Afhendingaröryggi og gæði flutningskerfisins Frammistöðuskýrsla 2016 - 17002
Efnisyfirlit Inngangur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 Flutningsmannvirki Landsnets 2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Lykiltölur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 Tölulegar upplýsingar úr rekstri. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
Afhendingaröryggi. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Helstu rekstrartruflanir í flutningskerfinu .. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Stuðull um rofið álag (SRA). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Stuðull um meðallengd skerðingar - straumleysismínútur (SMS) . . . . . . . . . . . . . . . 11 Kerfismínútur (KM). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Stuðull um skerta orkuafhendingu (SSO). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Stuðull um meðalskerðingu álags (SMA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Áreiðanleikastuðull (AS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14 Skerðingar til notenda á skerðanlegum flutningi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Vinnsla varaaflsstöðva. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Samantekið afhendingaröryggi frá flutningskerfinu. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Straumleysismínútur landshluta. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Kostnaður vegna skerðinga. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21
Fyrirvaralausar rekstrartruflanir. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 Fjöldi fyrirvaralausra bilana. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Bilanir í tengivirkjum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 Bilanir í línum og strengjum. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Spennu- og tíðnigæði . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Tíðni. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 Spenna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
Um Landsnet. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Hlutverk. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Framtíðarsýn. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Stefna. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Gildi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Skipurit. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
Raflínur Landsnets í árslok 2016 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 Tengivirki Landsnets í árslok 2016. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Viðauki 1. Skilgreining á stuðlum um afhendingaröryggi . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 Viðauki 2. Skilgreining á alvarleikaflokkum truflana Landsnets. . . . . . . . . . . . . 42
3
4
Inngangur
Hjá Landsneti höfum við sett okkur fimm lykilmælikvarða sem hver og einn tengist loforðum fyrirtækisins til hagsmunaaðila, svo sem viðskiptavina, eigenda, samfélags og starfsfólks. Þessir mælikvarðar eru: Mælikvarði Loforð Traust
Í sátt við samfélag og umhverfi
Mínútur í straumleysi
Öruggt rafmagn, gæði og öryggi flutningskerfisins til framtíðar
Ávöxtunarkrafa eigin fjár
Góð nýting fjármuna – skilvirkur rekstur
Starfsánægja
Góður vinnustaður
Slysatíðni (H gildi)
Góður vinnustaður
Frammistöðuskýrsla okkar fjallar um loforðið „Öruggt rafmagn, gæði og öryggi flutningskerfisins til framtíðar“. Hún er samantekt upplýsinga úr flutningskerfinu fyrir árið 2016 sem notaðar eru til að meta frammistöðu fyrirtækisins hvað varðar gæði rafmagns og afhendingaröryggi. Skýrslan tekur mið af skyldum Landsnets samkvæmt reglugerð nr. 1048/2004 um gæði raforku og afhendingaröryggi, sem og innri markmiðum fyrirtækisins og sýnir tölfræði ársins 2016, samanborið við 10 ár þar á undan. Skráðar rekstrartruflanir voru færri árið 2016 en 2015, fóru úr 95 í 72 en árið 2014 voru þær hins vegar 69. Bilunum fækkaði einnig verulega á milli ára, eða úr 1231 árið 2015 í 852 árið 2016. Í tengivirkjum voru skráðar rekstrartruflanir aðeins færri árið 2016 en 2015 en truflunum á raflínum fækkaði um helming. Meðalgildi rekstrartruflana síðastliðin 10 ár er 62 truflanir á ári. Þó árið hafi verið mildara komu nokkur hvassviðri sem gengu hratt yfir landið og ollu víðs vegar truflunum á línum en annars voru færri truflanir tengdar veðri en oft áður. Fjöldi truflana þar sem til skerðingar kom var 35 á árinu miðað við 63 árið áður. Ástæðuna má að mestu rekja til lítillar notkunar á rafmagni hjá notendum sem eru á skerðanlegum flutningi en olíuverð hefur verið lágt og sjá fyrirtæki sem geta nýtt sér olíu í stað rafmagns sér hag í því að brenna frekar olíu. Skerðing á orkuafhendingu til forgangsnotenda vegna fyrirvaralausra rekstrartruflana í flutningskerfinu nam samtals 170 MWst árið 2016. Reiknað straumleysi var því aðeins um 5 mínútur og hefur ekki verið styttra síðastliðin 10 ár en árið 2015 var reiknað straumleysi um 27 straumleysismínútur. Markmið ársins var 50 mínútur eða minna og stóðst því markmiðið þetta árið. Samkvæmt reglugerð um gæði raforku og afhendingaröryggi nr. 1048/2004 eiga raforkufyrirtækin að mæla eiginleika spennu í samræmi við spennustaðalinn ÍST EN 50160. Okkur ber að gera úrtaksmælingar á a.m.k. sex afhendingarstöðum árlega og voru gæðakröfur uppfylltar á öllum sex afhendingarstöðunum sem við gerðum sérstakar úrtaksmælingar á með nákvæmum gæðamælitækjum árið 2016. Samkvæmt sömu reglugerð á afhendingarspenna að vera innan vikmarka sem eru +/-10%. Meiri kröfur eru gerðar til afhendingarspennu til stórnotenda en þar eru vikmörk skilgreind af okkur -9% og +5% og er miðað við þau mörk þegar spennugæði eru metin í 220 kV kerfinu. Niðurstöður mælinga í orkustjórnkerfinu okkar, sem eru samfelldar yfir allt árið, sýna að gildi fara á nokkrum stöðum út fyrir mörk en það má í öllum tilvikum rekja til spennuleysis vegna fyrirvaralausra bilana, eða skipulagðs viðhalds á viðkomandi afhendingarstað. Tíðni í raforkukerfinu árið 2016 var vel innan vikmarka sem skilgreind eru í reglugerð og var samkvæmt því 99,9962% af tímanum innan marka á árinu. Innri markmið okkar varðandi tíðnigæði eru að í hverjum mánuði séu 99,5% mæligilda á tíðni innan marka sem eru 50 Hz +/- 0,2 Hz og er miðað við 10 sekúnda meðalgildi. Árið 2016 var tíðni innan þessara marka 11 mánuði ársins en tíðnigæðin voru ekki uppfyllt í október. Meðaltal ársins var þó innan marka, eða 99,66%.
1) Þessi tala var lækkuð vegna mistaka miðað við þá tölu sem gefin var upp í Frammistöðuskýrslu 2015. 2) Af þessum 85 bilunum eru fimm bilanir sem skráðar eru þegar kerfisvarnir eru að vinna og eru fyrirfram ákveðin hegðun búnaðar.
5
Flutningsmannvirki Landsnets 2016
Kópasker Bolungarvík Ísafjörður Breiðidalur
Lindarbrekka Húsavík Dalvík
Þeistareykir
Mjólká Vopnafjörður
Laxá
Sauðárkrókur
Keldeyri
Krafla Rangárvellir Laxárvatn Lagarfoss
Varmahlíð
Geiradalur Blanda
Seyðisfjörður
Eyvindará Glerárskógar
Neskaupstaður Hrútatunga
Grundarfjörður
Eskifjörður
Hryggstekkur
Vogaskeið
Fljótsdalur
Ólafsvík
Stuðlar
Vegamót
Fáskrúðsfjörður
Teigarhorn Vatnshamrar
Andakíll
Brennimelur Klafastaðir Akranes Hnoðraholt
A12
Nesjavellir
Reykjanes
Sog
Hveragerði
Höfn
Sigalda Búrfell
Geitháls Hamranes Svartsengi Þorlákshöfn
Hólar
Vatnsfell
Flúðir
Öldugata Stakkur Fitjar Rauðimelur
Sultartangi Búðarháls Hrauneyjafoss
Kolviðarhóll Korpa
Raflínur:
220 kV 132 kV
Selfoss Hella Hvolsvöllur
66 kV
Prestbakki
33 kV Tengivirki:
Rimakot
Stórnotandi:
Vestmannaeyjar
Lykiltölur Markmið varðandi afhendingaröryggi
2016
Markmið
Stuðull um rofið álag (SRA)
0,39
Undir 0,85
5,1
Undir 50
Engin truflun lengri en 10 kerfismínútur, sjá bls. 14
Engin truflun lengri en 10 kerfismínútur
Stuðull um meðallengd skerðingar, straumleysismínútur (SMS) Kerfismínútur (KM)
6
Tölulegar upplýsingar úr rekstri
Heildarinnmötun í flutningskerfið
Hæsti afltoppur innmötunar (klukkustundargildi)
17.848 GWst
2.291 MW
Heildarúttekt úr flutningskerfi
17.488 GWst Þar af úttekt skerðanlegra notenda 437 GWst
?
? Hæsti afltoppur úttektar (klukkustundargildi)
Flutningstöp
Fjöldi fyrirvaralausra rekstrartruflana
2.241 MW
360 GWst
72
Fjöldi fyrirvaralausra rekstrartruflana sem valda skerðingu
Fjöldi fyrirvaralausra bilana
Fjöldi fyrirvaralausra bilana sem valda skerðingu
35
85 Þar af fimm þegar kerfisvarnir eru að vinna sem er fyrirfram ákveðin hegðun búnaðar
Samtals orkuskerðing vegna fyrirvaralausra bilana
Vinnsla varastöðva vegna fyrirvaralausra bilana
170 MWst
242 MWst
37
Samtals orkuskerðing til notenda á skerðanlegum flutningi vegna fyrirvaralausra bilana
724 MWst
7
Afhendingaröryggi
Fyrirvaralausar rekstrartruflanir í flutningskerfinu voru alls 72 talsins en bilanir 3
sem tengdust rekstrartruflunum voru 85 , sem þýðir að fleiri en ein bilun kom
Yfirlit yfir fjölda truflana á hverju alvarleikastigi
fram í nokkrum tilvikum. Skerðingar vegna fyrirvaralausra truflana í flutnings-
1
kerfinu námu samtals 1704 MWst sem samsvarar 5,14 straumleysismínútu. Skerðingar á raforku til notenda á skerðanlegum flutningi vegna fyrirvara-
4
lausra rekstrartruflana hafa aukist á undanförnum árum og er sérstaklega fjallað um umfang þeirra og þróun síðar í þessum kafla.
Helstu rekstrartruflanir í flutningskerfinu Fyrirvarlausum rekstrartruflunum í flutningskerfinu fækkaði um 23 milli ára, úr
67
95 árið 2015 í 72 árið 2016. Bilunum fækkaði einnig umtalsvert, eða úr 123 árið 2015 í 853 árið 2016. Litur gefur til kynna alvarleikastig hvers atburðar skv. alvarleikaflokkun Landsnets5 en helstu truflanirnar sem ollu skerðingu á afhendingu rafmagns til viðskiptavina voru þessar: 4.2.2016 varð útleysing á Sigöldulínu 4 (Sigalda - Prestbakki) og
Alvarleiki 0 Alvarleiki 1
Alvarleiki 2 Alvarleiki 3
Prestbakkalínu 1 (Hólar – Prestbakki). Mikið ísingarveður var á þessum slóðum og kom í ljós að Prestbakkalína var skemmd á nokkrum stöðum. Tímabundið straumleysi var á afhendingu út frá Prestbakka, eða þar til Sigöldulína 4 var sett aftur í rekstur. Skerðingin á forgangsálagi var metin 2 MWst. 15.2.2016 varð truflun á Mjólkárlínu 1 (Geiradalur - Mjólká) vegna veðurs og urðu forgangsnotendur á Vestfjörðum rafmagnslausir í skamma stund, eða þar til varaaflsstöð okkar í Bolungarvík kom sjálfvirkt inn á net. Línan var tekin í rekstur á ný að lokinni viðgerð daginn eftir. Skerðing á forgangsálagi var metin 0,6 MWst og 247 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 16.02.2016 leysti Glerárskógarlína 1 (Hrútatunga - Glerárskógur) út í vonsku veðri og snjallnet á Vestfjörðum ræsti strax varaaflsstöð okkar í Bolungarvík og framleiddi orku fyrir forgangsnotendur á norðanverðum Vestfjörðum. Skerðing á forgangsálagi var metin um 3 MWst og um 95 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 19.02.2016 leysti Tálknafjarðarlína 1 (Mjólká - Keldeyri) út í hvassviðri. Reynt var nokkrum sinnum að setja línuna aftur inn en án árangurs og var þá beðið þar til veður lægði. Ekki fundust neinar bilanir á línunni en skerðing á forgangsálagi var metin á um 3 MWst og 94 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 23.2.2016 varð útleysing á Sauðárkrókslínu 1 (Varmahlíð - Sauðárkrókur). Innsetning gekk illa og kom í ljós að bilun var í aflrofa fyrir spenni 2 á Sauðárkróki. Skerðing á forgangsálagi var metin 24 MWst og 4 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 10.03.2016 varð útleysing á 132 kV rofa spennis 1 á Öldugötu í Hafnarfirði. Orsökin reyndist vera laus vír sem tengdur er í mismunastraumsvörn spennisins. Skerðing forgangsorku var metin um 3 MWst. 30.05.2016 varð útleysing á Eyvindarárlínu 1 (Hryggstekkur - Eyvindará). Orsökin var tímamunur í klukkum mismunastraumsvarnar línunnar og var vörnin gerð óvirk áður en línan var tekin í rekstur á ný. Skerðing forgangsorku var um 4 MWst og um 4 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 03.06.2016 voru gerð mistök í aðgerð sem urðu til þess að álag út frá Þingvallastræti á Rangárvöllum fór út. Skerðing forgangsnotenda sem hlaust af þessum mistökum var metin um 2 MWst. 15.06.2016 varð truflun í kerfi notenda þegar kerlína hjá stórnotanda á suðvesturhorninu leysti út og olli aflsveiflum á byggðalínunni. Kerfisvarnir skiptu flutningskerfinu í tvær eyjar, suð-vestur og norð-austur eyju í Blöndu og á Hólum. Skerðing forgangsorku í þessari truflun var metin um 81 MWst og um 1 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 19.06.2016 varð útleysing á Blöndulínu 1 (Laxárvatn - Blanda). Ástæðan reyndist sú að tré hafði vaxið of nærri einum fasa línunnar og orsakað jarðhlaup. Aflsveiflur urðu í kjölfarið sem ollu álagslækkunum hjá stórnotendum. Skerðing forgangsorku var metin um 28 MWst og um 6 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi.
8
3) Af þessum 85 bilunum eru fimm bilanir sem skráðar eru þegar kerfisvarnir eru að vinna og eru fyrirfram ákveðin hegðun búnaðar. 4) Hér eru ekki meðtaldar skerðingar á raforku til notenda á ótryggum flutningi. 5) Í viðauka 2 eru nánari skýringar á alvarleikaflokkun Landsnets.
10.07.2016 sló Rimakotslína 1 (Hvolsvöllur - Rimakot) út og einnig Hellulína 2 (Hella - Hvolsvöllur). Dauður hrafn fannst nærri endastæðu Rimakotslínu á Hvolsvelli og var talið líklegt að hann hafi orsakað útsláttinn og útleysing Hellulínu 2 hafi þá verið óvalvís. Skerðing forgangsorku var metin um 5 MWst og um 7 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 12.11.2016 sló Ólafsvíkurlína 1 (Vegamót - Ólafsvík) út vegna slitinnar keðju sem leiddi til bruna í leiðara og skemmda á staur í línunni. Skerðing forgangsorku var metin um 9 MWst og um 17 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi. 15.11.2016 sló eldingu niður í Búrfellslínu 3 (Búrfell - Hamranes) með þeim afleiðingum að álag fór út að hluta hjá nokkrum stórnotendum, ásamt álagi hjá nokkrum notendum á skerðanlegum flutningi. Eldingin olli einnig truflunum á fjarskiptum sem leiddi til þess að Breiðadalslína 1 (Mjólká - Breiðidalur) sló út með skammvinnu rafmagnsleysi á norðanverðum Vestfjörðum þar til varaaflsstöð okkar í Bolungarvík kom inn. Skerðing forgangsorku var metin um 42 MWst og um 6 MWst hjá notendum á skerðanlegum flutningi.
Skerðing MWst
Skerðing á raforkuafhendingu eftir dögum árið 2016
100 Vegna truflana hjá öðrum veitum
Vegna truflana í flutningskerfinu
90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 4.2.’16
4.3.’16
4.4.’16
4.5.’16
4.6.’16
4.7.’16
4.8.’16
4.9’16
4.10.’16
4.11.’16
4.12.’16
Mynd 1.
Samkvæmt reglugerð nr. 1048/2004 um gæði raforku og afhendingaröryggi er afhendingaröryggi fyrirtækisins metið út frá eftirfarandi stuðlum og ber okkur að setja okkur markmið varðandi þá þrjá fyrst töldu: 1) Stuðull um rofið álag (SRA)
4) Stuðull um skerta orkuafhendingu (SSO)
2) Stuðull um meðallengd skerðingar, straumleysismínútur (SMS)
5) Stuðull um meðalskerðingu álags (SMA)
3) Kerfismínútur (KM)
6) Áreiðanleikastuðull (AS)
Þessir stuðlar hafa verið reiknaðir út fyrir árið 2016 og er gerð grein fyrir þeim hér á eftir, auk þess sem samanburður 10 síðustu ára er sýndur. Í útreikningum á stuðlunum eru teknar með allar fyrirvaralausar truflanir í flutningskerfinu. Á myndunum hér á eftir er truflunum skipt eftir því hvort uppruni þeirra er í kerfi okkar eða í kerfi annarra veitna sem hafa áhrif á kerfið hjá okkur. Þar getur bæði verið um að ræða truflanir í kerfum orkuframleiðenda og orkunotenda.
9
Stuðull um rofið álag (SRA) Stuðull um rofið álag (SRA) fyrir flutningskerfið árið 2016 er 0,39. Markmið okkar er 0,85 og var það því uppfyllt árið 2016 en var það ekki síðustu tvö ár þar á undan. Á mynd 2 sést SRA fyrir flutningskerfið síðustu 10 árin.
MW/MWár
SRA - Stuðull um rofið álag í flutningskerfi Landsnets
2,5
SRA 2,0
1,5
1,0
0,5
0,0 2007
2008
2009
2010
Vegna truflana hjá öðrum veitum
2011
2012
2013
Vegna truflana í flutningskerfinu
2014
2015
2016
Markmið Landsnets
Mynd 2.
Straumleysismínútur vegna fyrirvaralausra rekstrartruflana
Straumleysismínútur
200
SMS
180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2007
2008
2009
Vegna truflana hjá öðrum veitum
Mynd 3.
10
2010
2011
2012
Vegna truflana í flutningskerfinu
2013
2014
2015
Markmið Landsnets
2016
Stuðull um meðallengd skerðingar - straumleysismínútur (SMS) Straumleysismínútur (SMS) hafa hingað til verið einn helsti mælikvarði á afhendingaröryggi flutningskerfisins. Undanfarin ár höfum við haft það sem markmið að straumleysismínútur færu ekki yfir 50 mínútur á ári. SMS stuðullinn var 5,1 mínúta árið 2016 og var því straumleysi vel innan markmiðsins og er þetta langlægsta gildið síðustu 10 árin, eins og sést á mynd 3 sem sýnir straumleysismínútur vegna fyrirvaralausra rekstrartruflana í flutningskerfinu. Skerðingar á afhendingu frá flutningskerfi sem orsakast af truflunum í öðrum kerfum, s.s. vinnslukerfi, dreifikerfi eða hjá stórnotendum, eru ekki teknar með í meginniðurstöðu fyrir flutningskerfið. Hlutur þessara skerðinga er samt sýndur sérstaklega á myndum 4 og 5. Þá skal áréttað að skerðingar til notenda á skerðanlegum flutningi eru ekki teknar með við mat á straumleysismínútum flutningskerfisins en fjallað er sérstaklega um þær í öðrum kafla.
Sraumleysismínútur
Straumleysismínútur - stórnotendur
550 Vegna truflana hjá öðrum veitum
500
Vegna truflana í flutningskerfinu
450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 4.
Straumleysismínútur
Straumleysismínútur - dreifiveitur
550
Vegna truflana hjá öðrum veitum
Vegna truflana í flutningskerfinu
500 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 5.
11
Á myndum 4 og 5 eru sýndar straumleysismínútur reiknaðar fyrir stórnotendur annars vegar og dreifiveitur hins vegar. Eins og sjá má var lítið um straumleysi til stórnotenda vegna truflana í flutningskerfinu árin 2009 til 2011. Það jókst að nýju árið 2012 en minnkaði aftur árið 2013 og hefur verið lítið síðan þá. Reiknuðum straumleysismínútum fyrir almennar veitur hefur fækkað mikið frá árinu 2012. Mynd 6 sýnir skiptingu straumleysismínútna eftir orsökum truflana. Mynd 7a sýnir hve mörg skerðingartilfelli liggja innan ákveðinna tímamarka. Fyrsta súlan sýnir fjölda skerðingartilfella á bilinu 0-3 mín., næsta súla sýnir fjölda skerðingartilfella á bilinu 3-30 mín. o.s.frv. Samanburður er sýndur við 10 ára meðaltal á mynd 7b. Töflur 1 og 2 sýna skerðingu og reiknað straumleysi sem viðskiptavinir okkar urðu fyrir árið 2016 af völdum fyrirvaralausra rekstrartruflana í flutningskerfinu okkar. Straumleysistíminn er reiknaður út frá hlutfalli orkuskerðingar og orkusölu til hvers viðskiptavinar yfir árið og árið 2015 sýnt til samanburðar.
Viðskiptavinur, forgangsorka
Fjöldi tilvika
2016 2015 Skert orka
Kerfi Aðrar Kerfi LN veitur LN [MWst]
Straumleysi Kerfi Alls LN
Fjöldi tilvika
Skert orka
Kerfi Aðrar Kerfi LN veitur LN
Aðrar veitur
Straumleysi Kerfi LN
Alls
[MWst]
[d klst:min]
[d klst:min]
(Fj.)
(Fj.)
[MWst]
[MWst]
[d klst:min]
[d klst:min]
Stórnotendur samtals
9
3 149,133 80,583
0 00:05
0 00:08
27
4
705,2
116,5
0 00:25
0 00:30
HS Veitur, forgangsorka
2
0
7,319
0
0 00:06
0 00:06
9
5
72,5
68,4
0 01:14
0 02:25
Norðurorka, forgangsorka
2
0
1,682
0
0 00:07
0 00:07
4
0
34,1
0,0
0 03:06
0 03:06
Orkubú Vestfjarða, forgangsorka
(Fj.) (Fj.)
Aðrar veitur
36
0
14,969
0
0 00:59
0 00:59
46
2
67,1
10,4
0 05:42
0 06:35
Orkuveita Reykjavíkur, forgangsorka
1
0
3,397
0
0 00:01
0 00:01
2
0
6,1
0,0
0 00:02
0 00:02
RARIK, forgangsorka
0
0 73,588
0
0 00:32
0 00:32
78
6
176,2
4,9
0 01:50
0 01:53
Rafveita Reyðarfjarðar, forgangsorka
0
0
0
0 00:00
0 00:00
0
0
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
0
Tafla 1: Straumleysi hjá einstökum viðskiptavinum vegna fyrirvaralausra truflana, forgangsnotendur.
Viðskiptavinur, á skerðarlegum flutningi
Fjöldi tilvika
2016 2015 Skert orka
Kerfi Aðrar Kerfi LN veitur LN (Fj.) (Fj.)
Aðrar veitur
[MWst]
[MWst]
Straumleysi Kerfi Alls LN [d klst:min]
[d klst:min]
Fjöldi tilvika
Skert orka
Kerfi Aðrar Kerfi LN veitur LN
Straumleysi Kerfi LN
Alls
(Fj.)
(Fj.)
[MWst]
[MWst]
[d klst:min]
[d klst:min]
HS Veitur
3
0
7,519
0
0 00:34
0 00:34
8
4
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
Norðurorka
1
0
0,071
0
0 00:02
0 00:02
2
1
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
Orkubú Vestfjarða
0 682,159
0
2 10:15
2 10:15
78
3
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
Orkuveita Reykjavíkur
49 0
0
0
0
0 00:00
0 00:00
0
2
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
RARIK
0
1
35,09
0,827
0 01:40
0 01:42
42
10
0,0
0,0
0 00:00
0 00:00
Tafla 2: Straumleysi hjá einstökum viðskiptavinum vegna fyrirvaralausra truflana, notendur á skerðanlegum flutningi.
12
Aðrar veitur
Skipting straumleysismínútna eftir orsökum truflana
Fjöldi
200 Annað
Mannlegt
Tæknilegt
Veður
180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 6.
Fjöldi fyrirvaralausra skerðingatilvika árið 2016 innan ákveðins tímaramma
Fjöldi 80
60
40
20
0 0-3 mín
3-30 mín
30-60 mín
1-12 klst
Línur og strengir
12-24 klst
1-7 dagar
Meira
Tengivirki
Mynd 7a.
Meðalfjöldi fyrirvaralausra skerðingatilvika 2007-2016 innan ákveðins tímaramma
Fjöldi 80
Línur og strengir
Tengivirki
60
40
20
0 0-3 mín
3-30 mín
30-60 mín
1-12 klst
12-24 klst
1-7 dagar
Meira
Mynd 7b.
13
Kerfismínútur (KM) Stuðullinn kerfismínútur (KM), gefur til kynna hve alvarlegt einstakt tilvik er. Alvarleiki tilvika er flokkaður þannig : Flokkur 0 eru tilvik < 1mín
Flokkur 2 eru tilvik ≥ 10 mín og <100 mín
Flokkur 1 eru tilvik ≥ 1 mín og < 10 mín
Flokkur 3 eru tilvik ≥ 100 mín og < 1000 mín
Flokkun truflana árin 2007-2016 eftir kerfismínútum
Fjöldi
70 Flokkur 0
Flokkur 1
Flokkur 2
Flokkur 3
60 50 40 30 20 10 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 8.
Markmið okkar er að engin truflun fari yfir 10 kerfismínútum. Það markmið hefur náðst árin 2014-2016. Mynd 8 sýnir skiptingu kerfismínútna í ofangreinda flokka fyrir 10 síðustu ár. Á myndum 9-11 má sjá stuðla sem Orkustofnun hefur ákveðið að við skulum mæla, en ekki er gerð krafa um sérstök markmið vegna þeirra.
Stuðull um skerta orkuafhendingu (SSO) Stuðullinn (SSO) mælir skerta orkuafhendingu (Power Energy Curtailment Index) sem er hlutfall orkuskerðingar, ef afl hefði verið óbreytt allan skerðingartímann og heildarafls á kerfið.
Stuðull um meðalskerðingu álags (SMA) Stuðullinn (SMA) mælir meðalskerðingu álags (Power Supply Average Curtailment Per Disturbance) sem er mælikvarði á meðalskerðingu í hverri truflun.
Áreiðanleikastuðull (AS) Áreiðanleikastuðull (AS) sýnir áreiðanleika kerfis sem hlutfall af fjölda skertra klukkustunda ársins.
14
Stuðull um skerta orkuafhendingu
MW klst/MW ár
3,5 Kerfi Landsnets
Kerfi Landsnets og aðrar veitur
3,0
SSO 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 9.
Stuðull um meðalskerðingu álags
MW/truflun
90 Kerfi Landsnets
Kerfi Landsnets og aðrar veitur
80
SMA
70 60 50 40 30 20 10 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 10.
Áreiðanleikastuðull
Hlutfall
1,0000
0,9999
0,9998
0,9997
AS 0,9996 Kerfi Landsnets
Kerfi Landsnets og aðrar veitur
0,9995 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 11.
15
Skerðingar til notenda á skerðanlegum flutningi Skerðanlegur flutningur á við raforkunotkun sem okkur er heimilt að láta skerða vegna tilvika sem tilgreind eru í gr. 5.1 í Netmála B5: Skilmálar um skerðanlegan flutning. Með aukinni áraun á flutningskerfið hafa skerðingar til notenda sem kaupa skerðanlegan flutning aukist á undanförnum árum. Skerðingar eru ýmist framkvæmdar með beiðni frá stjórnstöð til viðkomandi rafveitu eða sjálfvirkt með iðntölvum og varnarbúnaði. Undanfarin ár höfum við unnið að því að setja upp sjálfvirka útleysingu hjá notendum með skerðanlegan flutning til að auka rekstraröryggi og nýta betur flutningsgetu kerfisins. Skerðingar á rafmagni til notenda á skerðanlegum flutningi vegna rekstrartruflana höfðu aukist um 98% á árunum 2013-2015 en minnkuðu aftur árið 2016, bæði vegna góðs árferðis og einnig vegna minni raforkunotkunar hjá þessum notendum. Samkvæmt mati nam raforka sem skert var hjá þessum notendum í kjölfar truflana 724 MWst á síðasta ári. Þessi skerðing samsvarar 22 straumleysismínútum og hefði straumleysismínútum fjölgað sem því nemur fyrir árið 2016 ef ekki væri heimild til skerðinga. Á mynd 12 má sjá hve mikið skerðanlegir notendur voru skertir vegna fyrirvaralausra truflana í kerfinu okkar á síðustu árum.
Vinnsla varaaflsstöðva Á þeim svæðum þar sem flutnings- eða dreifikerfið er veikt hafa dreifiveitur komið upp varaaflsstöðvum sem vinna raforku þegar truflanir verða á afhendingu. Við höfum aðgang að þessum stöðvum við truflanir í flutningskerfinu og eru slíkar stöðvar keyrðar til að anna forgangsálagi við truflanir, viðgerðir og þegar unnið er að viðhaldi á kerfinu. Þar sem það tekur einhvern tíma að ræsa slíkar stöðvar verður yfirleitt straumlaust til að byrja með við fyrirvaralausar truflanir uns varastöð hefur verið ræst. Á Vestfjörðum höfum við sett upp nýja og öfluga varaaflsstöð sem keyrir upp með sjálfvirkum hætti og gerist það á innan við 90 sek. Keyrsla á varaaflsstöðvum vegna rekstrartruflana minnkaði árið 2016 en jókst um 96% síðustu þrjú ár þar á undan. Vinnsla varaaflsstöðva á síðasta ári nam 242 MWst. Ef ekki væri aðgengi að varaafli má ætla að straumleysismínútur til forgangsnotenda á síðasta ári hefðu verið 12 mínútur í stað um fimm mínútna, eða 7,3 mínútum fleiri. Á mynd 13 má sjá vinnslu varaafls vegna fyrirvaralausra truflana í flutningskerfinu okkar á síðustu árum.
Samantekið afhendingaröryggi frá flutningskerfinu Með aukinni áraun á flutningskerfið og fjölgun rekstrartruflana hefur varaaflskeyrsla farið vaxandi og skerðingar til notenda á skerðanlegum flutningi. Mörg dæmi eru um hvernig snjallnetslausnir og hröð viðbrögð stjórnstöðvar hafa náð að lágmarka, eða afstýra alfarið, straumleysi til forgangsnotenda og náðust markmið um afhendingaröryggi síðustu ára, þrátt fyrir mikinn fjölda truflana. Í töflu 3 og mynd 14 er varaaflsvinnslu og skerðingum til notenda á skerðanlegum flutningi umbreytt í straumleysismínútur. Það sýnir áhrif þessara tveggja þátta á afhendingaröryggi kerfisins og hvernig niðurstaðan væri, ef ekki væri aðgengi að varaafli né heimildir til skerðinga. Straumleysismínútur kerfisins væru þá 34 mínútur en ekki fimm mínútur, eins og var raunin árið 2016.
MWst
SMS í mín
Straumleysi forgangsnotenda
169,5
5,1
Varaaflsvinnsla vegna truflana
242,4
7,3
Skerðing notenda á skerðanlegum flutningi
724,0
21,8
1.135,9
34,2
Samtals (straumleysi, skerðing og varaaflsvinnsla)
Tafla 3: Straumleysi, skerðing til notenda á skerðanlegum flutningi og vinnsla varaafls á öllu landinu vegna fyrirvaralausra truflana árið 2016, sett fram í orku og umreiknað í straumleysismínútur.
16
Skerðing skerðanlegra notenda í kerfi Landsnets 2013-2016
MWst
5.000
4.434
4.000 3.000 2.000 1.325 944
1.000
724
0 2013
2014
2015
2016
Mynd 12.
Vinnsla varastöðva vegna fyrirvaralausra truflana í kerfi Landsnets 2013-2016
MWst
3.000 1.951
2.000 878
1.000
242
198 0 2013
2014
2015
2016
Mynd 13.
Sraumleysismínútur
Skerðingar vegna fyrirvaralausra rekstrartruflana
250
200
150
100
50
0 2013
2014
2015
2016
Skerðingar til notenda á skerðanlegum flutningi
Skeringar á forgangsorku
Vinnsla varaaflsstöðva
Markmið Landsnets
Mynd 14.
17
Straumleysismínútur landshluta Afhendingaröryggi okkar til almennra notenda er misjafnt eftir landshlutum. Það er best á höfuðborgarsvæðinu og á Suðurnesjum þar sem straumleysismínútur eru mjög fáar, eða að meðaltali um sjö mínútur á ári síðustu fimm árin. Á Vestfjörðum er afhendingaröryggið aftur á móti lakast en þar voru straumleysismínútur að meðaltali tæplega 1.800 mínútur á ári, síðustu fimm árin. Því næst kemur Vesturland með tæplega 600 straumleysismínútur á ári. Á myndum 15 og 16 má sjá að straumleysismínútur eru mjög mismunandi eftir landshlutum og ekki síður eftir árum, þar sem ein stór truflun getur skekkt myndina verulega. Straumleysismínútur almennra forgangsnotenda fyrir landið allt eru fleiri en straumleysismínútur almennra notenda auk stórnotenda eins og sjá má á mynd 16. Á myndum 17-24 má sjá straumleysismínútur hjá notendum dreifiveitna í hverjum landshluta fyrir sig síðustu fimm árin. Árið 2012 var mjög erfitt fyrir reksturinn hjá okkur og margar stórar truflanir um allt land, eins og sjá má greinilega á þessum myndum. Það vekur jafnframt eftirtekt hvað straumleysismínútum hefur fækkað mikið á Vestfjörðum síðustu þrjú árin og má þakka það snjallnetsvirkni og varaaflsstöð okkar í Bolungarvík.
Straumleysismínútur almenns forgangsálags eftir landshlutum
SMS í mínútum
240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0
1.404,8 ■ 2012 ■ 2015
■ 2013 ■ 2016
2.178,8
■ 2014
6.091,5 421,7 2.733,9
Austurland
Norðausturland
Norðurland vestra
Vestfirðir
Vestuland
Suðurland
Suðurnes
Höfuðborgarsvæðið
Mynd 15.
SMS í mínútum
Straumleysismínútur forgangsnotenda
600 ■ Forgangsnotendur dreifiveitna
■ Stórnotendur
■ Allir forgangsnotendur
500
400
300
200
100
0 2012 Mynd 16.
18
2013
2014
2015
2016
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á höfuðborgarsvæðinu
35 30 25 20 15 10 5 0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 17.
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Suðurnesjum
40 35 30 25 20 15 10 5 0
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 18.
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Suðurlandi
120 100 80 60 40 20 0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 19.
19
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Vesturlandi
3000
2500
2000
1500
1000
500
0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 20.
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Vestfjörðum
7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 21.
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Norðvesturlandi
180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2012 Mynd 22.
20
2013
2014
2015
2016
SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Norðausturlandi
1600 1400 1200 1000 800 600 400 200 0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 23. SMS í mínútum
Straumleysismínútur á Austurlandi
140 120 100 80
Vegna mistaka í útreikningum á þjóðhagslegum kostnaði sem byggðist á upplýsingum 60 og gögnum frá Start-hópnum (starfshópur um rekstrartruflanir, www.truflun.is) 40 20 þessi kafli verið fjarlægður á meðan unnið er að leiðréttingum. hefur 0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 24.
Kostnaður vegna skerðinga Á mynd 25 má sjá áæltaðan þjóðhagslegan kostnað vegna skerðingar á orku til almennra forgangsnotenda. Hann var 3,7 milljarðar króna árið 2012 en aðeins 136 milljónir árið 2016. Kostnaður vegna skerðingar stórnotenda nam 147 milljónum króna árið 2012 en einungis rúmlega 8 milljónum árið 2016. Tölur eru fengnar úr skýrslu START hópsins um kostnað vegna skorts6.
Kostnaður vegna skerðinga almenns forgangsálags og stórnotenda
Þúsundir króna
1,000,000 ■ Almennt forgangsálag
3.644.235
■ Stórnotendur
800,000
600,000
400,000
200,000
0 2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 25. 6) www.truflun.is
21
22
Fyrirvaralausar rekstrartruflanir
Fyrirvaralaus rekstrartruflun er óvænt truflun sem valdið getur sjálfvirku eða handvirku rofi í flutningskerfinu, eða ef um misheppnaða innsetningu er að ræða í kjölfar bilunar. Í sömu rekstrartruflun getur verið um fleiri en eina bilun að ræða. Þetta leiðir til þess að fjöldi bilana verður ávallt jafn eða meiri en fjöldi rekstrartruflana. Við skráningu rekstrartruflana er hver bilun flokkuð, m.a. eftir tegund, einingu sem olli bilun og orsök. Fyrirvaralausar rekstrartruflanir voru mun færri árið 2016 en 2015, eða samtals 72 og bilanir sem þeim tengdust voru 857. Meðalfjöldi truflana síðustu 10 árin, miðað við sömu stærð flutningskerfis, er 67 og meðalfjöldi bilana 81. Mynd 26 sýnir fjölda fyrirvaralausra rekstrartruflana í flutningskerfinu síðustu 10 árin. Sýnd er skipting fjölda eftir því hvar truflun verður, þ.e. í tengivirkjum, á línum/strengjum eða hvort um er að ræða kerfisbilanir. Mynd 27 sýnir skiptingu bilana eftir orsökum þeirra. Kerfisbilun er skilgreind á eftirfarandi hátt: Ástand sem lýsir sér í að ein eða fleiri kerfisbreyta hafi farið út fyrir eðlileg mörk án þess að til hafi komið bilun á einstakri einingu. Ef t.d. spennusveiflur eða frávik í tíðni valda því að einingar fara úr rekstri, eða að notendur detta út af þeim sökum, er um kerfisbilun að ræða. Óvalvísar útleysingar hjá viðskiptavinum af þessum sökum teljast þó ekki til kerfisbilana.
Fjöldi fyrirvarlausra rekstrartruflana
Fjöldi
100 Tengivirki
Línur og strengir
Kerfisbilanir
80
60
40
20
0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 26.
Fjöldi fyrirvarlausra rekstrartruflana
Fjöldi
100 Annað
Tæknilegt
Veður
Mannlegt
80 60 40 20 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 27. 7) Af þessum 85 bilunum eru fimm bilanir sem skráðar eru þegar kerfisvarnir eru að vinna og eru fyrirfram ákveðin hegðun búnaðar.
23
Fjöldi fyrirvarlausra bilana í flutningskerfinu
Fjöldi
160 Tengivirki
140
Línur og strengir
Kerfisbilanir
120 100 80 60 40 20 0
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 28.
Fjöldi fyrirvaralausra bilana í flutningskerfinu eftir mánuðum – meðalfjöldi síðustu 10 ára
Meðalfjöldi
30 Línur og strengir
Tengivirki
Kerfisbilanir
25
2007-2016 20
15
10
5
0
jan
feb
mar
apr
maí
jún
júl
ágú
sep
okt
nóv
des
Mynd 29.
Fjöldi fyrirvaralausra bilana eftir spennu
Fjöldi
140 Án spennu
11 kV
66/33 kV
132 kV
220 kV
120 100 80 60 40 20 0 2007 Mynd 30.
24
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Flokkun bilana eftir tímalengd þeirra
Fjöldi
35 2016
Meðaltal 2007-2016
30 25 20 15 10 5 0 0-3 mín
3-30 mín
30-60 mín
1-12 klst
12-24 klst
1-7 dagar
Meira
Mynd 31.
Fjöldi fyrirvaralausra bilana Fyrirvaralausar bilanir árið 2016 voru 858 en voru 1239 árið áður. Eftirfarandi myndir sýna fjölda fyrirvaralausra bilana síðustu 10 árin og er samanburður sýndur miðað við mismunandi flokkun.
Fjöldi fyrirvaralausra bilana í flutningskerfinu eftir mánuðum
Fjöldi
25 Línur og strengir
Tengivirki
Kerfisbilanir
20
2016 15
10
5
0
jan
feb
mar
apr
maí
jún
júl
ágú
sep
okt
nóv
des
Mynd 32.
Fjöldi fyrirvaralausra bilana skipting eftir orsökum
Fjöldi
140 120 100 80 60 40 20 0 2007
2008
2009 Annað
2010
2011
Tæknilegt
2012 Mannlegt
2013
2014
2015
2016
Veður
Mynd 33. 8) Af þessum 85 bilunum eru fimm bilanir sem skráðar eru þegar kerfisvarnir eru að vinna og eru fyrirfram ákveðin hegðun búnaðar. 9) Þessi tala var lækkuð vegna mistaka miðað við þá tölu sem gefin var upp í Frammistöðuskýrslu 2015.
25
Fjöldi bilana eftir einingum Engin eining Strengir Loftlínur Stöð, annað Tyristorar Yfirsp.varar Safnteinar Aflrofar Skilrofar Stjórn- og hjálparb. Meðal 2007-2016
Aflspennar
2016
Þéttavirki 0
10
20
30
40
50 Fjöldi
Mynd 34.
Bilanir í tengivirkjum Fyrirvaralausar bilanir í tengivirkjum árið 2016 voru 35. Þær skiptast á stöðvar eins og mynd 36 sýnir og er 10 ára meðaltal einnig sýnt til samanburðar. Mynd 35 sýnir orsakir bilana í tengivirkjum samanborðið við 10 ára meðaltalið. Með í fjölda þessara bilana eru einnig skráðar bilanir þar sem stjórn- og hjálparbúnaður er að virka eins og til er ætlast. Fimm slíkar bilanir eru með í talningunni fyrir árið 2016; ein bilun er skráð á Blöndu þegar teinasplitt var virkjað, þrjár þegar Breiðadalslína 1 var tekin út vegna truflunar á Vestfjörðum og ein truflun var skráð þegar teinatengi var virkjaði í Fljótsdal og Kárahnjúkavirkjun og Reyðarál einangruð frá kerfinu.
Fjöldi bilana í tengivirkjum eftir orsökum
Fjöldi
40 Meðal 2007-2016
2016
35 30 25 20 15 10 5 0 Samtals
Óþekkt
Kerfi notanda
Veður
Mannlegt
26
Tæknilegt
Áverki
Mynd 35.
Skipting fyrirvaralausra bilana eftir stöðvum Fljótsdalur Brennimelur Sigalda - aðveitustöð Eyvindará Hryggstekkur Rangárvellir Blanda - aðveitustöð Mjólká Eskifjörður Hamranes Vegamót Vatnshamrar Rimakot Hólar Breiðidalur Flúðir Vogaskeið Geitháls Írafoss - aðveitustöð Vestmannaeyjar Glerárskógar Fitjar Akranes Prestbakki Stuðlar Laxá - aðveitustöð Krafla - aðveitustöð Sauðárkrókur Laxárvatn Bolungarvík Kolviðarhóll Steingrímsstöð - aðveitustöð Hella Hvolsvöllur Hrauneyjarfoss - aðveitustöð Búrfell - aðveitustöð Vopnafjörður Lagarfoss Neskaupstaður Fáskrúðsfjörður Teigarhorn Þeistareykir Kópasker Varmahlíð Geiradalur Grundarfjörður Stakkur Reykjanes Rauðimelur Klafastaðir Öldugata Korpa - aðveitustöð Selfoss Þorlákshöfn Ljósafoss - aðveitustöð Sultartangi - aðveitustöð Seyðisfjörður Höfn í Hornafirði Silfurstjarnan Lindarbrekka Húsavík Bjarnarflag - aðveitustöð Dalvík Hrútatunga Keldeyri Ísafjörður Andakíll Ólafsvík Svartsengi Hnoðraholt Elliðaá Rauðavatn Hveragerði Búðarháls Vatnsfell - aðveitustöð
Meðal 2007-2016 0
1
2
2016 3
4 Fjöldi bilana
Mynd 36.
27
Bilanir í línum og strengjum Fyrirvaralausar bilanir í loftlínum og strengjum voru 46 talsins árið 2016 en voru 110 árið 2015. Þessar bilanir skiptast eftir rekstrarspennu, eins og mynd 37 sýnir. Mynd 38 sýnir orsakir bilana á línum árið 2016 og er 10 ára meðaltal sýnt til samanburðar. Myndir 39 til 41 sýna meðalfjölda bilana á ári á hverja 100 km, síðustu 10 árin.
Fjöldi bilana á línum og strengjum á hverja 100 km á ári
Fjöldi
15 33 kV
14
66 kV
132 kV
220 kV
13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
Mynd 37.
Fjöldi bilana á línum og strengjum eftir orsökum
Fjöldi
40 Meðal 2007-2016
35
2016
30 25 20 15 10 5 0 Áverki Mynd 38.
28
Tæknilegt
Mannlegt
Veður
Kerfi notanda
Óþekkt
Meðalfjöldi bilana á ári á 220 kV línum á hverja 100 km árin 2007-2016 BU1 NA1, NA2 KH1 BR1 HR1 FL3 FL4 BU2 BU3 HN1, HN2 SU3 SU1 VF1 SU2 SO3 SI3 SI2 JA1 IS1, IS2 BH1 0.0
0.5
1.0
1.5
2.0 Meðalfjöldi/100km/ár
Mynd 39.
Meðalfjöldi bilana á ári á 132 kV línum á hverja 100 km árin 2007-2016
Meðalfjöldi bilana á ári á 66 kV línum á hverja 100 km árin 2007-2016 BV1 HE2 TA1 SE2 IF1 LA1 FU1 BV2 GF1 OL1 SA1 BD1 SF1 AN1 VP1 HV1 SE1 KS1 HG1 FA1 NK1 TO1 RI1 ES1 VE1 SR2 VS1 LF1 VA2 TR2 ST1 SE3 LJ1 HE1 DA1 AK1
VA1 MJ1 FL2 GE1 HA1 GL1 SI4 SO2 HT1 SN1 SR1 NE1 TE1 LV1 PB1 KR2 KR1 NE2 EY1 RA1 BL2 SM1 RV1 RM1 RA2 MF1 KO1 HO1 HF1 FI2 BL1 AD7
0 Mynd 41.
0
2
4
6
8
10
12
5
10
15
20
25
Meðalfjöldi/100km/ár
14
Meðalfjöldi/100km/ár
Mynd 40.
29
30
Spennu- og tíðnigæði
Tíðnigæði 2016 – hlutfall mæligilda
Hlutfall
40.00% 35.00% 30.00% 25.00% 20.00% 15.00% 10.00% 5.00% 0.00% 49.00
49.20
49.40
49.60
Mynd 42
49.80
50.00 Hz
50.20
50.40
50.60
50.80
51.00
Tíðni Samkvæmt reglugerð um gæði raforku og afhendingaröryggi, þá gilda eftirfarandi skilyrði um tíðni í raforkukerfinu: Kerfistíðni skal vera 50 Hz. Við eðlileg rekstrarskilyrði á meðalgildi rekstrartíðni mælt yfir 10 sek að vera innan eftirfarandi marka: 50 Hz ± 1% (þ.e. 49,5 – 50,5 Hz) 99,5 % tímans. 50 Hz +4/-6% (þ.e. 47 – 52 Hz) 100% tímans. Við vöktum tíðni- og spennugæði í öllu flutningskerfinu allan ársins hring í orkustjórnkerfinu okkar og þar eru tíðnigildi skráð sjálfvirkt á tveggja sekúndna fresti. Niðurstöður mælinga á Geithálsi hafa verið teknar saman og sýnir mynd 42 dreifingu 10 sekúndna meðaltalsmæligilda. Fjöldi mæligilda er 2.741.186, meðalgildi tíðni er 50,0 Hz og staðalfrávik mæligilda er 0,0475. Heildartími þar sem tíðni fer út fyrir 1% mörkin árið 2016 var eftirfarandi: >50,5 Hz = 13,5 mín. (0,00295 % af tímanum) <49,5 Hz = 3,7 mín. (0,0008 % af tímanum) Samkvæmt þessu er tíðni 99,9962% af tímanum innan marka og kröfur því uppfylltar. Við höfum jafnframt sett okkur innri markmið varðandi tíðnigæði sem eru: Að í hverjum mánuði séu 99,5% mæligilda innan marka sem eru 50 Hz +/- 0,2 Hz. Miðað er við 10 sekúndna meðalgildi. Á árinu 2016 var tíðni innan þessara marka 11 mánuði ársins en náðist ekki í október. Meðaltal ársins var þó innan marka, eða 99,66%.
Spenna Samkvæmt reglugerð um gæði raforku og afhendingaröryggi nr. 1048/2004 eiga raforkufyrirtækin að mæla eiginleika spennu í samræmi við spennustaðalinn ÍST EN 50160. Okkur ber að gera úrtaksmælingar á a.m.k. sex afhendingarstöðum árlega. Árið 2016 voru gerðar sérstakar úrtaksmælingar með nákvæmum gæðamælitækjum á eftirtöldum afhendingarstöðum: Eyvindará, 66 kV Hrútatunga, 132 kV Neskaupstaður, 66 kV Rangárvellir, 66 kV Stakkur, 132 kV Vatnshamrar, 66 kV
31
Mælingar stóðu samfleytt í a.m.k. eina viku á hverjum stað og voru gæðakröfur uppfylltar á öllum stöðum. Á myndum 43-50 eru sýnd spennugildi fyrir afhendingarstaði í flutningskerfinu. Skoðuð var dreifing fimm mínútna gilda í öllum tilvikum og eru mælingar teknar úr orkustjórnkerfinu. Samkvæmt áðurnefndri reglugerð skal afhendingarspenna vera innan skilgreindra vikmarka sem eru ±10%. Meiri kröfur hafa verið gerðar til afhendingarspennu hjá stórnotendum. Þar hafa vikmörk afhendingarspennu verið skilgreind +5%/-9%. Það er því miðað við þau mörk þegar 220 kV kerfið er skoðað. Niðurstöður sýna að afhendingarspenna var innan marka á öllum stöðum nema á Vestfjörðum, nánar tiltekið í Bolungarvík og á Ísafirði. Spenna á þessum stöðum fer aðeins út fyrir neðri mörkin og má rekja ástæðuna til spennuleysis vegna truflana, eða viðhalds, í tengivirkjum á Vestfjörðum.
Gæði afhendingarspennu 220 kv 45000 40000 35000 30000 25000 20000 BRE_AT
15000
HAM_AT
10000
FJA_AT FJA_BT
5000 0
232
234
228
230
224
226
222
220
218
216
214
210
212
208
206
204
200
202
Mynd 43.
Gæði afhendingarspennu Byggðalína 132 kV 50000 45000 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000 5000 0
GED GLE HOL HRU HRY LAV PRE TEH VAR
146
144
140
142
138
134
136
132
128
130
126
124
32
122
120
118
Mynd 44.
Gæði afhendingarspennu Suðvesturland 132 kV
Gæði afhendingarspennu Vesturland 66 kV
45000
90000
40000
80000
35000
70000
30000
60000
25000
50000 FIT
20000 15000 10000
HAM
30000
KOR
20000
OLD
5000
AND BRE GRU OLA VAT VEG VOG
40000
GEH
10000
SVA
0
0 144
146
142
138
140
136
132
134
130
128
126
124
122
120
118
59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70
Mynd 45.
71
72 73
Mynd 46.
Gæði afhendingarspennu Vestfirðir 66 kV
Gæði afhendingarspennu Norðurland 66 kV 120000
90000 80000
100000
70000 80000
60000 50000
DAL
60000
LAX
BOL
40000
RAN
BRD
30000
40000
SIS
ISA
20000
KOP
KEL
10000
LIN
20000
SAU
MJO
0
0 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70
71
59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70
72 73
Mynd 47.
71
72 73
71
72 73
Mynd 48.
Gæði afhendinarspennu Austurland 66 kV
Gæði afhendingarspennu Suðurland 66 kV 60000
100000 90000
50000
80000 70000
40000
ESK
60000 50000
30000
FAS
40000
LAG
30000
NKS
20000
SEY
HVE HVO
LJO
20000
RIM SEL
10000
STU
10000
FLU HLA
EYV
TOR
VOP
0 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 Mynd 49.
71
72 73
0 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 Mynd 50.
33
34
Um Landsnet
Við erum ábyrgt og framsækið þjónustufyrirtæki með öfluga liðsheild starfsfólks, sterka samfélagsvitund og stefnum að því að vera í fremstu röð í alþjóðlegum samanburði.
Hlutverk Hlutverk okkar er að tryggja hagkvæma uppbyggingu og rekstur raforkukerfisins en örugg og ótrufluð raforka er ein af meginstoðum nútímasamfélags. Þá ber okkur einnig að sjá til þess að jafnvægi sé á hverjum tíma í raforkukerfinu á milli framboðs og eftirspurnar rafmagns.
Framtíðarsýn „Rafvædd framtíð í takt við samfélagið“ er kjarninn í framtíðarsýn okkar. Nútímasamfélög reiða sig í æ ríkari mæli á örugga afhendingu raforku og höfum við sett okkur það markmið að tryggja bæði örugga afhendingu á raforku til framtíðar og viðhalda jafnvægi milli framleiðslu og notkunar. Við ætlum að ná eins breiðri sátt og mögulegt er um þær leiðir sem farnar verða, taka tillit til þarfa samfélagsins á hverjum tíma og sýna ábyrgð í umgengni við náttúruna. Jafnframt höfum við einsett okkur að stuðla að heilbrigðu markaðsumhverfi á raforkumarkaði og hagkvæmri nýtingu fjármuna.
Stefna Stefnan okkar byggir á hlutverki félagsins og framtíðarsýn og er ætlað að stuðla að því að við rækjum hlutverk okkar af natni og í sem víðtækastri sátt við samfélag og umhverfi. Stefnan kristallast í loforðum til samfélagsins um öruggt rafmagn og gæði og öryggi flutningskerfisins til framtíðar, sátt við samfélag og umhverfi, skilvirkan rekstur, upplýsta umræðu og markvissa stjórnun og skipulag. Loforðin eru: • Öruggt rafmagn - gæði og öryggi flutningskerfisins til framtíðar • Í sátt við samfélag og umhverfi • Góð nýting fjármuna – skilvirkur rekstur • Skýr ímynd • Markviss stjórnun og skipulag • Góður vinnustaður
Gildi Gildin okkar eru ábyrgð, samvinna og virðing og er þeim ætlað að vera leiðarljós okkar, bæði í samskiptum við viðskiptavini félagsins og okkar á milli. Þau móta fyrirtækjamenningu okkar, viðhorf og hegðun starfsfólks og styðja við fagmennsku og skilvirka ákvarðanatöku.
Skipurit
Forstjóri
Stjórnunarsvið
Fjármálasvið
Þróunar- og tæknisvið
Viðskiptamannaráð
Kerfisstjórnunarsvið
Framkvæmdaog rekstrarsvið
35
Raflínur Landsnets í árslok 2016
220
Brennimelslína 1
BR1
1977 / 2006
Búðarhálslína 1
BH1
2014
Geitháls - Brennimelur Búðarháls - HR1 (Langalda)
Búrfellslína 1
BU1
1969
Búrfell - Írafoss
58,6
36
5,6 60,8
Búrfellslína 2
BU2
1973
Búrfellslína 3 (byggð að hluta fyrir 400 kV)
BU3
1992/1998
Búrfell - Kolviðarhóll
86
Fljótsdalslína 3 (byggð fyrir 400 kV)
FL3
2007
Fljótsdalur - Reyðarfjörður
Búrfell - Hamranes
119,07
0,07
49
Fljótsdalslína 4 (byggð fyrir 400 kV)
FL4
2007
Fljótsdalur - Reyðarfjörður
53
Hamraneslína 1
HN1
1969
Geitháls - Hamranes
15,1
Hamraneslína 2
HN2
1969
Geitháls - Hamranes
15,1
Hrauneyjafosslína 1
HR1
1982
Hrauneyjafoss - Sultartangi
19,5
Ísallína 1
IS1
1969
Hamranes - Ísal
2,4
Ísallína 2
IS2
1969
Hamranes - Ísal
2,4
Járnblendilína 1
JA1
1978
Brennimelur - Járnblendiv.
4,5
Kolviðarhólslína 1
KH1
1973
Kolviðarhóll - Geitháls
17,3
Norðurálslína 1
NA1
1998
Brennimelur - Norðurál
4,2
Norðurálslína 2
NA2
1998
Brennimelur - Norðurál
4
Sigöldulína 2
SI2
1982
Sigalda - Hrauneyjafoss
8,6
Sigöldulína 3
SI3
1975/2015
Sigalda - Búrfell
36,8
Sogslína 3
SO3
1969
Írafoss - Geitháls
35,8
Sultartangalína 1
SU1
1982
Sultartangi - Brennimelur
121,6
Sultartangalína 2
SU2
1999
Sultartangi - Búrfell
12,5
Sultartangalína 3 (byggð fyrir 400 kV)
SU3
2006
Sultartangi - Brennimelur
119
Vatnsfellslína 1
VF1
2001
Vatnsfell - Sigalda
5,8
Blöndulína 1
BL1
1977/1991
Blanda - Laxárvatn
32,7
Samtals 220 kV 132
Þar af jarðstrengur
Lengd [km]
Tengivirki
Tekin í notkun
KKS nr.
Heiti raflínu
Nafnspenna [kV]
Raflínur Landsnets í árslok 2016
856,67
0,07
Blöndulína 2
BL2
1977/1991
Blanda - Varmahlíð
32,4
Eyvindarárlína 1
EY1
1977
Hryggstekkur - Eyvindará
27,5
Fitjalína 1
MF1
1991
Rauðimelur - Fitjar
6,8
Fitjalína 2
FI2
2015
Fitjar - Stakkur
8,5
8,5
Fljótsdalslína 2
FL2
1978
Fljótsdalur - Hryggstekkur
25
7
Geiradalslína 1
GE1
1980
Glerárskógar - Geiradalur
46,7 33,5
Glerárskógalína 1
GL1
1983
Hrútatunga - Glerárskógar
Hafnarfjörður 1
HF1
1989
Hamranes - Öldugata
4
4
Hafnarlína 1
HA1
1987/2014
Hólar - Höfn
8
8
Hnoðraholtslína 1
AD7
1990
Hamranes - Hnoðraholt
9,7
2
Hólalína 1
HO1
1981
Teigarhorn - Hólar
75,1
Hrútatungulína 1
HT1
1976
Vatnshamrar - Hrútatunga
77,1
Korpulína 1
KO1
1974
Geitháls - Korpa
Kröflulína 1
KR1
1977
Krafla - Rangárvellir
Kröflulína 2
KR2
1978
Krafla - Fljótsdalur
123,2
Laxárvatnslína 1
LV1
1976
Hrútatunga - Laxárvatn
72,7
Mjólkárlína 1
MJ1
1981
Geiradalur - Mjólká
80,8
Nesjavallalína 1
NE1
1998
Nesjavellir - Korpa
32
16
Nesjavallalína 2
NE2
2010
Nesjavellir - Geitháls
25
25
6
0,3
82,1
Prestbakkalína 1
PB1
1984
Hólar - Prestbakki
171,4
Rangárvallalína 1
RA1
1974
Rangárvellir - Varmahlíð
87,5
Rangárvallalína 2
RA2
2009
Rangárvellir - Krossanes
4,4
Rauðamelslína 1
RM1
2006
Reykjanes - Rauðimelur
15
Rauðavatnslína 1
RV1
1953
Geitháls - A12
Sigöldulína 4
SI4
1984
Sigalda - Prestbakki
78,1
3
Sogslína 2
SO2
1953
Írafoss - Geitháls
44,4
Stuðlalína 1
SR1
2005
Hryggstekkur - Stuðlar
Suðurnesjalína 1
SN1
1991
Hamranes - Fitjar
0,1
4,4
1
16
16
30,7
0,1
Svartsengi - Rauðimelur
4,9
1981
Hryggstekkur - Teigarhorn
49,7
Vatnshamralína 1
VA1
1977
Vatnshamrar - Brennimelur
Tengivirki
20,2
Samtals 132 kV 66
1334,1
92,3
18,5
18,5 1,3
Akraneslína 1
AK1
1996
Brennimelur - Akranes
Andakílslína 1
AN1
1966
Andakílsvirkjun - Akranes
34,85
Bolungarvíkurlína 1
BV1
1979/2014
Breiðidalur - Bolungarvík
17,1
1
Bolungarvíkurlína 2
BV2
2010/2014
Ísafjörður - Bolungarvík
15,3
15,3
Breiðadalslína 1
BD1
1975
Mjólká - Breiðidalur
36,4
0,8
Dalvíkurlína 1
DA1
1982
Rangárvellir - Dalvík
39
0,1
Eskifjarðarlína 1
ES1
2001
Eyvindará - Eskifjörður
29,1
0,3
Fáskrúðsfjarðarlína 1
FA1
1989
Stuðlar - Fáskrúðsfjörður
16,8
Flúðalína 1
FU1
1978
Búrfell - Flúðir
27,4
Grundarfjarðarlína 1
GF1
1985
Vogaskeið - Grundarfjörður
35,4 34,4
Hellulína 1
HE1
1995
Flúðir - Hella
Hellulína 2
HE2
2015
Hella - Hvolsvöllur
Hveragerðislína 1
HG1
1982
Hvolsvallarlína 1
HV1
1972
Ísafjarðarlína 1
IF1
1959/2014
Kópaskerslína 1
KS1
1983
Laxá - Kópasker
0,6
1,7
13
13
Ljósafoss - Hveragerði
15,4
0,1
Búrfell - Hvolsvöllur
45,1
0,25
Breiðidalur - Ísafjörður
13
3
83,3
0,1
Lagarfosslína 1
LF1
1971
Lagarfoss - Eyvindará
Laxárlína 1
LA1
1953
Laxá - Rangárvellir
28
6
58,4
0,7
Ljósafosslína 1
LJ1
2002
Neskaupstaðarlína 1
NK1
1985
Ljósafoss - Írafoss
0,6
0,6
Eskifjörður - Neskaupstaður
18,2
Ólafsvíkurlína 1
OL1
1978
Vegamót - Ólafsvík
48,8
1,9
Rimakotslína 1
RI1
1988
Hvolsvöllur - Rimakot
22,2
Sauðárkrókslína 1
SA1
1974
Varmahlíð - Sauðárkrókur
21,8
0,1
Selfosslína 1
SE1
1981
Ljósafoss - Selfoss
20,3
2,7
Selfosslína 2
SE2
1947
Selfoss - Hella
32
0,7
Selfosslína 3
SE3
2016
Selfoss - Þorlákshöfn
28
28
Seyðisfjarðarlína 1
SF1
1996
Eyvindará - Seyðisfjörður
20,1
0,3
Steingrímsstöðvarlína 1
ST1
2003
Steingrímsstöð - Ljósafoss
3,4
1
Stuðlalína 2
SR2
1983
Stuðlar - Eskifjörður
18,2
2,4
45,1
Tálknafjarðarlína 1
TA1
1985
Mjólká - Keldeyri
Vatnshamralína 2
VA2
1974
Andakílsvirkjun - Vatnshamrar
Vegamótalína 1
VE1
1974
Vatnshamrar - Vegamót
63,8
Vogaskeiðslína 1
VS1
1974
Vegamót - Vogaskeið
24,8
Vopnafjarðarlína 1
VP1
1980
Lagarfoss - Vopnafjörður
58
Þeistareykjalína 2
TR2
2013
Þeistareykir - KS1 (Höfuðreiðarmúli)
11
11
Þorlákshafnarlína 1
TO1
1991
Hveragerði - Þorlákhöfn
19,3
0,1
1018,1
111,9
Húsavíkurlína 1
HU1
1948
Laxá - Húsavík
26
0,1
Vestmannaeyjalína 1 (sæstrengur)
VM1
1962
Vestmannaeyjar - Rimakot
16
16
Vestmannaeyjalína 2 (sæstrengur)
VM2
1978
Vestmannaeyjar - Rimakot
16
15
Vestmannaeyjalína 3 (sæstrengur)
VM3
2013
Vestmannaeyjar - Rimakot
16
16
74
47
3283
251
2
Samtals 66 kV 33
Þar af jarðstrengur
Tekin í notkun 1991
TE1
Lengd [km]
KKS nr. SM1
Heiti raflínu
Nafnspenna [kV]
Svartsengislína 1 Teigarhornslína 1
Samtals 33 kV Samtals
0,2
0,15
37
Tengivirki Landsnets í árslok 2016
38
KKs. nr.
Meðeigandi
Spenna [kV]
Tekin í notkun
Fjöldi reita
Aðveitustöð 12
A12
OR
132
2006
1
0
Akranes
AKR
OR
66
2016
4
0
Andakíll
AND
OR
66
1974
3
0
Ásbrú
ASB
33
2011
8
0
Blanda
BLA
Bolungarvík
BOL
Breiðidalur
BRD
Brennimelur
BRE
Búðarháls
BUD
LV
Fjöldi spenna
Heiti stöðvar
Tengivirki Landsnets í árslok 2016
132
1991
5
0
66/11
2014
3/8
0
OV
66
1979
4
0
RA
220/132/66
1978
9/4/3
3
220
2013
2
0
Búrfell
BUR
220/66
1999
8/4
0
Dalvík
DAL
RA
66
1981
1
0
Eskifjörður
ESK
RA
66
1993
5
0
Eyvindará
EYV
RA
132/66
1975
1/5
1
Fáskrúðsfjörður
FAS
RA
66
1998
3
0
Fitjar
FIT
HS
132
1990
5
0
Fljótsdalur
FLJ
220/132
2007
10/4
2
Flúðir
FLU
RA
66
1995
3
0
OV
0
Geiradalur
GED
Geitháls
GEH
132
1983
3
220/132
1969
7/9
Glerárskógar
GLE
2
RA
132
1980
3
0
Grundarfjörður
GRU
Hamranes
HAM
RA
66
1987
1
0
220/132
1989
7/8
Hella
HLA
2
RA
66
1995
4
0
Hnoðraholt Hólar
HNO
OR
132
1990
2
0
HOL
RA
132
1984
5
0
Hrauneyjafoss
HRA
LV
220
1981
5
0
Hrútatunga
HRU
RA
132
1980
4
0
Hryggstekkur
HRY
RA
132
1978
6/5
1
Húsavík
HUS
RA
33
1978
2
0
Hveragerði
HVE
RA
66
1983
3
0
Hvolsvöllur
HVO
RA
66
1995
4
0
Írafoss
IRA
LV
220/132
1953
3/6
2
Ísafjörður
ISA
OV
66
2014
4
0
Keldeyri
KEL
OV
66
1979
2
0
Klafastaðir
KLA
220/16
2013
1/4
1
Kolviðarhóll
KOL
220
2006
7
0
Korpa
KOR
OR
132
1976
6
0
Kópasker
KOP
RA
66
1980
1
0
Krafla
KRA
LV
132
1977
4
0
Lagarfoss
LAG
RA
66
2007
5
0
Laxá
LAX
66/33
2003
6/1
1
Laxárvatn
LAV
RA
132
1977
3
0
Lindarbrekka
LIN
RA
66
1985
1
0
Ljósafoss
LJO
LV
66
1937
6
0
Mjólká
MJO
OV
132/66
1980
2/5
2
Nesjavellir
NES
OR
132
1998
6
0
Neskaupstaður
NKS
RA
66
1994
3
0
Ólafsvík
OLA
RA
66
1980
1
0 0
Prestbakki
PRB
RA
132
1984
3
Rangárvellir
RAN
RA
132/66
1974
8/7
2
Rauðimelur
RAU
132
2006
3
0
Reykjanes
REY
HS
132
2006
3
0
Rimakot
RIM
RA
66/33
1990
2/5
1
Heiti stöðvar
KKs. nr.
Meðeigandi
Spenna [kV]
Tekin í notkun
Fjöldi reita
Fjöldi spenna
Sauðárkrókur
SAU
RA
66
1977
3
0
Selfoss
SEL
RA
66
2005
5
0
Seyðisfjörður
SEY
RA
66
1957
2
0
Sigalda
SIG
LV
220/132
1977
7/1
1
Silfurstjarnan
SIL
RA
66
1992
1
0
Stakkur
STA
132
2016
3
1
Steingrímsstöð
STE
LV
66
1959
1
0
Stuðlar
STU
RA
132/66
1980
3/5
2
Sultartangi
SUL
220
1999
6
0
Svartsengi
SVA
HS
132
1997
4
0
Teigarhorn
TEH
RA
132
2005
3
0
Varmahlíð
VAR
RA
132/66
1977
3/1
1
Vatnsfell
VAF
220
2001
2
0
Vatnshamrar
VAT
RA
132/66
1976
4/6
2
Vegamót
VEG
RA
66
1975
4
0
Vestmannaeyjar
VEM
HS
33
2002
4
0
Vogaskeið
VOG
RA
66
1975
3
0
Vopnafjörður
VOP
RA
66
1982
1
0
Þeistareykir
THR
66
2013
1
0
Þorlákshöfn
TOR
66
1991
3
0
Öldugata
OLD
132
1989
3
0
RA
RA=Rarik OV=Orkubú Vestfjarða HS=Hitaveita Suðurnesja LV=Landsvirkjun OR=Orkuveita Reykjavíkur
39
Viðauki 1. Skilgreining á stuðlum um afhendingaröryggi Stuðull um rofið álag (SRA) Þessi stuðull er hlutfall samanlagðrar aflskerðingar og mesta álags á kerfið. Eftirfarandi jafna gildir um þennan stuðul:
Þar sem Pi:
Aflskerðing í skerðingartilviki i [MW].
PMax:
Hámarksafl heildarinnmötunar ársins inn á kerfi flutningsfyrirtækis/dreifiveitu [MW].
Stuðull um meðallengd skerðingar, straumleysismínútur (SMS) Þessi stuðull metur hve lengi skerðing hefur staðið yfir miðað við orkuskerðingu og heildarorkuafhendingu. Eftirfarandi jafna gildir um þennan stuðul:
Þar sem Ei:
Orkuskerðing í rekstrartruflun i [MWst].
EAlls:
Heildarorkuafhending til viðskiptavina [MWst].
Kerfismínútur (KM) Stuðull sem gefur til kynna hve alvarlegt einstakt tilvik skertrar orkuafhendingar er. Eftirfarandi jafna gildir um þennan stuðul:
Þar sem
40
E:
Orkuskerðing í rekstrartruflun [MWst].
PMax:
Hámarksafl viðkomandi kerfis, flutningsfyrirtækis/dreifiveitu [MW].
Stuðull um skerta orkuafhendingu (SSO) Þessi stuðull er hlutfall orkuskerðingar, ef afl hefði verið óbreytt allan skerðingartímann, og heildaafls á kerfið. Eftirfarandi jafna gildir um þennan stuðul:
MW klst / MW ár
Þar sem Pi: Aflskerðing, MW, í skerðingartilviki i. Ti: Lengd skerðingar, klst. PMax: Klukkustundar hámarksálag orkuöflunar veitu, MW.
Stuðull um meðalskerðingu álags (SMA) Þessi stuðull er mælikvarði á meðalskerðingu á hverja truflun. Eftirfarandi jafna gildir um þennan stuðul:
MW / truflun
Þar sem Pi: Aflskerðing, MW, í truflun i.
N: Fjöldi truflana.
Áreiðanleikastuðull (AS) Stuðull sem sýnir áreiðanleika kerfis sem hlutfall af fjölda klukkustunda ársins.
Þar sem
Lengd straumleysis er skilgreind skv. stuðlinum SMS.
41
Viðauki 2. Skilgreining á alvarleikaflokkum truflana Hæsti alvarleiki er lesinn frá #1 og niður að #18 samkvæmt ENTSO-E
42
Afhendingaröryggi og gæði flutningskerfisins
Verkefnisstjóri
Umsjón og umbrot
Frammistöðuskýrsla 2016
Kjartan Sigurjónsson
Athygli
Höfundar
Útdráttur
Ljósmyndir
Kjartan Sigurjónsson, Ragnar Stefánsson, Kristveig
Í þessari skýrslu er birt tölfræði um
Landsnet
Þorbergsdóttir, Daniel Leó Ólason, Íris
afhendingaröryggi íslenska flutningskerfisins,
Baldursdóttir, Jón Vilhjálmsson (Verkfræðistofan
rekstrartruflanir og spennu- og tíðnigæði.
Skýringarmyndir
Efla), Kolbrún Reinholdsdóttir (Verkfræðistofan
Einnig er hér að finna almennar upplýsingar um
Effekt
Efla) og Ingvar Baldursson (Verkfræðistofan Efla)
Landsnet og flutningskerfið Landsnet – Skýrsla nr. 17002 Mars 2017
43
LANDSNET HF. - GYLFAFLÖT 9 - 112 REYKJAVÍK - SÍMI 563 9300 - LANDSNET@LANDSNET.IS