DE C OMPONI ST
d e c o m p o n i st
Hector Berlioz
Wie was toch die vreemde componist van de Symphonie fantastique en Harold en Italie, met zijn theatrale persoonlijkheid en zijn vernieuwingsdrang? Stap in de wilde wereld van Hector Berlioz. D O O R M A RT I J N VO O RV E LT
vr 9 januari Grote Zaal
Huwelijken
Concertgebouworkest Klaus Mäkelä — dirigent Antoine Tamestit — altviool O . A . B E R L I OZ : H A R O L D E N I TA L I E
In 1833 trouwde hij met Harriet Smithson. Ze kregen een zoon, maar het huwelijk met de drankzuchtige actrice liep uit op een mislukking. Na Smithsons dood in 1854 trouwde Berlioz met Marie Recio, een zangeres met podiumvrees, met wie hij toen al tien jaar samenleefde. Zij overleed in 1862.
Jeugd
Vernieuwer
Louis Hector Berlioz werd op 11 december 1803 geboren in het Zuidoost- Franse dorp La Côte-Saint-André. Zijn vader, een plattelandsdokter, gaf hem muzieklessen. Op zijn twaalfde maakten een meisjeskoor tijdens zijn eerste communie en de verliefdheid op Estelle Dubœuf, een meisje uit de streek, grote indruk. Muziek en liefde zouden altijd Berlioz’ doen en laten bepalen.
Berlioz breidde het symfonieorkest uit met nieuwe instrumenten, paste virtuoos nieuwe orkest effecten toe, introduceerde het leidmotief (‘idée fixe’) en liep met zijn programmatische orkestmuziek voor op het symfonische gedicht van Franz Liszt. Hij oogstte veel kritiek, maar ook – vooral buiten Frankrijk – veel lof.
Reizen Tussen 1842 en 1846 reisde Berlioz veel en bouwde hij een grote reputatie op in Duitsland, Rusland, Praag en Londen.
Vorming In 1821 raakte hij in de ban van de operacomponist Christoph Willibald Gluck, en staakte hij zijn geneeskundestudie. Op het conservatorium had hij les van Jean-François Lesueur en Antonín Reicha en ontdekte hij Shakespeare, Byron, Goethe en Beethoven, die hem diepgaand beïnvloedden.
Romantiek
Als winnaar van de prestigieuze Prix de Rome verbleef hij van maart 1831 tot mei 1832 in Italië. Rome verveelde hem, hij reisde liever rond. Toen hij vernam dat zijn verloofde met een ander was getrouwd trachtte hij zich in Genua te verdrinken, waarop hij naar Parijs vertrok om haar en haar moeder te vermoorden. Bij Nice kwam hij tot bezinning.
2
Berlioz was ook een succesvol dirigent en een scherp muziekcriticus. Zijn artikelen en Mémoires zijn raak geschreven en vaak hilarisch.
Oeuvre
Italië
Met de vrije muzikale expressie van hevige persoonlijke gevoelens werd hij een belangrijke pionier van de Romantiek. Zo leidde zijn obsessieve verliefdheid op de Ierse Shakespeare- vertolkster Harriet Smithson in 1830 tot zijn innovatieve hit Symphonie fantastique.
Neven activiteiten
Berlioz had een voorkeur voor grote bezettingen. Naast de Symphonie fantastique kent zijn oeuvre de volgende uitschieters: • De symfonie met altviool Harold en Italie (1834) en de symfonie met koor en solisten Roméo et Juliette (1839) • Grande messe des morts (1837), zijn succesvolle requiem • Liedcycli: Lélio, ou le retour à la vie (1832), Les Nuits d’été (1841) • Opera’s: Benvenuto Cellini (1838, geflopt), La Damnation de Faust (1846, geflopt), Les Troyens (1858, pas na zijn dood uitgevoerd) en Béatrice et Bénédict (1862, geflopt)
Laatste jaren De laatste jaren was Berlioz verbitterd door zijn gebrek aan succes, maar hij putte veel geluk uit de hernieuwde vriendschap met zijn jeugdliefde Estelle. op 8 maart 1969 overleed de componist in Parijs.
3