Concerttoelichting | Yannick Nézet-Séguin: Siegfried

Concerttoelichting

Yannick Nézet-Séguin: Siegfried

vr 17 april 2026 • 18.00 uur

PROGRAMMA

dirigent Yannick Nézet-Séguin

Siegfried Clay Hilley

Mime Ya-Chung Huang

Wanderer Brian Mulligan

Alberich Samuel Youn

Brünnhilde Rebecca Nash

Erda Wiebke Lehmkuhl

Fafner Soloman Howard

Waldvogel Julie Roset

Richard Wagner 1813–1883

Siegfried Zweiter Tag des Bühnenfestspiels

Der Ring des Nibelungen (1856-1871) (concertante uitvoering)

Er is een pauze na het eerste en na het tweede bedrijf

Einde concert circa 22:45 uur

Vorige uitvoering door ons orkest: Juni 1999, dirigent Hartmut Haenchen (DNO-productie)

Nederlandse en Engelse titelteksten: Janneke van der Meulen

Cover: Foto Vadim Sadovski (Unsplash)

Siegfried. Kostuumontwerp voor Der Ring des Nibelungen (1876) door Carl Emil Doepler. Coll. Archivio Ricordi

Het verhaal

I - In zijn smidse in een woud voedt de Nibelung Mime de oersterke Siegfried op als zijn pleegkind. Mime krijgt het gebroken zwaard Nothung, het wapen van Siegfrieds vader, niet aan elkaar gesmeed. Hij wil middels Siegfried bezit nemen van de door de draak Fafner bewaakte Nibelungenschat.

Onder druk van Siegfried vertelt Mime dat Sieglinde Siegfried heeft gebaard, waarna ze is gestorven. Siegfried eist dat Mime Nothung weer aaneen smeedt.

Wotan, gekleed als Wanderer (Zwerver) speelt een vraag- en antwoordspel met Mime, die er op die manier achter komt dat alleen een man zonder vrees het zwaard opnieuw kan smeden.

Mime lokt Siegfried naar Fafner. Siegfried, die geen angst kent, gaat Nothung aaneen smeden terwijl Mime een gifdrank maakt om Siegfried te kunnen doden.

II - Alberich verlangt nog altijd naar zijn Ring en goudschat, die door Fafner bewaakt worden. De Wanderer wekt de draak, zodat Alberich hem kan waarschuwen voor Siegfried. Fafner is niet onder de indruk.

De Wanderer vertrekt en Alberich verbergt zich.

Siegfried schudt Mime af: hij mijmert over zijn moeder en wil praten met de vogels. Met zijn hoorn wekt hij Fafner, die hij vervolgens dodelijk verwondt. Fafner waarschuwt voor de vloek die op de Ring rust.

Door het proeven van Fafners bloed verstaat Siegfried de vogels. Een ervan wijst hem op de Tarnhelm en de Ring. En op de verraderlijke Mime, wiens gedachten Siegfried door het drakenbloed lezen kan. Mime bekoopt dit met de dood. Dan vertelt de vogel over Brünnhilde die slaapt op een door vuur omringde rots.

III - Bij de rots van Brünnhilde roept Wotan/Wanderer de wijze oermoeder Erda wakker. Die voelt dat mannendaden haar wijsheid vertroebelen. Wotan, die zijn einde niet langer vreest, zendt haar voor eeuwig weg. Siegfried verschijnt. De Wanderer daagt hem uit door zijn weg te blokkeren met zijn speer, maar Siegfried slaat die met Nothung aan stukken.

Hij gaat door het vuur en wekt, na haar eerst even te vrezen, de slapende Brünnhilde. Die verplaatst zich in haar nieuwe status als mensenvrouw en Siegfrieds geliefde.

De edelste held ter wereld

Na een vooravond (Das Rheingold), en een avond (Die Walküre) dendert een nieuw personage Richard Wagners Der Ring des Nibelungen binnen: Siegfried, in Die Walküre aangekondigd als ‘de edelste held ter wereld’, bedreigt de dwerg Mime met een beer omdat hij een zwaard wil hebben.

Siegfried is ongedurig, vindt zichzelf te mooi om Mimes zoon te kunnen zijn en is voor niets bang, zelfs niet voor de bulderende draak Fafner. Slechts de muziek van de natuur brengt hem tot rust, tot bespiegelingen over zijn ouders en tot vragen over hoe een vrouw er eigenlijk uitziet. Hij komt er tevens achter dat rietinstrumenten zijn ding niet zijn en dat hij meer neigt naar het luidere koper. Richard Wagner schreef de tekst van Siegfried aanvankelijk als aanhef bij zijn Götterdämmerung, een grand opéra met een groot aantal Noord-Europese teksten als bron. Daardoor werden de figuren in Götterdämmerung met bekende literaire namen als Siegfried, Brünnhilde, Gunther en Hagen originele en complexe karakters, maar bleek er meer dan één opera nodig om alles op zijn plek te zetten. Dus voorafgaand aan Siegfried kwam Die Walküre en daarvoor Das Rheingold.

Zo weten we dat de Nibelung Alberich zich het Rijngoud toe-eigende door de liefde te vervloeken. Hij liet er door zijn broer Mime

een toverhelm uit smeden: de Tarnhelm. Zelf maakte hij uit het goud de Ring, die, afhankelijk van wie je erover hoort, macht over de Nibelungen, de hele wereld of het heelal brengt. Wie niets met de Ring doet, lijkt de macht niet te voelen. Wotan ontneemt Alberich de Ring met geweld, waarna Alberich het kleinood en zijn dragers vervloekt. Als Wotan de goudschat en de Ring afstaat aan de reuzen Fasolt en Fafner, doodt Fafner Fasolt en gaat hij in de gedaante van een draak met de goudschat in een hol in een woud liggen. Wotans eigen macht is gebaseerd op zijn speer, gesneden uit de Wereld-es, waarin hij zijn verdragen met andere wereldbewoners gekerfd heeft. Aan Siegmund, zijn zoon bij een aardse vrouw, schenkt hij het zwaard Nothung, waarmee Siegmund tevens de liefde van zijn tweelingzus Sieglinde wint en de wereld moet gaan redden van de ondergang. Fricka, Wotans rechtmatige echtgenote, eist echter dat haar man zijn bij anderen verwekte nageslacht niet meer helpt. Met zijn speer slaat Wotan daarom Nothung aan stukken. Bovendien legt hij de Walküre Brünnhilde,

zijn dochter bij oermoeder Erda, te slapen op een rots omringd door vuur, omdat zij Siegmund en Sieglinde te hulp schiet.

Siegfrieds vader Siegmund was in Die Walküre een door de mensen verstoten held die de stormscènes in die opera temperde met zijn sombere levensvisie. Ook hij was op zoek naar zijn familie. Siegfried kent geen mensen en brengt zingend, spottend, hamerend, moordend, hakkend en kussend ophef en ontwrichting. Siegfried is een opera over een nieuwe generatie. De teloorgang van de figuren uit de vorige opera’s zet in: Mime en Fafner vinden de dood; oermoeder Erda en oppergod Wotan, wiens speer aan stukken gaat door een klap van Siegfrieds zwaard Nothung, trekken zich voor eeuwig terug. Alleen Wotans dochter Brünnhilde vindt zichzelf opnieuw uit, ook in muzikaal opzicht: van Siegfrieds goddelijke tante wordt ze zijn jubelende geliefde.

Zoals het de jonge generatie past, heeft Siegfried weinig respect voor de oude wereldorde. Oppergod Wotan, weliswaar als zwerver (Wanderer) gekleed, krijgt te horen dat hij zijn bek moet houden als hij Siegfried toch niet kan helpen: ‘Vermagst du’s nicht, so halte dein Maul!’ Siegfrieds wereld begint bij hemzelf. Als Fafner de draak waarschuwt voor een vloek, wil Siegfried alleen maar zijn naam vertellen. En hoewel een vogeltje hem wijst op Brünnhilde, een slapende vrouw op een rots, schrikt Siegfried, als hij haar wapenrusting opensnijdt, er alsnog van dat ze geen man is. Bang roept hij om zijn moeder.

Wotan berust in zijn naderend einde, maar heeft zijn hoop gevestigd op de nieuwe generatie. Door zijn eed aan Fricka mag hij niet ingrijpen bij het opnieuw smeden van het zwaard Nothung. Wotan moet een uitgebreid vraag-en-antwoordspel aangaan met Mime, opdat de dwerg te weten gaat komen wie dat

zwaard weer kan smeden. Richard Wagner trakteert ons daarbij handig op een stukje voorgeschiedenis en op een aantal fraaie herkenningsmelodieën, zijn Leidmotieven: onder meer dat van de reuzen, waardoor we in de tweede akte in de ritmische figuur van de pauken kunnen horen dat die draak in het hol daadwerkelijk de reus Fafner is.

Zingend, spottend, hamerend, moordend, hakkend en kussend brengt Siegfried ophef en ontwrichting

Wagner maakt de muzikale opzet van zijn Der Ring des Nibelungen in chronologische volgorde: hij begint met het componeren van Das Rheingold en Die Walküre. In 1856 gaat hij aan de slag om de compositie van Siegfried te voltooien, maar in augustus 1857 onderbreekt hij zijn werk. Hij laat Siegfried twaalf jaar lang in de tweede akte onder de verkoelende boom zitten en komt pas in de jaren 1869-1871 tot voltooiing van het werk. Dat horen we in de derde akte: de meer ervaren operacomponist geeft dan zijn Erda en Wotan extra kleur en diepte in hun respectievelijke laatste scènes. Hij is ook vergeten dat zijn Siegfried er al twee akten heldhaftige zang op heeft zitten en baadt de ontwakende Brünnhilde in glorieuze zonsopgangmuziek: hoe vrij en ondernemend Siegfried zich ook voelt, alles wat hij doet, gebeurt tot nu toe precies zoals Brünnhilde het in Die Walküre gewild en voorzien heeft.

We lijken een happy end te bereiken, maar uit die oude orde loopt de Nibelung Alberich nog altijd ongedeerd rond en zint op wraak. Met het begin van haar liefdesleven voorziet Brünnhilde terecht het einde der goden: ‘Götterdämm’rung, dunkle herauf!’

Hein van Eekert

Yannick Nézet-Séguin • eredirigent

Geboren: Montréal, Canada

Huidige positie: music director Metropolitan Opera New York, Philadelphia Orchestra, Orchestre Métropolitain du Grand Montréal; eredirigent Rotterdams Philharmonisch (tot 2018 chef-dirigent), erelid Chamber Orchestra of Europe

Studie: Conservatoire de musique du Québec in Montréal; orkestdirectie bij Carlo Maria Giulini

Prijzen: Royal Philharmonic Society Award (2008); Canada’s National Arts Centre Award (2010); Prix Denise-Pelletier (2011); Companion of the Order of Canada (2012); Officer of the Order of Québec (2015); Cultuurpenning Rotterdam (2018) Doorbraak: 2004, debuut Orchestre du Capitole de Toulouse Gastdirecties: Berliner Philharmoniker, Sinfonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Wiener Philharmoniker, London Philharmonic Orchestra, Salzburger Festspiele Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2005

Clay Hilley • Siegfried

Geboren: Athens GA, USA

Studie: Georgia State University, Manhattan School of Music, Boston University Opera Institute

Opera: Metropolitan Opera New York, Bayreuther Festspiele, Deutsche Oper Berlin, Wiener Staatsoper, Salzburger Festspiele, Edinburgh International Festival, Royal Opera House Covent Garden, De Nationale Opera

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2026

Ya-Chung Huang • Mime

Geboren: Taipei, Taiwan

Studie: Soochow-universiteit Taipei, Universität der Künste Berlin

Opera: Bayreuther Festspiele, Bayerische Staatsoper, Deutsche Oper Berlin, Staatsoper Hamburg, Theater an der Wien, Royal Opera House Covent Garden, Edinburgh International Festival, Norwegian National Opera, Royal Danish Opera, De Nationale Opera Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2026

Brian Mulligan • Wanderer

Geboren: Endicott NY, USA

Studie: Juilliard School of Music, New York

Prijzen: George London Award, Winnaar

International Hans Gabor Belvedere Vocal Competition

Opera: Metropolitan Opera, Wiener Staatsoper, Opernhaus Zürich, Lyric Opera of Chicago, San Francisco Opera, De Nationale Opera

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2024

Samuel Youn • Alberich

Geboren: Seoel, Zuid-Korea

Studie: Giuseppe Verdi-conservatorium Milaan; Musikhochschule Keulen

Prijzen: Offenbachpreis Freunde der Kölner Oper (2005)

Opera: Oper Köln, Bayreuther Festspiele, Deutsche Oper Berlin, Semperoper Dresden, Wiener Staatsoper, Teatro alla Scala, Teatro

La Fenice, Lyric Opera of Chicago, Edinburgh International Festival

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2022

Rebecca Nash • Brünnhilde

Geboren: Melbourne, Australië

Studie: Monash University Melbourne, Royal College of Music London

Prijzen: Herald Sun Aria, Australian Singing Competition, Inaugural Dame Joan Sutherland Singing Award

Opera: Metropolitan Opera New York, San Francisco Opera, Boston Lyric Opera, Wiener Staatsoper, Royal Swedish Opera

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2026

Soloman Howard • Fafner

Geboren: Washington DC, USA

Studie: Manhattan School of Music; Morgan State University

Prijzen: Washington Performing Arts

Ambassador of the Arts Award 2021

Opera: Metropolitan Opera New York, Lyric

Opera of Chicago, Staatsoper Hamburg, Opéra

national de Bordeaux, Royal Opera House

Covent Garden

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2024

Wiebke Lehmkuh • Erda

Geboren: Oldenburg, Germany

Studie: Hochschule für Musik und Theater

Hamburg

Doorbraak: 2012, Salzburg Festival met Nikolaus Harnoncourt

Daarna: solo-optredens met Berliner Philharmoniker, Cleveland Orchestra, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Koninklijk Concertgebouworkest; opera bij Bayerische Staatsoper, Opéra de Paris, Royal Opera House Covent Garden, Wiener Staatsoper

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2022

Julie Roset • Waldvogel

Geboren: Avignon, Frankrijk

Studie: Conservatoire du Grand Avignon, Haute École de Musique de Genève, Juilliard School of Music

Prijzen: Metropolitan Opera Laffont Competition 2022, Operalia 2023

Opera: Metropolitan Opera New York, Salzburger Festspiele, Edinburgh International Festival, Festival d’Aix-en-Provence, Opéra National de Paris

Debuut Rotterdams Philharmonisch: 2026

Agenda

do 23 april 2026 • 20.15 uur

dirigent Yannick Nézet-Séguin

piano Jan Lisiecki

Wagner Siegfried Idyll

Mendelssohn Eerste pianoconcert

Schumann Derde symfonie ‘Rheinische’

zo 10 mei 2026 • 14.15 uur

dirigent Andris Poga

cello Nicolas Altstaedt

Prokofjev Sinfonia concertante

Prokofjev De liefde voor de drie sinaasappelen: suite

Sjostakovitsj Eerste symfonie

Herdenkingsconcert

do 14 mei 2026 • 20.15 uur

viool Marieke Blankestijn

cello Emanuele Silvestri

klarinet Julien Hervé

piano Hannes Minnaar

Sjostakovitsj Eerste pianotrio Messiaen Quatuor pour la fin du temps

vr 15 mei 2026 • 20.15 uur

dirigent Jukka-Pekka Saraste

Van Dun L’appel du vide (wereldpremière)

Bruckner Vijfde symfonie

Music for Breakfast 5

zo 17 mei 2026 • 10.30 uur

Dudok aan de Maas

musici en programma zie rpho.nl

do 21 mei 2026 • 20.15 uur

vr 22 mei 2026 • 20.15 uur

dirigent Lahav Shani

piano Daniil Trifonov

Schönberg Verklärte Nacht

Brahms Tweede pianoconcert

Chef-dirigent

Lahav Shani

Eredirigent

Orkestleden

Yannick Nézet-Séguin

Vaste gastdirigent

Tarmo Peltokoski

Eerste viool

Marieke Blankestijn, concertmeester

Vlad Stanculeasa, concertmeester

Quirine Scheffers

Hed Yaron Meyerson

Saskia Otto

Rachel Browne

Maria Dingjan

Marie-José Schrijner

Noëmi Bodden

Petra Visser

Sophia Torrenga

Hadewijch Hofland

Annerien Stuker

Alexandra van Beveren

Marie Duquesnoy

Tweede viool

Charlotte Potgieter

Frank de Groot

Laurens van Vliet

Elina Staphorsius

Jun Yi Dou

Bob Bruyn

Eefje Habraken

Maija Reinikainen

Babette van den Berg

Melanie Broers

Tobias Staub

Sarah Decamps

Robin Veldman

Altviool

Anne Huser

Roman Spitzer

Galahad Samson

José Moura Nunes

Kerstin Bonk

Janine Baller

Veronika Lénártová

Rosalinde Kluck

León van den Berg

Olfje van der Klein

Jan Navarro

Cello

Emanuele Silvestri

Gustaw Bafeltowski

Joanna Pachucka

Daniel Petrovitsch

Mario Rio

Eelco Beinema

Carla Schrijner

Pepijn Meeuws

Yi-Ting Fang

Killian White

Paul Stavridis

Contrabas

Matthew Midgley

Ying Lai Green

Jonathan Focquaert

Arjen Leendertz

Ricardo Neto

Javier Clemen Martínez

Marta Fossas Mallorqui

Mario Fernández

Fluit

Juliette Hurel

Joséphine Olech

Manon Gayet

Fluit/piccolo

Beatriz Baião

Hobo

Karel Schoofs

Anja van der Maten

Hobo/althobo

Ron Tijhuis

Klarinet

Julien Hervé

Bruno Bonansea

Alberto Sánchez García

Klarinet/ basklarinet

Romke-Jan Wijmenga

Fagot

Pieter Nuytten

Lola Descours

Marianne Prommel

Hoorn

David Fernández Alonso

Felipe Freitas

Wendy Leliveld

Richard Speetjens

Laurens Otto

Pierre Buizer

Trompet

Alex Elia

Adrián Martínez

Simon Wierenga

Giovanni Giardinella

Trombone

Pierre Volders

Alexander Verbeek

Remko de Jager

Bastrombone

Rommert Groenhof

Tuba

Martijn van Rijswijk

Pauken/slagwerk

Danny van de Wal

Ronald Ent

Martijn Boom

Jesús Iberti Rubira

Harp

Albane Baron