ше у Месней заєднїци Шид шицко поздава цо поробене, по словох предсидателя Совиту, Милана Ґербера, мож буц здовольни зоз поробеним.

- Задовольни зме же ше нам у Доме култури удало реконструовац санитарни ґузел, плановане реконстру­ овац физкултурну салу у основней школи, то нє поро­ бене, та останє за тот рок - гвари Борис Надь.

- Удало ше нам реконструовац стари будинок даке- Цо ше дотика Месней заєднїци Бикич, по словох дишнього Дома здравя, вилята дражка у Улїци Велька предсидателя Совиту Деяна Бобаля, окрем порядних Пауновича и у Омладинскей улїци, оправени коло два активносцох отримованя желєних поверхносцох у вакилометри дражки у других улїцох, ушорени преход лалє и ушореня центра валала, вичисцени ярки за одґу автобусней станїци, трим дражка у парку, пременє- цеканє атмосферскей води, у будинку основней школи ни и оправели лавки у паркох у городзе - начишлєл ришене зогриванє на пелет, покладзени облаки и поробена фасада. Милан Ґер бер. Вон тиж гварел же 2019. и 2022. року вичисцени сподок потоку Шидини цо вимагало значни средства, а єдна з активносцох було и пополньованє банкинох зоз дробним асфалтом. Кед ше спатри яки обставини бу­ ли у штирирочним периодзе, по його словох, досц ище и поробене. Робело ше у предходним периодзе и у МЗ Бачинци, а заменїк предсидателя Совиту МЗ Борис Надь гварел же асфалтована Желєзнїцка улїца ґу станїци коло 300 метери. Тиж повязани и улїци Змай Йовова и Вука Караджича. У центре валала коло православней церкви покладзени дзецински мобилияр и посадзени древка, та то будзе красни парк и место за одпочивок и бавенє дзе цох.

Нє маме месни самодопринос и робиме кельо пенєжи достанєме од локалней самоуправи. Пред даскельома роками зме достали водовод, а сцеме увесц и канализацию, то би була капитална инвестиция у на­ шим валалє - наглашує Деян Бобаль. И у МЗ Беркасово ше у предходним периодзе робело як ше могло и кельо було пенєжи. Предсидатель Сови­ ту, Ненад Видович гверел же валал достал каплїцу на православним теметове, а и оградзело ше го. - Удало нам ше ушориц центер валала опрез Дома култури дзе зме покладли бехатон коцочки, ту и лав­ ки и красне желєнїдло и годно ше одпочинуц. Нашо плани и жаданя же би валал достал достал канализа­ цию - гвари Ненад Видович. Вл. Дї.

ЗОЗ ОПШТИНИ Ж АБЕЛЬ

Розчисцена дзива депония у Ґосподїнцох Роботнїки ЯКП „Чистота” Жабель у Ґосподїнцох розчисцели поверхносц векшу як штири тисячи квадратни метери на хторей було наруцаного шмеца хторе постало дзива депония, и то загрожовало здравє гражданох. Тераз кед депония розчисцена, зоз ко-

муналного подприємства апелую на гражданох най буду одвичательни спрам стредку у хторим жию. У Чуроґу прешлого тижня украднути дрот зоз хто­ рим була оградзена депония. Ограда положена же би ше зопарло нєодвичательне охабянє шмеца и так защицело животни штредок. Зоз комуналного подпри­ ємства гварели же цали случай приявели компетентним службом, а и же поробя шицко цо у їх моци же би таки инциденти були застановени. Окрем пошвеценосци занятих у ЯКП ,,Чистота” у очуваню животного штредку, треба же би и гражданє були одвичательни и приявели каждого хто одруцує одпад на места дзе то нє предвидзене, а треба и же би приявели и крадзи. Л. В.

24. МАРЕЦ 2023.

РУСКЕСЛОВО 7

Н а ш о м е с та

ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ ,,Ж Е БИ ВАНЯ МОГОЛ ХОДЗИЦ"

Нашо кус дакому вельо значи Ра Уагца ргоЬосІа! Рогаті Ьгоі

С е п а 5 М 5 р о ш к е ]е 200с1іп _____(рЛ» 5в пе парізііиіе)

982 +

NА 3 0 3 0

УрІ5І Ь и т а п 9 8 2 і ро$аІ|і 5 М 5 па 455

иріаіі па гасипе: О іп а г г к і г а с и п

Н и М А М і Т А Р М А РОМ О АС N А

віті н іш ам ]еАаака,іашо,ш

Тота операция коштала 5 100 евра, а пенєж за ню назберани. Як гварели Ваньово родичи, на їх рахунку при Гуманитарней фондациї „Будз гумани” Александра Шапича остала єдна часц пенєжу од прешлей операциї, а пенєж назберани и у Грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове.

Нажаль, хорота така же ше нїґда нє зна цо ноши дзень, а цо ноши ноц. Пре части потреби за медицинским лїченьом и интервенциями, на рахунку би вше требала буц одредзена сума пенєжу, же би Романова фамелия була порихтана на нєплановани трошки и нєочековани ситуациї.

1 6 0 - 6 0 0 0 0 0 0 8 4 4 0 5 Є -Є 6

О е у іг п і г а с и п : і б 0 -б 0 0 0 0 0 0 8 4 4 0 7 5 - 0 9 ІВ А Г і Р 5 3 5 1 6 0 6 0 0 0 0 0 0 8 4 4 0 7 5 0 9

5\Л/ІГГ/ ВІС ОВОВР5ВС

Ваня Роман, школяр седмей класи ОШ ,,Йован Йованович Змай” у Дюрдьове. У тринастим мешацу живота, Ваньови дияґностикована хорота крегких косцох (Ойієо§єпєйій ішрегГес(а), то ґенетске поремеценє хторе спричинює слабосц косцох, пре мутацию ґенох хтори задлужени за продукованє колаґена, хтори главни протеин у косцох. Хорота барз ридка и преценює ше же ю ма єдно од петнац тисячи дзецох.

Дюрдьовчанє швидко орґанизовали рижни гуманитарни акциї же би помогли Ваньови. Єдни предавали мед, други рижни прикраски правени зоз технїку декупаж, а квецарня „Луна Лу” шицок заробени пенєж од предатих тулїпанох прешлїдзела на Ваньов рахунок.

Пред двома роками, зложни Дюрдьовчанє назберали пенєжи за нєобходни операциї Ванї Романа, наздаваюци ше же тот шмели хлапец победзи свою хороту. И шицко ишло ґу тому. Нажаль, 3. марца Ва­ ньови ознова попущели ноги и пришло до преламаня обидвох ногох. На лїву ногу му положени ґипс, а пра­ ва нога му оперована 4. марца.

Донацию мож уплацовац на рахунок Гуманитарней фондациї „Будз гумани” Александра Шапича, динарски рахунок: 160-6000000844056-66, девизни ЕУР: 160600000084407509, ІВАМ: К8351606 00000084407509, 8ШIРТ/ВIС:^В^ВК8ВО. Средства мож донировац и зоз посиланьом порученя 982 на 3030, цена порученя 200 динари. Л. В.

ПОДРАГШИ ҐАЗ

Од мая за дзешец одсто висши цени Трошителє природного ґазу, по словох ґенералного директора ЯП „Сербияґаз” Душана Баятовича, од мая можу обчековац висши рахунки за трошенє того енерґенту.

Баятович наявел же по рахунку ЯП ,,Сербияґаз” природни ґаз би требал подрагшиц по законченю се­ зони зогриваня, од 1. мая и то за 10 одсто. Зоз тим подраженьом, просекови рахунок ше звекша за одприлики 1300 динари мешачно. Терашня цена киловат годзини, котру обраховює ЯП ,,Сербияґаз” виноши 3,79 дина­ ри, без порциї на додату вредносц. Зоз звекшаньом цени за 10 одсто, киловат годзина будзе коло 4,16 динари, а то би просекови рахунок за ґаз, односно трошенє од 3 100 киловат годзини зоз 13 500 динари, звекшал на 14 800 динари. И попри звекшаня цени ґазу и стану на ґлобалним тарґовищ у енерґентох и далєй рошнє интересованє за приключованє на ґазоводну мрежу. Д. Б.

8 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

Н а ш о м е с та

СПЕЦИЯЛИСТИЧНИ ПРЕВЕНТИВНИ ПРЕПАТРУНКИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Велї ше одволали превериц здравє Дом здравя Кула порушал акцию специялистичних препатрункох гражданох без предходного заказованя, пре превенцию охорйованьох Прешлей соботи, 18. марца, жителє Руского Керестура у амбуланти могли превериц цукер у креви, кревов прицисок, робени им и ЕКҐ и ултразвук бруха, а препатрал и дерматолоґ. Одволанє було добре, коло 60 людзох одлучело вихасновац превентивну контролу свойого здравя. Директорка Дома здравя Кула, др Весна Томич визначела же од велькей значносци унапрямовац фо­ кус на доступносц самих препатрункох локалного жительства, у смислу активованя специялистох. Зоз

такима акциями зменшуєме и розтерховюєме рядошлїд чеканя, а зоз тим и обезпечуєме адекватни условия за здравствене допатранє жительства. - Сотруднїцтво локалней самоуправи зоз Домом здравя Кула хасновите и унапрямене є ґу здравственей добробути жительох кулскей општини. Сотруд­ нїцтво зоз Домом здравя Кула, зоз приходом директорки добре, но и зоз предходним директором було добре, алє терашня директорка ма нову енерґию зоз котру жада допринєсц злєпшаню здравственей защ ити општини Кула - гварел нам дохтор Владо Бабич. На тей акциї бул и Дамян Милянич, предсидатель општини Кула, дохтор Владо Бабич, директор филияли Републичного фонду за здравствене осиґуранє за Заходнобачки округ и Владимир Олеяр, предсида­ тель Совиту МЗ Руски Керестур. Д. Б.

ЗДОГАДОВАНЄ НА ПИСАТЕЛЯ МИРОСЛАВА АНТИЧА

Пречитани стихи на вецей язикох жтвох за язики, литературу и културу читали стихи при писательовей бисти у Дунайским парку у Новим Садзе. Традицийно на 14. марца, коло памятнїка Мирославови Античови члени Координацийного одбору приду положиц квеце и на вецей язикох пречитаю писательови стихи, алє и стихи писательох хтори присутни. Античова писня „Молитва”, хтора у часопису „Мост” число 9 зоз 2009. року преложена на дзевец язи­ ки, з тей нагоди пречитана по сербски, горватски, румунски, македонски и по руски, а потим писателє читали свойо стихи по руски, горватски, македонски и румунски.

З нагоди рочнїци народзеня познатого новосадского писателя, поети, публицисти и филмского твори­ теля Мирослава Антича (Мокрин 14.03.1932 - Нови Сад 24.06.1986.), а у рамикох програми „Виприповедане вяри” члени Координацийного одбору дру-

24. МАРЕЦ 2023.

На писателя Мирослава Мику Антича здогаднул предсидатель Координацийного одбору Лучиян Мари­ на. И з тей нагоди гварел же ше и тоту програму орґанизує з цильом же би ше здогад овал о на того писателя хтори зоз свою творчосцу постал символ Нового Саду. В. В.

РУСКЕСЛОВО 9

Економ ия

РОБОТИ НА ПОЛЮ ЄСТ, А РОБОТНЕЙ МОЦИ ВШЕ МЕНЄЙ

Наднїчарох приводза зоз иножемства Вше векши проблем у Руским Керестуре, а и у Сербиї то представя нєдостаток роботнїкох. На зменшанє роботнїкох оддавна у ж спозорюю ґаздове, менши фирми, польопривреднїки и в елї ремесельнїки У Руским Керестуре єст вше менєй сезонских робот­ нїкох. Поглєдованє вельке, одволанє слабе, а робот­ нїкох ше глєда по цалей Войводини. Єст продуковательох котри маю своїх длугорочних ро­ ботнїкох и вони ше трудза же би их и затримали.

би тото було найинтересантнєйше у сезони паприґи, кед ше пресадзує и кед ше обера паприґу, шицко - Вше менєй єст роботнїкох. Нас, Задруґу, волали з вєдно дас 3 мешаци. Роботнїки би були плацени меєдней аґенциї з Нового Саду котра увожи и набавя ро- шачно и ґазда би им обезпечел змесценє и єдзенє, ботнїкох звонка Сербиї и гварели же би пришли до алє з тей аґенциї гваря же ше коло шицкого мож доКерестура и презентовали нам свойо понуканя, кед гваряц и кориґовац тото цо нє одвитує чи ґаздови, чи же єст заинтересованих. Нам у валалє нєдостаток ро­ роботнїкови. Роботнїки би були у валалє од мая по ботнїкох добре познати. Велї уж так робя, польоприв­ новембер и робели би шицки роботи на полю - пореднїки зоз Ґосподїнцох и других местох уж маю толковала нам Душица Орос у мено Здруженя паприроботнїкох зоз Непалу и Авґанистану. Керестурцом ґарох „Капсикум анум”. Д. Б.

СОТРУДНЇЦТВО ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРИЯТУ ЗА ПРИВРЕДУ И ТУРИЗЕМ И НОВОСАДСКОГО САЙМУ

Протокол за нови успихи На початку тижня у Мастер центру подписани Про­ токол о сотруднїцтве Покраїнского секретарияту за привреду и туризем и Новосадского сайму. Протокол дефинує обсяг, условия и способ сотруднїцтва, як и права и обовязки, зоз заєднїцким цильом орґанизова ня са ям ских ма ни фе ста ци й ох з обла сци при вре ди и туризма Протокол подписали покраїнски секретар за при­ вреду и туризем др Ненад Иванишевич и ґенерални директор Новосадского сайму мр Слободан Цветкович. Вони ше зложели коло ключних точкох на хторих ше снує успишне сотруднїцтво Сайму и Секретарияту, а поготов кед слово о даваню информацийох привреднїком и поднїмательом о саямских манифестацийох з обласци привреди и туризма. Покраїнски секретар др Ненад Иванишевич надпомнул же чесц буц часц екипи Новосадского сайму и же ше Секретарият нїґда нє двоєл дзе будзе орґанизовац и отримовац свойо манифестациї.

зоз Покраїнским секретариятом за привреду и туризем.

- Шицки подписани протоколи вше були реализовани през конкретни проєкти. Числени саямски ма­ ниф естациї з обласци инвент индустриї хтори ше - Ми, як и предходни два роки, участвуєме на По- отримую на Новосадским сайму би нє могло отримац льопривредним сайме, а будземе вєдно орґанизовац без потримовки Покраїнского секретарияту за при­ и Медзинародни саям туризма. Тих дньох обчекуєме вреду и туризем, односно без конкурсох Секретария­ потвердзенє за участвованє на вельким сайме у Мум- ту - надпомнул директор Новосадского сайму мр баю, у Индиї, а вироятно же там будземе вєдно уча- Слободан Цвет ко вич. ствовац и же представиме привредни и туристични З тей нагоди наявени и наиходзаци манифестациї потенцияли Войводини - гварел др Ненад Иванише- на Новосадским сайме, а то означованє ювилейох вич. 100-рочнїци иснованя Сайму, як и 90-рочнїци МедзиДиректор Новосадского сайму мр Слободан Цветкович надпомнул же маю фантастичне сотруднїцтво

10 РУСКЕСЛОВО

народного польопривредного сайму хтори будзе од 20. по 26. май. А. П.

24. МАРЕЦ 2023.

Економ ия

ЄЛИЦА МИТРОВИЧ ЗОЗ Ш ИДУ РОКАМИ САДЗИ ПРЕСАДУ

Менша продукция як предходних сезонох Док нас остатнї ранши мрази здогадую же жима лєм цо прешла, а яр почала, у заградох ше пририхтує жем за роботи. Продукователє пресади ище од скорей були вредни и робели у пластенїкох. Єдна з нїх и Єлица Митрович зоз Шиду хтора пресадухова вецей як 15 роки и оддавна є позната по красним понукнуцу квалитетней пресади, н є лє м у општини Шид, алє и ширше при своїх стаємних купцох Миторвичова у понукнуцу маю парадичи - вецей файти, паприґу - тиж вецей файти, огурки, капусту, белави парадичи, бундавки, ґереґи и динї. У другей половки фебруара пошала нашенє до контейнерох хтори у пластенїку хтори ма зогриванє од долу. - За продукцию пресади хаснуєм и домашнє и странске нашенє. Мешац после шаца пресаду ше пикира до погарикох, а штредком априла пресада будзе порихтана за предай. Яки цени буду, нє знам повесц, алє сиґурно буду векши як влонї, бо подрагшело и нашенє, и струя и гумус - гвари Єлица Митрович. Наша собешеднїца додава же и коло пресади єст досц роботи, а вец на концу тото цо ше випродукує, треба и попредац. З оглядом на тото же вецей роки хова пресаду, постала позната по тей роботи и звонка шидскей општи­ ни. У сучасним чаше людзе поручую пресаду и прейґ интернету, дзе Єлица тиж рекламує свою продукцию и дознава за нови сорти пресади. - Мам стаємних купцох хтори купую навелько, а тиж и гевтих цо купую намало. Тоти цо сцу векши количе-

ства, приходза дому и ту купую пресаду хтору жадаю. Пресаду роками предавам на пияцу у Шидзе и ту тиж мам стаємних купцох, алє вше єст и нових. Медзитим, мож обачиц же остатнї руки людзе слабше купую преса­ ду. Велї людзе пошли робиц до иножемства, старши ве­ цей нє можу робиц у заградох, так же ше тим обставином присподобює и продукция пресади, бо нїхто з нас нє жада робиц з утратами - гварела на коцу Єлица Митрович. Вл. Дї.

ПРОДУКТНА БЕРЗА НОВИ САД

Цени и далєй падаю за килограм без ПДВ-а, а ш тредня цена була 25,99 ди на ри. По количестве жито було найдоминантнєйш и продукт, а берзански контракти заключовани у розпону од 25,5 по 28 динари за килограм без ПДВ-а. Штредня цена була 26,25 динари. Зарна сої контрачени по цени од 64 динари за ки­ лограм без ПДВ-а. Слунечнїк зоз 33 одсто протеину ше предавало у розпону од 37 по 37,3 динари за килограм без ПДВ-а. На Продуктней берзи Нови Сад, по обявених звитох, и у тим тижню призначени тренд знїжованя цени жита за 4,40 одсто, а кукурици за 5,16 одсто. Тижньови обток бул менши за 40,18 одсто У звиту за прешли тидзень прецизоване же ше зоз кукурицу тарґовало у розпону од 25,5 по 26,5 динари

24. МАРЕЦ 2023.

Руска уреа була од 57,42 динари за килограм без ПДВ-а по 61,18 динари, у зависносци од велькосци пакованя. У прешлим тижню под смужку на берзи у обтоку на тарґовищу було 2 273 тони продуктох чия вредносц була 71 267 430 динари. У одношеню на предходни период (предпрешли тидзень) обток бул менши за 40,18 одсто. А. П.

РУСКЕСЛОВО 11

Економ ия

ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАРИЯТ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДУ, ВОДОПРИВРЕДУ И ЛЄСАРСТВО

Конкурси за софинансованє трошкох продукциї Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство, на основи законских предписаньох и О д лук о х Скупш тини АП Войводини хтори ше одноша на рурални розвой у АП Войводини, розписал конкурси о софинасованю трош кох польопривреднїкох у тим року То конкурси за софинасованє купованя системох за наводньованє купованя приключней механїзациї и машинох за орґанску продукцию, и за купованє опреми за защицену продукцию. Циль спомнутих конкурсох насампредз унапредзенє польопривредней продукциї. Конкретно кед слово о софинасованю купованя опреми за систему наводньованя и опреми за злєпшанє водового, воздушного и цеплотного режиму рошлїнох, циль же би ше звекшала поверхносц жеми зоз нєобходну опрему системи за наводньованє, за защиту од мразу и коровча, як и злєпшаним водовим, воздушним и цеплотним режимом. Предмет конкурса то додзельованє средствох без врацаня за софинасованє купованя нєобходней опреми и системи за наводньованє, копанє студньох, купованє пумпох и аґреґатох системи за наводньованє зоз штучним дижджом, субириґацию... За реализацию того конкурса у АП Войводини у тим року предвидзени 370 милиони динари. Максимална сума средствох хтори ше нє враца по єдней прияви може буц 7,7 милиони динари, а найменши 21 000 ди­ нари. Конкурс за софинасованє купованя приключней механїзациї, машинох и опреми за орґанску продукцию за циль ма унапредзенє орґанскей продукциї. За реа-

лизацию истого наменєне 9 милиони динари хтори ше додзелює без врацаня. Максимална сума хтору мож достац по єдней прияви 800 000 динари, а подношитель може послац лєм єдну прияву. Конкурс за додзельованє средствох софинасованя купованя конструкциї и опреми за продукцию рошлї­ нох у защиценим просторе ма за циль - интензивнєйше хаснованє и защита польопривредних парцелох у АП Войводини у тим року. У условийох пише же предмет Конкурсу додзельо­ ванє средствох без врацаня за софинансованє купованя комплетного пластенїку, вецейрочних лєбо вецейпасмовей фолиї за закриванє обєктох защиценого простору, фолиї за хладок и зоперанє цеплотних утратох, системи за наводньованє „капка по капка”, системи за докармйованє, зогриванє, столох за продукцию розсади. За реализацию того Конкурса планована вкупна сума од 90 милиони динари. По єдней прияви максимално мож достац помоц од 2,1 милион динари, а найменєй 60 000 динари. Детальнєйши информациї, як и комплетни тексти конкурсох и условия конкурованя мож пречитац на сайту №№№.рйр.У0]У0ГЇіпа.§0У.гй. А. П.

ВЛАДА РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

Уредба о розподзельованю спонукнуцох у польопривреди Влада Републики Сербиї на схадзки хтора отримана прешлого тижня прилапела Уредбу о розподзельованю спонукнуцох у польопривреди и руралним розвою у 2023. року. З тим актом окончене розподзельованє буджетних средствох за спонукнуца у вкупней суми 59 977 161 000 динари У рамикох Уредби опредзелєни пенєж за шлїдуюци ґрупи спонукнуцох: - директни виплацованя у суми од 38 599 361 000 ди­ нари; - за мири руралного розвою видвоєне 2 620 585 000 динари;

12 РУСКЕСЛОВО

- за окремни спонукнуца 244 400 000 динари; - кредитна потримовка 650 000 000 динари; - за ИПАРД спонукнуца 6 294 000 000 динари. У рамикох директних виплацованьох за премию за млєко (4. квартал прешлого и 1. и 2. квартал того року) предвидзене 7 860 000 000 динари, за основни спонук­ нуца за продукцию рошлїнох 11 389 950 000 динари, за квалитетни приплодни гарла статку 8 529 436 000 ди­ нари, за карменє статку 3 225 000 000 динари, за кошнїци пчолох 1 000 000 000 динари, за цельни крави 900 000 000 динари, а за реґрес за гориво 5 694 975 000 динари. А. П.

24. МАРЕЦ 2023.

Економ ия

ЗА М ЛАДИХ ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ ЗОЗ ПОКРАЇНИ 200 МИЛИОНИ ДИНАРИ

Зоз средствох Конкурсу годно купиц рижну опрему и машини Покраїнски секретарият за польопривреду, лєсарство и водопривреду розписал Конкурс за додзельованє средствох за потримовку младим у руралних подручйохза цо предвидзене 200 милиони динари. З тим пенєжом годно купиц машини и д р угу опрему за польопривредну продукцию Циль того конкурсу то демоґрафске обновйованє руралних подручйох АП Войводини и стимулованє младих же би оставали у валалох, односно же би ше врацели з городох на валал. Безповратни средства за инвестициї до физичного маєтку польопривредних ґаздовствох мож достац до 90 одсто од вкупно прилаплївих трошкох инвести­ циї, а по єдней прияви мож достац найвецей милион и пол динари, а найменєй 500 тисячи динари. Право на тото спонукнуце маю физични особи од 18 до 40 рокох, котри першираз уписани до Реґистру польопривредних ґаздовствох як ношителє польопривредного ґаздовства после 1. априла 2022. року и хтори нє витворйовали право на спонукнуца. Млади польопривреднїки безповратни средства годни вихасновац за набавянє пластенїкох, системи за на вод нь ова нє и опре ми за фик сни огра ди и елек трични огради за пажицу, за набавянє машинох и опреми за пририхтованє статковей покарми у секторе млєка и меса, як и за машини и опреми за рукованє и превоженє гною. Спонукнуца за инвестициї до физичного маєтку польопривредних ґаздовствох: ■ сектор млєка - польопривредни ґаздовства котри маю до 29 крави; ■ сектор меса - польопривредни ґаздовства котри маю до 29 гарла статку, и/лєбо 199 гарла овцох и/лєбо козох, и/лєбо 29 гарла швиньох, и/лєбо 199 гарла

швиньох за карменє, и/лєбо 999 пульки, и/лєбо 299 гуски и/лєбо 4 999 бройлери; ■ сектор овоци - польопривредни ґаздовства зоз прилаплївима инвестициями до 49 999 тисячи евра; ■ сектор желєняви - польопривредни ґаздовства зоз прилаплївима инвестициями до 49 999 тисячи евра; ■ сектор вайцох - польопривредни ґаздовства зоз обєктом за максимално 4 999 кури хтори ше ноша (квоки) у експлоатациї; ■ сектор винїцарства - польопривредни ґаздовства реґистровани у Винїцовим реґистру зоз найвецей 1,99 га винїци. Безповратни средства ше будзе виплацовац - авансно 75 одсто од законтрачених средствох по заключованю контракта, а остаток од 25 одсто законтрачених средствох будзе ше виплацовац после реализованей инвестициї зоз роботного плану (уключуюци и особне участвованє од 10 одсто и ПДВ), по­ сле то го як ха сно ва те ль без по врат них сред ствох доручи Покраїнскому секретарияту документацию. Документация за тот конкурс досц обсяжна, а подробнєйше о шицким мож пречитац на интернет бо­ ку: . Особи котри достаню средства прейґ того конкурсу маю и одредзени обовязки котри буду реґуловани зоз контрактом и правильнїком. Провадзенє виполньованя обовязкох по контракту будзе провадзиц и контроловац ресорни сектор Покраїнского секретарияту, а кед же ше утвердзи же хаснователь доставел нєточни податки, вон будзе мушиц врациц шицок пенєж цо достал зоз законску камату. Д. Барна

24. МАРЕЦ 2023.

РУСКЕСЛОВО 13

Д уховн и ж и в о т

ВИСТАВА У БЕОҐРАДЗЕ ПОШВЕЦЕНА ВИРСКОМУ И КУЛТУРНО М У НАШ ЛЇДСТВУ

Швет у слики - Слики швета У Народней бибилотеки Сер­ би!' у Беоґраду, 17. марца отворена вистава „Швет у слики Слики швета”, котра резултат явней поволанки уметнїком котри свойо дїла творя у духу вирского и културного нашлїдства. Директор Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами Министерства правди Владимир Роґанович виявел же тота вистава лєм єдна коцочка у мозаїку котри творя вецей стотки културних и духовних збуваньох котри Управа потримала у двох предходних рокох. Управнїк Народней библиотеки Сербиї Владимир Пиштало указал на ясну символику, на вязу Библио­ теки и теми уметносци, котра указує на заєднїцтво и пошвеценосц култури и уметносци як найфиншей форми комуникациї. На вистави присуствовали викар патриярха СПЦ Пор фи рия епи скоп Сте фан, апо стол ски нун ций у Сербиї Санто Ґандєми, беоґрадски надвладика Ласло

Немет, муфтия исламскей заєднїци у Сербиї Мевлуд Дудич, представити єврейскей заєднїци, министер за людски и меншински права и дружтвени диялоґ Томислав Жиґманов и други предстанїки институций ох Сер биї. Як представнїк Руху фоколарох, соорґанизотара тей вистави, Янко Катона привитал госцох. Кристина Афичова закончела отверанє вистави зоз нумеру Леона Коена „Алелуя”. Вистава отворена по 27. марец.

Ол. Ж.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Виберанки за нови Церковни одбор Як визначел о. Варґа, виберанки ше розписую прето же Церковному одбору у одходзе уж давно вишол мандат. Тиж так, члени Церковного одбору сами, на схадзки котру отримали исти дзень кед обявене же ше розписую виберанки, одлучели же би ше подмлад зе ло член ство. Сви до ми су же Одбор че каю ве льки обовязки коло вибудови Духовного центра „Емаус”, а вони, окреме старши члени, нє маю моци за таки обовязки.

На нєдзельових Службох Божих 12. марца керестурски парох о. Владислав Варґа обявел же од 13. марца у парохиї св. Оца Миколая розписани виберанки за нових членох Церковного одбору. Виберанки буду тирвац два тижнї, по 26. марец, а отримаю ше на Томову нєдзелю, 16. априла.

През тоти два тижнї док тирва приявйованє, нових кандидатох можу предкладац активни члени паро­ хиї котри наполнєли 25. роки, з тим же би им канди­ дат потвердзел свою номинацию. Кандидат за Одбор може буц кажди член парохиї котри наполнєл 30 роки, прикладни є член Церков­ ного общества, статочни, вредни и порихтани помогнуц, вир ни ко три спол нює шиц ки хри сти ян ски обовязки. Ол.Ж.

Велька споведз и вельконоцни вашар У Руским Керестуре, на соботу, 25. марца швето Благовищенє Пр. Богородици, а того дня и вельконоцна споведз, та Служби Божо буду рано: 8, 10 и пополадню на 16 и 18 годзин. Пред шветом, пияток после вечаршей Служби Всеночне.

14 РУСКЕСЛОВО

На нєдзелю, 26. марца у Велькей виронаучней сали будзе традицийни Вельконоцни вашар. У чаше од 8­ 13 годзин годно купиц вельконоцни и други прикраски, кнїжки, паски и подобне. М. А.

24. МАРЕЦ 2023.

Д ухов н и ж и в о т

ДЗЕВЯТНЇЦА ДО СВЯТОГО ОСИФА

Покровитель наших фамелийох Вирни у каплїци Успения Пресвятей Богородици манастира шестрох Служебнїцох НДМ од 10. по 18. марец каждого вечара по­ сле Службох Божих модлєли дзевятнїцу до св. Осифа. З оглядом на тото же св. Осиф по­ кровитель Церкви и шестрох Служебнїцох, алє и фамелиї, вирни ше дзечнє одволала на молитву. Роздумуюци у таїнствох о живоце Св. Оси­ ф а и Исуса Христа, вирни ше препоручели за заступнїцтво тому святому. Дзевятнїца ше модлєла за слїдующи намиреня: за благослов фамелийох, за млади фамелиї, за осамених цо жадаю основац фамелию, за шицких котри маю бриґи у фамелиї, за вибеженцох, за безроботних и за шицки потреби вирних.

Служба Божа за намиреня шицких котри ше модлє­ ли и прейґ Фб боку Катедрали св. Оца Миколая участвовали у директним преношеню молитви, була внєдзелю, 19. марца на 11,30 годзин, у читаней, дзецинскей Служби Божей. Ол. Ж.

МАИСТОРСКА С ЛУЖ Б А БОЖ А

Чувайме свойо схопносци и алати Уж традицийну Майсторску Службу Божу у Катедралним храме св. оца Миколая у Руским Керестуре, 16. марца служели парох керестурски о. Владислав Варґа и капелан о. Владимир Медєши. У своєй казанї о. Владимир Медєши потолковал же майстрове робя зоз своїм алатом и схопносцу своїх

рукох. Знаме и же апостол Петро бул рибар, апостол Павло правел шаблї, а и сам Исус Христос бул тишлїр. Кажди майстор чува свой алат и нє одрека ше своєй схопносци. Анї ми ше нє одрекайме Святого писма, молитви, Служби Божей, алє себе зоз тим алатом заслужме живот вични, гварел о. Медєши. На Служби були майстрове и поднїмателє, тоти цо робя, алє и пенизонере. Присутни були и члени Здру­ женя ремеселнїкох и приватних поднїмательох, на чолє зоз членами його Управного одбору и предсидательом Владимиром Емейдийом. Швичкаре на Служби були Владимир Малацко и Владимир Сопка. По сле Служби Бо жей ма й стро ве ше здо га дли и по модлєли за своїх покойних членох зоз панахиду. Ол. Ж.

НОВИ САД

Пременєни розпорядок богослуженьох у тим тижню Як гварел парох новосадски о. Юлиян Рац и по роз­ порядку богослуженьох на огласней табли Церкви св. апостолох Петра и Павла, од 21. марца по 25. марец, т. є. вовторок, стреду, штварток и пияток, Служба Бо­ жа у тей церкви нє була, односно нє будзе, пре церковни обовязки. З тим же 24. марца. пияток, на 17 годзин, будзе Хре­ сна драга и Пацерки, самих вирних.

24. МАРЕЦ 2023.

На соботу, 25. марца, на 17 годзин будзе грамотална Служба Божа. На нєдзелю, 26. марца, на 10 годзин Служба Божа св. Василия Велького, а на 15 годзин Служба у Будисави. На 17 годзин виронаука за школярох. На 18 годзин Служба Божа, пре пременку годзини, односно рахованя часу. М. Г. К.

РУСКЕСЛОВО 15

К у л ту р а и п р о св и та

ДУОДРАМ А „ВИСТАТА КОНЇЦА” У КУЛИ

Нєпостояца лєгкосц преживйованя Познати драмски текст Дюри Папгаргая, хтори у кулскей инсценациї на плєцох ноша Амалия Ковач и Янко Лендєр, випитує вичну тем у - дзе гранїца безусловней любови

Способ їх комуникованя часто полни вояцкого жарґону и патрач роздумує хто од нїх двоїх ґенерал, хто вояк, хто кому надредзени, а хто муши слухац розкази. Обидвойо функционую по себичней лоґики котру розвиваю углавним осамени старши людзе. Обидвойо чекаю сина же би пришол зоз супругу и унуком повинчовац им Нови рок. Синово писма Емил дзечнє чита Емушки кед ю заплюшнє габа гнїву. Ему­ шка теди шеда на свой карсцель и з любову слуха сло­ ва котри єй написал син, а супруг з исту любову чита. Лєм теди на сцени видзиме складну пару у любови по конєц живота..., гоч тота слика заправо, фалшива.

Позната дуодрама Дюри Папгаргая „Вистата конїца” ознова поставена на театралну сцену, тераз у продукциї РКУД „Др Гавриїл Костельник” зоз Кули. Режию подписує Янко Лендєр котри и бави у представи вєдно зоз Амалию Ковач, а премиєра виведзена внєдзелю, 19. марца, у Велькей сали Културного центра Кула пред красним числом патрачох. Здогаднїме, у „Вистатей конїци” патрач на сцени провадзи малженску пару у познєйших рокох живота котра осаменосц прекрацує у бависку партиї шаху у котрей Емил пробує бавиц по правилох, а ЕмилияЕмушка бави свой власни ґамбит. У тей инсценациї, Амалия Ковач и Янко Лендєр од першей по остатню сцену у скоро истим темпу виведли наисце добру представу. Богате и вецейдеценийне искуство тих двох драмских аматерох помогло им водзиц патрача през цалу представу од початку до конца, уцагуюци их до шивого спектру розположеня двох осамених и старих особох. Їх, на ланцущок живо­ та нашоровани перли искуства оможлївели ґлумцом на окреме прешвечлїви способ приказац тото цо и сами можу почувствовац. Одлични Лендєр и зоз самим своїм физичним триманьом и наступом дочаровал остареного дакедишнього вояка котри служел у конїци, а Ковачова приказала цали спектер емоцийох супруги котра жиє у длугорочним и на перши попатрунок щешлївим малженстве, а наисце ше у нєй збера жовч котри нє мож навики скривац, гоч яка да є схопна. Емилийово правила и „кумшти” оможлївюю и спреведнуц Емила, лєбо голєм вона так дума, та и преврациц таблу, кед ше партия нє розвива так як во­ на задумала. За старим столом Емил медзи партиями пише свойо мемоари. Дознаваме же Емушка за Емила „побеґла” пре його писню зоз котру ю обчаровал. Писня була о хробачним яблуку, цо ше познєйше ука­ зує як знаковите.

16 РУСКЕСЛОВО

Кулминация настава кед Емилия находзи Емилов тестамент зоз котрого дознава же супруг синови и його супруги нє охабя нїч цо обецовал, а аж и любени унук остава без обецаней дїдовей шаблї. Алє шабля купена дзешка на пияцу, а велька слика на му­ ре на котрей Емил у геройскей пози шедла випнуто­ го чилаш а, висликована у сликера - досц було лєм главу вихпац през дзиру на намальованим платну. Святочна гусарска униформа хтору Емил пишно облєка лєм у окремних нагодох, поправдзе, нє його. ПОТРИМОВКА Попри ґлумецкого дуа, у представи анґажовани Нада Лендєр як суфлер, котра источашнє подписує и сценоґрафию вєдно зоз Ярославом Ковачом, а шветло и музику пририхтали Страхиня Щекич и Мирослав Стричко.

На сцени з лївого боку доминує на белаво офарбена колїска на котрей з червену фарбу виписане „Най вас вецей будзе”. На концу ше розяшнює прецо є ту, алє през цали час представи є вообще нє у функциї, а могла би буц. Як гваря у театру, пушка котра од по­ чатку на сцени, на концу представи муши и пукнуц. Нє штрелєла, алє ґлумци у диялоґу розяшнєли прецо є там. На правим боку древени конїк за гойсанє за котри патрач може предпоставиц же то унуково бависко, кед придзе до баби и дїда служиц. Конїка под час представи шедлаю и Емил и Ема. Цо зме старши, то зме вше баржей як дзеци. Праве на дочек Нового року, кед чекаю сина, нєвесту и унука же би им го пришли повинчовац, почина ше розмервйовац замервене клубко фалшивосци їх живота - дилема чи то була лєм спреводзка, чи їх заєднїцка делузия. Емилов тестамент постава пламеньчок котри палї огень Емушкових страсцох котра конєчно признава же є вистата. Вистата од видумствох котри одбидвойо виплєтли же би мали живот котри нїґда нє жи­ ли, нєпостояцу лєгкосц преживйованя. Емушка рационализує же би себе олєгчала животне пораженє, а Емил ґу нєй пристава же би голєм кельо-тельо могли поднєсц живот хтори им судзене прежиц. Ол. Живкович

24. МАРЕЦ 2023.

К у л ту р а и п р о св и та НАГРАДА З А Ж И В О ТН Е ДЇЛО Д Р У Ж Т В А ПИ САТЕЛЬОХ ВО Й В О Д И Н И УРУЧЕНА ИРИНИ ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ

Красне то чувство кед ше роботу почитує, а нє лєм замерковює - Тот наш ж ивот лєм преход през час, и треба зохабяц шлїд, а кед тот ш лїд ма припознанє, вец то, як цо би Нєґош гварел, „Остава знак за нами" - гварела Ирина Гарди Ковачевич На порядней Рочней скупштини Дружтва писательох Войводини, всоботу, 18. марца, нашей писательки Ирини Гарди Ковачевич уручена Награда за животне дїло, за литературни опус. Лауреаткиня Ирина Гарди Ковачевич гварела же є приємно нєсподзивана, гоч могло предпоставиц же би уж могол и дахто од Руснацох достац тоту награду, понеже ю, по єй здогадованю, ище 2001. року до­ стал Дюра Папгаргаї. - Чувствуєм же у Дружтве писательох Войводини ище остало тото чувство заєднїцтва и потреби интеґровац шицких нас до єдней заєднїцкей мисиї. А чловек ше вше крашнє чувствує кед видзи же ше по­ читує тото цо роби, а нє лєм замерковює. Гоч, тераз у моїм случаю нагадує и же сом уж длуго ту, та же и по тей линиї заслужуєм припознанє... Кед зме тераз чули же келї члени пошли занавше, можеме видзиц же тот наш живот лєм преход през тот час и же тре­ ба зохабяц шлїд, а кед тот шлїд ма припознанє, вец

то, як цо би Нєґош гварел, „Остава знак за нам и” гварела Ирина Гарди Ковачевич и наглашела же трима же тото припознанє додзелєне нашей, рускей литератури, хтора часц войводянскей литератури. На Скупштини Награду за животне дїло, за лите­ ратурни опус тиж достали и Перо Зубац, Радивой Шайтинац, Бранка Милькович, а додзелєни и награди за кнїжку рока и награди за преклад рока. Награду за животне дїло Дружтво писательох Войво­ дини додзелює од 1980. Року. Од 2004. року, тоту награду додзелює ше кажди нєпарни рок и то членом ДКВ стар­ шим як 60 роки хтори окрем припознатого литературного опусу, тиж и активни и видлїви у явним живоце. В. Вуячич

РУСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР: „СТРЕТНУЦА У МАТКИ”

О Руснацох, „од створеня швета" У Клубу приятельох Руского културного центру штварток, 16. мар ца, отри ма на но ва се сия „Стретнуцох у Матки”, розгваркох чий модератор Славко Винаї, а собешеднїки визначни актере на шо го явно го жи во та хто ри спатраю актуални стан у рускей култури, уметносци, науки... Источашнє, то и явне знїманє, отво­ ре не за пу бли ку, ав тор ско го сериялу „Мой ш вет” чий автор и водитель тиж Славко Винаї, а емитує ше периодично на Другей програми РТВ штвартками у рамикох емисиї по руски „Добри вечар Войводино”. Найновше виданє „Стретнуцох у Матки”, з хторого будзе пририхтана и нова епизода сериялу „Мой швет” по форми була иншака од узвичаєней, кед автор през розварку з єдним собешеднїком, представя його творчосц, дїла и роздумованя. На тот завод, „Стретнуца у Матки” отримани у форми дебати у хторей троме госци - историчаре проф. др Дюра Гарди, докторанд мср Сашо Сабадош и абсолвент Иван Канюх, пробовали ошвициц менєй познати деталї и факти з дальшей прешлосци Руснацох, насампредз скорей фамозного

24. МАРЕЦ 2023.

1751. року, односно од приселєня и снованя Руского Керестура. Як потолковал домашні „Стретнуцох” Славко Винаї, тота тема ше надрилєла сама од себе, понеже период од приселєня по нєшка углавним добре виучени и познати векшини наших сонароднїкох, док шицко цо ше случовало скорей, яґод да охабене у историйней молги. Понеже концепт тих „Стретнуцох” обдумани так же би то нє було класичне „екс-катедра” викладанє, алє розгварка компетентних собешеднїкох, место сухого начишльованя фактох, менох и датумох, публика у Матки могла чуц єден баржей феноменолоґийни приступ ґу теми хтора окрем же є интересантна и значна, як ше указало, тиж и нєвичерпна. ^ ^

РУСКЕСЛОВО 17

К у л ту р а и п р о св и та

ШТРЕДНЯ Ш КОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

Маша Керекеш найлєпша на Републичним змаганю Ш колски змаганя у марцу уходза до висших ранґох, дзе участвую тоти найлєпши. Керестурски штредньошколци и ту витворюю замерковани резултати. Окреме матуранти ґимназиї и туристично-готелиєрского напряму Школярка IV класи напряму туристично-готелиєрски технїчар, Штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, Маша Керекеш зоз Кули, освоєла 1. место на IX Републичним змаганю зоз аґенцийного и готелиєрского водзеня роботи. Ментор ка на гра дзе ней школярки була професорка Бояна Милянич. Як на гра ди Кереке шо ва до ста ла сти пен дию за штири роки без плат но го шко лованя на Факултету дружтвених наукох у Беоґрадзе, а єй менторка Миляни чова сти пен дию за школованє на мастер студийох.

Професорка Бояна Милянич и школярка Маша Керекеш

Матурантка русі^й ґимназиі Минеа Югас

На змаганю у двох обласцохучаство ва ли школяре зоз 21 школи у Сербиї, а отримане є 17. и 18. марца, у Погосцительно-туристичней школи з Беоґраду, док спон зор зма ганя бул Фа кул тет дру жтвених на у кох у Беоґрад зе. Ке ре стур ска Шко ла буд зе на рок до машня X Републич но му зма ганю з того предмету. Попри школярох туристичного н а­ пряму, на змаганьох предходних дньох успишни були и ґимназиялци.

Матурантка Минеа Югас зоз ґим назиї на руским язику на окружним змаганю з анґлийского язика завжала друге место спомедзи 33 учашнїкох, алє єй хибел бод же би ше пласовала на републични уровень. Змаганє отримане у Зомборе, а спомедзи 33 учашнїкох зоз Заходнобачкого округу, Минеа була друга зоз 35 бодами, а бод вецей було потребне за дальши пласман, так же и то красни успих и за шко­ лярку, и за керестурску школу. Попри Югасовей зма­ гала ше и Ивана Шестак, тиж матурантка ґимназиї на сербским наставним язику, хтора освоєла 27 боди, а за змаганє их пририхтовала професорка Теодора Вранєш.

ОСНОВЦИ У „МИСЛИШ И” Керестурска Основна школа ше уключела до масовного националного математичного змаганя „М исли ш а” чий орґанизатор Математичне дружтво „А рхи м едес” з Беоґраду. З керестурскей Школи приявели ше участвовац 62-йо школяре од першей по осму класу, а координовала го про­ ф есорка Татяна Бучко Рац. И тото математичне змаганє отримує ше у шицких школох у Сербиї источашнє, други штварток у марцу. После першого уровня, дзе шицки учашнїки достали сертификати, найлєпши ше пласую на Републичне финалне зма ганє.

Тиж так, у керестурскей Штреднєй школи 16. марца отри ма не Мед зи на род не зма ганє з ма те ма ти ки „Кенґур без гранїцох”, а змагали ше 9 заинтересовани школяре зоз ґимназиї. Змаганє у Сербиї орґанизує Дружтво математичарох Сербиї, уча­ ствую школяре з вецей як 90 державох швета, а у кере стур скей Шко ли го орґани зо ва ла про фе сор ка Леона Сабо. Змаганє ше отримує исти дзень по цалим шве це, а зма га телє ви полнюю исти за дат ки. Його циль популаризованє математики и зродних природних наукох. М. Афич

18 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

РОК XXI ЧИСЛО 3 Ушорела: Ясмина ДЮРАНЇН

ТЕМА: ЯРНЄ УШОРЕНЄ ДВОРОХ

Най победзи естетика Уж зме обачели ж е нас зоз шицких бокох заплюскую рижни тренди, у скоро шицких обласцох живота. У тим чишлє додатку „Дом и фамелия” будземе беш едовац о трендох у ушореню дворох. Велї з нас, котри биваю у хижох и котри маю двор, надосц часу троша же би го ушорели. И, без огляду яки є вельки, скоро вшадзи можеме видзиц даяке посадзене древо, квеце, перену, чи крашнє покошену траву. Попри рижних рошлїнох, красни естетски упечаток дава и подлога. Тераз модерне класц малч, котри мож купиц у велїх фарбох, каменьча рижних формох... До заградкох ше кладзе и аґро-фолию котра затримує влажносц, а нє да коровчу ж е би росло... Єст вшелїяки новотариї, та зме ше без фаховцох нє упущовали до тей теми. Гортикултура ма свойо законїтосци, а їх ше найбаржей притримую тоти цо ше директно з ню занїмаю, як цо наприклад пейзажни архитекти. Прето зме до помоци поволали компетентни особи же би нам дали совити як треба уш ориц двор, на сучасни и красни способ. Єлена Дудаш з Коцура уж ма искуства у пейзажней архитектури, а котри декоративни древка можеме посадзиц до нашого двора дознавама од Ивици Нярадия зоз Руского Керестура. Я. Дюранїн

24. МАРЕЦ 2023.

РУСКЕСЛОВО 19

Д ом и ф а м ели я

ПЕРШЕ ОБДУМАЦ, А ПОТИМ РЕАЛИЗОВАЦ

Фарба и висина рошлїни даваю динамику Кажди двор може буц красни, кед до його випатрунку улож им е дакус труду. Кед нє маме вельо кеди за його отримованє, вец треба напредок роздумац о тим цо посадзиме до ньго. И ту важи правило - дакеди менєй значи вецей

нє по дражкох кадзи ше ходзи, алє помедзи древка. Кед ше почина зберац овоци, вец ю мож покошиц, а по теди вона ма свою и хасновиту и декоративну при ме ну - дозна ва ме од Єлени.

За пририхтованє шаца потребне добре очисциц терен - повинїмац шицки кореньчки коровчох, конарч ки, лїсца, ка меньча ... Кед по верх носц досц велька вец би добре було преорац, або пофрезовац Зоз пейзажну архитектку Єлену Дудаш з дзверох кед є менша. Мож додац и гної, а жем до котрей по­ починаме бешедовац о трави. Нє исте кед зохабиме шеєме траву треба же би була мелка. Скорей шаца же би ше коровче розширело по цалим дворе, и кед треба прейсц зоз вальком по тей жеми же би ше дапошеєме праву траву. За наисце допатрану травову кус збила, же би ше нашенько нє страцело у глїни. поверхносц нє потребне уложиц вельо пенєжи, алє Потим шеєме траву з руку (лєбо машински кед ма­ сцерпеня. А ниа и прецо. ме вельку поверхносц). Препоручене же би ше пошало килу трави на 30-40 квадратни метери. После Права трава шаца ю ознова треба поприцискац зоз вальком, а - Нє кажда трава котру шеєме до дворох иста. Єст потим и заляц. Траву лєпше залївац цо ридше алє трави котри шеєме до хладку, и тоти цо шеєме на єй дац цо вецей води - совитує Дудашова. слунко. Єст и микс трави, а котра вам найбаржей Найлєпши час за садзенє трави то конєц марца и одвитує, можеце дознац и од тарґовца котри роби початок априла. Мож и у других часцох рока, лєм у предавальнї. Трави за хладок садзиме на поверхтреба керовац сушни периоди и мрази. носци дзе цали дзень хладок, а там дзе пол дня хла­ док а пол слунко, вец садзиме тоту за слунко. Єст трави котри ше садзи лєм за украшованє двора. То такволана „анґлийска трава”, котра декоративна, алє ше по нєй нє ходзи. Найчастейше людзе шею интензивни трави, котри швидко рошню и витримовни су, бо людзе сцу най ше дзеци там бавя, бегаю пси, сцу положиц стол и карсцелї. Модерна трава котру нєшка мож пошац то такволана „пажицова трава” котра ма, окрем трави и нашенє рошлїнох котри рошню на пажицох - лампащики, руменєц, дукацики и други рошлїни. Тоту мишанїну ше нє шеє до цалого двора, бо будзе зароснути. Ю ше шеє на менши поверхносци, котри можу буц и оградзени зоз даякима каменьчками, и кед дакус вирошню, випатраю барз крашнє. Тоту мишанїну тераз практикую пошац у овоцнїкох и то Кед трава добре пошата и залята, дас о мешац почина пукац и желєнїц. Кед за тот час на зашату поверхносц спаднє даяке лїсце, лєбо конарчок, треба их скланяц же би ше трава могла лєгчейше формовац. Алє тераз починаю и други виволаня. Окрем тра ви, по чи на сход зиц и ко ров че, ко тре оста ло у жеми. Треба го виняц и то ше найчастейше роби з ножиком и вибера ше цали корень. Дас о два мешаци трава уж добре формовала корень. Попри интензивнєйшого залїваня, треба додац и прикарму. Найлєпше єй дац прикарму през воду, алє мож ю и поруцац по нєй. Єст розлични формулациї и продукователє, алє ше треба розпитац и опредзелїц ше за № К (азот, фосфор, калиюм). У польопривредней апатики достанєце найлєпши совит.

20 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

Д ом и ф ам ели я

О три мешаци трава уж наросла и мож ю почац кошиц. Перши кошеня муша буц таки же бизме тра­ ву охабели на векшей висини, цо ше намесца на кошачки, прето же корень ище вше нє таки моци, та го мож витаргнуц зоз жеми и очкодовац. Нє шмеме кошиц зоз тупу кошачку кед сцеме мац квалитетну траву. Тиж нє треба ю кошиц кед є барз висока, алє ю по дакус скрацовац. Покошену траву, кед була ви­ сока, треба позберац, бо док спреє нє будзе крашнє випатрац. Алє, кед траву кошиме порядно, и кед ше ю покус скрацує, вец тота покошена трава будзе представяц малч и зачува влагу и корень.

двори, а то звичайно даяки туї, ґузбанок, вецейрочни лїстопадни перени котри досц витримовни. Во­ ни нє квитню цали рок, та добре посадзиц и други котри буду квитнуц после нїх. Нїґда нє треба охабиц заградку без даєдного квитка. Єст и украсни трави, високи, фестуки, котри мож насадзиц од нїзкей по високу, та даваю динамику, а и на витру ше киваю, вєшенї меняю фарбу и суша ше.

Декоративна и хасновита подлога

Проблеми котри можу настац то зявенє кертицох, потим птици котри буду джубкац нашенє, коровче котре ше часто зявює, бо витор приноши нашенька ... Обовязно треба запровадзовац и аерацию. То ме­ тода зоз котру ше додава воздух до жеми, а то ше роби так же ше зоз видлами прави дзири у трави же би жем могла дихац. Бо кед ше пошеє траву, вец сиґурно тоту поверхносци нє будземе прекоповац, а понеже ходзиме по нєй, глїна ше збива и шицок воздух видзе зоз нєй. До єшенї ше трава подполно формовала, та ю тераз менєй залїваме, бо починаю єшеньски дижджи. Кошиме ю од нїзшого до висшого и уж од октобра ю вецей нє кошиме. Медзитим, случує ше же трава и далєй рошнє кед єшень цепла, та ю заш лєм треба покошиц. Вжиме, кед на ню напада шнїг, нє требало би ходзиц по нєй, бо є змарзнута, та ше лєгко зламе.

Поведзме НЄ заградки без фарбох По словох Єлени Дудашовей, двор мож украшиц и на други способи, зоз велїма другима рошлїнами. То завиши и од часу котри жадаме пошвециц тому. Тераз модерни и черяки же бизме мали менєй робо­ ти. За нїх ше опредзелюю людзе котри маю мали

24. МАРЕЦ 2023.

На подлог у велї кладу малч, шлюнок лєбо каменьча же би трава нє росла и же би двор було лєгчейше отримовац. Малч украсни и ма позитивни бок, бо чува влагу. Кед ше кладзе малч вец треба положиц и аґро-фолию, бо у процивним будзе роснуц коровче. Найлєпше положиц фолию, а нє найлон, бо вон нє препущує воду и жем ше упари. Малч треба положиц до 5 цм грубини, бо кед будзе положени у ценким пасме, та ше розидзе, витор го однєше и фолию будзе видно цо нєкрашнє випатра. Древени малч з часом препада, та го треба дополнїц о дватри роки. Кед ше нам заградка гранїчи зоз траву, вец треба положиц защитну бариєру. Вона направена зоз плеху лєбо пластики (то єст купиц скоро вшадзи). Вона дас центу висша од малчу и нєдопущує же би ше малч мишал зоз траву а кед ше коши, та мож очкодовац ножи на кошачки. Малч одличне ришенє, алє го нє треба класц там дзе садзиме перени (бо ше ширя) и єднорочни и дворочни квеца, бо вец их треба винїмац и шицко ше погуби. На початку роботох є дакус драгши, алє кед ше положи фолию и гранїчнїк, кед ше шицко пороби як треба, вон барз подзековни, бо отримованя скоро нєт. Цо ше дотика фарбох малчу, нє треба их мишац, бо будзе випатрац барз цифроване. Фарби у дворе треба ускладзиц. Вше треба патриц на ширшу слику - на фарбу фасади, фарбу квецох, та и малчу. Двор мож украшиц и зоз рижнима черепами, а найлєпши глїняни. Вельки жардинєри кладземе до вельких дворох, а людзе углавним положа бехатон цегелки и жардинєром нє меняю места. У тим случаю скоро же нєт отримованя двора. До черепа тре­ ба класц лєм чисту жем, гумус або тресет котри дератизовани и нє маю нашеня коровчох - визна­ чує Єлена Дудаш.

РУСКЕСЛОВО 21

Д ом и ф а м ели я

СЛОВО ФАХОВЦА

Двор украшує и древо Кед пойдземе до розсаднїку маме нагоду добре порозпатрац, алє и поинформовац ше о способу садзеня и допатраня рош лїнох. У рускокерестурским розсаднїку „Няради" опитали зме ше хтори древка и черяки найлєпши за прикрашованє двора, лєбо заградки. ♦ За хтори файти древкох гуториме ж е су найдекоративнєйши, а хтори маце у розсаднїку? - Ми предаваме, попри овоцових древ­ кох, и рижни украсни и лїсцопадни древка. Ту спадаю округли форми хто­ ри ше розконаря до лабди на висини дзе су каламени, потим жалосни форми, зоз падаюцима конарами, лїсцами рижних фарбох, патулькасти и слупасти древка... За хладок ше садзи платан, бреза, лїпа, ликвидамбар, сибирски брест, явор... Єст купиц и жимжелєни древка рижни файти туйох, чемпресох, соснох, ядловцох. Кажде з тих древкох ма свойо особеносци. ♦ Чи єст даяки правила же хтори файти декоративних древкох и черякох ше купує за двор, а хтори ше садза баржей на улїчки, або до черепох? - У принципу нєт правила. Даєдни файти мож ховац у черепчкох и тим рошлїнох треба вецей уваги. Вшелїяк же тоти цо маю вироснуц вельки после одред зе но го ча су тре ба пре сад зиц до же ми. ♦ Хтори то рошлїни препоручене хасновац за оград зо ванє про сто ру, од но сно як жи ву ограду? - За формованє живих оградох ше хаснує ловор вишню, фотинию, берберис, тамарикис, лиґуструм... Ту и туї хтори тиж мож хасновац за оградзованє про сто ру. ♦ Чи єст даяки еґзотични файти овоци хто ри мо жу пре жи мо вац вон ка, гоч су зоз цеплєйш их крайох? - Єст вше вецей еґзотични файти хтори мож ховац и у наших крайох. Насампредз пре пременку клими. Ту добре рошнє актинидия односно киви,

22 РУСКЕСЛОВО

хтори рошнє як винова лоза, док лимун заш лєм вжиме мушиме унєсц нука. ♦ Хтори ше файти садзи у хладку, а хтори на слун ку? - Нєт правила дзе ше хтори файти садзи. Людзе сами, лєбо дзекуюци совиту фаховей особи, обду­ маю свой план дзе посадза овоци, а дзе украсни древка - до двора, на драгу, лєбо до загради. Ту им може помогнуц пейзажни архитекта. ♦ Чи у розсаднїку мож купиц файти укра сних и ха сно ви тих рошлїнох хто рим од ви тує ин ша ка жем як наша, як на при клад, чарнїци хтори воля квашну жем? - Людзе пробую ховац файти хтори сцу квашну жем як цо то питома ґестиня хторей треба направиц празну хижку зоз жеми и чарнїцу хтора ше най­ частейше у нас садзи до черепчкох. Вони сцу же би РН жеми була 4,5-5, а у нас виноши 7. Попри самей РН вредносци, у такей жеми блокирани микроелементи. Найчастейше треба додавац маґнезиюм и желєзо хтори нєобходни за розвой рошлїнох и же би лїсце на нїх нє пожовкло - закончує Ивица Няради. Ол. Живкович

24. МАРЕЦ 2023.

К у л ту р а и п р о св и та

КУЛТУРНО ПРОСВИТНЕ Д РУЖ ТВ О „ДЮ РА КИШ” У ШИДЗЕ

Ознова порушана драмска секция, планує ше и фолклорну Драмска и ф олклорна секция Културно-просвитного дружтва „Дюра Киш” дакеди були препознатлїви по своїм квалитету. После рокох прерви, у Д руж тве ше планує нови початок ти х секцийох После Рочней и виберанковей скупштини Културно-просвитного дружтва „Дюра Киш” у Шидзе, хтора от­ римана 4. марца, у Руским доме у шедзиску Дружтва, почали и порядни проби секцийох. Насампредз слово о активносцох Старшей и Младшей шпивацкей ґрупи, а тиж и оркестра Дружтва. Зоз Старшу ґрупу руководителька Снежана Лазич почала зоз увежбованьом но­ вих шпиванкох з хторима збогаци свой музични репертоар, а тиж и зоз „утвердзованьом” старших нумерох по хторих група препознатлїва. Подобни стан и кед слово о Младшей шпивацкей ґрупи з хтору руководзи Наташа Еделински Миколка. Як и потераз оркестер КПД „Дюра Киш” водзи Драґан Макивич.

Младша шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” РОБОТНО У РУСКИМ ДОМЕ

„ „

___

„

У Руским доме дзе шедзиско КПД „Дюра Киш” през тидзень роботно. Пондзелками пред вечаром наставнїца Наташа Еделински Миколка зоз школскима дзецми отримує годзини руского язика. Вовторками ше стретаю жени зоз Здруженя женох „Маря” , а штвартками ше отримую проби шпивацкей ґрупи.

- Порихтани сом ше ознова анґажовац у „Дюри Ки­ шу”, и то у роботи з дзецми. Мило ми же єст заинтересовани дзеци хтори ше приявели до секциї. Остава нам позберац ше и догвариц зоз наставнїцу Наташу цо бизме пририхтовали, же би то було прикладне за початок, и одвитовало дзецом. Порихтани сом робиц од самого початку зоз секцию, од вибору текста односно драмского флата, прейґ читацких пробох и пробох на сцени - гварел режисер Цветин Аничич. Дзецинска драмска секция з 2015. року, кед ю водзелаЯсминка Димитриєвич

Як було нависцене и пред отримованьом Скупшти­ ни, у фебруаре започали активносци же би у Дру­ жтве ознова почали робиц драмска и фолклорна секция. Праве означованє Медзинародного дня маце рин скей бе ше ди и ро ботня на хто рей Саша Палєнкаш з Руского Керестура презентовал инструмент фуяру школским дзецом зоз Шиду, Беркасова, Бачинцох и Бикичу, була нагода же би наставнїца Наташа Еделински Миколка, хтора виклада руски язик з еле­ ментами насционалней култури як виборни предмет у школох у Општини Шид, поволала школярох же би ше приявели до драмскей, лєбо до фолклорней секциї. Драмску секцию порихтани водзиц Цветин Аничич зоз Културно-образовного центру зоз Шиду. Слово о режисерови хтори свойочасово у КПД „Дюра Киш”, поставел и режиралзапаметану представу „Франкенштайн” хтора мала числени виводзеня и посциговала замерковани резултати.

24. МАРЕЦ 2023.

Шидянє були познати по драмскей творчосци седемдзешатих и оседзешатих рокох кед драмска сек­ ция Дружтва мала числени наступи и доставала углядни награди у тедишнєй держави. Представа „Франкенштайн” здогадла на тоти прешли часи, алє потим ентузиязем скапал. Пробовало ше з часу на час робиц з дзецми, алє ше секциї нє отримали длуго, та нє було часу витвориц дацо векше. Тераз у шидским Дружтве нова енерґия, и нагода за нови початок. У „Дюри Кишу” дакеди фолклорна секция була єдна з найактивнєйших, а вец пришли роки кед престала робиц. Пробовало порушац роботу зоз дзецми алє анї то нє тирвало длуго, та прерва у фолклору тирва по нєшка. - Жадаме же би фолклорна секция ознова була активна и плануєме почац робиц з дзецми. Ище зме конєчно нє догварели хто будзе водзиц секцию, алє бешедуєме з особу хтора би могла превжац тоту дїялносц Дружтва - гвари предсидатель КПД „Дюра Киш” Златко Манько. Вл. Дїтко

РУСКЕСЛОВО 23

Лю дзе, роки, ж и в о т

ДЗЕЦИНСКИ СОВИТ ПОКРАЇНСКОГО ЗАЩ ИТНЇКА ГРАЖ ДАНОХ

Основношколци и стредньошколци у борби за свойо права Пише: Славица ФЕЙСА

Покраїнски защ итнїк гр а ж д а н о хомбудсман, принєсол о д луку о формованю Дзецинского совиту як самостойного роботного цела тей институциї. Улога Дзецинского совиту - уклю чиц дзеци кед слово о защити и унапредзеню дзецинских правох и приношеня одлукох. Хто буду активисти спомнутого Совиту и яка му будзе улога, дознаваме од покраїнскей омбудсманки Драґани Чорич Пред вецей як мешацом принєшена одлука о ф ор­ мованю Дзецинского совиту, и теди явно поволани школяре основних и стреднїх школох у Войводини же би конкуровали за членство у Дзецинским совиту. То значи же би 15 члени того цела (школяре од 13 по 18 роки) информовали омбудсмана о нє почитованю права дзецох, давали свойо думаня, совити, предкладали и участвовали у орґанизованю едукативних активносцох о правох дзецка и велїм иншим. На питанє хто годзен конкуровац и цо ше очекує од явней поволанки, омбудсманка Драгана Чорич гвари:

дзе анґажовац дакого хто штварта класа стреднєй школи. Вибереме петнацецерих, тих хтори у мотивацийних писмох укажу же наисце маю дзеку и жаданє занїмац ше зоз защиту и унапредзеню правох дзец­ ка, вони би були нашо сотруднїки и союзнїки у цалей тей нашей борби. Надпомли зме им най нам напишу прецо би сцели буц члени того цела и цо думаю як би могли допринєсц перше у своєй заєднїци, а вец и заєднїци у Покраїни и наглашели им же би шлєбодно визначели кед су припаднїки даєдней националней меншини, або особи з инвалидитетом, и праве у даєдней обласци хтора им блїзша, сцу допринєсц заєднїци и вообще дружтву. Бо, ми на дзеци патриме обути у наших ципелох, и то нагода же бизме дзецом гварели, ниа, ми институция хтора вас вислуха, а ви поведзце цо маце з ваших ципелох. Сцеме знац цо им на тринац, штернац роки завадза, сцеме знац цо мож злєпшац, виправиц. Нє новосц же родичи иншак патра на проблем и нє исте мучи и їх и їх дзеци. Ми би ту сцели даяк балансовац - гвари Чоричова.

Часто задоволєна лєм форма нє и сущносц То дзеци од седмей класи основней, по треци рок

стреднєй школи, таки возрост кед ше при нїх розвива активизем у рамикох школярского парламента. Одредзели зме же по треци рок стреднєй школи лєм прето же мандат на два роки, та би було нє поправ-

24 РУСКЕСЛОВО

На Сайту По країнско го ом буд сма на и кон курс и приявни лїсток, а допис послати и на адреси вецей як 500 основних и стреднїх школох у хторим поволанка. По 10. април би ше требали одволац шицки

24. МАРЕЦ 2023.

Лю дзе, роки, ж и в о т заинтересовани школяре. И то нє лєм поволанка. Источасно то и испит за дружтво у хторим жиєме, бо ше часто случує же задоволїме лєм форму и же зме нє порихтани активовац ше, зачириц до проблемох и ришовац их. - Вельке питанє чи то у дзепоєдних школох лєм законска форма хтору треба сполнїц, бо кед наидзе инспекция, екстерна контрола, руководзаци муша повесц, указац, же у школи и Школярски парламент. Вони наглаша же маю и школяра хтори у школским одбору, алє кельо ше вони наисце „чую” и радза, то нє мож знац. Видзи Защитнїца гражданох, Драгана Чорич, пред своїма студентами ше ми же ше у дзепоєдних заєднїцох зує же би нашо дру­ и у дзепоєдних школох спомнуте третира так як руко­ жтво требало мац водзаци у тей установи сензибилизовани. Любела бим розвиту свидомосц кед бизме школярох з увагу вислухали, а ту може буц кед сло во о дзе цин приклад Нови Сад зоз Городским школярским парла­ ских правох. Омбудментом дзе наисце предклади хтори тот парламент сманка гвари же ше упутел висшим истанцом, були и прилапени. То истона тим наисце роби, чашнє и апел наставнїком и класним старшином же би алє же єст простору ослуховали дзеци. Же би знали цо им то завадза, цо их за лєпше. А цо о тим мучи. Знаце, прешол тот час кед дзеци дацо вистроєли цо мож злєпшац, од­ и кара була тота же ше грожело з одходом до педаґоґа носно хтори дзеабо психолоґа. Пандемийни усл овия нам указали кельо цин ски пра ва дзецом потребни спомнути фаховци по школох, а лєм найчастейше потуєдно число, нє шицки, остали при тим становиску од пени, наша собепред 30 роками же з дзецми треба лєм строго. Дзецом шеднїца гвари: треба потримовка, розумиц их, же би знали же вше єст Право на дакого хто их вислуха - гвари Чоричова. шлєбодни час ше Нашо дзеци уж на 15 роки приноша важни одлуки, наприклад, кед вибераю свою професию, односно до при младих найчахторей школи ше упишу. Вони тиж одлучую и з хто­ стейше нє почитує, друге, дзеци маю рим родительом буду жиц кед ше родичи розиду... право на безбрижне - У нашим Праву стої же особа на 15 роки може мац дзецинство и безпечносц. Вони сами себе загрожую з свой перши тестамент, петнацрочни можу и робиц велїма стварами и думаю же им ше нїч нє може слукед ше з тим зложа їх родичи, на 16 роки муша мац чиц. У тих дзецинских очох вони нє видза причину роособну карту. Тоти цо маю 16 роки можу порушац по­ дительскей застараносци. При тим думам на їх живот ступок еманципациї у смислу кед ше сцу повинчац. хтори ше можебуц баржей одвива у интернет сфери Тот поступок потвердзує же су психофизично дозреяк у реалним живоце. Або наприклад, право на обрати и же знаю о пошлїдкох тей своєй одлуки. Закон им зованє хторе велї дзеци нє маю. Нє думам на векши ватото дошлєбодзує, гоч ше з їх одлуку родичи нє зло­ роши, алє на тоти мали места дзе нєт хто би з нїма жа. И наисце, вони вельо того одлучую и скорей як робел, учел их. И тото право им загрожене. наполня 18 роки кед поставаю полнолїтни, а ми ище А вец и ми старши на нїх рефлектуєме нашо особвше на нїх папатраме як на дзеци. Часто „умиваме ни предрозсудки спрам одредзених нацийох, реруки” кед дзецом знаме повесц же най буду цихо бо вибрали тоту або гевту школу, а вец ше предумали. лиґийох и вирох, и ище вше маце таке же дзивчата нє можу буц ровноправни зоз хлапцами. Предрозсуд­ А, цо вони знаю на свойо 15 роки... ки виходза з фамелиї и стредку у хторим дзецко одраста, а дискриминация тиж онєможлївює же би Родительску застараносц дзеци мали свойо права.

млади очи нє видза

Так як заплановане, у фокусу Дзецинского совиту Покраїнского защитнїка гражданох ма буц защита и унапредзенє и права дзецох. Конвенция ЗН о правох дзецох найратификованши документ о людских пра­ вох у историї, а Сербия була медзи першима хтора подписала тоту конвенцию. То на єден способ и ука­

24. МАРЕЦ 2023.

Снованє Дзецинского совиту мало би злєпшац довириє до нашей институциї. Ми нєзависни, и у тей хвильки зме прешвечени же им можеме помогнуц. А хто им поможе кед нє ми. Вони найлєпше розумя свойо бриґи, а ми треба же бизме им були найвекша потримовка - гвари на концу покраїнска омбудсманка Драґана Чорич.

РУСКЕСЛОВО 25

Лю дзе, роки, ж и в о т

НАША ГОСЦИНСКА: ГЕЛЕНА ЙОЦИЧ З АВСТРАЛИЇ

Задовольна у швеце, з думками у родимим краю

Пише: Мария АФИЧ

Д ружтвени мрежи маю свойо и добри и подли боки, а кед слово о ти х перших, нєт од нїх лєпш е видумство як повязованє лю дзох котри жию далєко, роздзелєни на риж них континентох. Интернет ом ожлївел ж е би ше лєгчейш е и чули, и видзели. Так зме на Ф ейсбуку замерковали и Гелену Йоцич зоз М елбурну, з Австралиї, котра родом з Руского Керестура, та вше активно провадзи цо ше случує и у єй валалє, и у рускей заєднїци Геленка народзена у Руским Керестуре 1943. року у Чижмаровей фамелиї, и ма ище рок и пол старшу шестру Марчу. Гвари нам же ю старши буду познац по тим же, нажаль, була инвалид одмалючка. - Кед ми було рок и пол похорела сом ше од дзецинскей парализи, та ме так шицки познали же храмем. Но, до школи сом ходзела поряднє, а кед ми було 12 роки родичи ме одведли на операцию до Беоґраду. То було чежке лїченє, так же сом прето єден рок заостала у школованю, та прето мам аж два ґенерациї школ ских то ва ри шох - роз по ча ла свою жи вот ну приповедку вше нашмеяна панї Гелена. Уписала ше до штреднєй економскей школи у Но­ вим Садзе, алє кед була на другим року залюбеносц була моцнєйша. Гвари, таки були роки, старша шестра уж була одата у Србобрану, а Геленки ше спачел їх сушед и так ше млада одала.

А в стр а ли я б ула о д лук а пр е ч е ж к и ж и в о т Дознаваме од нашей собешеднїци як ше и кеди одлучели пойсц до далєкого швета. - Ту нам було досц чежко жиц. Супруг нє барз мо­ гол найсц роботу, мали зме уж двойо дзеци, а я нє

Гелена зоз дзивку Маю

барз могла робиц. Було то 1970. року кед сом мала 27, син Велимир - Мишо мал седем, а дзивка Марча Мая пейц роки. Дзеци такой почали ходзиц до школи и гоч спочат­ ку було чежко, швидко вони звладали язик, а ми бу­ ли млади, и гоч нам як було чежко, лапали зме ше до живота у новим швеце, глєдац роботу и бориц ше за фамелию - памета Геленка. - Спочатку док зме жили у прилапююцим центру, робела сом у фабрики дзе ше шило, а познєйше зме од держави достали трохижови квартель, та сом и роботу пременєла у фабрики дзе ше правело кекси и торти. Зато сом од теди и така розширена - толкує на шмеяно на ша со бе шеднїца .

Р ус н а ц и ш е п о н а х о д з е л и и у д а л є к и м ш веце На питанє з ким ше дружели и кого мали за приятельох, Геленка гвари же спочатку нє знала чи у Австралиї єст Руснацох. Вец єй мац писала же хто там пошол, або же уж жиє у Мелбурну, та ше нє лєновали зоз супругом и поглєдали одредзени руски фамелиї.

Марча Ондерова, Мелана Романова и Гелена Йоцичова

26 РУСКЕСЛОВО

- Кед зме раз упознали єдну руску фамелию, прейґ нїх ше нашло и другу и трецу, а и сербски тиж так. Почали зме ше сходзиц и дружиц ше, и нє було

24. МАРЕЦ 2023.

Лю дзе, роки, ж и в о т нам чежко, бо зме були млади. Паметам же зме 1988. року орґанизовали сход Руснацох у Мелбурну на ко­ трим було скоро сто людзох, коло 30 руски ф ам е­ лиї, и з Керестура, Дюрдьова, Петровцох... А потамаль, док зме ту були без тих познанствох, знаже же сом дакус и забула наш руски язик, бо зме до­ ма бешедовали по сербски. Кед сом нашла своїх, шицко ми ше врацело - памета Геленка з котру цали час бешедуєме по руски. Ходзели вєдно и до грекокатолїцкей церкви дзе векшина були Українци, алє паноцец знал и по руски, стретали ше и на свадзбох, а тераз уж вше менєй и, нажаль, найчастейше на хованьох.

Ф а м е л и я ш е п р е ш и р е ла Гвари нам наш а собешеднїца же єй дзеци руски язик забули, гоч пред одходом дакус жили у Керестуре, алє по сербски дзивка зна и читац и писац, а син лєм бешедовац и так з мацеру комуникую. З часом ше и дзеци пристановели, та Геленка од дзивки Марчи ма унуку Ясмину, а од сина Миши, Ешли и Натали котри нажаль, вчас остали без мацери. Од Ясмини Геленка по ста ла мла да прабаба, бо ту уж и дзевецмешачни Макс, велька радосц шицким. - Кед Ясмина придзе з нїм до мацери и я пойдзем там на цали дзень, та ше их налюбим. А Ясмина барз сце и учи ше по сербски, гоч ю родичи нє научели. Учела прейґ _ „ , Геленаз праунучком єдней пайташки з факултету з Беоґраду, а и я єй помагам, и слуха кед ми з єй мацеру бешедуєме - толкує Гелена. До старого краю ше лєм раз врацела 1983. року, а мац ю з Керестура була опатриц у Австралиї ище 1978. и була задовольна яки там живот ма єй дзивка. Син Мишо бул у Керестуре кед мал 21 рок, а дзивка Мая нажаль, анї раз нє була. Сама Гелена гвари же уж анї вона нє годна присц, гоч би любела нащивиц шестру, алє роки и хороти то уж нє допуща. Прето єй барз значи же є уж 10 роки активна на Фейсбуку. Так провадзи шицко цо ше у Керестуре случує, провадзи и Службу Божу з катедрали, уж зна же були и у Водици прешлей нєдзелї... - Кед наволам шестру, та єй приповедам, вона гвари же я вецей од нєй знам цо ше ту случує, бо вона уж нє барз даґдзе ходзи, а нє сцела ше научиц на интернет. То ми барз жаль, бо бизме ше гоч кеди могли чуц и видзиц - банує Йоцичова. Панї Гелена уж давно жиє сама, алє змирена, як гвари, стабилизована, поготов одкеди хижу заменєла за менши квартель зоз двориком.

24. МАРЕЦ 2023.

Красни памятки на друженє з найблїзшима НАШО ШЕ ТРИМАЮ ВЄДНО Геленка и нєшка ма блїзки и части стретнуца зоз двома керестурскима пайташками з котрима вєдно росла, а то Меланка Романова и Марча Провчийова, одата Ондерова. Жию недалеко, та кед ше зиду, опатраю на Фейбуку цо ту нове, Романова ма и „Руске слово” , та и так вше знаю цо ту, а и там, медзи нашима людзми, нове. -

Мамеуж и младши фамелиї, ту Паланчайово, Таня

и Владо, и тераз нас волали шицких най ше стретнєме на родзеним дню їх наймладшого сина. Недалеко од нас бива и Сенка Гардийова хтора ту недавно пришла жиц - шоруе Геленка Руснацоху Мелбурну.

- Ту у Австралиї обично ше три хижи пременї, першу купиш яку можеш, другу купиш векшу, бо маш дзеци, а кед остариш, вец ци знова треба менше. Кед ши уж стари и хори держава ци помага так же ци уж спрам твоєй способносци, да рочну суму и менаджерох котри ци по ма гаю у на бав ки на мирнїцо х и анґажую да ко го хто ци отримує обисце. То ми велька помоц. Добре ище док можем гонїц авто и ходзиц зоз ходалку, та кажди тидзень пойдзем до Клубу „Славик” лєбо „Наше жене”, або до сербского пензионерского клубу - потолковала нам Гелена. Барз єй вельо значи тота дружтвена активносц, бо у славянским клубу жени рижних ґенерацийох и славянских народох, алє ше складаю и нїґда о политики нє бешедую, вєдно славя родзени днї и други подїї. З людзми у обидвох клубох Геленка мала нагоду препутовац велї места по цалей Австралиї, а з дзивку даскельо раз нащивела и острова Бали и Фуджи. - Живот прешол и було и чежко, а мали зме и красни хвильки. Нє роздумовала сом чи ми жаль же зме ту пришли, лєм ми дзеци нєшка прето подзековни. И я задовольна зоз шицким, прилапюєм и свойо роки и дзекуєм же ше ище вше можем сама обисц, же дзеци нєдалєко, и же мам вельо пайташки, друженя. А наймилше ми тераз же можем буц повязана и з моїм родзеним валалом и моїма Руснацами и там, и ту у Австралиї - задовольно заключела наша собешеднїца.

РУСКЕСЛОВО 27

Яр почала пред даскельома днями, 20. марца на 22 г. и 24 минути кед источашнє на южней Жемовей полулабди почала єшень. И нїч би нє було чудне кед бизме нє знали тото цо нас роками учели у школи же перши дзень яри почина 21. марца. Прецо ше тот датум помкнул дзень скорей, и чи нас погришно уче­ ли? Нє. По 2011. рок яр вше починала 21. марца, алє.... Бранко Симонович з Астрономского дружтва „Рудєр Бошкович” тото потолковал. Вон за ВВС по сербски виявел же ше рочни часци одредзую на два способи, метеоролоґийно и астрономски.

Кед слово о метеоролоґийним способу, рочна часц подзелєна на штири часци, статистично, односно, же би рок бул ровномирно подзелєни по рочних часцох, толкує Симонович. Так по метеоролоґийним критериюму, яр почала 1. марца, а будзе тирвац по 31. май. Симонович предлужує же тот метеоролоґийни способ нє засновани на ясним природним критериюму, и же то штучно од ред зе не. Прецизнєйши способ одредзованя датума початку рочних часцох, то вшелїяк астрономски. - Астрономски то значи же на приход рочних часцох мож патриц и по тирваню єдного дня, од рана до вечара, односно цо ше случує над горизонтом, гвари Симонович. Кед астрономи гваря же сцигла яр - подрозумюю же Слунко прешло з южней на сиверну полулабду. Теди Слунко виходзи на восточним бо­ ку горизонта и дзень и ноц тирваю подєднак, прето ше тот дзень вола ярня ровнодньовица. Бранко Симонович гвари же ище єден длугши час нє будземе мушиц штудирац о пременки датума ке­ ди почина яр. - Од 2048. року ше ознова пременї датум кед почнє яр. Дакеди то будзе и 19. марец. У будучносци, патрене по григориянским календаре, ярня ровнодньовица будзе медзи 19. и 21. марцом.

28 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

Дружтво

И сезона алерґийох почала скорей Пре ґлобалне зогриванє науковци твердза же сезона алерґийох почала скорей и будзе тирвац длужей. Звити америцкей орґанизациї Сїітаїе Сепігаї указую же у просеку сезона веґетациї рошлїнох у ЗАД предлужена за 14 до 16 дні. На заходу у Америки сезона веґетациї длугша за 27 дні, а у варошу Рену у Невади, аж 99! Пре климатски пременки рошлїни починаю скорей роснуц, стваряю полен хтори нєприятель велїм хтори на ньго алерґични, гвари Лорен Кейси спред спомнутей орґанизациї. Кед ше рошлїни розмножую, полен лєци вшадзи дооклола, а заренка му таки мали же их удихуєме. То велька бриґа велїм хтори ше трапя з имунитетом. Длугши и вчасни початок сезони полену могол би виволац здравствени проблем, бо пре сушу и висши тем­ ператури, будзе вше вецей полену рошлїнох подобних як цо амброзия. А пре климатску кризу и вельо векши падня, пре вельку влажносц и цеплоту, нє лєм полен будзе виновати за сезонски алерґиї. Плєшнєнїна ше нагло звекшує и тиж велїм годна буц алерґен. Нє оптимистична слика, алє дохторе тим цо алерґични препоручую нє вихдзиц додня рано и позно пополадню кед векшина рошлїнох ошлєбодзує полен.

Пре клим атски прем енки поларни медведзи ше селя з Аляски Америцки науковци хтори провадза число и рушанє медведзох хтори жию на подручох Арктичкого океану твердза же поларни медведзи пре климатски пременки напущую свойо ловища на Аляски и селя ше ґу Русиї. На острове Кодияк на Аляски, 26. децембра 2021. року вимерана рекордно висока температура хтора виношела 19,4 ступнї Целзиюсових. Просекова рочна температура на Аляски наросла за 4,8 ступнї у остатнїх 50 рокох, а єдна з причинох ґлобалного зогриваня то и причина масовного еґзодусу поларних медведзох. Пре тоти пременки животинї примушени миґровац з Америки до Русиї. У медзичаше, науковци хтори провадза число медзведзох у Русиї обачели же ше число медзедзох барз нагло звекшало, пише ВВС. На русийским Вранґеловим острове у сушедним Чукотским морю, науков­ ци начишлєли аж 747 медведзи ище 2020. року, а 2017. року их було 589. По словох др Карин Род з Наукового центра на Аляски, поларни медведзи у Русиї здравши, маю век шу спо соб носц ре про дукциї од медведзох хтори ше находза на южним Бофоровим морю. Науковци тиж тримаю же русийски предїли маю лєпши условия кед слово о по­ живи поларних медведзох. Пририхтала: Славица ФЕЙСА

24. МАРЕЦ 2023.

РУСКЕСЛОВО 29

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. марца 2023. року до вичносци ше преселєла наша мила мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполня ше два смутни роки як нас 26. марца занавше зохабела наша мила

НАТАЛИЯ ЕДЕЛИНСКИ народзена Пастернак (1933-2023) з Руского Керестура У наших сце думкох и молитвох. Син Любо зоз супругу Наталию и унуки Сашо и Славко Спочивайце у мире Божим!

ЗДЕНКА ФЕЙСА (1947-2021) народзена Малїк з Коцура

Твоя любов и доброта навики будзе м едзи нами и занавше оставаш у наших ш ерцох и каждодньових молитвох. У смутку оставаю наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2023. року наполнєли ше 9 жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЮЛИН ДУДАШ (1941-2014) з Руского Керестура Юлинє, 9 роки прешли, алє ти остал з нами у наших молитвох, здогадованьох и красних памяткох хтори на тебе чуваю: Твоя супруга Сена, син Юлин, нєвеста Мара, унуки Марко, Николина и Атала, як и праунуки Ґабриєл и Емилия Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

КСЕНИЯ ПАВЛОВИЧ ЯНКО ПАВЛОВИЧ народзена Надь (1937-2022) (1943-2011) з Руского Керестура Вашо наймилши Спочивайце у мире!

30

24. МАРЕЦ 2023.

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. марца 2023. року наполнї ше рок як вецей нє зоз нами наш Сале

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол жалосни рок як вецей нє з нами наш мили

РУСКЕ н н н . г и з к е х і о у о .с о т

САША ЧАПКО (1974-2022) з Руского Керестура

Твоя скромносц и доброта хибя нам кажди дзень. Чуваю це у красних памяткох твой оцец Владислав, брат Кимо, Биля, Саня и Денис НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. марца 2023. року наполнї ше рок як нас занавше зохабел наш мили кум

ДЕЯН ТАНОВИЧ (1985-2022) з Нового Саду Занавше будзеш ж иц у наших думкох и молитвох. Твойо кумово Гудаково - Златко, Оленка, Борис, Соня и Мартина Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

САША ЧАПКО з Руского Керестура

Нїґда и нїхто нє годзен висцерац здогадованє на твою милу п о ­ добу! Памятку на тебе буду чувац кумово: Ґлориян, Теодора, Таня и Дюра СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца 2013. року преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба

МЕЛАНИЯ МУНКАЧИ народзена Мудри (1939-2013) з Дюрдьова Гуторели ж е час лїчи шицко, алє нам нїхто нє гварел яке горке тото лїченє котре тирва уж дзеш ец роки. Мила наша мамо, занавше останєш у наш их ш ерцох и найкрасшим здогадованю. Твойо дзеци Любка и Златка зоз фамелиями НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2023. року наполнєли ше седем смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

Дня 11. фебруара 2023. року наполнєли ше дванац смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

АМАЛИЯ НЕНАДОВ народзена Сеґеди (1944-2019) Памятку занавше чуваю: супруг Слободан, дзеци Мая, Наташа и Желько зоз своїма фамелиями НА ЗДОГАДОВАНЄ Наиходзаци цеплєйши марцовски дні, дні початку яри и вельконоцних шветох, виполнюю нас зоз смутним здогадованьом на таки єден дзень, кед нас пред дванац роками зохабела наша мила мама и баба МЕЛАНКА САКАЧОВА народзена ГУДАК (1929-2011) учителька у пензиї зоз Руского Керестура

МАРЯ МОЛНАР (1934-2016)

СИЛВИ МОЛНАР (1930-2011) з Дюрдьова Мили нашо, навики будземе чувац памятку на вас, ваша дзивка Зденка, ж ец Дюра, унуки Весна и Оля зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!

24. МАРЕЦ 2023.

Смуток нас и далєй обнїма пре тельо того цо зме нє сцигли вєдно прежиц и дожиц, алє нашо шерца и нашо думки и далєй виполнюю здогадованя на єй мудри, цепли родительски слова и щири поради, хторим анї кус преходзаци роки нє одбрали од родительскей щиросци и цеплоти. Дзекуєме ци за твою доброту, любов и пожертвовносц, дзекуєме ци же ши була зоз нами, же ши остала у наших шерцох. Син Звонимир зоз супругу Марию и синами Александром и Владими­ ром, дзивка Зденка зоз супругом Владимиром и дзивчатами Мелиту и Андрейку Спочивай у мире Божим!

РУСКЕСЛОВО 31

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. марца наполнєли ше 4 Дня 2 2 ф еб РУаРа наполнєлИ жалосни роки ше 9 жалосни роки як нас занавше зохабели нашо мили родичи

НАТАЛИЯ МЕДЄШИ АНДРИ МЕДЄШИ народзена Колошняї (1941-2014) (1944 2019) з Руского Керестура Памятку на їх любов и доброту навики чуваю їх синове Звонимир и Михал и дзивики Наталия и Славка зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. марца наполнює ше 10 роки як нас занавше охабела наша мац и баба

Дня 2 0 Юлия наполнї ше 14 роки як нас занавше охабел наш оцец и дїдо

РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за привреду Руменацка 110а 21000 Нови Сад Телефон: 021/6614-085

управни роботи хторе розпоредзене до роботного места совитнїк- 1 окончователь на нєодредзени час и окончователь за роботи економско-привредного розвою, хторе розпоредзене до роботного места совитнїк- 1 окончователь на нєодредзени час ОБВИСЦЕНЄ Текст явного конкурса за поО обявйованю Явного конполньованє наведзеного роботкурса за пополньованє оконного места мож превжац на чую цих роботних местох на интернет презентациї Городу нєодредзени час у ГородНового Саду: Ьир://шшш.поуіскей управи за привреду Го­ 8аЙ.Г8/. роду Нового Саду Городска управа за при- Роботне место: окончовавреду Городу Нового Саду тель за нормативно-правни и

РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за социялну и дзецинску защиту Городу Но­ вого Саду Ул. Жарка Зренянина ч. 2 21000 Нови Сад Телефон: 021/488-2722

ОБВИСЦЕНЄ

МЕЛАНА ПУШКАШ народзена Лазор (1927-2013)

НАФТАНАИЛ ПУШКАШ Нецо з Коцура (1928-2009)

Останєце занавше у наших думкох. Синове: Владо, Янко зоз фамелию и дзивки: Мелана Волтич зоз фамелию и Ирина Шкорич зоз фамелию Городска управа за защиту животного штредку Городу Но­ вого Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „базней станїци мобилней телеф ониї „НС01, НСХ01, НСУ01, НСЛ01, НСО01, НСІ01 НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА” Ношитель проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС01, НСХ01, НСУ01, НСЛ01, НС001, НСІ01 НС-ГАЙЗИ-

БАНСКА СТАНЇЦА”, у улїци Булевар ошлєбодзеня число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели бчисло 4694/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного по­ ступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. марца 2023. року принєсла ришенє число ¥1-501-72/232 з хторим дата согласносц на пред­ метну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку вдвдвд. епуігопоуівагї.огд.гв. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

М АЛ И ОГЛАШ КИ

ДИХТОВАНЄ ОБЛАКОХ И ДЗВЕРОХ З Н Е О П Р Е М ҐУ М У Т И Р В А Ц А И З О Л А Ц И Я О Д ВИТРУ, Ж И М И , ГАЛАЙ КУ, П Р А Х У Т е л е ф о н 0 6 0 / 5 0 -8 8 -4 3 3

32 РУСКЕСЛОВО

О обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Городскей управи за социялну и дзецин-

РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Служба за заєднїцки роботи Городу Нового Саду ул. Жарка Зренянина ч. 2 21000 Нови Сад Телефон: 021/529-770

ОБВИСЦЕНЄ О обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Служби за заєднїцки роботи Городу Но-

ску защиту Городу Нового Саду Роботне место: статистичар хторе розпоредзене до роботного места референт - 1 окончователь на нєодредзени час Текст явного конкурса за пополньованє наведзеного роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: Ьпр://шшш.поуіва<ігв/. Городска управа за социялну и дзецинску защиту Городу Нового Саду

вого Саду Роботне место: окончователь за роботи явних набавкох хторе розпоредзене до роботного места младши совитнїк - 4 окончователє на нєодредзени час Текст явного конкурса за пополньованє наведзеного роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: Ьпр://шшш.иоуівагї.гв/. Служба за заєднїцки ро­ боти Городу Нового Саду

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „базней станїци мобилней телефониї „НС13, НСХ13, НСУ13, НСЛ13, НСО13, НСД3 НС - ХОТЕЛ ПАРК” Ношитель проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС13, НСХ13, НСУ13, НСЛ13, НСО13, НСД3 НС ХОТЕЛ ПАРК”, у улїци Новосадского сайма число 35, на катастерскей парцели 7534 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. марца 2023. року принєсла ришенє число ¥1-501-99/23 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей уп­ рави за защиту животного штредку вдвдвд. епуігопоуівагї.огд.гв. Процив того ришеня мож порушац управни суд пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

24. МАРЕЦ 2023.

іпїогтаіог@ги5ке5^о.сот Република Сербия А в тон ом н а п о к р аїн а Войводи н а П окраїнски сек р ета р и я т за о б р а з о в а н є , п р ед п и са н я ,у п р а в у и н а ц и о н а л н и м ен ш и н и - н а ц и о н а л н и з а єд н їц и Булевар М ихайла П упина 16, 21000 Нови Сад Тел: +381 21487 4502; оип2@ уо)уойіпа.доу.г8

На основи члена 2. и 5. Покраїнскей скупштинскей одлуки о додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє програмних активносцох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду у Автономней покраїни Войводини («Службени новини АПВ», число 14/15 и 10/17), члена 3. Правилнїка о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци за финансованє и софинансованє програмох и проєктох у обласци основного и штреднього образованя и воспитаня у Автономней покраїни Войводини («Службени новини АПВ», число 7/23), а у вязи з Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней покраїни Войводини за 2023. рок («Службени новини АПВ», число 54/22), покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци, розписує КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ ЗА ДЗВИГАНЄ КВАЛИТЕТУ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ - ПРОМОВОВАНЄ И УНАПРЕДЗЕНЄ БЕЗПЕЧНОСЦИ ШКОЛЯРОХ У ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ НА ТЕРИТОРИЇ АП ВОЙВОДИНИ У 2023. РОКУ

Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини - нацио­ нални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) у складзе зоз Финансийним планом за 2023. рок, за унапредзенє квалитету основного и штреднього образованя - финансованє и софинансованє програмох и проєктох з якима ше промовує и унапредзує безпечносц школярох у основних и штреднїх школох на териториї АП Войводини у 2023. року, опредзелює суму 5.000.000,00 динари, зоз хторих 3.500.000,00 динари за основни школи и 1.500.000,00 динари за штреднї школи. Право участвовац на Конкурсу маю основни и штреднї школи на териториї АП Войводини, чий снователь Република Сербия, автономна покраїна або єдинка локалней самоуправи. НАМЕНКА СРЕДСТВОХ Наведзени средства наменєни за дзвиганє квалитету образовно-воспитного процесу основ­ ного и штреднього образованя и воспитаня - финансованє и софинансованє програмох и проєктох з якима ше промовує и унапредзує безпечносц школярох у основних и штреднїх школох на териториї АП Войводини у 2023. року, односно за: ■ проєкти/програми хтори уплївую на дзвиганє знаня и схопносцох при дзецох и младих у вязи зоз защ иту од злохаснованя психоактивних субстанцох, защ иту од насилства, малтретованя и занєдзбованя и других формох ризичного справованя, практични роботнї школи и вонкашнї защ итни мрежи (школяре, наставнїки, родичи и члени вонкашнєй защитней мрежи); ■ проєкти/програми зоз якима ше доприноши ґу дзвиганю знаня и схопносцох при наставнїкох и родичох у обласци защ ити дзецох од злохаснованя психоактивних субстанцох, защ ити од насилства, малтретованя и занєдзбованя и других формох ризичного справованя, уключуюци и проєкти черанки прикладох добрей пракси у обласци унапредзеня безпечносци школярох (родичи, наставнїки и вонкашня защ итна мрежа); ■ проєкти/програми з яким а ше допринош и ґу розвою и почитованю расней, националней, културней, язичней, вирскей, родовей, полней и возростней ровноправносци, толеранциї и уважованю розличносци. КРИТЕРИЮМИ ЗА РОЗПОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕД­ СТВОХ При одредзованю висини средствох за додзельованє, у складзе з Правилнїком ше будзе применьовац тоти критериюми:

24. МАРЕЦ 2023.

■ ступень уключеносци вонкашнєй защ итней мрежи до програмних активносцох; ■усоглашеносц програмох з упутствами Министерства просвити и провадзацима стратеґиями з обласци безпечносци школярох; ■ ступень уключеносци цильней ґрупи (школярох и родичох), хторей програма/проєкт наменєни; ■ потераш нї искуства у реализациї програмох/проєктох зоз якима ше доприноши ґу унапредзованю образовно-воспитней роботи; ■ ступень розвитосци єдинки локалней самоуп­ рави на чиєй ше териториї находзи установа; ■ иснованє других жридлох финансованя про­ грамних активносцох односно проєктох; ■ успишна реализация додзелєних средствох з буджету АП Войводини предходних рокох з до­ рученим звитом и доказами о наменковим и законїтим хаснованю буджетних средствох; ■ можлївосц преважней реализациї програмней активносци и проєкту у чечуцим буджетним року. СПОСОБ АПЛИКОВАНЯ Прияву ше подноши у писаней форми, на єдинственим формуларе хтори ше обявює на интернет-боку Секретарияту. Єдна правна особа може поднєсц найвецей два прияви. Гу прияви на Конкурс, подноши ше тоту документацию: ■фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє, ■ вияву у писаней форми, односно доказ о успишней реализациї додзелєних средствох зоз буджету АП Войводини предходних рокох, ■ вияву у писаней форми, односно доказ о иснованю других жридлох финансованя програмних активносцох, односно проєктох; ■вияву у писаней форми о тим же ше програмни активносци у преважней часци реализує у чечуцим буджетним року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию або информациї. Кед прияву подписує особа по овласценю, нєобходне приложиц и документ о овласценю за подписованє хтори у складзе зоз предписанями. О додзельованю средствох хасновательом одлучує покраїнски секретар, на предкладанє Комисиї за запровадзованє конкурса, хтора розпатра прияви цо сцигли. Комисия нє будзе розпатрац: нєподполни прияви, нєблагочасни прияви, нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени з конкур­ сом), прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, прияви хтори ше одноша на набавку опреми або отримованє опреми хтора у функциї реализациї проєкта, прияви хасновательох хтори у предходним периодзе нє оправ­ дали додзелєни средства прейґ финансийних и наративних звитох, прияви хасновательох хтори наративни/финансийни звит о реализациї програмох/проєктох зоз предходного конкурсного периода нє доручели у предвидзених терминох, програми односно проєкти хтори нє мож преважно реализовац у чечуцим буджетним року ше нє будзе розпатрац. Резултати конкурса ше обявює на интернетбоку Секретарияту. Термин за подношенє приявох на конкурс то 7.4.2023. року. Прияви зоз потребну документацию ше подноши на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци „Конкурс за финансованє и софинансованє програмох и проєктох за дзвиганє квалитету ос­ новного и штреднього образованя - промовованє и унапредзенє безпечносци школярох у основних и штреднїх школох на териториї АП Войводини у 2023. року» Булевар Михайла Пупина 16 21000 Нови Сад Формулар питальнїка мож превжац од 22.3.2023. року на урядовей интернет-презентациї Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци: ш^фита.уоіуогїіпа.доу.гз. Информациї у вязи зоз конкурсом мож достац на телефон: 021/487 4502.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї", число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о по­ треби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „А5ТЕ^ РКОІЕКТ гї.0.0. зоз Беоґ­ раду, по овласценю ношителя проєкта „А1 ЗгЬі]а гї.0.0. Веодгагї”, Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок про­ єкта радио базней станїци мобилней телеф они „НС1486_02 НС_Нови_Сад_Ротквар^а”, у улїци Темеринска 8, у Новим Садзе, на катастерскей пар­ цели 9091/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей уп­ рави за защиту животного штредку Городу Но­ вого Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей уп­ рави за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „СЕТШ” гї.0.0., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрадподнєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о пре­ ценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телеф они „N5 Коїкуагііа”, у у улїци Лукияна Мишицкоґ 33, у Новим Садзе, на катастарскей парцели число 8956, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, по 25. април 2023. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штре­ док („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 26. априла 2023. року, у просторийох Городскей уп­ рави за защиту животного штредку Городу Но­ вого Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

МАЛИ ОГЛАШ КИ НВУ „РУСКЕ СЛОВО” КУПУЄ ХИЖУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, за потреби канцеларийох и дописовательства. Глєдаме добре очуване обисце (може и на поверх) блїзко при центру, квартельни нукашнї простор котри би мал минимум 120т2 (и векши простор пре архиву), зоз цо меншим простором за отримованє желєних поверхносцох. Волац на те­ лефон 069 67 33 01.

ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Ж олт Сакалаш

РУСКЕСЛОВО 33

Спорт

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

Бачка прешвечлївша од Омладинца ФК ,,Бачка 1923” - ФК „Омладинєц” (Степановичево) 2:1 (1:1) БАЧКА - Александар Лишич, Драґан Тривунович, Никола Балоґ, Деян Станкович, Янко Вуйович, Ненад Дюрич, Стефан Максимович, Стефан Тривунович, Милан Роґич, Стефан Деянович, Де­ ян Тривунович; у резерви: Стефан Вуйович, Небойша Баґич, Деян Вуйович, Предраґ Маркович и Душан Тривунович. ДЮРДЬОВ - стадион ФК,,Бачка 1923”. Главни судия бул Филип Акин з Футоґу, а помоцнїки були Срдян Станич з Будисави и Йован Кизич з Нового Саду. Ґоли за Бачку дали Стефан Максимович у трицец шестей минути и Милан Роґич у седемдзешат трецей минути. Жовти картон у екипи Бачкей достал Стефан Вуйович. У 17. колу Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, хторе одбавене 19. марца, фодбалере ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова победзели екипу Омладинца з резултатом 2:1. Стретнуце нє було барз чежке за домашнїх. Було ве­ льо красни акциї и обидва екипи указали вельку бор-

беносц на терену. Лабду ше скоро до конца нє могло страциц, а шицки часци терена ше чувало и добре бу­ ли покрити. За орґанизованє нападу нє чекало ше вельо, накадзи ше ука­ зала нагода, фодбалере нападали. Госци тиж у першим полчаше бавели барз добре. Перши ґол на стретнуцу дали госци у 23. минути. Домашнїх тот ґол нє деморализовал и вони свой перши ґол на тим стретнуцу дали дванац минути познєйше, у 35. минути. У другим полчаше фодбалере Бачкей бавели ище лєпше. Остатнї ґол на стретнуцу, а други за Дюрдьовчаньох, дати у 73. минути. Теди уж могло нагаднуц хто будзе побиднїк, насампредз, бо фодбалере Омла­ динца уж помали почали трациц моц. Чекало ше конєц же би ше Дюрдьовчанє могли радовац своєй першей побиди у ярнєй часци першенства. После того кола Бачка на пиятим месце зоз 29 бодами. У шлїдуюцим колу дюрдьовских фодбалерох че­ ка стретнуце зоз фодбалерами зоз Футоґу. Л. В.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

Чежке пораженє у Равним Селу ФК „Пролетер” (Равно Село) - ФК „Искра” 5:0 (2:0) ИСКРА: Новаков, Секулич, Н. Мрдєнович, Сердар, Малацко, Латинкин, Бокан, Драґоєвич, Л. Милованович, Колошняи, Н. Милованович. У руководстве Искри нє обчековали вельо од госцованя у Равним Селу, лєм ше поєдинци потайнє наздавали же зоз того госцованя годно принєсц голєм бод. Тота надїя щезла такой на самим початку стретнуца, понеже уж у 15. минути було 2:0 за домашнїх. Перши ґол Пролетер дал у 2. минути. Секулича лабда на рубу каребного простора вдерела до руки, а домашнї зоз шлєбодного бица дали ґол. Ґол на початку стретнуца бавячом Пролетера „дал кридла”, а бавя-

*дзе цо будзе*дзе цо будзе* НА НЕДЗЕЛЮ СБ „ЯШ А БАКО В” У ДЮРДЬОВЕ На нєдзелю, 26. марца, будзе турнир у кошарки „3 на 3” у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. Турнир будзе отримани у физкултурней сали Основней школи „Йован Йованович Змай”, а сход екипох будзе на 8,30 годзин. і

34 РУСКЕСЛОВО

чом Искри „по вя зал” но ги. Домашня екипа предлужела нападац, а у 15. минути лабда по жеми прешла през цали каребни простор и на другей стативи бавячови Пролетера нє було чежко копнуц лабду до ґолу. После другого достатого ґолу Искра почала лєпше бавиц, ровноправно з домашню екипу, алє шицки напади ше застановйовали на 16 метерох од ґолу Пролетера. На одпочивок ше пошло з резултатом 2:0 за Пролетер. У другим полчасу ше на ґол чекало 10 минути. Центер фор до ма шнїх пре шол по пра вим бо ку, во шол до ка реб но го про сто ру и ту го зва лєл ба вяч од бра ни Искри и направел пенал котри домашнї вихасновали. До конца стретнуца Пролетер дал ище два ґоли и прешвечлїво звладал Искру з резултатом 5:0, а Искра мала єдну добру шансу кед Бокан после соло акциї копнул зоз 20 метерох и потрафел греду. После того пораженя Искра и далєй на осмим месце на таблїчки зоз 21 бодом. У шлїдуюцим колу до Коцура приходзи Єдинство зоз Сербского Керестура, а най здогаднєме же ше вєшенї у Сербским Керестуре бавяче тих екипох побили, та публику у Коцуре на нєдзелю обчекує интересантне стретнуце. З. К.

^

24. МАРЕЦ 2023.

Спорт

ПОДРУЧНА Ф ОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

Нє було моци зачувац боди и ридко видзеней ситуациї, цали перши полчас одбаве­ ни медзи двома 16 метерами. У другей часци стретнуца тренер Русина уводзи двох швижих бавячох од хторих Циврич уходзи до 16 метерох, госцуюци ґолман го валя и то бул пенал за Русин. Сиґурни реализатор зоз билей точки бул Янко Кулич. Нажаль, то було шицко цо ше дотика Русинових шансох за зазначованє позитивного резултату. Госци по тоту хвильку яґод же були задовольни зоз єдним бодом, но, од хвильки кед достали ґол, концепция їх бависка ше цалком пременєла. ФК „Русин” - ФК „Будучносц” (Младеново) 1:3 (0:0) РУСИН - Деян Кронич, Стефан Тома, Александар Кочиш (Деян Чернок), Владан Вуйович, Деян Павло­ вич, Александар Тома (Никола Циврич), Боян Голик, Янко Кулич, Оґнєн Маркович, Матей Саянкович, Андрей Малацко. Ґол за Русин дал Янко Кулич. У трецим колу ярнєй часци першенства, односно у 18. колу од початку першенства Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, внєдзелю, 19. марца, Русин поражени на до­ машнім терену од Будучносци з Младенова з резултатом 1:3 (0:0). На нєдзельовим стретнуцу обчековало ше возбудлїве стретнуце и добри резултат, чомудопринєсла и красна хвиля, та з тим и преполни трибини. Причину за оптимизем давали и одбавени перши два ярнї кола у хторих Русин зазначел нєришени резултати зоз досц нєзґодних госцованьох у Ґложану и Новей Ґайдобри. И попри спомнутого, внєдзелю на Ярашу нє могло видзиц Русинов препознатлїви стил бависка. У першим полчасу скоро же анї нє було нагоди за ґол. Єдина озбильнєйша нагода збула ше на самим початку стретнуца, кед бавяче Русина рушели зоз штредку терена, а Оґнєн Маркович точно зоз пол терена копнул лабду на ґол, но, процивнїцки ґолман якош з руку преруцел лабду з ґол-линиї до корнера. Окрем тей лукавей

Розбегали ше по цалим терену и зоз швидких контранападох грожели досц нєсиґурному ґолманови Кроничо ви. После даскельо минутох госци виєдначели резултат. Русинвоци станули и було видно же ше чежко враца до резултатскей нєизвесносци. Кед госци дали свой треци, тераз уж виборени, ґол, домашнї бавяче ше мушели помириц з таким резултатом. З резултатом ше, нажаль, мушели помириц и Русиново навияче, хтори пришли у наисце красним чишлє на стретнуце, обидва часци трибинох були пополнєни. Праве пре тоту причину тренер Саянкович гварел же є розчаровани зоз ситуацию на те­ рену и же ше пребачує навиячом Клубу же русиновци приказали слабе бависко. Саянкович ше наздава же у наиходзацих стретнуцох екипа Русина прикаже лєпши квалитет на терену и же ше будзе закладац остац при самим верху таблїчки. З тим пораженьом фодбалере Червинки виєдначени по числу бодох зоз Русином, зоз хторим дзеля друге, од­ носно треце место. Гайдук зоз Стапару сиґурни на пер­ шим месце зоз 46 бодами, док Русин и Червинка маю по 39 боди. Уж на соботу, 25. марца, фодбалере Русина госцую у Кляїчеве, дзе буду бавиц процив домашнього Кордуна и буду мац нагоду виправиц гришку з нєдзельового стретнуца. Ан. М.

МЕДЗИОПШ ТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СРИМ, ҐРУПА ЗАХОД

Бикичанє застановени Внєдзелю бавени стретнуца 15. кола Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход. Фодбалере ОФК „Бикич” на госцованю у Ночаю страцели од Змая зоз 2:0, ЛСК у Латярку прешвечлїво победзел Напредак зоз аж 7:2, водзаци Ґраничар дома у Адашевцох по­ бедзел Борец (Р) зоз 5:1, Єдинство у Руми було лєпше и победзело Обилич 1993 зоз 1:0, у Ердевику ФК „Ердевик 2017” и Срим бавели вировнато без ґолох, 0:0, Зека Булюбаша победзел Борец (ВР) зоз 1:0, БСК дома у Бешенове страцел од Фрушкей Гори зоз 1:0. На таблїчки Ґраничар перши зоз 38 бодами, ЛСК други зоз 36 бодами, треце Єдинство зоз 31 бодом, штварти ФК „Обилич 1993” ма 29 боди. ОФК „Бикич” и попри пораженя затримал пияте место зоз 28 бодами.

24. МАРЕЦ 2023.

ФК „Зека Булюбаша” шести ма 26 боди, исто як и БСК на седмим месце. Срим осми зоз 25 бодами, ФК „Фрушка Гора” дзевята ма 13 боди, кельо ма и Змай на дзешатим месце. ФК „Ердевик 2017” єденасти зоз 11 бодами, Напредак дванасти ма дзевец боди, Борец (Р) предостатнї тринасти ма осем боди, а остатнї штернасти Борец (ВР) зоз седем бодами. У 16. колу ОФК „Бикич” дочекує БСК, Напредак бави дома зоз Змайом, Фрушка Гора будзе домашня Зеки Булюбаши, Борец (ВР) дочекує ФК „Ердевик 2017”, Срим будзе домашнї Єдинству, ФК „Обилич 1993” дочекує Ґраничар, а Борец (Р) будзе домашнї ЛСК. Вл. Дї.

РУСКЕСЛОВО 35

Спорт

ЗЛАТНИ ЮВИЛЕЙ ФОДБАЛСКОГО КЛУБ У „РУСИН” (VIII)

Три ґоли за трицец пейц минути Першенствени стретнуца кулского срезу 1946. року почали штредком юния. Русин мал пременлїви резултати, алє и успихи. На Яраш у вибудовани трибини, а теди клуби хтори бавели у тей ґрупи/лиґи були подзелєни до двох ґрупох

Пише: Йоаким ГРУБЕНЯ

У першей ґрупи були: Русин, Кула, Вербас и Червинка, а у другей були други постави - Русин 2, Ку­ ла 2, Вербас 2 и Червинка 2, як и екипи з Бачкого Доброго Поля, Коцура, Липару (Соколцу), Крущичу (Вепровачу), Савиного Села (Торжи).

Претаргнуте стретнуце и будованє трибинох Два побиди на початку першенства Русиновим фодбалером дали кридла. Перша побида була процив Червинки 1 (2:1), а ище векши мотив за лєпше бависко була побида процив Пролетера з Вербасу (3:2). З тоту побиду Русин мал вельки вигляди у шлїдуюцей сезони бавиц у висшим ранґу - Окружним фод бал ским пер шен стве.

Спомедзи русиновцох зоз своїм добрим бависком одскаковали млади бавяче Владо Папуґа и Михал Стри бер. Медзитим, стретнуце хторе бавене у Руским Керестуре процив екипи Єдинства з Кули, Русин страцел зоз 3:0 после лєм 35 минутох, кед стретнуце и пре­ таргнуте. У новинских звитох писало же за шицки три ґоли бул виновати судия. „После трецого ґолу настава на площи ФД „Русин” тото цо ше нє трафело од кеди Русин постої, а тому єст 25 роки. Публика убегує на площу и лєм тельо же нє було шицкого. У тей гужви судия претаргнул стретнуце” - писало у наших новинох. Тото стретнуце було важне, бо одлучовало чи Ру­ син будзе перши, чи остатнї на таблїчки. Штредком авґуста 1946. року Управни одбор СД „Русин” принєсол одлуку же би ше на фодбалским стадиону на Ярашу вибудовали закрити трибини за патрачох длугока 32 метери. Месни Народни одбор обезпечел жем за терен, а цегла и череп купени по тунєй цени. Спортски трибини на Ярашу ше закончовало кон цом но вем бра 1946. ро ку, лєм ме шац од початку будованя. Нєодлуга почало и першенство. На тот завод у лиґи були екипи з Вербасу, Кули, Червинки, Сивцу, Зомбора, Моноштору, Апатину, Бездану, Сонти, Стапару, Бачу, Парабутю (Раткова), Оджаку и Керестура. Процив Текстилца з Оджаку Русин страцел з резултатом 1:0. Тота сезона була ище вше под упечатком вельких побидох над моцнєйшима екипами. Так було по конєц тей сезони. У першенственим стретнуцу у Соколцу 6. априла 1947. року Русин одбавел нєришено з домашню екипу, 4:4. Керестурски фодбалере до Липару пошли на кочох хтори цагали конї. Русиновци нє бу­ ли у комплетним составе, бавели нєповязано и лєгко доставали ґоли. Но, заш лєм, найлєпши на терену бул Иларийон Намачински. Ре­ зултати зоз наиходзацих стретнуцох були таки: Русин-Вепровач 4:0, Сивец-Русин 2:2, Нова Червинка - Русин 0:2, Русин-Червинка 1:4. Соколац-Русин 5:2. На концу першенства нашо новини писали о кризи у керестурским фодбалу. Русин нє

36 РУСКЕСЛОВО

24. МАРЕЦ 2023.

Спорт

мал подросток, а старши бавяче, єден по єден, преставали бавиц. За тоту кризу найвецей критиковани предсидатель и члени Управи Русина.

Побиднїки ґрупох у двох змаганьох требали одлучиц же хтора фодбалска екипа освої перше место у кулским срезу.

У новей сезони, 12. септембра, Русин на Ярашу страцел од екипи з Туриї зоз 5:0. Тото стретнуце ука­ зало же ше Русин ище вше находзел у велькей кри­ зи. Бавяче нє тренирали, алє заш лєм мали моци и шмелосци подценьовац процивнїцки екипи.

Пер ше зма га нє од ба ве не у Ке ре сту ре, а по бед зел Русин з резултатом 1:0. У реваншу на вербаским терену резултат бул нєришени 2:2. Русин бавел у соста­ ве: Я. Рац - Сеґеди, Виславски - В. Папуґа, Ю. Рац (Мишков) Ґриз, Планчак, Чижмар, Надь, Стрибер, Горняк, Медєши, Я. Рац.

Концом септембра, точнєйше 28. септембра 1947. року, у Доме култури отримана Рочна схадзка ФД „Русин”. Звит о роботи дал предсидатель Яша Баков. У тим звиту винєшени успихи, алє и нєуспихи Дружтва. Вибрани нови Управни одбор, за предсидате­ ля вибрани Йовґен Папдюрдес, а Симун Чапко (пекар) и Йовґен Колбас за подпредсидательох. У наиходзацих стретнуцох Русин победзел Червинку зоз 5:0 и Сивец зоз 3:1. У 1948. року Русин на Ярашу победзел екипу з Оджаку 3:1, алє уж шлїдуюце стретнуце страцел од Га­ йдука з Кули 5:1. Русин страцел у тим периодзе и єдно приятельске стретнуце од сушедох зоз Крущичу з резултатом 4:3. У 1949. року Русин победзел Пролетер з Вербасу 4:0, а потим и Єдинство з Кули 2:1. Теди Фодбалске першенство кулского срезу одбавене у двох ґрупох. У єдней ґрупи побиднїк бул Пролетер з Вербасу, а у другей побиднїк бул Русин.

24. МАРЕЦ 2023.

Керестурски фодбалере зазначели вельки успих Русин ше конєчно пласовал до Ґрупного першенства.

Перша сезона у Ґрупним першенстве Першенствена ґрупа Фодбалского центру Зомбор була составена зоз найлєпше пласованих екипох трох срезох: кулского, зомборского и оджацкого. У Ґрупним першенстве Фодбалского центру Зом­ бор у 1950. року змагали ше 11 екипи: Ж елєзнїчар (Зомбор), Текстилєц (Оджак), Русин (Руски Керестур), Пролетер (Вербас), Сидро (Апатин), Славия (Вербас), Єдинство (Колут), Спартакус (Червинка), Тврдява (Бач) Славия (Пиньвиц) и Младосц (Стапар). На концу Ґрупного першенства 6. авґуста 1950. ро­ ку ФК „Русин” на першенственей таблїчки Фодбал­ ского центру Зомбор завжал високе треце место. (Предлужи ше)

РУСКЕСЛОВО 37

Спорт

КОГУЦИКИ И ПИОНИРЕ ФОДБАЛСКОГО КЛУБ У „РУСИН”

З колективним бависком до побиди Наймладши русиновци у Спортскей гали у Руским Керестуре одбавели фодбалске стретнуце процив своїх парнякох, когуцикох и пионирох, з Фодбалского к луб у „Искра” з Коцура, у хторим два раз победзели, раз були поражени и раз одба­ вели нєришено Наймладши селекциї одмерали моци на терену пияток, 17. марца. Перше бавели наймладши, дзеци 1. и 2. кла­ си основней школи - домашнї страцели од Коцурцох з резултатом 2:0. Борба на паркету була ровноправна з приблїжно єднаким числом нагодох за обидва екипи, но, коцурски когуцики свойо нагоди лєпше вихасновали, док домашнїм хибело дакус вецей прецизносци и концентрациї при копаню на ґол. За Русин бавели: Давид Еделински, Лука Зелич, Страхиня Кршич, Стефан Такач, Дориян Попович, Лука Тасич, Марко Еделински, Михайло Шомодї, Алек Малацко и Андрей Надь, а тренер им Деян Йолич. О ш тр а борба на терену

Шлїдуюци наступели дзеци 3. класи, екипа хтора уж за­ була яке то чувство буц поражени. Побиди шорую вецей як 5 мешаци, а остатнє пораженє дожили праве од истей екипи з Коцура. Цали тот час когуцики чекали реванш, та за змаганє були окреме „зограти”. Стретнуце уж у старту рушело нападацки, и такой у 5. минути над Русиновима когуциками бул направени пенал хтори ше им нє удало реализовац. Но, такой у шлїдуюцей минути, у контранападу, охранєбни бавяч прави гришку и руси­ новци доставаю ґол. Було то 1:0 за госцох. Русиновцом то нє уплївовало на морал и вони предлужели нападац. Мож повесц же домашнї когуцики цали час були лєпши, ПИОНИРЕ ОДЖАКУ ПРИШЛИ ПОРИХТАНШИ Всоботу 18. марца, и Русиново старши пионире, односно дзеци 7. и 8. класи, дома одбавели 1. коло ярнєй часци ухтори прецерпели пораженє од екипи

алє яґод же им хибело вецей схопносци у моменту копаня на ґол. Єден од Русинових бавячох хтори без павзи, у континуитету, тренира, Даниєл Фейди, виводзи шлєбодне бице зоз 10 метерох и дава прецизни ґол. После вет'х препущених нагодох други ґол за Русин дава Тони Надь Пикси, и то бул и конєчни резултат - 2:1. Пре вельке жаданє же би однєсли побиду, обидва екипи мали дакус грубши дуели, когуцики надосц правели фаули, а було и кратши претаргнуца. У тей екипи за Русин бавели - Давид Колошняї, Тони Надь, Даниєл Фейди, Иван Надь, Кристофер Дудаш, Йован Бошкович, Давид Гарди, а зоз нїма бавела и шко­ лярка 4. класи Николина Гарди. Їх тренер Зденко Шомодї. Д о конца нєриш ено

Когуцики 4. класи процив Искри одбавели нєришено, 3:3. Перши ґол за свой тим дал Андрей Виславски, з моцним бицом зоз далєка, а после двох швидких акцийох го­ сци, ище у першим полчасу, обрацели резултат на свой хасен, на 2:1. Русин потим виєдначує на 2:2, алє нєодлуга госци ознова пребераю водство. Пре цалком нєщешлїву околносц, лабда ше „ушпацирала” до ґолу и то було 3:2 за Искру. Но, русиновци ше нє придавали, предлужели на­ падац и на концу виєдначели. У тим составе бавели: Андрей Виславски, Алексей Ви­ славски, Тони Колошняї, Ален Бики, Дарко Еделински, Ерик Русковски, Николина Гарди и Йован Цветичанин, а тренер им Зденко Шомодї.

ОФК з Оджаку, з резултатом 5:1. Госци бавяче, побиду, медзи иншим, виборели и прето же пришли у комплетним составе, зоз шесцерима заменскима бавячами, односно зоз вкупно 17 бавячами, док русиновцохбуло точно 11. Оджацки пионире од початку почали нападац, правели вельо вецей нагоди, а ґу тому були просеково и за єден рок старши од русиновцох, цо у тим возросту прави вельку розлику. Но, и попри шицкого, госцуюцим бавячом нє мож нє припознац добру порихтаносц и бависко на терену. За Русин бавели - Йован Плавшич, Владимир Кочиш, Валентина Кочиш, Алекса Сопка, Иван Медєши, Даниєл Надь, ЛукаФа, Давид Джуня, Андрей Чизмар и Вукашин Вуйович. Тренер Деян Йолич.

38 РУСКЕСЛОВО

Преш вечлїва поб ида д ом а ш н їх

Найстарши бавяче, дзеци 5. и 6. класи, екипу з Коцура победзели зоз 3:0. Добре додавали єдни другим лабду, ба­ вели тимски и пожертвовно и то на концу резултовало з побиду. Побида тей екипи була найпрешвечлївша. а тото цо мож окреме визначиц При старших бавячох, при дзецох 4, 5. и 6. класи, видно же вше баржей напредую у тимским бависку и частейше додаваю єдни другим лаб­ ду, за розлику од младших хтори ище вше себично чуваю лабду медзи ногами. Ґоли за тоту екипу дали Марко Илич, Никола Планчак и Лука Стойков, а наступели и Алекс Цвайґ, Єлисей Пап, Марко Драґутинович, Тони Орос, Тадей Виславски, Патрик Варґа и Исак Новта. Тре­ нер Зденко Шомодї. Перше змаганє на тим стретнуцу судзел Драґан Ковачевич, а шлїдуюци три судзел бувши Русинов бавяч Янко Планчак Бобек. Ан. Медєши

24. МАРЕЦ 2023.

Горуци теп ш и

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

В ир а Киш , Нови Сад

і і ї щ \к ч ,ігн

рш

Кох

■« IіI / ."У,-

Потребне: Перша часц

1ч

■5 жовчки ■3 ложки цукру ■ 10 ложки ґрису ■мала шолїчка увареней рискаши ■5 бильчки Друга часц ■ литра жимного млєка ■5 ложки цукру ■ 2 ванелийово цукри Перша часц: жовчки и цукер витрепац, додац ґрис. Окреме увариц малу шолїчку рискаши и до того ви­ трепац 5 бильчки и умишац зоз першу масу и печиц.

пущи у горуцим млєку додац го до жимного млєка и зоз нїм преляц упечени колач. Прекриц го зоз фолию и врациц го до цеплей алє виключеней релни.

Друга часц: Од литри жимного млєка одляц єдну шольку и зограц млєко. До того додац найвецей 5 ложки цукру и 2 ванелийово цукри. Кед ше цукер роз-

Кед ше винє зоз релни може ше преляц зоз розпу­ щену чоколаду. Но то лєм хто сце, а и же би крашнє випатрало

Поґачики Потребне: ■ 250 ґрами марґарину ■велька ложка масци ■ 1/3 масла ■ 2 жовчки ■децилитер млєка ■ложичка цукру ■ложичка солї ■квас ■750 ґрами муки Пред тим як почнєце гнєсц цесто виньце марґарин зоз ф риж идера же би омегчал. До літного млєка положце квас и цукер же би ше розпущел. Загнєсц цесто и охабиц го же би ше дас 10 минути одпочинуло. Намучиц деску, лєбо стол

24. МАРЕЦ 2023.

и зоз розвалку розогнац цесто на правоугельнїк. Порезац го на палїчки и положиц до тепши до хторей сце пред тим положели папер за печенє. Премасциц зоз вайцом и од горе посипац зоз сусамом. Печиц у зогратей релни на 200 ступнї док нє почервеня.

РУСКЕСЛОВО 39