Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 30 (3743) НОВИ САД, 28. ЮЛИЙ 2017.

У ҐОСПОДЇНЦОХ ТИРВА 12. ТУРНИР УЛЇЦОХ

ТОГО ВИКЕНДУ ФИНАЛНЕ

ЗМАГАНЄ

■ БОКИ ЗА ДЗЕЦИ „РУСКЕ СЛОВЕЧКО”

Каждого лєта, дванасти рок за шором Месна зєднїца Ґосподїнци и Фодбалски клуб „Єдинство” зоз Ґосподїнцох орґанизую турнир у фодбалу медзи ґрупами котри формовани по улїцох. Тогорочни турнир почал 10. юлия, а на нїм ше змагаю два младши ґрупи, 2002/2003. рок и 2005/2006. рок зоз штирома екипами и сениоре з осемнац и вецей роки котри формовали дзевец екипи. Змаганя ше отримує каждого викенду, а финалне будзе на шлїдуюци викенд. Орґанизаторе шицким учашнїком подзелєли маїци з меном турнира, а по финалним змаганю погари достаню перши три места шицких трох ґрупох, як и дипломи за найлєпшого стрилца и бавяч з ґрупи сениорох. Турнири ше отримує на фодбаским стадиону у центре валала, котри за тоту нагоду ушорени.

Фото: М. Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

С. Саламун

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

ЛЄТНИ КАМПИ И ТУРНИРИ

■ Фотоґрафия: K006b_0192P

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

РУСКИ КЕРЕСТУР ( I ) ВЕЛЬКИ ШОР, МЛЇНСКА... єшкайши Руски Керестур, 1751. року Н ше першираз урядово зявeл под назву Бач Керестур, центер валала пред-

Фото: Марина Джуджар

ставя крижанє Русинскей улїчки, дакедишнєй Вепровацкей и улїчки Маршала Тита, т. є. Велького шору. До законченя Другей шветовей войни на штред Керестура стал криж, котри по войни пре идеолоґийни причини преселєни блїжей ґу церкви. У центру на месце дакедишнєй Валалскей хижи, у котрей 20. октобра 1944. року, отримана перша схадзка МНОО Руски Керестур, у парку збудована фонтана, у хладку єст лавки, а вечарами чежко найсц даєдну шлєбодну. Улїчка Петра Кузмяка ма мено визначного руского учителя, єдна є з кратших у валалє, почина при млїну на Вельким шоре, та тота часц у народу наволана Млїнска улїчка, а закончує ше на Лейох при Гиподроме. Єден з проблемох то же на нових покладзених таблох мена улїцох нє точно виписани, цо зоз старима нє було так, потим ище єден, нови табли пред двома роками покладзени лєм на концох улїчкох, док на крижаньох нє. Так на крижних драгох, окрем центру и дзепоєдних улїцох, лєбо стоя стари табли на котрих слабо видно цо написане, лєбо их анї нєт. М. Джуджар

2 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Як заробиц през лєто? 6–7. Лєтня школа у Попрадзе

■ Нашо места 9. Волонтерски кампи по наших местох 10–11. Проблеми з канализацийну мрежу Жабель–Дюрдьов

■ Економия 12–13. Погосцительство у Коцуре

■ Духовни живот 15. Активносци Каритасу у Шидзе

■ Култура и просвита 16. Катарина Сапун, школярка ґенерациї у рускокерестурскей штреднєй школи 23. Дюрдьовски КУД „Тарас Шевченко” на „Лемковскей ватри”

■ Литературне слово 19–22. Тема: Младосц

■ Руске словечко 24–25. Нова рубрика за дзеци

■ Людзе, роки, живот 26–27. Нашо госци – Лїляна Киш и Ярослав Медєши з Петровцох 28–29. Фельтон – Як (нє) скапал рокенрол (V)

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Закончени ноцни турнир у малим фодбалє 36–37. Треци полчас – Желько Стрибер, спортиста з Вербасу

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Турнир у фодбалу у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї – Мария Афич

„РУСКЕ СЛОВЕЧКО” – КУЦИК ЗА ДЗЕЦИ Од того числа новини „Руске слово” уводза нову рубрику – боки за дзеци „Руске словечко”. Тоту рубрику ше уж длугши час пририхтує, а почесне редакторство першого додатку подписує редакторка „Заградки”, Мелания Римар. Роботна назва тей рубрики була „Заградка у Руским” и идея була же би боки за дзеци вишли як часц окремней концепциї новинох, под час лєтнєй шеми. Медзитим, колеґове ше зложели же бизме рубрику нє вязали за „Заградку”, же би ю ушорйовли вецей редакторе и же би вона стаємно, голєм раз мешачно, виходзела и после лєтнєй шеми. Таки условия ше здобули аж од априла того року, кед „Руске слово” почло виходзиц на 40 бокох. З часом, „Руске слово” би требало мац 52 боки, як цо ма словацки тижньовнїк „Глас люду”, а „Руске словечко” би вец могло виходзиц у каждим, або у каждим другим чишлє. Так попри литератури, младих и дзеци достали свой окремни „куцик” у новинох „Руске слово”, та гоч за тоти обласци знука Установи исную окремни специялизовани виданя. Будземе ше намагац же би наймладши нашо читаче сцели вжац новину до рукох и читац, виполньовац чи вифарбйовац свойо боки. Же би їх родичи, або баби и дїдове, мали вецей причини предплациц ше на наш найстарши медий. Зоз уводзеньом тей рубрики, помали ше закончує системска реформа новинох „Руске слово”, котру сом запровадзовал як часц редакторского мандату од 2013. року. Кажда пременка то ошвиженє, нови моци и змаганє. Кед ше нїч нє меня, нє лєм у Установи, алє и у живоце, то резултира зоз завераньом, вичерпаносцу идейох и препаданьом. Култура ше претваря до политики. Тото цо нам найменєй тераз треба у новинох „Руске слово” то – политика. Гоч „Руске словечко” на наших тварох виволує дзецински ошмих, то нє значи же ше треба опущиц. Новином „Руске слово” и Установи потребни ище велї професийни трансформациї, озбильне новинарске закасованє рукавох и вельо труду же бизме могли повесц же зме вошли до 21. вику. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редактор Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

28. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЯК МЛА ДИ МОЖУ ЗАРОБИЦ ПРЕЗ ЛЄТО

НАЙЧАСТЕЙШЕ НА НАДНЇЦУ, НАЙЛЄПШЕ ДО ИНОЖЕМСТВА Кед ше спатра шицки можлївосци за сезонски роботи, виходзи же єст наисце рижнородни опциї, алє су нє шицки єднак популарни и процагуюци младей челядзи Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

опреходзели матури, испитни роки и примаци испити, позакончовани фе стивали, та пред школску и академску младежу два можлївосци цо робиц у штред лєта. Лєбо ше одпочивац и чекац єшень, лєбо пробовац заробиц за одпочивок и лєгчейшу студентску єшень. У ХОТАРЕ ВШЕ ТРЕБА ВРЕДНИХ Же би розтерховали буджет у обисцу, алє и мали себе за трошок, розвагу або за факултет, у Дюрдьове под час лєтнього розпуста млади найчастейше зарабяю на наднїци на полю, або одходза до иножемства. Од прешлого лєта у валалє ше навелько почало садзиц огурки хтори вимагаю вельо ручней роботи, та коло нїх анґажоване найвецей младих наднїчарох. Окоповац поля, пресадзовац або робиц чежши „кубикашски” роботи зоз видлами и лопату лапаю ше углавним старши, искусни наднїчаре. Под час сезони обераня огуркох и малинох у юнию и юлию єст найвецей потреби за наднїчарами. Теди за першу змену потребне коло 190 особи, за огурки коло 170, и ище коло 20 особи за малини, и ґу тому, роботней моци треба и за други польопривредни роботи. За другу змену потребне 30 одсто менєй наднїчарох. Наднїцу у Дюрдьове плаца коло 180 динари на годзину, а чежши роботи, котри робя преважно старши, медзи 200 и 220 динари. Медзи першима огурки навелько почал садзиц Дарко Михайловски, хтори на наднїци ма найвецей и младих. Наймладши му петнацрочни наднїчаре, а найвецей єст младих медзи двацец и двацец два роки. Углавним шицки маю жаданє робиц по конєц сезони. – И старши и младши добре робя, алє младши любя длужей спац та их у поради з нїма положиме до другей змени. Так после роботи вечар ище сцигню и до центру, бо ше роби од 13 до 21 годзин. Коло роботи слухам цо приповедаю, о тим же за цо шпорую – углавним за розвагу, за морйо, даєдни за патики, фодбалере за копачки. На початку сезони сом на два тижнї до наднїци приял два дзивчата. Було ми нєзвичайнее же глєдали так кратко робиц, алє ми було мило чуц кед потолковали же за тот час назбераю за дарунок котри жадаю купиц товаришки – приповеда Дарко Михайловски. З другого боку, млади Дюрдьовчанє гваря же хто сце, може заробиц на наднїци на валалє, алє векши пенєж мож обчековац лєм у иножемстве. Петнацрочна Александра Раґаї на єшень руши до першей класи Економскей школи у Жаблю. Того лєта першираз почала ходзиц оберац огурки. Гвари же єст досц младих котри робя през розпуст, алє и гевтих котрим хиби дзека за роботу. – Товаришка предложела же бизме почали ходзиц на наднїцу на огурки пристала сом и тераз нє бануєм. Забавно нам, а ище и заробиме. Любела бим робиц по конєц сезони. Ище вше нє знам дзе потрошим заробене, будзем шпоровац та увидзим цо ми будзе потребне, гварела Александра Раґаї.

4 РУСКЕ СЛОВО

Роби ше на слунку...

Студент трецого року на Правним Факултету у Новим Садзе Иван Михайловски, на наднїцу почал ходзиц влонї, того року роби од яри, а од юния каждодньово. Робел рижни роботи, гвари же нїґда нє виберал, а тераз и вон на огуркох Дума же млади у його рокох треба же би робели и здобували роботне звикнуце, же ше понукаю рижни можлївосци по каждим смаку, и же за забаву єст досц часу после роботи. – Прешлого року сом шпоровал за морйо, а того року за драгу до Америки дзе плануєм робиц идуцого лєта. Док придзем назад, сиґурно уложим до дачого, любел бим започац свою роботу – планує Иван Михайловски. На тот, лєбо гевтот способ, иножемство вше частейше у рижних калкулацийох младих Дюрдьовчаньох. Його парняк Синиша Салак, абсолвент машинства на новосадским ФТН, влонї ше першираз одлучел пойсц робиц на три мешаци до Словацкей. Роботу нашол на интернету, а як и векшина наших людзох хтори иду до тей держави, робел за авто-индустрию, конкретно на вилїваню шофершайбнох. Як толкує, нє було му лєгко, алє швидше и вецей заробел як кед би у валалє ходзел на наднїцу. – На валалє млади влєце можу заробиц лєм на сезонских роботох у хотаре. Робота у Словацкей за мнє була добра нагода, бо сом за остатнї школски рок себе виплацел шицко цо ми було потребне за школованє. Єст младих котри жадаю заробиц, алє нє робя бо им хиби мотивация, односно обчекую заробок. Кед би ше дома звекшал стандард, млади би анї нє розумовали п одходу до иножемства – гвари Синиша Салак. Того року нє робел, бо ше пририхтує закончиц факултет, цо себе з часци оможлївел праве и з влоньским одходом до Словацкей. Нє планує вецей робиц сезонски роботи. Як гвари, кед з диплому нє найдзе роботу у держави, професийну кариєру пробує будовац у иножемстве. ХЛАДЗАЛЬНЯ МА АЛТЕРНАТИВУ Окремне чувство и задовольство заробиц власни пенєж, а по можлївосци цо скорей, и цо кратше цалком завишиц од 28. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК родительского бутєлара, зашпиваного и од того цо родзина нїкох и заградкарох, насампредз паприґарох. Од яри мож штури до кишенки за родзени дзень. Керестурска хладзаль- робиц у пластенїкох, а потим по конєц оберачки паприґи у ня „АБЦ ФУД” роками понукала роботу за сезонских ро- хотаре, на отвореним. Гоч наднїца на паприґи солидна – ботнїкох, та ґенерациї младих Керестурцох там здобували плаци ше 200 динари на годзину, роками хронїчни проблем перши роботни искуства, звикнуца и плаци. Уж по закон- у валалє же у штред сезони обераня нєт досц роботнїкох у ченей седмей класи основней школи могло достац сезонску валалє. З єдного боку, робота нє лєгка и млади ю пробую роботу у Хладзальнї. У тих лєпших часох велї себе так за- обкеровац кед мож, а з другого, паприґаре воля искуснєйробели екстра динар за лєтованє, лєбо шопинґ. Нажаль, з ших оберачох. Ґу тому, сезона уходзи и до початку школприватизованьом Хладзальнї, потим з предликвидацийни- ского и академского року, та у валалє єст менєй геверних. ма поступками, котри резултовали з меншима и нєпорядни- Медзитим, и вец мож заробиц пополаднями, кед ше пребема плацами, млади ше тераз ридко опредзелюю за сезонску ра и реже паприґа, цо лєгчейше, а подєднак плацене. роботу у Хладзальнї. Гоч на перши погляд нє вше так випатра, у Керестуре млади можу и маю дзе индзей заробиц ВЕЦЕЙ МОЖЛЇВОСЦИ У ГОРОДУ свой динар през лєто. Наприклад, узвичаєне же уж старши основци и штредньоНайлєгчейши и найпопуларнєйши способ заробку през школци такой по концу школи орґанизовано одходза на над- лєто у Вербаше то робота у кафичох, сладолядарньох и нїцу з бриґадирами, углавним на оламованє метолкох у се- других погосцительних обєктох. Влєце ше преширює капаменскей кукурици. цитети змесценя госцох пре отверанє популарних и пре– То робота присподобена страних лєтнїх заградох, младим, релативно є нє чежка, кед рошнє и потреба за роби ше настояци, а найважнєвекшим числом роботнїйша точносц и педантносц. кох. Кристина Фейса зоз Правда, треба облєчиц шмати з Вербасу студира на Фармадлугокима рукавами, а попри цеутским факултету у Нотим и горучава у кукурици вевим Садзе и уж даскельо льо векша як на отвореним, алє роки през лєто роби як келмож витримац – дознаваме од нерка. школярки трецей класи штред– Робим штири або пенєй школи Доротеи Тотовей. йсц днї до тижня, а дньовЗа осемгодзинови роботни дзенїцу мам тисяч динари. нь на метолкох звичайно ше заБакшиш за осемгодзинову роби 1 400 – 1 500 динари змену будзе обично до тиЗ оглядом на тото же лєто и сяч динари, кеди як. Пресезона бостану, так у Керестушлих рокох сом була и на ре на штирох местох у центру морю, алє тераз сом ше одмлади дзивчата зарабяю свою лучела остац дома, бо ше и першу плацу. ... роби ше и у хладку у Вербаше глєда досц роботнїкох, а одвитую ми МЛАДЕЖСКИ И СТУДЕНТСКИ ЗАДРУҐИ условия. Почала сом робиц концом маю и будзем робиц по октобер. Тельо тирва сезона, а и теди ше плануєм врациц Младежски або студентски задруґи би требали буц инна ученє – толкує Кристина. ституция дзе ше млади можу явиц и поглєдац роботу. ПреДараз найєдноставнєйше дочасову роботу було достац йґ студентскей або младежскей задруґи можу ше анґажовац пре йґ младежских задруґох. Медзитим, як проблем нєзанямлади од 15 по 30 роки, порядни студенти по 26 роки, як и тосци и нєдостатку роботних местох нарастал, велїм задрустарши порядни студенти до 30 роки хтори каждого року ґи єдини вибор за тирвацше ришенє. Медзитим, так заняти муша приношиц документ о студираню. Студентом по 26 роки за таки роботи нє идзе роботни стаж и звичайно нє нє задовольни зоз статусом и условиями хтори им понука маю здравствене осиґуранє, алє нєзаняти по 30 роки го тот способ присуства на тарґовищу роботи. маю, а роботни стаж им може буц уписани до пензийного Уж роками, Александар Раданов зоз Вербасу примушени фонду. Роботи хтори ше можу достац прейґ тих задруґох дооперац ше на услуги младежскей задруґи, гоч є свидоми же часово або сезонски и можу тирвац найвецей 120 днї, одновецей нє припада тей возростней катеґориї. сно штири мешаци. – Мам 41 рок и робим у „Карнексу“ прейґ задруґи. Уж шейсц роки ме анґажую през контракти хтори ознова подпису– Предавам ґереґи уж по треци рок, приходзим зоз Сири- єм на кажди штири мешаци, а цена моєй роботи 100 динари ґу як госцинска до баби и нини, мам ту товаришох з котри- на годзину, цо менєй од минималней. Нє маме шлєбодни ма ше чежко розиходзиме кажде лєто, медзи иншим, заро- дзень, анї право на хорованє... Вообще нє знам як ше то шме, бим себе тельо же ми останє дакус и за познєйше. Нїґда ми алє нє у позициї сом одбивац роботу анї глєдац лєпши услонє допито, а анї нє чежко, мойо задлуженє буц любезна и вия, бо знам же можем себе ище очежац – гвари Александер. услужиц муштерию. По законченю роботи мам надосц Толкує же ше до задруґи приявел ище давно, кед наисце шлєбодного часу, ходзим на базен, ходзели зме на Ноцни припадал ґрупи младих. Теди робел на полю, цо и найчатурнир у малим фодбалє... – приповеда школярки другей стейши понукнуца. класи медицинскей школи Душанка Лукачова. Понеже ро– Нєшка задруґа нє тото цо дакеди була. Теди зме ше приябота чиста и у хладку, цена роботней годзини менша як вели же бизме през лєто заробели даєден динар скорей як цо индзей – од 100 по 130 динари на годзину ше врациме на студиї. Медзитим, нєшка то остатня надїя за Попри тим, вельке понуканє сезонских роботох и на по- яку-таку стаємну роботу, гоч тот контракт гоч хто може розлю, у заградох и пластенїкох керестурских польопривред- таргнуц без даякей окремней причини – щири Александер..■

28. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЛЄТНЯ ШКОЛА РУСКОГО ЯЗИКА ПО ТРЕЦИ РАЗ ОТРИМАНА У СЛОВАЦКЕЙ

УПОЗНАВАНЄ ИСТОРИЇ И КУЛТУРИ СТАРОГО КРАЮ Од 17. до 23. юлия у Попрадзе, у Словацкей, отримана традицийна Лєтня школа руского язика, котру тераз уж по треци раз орґанизовал Одбор за образованє Националного совиту Руснацох Пише: Марина ДЖУДЖАР

а Лєтню школу руского язика того року одпутовали трицецеро школяре котри посцигли визначни успихи з руского язика, а по виборе и на предкладанє матичней школи и викладательох руского язика. Участвовали школяре шестих и седмих класох з порядней настави з Руского Керестура, Коцура и Дюрдьова, як и школяре котри факултативно виучую руски язик з Вербасу, Кули, Нового Саду, Нового Орахова, Бачкей Тополї, Суботици, Шиду, Беркасова и Бикич Долу. У мено орґанизатора, Националного совиту Руснацох, як координаторе активно сцох були предсидатель його Вивершного одбору Желько Ковач и директорка кере стурскей школи Хелена Пашо Павлович, хтора тиж член Совиту. – Квалитет и резултати Лєтнєй школи у Попрадзе з рока на рок вше векши. Дзеци задовольни, з таким путованьом ми наградзуєме найлєпших медзи найлєпшима. Таки проєкт, котри плануєме пестовац и надалєй, финансовал з часци Национални совит Руснацох, а єдна часц средствох обезпечена по Конкурсу з Покраїнского секретарияту за образованє. Змесценє у своїм интернату безплатно обезпечела штредня школа у Попрадзе – дознаваме од Желька Ковача, хтори надпомина же Лєтня школа резултат Спорозуменя о сотруднїцтве медзи словацким Прешовским самоуправним крайом и АП Войводину. РОБОТА У ПРИЄМНЕЙ АТМОСФЕРИ Настава отримована у форми интересантних интерактивних роботньох у приємней атмосфери, нє лєм у школских лавкох, алє и у природи. Теми були присподобени шицким дзецом. Кажде од викладательох обдумовал план и програму своєй роботи, а руски язик викладали Каролина Папуґа з Керестура и Сенка Бенчик з Нового Орахова. – Руски язик виучовани у ґрупних роботньох, дзеци були подзелєни до пейц ґрупох, наволаних по файтох пременлївих словох, то була нагода же би ше медзисобно поупознавали, та и помагали єдни другим. За школярох окреме були цикави презентациї традициї и руских обичайох котри обдумала колеґиня Сенка Бенчикова –

6 РУСКЕ СЛОВО

Фото Сашо Палєнкаш

МОТИВ ЗА УЧЕНЄ – Путованє було за мнє праве искусто, видзел сом нове, научел дацо и здобул нових товаришох. Окреме ми ше пачела настава на отвореним, викладанє з историї на площи у Старей Любовнї, та и з ґеоґрафиї през цалу драгу котру зме прешли пешо по Татрох док зме ишли на водопади. Можем повесц же ше труд до ученя виплацел, а же така награда вельки мотив и за дальше ученє – гварел нам школяр седмей класи Александар Киш зоз Керестура. приповеда наставнїца руского язика Каролина Папуґа. Сашо Палєнкаш з Керестура тримал музични роботнї, та так дзеци научели и традицийни, а популарни руски шпиванки. – Упознавали зме руску музику, представел сом им инструмент фуяру. Пред тим сом пририхтал кнїжочки зоз дзевец шпиванками, хтори зме вєдно научели. Єдну часц сом пошвецел колядом, їх историї и значносци, та и цалосней рускей музичней продукциї. Остатнї дзень зме орґанизовали наш мали концерт, дзе наставнїки були публика, а школяре ше представели з наученима шпиванками – гварел Сашо Палєнкаш. Ґеоґрафию викладала Любица Симич з Дюрдьова, Мария Горняк з Коцура информатику, Саня Тиркайла з Керестура физичне воспитанє, о. Владимир Еделински Миколка викладал историю и виронауку. Под час тирваня Лєтнєй школи, школьре сами писали вистки з екскурзиї 28. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК хтори у редакцийней опреми могло читац на Рутенпресу. У рамикох Лєтней школи були орґанизовани и два вилєти, нащива туристичному месту Штрбске Плесо, и до природи на Високих Татрох. Же би сцигли потамаль, ишли пешо, та през драгу мали интерактивну наставу ґеоґрафиї. Нащивели и место Стара Любовня, город оддалєни пейдзешат километри од Попраду, а нащивели и познати етно валал и музей на отвореним, ткв. Сканзен, у чиєй церкви Святого Архангела Михаила о. Владимир Еделински отримал Службу Божу. Под час нащиви Старей Любовнї там тирвала и Културна манифестация „Културне лєто”, та мали нагоди присуствовац и шветочному музично концерту, а у Попраду патрели театралну представу. ЛЄПШЕ ПО РУСКИ Як сотруднїк у настави путовала професорка класней настави и наставнїца руского язика Мария Стрибер з Керестура. – Помагала сом наставнїцом руского язика хтори обдумали креативни годзини, школяре през бависко могли утвердзиц и прешириц свойо знаня. За нїх було цикаве и же ше у Европскей униї можу згвариц по руски, по сербски нїяк, а по анґлийски барз чежко. Понеже их було з вецей местох у хторих ше нє бешедує по руски, школяре медзи собу комуниковали и по сербски, та думам же би шлїдуюци раз могли пойсц вецей школяре з руских школох, окреме з Керестура.

На концу бул орґанизовани квиз, на хторим школяре потвердзели свойо знанє и достали награди – за найспортисту, спортски тим, найпопораєншу хлапцовску и дзивчатску хижу, найлєпшу екипу на квизу. – Сущне же були барз добре обдумани и годзини, и рекреация – школяре були мотивовани и дзечнє ше уключовали до шицких актвиносцох. Тим наставнїкох и Националного совиту барз добре орґанизовал и обдумал пребуванє и активносци у Лєтней школи, най би ше то предлужело и у идуцих рокох – заключує Мария Стрибер.■ 28. ЮЛИЙ 2017.

STANOVISKA – REA]OVANW

Пише: Михал РАМАЧ, новинар и писатель

АБО ЕВРОПА, АБО МЛА ДИЧ Сербия ма проевропску владу, котру потримує Европска уния. Векшина гражданох Сербиї потримує владу. Векшина гражданох ше проциви Европскей униї. Дзе ту лоґика? На Балкану нє треба глєдац лоґику. На Балкану нїхто нє по става политичар прето же би робел за других, за народ або державу. Политичаре дзбаю, насампредз, о себе и своїх. Виберачом даваю лєм тельо кельо потребне же би до стали їх гласи. А у Сербиї глас барз тунї. У политики нє треба глєдац щиросц. Як и на пияцу, главни циль – цо туньше купиц и цо драгше предац. Отже – заробиц на наївних и нєуких. Пред си дате ль и вла да на сло вох нєд во сми сло во опредзелєни за членство у Униї. Лидере европских жемох хваля таке опредзелєнє беоґрадскей власци и позитивно оценюю єй дїялносц. Людзе котри гласаю за владаюцу партию морща ше на шицко европске, окрем високого стандарда. Прецо, вец, гласаю за тоту партию? Пре єй прешлосц, пре єй дакедишню политику. Вибераче прешвечени же предсидатель, премиєрка и їх сотруднїки думаю так як и вони: же у глави остали радикали, лєм то нє шму явно повесц, и же прилапюю европску политику прето же муша, бо лєм так можу видайкац од Европи финансийну и другу потримовку. Виберач трима же Европа наївна и же ю треба спревесц: бешедовац єдно, а робиц друге. Кед є у иножемстве, вон ше справує европски: вредно роби, нє плюва по драже, нє биє дзеци, нє паркує авто там дзе забранєне... Кед ше враци до Сербиї, нє трима ше шора и закона, бо зна же вони ту нє важа. Ту мож руцац шмеце дзе сцеш, мож направиц ре сторан на явней поверхно сци, мож нє плациц порцию, мож штреляц на свадзби, мож куриц дзе ше кому кури... Нє меняц ше и нїч нє меняц у держави, а буц прияти до заєднїци европских жемох – того нє було и нє будзе. З нєшкайшима шпиталями, судами, драгами, гайзибанами, комуналнима услугами, з нєшкайшим уровньом людских правох и шлєбодох, з нєшкайшим уровньом пристойно сци у парламенту и на явней сцени вообще, Сербия нє муши анї шнїц же 2021. року по станє член Европскей униї. А праве тот рок политичаре часто споминаю. На концу конца, власц найбаржей потримую два телевизиї з националну фреквенцию котри найотворенше одруцаю и ґажа европски вредно сци. З такима и з тима цо велїчаю Ратка Младича нє мож будовац здраве дружтво. Европска уния ма строги условия за нових членох, а применює и начало з писнї Йована Йовановича Змая „Качур и жаби”: – Нє по словох, алє по дїлох познаю ше людзе. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ТРЕЦА СХАДЗКА СО ВЕРБАС

ОДЛУКИ О ХАСНОВАНЮ ДЕРЖАВНЕЙ ЖЕМИ Треца порядна схадзка Скупштини општини Вербас хтора отримана 18. юлия мала лєм єдну точку дньового шора и то Предклад рочней програми защити, ушореня и хаснованя општини Вербас за 2017. рок. Програма усвоєна зоз 23 гласами за, и штирома гласами процив. Предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац на схадзки наглашел же предклад направела фахова комисия компетентней єдинки локалней самоуправи у консултованю зоз Министерством польопривреди, а по резултатох кокурса хтори пред тим бул розписани. – На конкурс сцигла 101 вимога на право першенственого хаснованя аренди поверхносци скоро 5,6 тисячи гектари. По предкладу програми векшину тей поверхносци, коло 4,4 тисячи гектари, одкупя 84 статкаре. Коло 650 гектари дава ше под аренду на основи польопривредней инфраструктури, а коло 10 гектари одредзене за безплатне хаснованє

ЯК РОЗПОДЗЕЛЄНА ЖЕМ У КОЦУРЕ И КОСАНЧИЧУ Одборнїки опозициї гласали процив такого предкладаня и визначели же ше нє складаю зоз таким законом. – Тот закон идзе на хасен вельким польопривреднїком, тайкуном и странцом, и директно уплївує на знїщованє валалох и малих польопривреднїкох. Ту иснує монопол. Сцеме знац же як розподзелєни 220 гектари на Косанчичу коло Коцура и дзе у буджету пренєшени средства зоз прешлого року у суми од 400 милиони динари – гварел Драґан Стєпович, одборнїк лїстини „Ошлєбодзме Вербасˮ. Питаня и писмени одвити опозиция вимагала од предсидательки Скупштини општини Вербас Маряни Мараш и глєдали же би ше пририхтало одвити на питаня за седем днї.

Польопривредней фаховей служби Вербас. Вкупно 392 хектари врацени прейґ реституциї, и то углавним вирским заєднїцом, а за явни лицитациї опредзелєне 370 гектари – гварел Ґлушац. Зоз законом о польопривреднєй жеми Право першенства закупу ше одредзує, медзи иншим, планованє, защита, ушорйованє и хаснованє польопривреднєй жеми. У рамикох права на закупйованє державней жеми иснує право першенственого хаснованя закупу и право першенственого хаснованя жеми под аренду. Право першенства аренди ше витворює у поступку хтори водзи єдинка локалней самоуправи зоз розписованьом явного конкурсу. Конкуровац можу Власнїки польопривредних обєктох, системох або склєнярнїкох, пластенїкох, винїцох або овоцнїкох хтори ше находза на польопривредней жеми у власнїцтве держави и хторе уписане до Реґистру польопривредних ґаздовствох и активне найменєй три роки. Тиж, можу и власнїки домашнїх животиньох хтори и власнїки або закупйоваче обєктох за пестованє тих животиньох на териториї локалней самоуправи и хтори уписане до Реґистру польопривредних ґаздовствох и исто так, активни найменєй три роки. А. Лендєр

СХАДЗКА ОПШТИНСКЕЙ РА ДИ СО ШИД

ПРЕДЛОЖЕНИ ДИРЕКТОРЕ КОМУНАЛНИХ ПОДПРИЄМСТВОХ

На схадзки Општинскей ради у Шидзе прешлого тижня предложене же би потерашнї окончователє длужносци директора ЯКП „Стандард” Славица Сремац и „Водовод” Марко Баїч, ознова були меновани за руководзацих спомнутих подприємствох. Як наглашел Предраґ Вукович, предсидатель РДИ, спомнути директоре добре окончовали свою роботу, бо тоти два подприємства позитивно дїловали, а тиж дзекуюци локалней самоуправи достали и значни донациї. Прето по словох предсидателя Вуковича, вони буду предложени Скупштини општини же би их ознова меновала на длужносц директора. Понеже потерашньому општинскому поверенїкови за вибеженцох Ивици Йовичу вицекол мандат, ОР предложела же би нови поверенїк бул Небойшови Иличови, помоцнїк предсидателя општини, а у ОР ше наздаваю же вон пре тоту функцию нє будзе у зраженю интересох. Тиж на схадзки одлучене же би Спортско-рекреацийни центер „Посейдон ин” зоз Шиду з буджета достал 250 000 динари як субвенцию з хтору дзеци старосци по осем роки безплатно буду хасновац базен у тим центре, як и

8 РУСКЕ СЛОВО

ходзиц до школи плїваня по конєц тогорочней сезони за купанє. Вукович тиж новинаром на прес конференциї гварел же од 1. авґуста почню роботи першей фази ушореня Индустрийней зони при Адашевцох. За роботи вибудови приступних драгох о каналскей мрежи за одцеканє дижджовки Покраїна опредзелєла 32 милиони динари. Тиж так, 1. авґуста роботи почнє и санация будинку ОШ „Сримски фронт” у Шидзе зоз републичних средствох Канцелариї за явни инвестициї. Вукович гвари же роботи ґенералного санированя школского будинку буду коштац 50 милиони донари, а одобрени 70, медзитим як одвичательна локална самоуправа, звишок, односно нєпотрошени средства, буду врацени Републики. У Шидзе би, тиж, як предсидатель нависцел, 15. авґуста мали вибудовац кружного цеку на розкрижю улїцох Карадьордьовей, Лази Костича и Площи Републики. Понеже значна тогорочна инвестиция бул вибудов водоводней мрежи у Соту, Вукович з тей нагоди гварел же обисца по 15. септембер буду прикапчани на водовод. Вл. Дї. 28. ЮЛИЙ 2017.

НАШО МЕСТА МЕДЗИНАРОДНИ ВОЛОНТЕРСКИ КАМП У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ „НА ДВОХ КОЛЄСОХ”

УЧАШНЇКИ З ЦАЛЕЙ ЕВРОПИ Медзинародни волонтерски камп у Руским Керестуре, єденасти по шоре, того року под назву „На двох колєсох”, почал вовторок, 25. юлия. У кампу єст 25 волонтерох, з котрих дзешецеро з иножемства и петнацецеро зоз Сербиї, а тирвац будзе по 5. авґуст. Лидере кампу домашня Ясна Медєши и Адриян Фернандез Лонґарела зоз Шпаньолскей. Камп орґанизо-

ПОТРИМОВКА ЗА ДАЛЄЙ Першого дня, волонтерох привитали и Секретар Месней заєднїци Руски Керестур Владимир Олеяр и член Совиту МЗ и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох у канцелариї МЗ Желько Ковач, и наглашели значносц Кампу. Медзи иншим, на видео биму им отримали и презентацию о Руснацох и Руским Керестуре, його историї и розвою.

вани и отримує ше у рамикох орґанизациї MBC-BCC (Млади виглєдоваче С ер биї-Во лон терски Сервис Сербиї), а з потримовку локалного Туристичного здруженя Руски Керестур. Робота тогорочного кампу фокусирована на оправянє старих и погубених бициґлох, з чим и започати перши два днї. Бициґли потим останю на хасен Туристичному здруженю Руски Керестур, за будуцих керестурских туристох. Волонтере змесцени у Спортскей гали, а роботнї тирваю до 15 годзин през роботни днї у просторийох Туристичного здруженя на Маковским шоре. Стреду пред вечаром, члени Конїцкого клубу „Русин” повожели во-

лонтерох по валалє, а домашнї им представели валал, и поупознавали их з околїском. Попри тим, за волонтерох заплановани и шлїдуюци активносци – роботи на пририхтованю Дома култури за билєнє, дзе помогню пораїц и скланяц опрему, заплановани и креативни роботнї зоз членами Здруженя женох „Байка”, спортски дзень на Ярашу, екскурзия до Коцура, одход на базен до Вербасу, а обдумани и рижни презентациї Керестура, Войводини и Сербиї. М. Дж.

ВОЛОНТЕРЕ У КОЦУРЕ

ПРАТАЮ САЛАШ НА РИСКАШИ

Tрадицийни Волонтерски камп у орґанизациї Євангелскей церкви у Коцуре почал вовторок, 25. юлия, а будзе тирвац по 5. авґуст. Дзешецеро волонтере пришли зоз Миделхарнису з Голандиї, а перши даскельо днї буду пораїц салаш Євангелскей церкви на Косанчичу (Рискаши). Вони, вєдно

28. ЮЛИЙ 2017.

парохиянами Євангелскей церкви, на салашу оградзую и ушорюю двор, меняю столарию и ушорюю ентериєр. По законченю роботох на салашу, домашнї зоз церкви госцох одведу до спа центру до Якова. Окрем тих активносцох, у плану отримац и спортски друженя, а волонтере тиж буду робиц ушорйовац просториї ОШ „4. юлий“ у Вербаше. На пияток 28. юлия, будзе отверанє народней кухнї у котрей кажди пияток людзе у потреби годни поєсц варене єдло. На пондзелок волонтере зоз Голандиї починю и едукативни роботнї котри буду отримани у Коцуре, Вербаше, Дюрдьове и Змаєве. Тота екипа волонтерох з Голандиї, з орґанизациї „Помоц восточней Европи”, дзекуюци сотруднїцтву з коцурску Євангелску церкву, уж други раз волонтерски роби у Коцуре. Зоз тоту ґрупу ше нє закончую активносци кед у питаню волонтеризем у рамикох Євангелскей церкви, понеже од 10. по 17. авґуст до Коцура приходзи нова ґрупа волонтерох, тераз зоз городу Гадервийк, тиж зоз Голандиї. З. К.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА РОБОТИ НА КАНАЛИЗАЦИЙНЕЙ МРЕЖИ ЖАБЕЛЬ–ДЮРДЬОВ

Пише: Сандра САЛАМУН

ПРОБЛЕМИ БУДОВАЛЇЩА РИШУЮ САМИ Пре поставянє канализацийней мрежи Жабель–Дюрдьов гражданє Дюрдьова у Улїци Солунских добровольцох маю проблеми пре злєгованє жеми. Гоч волани и инвеститор и инспекциї, ище вше нїч нє ришене

ибудов канализацийней мрежи започата 2010. року. У децембру 2015. року предлужена вибудов єдней часци мрежи у Жаблю и поставянє поцискуюцого цивоводу од Жаблю, през Дюрдьов по єдней часци главней улїци на крижней драги зоз Улїцу Солунских добровольцох, вонконцом по Девень у хотаре, дзе будзе пречисцовач. Медзитим, о пейц мешаци пре нєскладанє проєктней доОпрез Рацового обисца – сами ше мушели остарац за свой мосцик кументациї зоз станом на терену, медзи Дюрдьовом и Жабльом, кадзи ма буц по- финансиєра. Обчекуєме же ше роботи першей и другей ставена часц канализацийней мрежи робота застанове- фази закончи у тим року – гварел Милорад Трґич. на и будовалїще заварте. О пол рока, у новембру 2016. ВИТИРВАЛИ ЗА ПРАВДУ року терен випитани и направени вименки у проєкту, алє роботи нє предлужени. Одтеди та потераз даєдни Медзи витирвалшима за правду и право Мирела Рац, гражданє у Улїци Солунских добровольцох ше пробую жителька спомнутей дюрдьовскей улїци. Вона ше длувибориц за свойо право. жей як рок намага вибориц же би ше им вибетоновало мосцик. Прето сама мушела похопиц же цала система и (НЄ) МУШИ ШЕ ВРАЦИЦ НА ПЕРШОБУТНИ функционованє роботох на канализациї, дознала хто виСТАН водзч, хто подвиводзач, чия яка робота, яки длужносци, Пошвидко по завераню будовалїща, даскельо метери алє у бешеди з нїма нє наиходзела на порозуменє. Пред тим, на вецей заводи, о тим проблему єй супруг опрез хижох дзе под жему поставени циви од канализаСиниша Рац пробовал побешедовац з предсидательом цийней мрежи, жем и бетонски плочи ше почали злєговац. Виводзаче роботох мали обовязку висликовац ка- Општини Жабель. Нє удало ше му, а о даскельо мешаци жде обисце и випатрунок опрез нього, и врациц на пер- дознал же вони нє можу врациц мосцик на першобутни шобутни стан. Нє врацене шицким, а даєдним ше злє- стан, бо нє маю машини за бетонованє. Медзитим, погли и мосцики. Гражданє ше з таким проблемом явяю сле одредзеного часу им понукли же го вибетоную. – Нє завадза нам же знїщели єдну часц мосцика, вони до Управи у Општини Жабель, а вони контактую надпаробели свойо, алє най го оправя таки яки и бул, бо матрача того проєкта АД „Войводинапроєкт”, гварел Милорад Трґич, член општинскей ради задлужени за инве- ме чежку механїзацию и тот мосцик муши буц моцни, стициї и сотруднїцтва зоз фондами у чиєй компетенциї груби бетон, а то видно и на часци котру нє розби-ли. Супругови Синишови понукали тота вибудов. же би подписал контракт за бе– Будованє застановене кед ше ИНВЕСТИТОР, ПРОЄКТАНТ тонованє, алє з ценшого бетону обачело же ше у часци кадзи треИ КОНТРОЛОР – гварела Мирела Рац. бали буц поставени канализацийИнвеститор канализацийней мрежи Жани циви находза рижни поджемни ПОШЛЇДОК НЄСОВИСНЕЙ инсталациї. Проєкт написани пред бель–Дюрдьов Општина Жабель, проєкт ВИБУДОВИ написал Технолоґийни факултет Нови Сад, седем роками, та зме мушели виа роботу окончує Будовательне подприємпитац терен. Средства за предлуПошвидко по завераню будоженє роботи єст, чекаме законченє ство „Ґрадитель НС” з Нового Саду. Роботу валїща почали сезони польопридаскелїх процедурох и согласносц фахово надпатра АД „Войводинапроєкт”. вредних роботох, дзири ше поча28. ЮЛИЙ 2017. 10 РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ТЕЛЕФОНСКА СХАДЗКА СОВИТУ МЗ РУСКИ КЕРЕСТУР

ПРИЛАПЕНИ ВИМЕНКИ ФИНАНСИЙНОГО ПЛАНУ Трицец треца, на тот завод телефонска схадзка Совиту Месней заєднїци Руски Керестур, отримана прешлей стреди, и на нєй принєшена Одлука о прилапйованю вименки финансийного плану за 2017. рок, у складзе з додзелєнима апроприяциями по Одлуки о ребалансу буджету Општини Кула за 2017. рок, прилапеней на схадзки Скупштини општини Кула 12. юлия, дознаваме од предсидателя Совиту МЗ Владимира Олеяра. Мирела Рац

ли баржей злєговац.Свидома же нє може ришиц проблем, Мирела под насловом „Пошлїдок нєсовисней вибудови канализацийней мрежи” 14. юния прешлого року информовала и Министерство будовательства, транспорту и инфраструктури. У прилогу им послала и фотоґрафиї улїци. – Одвит ище вше нє сцигол, алє такой теди, 6. юлия, значи, прешлого року до нас пришол представитель виводзача роботох и општински будовательни инспектор котри ме гандровал чом сом нє пошла перше ґу ньому. Потолковала сом му же зме потали помоц у општини, алє нас нїхто нє сцел прияц – гварела Мирела Рац. У маю прешлого року згорела єдна часц поджемней електро инсталациї, та ше теди у Рацових погубели велї апарати. Установене же згоренїско на часци дзе ше копало. Проблеми санировани, а дзекуюци Миреловей витирвалосци авто котри специялизовани за находзенє гришки на поджемней инсталациї заплацели подвиводзаче, фирма котра будовала канализацию у Дюрдьове. Велї проблеми Рацово потераз ришели зоз своєй кишенки. Од теди ше поряднє информує при спомнутому општинскому инспекторови як напредую роботи. А, вони стоя. ■ 28. ЮЛИЙ 2017.

ПРОЄКТ ЗА ФАБРИКУ ВОДИ Опредзелєни и средства за виробок Проєктно-технїчней документациї за вибудов заєднїцкей фабрики води за Руски Керестур и Крущич – за вибудов обєкту видвоєни 6 милиони динари, и за проєктне планованє 3 милиони динари. Проєктно-технїчна документация уж виробена, а тих дньох почнє и друга фаза роботох котра облапя вибудов обєкту при терашньому водоводу у Керестуре.

З ребалансом буджету Општини Кула Месна заєднїца Руски Керестур достала дополнююци 300 000 динари за отримованє Спортскей гали. По ребалансу потвердзене и плановане асфалтованє критичних улїчкох у Керестуре, та би у скорейшим чаше мали буц преляти драги у Блоку 3. Иншак, фонтана у центру валала тих цеплих дньох и далєй актуална тема. Остатнє реновиранє закончене у септембру 2015. року, а подполни ремонт коштал 576 000 динари, з котрих 336 000 динари з месного самодоприносу, а 240 000 з буджету Општини Кула. Студзенка уж єден час пресихала, та водова пумпа часто цагала муль котри затикал филтери, а чисценє филтерох вимагало вичерпну роботу майстрох водоводарох з ЯКП „Руском”, та робота фонтани була огранїчена часово з количеством доступней води. Тераз фонтана нє роби пре погубени мотор на пумпи котра порушує воду и прето же, на концу, пресушела копана студзенка з котрей ше цагало воду до фонтани. М. Дж.

МЕСНА ЗАЄДНЇЦА РУСКИ КЕРЕСТУР

ПЕНЄЖНИ КАРИ ЗА АМБРОЗИЮ По одлуки Скупштини општини або дїловних обєктох, нука у дворе, Кула, о защити польопривредних по- односно на поверхносцох шицких каверхносцох, шацох, дильовох и яркох тастарских парцелох у їх власносци. предписане же власнїки и хасноватеПольочуварска служба, котра роби лє обрабяцих поверхносцох длужни однєдавна, уж спозорела компетенти обовязни знїщиц амброзию на сво- них и утвердзела же у хотаре єст веїх парцелох, на дильовох и яркох льо парцели на котрих рошнє амброопрез. зия котра тераз уж висока и до єдноАмброзия чкодзи здравю шицким го метера. гражданом, велї алеПо спомнутей АМБРОЗИЯ – рґични на єй полен, опшптинскей Одта прето и така Одлуки польочуваре АМЕРИКАНКА лука, попри тим нєбуду пописовац Чкодлїва рошлїна, по походзеню парцели з амброобходно ушорйовац з Америки, у Сербиї є першираз заи шицки желєни по- значена 1953. Єй полен виволує зию, комунална верхносци у населє- алерґию при коло 20 одсто попула- милиция по насених местох, дзе ро- циї, а спричинює коло 60 одсто лєних местох, та шнє амброзия. шицких алерґийох. Опасна кон- власнїки, односно Шицки гражданє центрация од 8 до 20 поленових за- хаснователє достакулскей општини, та ренкох, а лєм єдна рошлїна випро- ню плациц кару и Керестура обовя- дукує и до 8 милиярди заренка. котра предписана зни знїщовац амбро- Нашенє затримує моц сходзенє и до зоз Законом. зию опрез обисцох, 40 роки. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОГОСЦИТЕЛЬСТВО У КОЦУРЕ

Пише: Златко Колєсар

СЦУ ЖИЦ И РОБИЦ У ВАЛАЛЄ Погосцительство у малим стредку, як и валалски туризем остатнї даскельо роки ше промовує у Сербиї, у надїї же ожию валали и мали места, и же млади буду оставац на валалє, а туристи их обиходзиц. Нєдостаток роботи на валалє єдна зоз причинох прецо млади одходза до векших городох. Мария и Стеван праве у Коцуре надумали порушац свой бизнис, погосцительни обєкт же би себе обезпечели роботу и остали жиц на валалє

Коцуре велї роки успишно робел ресторан „Бачки полудзенок”, котри госцом понукал смачне єдзенє, етно амбиєнт и приємну музику под час полудзенку або вечери, алє на нєщесце тих котри любели нащивйовац тот ресторан, вон пре одредзени причини престал робиц. Пред роком двойо млади, леґинь и дзивка, надумали на другей локациї отвориц таки ресторан под истим меном. Мария Русковски и Стеван Самочета уж мали искуства у заєднїцкей роботи, понеже вєдно участвовали у велїх акцийох котри порушани у Коцуре, та ше жадали опробовац и у погосцительстве. – Идея пришла спонтано, бувши власнїк дакедишнього „Бачкого полудзенку”, Марийов оцец Янко, предложел нам же бизме пробовали ожиц тот ресторан и ми подумали, чом нє? Нам хибело место дзе бизме ше сходзели, по валалє могло чуц же хиби тот ресторан, та зме нашли празни локал, и видзело нам ше же добра идея таке дацо ожиц у Коцуре – виприМария Русковски и Стеван Самочета поведал Стеван. У Коцуре, „Бачки полудзенок“ бул, а и тераз є єдини ре- окремней причини, алє за даяке „славлє”, любя поручиц сторан котри понука варени єдзеня, котри и смачни и при- даяки мени котри ми пририхтаме а вони однєшу дому цагує велїх котри лєм преходза през Коцур, же би ше своїм госцом. Тиж так, тот наш простор ше хаснує, поведкратко затримали у валалє, голєм пре даяке смачне єдзе- зме за полудзенок после першей причасци, за свадзби, кресцини, як и обеди, або за дїловни полудзенки и веченє, за початок. Погосцительни обєкти у Коцуре понукаю домашнї сла- ри. А приходза нам госци и зоз Нового Саду, Змаєва, Вердоляд, аж у двох цукрарньох, швидке єдзенє и сладоляд у басу и других местох котри у преходзе и жадаю поєсц даєдним клубу и комплетни мени у ресторану „Бачки по- цо смачне – гвари Стеван. Гоч у Коцуре єст три сали за видванє у котрих ше орґалудзенок”. Дакеди робел и ресторан на беґелю, котри тиж понукал низує векши преслави, як цо то свадзби, кресцини и родзени днї, алє котри треба резервовац вельо скорей, прединтересантни мени, алє нє обстал. носц ресторана же роби кажди дзень и вше мож присц, лєм кед у питаню векше „славє” потребно ше на час наяНА ПОЧАТКУ ПОМОЦ БУЛА БАРЗ ПОТРЕБНА виц же би ше анґажовало векше число роботнїкох у кухМлади котри порушали тот бизнис, вошли до погосци- нї, або у сали. – У ресторану заняти млади особи, понеже нам було вательства у малим стредку, знали же нє будзе лєгко, алє мажне же бизме позберали екипу зоз котру ше розумиме, же ли потримовку, як од родичох, так и од родзини. – Понеже мой оцец мал искуства у погосцительстве, ве- бизме були шицки на „истих габох”. З другого боку, патрельо нам помогнул коло паперох котри було потребне по- ли зме же би млади робели, и же би им то дало причину полнїц, придац и порушац єден ресторан. Учели зме кон- остац ту у валалє и привредзовац – визначели Мария и Стестантно, през роботу и праксу – гвари Мария и додава – ван, котри тиж жадаю остац на валалє и ту робиц. алє ми маме щесца и же маме и клальню и месарню, та ЦЕНА МОЖЕ ПРИЦАГНУЦ, АБО ОДБИЦ ГОСЦА вше маме швиже месо, можеме го предавац по набавней цени, и конкурентни зме на тарґовищу, а и нє мушиме о Млади котри ше школую за кухарох, келнерох и менадтим окреме водзиц рахунку. У менших местох, а окреме на валалє, фамелиї нє маю жерох, найчастейше роботу глєдаю у векшим городзе дзе звикнуце одходзиц до ресторану на полудзенок або вече- єст вельо вецей вибору, алє и вецей трошки за живот у гору, алє заш лєм любя поручиц зоз ресторану дацо на лож- родзе, окреме кед треба плациц квартель, и подобне. Домашнї, млади Коцурци у предносци же жию ту, же им ку, або роштиль. – Точно же Коцурци, а окреме старши, нє маю звикну- сцигнуц на роботу нє треба вельо часу и же им шицко це ходзиц до ресторану раз мешачно, або без даякей блїзко и на єдним месце. Алє плаци у валалє нє можу буц

12 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ таки яки су у городзе, бо ше ґаздови нє виплаци, бо и цени у ресторану вельо нїзши як у городзе. – Патриме же би нашо роботнїки були задовольни, кельо можеме тельо их и плациме. Чежко на початку розвиваня даякого бизнису сцигнуц и до початней точки. Нам ше то удало после рока роботи, алє то лєм прето же зме мали вельо того обезпеченого зоз предходного ресторану, та зме велї ствари нє мушели куповац. Иншак, велї ствари и роботи „нєвидлїви”. Кед ше почина роботу, вше єст укладаня, а уклада ше и после до розвитого бизнису. Були зме порихтани на тото и думам же ше добре ношиме з тим – визначує Самочета. АМБИЦИЙНИ СТУДЕНТИ Стеван закончує студиї на факултету за физичну културу, алє покля нє дойдзе до дипломи, активни є у младежским Здруженю „КУМ”, дзе є и предсидатель, а роками бул у орґанизациї Акциї „Дай и ти свою руку”, а Мария за-

ТУРИЗЕМ И ТРАДИЦИЯ Стеваново вельке жаданє же би ше порушало У Коцуре туризем, же би валал указал цо ма, же би ше за ньго чуло и же би єдного дня дахто пожадал ту присц и обисц тото цо тот мултинационални валал понука, нє лєм кед слово о єдзеню, алє и култури и традициї народох котри ту жию.

ПАРАДИЧИ ГАНЧИ ПРОВЧИ ЗОЗ ШИДУ

ЄДНА ЗА ЦАЛУ ФАМЕЛИЮ У пластенїку Ганчи Провчи у Шидзе парадичи того року окреме зродзели. Найвекши маю цали килограм, а єст и чежши. Єдна вимерана парадича мала точно килограм и 140 ґрами, цо достаточно же би ше направело шалату за цалу фамелию за єден полудзенок. Ганча нам гвари же нашенє достала од приятельох зоз Яґодини, а пресада у пластенїку залївана з воду зоз студнї. Рошлїни нє третировани зоз хемийнима средствами, алє лєм з природнима. Наша собешеднїца додава же єй супруг Звонко тримал покриву у води и вец зоз таку одстату воду залївали парадичи. А за їх добре допатранє продукователє богато наградзени з урожайом. Вл. Дї.

НА ПИЯЦУ У ШИДЗЕ Ресторан „Бачки полудзенок”

кончує фармацеутски факултет. У погосцительстве су, и любели би остац ту, алє и найсц роботи у фаху, та робиц и єдно и друге. Живот укаже як будзе найлєпше. – Млади зме, маме енерґиї, тот найчежши рок за ресторан прешол, кед зме мали вельо трошки и укладаня до обєкту, та тераз треба лєм отримовац стан таки яки є, през нови идеї и зоз квалитетним понукнуцом буц конкурентни на тарґовищу – гвари Стеван. Самочета, штири роки бул и одборнїк у Скупштини општини Вербас, алє му тота обовязка одберала вельо часу, та тоту функцию напущел по вицеканю мандату. Як предсидатель Коцурского здруженя младих „КУМ” зоз членами Здруженя конкуровали на велї адреси же би достали средства за отримованє традицийней волонтерскей Акциї, алє того лєта им ше то нє поспишело. Добре познате же Акция проєкт котри прицаговал младих зоз цалей Сербиї до Коцура, та вони нє одуставаю, наздаваю ше и кед достаню даяки пенєж, буду акцию орґанизовац на єшень, або на жиму. ■ 28. ЮЛИЙ 2017.

РОШНЄ ЦЕНА МЕРКАНТИЛНЕЙ КУКУРИЦИ На статковим пияцу всоботу у Шидзе призначени рост цени кукурици, хтора зоз 1 800 динари за 100 килограми подрагшела на 2 000 динари. Продукователє гваря же цена рошнє пре вше векшу сушу и обчековани менши урожай кукурици. Всоботу, прашата на статковим пияцу коштали 290 динари за килограм живей ваги. На Продуктней берзи у Новим Садзе найвекшу учасц у прешлотижньовим тарґованю мала праве кукурица. У обтоку були 1 875 тони тей житарки, а цена була од 16,7 до 17,35 динари за килограм, без ПДВ. У прешлим тижню соя зазначела свой нови того сезонски максимум, а штредня цена була 54,5 динари за килу, без ПДВ. И жито мало позитивни ценовни тренд, а проґнозує ше же будзе ище ро снуц. Вл. Дї и М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ МЕДЗИНАРОДНИ КАМП „ЧЛОВЕК–ШВЕТ” НА ДЕЛИБЛАТУ

ЗНАМЕ ЖЕ ЗМЕ НЄ САМИ На стретнуцу було 300 младих штредньошколцох, з розличних часцох Сербиї, було и 15 Керестурцох и тройо з Коцура, а з домашнїма на кампу участвовали и млади зоз 14 других державох

и жадаш спознац же кажда култура нєпреповедзене богатство за швет и чловека? Чи ши порихтани зробиц дацо за тих цо им треба помогнуц? Придз з нами на мед зинародни камп „Чловек–швет”. З тима словами дзеци Руху фоколарох поволали своїх парнякох на тото богате седемдньове стретнуце хторе ше отримало од 16. по 23. юлий у Школско рекреативним центре Делиблатскей Писковини – Чардак (при Ковину). Стретнуце позберало 300 младих штредньошколцох, з розличних часцох Сербиї медзи хторима було и 15 КереУчашнїки на Кампу зоз Руского Керестура стурцох и тройо з Коцура, а першираз була и векша ґрупа младих православней потримовка же су нє сами у намаганьох жиц по євангелвири з Беоґраду и Войводини. З домашнїма на кампу ских, християнских и людских вредносцох хтори часто участвовали и млади зоз 14 других державох – з Италиї, занєдзбани и знєважени. Швайцарскей, Шведскей, Анґлиї, Ирскей, Ческей, СлоМедзинародни камп „Чловек–швет” Рух фоколарох товацкей, Французкей, Румуниї, Болгарскей и Македониї, го року источашнє орґанизовал на трох локацийох, а алє и з далєких жемох Арґентини, Параґваю и Алжиру. медзи нїма и Сербия. Камп орґанизовани у двох фазох – перши тидзень бул на Чардаку, а други ше преселєл нєБОГАТА ПРОГРАМА далєко од Праги у Ческей, дзе млади участвую у конкретних активносцох. До Ческей одпутовали и пецеро Камп мал богату програму и активносци през хтори млади зоз Сербиї, а медзи нїма и тройо з Керестура. млади мали нагоду сотрудзовац, упознац и свойо култури и традициї, литурґийну праксу, а у першим шоре виЕКУМЕНСКЕ УПОЗНАВАНЄ И КОМУНИКОВАНЄ твориц приятельства медзи собу. Програма мала числени преподаваня и роботнї хторим бул циль пестовац кулУ окремних нащивох учашнїкох кампу потримали и турни и вирски идентитет, преглїбйованє актуалних те- апостолски нунций архиепископ Лучияно Сурияни, хтомох, черанє думаньох и искуствох през шведоченя. Було ри там служел и Службу Божу и привитал таки стретнуи розгварки на дружтвено одвичательни теми як цо су- ца младих хтори их будую за медзисобну любов и лєпчасна комуникация, уплїв дружтвених збуваньох на фор- ши швет. Єден дзень госц на Кампу бул и беоґрадски армованє особного и културного идентитету, хтирстиян- хиепископ Станислав Хочевар, а з нїм и представитель ски вредносци и їх присутносц у каждодньовим живоце, Канцелариї за сотруднїцтво з церквами Министерства медиї и сучасна култура як и бдиния и молитва. правди Републики Сербиї Ґаврило Ґрбан. Тота КанцелаУчашнїки кампа мали и даскельо вилєти – до Беоґра- рия, як и Беоґрадске надвладичество и финансийно поду, нащивели Заєднїцу „Жем живих” при Новим Садзе, тримали Камп. Монс. Хочевар служел младим и Службу єдну православну парохию у Туриї при Беоґрадзе, а ма- Божу, и у привитней бешеди наглашел же ше находза у ли и роботну акцию ушорйованя городского парку у Ко- специфичней реґиї Войводини, дзе жию розлични наровину. ди и вирски деноминациї, же нєдалєко Беоґрад як гранїНа площи у Ковину у сотруднїцтве з Центром за кул- ца розличних християнских деноминацийох и културох. туру орґанизовани два концертни вечари на хторих ше Прето поволал присутних, а медзи нїма и православней учашнїки Кампу представели з културно-уметнїцку про- вири, же би упознали силу и богатство розличних традиграму. Руснаци наступели зоз фолклорну точку – дзи- цийох. Поволал шицких же би одкривали прешлосц, алє воцким танцом „Хоровод”, а бул и штанд з череґами и нє оставали у нєй, алє же би ше намагали ґу правей и колачами на квасу, и младима у народним облєчиве, зоз полней комуникациї. танцом, и руску шпиванку. Як нам пошведочели дзепоНа Кампу тиж була служена и православна Литурґия, єдни з учашнїкох зоз Керестура, на Кампу вельо красно- а стретнуце отримане и з благословом Святого Архиєрго дожили, а окреме им були цикави шведоченя зоз жи- ского Синоду СПЦ, як и з потримовку општини Ковин.■ вота младих ширцом швета. То им, як гваря, барз велька Мария Афич

14 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ КАРИТАС УКЛЮЧЕНИ ДО ПОМОЦИ СТАРИМ И ХОРИМ СОГРАЖДАНОМ У ШИДЗЕ

ҐЕРОНТО ҐАЗДИНЇ НАЩИВЮЮ ОБИСЦА

Дзекуюци средством Министерства за роботу, занятосц, социялни и борецки питаня, хторе опредзелєло шейсц милиони динари за тоту намену, од юлия, у шидскей општини ґеронто ґаздинї нащивюю стари и хори особи, нє лєм у Шидзе, алє и у валалох шидскей општини. Локална самоуправа опредзелєла ище 600 000 динари. Анґажовани 27 ґеронтоґаздинї хтори нащивюю 243 хасновательох. Нащиви буду тирвац по конєц децембра. Проєкт помоци у хижи ше витвирює дзекуюци Каритасу Святей Анастазиї зоз Сримскей Митровици хтори партнер у проєкту. Тиж и у локалней самоуправи задовольни же ше витворює тот проєкт, а предсидатель општини Предраґ Вукович и його помоцнїк Небойша Илич, задлужени за социялну политику, нащивели єдну зоз хаснователькох помоци и услугох, 87-рочну Драґиню Костич, хтора жиє сама уж шейсц роки у своєй хижи у Пинкийовей улїци у Шидзе.

ПОМОЦ И ОД НОВОГО РОКУ Општинска рада принєсла одлуку же бо проєкт помоци у хижи старим и хорим особом бул предлужени и кед видзе терашнї проєкт концом децембра. Од Нового року старим помоц будзе и надалєй доступна, алє буду мушиц сами финансовац приход и роботу ґеронтоґаздиньох. Порадзене же би ше за годзину роботи у обисцу од хасновательох наплацовало 250 динари.

– Нє лєгко кед чловек стари и хори, и кед ище останє сам у обисцу. З початку ми сушеди помагали кельо могли и я подзековна за их труд. Медзитим, тераз подполно кед ме нащивює ґеронтоґаздиня. Вона ми помага у обисцу, попараї, принєше зоз предавальнї цо ми треба, пойдзе по лїки.... Вше ше радзиме ми два цо ше будзе робиц. Барз сом подзековна же держава и наша општина думаю и водза рахунку и о нас старих – гвари Драґиня Костич. Задовольство нє скрива анї предсидатель Предраґ Вукович и гвари же локална самоуправа водзи рахунка о шицких своїх гражданох, та и о старих и хорих. Задовольни є и кельо Шид достал средства бо, як гвари, дзепоєдни општини достали вельо менєй средства.

Успишне сотруднїцтво зоз локалну самоуправу визначела Кристина Драґишич, координаторка Каритасу Свята Анастазия у Сримскей Митровици, бо су по други раз уключени до того проєкту. – Нашо ґеронтоґаздинї маю потребни лиценци, цо значи же су едуковани за роботу хтору окончую. Вони обиходза хасновательох, помагаю им у обисцу, як и коло здравственого допатраня цо у їх компетенцийох. Вони едуковани же би вимерали прицисок и уровень цукру у креви, алє и же би превили рану и дали потребни лїки хорим. Нашо ґеронтоґаздиї у найвекшим чишлє медицински ше стри, а гевти цо нє у фаху, прешли одвитуюцу едукацию и до стали лиценцу за тоту роботу. Прейґ Центра за социялну роботу вибрани хаснователє, а наша активносц на подручу цалей општини – гвари Кристина Драґишич. Же ма роботне место и же може заробиц, задовольна и Дивна Врабац, ґеронтоґаздиня хтора, медзи другима, нащивює Драґиню Костич и других хасновательох. – Мило ми кед особа хтору допатрам задовольна, бо вец и я задовольна. Кажди дзень ше радзиме хтори роботи ше будзе наютре робиц. Пораїм обисце, попомивам судзину, орайбем фиронґи, покончиме особну гиґиєну, пойдзем по лїки и подобни роботи. Я мам седем хасновательох и кажди дзень сом при нїх найменєй єдну годзину. Уж сом робела на тих роботох и у предходним периодзе, так же у роботи нєт проблеми – гвари Дивна Врабац. Вл. Дїтко

У НОВИМ ВЕРБАШЕ

НОВИ ШВИЧНЇКИ У ЦЕРКВИ

Нововербащанє Вера Дацешен и Иван Рацки подаровали значни средства церкви Святого Владимира же би ше обезпечело нови швичнїки за тоту парохию. Зоз пенєжох купени штири нови швичнїки и вони внєдзелю, 23. юлия, на Служби Божей и пошвецени. Парох нововербаски о. Иґор Вовк, хтори пошвецел швичнїки, з тей нагоди подзековал на дарунку и гварел же ше их од тераз будзе хасновац на каждей Служби Божей под час читаня Євангелиї. Швичнїки купени у Львове, у предавальнї Крамнїца, у хторей ше находза предмети за церкву и служенє, а 28. ЮЛИЙ 2017.

тарґовину и посиланє дарунку окончел Иван Сремачки, єден з вербаских студентох у України.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КАТАРИНА САПУН ШКОЛЯРКА ҐЕНЕРАЦИЇ У РУСКОКЕРЕСТУРСКЕЙ ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ

У ҐИМНАЗИЇ ШИРОКЕ ЗНАНЄ И РИЖНИ ИНТЕРЕСОВАНЯ Катарина Сапун вибрана за школярку ґенерациї у Ґимназиї „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, у нєдавно законченим школским року, а була школярка оддзелєня на сербским наставним язику

Питаме ше єй як є тераз задовольна з тим же вибрала присц до керестурскей Школи, зоз єй условиями, здобутим знаньом, професорами, товаришами, та яки памятки однєше з Керестура. – Барз сом задовольна зоз шицким и шицким бим препоручела тоту школу, окреме тим цо су нєодлучни. Мнє особнє одвитовала робота у меншим оддзелєню, бо нас у моєй ґенерациї було лєм дзевецеро. Тото допринєсло же зме ше зблїжели и єдни з другима, и зоз професорами хтори УСПИШНА НА РИЖНИХ тиж постали часц тей ширшей „фамелиї”. ЗМАГАНЬОХ Поправдзе поведзено, тоти штири роки як кед би ми прелєцели, гоч як то звучи як Зоз Катариновей школскей биоґрафиї фраза, а памятки и упечатки ище вше поКатарина Сапун школярки ґенерациї видзиме же попри одмишани и красни и жалосни, бо зме ше личного успиху хтори посциговала през ро зи шли – гва ри Сапунова. шицки штири роки, була успишна и на рижних змаганьатарина зоз Кули, Українка по националносци, а у Руским Керестуре закончела Ґимназию на сербским наставним язику и за штири роки школованя посцигла замерковани резултати хтори єй и оможлївели достац тото припознанє. Як гвари, цеши ше у нїм, бо зна кельо лєм труду и роботи уложела до ученя, дзекеди було и секираня, алє, як гвари, од того нє одступела и кед було чежко.

ох, найвецей у першей и другей класи. Найчастейше то було зоз математики и физики, а тиж и з биолоґиї зоз хторих сциговала по окружни уровень дзе освойовала друге, або треце место. Ту и похвала за перше место на општинским змаганю з математики од Дружтва математичарох Сербиї и Министерства просвити. А ма Катарина и награду за друге место на Смотри кирилскей писменосци у Тителю 2014. року. – През тоти роки школованя була сом заинтересована за математику, и други природни науки, алє през тото ше вше преплєтала и моя любов ґу уметносци и язиком. У природних наукох ми ше пачи тото же вони „кармя” мою любопитлївосц, док у уметносци єст простору за мрию и додумованє – толкує свойо прихильносци Катарина.

ЄЙ ИНТЕРЕСОВАНЯ ОД ПРИРОДНИХ НАУКОХ ПО УМЕТНОСЦ

И Катарина ше опредзелєла за дальше школованє, та ше у медзичаше уписала на студиї на Високей технїчней школи фахових студийох у Новим Садзе дзе од септембра будзе студирац ґрафичне инженєрство и дизайн. А тот вибор вироятнє вишол и зоз єй других интересованьох хтори наисце всестрани, як и сама гварела, од природних наукох по рижни файти уметносци. Катарина нам одкрила же у шлєбодним чаше „за свою душу” як ше то гвари, занїма ше и зоз аматерску фотоґрафию и знїманьом кратких филмох, попри тим же люби патриц филми и сериї. – У шлєбодним чаше занїмала сом ше и зоз рисованьом, писаньом, та ми даєдни роботи обявени и у школским часопису, а любим ше и вожиц на бициґли. Попри шицкого заинтере сована сом и за психолоґию и астрономию, так же ми нїґда нє допито, бо вше дацо робим, лєбо виглєдуєм – заключела наша млада собешеднїца. И з єй прикладу мож заключиц же общи напрям у Ґимназиї, яка и наша „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре одвитує на широки интере сованя школярох и їх знаня з найрижнороднєйших обласцох. ■ Катарина пречитала свой есей з нагоди приманя припознаня Мария Афич

16 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДЮРДЬОВСКИ 15. ФЕСТИВАЛ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

ПРОПОЗИЦИЇ ИСТИ, ПРИЯВИ ПО ПИЯТИ АВҐУСТ Тогорочни, ювилейни, 15. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” отрима ше традицийно внєдзелю у трецим тижню шлїдуюцого мешаца, 20. авґуста. Дюрдьовчанє пририхтую богату змистову програму, та окрем фестивалскей часци, буду отворени и два вистави. Перше опрез будинку Дружтва будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а потим у Рускей школи вистава „Дакеди було” чия тематика будзе повязана зоз дарунком котри од орґанизаторох достаню шицки учашнїки. Пропозициї – жридлово ґрупи можу буц женски, хлопски або мишани, шпиваче треба же би були поприберани до святочних народних шматох, жени у фитюли, дзивки у баршоню, а хлопи з калапом на глави. Наступ огранїчени на седем минути по ґрупи. Треба же би ше виведло два руски народни шпиванки, по можлївосци цо старши, або ридко виводзени. Пропозициї за шпиванє остали исти по сле вименкох за пре шло роч ни фе сти вал – єд ну шпи ван ку тре ба ви весц у провадзеню ореке стра и другу а-капела. У виводзеню без музики досц одшпивац два строфи, а зоз оркестром по виборe. Орґанизацийни одбор Фе стива ла з Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” по слал поволанки шицким нашим дружтвом поволанку за уча ство ва нє. Приявиц ше мож по 5. авґуст на matka.djurdjov@gmail.com, a вецей информациї мож достац при орґанизаторох, Михалови Лїкарови 064/291-4755, або Миколови Кухарови 064/838-6044.

На прешлорочним фестивалу участвовала двацец єдна шпивацка ґрупа – у змагательней часци дзеветнац ґрупи з тринац наших местох зоз Сербиї и Горватскей и два у ревиялней часци. Того року би по традициї Фестивал требала отвориц прешлорочна побиднїкцка ґрупа котру вибрал фахови жири – Дзивоцка шпивцка ґрупа Дома култури Руски Керестур. Пред фестивалску часцу, хтора почнє на 20 годзин, у дворе опрез будинку КУД „Тарас Шевченко” на 16 годзин будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а на 17 годзин у Рускей школи вистава „Дакеди було”. С. Саламун

ЙОАКИМ РАЦ МЕНОВАНИ ЗА ДИРЕКТОРА ДОМА КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ПРИЦАГНУЦ МЛА ДИХ ДО СЕКЦИЙОХ На схадзки Скупштини општини Кула, 12. юлия, дотерашнї о. д. директора Дома култури Руски Керестур Йоаким Рац меновани за директора тей установи. На конкурс за директора Дома култури Руски Керестур, котри тирвал од 16. по 26. юний, явел ше лєм Рац. Вон придал програму роботи Дома култури за наступни штиророчни мандат и сполнєл шицки условия конкурсу. СО Кула, як снователь Дома култури Руски Керестур, меновала Йоакима Раца за директора на предкладанє Управного одбору Дома култури Руски Керестур, а Рац пред тим достал и потримовку Националного совиту Руснацох, цо у його инґеренциї. З тей нагоди на питанє хтори приоритети, Йоаким Рац за „Руске слово” потолковал же єст вельо того цо треба поробиц, а акцентовал даскельо приоритети: – Перше намаганє ми будзе отримац, алє и злєпшац квалитет у орґанизованю роботи шицких секцийох. Поготов же маме одредзени проблеми зоз фолклорну сек28. ЮЛИЙ 2017.

цию, и з хором и з шпивацкима ґрупами. Ґенерални очиглядни проблем нам нєзаинтересованосц дзецох и младих за културни активносци. Плануєм зробиц анализи и мири за виход з такого тренду, и то у сотруднїцве зоз Школу и другима нашима институциями. Други приоритет у своєй програми директор Рац визначел намаганя врациц пейц роботни места хтори тераз нє пополнєти пре познату законску уредбу. Тиж и подмладзиц фахови кадер занятих у Доме култури понеже дзепоєдни пред пензию. – За подмладзованє кадрох будзе нам потребна помоц ширшен нашей заєднїци, Националного совиту, Заводу за културу, та и нашого снователя, пре барз мали заробки млади фаховци нє мотивовани за таку роботу. Як приоритети у новим мандату Рац визначел и затримованє трох фестивалох цо орґанизує Дом култури, робиц на новим концепту „Ружи” у чим тиж обчекує анґажованє ширшей заєднїци. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕДСТАВЯМЕ НОВИ КНЇЖКИ

ЦЕПЛО И ПРИЄМНО (Мелания Римар „Гайзибан на шпарґу”, приповедки за дзеци, НВУ „Руске слово” 2016)

ало єст особи таки цо ше пошвецую литератури, же и литературу за дзеци тримаю як єй. Свидомо, або нє, занєдзбує ше факт же до литератури уходзели през дзвери хтори им отворела праве литература за дзеци. Покля ище нє знали читац, читали им родичи, вец сами виберали таки кнїжки чийо змисти им бешедовали так же би их розумели, док нє доросли и сами освойовац найвисши верхи чловековей мриї облапени зоз писаним словом. Шицки вони припознаваю моц першей любови, алє ридко хто и остава єй так вирни, же би ше ґу нєй одношел зоз полну увагу и почитованьом яке заслужує. НАРАТИВНИ НАСЛОВИ ПРИПОВЕДКОХ Першу любов ґу кнїжки припознаваме аж кед сцеме свойо дзеци унапрямиц на драгу ґу кнїжки и теди ше знова врацаме на свою першу лектиру. И преценюєме єй вредносц и вреднуєме єй значенє. А же би и тоти нови дзеци мали цо читац, о тим ше остараю писателє литератури за дзеци, котрих у рускей литератури було од самого єй наставаня, и єст єй дзекуюци витирвалосци нєвелького числа писательох, тераз уж стреднєй и старшей генерациї. Медзи нїма, озда, и найвитирвалша и найвреднєйша редакторка часописа за дзеци по руски „Заградка”, котра зоз свойого професийного анґажованя черпа мотиви и жридла за нови литературни дїла, та на тот способ зазберує читачох котрим каждого мешаца рихта часопис прейґ хторого отримує вязу з нїма и своїма кнїжками и кнїжками других писательох. На тот завод, у едициї „Русалка” Римарова обявела приповедки за наймладши дзеци, у кнїжки котра наволана по єдней з тих приповедкох, „Гайзибан на шпарґу”. Тримаюци ше маниру же у духу руского язика, та аж и усменей уметнїцкей традициї, у тей приповедки, а щиро поведзене и у цалей кнїжки, починаюци од наслова, находза ше шицки елементи прози Римаровей. З минималнима средствами вона твори атмосферу котра нам приємна и скоро фамелийна (Идзе ґайзибан и цага ваґони...), яку дожило кажде дзецко виховане у руским обисцу. Як у тей приповедки, так и у шицких других, а єст их 18, наслови маю наративносц хтора як мали кроки змиста хтори шлїдзи. Наглашена тота звичайносц каждодньово сци котра дзецку часто нєобичнєйша пре

18 РУСКЕ СЛОВО

його власну имаґинацию и пре спо соб спознаваня зоз шветом котри воно крочай по крочай освоює, уходзаци до авантури котра ше вола швет. Його мали швет ше по ступнє шири, його крочаї по ставаю вше сиґурнєйши, а у фамелийним гнїздзе, з родичами, блїзшу и дальшу родзину, нєобачлїво здобува искуство хторе му оможлїви же би ютре напущело тото гнїздочко у котрим му и приємно и чловече ски цепло. МАЛИ ФАМЕЛИЙНИ ПОДЇЇ ПРЕТОЧЕНИ ДО СЛИЧКОХ Интеракция членох фамилиї розвива його спо собно сци и твори з нього креативного и задовольного. Же би з такого дзецка одро снул, муши прейсц през дзецинство у хторим будзе мац дом, а у нїм особи котри го любя и котрих вон люби, спонтано, природно, без афектациї и без прераховйованя. Шицки тоти подїї у котрих ше найдзе дзецко, шицки особи зоз котрима ше стрета, творя мрежу хтора так виткана же тирва цали живот То мрежа со ставена зоз тисяч очкох, а кажде тото очко може по стац єдна приповедка. Єдно ставне плєценє тей мрежи найлєгчейша и найуспишнєйша школа. Римарова на перши погляд дробни фамелийни подїї, як цо то ходзиц до оводи, звладованє буквох, заробеносц коло рошлїнох, битка за порядне ко стиранє, повязаносц найстарших и наймладших членох у фамелиї, авантури як цо то лапанє риби, бавенє на джмурки, бавенє сам, чи з дружтвом, та и животинями, и мали замеркованя о швеце и природи, претваря до сличкох за паметанє. Запаметани слички ширя дзецков горизонт спознаня и полня паметанє нєобачлїво виполнююци дзецинство зоз новима и новима искуствами. Ютре, кед викроча зоз дзецинства, особи з приповедки буду, як би Андрич повед, знаки коло драги. Кратка проза, та кратки и виреченя, тота литература за дзеци, писана зоз чистим язиком, опущено и дзецом придално без знїжованя уровня комуникациї може по стац початна лектира каждому рускому дзецку. Єдну по єдну приповедку, повторену дзень за дньом, родичи можу претвориц до литературней сеанси пред спаньом, же би сни були лєгки, розбавени, а безпечни. По звикнуце дружиц ше зоз кнїжку на концу и найобтерхованшого дня. ■ Ирина Гарди Ковачевич 28. ЮЛИЙ 2017.

ЮЛИЙ

2017. рок ЧИСЛО 7

ТЕМА: МЛА ДОСЦ

Цецилия НА ДЬ ладосц вше интере сантна тема. Чи прето же є нє прежалєна, чи прето же є инспирация, алє ше часто пренаходзи як червена нїтка при писательох. Того мешаца отримани и Еґзит фестивал хтори барз прицагує младих до нашей держави, а наисце же Нови Сад тот тидзень коло Фестивалу ожиє, та и же ше чувствує дакус иншака (за дакого и окремна) атмосфера. „Младосц нєнавидзи пошлїдки, и у тим и єй моц”, гварел Мартин Кесел, а млади часто можу порушац – инспирацию, дзеку, та и пременки. Праве прето тема юлийского ЛС „Младосц”. Пречитаце дїла младих авторох, алє и твори хтори инспировани зоз младосцу. Ту и приповедка авторки хтора лауреатка змаганя младих у твореню литератури по словацки „Стретнуце под лїпами”, а приношиме вам и новосци зоз живота театру. Фотоґрафиї за тото число направела млада фотоґрафка Андреа Новак, а вони настали праве на Фестивалу Еґзит. У младосци наисце єст цошка чаривне. Пишце и обявюйце на Фейсбук ґрупи „Литература по руски”. Пишце нам и на електронску адре су ruske.literaturne@gmail.com

Чекаме и на вас. Редакция ЛС

28. ЮЛИЙ 2017.

СКРИТИ БЛУКАНЯ Скрити, нємирни од больох ми ше валяме у словох хтори зме сами виповедли. А заш, таки млади, спокусом ше придали. Мили ошмих, поцилунок, поволанка, попатрунок... Одводза ме там далєко. Я идзем. Бежим так шлєпо. И шнїєм габи любови, занєшеносц, Страсци нови виполнюю душу мою, а скриваюци зогина главу свою. Нашу судьбу будую други, тоти цо животни круги твардо у рукох тримаю. И вельо, вельо того знаю. (Чаривни нїтки, 2015)

Мирослав ЗАДРЕПКО

ШЛЄБОДА чувство шлєбоди як дзецко котре сцекло з дому як птичка котра одлєцела зоз гнїзда як жвирина у лєше як индиянєц як ерупция як блїскавка шицко бим дал за тоту хвильку шлєбоди (Нєнормлане/ludilo, 2011)

РУСКЕ СЛОВО

ТЕМА: МЛА ДОСЦ

Д И Ж Д ЖО ВА КАПКА Тота дижджова капка Прежила чудесни живот Шерца полного Безмирного смутку за морйом Тота дижджова капка У остатнєй хвильки живота Без голєм кус страху Гварела шмерци: Нїхто нє жил чистейше одо мнє... И то було шицко, Ношаци безгласни боль у оку Претворела ше до пари... (Встреча со временем, преклад Ваня Дула)

Саша САБАДОШ

Хана ЧИЖИКОВА, награда за найлєпшу литературну роботу

HORIZONT

*** Шнїєм уж длуго о ґрафиту „Сабадош педер” написаним з моцну червену фарбу, фарбу нєба пред змерканьом. Аж сом и идеални мур пренашол. Огромни, без орнаментох, нєдалєко од зомборского шпиталю. Бо кед би такого ґрафита и було, без роздумованя бим го заслужел. Чекам бунт же бим остал на боку, Залюбюєм ше пре чисти мазохизем припатраня на цудзе щесце. Нє реаґуєм док ше идеали моєй младосци претворюю до нєзастановююцих машинох хтори ґажа шицко пред собу и сами себе приводза до имплозиї. (Фейбук ґрупа Литература по руски)

(виривок)

V jednom hostinci, v istom čínskom prístavnom meste, hrala skupina mužov karty. Sedeli za okrúhlym stolom, na ktorom okrem strieborných mincí a bezcenných karát nechýbala fľaša piva. Muži patrili k posádke európskej obchodníckej lode, a to trochu voľného času, čo mali, naplno využívali na zábavu. Od stola bolo počuť hlasný rehot zakaždým, čo niektorý z nich porozprával všetkým známu historku, trochu okorenenú vlastnou fantáziou. Ich kapitán sedel v odľahlom kúte miestnosti, sám. V hlave si premietal všetky veci, čo mal vykonať, či nebodaj na niečo nezabudol. Po dôkladnom rozbore prišiel k záveru, že je všetko prichystané na zajtrajšiu cestu. Keď hodiny odbili jedenástu, podišiel k stolu, za ktorým sedela jeho posádka: „Nuž, chlapci, zábava sa skončila. Zaplaťte, čo ste vypili, a bežte si ľahnúť. Nechcem, aby ste mi zajtra na lodi vyzivovali. Potrebujem vás sviežich.“ Chlapi trochu protestovali, že musia odísť uprostred hry, ale neopovážili sa neposlúchnuť kapitána. Pobrali sa hore schodmi do svojich izieb. Na prízemí pokračovala veselica neskoro do noci. Jedlo sa, pilo a tancovalo pri živej hudbe, ktorá hrala melódie zo všetkých kútov dovtedy známeho sveta.

Deň prvý Len čo svitlo, celá posádka stála s batohmi v rukách v lodnom prístave. Osobné veci uložili do kajút a pobrali sa pripraviť loď na odchod. Čoskoro bude štyri mesiace, ako opustili domov a ako sa rozlúčili s rodinami. Dnes začínajú spiatočnú cestu na lodi naplnenej drahým čínskym porcelánom, niekoľkými stovkami vriec korenín a kotúčov tkanín. O tri mesiace by mali zakotviť v rodnom Londýne. Potom iba predať kúpený tovar a rozdeliť zisk. Mnohí námorníci sa vydali na plavbu iba kvôli peniazom. Málo je takých, ktorí sa vydali za dobrodružstvom, za novými ľuďmi a nezvyčajnými kultúrami. Tak či onak, aj peniaze, aj spoznanie majú svoju cenu. Mesiace na mori s tými istými ľuďmi a na obed riedke polievky z uvädnutej zeleniny... Kapitán stál vpredu za kormidlom. Na roztvorenej dlani držal kompas a iba tak pre seba si šomral popod nos: „Zo Šanghaju do Hongkongu je to asi dva dni plavby, takže v stredu ráno by sme mali byť na mieste. Hneď po tom, čo stŕžim niekoľko kusov nábytku do spální (škoda, že ten Číňan nechcel znížiť cenu toho ružovo-modrého kompletu, teraz by som nemusel konať ešte jednu zastávku), mohli by sme vyplávať priamo do Singapuru. Vlastne, asi bude lepšie, ak sa pred cestou niekde naobedujeme. Ale nesmieme sa príliš zdržovať. Do Londýna sme mali vyštartovať pred tromi dňami a my iba teraz pripravujeme loď na odchod. Čo tí chlapi do čerta robia? Aj slepý by už bol hotový...“ A potom sa pobral dolu na palubu skontrolovať a posúriť prípravy. More bolo pokojné, nebo svieže. Plachty rozšírené, kotva zdvihnutá. Bolo už vidieť celé obrysy slnca, keď loď s bielym nadpisom Horizont na svojom boku opustila prístav.

МЛАДА СЛОВАЦКА ТВОРЧОСЦ И ТОГО РОКУ ШЕ СТРЕТЛА

„ПОД ЛЇПАМИ”

Народни писнї

ДАКЕДИ И ТЕРАЗ

НЄДЗБАЛКО

Як я була мала, мала, Мац ме колїсала. А тераз сом велька, Хлапцова фраєрка.

„Шугаю, шугаю, дому це волаю! Твойо врани конї яшля вириваю!” „Ша най вириваю, ша су научени, Пойду рано орац як други кармени! Други буду сити, буду ше оглядац Мойо буду гладни, буду ше понагляц!”

(Записане септембра 1897. од Мариї Бесерминї у Коцуре)

(Записане авґуста 1897. од Мариї Стрибер у Коцуре)

Руски народни писнї, 1972. року

20 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

Змаганє младих цо творя подобову уметносц и литературу по Словацки „Стретнуце под лїпами” ше отримало 46. раз, 17. юния у КЦ „Йозеф Шафарик” у Новим Садзе. У мено комисиї за подобово роботи бул Михал Дюровка, а за литературу Марта Соучкова – лекторка за Словацки язик и литературу, иншак резидент Прешовского универзитету. Проза младей Хани Чижиковей з тей нагоди була виокремена за найлєпшу у конкуренциї. Госци манифестациї звонка формалних рамикох програми мали нагоду нащивиц и ателє академского маляра Павла Попа на Петроварадинскей твердинї. Орґанизацию, попри КЦ „Шафарик” подзелєли, як и узвичаєно – редакциї младежского часопису „Взлет” и НВУ „Глас люду”. М.Джуня 28. ЮЛИЙ 2017.

Фото: Стеван Ленхард

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ Ґаґик ДАВТЯН

РУСКЕ СЛОВО 21

ТЕМА: МЛА ДОСЦ

Саша САБАДОШ

Хана ЧИЖИКОВА, награда за найлєпшу литературну роботу

HORIZONT

(виривок)

МЛАДА СЛОВАЦКА ТВОРЧОСЦ И ТОГО РОКУ ШЕ СТРЕТЛА

„ПОД ЛЇПАМИ”

Народни писнї

ДАКЕДИ И ТЕРАЗ

НЄДЗБАЛКО

Як я була мала, мала, Мац ме колїсала. А тераз сом велька, Хлапцова фраєрка.

(Записане септембра 1897. од Мариї Бесерминї у Коцуре)

(Записане авґуста 1897. од Мариї Стрибер у Коцуре)

Руски народни писнї, 1972. року

20 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

Фото: Стеван Ленхард

ЗОЗ ШВЕТОВЕЙ ЛИТЕРАТУРИ Ґаґик ДАВТЯН

РУСКЕ СЛОВО 21

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ, РОЗГВАРКИ, ДРАМИ...

Мирон ДЖУНЯ

Театер у фокусу

ЗВИТЯЖЕЛА БРЕХТОВА МАЛОГРАЖДАНСКА СВАДЗБА И АЛТЕРНАТИВНИ ШЕКСПИРОВО (КОКАНОВО) СОНЕТИ Прешлого мешаца, як цо уж вецейрочна традиция, у Кули и Новим Садзе ше отримали два значни театрални манифестациї: од 16. по 24. юний, Кулянци привитали госцох у рамикох 59. републичного фестивалу аматерских театрох Сербиї. У змагательней програми публика мала нагоду опатриц осем представи аматерских театрох зоз Мачванского Прнявора, Рачи, Лебанох, Беоґраду, Велькей Плани, Червинки, Крущичу, Кули як и новосадску представу звонка конкуренциї одбавену закончуюцого вечара на чесц наградзених. Жири фестивала у составе Мирослав Бенка, ґлумец и режисер зоз Старей Пазови, новосадски те атролоґ Миро слав Радонїч и Миломир Неделькович, ґлумец з Кралєва, додзелєли златну плакету за освоєне перше ме сто, червинскей представи, те атра “Стеван Сремац” “Малогражданска свад зба” по тексту Бертолда Брехта. Медзи велїма наградами за ґлумецки и други витвореня, тому фалату припадла и векшина других наградох, мед зи иншим и за режию – познатого нам ґлумца зоз Сербского народного те атру Радоя Чупича. Мали куриозитет же у жирию публики бу-

ла пензионована длугорочна професорка сербского язика велїм Керестурцом – Слободанка Настасич. Такой за тим, од 25. юния по перши юлий у Новим Садзе отримани 44. ИНФАНТ – Медзинародни фестивал алтернативного и нового театру, цо зме и наявели у прешлим чишлє ЛС. Спред трочленого жирия новосадски професор, писатель, театролоґ Зоран Дєрич “награду за окремну експресивносц на гранїчним подручю медзи театром и другима уметносцами, лєбо творчосцу у найширшим смислу” додзелєл америцкей представи “Правила бависка” Джона Бокаера. Покля за найудатнєйши експеримент, односно представу у цалосци, жири одлучел наградзиц “Шекспир, сонет 66” Мадярского державного театру з Темишвару у режиї Кокана Младеновича. Найцикавше же у вязи з тим ше оглашел беоґрадски режисер и колумниста Златко Пакович, замерковююци политичну кориґуюцосц такей одлуки, як пошлїдок ощербено сци Младеновичовей представи “Мост на Дрини” на остатнїм Стерийовим позорю, о чим зме тиж писали у рамикох звиту з Позоря. Пакович нє препушел анї, з тей нагоди, подоганяц селекциї, жирию, у тим случаю указуюци на хибносц компетенциї, а менєй политичи уплїв “з верху”, прецо ше збурели духи на и коло Позоря.■

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович Бучко, Мирон Джуня и Ваня Дула. Фотоґрафиї: Андрея Новак

22 РУСКЕ СЛОВО

28. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДЮРДЬОВСКИ КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” НА 35. „ЛЕМКОВСКЕЙ ВАТРИ”

З ПОЧИТОВАНЬОМ ТРАҐИЧНЕЙ РОЧНЇЦИ Члени Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова врацели ше зоз штиродньового госцованя у Польскей, дзе представели Руснацох зоз Сербиї на 35. Фестивалу „Лемковска ватра” котра вецей як три децениї представя културу Руснацох/Русинох/Лемкох з вецей державох

естивал „Лемковска ватра” у Ждинї традицийно отворена з покладаньом венца на памятнїк погинутим у операциї Висла, у мено КУД „Тарас Шевченко” положели го предсидатель Управного одбору Микола Кухар и заменїк предсидателя Општини Жабель Момир Мандич, а у мено Союзу Руснацох Українцох Сербиї, хтори обезпечел госцованє аматерох зоз Дюрдьова, подпредсидатель Союзу Велимир Паплацко и секретар Тарас Чапко. Потим на простору з вонка Ждинї дзе ше отримує Фестивал запалєни огень, символ того Фестивала, котри горел шицки три днї. На госцованю у Польскей Дюрдьовчанох представели танєчнїки з Виводзацкей ґрупи з трома танцами „Пред нашима дзверми” у народней рускей святочней шмати, „Мутняча” у рускей роботней шмати и „Закарпатски танєц” у закарпатских шматох. Дзивоцка шпивацка ґрупа одшпивала три шпиванки, соло-шпивач Марко Радишич два шпиванки, а оркестер КУД „Тарас Шевченко” провадзел шицки їх наступи. Дюрдьовчанє остатнї дзень Фестивала достали Диплому за участвованє, а вони домашнїм подаровали кнїжки „Руске народне облєчиво” и „Червена ружа”, ДВД з їх Рочного концерту и ЦД Сплєт руских народних шпивакох и инструменталох їх орке-

УПЕЧАТКИ УЧАШНЇКОХ ФЕСТИВАЛА Лидия Горняк: – Першираз сом була на тим Фестивалу. Интересантне ми же фестивал у природи и же є нєдзалєко од бини и кампу. Любела бим го ознова нащивиц, алє и препровадзиц даскельо днї под шатром. Кристина Хромиш: – Першираз сом була зоз фолклором на турнеї у иножемстве. Барз ми ше пачело, фестивал крашнє обдумани и мило ми же сом на єдним месце видзела Руснацох и зоз других державох. Алексей Кухар: – Було ми барз фино. Дружели зме ше и крашнє препровадзели. Фестивал фини и пачело ми ше же зме мали и досц часу за друженє. Барз ми мило же сом стретол товаришох и товаришки котри наступали за нашо Дружтво. Мария Хромиш: – Други раз сом наступела на тим Фестивалу, и вон ше наисце нє може поровнац зоз анї єдним другим. Наисце є окремни, барз ми ше пачи и нєсцерплїво зме чекали присц, наступац и дружиц ше з учашнїками. Тамара Салаґ 28. ЮЛИЙ 2017.

ПРЕД ПОЛЬСКУ НАЩИВЕЛИ СЛОВАЦКУ Дюрдьовчанє ше на драгу до Польскей рушели штварток вечар, а пияток ше застановели у Хажлину у Словацкей дзе их дочекали члени Здруженя „Хажлинка” котри пред трома роками участвовали на дюрдьовским Фестивалу „Най ше нє забудзе”. Там ше одпочинули од драги, алє и вєдно з домашнїма зашпивали вецей заєднїки, народни руски/русински шпиванки.

стра, маїцу з надписом дюрдьовского Дружтва и домашнї дюрдьовски ґереґи. Орґанизатор Фестивалу „Здруженє Лемкох” з Ґорлицох. Попри музично-танєчней програми, отримани и науково и литературни трибини и розгварки о дружтвених темох вязаних за Лемкох, без огляду дзе жию у швеце. Фестивал ше отримує на подручу одкаль насилно розселєни Руснаци/Русини/Лемки у траґичней операциї Висла 1947. року, а з цильом здогадованя на їх културу. Територия дзе дакеди жили Лемки пресцера ше на тромеджи медзи Польску, Словацку и Україну. На Фестивалу од 21–23. юлия Руснацох з Горватскей представели КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох и КУД „Осиф Костелник” з Миклошевцох, а у програми участвовали и Дружтва зоз Польскей, Словацкей и України.■ Сандра Саламун

РУСКЕ СЛОВО 23

Число 1 Ушорела: Мелания Римар

ХЛАПЕЦ КОТРИ СЦЕЛ БУЦ ПОСЛУШНИ Жил раз так єден хлапец котри барз часто ходзел на госцину до нини и кед ше врацал дому, нина му дала дацо най однєше мацери. Єдного дня му так нина дала фалаток торти. Вон торту положел до кишенки и док пришол дому, а торта розджамена. – Цо то? – питала ше мац. – Фалаток торти, нина ци послала – гварел єй хлапец и указал торту. – Фалаток торти! – скричала на ньго мац. – Нє так ше ноши торту. Требало ци ю закруциц до фалатка чистого паперу и положиц под шапку. Запаметай же биш други раз знал! – Добре, мамо – гварел хлапец. Други раз му нина дала фалаток масла най однєше дому. Хлапец ше здогадал як му мац наказала. Закруцел масло до папера и положел го на главу под шапку. Алє слунко того дня барз припекало и масло ше почало розпущовац. Почало му чечиц спод шапки по твари и за ґалєр. – Цо ши то принєсол под шапку? – питала ше му мац кед пришол дому. – Масло цо ци нина послала! – зашмеял ше хлапец, бо бул сиґурни же тераз добре зробел. – Ей, дзецко мойо – гварела му мац. – Нє ноши ше масло так! Требало го закруциц до чистого желєного лїсца, а вец го положиц дакус до потока же би затвардло. Аж вецка ши го могол принєсц, и то у руки меркуюци же би ше нє зджамело. Запаметай, та други раз будзеш знац!

Хлапец добре запаметал, алє фруги раз му нина дала єдно мале щенє. Вон го закруцел до лїсца, алє кед го дакус потримал у води, щенє загинуло. Потим, барз меркуюци, хлапец однєс щенє дому, алє уж нє було живе. – Яй, дзецко мойо! – скричала мац. – Чи ти дакеди зрозумиш кед ци ше дацо пове? Требало ци вжац порващок, та єден конєц завязац щенєцу коло карку, а други конєц влапиц до руки и так привесц щенє дому. Хлапец добре слухал. И примаховал з главу же розуми. Кед заш пошол до нини на госцину, нина му дала єден цепли упечени хлєб най го однєше мацери. Хлапец вжал єден досц длугоки порвазок, та єден конєц завязал за хлєб, а други вжал до руки. И так цагал хлєб по праху аж дому. –Та цо ши зробел? – питала ше му мац. – Приведол сом цепли хлєб, мамо. Прицагнул сом го так як ми ти гварела. – Хлєб! – знова скричала мац. – Ей, ти нїґда нїч нє научиш! Од тераз я будзем ходзиц до нини, а ти шедз дома док нє змудреєш! Будз дома, алє меркуй цо робиш! Первей сом напекла поґача и положела сом их на жем най ше охладза. Меркуй, стань на даєден з нїх! Яки ши, од тебе би то вистало! Кед мац пошла, хлапец вошол до кухнї и почал ставац на кажди поґач. И тераз най дахто пове же ше хлапец нє старал буц послушне дзецко. Америцка народна приповедка

Ирина ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ

ЛЄТО

Фото: M. Джуджар

Публика на „Червеним пупчу” аж и на бини

24 РУСКЕ СЛОВО

Нє барз добре по горуцим писку ходзиц боси, вельо лєпше додня стануц, та по швижей трави бегац док єст роси. Алє добре през писок ше дорвец води, зачириц ше, длуго плївац, вец на слунко престрец ручнїк, розцагнуц ше и уживац. 28. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВЕЧКО

ур

и,

ї,

а нт

р ма Та

к ро

ц Ко

Ксения Вереш, V, Дюрдьов

о ал

Мате а Руски Керекдяр то III, Керес тур

ЄДНО МОЙО ДОЖИЦЕ Случело ше на лєтнїм одпочивку. Мойо товарише и я роздумовали цо будземе робиц. Ходзели зме на базен купац ше и бавели зме фодбал. Сцели зме видумац дацо нове. Хлапци надумали камповац у сушедовим дворе. Я порихтал шатор и мех за спанє, а и товарише побрали тоти ствари. Накупели зме лакотки и соку. Сход бул на пейц годзин пополадню. Шицки сцигли начас, та зме почали рихтац шатри. Були зме радосни и барз зарабровани з роботу, та зме нє обачели же ше похмарело. Нєодлуга почал падац диждж. Розчаровали зме ше, алє зме ше наздавали же швидко престанє гирмиц и падац. Диждж нє ставал, та зме пременєли план. Кампованє зме предлужели у сушедовей хижи. Порихтали зме себе вечеру, а потим зме бавели дружтвени бависка. Вец зме полєгали спац. Кед зме рано поставали, фриштиковали зме. Вонка ище вше падал диждж, алє ми пооблєкали мантли од дижджу, та зме пошли складац шатри. Потим зме ше вєдно наполудньовали и розишли зме ше дому. Тото дожице будзем длуго паметац, бо зме крашнє препровадзели час, гоч ше и хвиля погубела. Андрей Дудаш, V, Руски Керестур

28. ЮЛИЙ 2017.

Мелания РИМАР

ГРИШКИ З ЛЄТОВАНЯ Нє так же нє мож витримац без школи, алє лєто длуге, та треба кажди дзень видумац нове бависко, же би розпуст нє преходзел у купаню и слункованю, лєбо у вилєгованю и лєнствованю. Сенка и Яни єдней стреди дополадня надумали бавиц ше на „годзини мацеринского язика” у хладку под баґреном. Догварели ше же ше буду змагац хто у бешеди направи менєй гришки. И цо вец? Вец ше пойду ошвижиц зоз сладолядом, а виплаци тот хто змаганє страци. СЕНКА: Дзе ши ишол на лєтованє? ЯНИ: Нє лєм же сом ишол, алє сом и сцигол и преведол сом у Ґрчкей два тижнї. СЕНКА: Кельо я знам, нє гвари ше Ґрчка, алє Греческа. ЯНИ: Точно, алє ти вчера приповедала як ци було крашнє у Буґарскей, а я це нє сцел преривац, а знал сом же то Болгарска, а нє Буґарска. СЕНКА: Анї я це нє виправела кед ши гварел же ши на лєтованю преведол два тижнї. Преводзи ше бабу лєбо дїда прейґ драги, а одпочивок ше препровадзує. ЯНИ: Ти ше и купала, чи ши по цалим дню лєжала на слунку же ши так вигорела? СЕНКА: Я нє вигорела, алє сом ше спекла. Вигориц може грушочка у лампи. А ти ше, випатра, анї кус нє слунковал. Озда ши лєм ронєл на тим морю? ЯНИ: Нє, алє сом ше мурял. Глєдал сом по дну коритка и морски гвизди. СЕНКА: Думам же нєшкайша змагательна годзина була успишна. Тераз маме поздавац и пооднїмац твойо и мойо гришки, та зраховац хто побиднїк. Лєдво чекам сладоляд, а нарано наставиме єдно другому „ловиц” гришки. ЯНИ: Нє наставиме, алє предлужиме, а тераз беж купиц два сладоляди.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШО ГОСЦИ: ЛЇЛЯНА КИШ И ЯРОСЛАВ МЕДЄШИ З ПЕТРОВЦОХ

Пише: Агнетка БАЛАТИНАЦ

едєшово достали папери за уход до Австралиї як вибеженци, так же мали даскелї предносци, а медзи нїма и заґарантоване ученє анґлийского язика у тирваню од 500 годзини. Концом авґуста 1995. року злєцели на аеродром у Мелбурну дзе их дочекали Лїльово родичи, хтори уж там жили, родзина и Петровчанє котри тиж там нашли свойо место под слунком. И Лїляна и Ярослав паметаю же то було барз емотивне стретнуце, окреме кед ше знало же велї теди були розошати по цалей жемовей кулї. БОГАТШИ ЗА ВЕЛЇ ИСКУСТВА

МЕДЗИ СВОЇМА И ДУША НА МИРЕ

Лїляна Киш и Ярослав Медєши, обидвойо з Петровцох, одрастали як и велї дзеци котрим теди дом бул у мирним руским валалє. З роками ше медзи нїма зявела симпатия, а вец, гоч у вибеженстве, 1993. року ше побрали. Чежки часи у котрих теди жили нє поколїсали їх виру до щешлївей будучносци. Одлучели же пойду до Австралиї

– Роботу нє було чежко найсц, алє кед дахто глєдал роботу у фаху, то нє було так лєгко, окреме кед дахто як я, польопривредни инжинєр, а нашла сом ше у 4 милионским варошу. Мелбурн ма берз вельо парки и ботанїцку заграду, алє нє ма овоцнїки анї винїци, а то, заш, мой фах. Цо сом могла, мушела сом шеднуц учиц, учиц и лєм учиц – гвари Лїля хтора на напряме овоцар, винар и винїцар дипломску роботу бранєла истого дня кед шедали на авион за Австралию. И Лїля и Ярослав ше уписали на информатику, бо таки знаня було потребне звладац же би ше було у тренду з технолоґию котра ше там хаснує. На концу Лїля закончела за поживового технолоґа, а праве тото єй велї роки познєйше ишло на хасен. Ярослав нє мал потребу усовершовац ше на даяким факултету, уж бул дипломовани економиста, и найчастейше робел у ґрафичней индустриї. Но, вон мал якуш свою филозофию ґу местом дзе робел и пребувал – потребу научиц шицко о тим месце. – Мнє вшадзи добре и вшадзи интере сантне. Дзе ґод пойдзем, я там пущам коренї и чувствуєм ше як часц того швета. Доказ за тото и факт же зме у Мелбурну такой пошли бивац до центру вароша, швидко ше шицкому присподобели и чувствовали ше як Австралиянци – гвари Яро слав и предлужує розгварку о Австралиї, як

26 РУСКЕ СЛОВО

вон гвари, напредней жеми на вецей конарох, од спорту по филозофию, дзе демократия барз розвита... Державна политика у Австралиї, гвари, цалком иншака як у нас. – После двох рокох пребуваня, держава понука же би ше вжало їх державянство, док ше у нас муши чекац и по пейц, та и вецей роки. Цикаве и тото же ше вец достава древко котре треба засадзиц, алє нас то нє нательо импресионовало – приповеда Ярослав. – Баржей ме прицагла їх история, окреме аборидїянска, потим рижнородна кинематоґрафия котру сом у бувшей Югославиї нє мал нагоду упознац – толкує Ярослав. У далєкей жеми дзе жили, гваря, мож вельо того научиц, окреме о живоце рижних народох вєдно. Маю радио котри емитує програму на 74 язикох швета, скарацена назва му SBS Radio, а финансує го держава, и то подобне як у Радио и Телевизия у Новим Садзе, док у других державох бувшей Югославиї то нє зажило у таким обсягу. ОЗНОВА СПАКОВАЛИ КУФРИ Кед ше Лїльово родичи з Австралиї врацели до Петровцох, Ярослава тиж почало „цагац” дому. Хибел му контакт зоз своїма, зоз фамелию и родзину. Порадзели ше же ше враца. Ярослав верел же ше Горватска будзе розвивац 28. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ у добрим напряме и заключел же анї за нїх, анї за їх дзеци нє будзе проблем бивац у Горватскей, точнєйше – на валалє. Знал же Горватска войдзе до Европскей униї, а вец, як гуторел, шицки дзвери им буду поотверани. Лїлї врацанє до Петровцох було як страшни сон. Єй тот шок приходу зоз штиримилионского места до єдного малого валалу, та гоч то и єй родни Петровци, нє було по дзеки. Кед пришли, такой ше сцела врациц. Затримала ю лєм хижа котру купели, бо пред тим нїґда нє мали свойо власне обисце. – У Мелбурну зме ше за 12 роки селєли озда и пейц раз, найчастейше прето же бизме були блїжей там дзе зме робели, та ше ми попачело мац власну хижу – приповеда Лїля. УХОД ДО ПОЛИТИКИ Ярослав барз люби кнїжки, и велї подруча го цикавя, алє нїґда нє думал же закончи у политики. Но, кед ше врацел до Петровцох, о єден час, людзе му предложели же би ше кандидовал за заменїка началнїка општини Боґдановци. Прилапел, кандидовал ше як нєзависни, и уж треци мандат є на тей длужносци. Ма ясну лоґику о тим цо реално можлїве зробиц, а цо нє, и удало ше му вельо того покончиц. Почал од того цо люби, и остарал ше же би библиотека у Петровцох була полна з вецей тисячи кнїжками. Прейґ проєкту о змоцньованю капацитетох меншинских заєднїцох у юговосточней Европи, зажил интернет радио котри роби 24 годзини, а у Петровцох и Боґдановцох отворени студио. – Тот радио ище вше „рачкує”, нє заношиме ше же то дацо вельке, алє кед ше зна же у Питсбурґу у Америки Русини маю емисию лєм пол годзини раз до тижня, ми маме кажди дзень програму 24 годзини, а маме и продукцию, думам же то красни успих – гвари Ярослав хторому у плану спомнути радио дзвигнуц на висши уровень. Ярослав и єден зоз сновательох хлопскей шпивацкей ґрупи у Петровцох котра роби при КУД „Яким Гарди”. – За Руснацох давам цалого себе. Наступам з Дружтвом, шпивам, граєм, помагам кельо лєм можем и знам – гвари вон. У општини Боґдановци є задлужени за велї проєкти, а ма и велї протоколарни обовязки котри одбераю вельо часу. Алє, на таких длужносцох, як гвари, то состойна часц роботи. И Лїля активна у КУД „Осиф Костелник” з Вуковару дзе шпива у хору. Дзеци, Николас котри народзени 2002. року и Тео, о штири роки, добре ше знашли у Петровцох.

Лїляна свой шлєбодни час препровадзує на хору, у мальованю...

28. ЮЛИЙ 2017.

Ярослав (други з лївого боку) єден зоз сновательох хлопскей шпивацкей ґрупи

ПРЕ ПРЕСОВАНЕ КВЕЦЕ – Кед зме злєцели до Австралиї, на аеродрому нас затримали даскельо годзини. Медзи моїма власнима стварами пренашли єдно пресоване квеце, а то нє дошлєбодзене преношиц. После длугих бешедох, на концу заш лєм видзели же сом тото квеце вжала пре цалком инше, и же сом за предписаня наисце нє знала. Лєдво нас пущели – приповеда Лїля о першим искуству з Австралиянцами.

Уключени су до шицких збуваньох, окреме прейґ руского язика у школи, одходза на Лєтни школи Союзу Русинох РГ, участвую на змаганьох Рутенияди... – Рутенияда им интересантна прето же там на єден забавни способ упознаваю других Руснацох – гвари Лїля. О своїм виборе же би жили у Горватскей, у Петровцох, кажде з нїх ма свойо становиско. Ярослав гутори же нє мож на шицко патриц лєм през пенєж, и же дзекеди вельо важнєйше окруженє у яким жиє фамелия. – Австралия за мнє єдно барз добре искуство. Там зме робели, учели и зарабяли. Дзеци нам ше там народзели и мило ми же зме там жили єден час. Та, заш лєм, любов и прихильносц котру чувствуєш ґу людзом коло себе и вони ґу тебе, нє ма цену – трима Ярослав. Лїля потримує свойого супруга, алє реално гутори же барз добре же обидвойо робя, бо кед би нє було так, лєм тото же ши окружени з познатима людзми, нє значело би нїч кед би на столє нє було хлєба. Вона трима же кед чловек ма сиґурнєйшу еґзистенцию там дзе бива, вец там и остава, а кед ю нє ма, одходзи далєй... Лїлю тиж цикави мальованє, як и духовни активносци. Люби ходзиц до церкви, а нє так давно закончела малярски курс. Виволала нам же дзекеди напише и даяку писню. Попри шицкого спомнутого, пририхтує и емисиї за интернет радио. Лїля Киш и Ярослав Медєши нєдавно були на державней телевизиї у емисиї „Горватска, мой вибор” як малженска пара хтора вибрала Горватску за свой живот. То з єдней часци успих и за Руснацох, бо ше вше цешиме кед дахто з нашого народу посцигнє позитивне медийне експонованє.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (V)

МАЛА, АЛЄ ЯК КОЩАК ТВАРДА МУЗИЧНА СЦЕНА

Пише: Славица ФЕЙСА

У другей половки 60-тих рокох у Новим Орахове основана перша рок ґрупа. Теди, у тим малим, руским валалє людзе гуторели же то „музика на струю”. Було то 1966. року, барз швидко од того часу кед рок музика зашалєла простори бувшей Югославиї. Любо Рац мал лєм 16 роки, шумну колекцию ґрамофонских плочох з рокенрол музику, и свойо сни

а початку шейдзешатих рокох у Орахове було два оркестри, руски тамбураше и мадярски гудаци хтори грали на дуйних инструментох, єдни у єдней, други у другей карчми. Теди, у младежским доме Яким Чордаш и Янко Бесерминї грали на акустичних ґитарох углавним мексикански писнї з репертоару квартета „Палома”, Николи Каровича, Славка Перовича, копирали Клифа Ричарда... Обидвоме и барз крашнє шпивали. У априлу 1966. року Любо Рац пошол ґу нїм и предложел же би основали ґрупу з рок музику. Истого вечара поволали Владимира Чордаша, рахуюци же нє одбиє грац на бас ґитари, а Любо мал грац на буґнох. Мали три акустични ґитари, з єдней зняли перши два струни, и так настала бас ґитара. Любо нє мал прави буґни, та бил по шкатулох за ципели. Накадзи почали вежбац, руководство младежи им обецало помоц коло найосновнєйшей опреми. Були полни елану, щешлїви, нє могли вериц же ше зисцело тото, о чим так барз шнїли. Истого року 1966. вишло перше число „Джубокса”.Тедишнї партийни орґани критиковали спомнути часопис же ше у нїм пресликовює Заход и же ше то нє у складзе з тедишню систему у держави. Предсидатель младежи у Орахове бул поволани на розгварку, и... цо було, цо нє було, у младежским доме хлапци вецей нє могли вежбац. – Нє достали зме анї помоц за купованє инструментох и барз зме ше розчаровали. Престали зме вежбац. Я ше нє могол помириц, нє придавал сом ше, рок музика ме вше баржей интересовала. Радио Луксембурґ сом нє могол слухац, алє сом нє препущел анї єдну емисию „Рандеву з музику” – добре памета наш собешеднїк. ЗВУК ЕЛЕКТРИЧНЕЙ ҐИТАРИ Концом 60-тих рокох до Орахова ше приселєл мадярски учитель Ротшинґ. Його син Юлиє зоз собу принєсол

28 РУСКЕ СЛОВО

ВИС „ Феномени” 1967. року: Владимир Маґоч, Любо Рац, Михал Барна, Хомоя Дюрка, Хомоя Имре и Юлиє Ротшинґ

до валалу першу електричну ґитару и змоцньовач. Любо ше з нїм такой нашол и предложел му же би основали ґрупу. – Волали зме ше „Феномени”. Ротшинґ грал на ґитари, Йоца Вашерхелї на бас ґитари, шпивал Дюра Хомоя, Йоци Дудаш грал на саксофону, а я на буґнох. Приключовали ше ґу нам и други, як наприклад Владимир Маґоч на усней гармоники, алє велїм „наша” музика нє одвитовала, та швидко одустали. Ознова зме вежбали у младежским доме, Юлиє з плочох „лапал” основни акорди, и ми о два мешаци поволани грац до карчми „Макова седминка” – приповеда Рац. Першу „свирку” Любо нїґда нє забудзе. Грали у празней карчми, гарсточки людзом хтори повиходзели вонка накадзи ше приключело змоцньовачи. На щесце, нєдалєко у державней карчми ше отримовала „танц школа”. На паузи, шицки млади прибегли слухац новооформену ґрупу. Дармо танц майстор кричал за нїма, нє вредзело. По Новим Орахове ше ширел звук електрични ґитари. 28. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Нє бул то даяки квалитет, алє младим ше барз па- ценци Лудвиґ, и змоцчело. Нажаль, то нє тирвало длуго. Гудацом, котри те- ньовач од 80 вати – ди єдини грали у валалє, були зме конкуренция, та нам приповеда Рац. одняли и буґни, и микрофон. Дудашови оцец забранєл После двох рокох грац, понеже и вон грал з мадярскима гудацми. Аж о „Метеори” ше розпадзешец роки ми припознал же теди наисце погришел – дли, а Любо и далєйй памета Любо. остал грац з Микийом Гоч грали лєм два мешаци, заш лєм на єден способ Хортийом и Конрадом порушали младих же би ше виборели за тото цо сцу. До Ковачом. Ґрупа ше воМладежского дому вше частейше госцовали ґрупи зоз лала „Без мена” и грасушедних валалох Торньошу и Ґунарошу, а кед нє, вец ли у Орахове, а раз понаш собешеднїк одношел ґрамофон до Дому, та пущал шли грац до Карадьорнайновши плочи. Нови тренди у музики прицагли и но- дєва. Лєм цо нє вицаву моду. Панталони були долу широки, кветовани ко- гли грубши конєц. шулї, ципели на запетку з кончистим носом... Любо до– Почали зме грац, бре памета же ше му удало купиц ориґинал фармерки, алє од шицких цо були а хто теди ношел фарки, бул хтошка и цошка и у варо- у полней сали, з нашу шу, а дзе на валалє, як цо теди було Орахово. музику бул одушевени Рац пошвидко одходзи до войска, и там упознава лєм єден млади челєдШтефана Хемела зоз Пиньвиц хтори добре грал на нїк хтори задовольни Любо Рац ґитари и од хторого вон вельо того научел. Кед ше вра- стал при бини. Кед зме цел до Орахова, у валалє нїхто нє бул заинтересовани першираз направели паузу, пришол ґу нам и гварел же за рок музику, та заш лєм, 1972. року Любо з трома є студент у Беоґрадзе и же барз добре граєме, алє же то хлапцами з Торньошу снує бенд „Метеори”. Соло ґита- нє музика за публику у сали. Порадзел нас же бизме ру грал Ференц Бодя, шпивал Толди Дюла, на басу грал „спаковали” инструменти док нам шицко нє поламу. Ечи, а Рац грал на буґнох. „Метеори” грали коло три Послухали зме го и ище анї нє рушели, уж зме чули як роки, найчастейше у Торньошу, а внєдзелю у Орахове трещала народна музика – приповеда Рац и предлужує дзе ше отримовало и же ше Мики пошвидко оженєл, проби. Конрад вошол до приватого биНА ПАУЗОХ ДОБРЕ ЗАРАБЯЛИ – У Торньошу зме знису, и ознова були на початку. грали у карчми котра У Торньошу „свирки” були интересантни, бо ше могла прияц коло 150 там сходзела младеж з околних валалох и зоз салаПОЧАТОК КОНЦА особи и вще було пол- шох. З дзивку обовязно приходзела и мац, шедли вєдне. Грали зме мадяр- но и кед з даєдну леґинь сцел танцовац, перше мац Любо ше у Бачкей Тополї упоски писнї од ґрупох мушела дац благослов. Алє на „свирки” важели нє- знал з ґрупу хтора глєдала буґ„Омеґа”, „Илиш”, писани правила. Кед леґинь хтори викруцал дзивку нара, алє нє мали дзе вежбац „Метро”, алє и писнї другого леґиня дотхнул з плєцом, мушел му препущ- грац. Почали вежбац у Орахове ґрупи „Про Арте”, иц дзивку же би вец вон з ню танцовал. Тот хто остат- у Младежским доме, мали добру „Корни ґрупи”, „Чер- нї` танцовал з дзивку кед була пауза, одводзел дзивку опрему и условия за роботу. за свой стол. Ми у бенду од того мали лєм хасну. Бовени коралї”... Теди Грали чисти рок. После трох мегати леґинє зоз салашу нам напредок заплацели же зме уж мали озбильнє- бизме направели паузу праве теди док вони танцова- шацох нєпреривного граня, рихйши инструменти, а я ли з вибрану дзивку – добре памета Любо Рац. тали ше за перши наступ у Пау медзичаше купел бучиру. Сала була полна-полнючґни „Холивуд” по лика, а кед закончели, басиста гварел же им истого вечара понукнуте же би прешли до другого бенду, цо и прилапели. – Мал сом теди 25 роки и барз сом ше розчаровал. Гварел сом же зоз граньом закончене. У афекту сом предал змоцньовач, квалитетну бас ґитару и буґни. З музику сом ше нє розишол. Предлужел сом грац у КУД на бруґнох дзе сом и нєшка – гвари Любо Рац, хтори велїм познати и по тим же писал писнї за „Червене пупче”, „Ружову заградку”, „Керестурияду”... Гвари же вше частейше пошпирта по власней архиви, вежнє плочу з власней дискотеки, и положи на ґрамофон. Украднє час и од самого себе и здогаднє на красни хвильки з Музичаре грали у велїх бендох, а Любо Рац бул буґнар младосци.■ (Предлужи ше) у ВИС „Тама” 1975/76 року 28. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. юлия 2017. року у 46. року живота нєсподзивано нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, син и брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. юлия 2017. року у 46. року живота занавше нас зохабел наш мили

АЛЕКСАНДАР ЧИЗМАР САША (1971–2017) з Вербасу

АЛЕКСАНДАР ЧИЗМАР САША (1971–2017) з Вербасу У жалосци и болю за нїм оставаю супруга Изабела, син Марко, дзивка Теодора, мац Амалия и шестра Татяна ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. юлия 2017. року у 46. року живота нєсподзивано занавше од нас пошол наш братняк и бачи

У смутку и болю памятку на ньго буду чувац ожалосцени бачикове, андї, братняци и шестринїци зоз фамелиями Фамелия Чизмар Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. юлия наполнєли ше жалосни 40 днї як нас занавше зохабела моя мила дзивка и шестра

АЛЕКСАНДАР ЧИЗМАР САША (1971–2017) з Вербасу Вше ше го будземе здогадовац и з почитованьом споминац! Бранко, Вероника и Лука Вуячич Вични му спомин и слава! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. юлия наполнєли ше два смутни роки як вецей нє з нами

ТАНЯ КЕРАВЧИН народзена Тамаш (1969–2017) з Деспотова

ЯКИМ БИРКАШ (11. X 1933 -– 27. VII 2015) Памятку на його любов и доброту вично чуваю його наймилши Спочивайце у мире Божим! Мила наша, дзешати раз як ши зоз нами нє преславела родзени дзень

ТАМАРА ПАП (1979–2008)

Дня 3. авґуста 2017. року напоня ше єденац роки як нє з нами наш мили

МИХАЙЛО ПАП (1949–2006)

Кажди дзень у шерцох и думкох Ваших наймилших: мами и супруги Мариї, шестри и дзивки Наташи зоз фамелию

30 РУСКЕ СЛОВО

Час преходзи, а боль и смуток занавше остава у мацеровим боляцим шерцу. Памятку на твою любов, твою доброту, твой мили ошмих вично чува твоя ожалосцена мац Амалия, твой брат Юлиян зоз супругу Гайналку и дзецми Кристину, Катарину и Александром Спочивай нам у мире Божим! SMUTNE ZDOGADOVANW Dny 31. xliy 2017. roku napolny {e dze{ec roki yk nas zanav{e zohabel na{ mili suprug, ocec i d>do

YNKO REGAK (1937–2007) z Ruskogo Kerestura Pamytku na jogo lxbov i dobrotu vi~no budu no{ic u svo>h {ercoh jogo najmil{i Spo~ivaj u mire Bo`im!

28. ЮЛИЙ 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юлия зохабела нас наша мила супруга, мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юлия занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. авґуста 2017. року наполнї ше 40 днї як нас нєсподзивано занавше зохабел наш мили син брат и бачи

АМАЛИЯ МАҐОЧ народзена Бодваї (1929–2017) з Руского Керестура Памятки на єй доброту и пожертвованосц навики буду чувац синове Йовґен и Дюра з фамелию Спочивайце у мире Божим!

САША ЕМЕДИ (1956–2017) з Нового Орахова У вичней жалосци памятку навики на ньго чувац буду оцец Дюра мац Славица и шестри Мая и Наташа зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юлия 2017. року наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

СНЕЖАНА ПРОВЧИ народзена Крстич (1948–2017) з Руского Керестур Найкрасши памятки на заєднїцки живот, єй любов и доброту навику буду чувац: супруг Михал, син Ненад зоз супругу Веру и унуки Таня и Дьордє, и дзивка Даниєла и унуки Томислав и Тихомир Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юлия наполня ше два роки як нас нєсподзивано зохабел мили супруг и оцец

МИХАЙЛО КИШ (1964–2015) з Руского Керестура Памятку на твою любов и доброту навики буду чувац супруга Тат’яна и син Михайло и фaмелиї Митрово и Козарово Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2017. року наполнєл ше точно смутни рок одкеди нас после длугей и чежкей хороти занавше зохабела наша мила и добра дзивка и мац

СТАНИСЛАВ ДЖУДЖАР (1935–2016) з Руского Керестура

Памятки на ньго навики буду чувац супруга Мелания, дзивка Вирка и жец Душко Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли два смутни роки одкеди нас зохабел наш мили син, брат и бачи

МИХАЙЛО КИШ (1964–2015) з Руского Керестура Вше будзеш у наших думкох. Вично ожалосцена мац Мария, браца Юлин и Янко з фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юлия наполнї ше рок як нє з нами наш дїдо и швекор

СТАНИСЛАВ ДЖУДЖАР (1935–2016) з Руского Керестура З почитованьом памятки на ньго чуваю унука Оксана зоз супругом Дарком и нєвеста Меланка Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юлия 2017. року наполєли ше три смутни роки як нас занавше зохабел наш брат, кум и бачи

ГЕЛЕНКА САБОЛ народзена Хома (1951–2016) з Нового Саду Прешли уж дванац смутни и боляци мешаци як ши вецей нє з нами, мила наша. Дванац чежки и жалосни мешаци прешли и остали за нами од кеди це шмерц занавше одвоєла од нас. Дванац мешаци виполнєни з чежким больом и вельким жальом котри нам нєвилїчлїво розтаргую шерцо и душу и нє даю анї дакус мира. Твойо навики ожалосцени мац Гелена и син Владимир Спочивай у мире Божим!

28. ЮЛИЙ 2017.

ЯНКО БАРАН (1950–2014) з Руского Керестура Памятки на твою любов и доброту вично буду чувац брат Мирон з фамелию и шестра Марча з фамелию Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юлия занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юлия занавше нас зохабел Дня 28. юлия 2017. року наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабел наш кум наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР СЕҐЕДИ (1950–2017) з Руского Керестура З почитованьом памятки на ньго буду чувац кума Амалка Провчийова, з дзецми Владком и Борисом зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

ПАВЛЕ ФАРКАШ (1946–2016) з Коцура Днї преходза, а боль и смуток навики оставаю. З любову и почитованьом памятки на ньго чуваю дзивка Цилика, жец Силвестер, унука Силвия, унук Борис зоз супругу Кристину и праунука Соня Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юния 2017. року наполнєли ше три роки як нє з нами наша мила мац и баба

Дня 28. юлия 2017. року наполнї ше рок як нє з нами наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР СЕҐЕДИ (1950–2017) з Руского Керестура Памятки на ньго у своїх шерцох навики буду чувац супруга Славка и дзивка Валентина Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия 2017. року наполня ше два смутни роки як вецей нє з нами наш мили оцец и супруг

АМАЛИЯ ФАРКАШ народзена Иван (1948–2014)

ПАВЛЕ ФАРКАШ (1946–2016)

Мили родичи, ваша доброта и пожертвовносц останє нам у вичним паметаню. Дзекуєме вам за шицко цо сце за нас зробели. Син Силвестер, нєвеста Ясмина, унук Желько и унука Єленка Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЮЛИЯН ДЖУНЯ (1944–2015) з Руского Керестура Мили тату нє могли зме це очувац од шмерци, алє це очуваме од забуца. Шмерц моцнєйша од живота, алє нє и од любови ґу тебе. Твойо наймилши: дзивка Єлена, син Саша и супруга Кека

32 РУСКЕ СЛОВО

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ПЕТРОВАРАДИН” – НС11, НСХ11, НСУ11, НСЛ Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ПЕТРОВАРАДИН” – НС11, НСХ11, НСУ11, НСЛ у Улїци Божидара Аджиї бб, у Петровардину, на катастерскей парцели число 1511/1, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-408/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

28. ЮЛИЙ 2017.

ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ РОЗПИСУЄ КОНКУРС ЗА ПУБЛИКОВАНЄ МАСТЕР РОБОТОХ ОД ОКРЕМНОГО ЗНАЧЕНЯ ЗА РУСКУ КУЛТУРУ, ЕДИЦИЯ ИНОВАЦИЇ „ВЛАДИМИР ҐАРЯНСКИ” Обявює конкурс за публикованє одбранєних мастер лєбо маґистерских роботох зоз обласци дружтвених наукох повязаних зоз розвойом рускей заєднїци окреме з обласци язика, литератури и историї. Условия конкурсу: 1. Приявиц ше можу авторе/ки одбранєних мастер и маґистерских роботох, хтори ище нє публиковани на другим ме сце (як окремна публикация, сепарат або цалосц у со ставе заєднїцкей публикациї). На конкурсу нє можу участвовац заняти и члени конкурсней комисиї Заводу за културу войводянских Руснацох. 2. Прияви ше по силаю по пошти або ше можу придац нєпоштредно у завартей коверти на адре су: Завод за културу войводянских Руснацох Конкурс за публикованє мастер роботи Едиция иновациї „Владимир Ґарянски” Футожска 2/3 Нови Сад 21 000 Приява ше со стої од податкох аутора/ки (мено, презвиско, контакт телефон и имейл) єдного прикладнїка мастер/маґистерскей роботи на паперу и єдного прикладнїка на компакт диску (лекторована и кориґована верзия), як и науковей биоґрафиї автора/ки. 3. Конкурс отворени од дня обявйованя на веб сайту и а тирва по 21. авґуст 2017. року. Прияви хтори сцигню после утвердзеного датуму нє буду розпатрани. 4. Конкурс будзе реализовани з помоцу членох комисиї хтору творя: директор (або особа котру менує спред Заводу) и двойо фаховци: єден зоз науковим и наставним званьом з обласци руского язика и литератури и єден з обласци историї. 5. Конкурсна комисия вибере єдну мастер або маґистерску роботу, по критерийох конкруса и на основи урученого материялу од автора/ки. Конкурсна комисия обвисци автора/ки о вибору його/єй мастер лєбо маґистерскей роботи о 5 днї, од дня приношеня одлуки. Комисия нє ма обовязку врацац конкурсни материял. 6. Критериюми за публикованє мастер роботи • робота треба же би була значна за руску заєднїцу, • робота муши задоволїц високи науково-виглєдовацки критериї (ориґиналне виглєдованє), 7. Мастер або маґистерски роботи хтори нє комплетни, односно нє подполни прияви и тоти хтори нє спольнюю условия того Конкурсу, не уходза до процедури оценьованя и нє буду розпатрани. 8. Автор/ка мастер або маґистерскей роботи ґарантує же написал/а роботу хтору послал/а на конкурс и зоз тим под своїм меном обявює авторске дїло, односно одвитує за точносц податкох и ориґиналносц запровадзеного виглєдованя, од дня придаваня на конкурс. Завод за културу войводянских Руснацох ше ошлєбодзує каждей одвичательносци у случаю евентуалного потупйованя авторских правох трецей особи. 9. На основи звиту Комисиї менованей за оценьованє мастер/маґистерскей роботи Завод за културу войводянских Руснацох видрукує вибрану роботу у форми и обсягу хтори у складзе зоз рочну програму роботи и буджетом за 2017. рок. 10. Резултати конкурсу буду познати у септембру, а наукова мастер/маґистерска робота будзе публикована до конца 2017. року. 11. Вецей информациї ше можу достац на телефон: 021/548 421 лєбо прейґ имейла: zavod.rusini@gmail.com. о. д. директора Анамария Ранкович Завод за културу войводянских Руснацох 28. ЮЛИЙ 2017.

* дзе цо будзе *дзе цо будзе

НА ПИЯТОК И СОБОТУ У КЕРЕСТУРЕ PACT ON Нєпрофитна орґанизация „Пакт Рутенорум” 28. и 29. юлия, пририхтує розвагу на керестурским базену. На пияток вечар годно одпатриц филм после хторого будзе орґанизована журка. За соботу наступ наявели ґрупи „Massivity” з Бачкого Петровцу и „Осми дан” з Нового Саду, як и домашнї „Crazy Cousins” и Марина&Сашка. Уход на обидва днї безплатни. ***

ЗА ВИКЕНД „СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА”

Колония подобових уметнїкох „Стретнуце у Боднарова”, тринаста по шоре, будзе отримана, 29. и 30. юлия, а шеснаста Дзецинска колония будзе на нєдзелю, 30. юлия, у Ґосподїнцох. У Подобовей ґалериї у Ґосподїнцох, у просторийох Месней заєднїци, буду виложени роботи зоз 12. Подобовей колониї зоз каталоґом XII, хтора отримана 2016. року. ***

БУДЗЕ ВОДИЦОВ КАМП ЗА ДЗЕЦИ

У Руским Керестуре, од 3. по 6. авґуст будзе отримани Водицов камп за дзеци и младих возросту од пиятей класи та надалєй. Тема тогорочного Кампу „Медзисобна любов” и други сучасни теми хтори буду обробяни през викладаня и рижни роботнї и друженя. На камп поволани дзеци зоз Керестура и других наших парохийох, а приявиц ше треба по 27. юлий Данейови Макайови на тел.

064/36 28 777.

MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel:

063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-3862.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ЗАКОНЧЕНИ НОЦНИ ТУРНИР У МАЛИМ ФОДБАЛЄ

СЕНИОРЕ ТАПЕТАРИЇ „МАЯ” НАЙЛЄПШИ Пияток, 21. юлия, у Руским Керестуре закончени традицийни, тогорочни Ноцни турнир у малим фодбалє. Змаганя отримани у штирох катеґорийох – младши пионире, пионире, ветеранє и сениоре

катеґориї младших пионирох були приявени 5 екипи, медзи нїма по куп системи найлєпша була „Искра 2” з Коцура, друге место завжала екипа „Славия” з Пиньвиц, а

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Дньовнїк” Подприємство „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР”д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Дньовнїк” Булевар ошлєбодзеня число 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 31. мая 2017. року принєсла ришенє число VI-501231/17 же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок.. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану

34 РУСКЕ СЛОВО

треце „Одличє” з Керестура. Преглашени и найлєпши бавяч у тей катеґориї, Лука Парошки зоз „Славиї”, найлєпши ґолман Петро Сабадош з „Клубу 10” з Керестура, а ґолґетер з побиднїцкей екипи „Искра 2”, Оґнєн Салонтаї . Медзи старшима пионирами по лиґа системи перше место освоєли „Янґ бойси” з Коцура, друге „Бомбардер”, а треце „Два лїви”, обидва екипи з Керестура. За найлєпшого бавяча припознанє до стал Давид Надь з „Бомбардерох”, за ґолмана Божидар Чонка бавяч екипи „Два лїви”, а за ґолґетера Давид Гарди з побиднїцкей екипи „Янґ бойси”. У катеґориї ветеранох, по куп системи ше змагали 5 екипи, перше место освоєла екипа „Занатски” з Коцура, друге „Русин 2”, а тереце „Русин 1”, обидва з Керестура. Як награду за доприношенє и участвованє на Ноцним турниру, за шицких ветеранох орґанизована заєднїцка вечера и друженє. Найвецей, аж дзешец екипи, були приявени у конкуренциї сениорох, дзе бавели по лиґа системи. Найлєпши медзи нїма була „Тапетария Мая” з Руского Керестура, друге место освоєли „Кумове” з Кули, а треце „Ґостиона Менза” з Вербасу. Ту преглашени за бавяча катеґориї Бранко Янїч з „Тапетариї Мая”, за най-

лєпшого ґолмана Миле Радулович з екипи „Кумове”, а за ґолґетера Керестурец Боян Бранкович з „Тапетариї Еуро”. Подзелєни и богати награди, за перше место 50 одсто од котизацийох и 15 000 динари, за друге место 30 одсто од котизацийох и 10 000 динари, а за освоєне треце место 20 одсто од уплацених котизацийох и 5 000 динари. Пияток, финални вечар одбавени и два ревиялни змаганя, з катеґориї младших пионирох ше змагали „Одличє” з Керестура и „Клуб 10”, а з катеґориї старших пионирох „Бомбардер” и „Два лїви”. Интересантне же у пионирских екипох було и дзивчата бавячки, та и бавячох з Канади, керестурских госцох. Ноцни турнир у малим фодбалє орґанизовало Спортске дружтво „Русин”, а технїчно го реализовали Фодбаски клуб и Рукометни клуб спомнутого спортского дружтва. Под час тогорочного турниру, вкупне число патрачох и бавячох було векше як 5 500 нащивительох, цо и найвецей потераз. Под час цалого турниру, кажди вечар була орґанизована и томбола, на котрей участвовали шицки предати уходнїци. Остатнї вечар томбола була окреме богата, а спонзоре томболи и турниру були числени рускокерестурски поднїмателє.■ М. Джуджар 28. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ

ФК „ИСКРА”

ПРИРИХТОВАНЯ ПОЧАЛИ ЗОЗ ПОБИДУ Фодбалере Искри зоз Коцура внєдзелю, 23. юлия, одбавели перше пририхтуюце змаганє за нову сезону, котра ма почац концом авґуста На коцурским стадиону одбавеУ другим полчаше тренер БаУСПИШНЕ ЛЄТО КОГУЦИКОХ не перше пририхтуюце змаганє на бич врацел бавячох на места на котрим Искра привитала екипу Искрово младши катеґориї зазначую успихи котрих бавели потераз и уведол „Бачка“ зоз Деспотова. на ноцних турнирох котри ше бави каждого лє- бавячох котри того лєта пришли Искра победзела зоз резултатом та. до Искри. 7:1 и зоз тим указала же є лєпша и На перши погляд, нови помоцКогуцики (2008–2009. рок) освоєли турнир у вельо квалитетнєйша екипа од Де- Червинки. Зазначели 4 побиди и у финалу, по- нєня ше добре уклопели, понеже сле пеналох, победзели домашню Червинку. спотовчанох. коцурска екипа забавела вельо Пионире (2006–2007. рок) у Червинки тиж лєпше и шанси ше шоровали од Тренер Искри на початку виведол надосц комбиновани состав и освоєли турнир. Зазначели шицки 5 побиди, а початку другого полчасу. Подаскелїх бавячох пробовал поло- на цалим турниру прияли лєм єден ґол. У фина- швидко, нови центарфор Искри, жиц на позициї на котрих нє баве- лу тиж победзели домашню Червинку зоз 3:0. Лука Країнович, дал ґол и обраНайлєпши ґолґетер турниру бул Алекса До- цел резултат на 2:1 за Искру. Поли часто и то вплївовало на бавячох Искри, котрим требало кус ча- рокхази котри дал 6 ґоли, а за найлєпшого бавя- сле другого Искрового ґолу гоча преглашени Оґнєн Салонтаї. су же би ше звикли на таки способ Исти возрост освоєл турнир и у Руским Кер- сци нє мали вецей моци одупрец поставене бависко. Такой на по- стуре без пораженя тиж лєм зоз єдним приятим ше и на концу змаганє закончене чатку госци нєсподзивали дома- ґолом. зоз прешвечлїву побиду Искри шнїх фодбалерох, кед после даске7:1. До лїстини стрилцох ше лїх минутох зоз прекрасним ґолом уписали Сердар и Країнович почали водзиц зоз 1:0. После того ґолу Искра була лєпша ище по раз, Перович, Мароєвич и Иван. екипа на терену и творела шанси котри Искрово бавяче нє Тренер Здравко Бабич може буц задовольни зоз бавивихасновали. Же би ше до другого полчасу, заш лєм, во- ском з оглядом на тото же то було перше змаганє после шло зоз нєришеним резултатом остарал ше Зоран Сердар павзи, а и зоз указаним бависком бавячох котри того лєта котри пред концим першого полчасу зоз красним лоб би- пришли до Искри. цом вировнал резултат. З. Колєсар

МЕСТО ВЕНЦА

ВЛА ДИМИР СЕҐЕДИ (1950–2017)

Умар Владимир Сеґеди, дружтвени роботнїк, афористичар и новинар. У Руским Керестуре 22. юлия у своїм 68-року живота умар Владимир Сеґеди, дружтвени роботнїк, афористичар и спортски новинар. Поховани є на керестурским теметове, 25. юлия. Владимир Сеґеди народзени у Керестуре 1950. року, дзе закончел и основну школу, Ґимназию у Новим Садзе, а студиї на Електротехнїчним факултету у Беоґрадзе. Роботне место нашол у Цукровнї у Червинки дзе робел по штредок 90-тих рокох. Теди ше анґажовал у политичним живоце општини Кула у Социялистичней партиї Сербиї, дзе у двох мандатох, по 2000. рок, бул секретар Општинского одбору СПС-у. Потим прешол до приватного сектору, а єден час мал Задруґу „Русинка”. Сеґеди у двох мандатох бул предсидатель Управного одбору РНТ „Петро Ризнич Дядя”, як и предсидатель Школского одбору Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. Бул член Надпатраюцого одбору Явного комуналного подприємства „Руском” од його снованя 2013. року по конєц мандату у юнию 2017. року. У валалє у юлию 2015. року основал и здруженє гражданох – Месну орґанизацию инвалидох

28. ЮЛИЙ 2017.

роботи Руски Керестур и бул єй предсидатель. Владимир Сеґеди бул и єден з ридких и найвитирвалших афористичарох у нашей рускей заєднїци, а афоризми почал обявйовац такой накадзи закончел школованє. Афоризми по руски обявйовал у наших новинох „Руске слово” дзе роками мал свою рубрику „Седем раз – нараз”, як и у додатку „Дикица”, познєйше на керестурским радию. Афоризми писал и по сербски и обявйовал их у сербскей дньовей и тижньовей преси. Бул учашнїк коцурского фестивалу гумору „Коцурска чутка” хтори му пред даскельома роками обявел и збирку афоризмох „Чутка у колєсу”. Остатнї дзешец роки Сеґеди ше опробовал и у новинарстве, бул член Здруженя новинарох Сербиї, бул соснователь приватного радия „Зенит” у Кули, а як спортски новинар гонорарни сотруднїк „Руского слова”, дзе провадзел спортски змаганя у валалє, одн. роботу СД „Русин”, а окреме Фодбалского клубу. Роками участвовал и у орґанизациї Ноцного турниру у малим фодбалє, а єден мандат, од 2013-2017 бул член Управного одбору Спорсткого дружтва. Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ЖЕЛЬКО СТРИБЕР, СПОРТИСТА З ВЕРБАСУ

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

ЗОЗ ТАТАМИЯ ПРЕШОЛ НА ЧЕРВЕНА ТРОЗҐУ

Чи млади прилапя спорт як важну ствар у своїм живоце, вельку улогу ма уплїв фамелия. До того зме ше нє раз прешвечели, та так и на тот завод зоз Вербащаньом Жельком Стрибером, дакедишнїм джудистом, а тераз тренером у Тениским клубе „Вербас”

розвиц нову борецку схопносц хтора осцигованє вельких резултатох у будзе вецей базована на технїки, а спорту важне, алє нє и найвахтора и слабшим борцом оможлїви жнєйше. Важнєйше од того факт же победзиц физично вельо моцнєйших млада особа активно препровадзує процивнїкох. Кед ше зоз японского шлєбодни час, през спорт ше дружи преложи, слово джудо значи нїжни зоз своїма парняками, здравше ше способ – пояшнєл Желько Стрибер. розвива. Конєчно, млади здобуваю Теди, кед Желько почал тренирац, здраве звикнуце хторе звичайно тиркарате бул барз популарни спорт на ва цали живот. О тим шведочи ротих просторох. Насампредз дзекуюци згварка зоз Жельком Стрибером. велькей продукциї филмох на тему Желько народзени 1969. року у каратеа и дакеди велького каратисти Вербаше, а у спорту є одмалючка. У Бруса Лия. На перши попатрунок нє його фамелиї спорт вше мал свойо було вельо розлики, бо ше и єдну и ме сто. Насампредз прето же його другу борецку схопносц тренирало на оцец бавел фодбал. татамийох, а обовязна часц опреми – Дзекуюци мойому оцови спорт бул кимоно. ми, най так повем, у креви одмалюч– Кимона у каратеу и джуду ше рока. Бул сом школяр першей класи кед Желько Стрибер зликую, гоч то на перши попатрунок сом почал тренирац карате. Єден час нє видно. Кимоно ше вола джудоґи, а вято ишло, одприлики рок, док сом раз случайно нє одкрил джудо. На перши попатрунок тот же ше го зоз пасаом хтори у фарби ранґу хтори ма його власпорт ми ше попачел и тренирал сом го двацец роки – снїк. Єст шейсц школярски и дзешец майсторски паси, односно ранґи. Почина ше зоз билим (рокю), а найвисши ранґ здогаднул ше Желько. означує червени пас (джудан 10. дзєнь). То нє було вше так, бо з початку було лєм били и чарни паси, а други фарби паБОРЕЦКА СХОПНОСЦ ЗА СЛАБШИХ сох ше зявели кед ше джудо масовнєйше почало тренирац у Джудо борецка схопносц и олимпийски спорт хтори на- швеце. Паси мали окремну стимулацию на школярох, бо вистал зоз вецей вибраних технїкох джиуджци концом дзе- зуално були прешевеченє ранґу джудисти – гварел Желько. ветнастого вику. Пред тим як настал джудо, джиуджица у ДВА КАРИЄРИ Япону бул барз популарни спорт и схопносц, а означовал схопносци у бицу и пасованю. Снователї джудоа Японєц Желько тренирал джудо двацец роки – по 1997. рок. Теди, Джиґоро Кано хтори звладал даскельо стили джиуджици под час його змагательней кариєри у тим спорту обишол цаи вибрал найлєпше з каждого и створел нову борецку лу дакедишню Югославию. З дзепоєднима пайташами зоз схопносц хтору вельо роки познєйше прилапел цали змаганьох ше и нєшка стрета и чує на телефон. швет. – Дзе зме ше ишли змагац, уж анї нє паметам. Ишли зме – Вельки учителє и майстор джиуджици Джиґоро Кано по цалей тедишнєй Югославиї 5–6 раз до рока. То були вельшвидко похопел же його успих у джиуджици будзе чежки ки змаганя, окреме за мнє школяра основней школи. Посцинасампредз прето же подрозумйовал, окрем технїки, и ве- говал сом добри резултати на числених татамийох. У младльо физичней моци. Вон ю нє мал, бо бул слаби, та ришел ших, пионирских, катеґорийох сом бул шампион Войводини,

КЕДИ ПОЧАЦ ТРЕНИРАЦ ТЕНИС – Родичи и дзеци часто у дилеми же кеди почац тренирац тенис и цо найважнєйше на початку. З мойого прикладу даяке препреченє у смислу рокох нєт. Найзначнєйше мац добру дзеку, бо без нєй нєт доброго тенису, добрих тениских вдереньох зоз рекетом. Конєчно, нєт добрей забави. Чи дахто будзе добри тенисер и чи направаи даяки озбильни успих завиши од велїх других стварох. Но, мушим надпомнуц же то єден з найчежших индивидуалних спортох – гварел Желько Стрибер.

36 РУСКЕ СЛОВО

а наймилши успих сом направел у старшей пионирскей катеґориї на турнире „Наґаоке Купу”, хтори бул отримани у Любляни – гварел Желько. Як надпомнул, шицки змаганя му мила памятка, алє и нєшка ше здогадує вельких и значних тедишнїх змаганьох джудистох хтори були отримани у Заґребе, Лабину, Мурскей Соботи, Требиню, Дубровнику, Зренянину, Суботици... Здобул вельо пайташох и красни дожица, алє запаметал и єдно нєприємне. – Було то на змаганю у Дубровнику. Город хтори дакеди бул, як и нєшка, вельки, познати у швеце, туристични центер. 28. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ Праве пре таку його репутацию нїхто нє очековал же ше случи тото цо ше случело. А було так. Зишли зме ше зоз цалей Югославиї на традицийним змаганю джудистох у Дубровнику. Даскельо стотки змагательох. Шицко рушело як було и предвидзене и змаганя цекли по плану. Єдине цо нє було заплановане же би ше часц повали, малтер, одвалєл и спаднул на змагательох. На щесце нїхто нє бул покалїчени, лєм же шицки хтори ше теди нашли на татамию у тей хвильки були били як пекаре – здогаднул ше Желько. На єдним змаганю Желько мал озбильне покалїченє колєна и теди му забранєни спортски активносци хтори вимагаю контакти подобни яки маю борецки схопносци и спорти. – Спортски дохтор ме посовитовал, благо поведзене, же бим джудо заменєл за даєден други спорт. Окрем джуда, дохтор ми забранєл и фодбал и кошарку и шицки други дзе бим могол знова достац таке покалїченє колєна хторе сом уж залїчел. З початку ми було чежко без спорту, алє дзекуюци пайташови Сречови Вученови хтори бул активни тенисер у вербаским тениским клубу, и я почал тренирац тенис. Так сом татами заменєл зоз червену трозґу на тениским терену. Тенис бавим и тренирам дакус менє як джудо, шеснац роки – гварел Желько Стрибер. ДЛУГА ТЕНИСКА ТРАДИЦИЯ Тенис у Вербаше ма длугу традицию. Перши тениски терен у околїску бул вибудовани у комплексу вербаскей Цукровнї пред Другу шветову войну. Очиглядне же дакедишнї власнїк фабрики любел тот спорт, та себе вибудовал терен. То бул дакеди спорт хтори могли бавиц лєм бо-

ТЕХНЇКА ДЖУДОА Джудо ше базує на технїкох руцаня (наґе–вазе), односно валяня процивнїка. Дезеля ше на технїки руцаня зоз руками (те–ваза), клубом (коши ваза) и зоз ногу (аши–ваза). Окрем того технїка джудоа ше состої и зоз технїки у партеру (катаме–ваза), хтора ше дзелї на триманє процивнїка (оасекоми–ваза), давеня (шиме–ваза) и полуги на рукох (кансецу–ваза). Циль борби же би ше процивнїк з хрибтом на татамию тримало 20 секунди (ипон) лєбо 10 секунди (ваза–ари). Кед змагатель процивнїка звалї на хрибет з одредзеним количеством енерґиї достава 100 боди (ипон) и зазначує побиду. Кед го звалї на плєцо, на задок, лєбо клуб, достава 10 боди (ваза–ари). Два ваза–ария маю вредносц ипону и побиди.

28. ЮЛИЙ 2017.

Дакедишня екипа вербаских джудистох

гаче, насампредз же лєм вони знали же постої и з нїм мали контакт прейґ турнирох хтори ше отримовало у вельких городох Европи. Кед ше ма у оглядзе же фабрика цукру у Вербаше стара 105 роки, вец ясне же и тенис як спорт ма длугу традицию у Вербаше. Длуго после того, терен на вербаскей Цукровнї було єдине место дзе ридки любителє и познавателє могли бавиц тенис. Єден з нїх бул и бачи Адам Жерженка, хтори у велькей мири допринєсол же би тенис у Вербаше зажил. Дзекуюци йому и даскелїм ентузиястом, вельо роки познєйше вибудовани ище єден терен на пажици при Основней школи „Братство єдинство”, а пошвидко и комплекс тениских теренох у рамикох Центра за физичну кутуру „Драґо Йовович”. – Понеже сом уж мал досц роки, почал сом бавиц такой у катеґориї ветеранох. Почал сом у катеґориї „35+”, а тераз сом у висшей катеґориї „45+”. У старшей катеґориї ветеранох пред двома роками сом бул шампион Войводини. У дублу зоз моїм братом Недельком тиж зме освоєли перше место на Першенстве Войводини у катеґориї „35+” –гварел Желько. Жельков брат професор физичней култури и роби у Основенй школи „Светозар Милетич”, а тераз є на позициї предсидателя Тениского клуба „Вербас”. И єден и други здобули сертификати, дипломи оперативних тренерох, та обучую и тренераю малих тенисерох. – Тениски клуб „Вербас” оформени досц давно, алє престал робиц пре вецей причини. Єдна з найвекших бул нєдостаок пенєжу. Но, одкеди робиме ми двоме реактивовали зме Клуб, а уж роками орґанизуєме турнир „Опен Вербас – Мемориял Адама Жерженки”, як спомин на чловека хтори зачатнїк тенису у Вербаше. Я окончуєм функцию директора того турнира – надпомнул Желько. Кед слово о успихох Клуба, затераз су мали. Найвекши, як надпомнул, успих же каждого року зоз школи тенису виходзи шумне число малих тенисерох. Клуб ма добри контакти зоз клубами у Бачкей Тополї, Кули Оджаку, а тиж так уж петнац роки маю добре сотруднїцтво зоз Тениским клубом ветеранох зоз мадярского городу Сентеш. Клуб тераз роби у чежких условийох, нє маю свойо терени, алє хасную єден од теренох вербаского ЦФК „Драґо Йовович”. Тиж так нєт условия за трениранє у жимским периодзе, та ше тренинґи отримую у Бечею, Суботици и Оджаку. Алє шмело крачаю и маю надїї же посцигню ище векши успих.■

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Марияни Такач)

Капучино колач

Так треба приготовиц: Помишац шицки состойки за цесто и упечиц у зогратей релни на паперу за печенє. Упечене розрезац по длужини. На цихим огню зограц млєко и цукер, а окреме розправиц пудинґ у 50 мл жимного млєка и завариц го. До того додац жовчки и мишац же би ше добре зєдинєло. До того додац чоколаду. Окреме витрепац марґарин з ложку мелкого цукру и замишац до филу. На концу додац 1,5 мещок капучина. Витрепац били шлаґ-крем з млєком и филовац так: скорка-фил-шлаґ, скорка-филшлаґ… и на концу посипац зоз остатком капучина и натарту чоколаду.

(од Гелени Сабадош) Потребне: 2 вайца 1 шолька цукру 1 шолька млєка 1 шолька олєю 2 ложички какава 1,5 шолька муки 1 пращок за печенє. Потребни состойки за фил: ½ литри млєка 1 шолька цукру 5 ложки ґрису 100 ґрами кокосу ½ марґарину.

38 РУСКЕ СЛОВО

Потребне: 5 бильчки 3 жовчки 5 ложки цукру 150 ґр млєти орехи ложка муки. Потребни состойки за фил: 2 жовчки 3 ложки цукру 300 мл млєка 50 ґр чоколади 50 ґр марґарину 2 мещки капучина 1 ванелийов пудинґ били крем-шлаґ.

Ґрисова питка Так треба приготовиц: ½ литри млєка, 1 шольку цукру и 5 ложки ґрису увариц и до цеплого додац 100 ґрами кокосу и ½ марґарину. Цесто: З миксером вимишац состойки за цесто и пол цеста усипац до намасценей з олєйом и помученей тепши. Пол цеста дополи упечиц на 200 ступнї, вец усипац порихтани фил и другу полу цеста на фил и допечиц. Кед ше упече, од горе поростресац мелки цукер або ґлазуру. 28. ЮЛИЙ 2017.

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Анамариї Ранкович)

Марокански колач Так треба приготовиц: Витрепац вайца з цукром и ванелийовим цукром. Додац олєй. Вец додац помишану муку з пращком за печенє и кардамомом. Умишац млєти орехи лєбо лїсковци, чоколаду и скорку з помаранчеца. Печиц у округлей тепши обложеней з папером за печенє пречнїка 26 цм на 160 ступнї 35-40 минути. У остатнїх дзешец минутох печеня направиц сируп зоз соку з помаранчеца, лимуну и цукру. Помишац и положиц най превре. Упечени колач поджобац з видїчку и преляц зоз сирупом. *кардамом: пол дюмбиру, пол мускатного ореху, 1 цимету.

28. ЮЛИЙ 2017.

Потребне: 4 вайца 150 ґр цукру 200 ґр муки 100 ґр орехи лєбо лїсковци 50 ґр чарней чоколади 2 дцл олєю 1 ложичка пращку за печенє 1 ванелийов цукер ½ ложички кардамому* скорка з трох помаранчецох *** 3 дцл соку з помаранчеца сок з єдного лимуну кус води коло 100 ґр цукру (мож и менєй).

ЗА ПИ

РНЇЦ О Г СИ З

ЯК КУМА ШВЕТЛО ГАШЕЛА Подїї з дакедишнього Керестура у Словацкей, нєшка Земплинска Теплица –зоз кнїжки Терезиї Кубанїйовей: „Керестурски приповедки” Були у валалє два куми, хтори ше цали живот барз почитовали. Раз пришла єдна кума опатриц другу, бо ше уж два днї нє видзели. Кума єй гутори: Яй, кумочко, чули сце же цо буду у нашим валалє о тидзень робиц? Домашня ше пита: А цо таке, дацо страшне? Вец єй кума толкує: Та вера гей, можебуц и страшне. Знаце, хлопи з Ческей буду таке чудо по валалє цагац, тото цо швици, ярґань и машини обраца! Гваря ище же на тим чудзе годни и тлачиц и древа пилїц! Но та, лєм поведзце, ша то готова Содома и Гомора! А кума доклада: Та цо то, кумо, уж суднї дзень будзе? Цо тоти млади ище нє видумаю, га нє? Приповеда далєй кума, тота цо пришла: Та лєм слухайце, кумочко. Вчера до мнє пришли троме млади хлопи зоз Ческей. Нє розумела сом цо ми гуторели, алє потим пришол Дюра Грицов, та гвари же то вони ми сцу увесц шветло до обисца, же би ми швицело у хижи. Я им гварим же, ша най уведу, кед же то нє будзе даяке нєщесце, а вони ше почали шмеяц. Вецка вжали якуш длугоку шпарґу и почали ю цагац по муре и на концу ю прибили на греду, вєдно з танєром. Кед пошли одо мнє до другого обисца, станула сом на карсцель, а вец на стол, опатриц же як то там швици у танєру. Видзим же там лєм єден таки ценки дроцик прикруцени, а швици! Понеже ше уж почало розвидняц, думам себе же би требало тото даяк загашиц. Стоїм при тим танєру и дуєм до ньго. Дуєм кельо мам моци, а воно нїч! Зишла сом зоз стола и вжала фартух зоз креденца. Рахуєм же кед помахам з фартухом, та го озда, ґада, даяк загашим. Алє, кумочко моя злата, воно ше нє дало загашиц! Знова сом зишла зоз стола, та вжала заглавок з посцелї. Прикладам го з каждого боку коло танєра на греди, воно и далєй швици! Добре же надишол Дюра Грицов. Накадзи вошол до хижи, кед видзел як ше трапим з тим заглавком, ище з дзверох на мнє скричал: Та цо за святого робице, нино, сцеце ше забиц, чи цо? А я му на то: Га нє видзиш, Дюри, як ше трапим, а загашиц того дябла нїяк нє можем! И вон закруцел тоту ґомбичку, хтору я потераз анї нє обачела, та ше шветло загашело. А я ше так трапела! Ище добре же го Бог послал, того Дюрика, бо нє знам, кумо моя, чи бим пре тото шветло до вечара и нє похибела... Пририхтал: Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 30 (3743) НОВИ САД, 28. ЮЛИЙ 2017.

У ҐОСПОДЇНЦОХ ТИРВА 12. ТУРНИР УЛЇЦОХ

ТОГО ВИКЕНДУ ФИНАЛНЕ

ЗМАГАНЄ

■ БОКИ ЗА ДЗЕЦИ „РУСКЕ СЛОВЕЧКО”

Фото: М. Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

С. Саламун

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

ЛЄТНИ КАМПИ И ТУРНИРИ

■ Фотоґрафия: K006b_0192P