Issuu

Mechels Rivierengebied & De Putter herfst 2026

Flirten in 't groen

Putterquiz

36 Natuurwerkdagen

Spinnen voor dummies

Leden van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en Natuurpunt De Putter ontvangen dit driemaandelijks tijdschrift gratis. Andere Natuurpuntleden kunnen voor 2026-27 een abonnement nemen door 8 euro over te schrijven op rekening BE42 0013 6468 8754 met als vermelding ‘tijdschrift 2026-27’. Natuurpunt De Putter in Putte en Natuurpunt Mechels Rivierengebied in Bonheiden, Sint-Katelijne-Waver, Willebroek en Mechelen werken met vele vrijwilligers aan meer en betere natuur in de regio."

NATUURPUNT DE PUTTER Contactpersoon

Giften - Reservatenfonds

Website en Facebook

Lid worden

Natuurpunt De Putter Lucien Verschoren (voorzitter afdeling) 0496 98 64 39, lucien.verschoren@telenet.be

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3716 De Putter.' Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

putter.natuurpuntdeputter.be www.facebook.com/p/Natuurpunt-De-Putter-100076862240752

Digitaal afdelingsnieuws

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2027. Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via De Putter’.

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED Contactpersonen

Natuurpunt Mechels Rivierengebied Peter Delvaux, 0476 70 14 38, pedelvaux.np@gmail.com Kern Mechelen np.kernmechelen@gmail.com Kern Bonheiden Joost Dewyspelaere, 015 51 69 97, joost.dewyspelaere@skynet.be Kern St.-Katelijne-Waver Godelieve Janssens, 015 20 97 02, godelieve-jans@telenet.be Kern Willebroek Wim Candries, 0472 29 87 32

Website, Facebook en Twitter

www.natuurpunt.be/mechelsrivierengebied www.facebook.com/NatuurpuntMechelsRivierengebied www.instagram.com/np_mechelsrivierengebied

Digitaal afdelingsnieuws

Planten- en dierenwaarnemingen in de regio: www.mechelen.waarnemingen.be Activiteitenflits: aanvragen via de startpagina van onze website www.natuurpunt.be/np-mrg

Giften - Reservatenfonds

Schrijf je gift over op rekening BE56 2930 2120 7588 van Natuurpunt met vermelding ‘project 3799 Mechels Rivierengebied’. Vanaf 40 euro wordt een fiscaal attest afgeleverd.

Lid worden

Het lidgeld bedraagt 38 euro per gezin tot eind 2027. Overschrijven op rekening BE17 2300 0442 3321 BIC GEBABEBB van Natuurpunt, met vermelding ‘(nieuw) lid via Mechels Rivierengebied’.

Muizenhoekstraat 7, 2812 Muizen bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be 015 43 61 09 - www.natuurpunt.be/bc-mrg

Bezoekerscentrum

Openingsuren Open op woensdag en zaterdag van 13u30 tot 17u30 en op zondag van 9u30 tot 17u30. • • • •

WERKTEN MEE AAN DIT NUMMER

Teksten: Diane Appels, Tom Bal, Annelies Ceuppens, Bert Delanoeije, Peter Delvaux, Peter De Ridder, Mario Engels, Frank De Roover, Frank Hadermann, Peter Hendrickx, Mahtias Hermans, Godelieve Janssens, Erik Maquoi, Bert Mestdagh, Carla Morlion, Ann Pinceel, Jorn Van de Velde, Héléne Vanvelk, Robin Verachtert, Joeri Verrept, Lucien Verschoren, Johan Verheyden, Johan Waumans Redactie: redactie-mrg@natuurpunt.be

2 • Colofon

info over de lokale natuurgebieden en activiteiten wandelbrochures, SNU!T-tas, luister- en zoektochten kleine winkelhoek biosapjes, biobieren, koffie & thee

Parkeren in Muizen kan langs de Brugstraat en de Rijmenamsesteenweg of op de randparkings MuizenDorp, kerkhof (Kerkenbos) of station (Karolingenstraat).

DRUK

Buroform nv - www.buroform.be Oplage: 4400 exemplaren Cover: panteramaniet © Ivo Vanseuningen (vooraan) feest 30 jaar Hondsbossen © Natuurpunt (achteraan)

LEDENADMINISTRATIE

webformulier: www.natuurpunt.be/contact ledenadministratie@natuurpunt.be, 015 29 72 17

Woordje vooraf 2026 is al voor bijna drie vierden gepasseerd! Het voorjaar begon erg nat en we vreesden toen dat enkele bomen in de Hondsbossen zouden omvallen door een te natte ondergrond. En kijk, nu vrezen we dat er bomen zullen sneuvelen omdat het ruim twee maanden niet regende. Om de verdamping te beperken, werpen bomen hun bladeren vlugger af of houden ze erg klein. Ook laten ze hun vruchten mogelijk voortijdig vallen. Uit metingen in het Brasschaatse bos De inslag bleek dat bomen deze zomer 19% minder aan fotosynthese deden dan gemiddeld en daardoor ook veel minder CO2 opnamen. Bomen hebben een geheugen: ze passen zich aan wanneer ze droogte- of hittestress ondervinden. Maar … kunnen ze zich snel genoeg aanpassen? In de voorbije miljoenen jaren evolutie is de opwarming immers nooit zo snel gegaan als vandaag. Wat moeten we doen? Stoppen met CO2 uitstoten en nadenken hoe we water langer in onze ecosystemen kunnen behouden. Zou de bever de droogte voelen aankomen en zet hij daarom net op tijd natuurgebieden onder water? De talrijke bosbranden in het voorbije jaar maken het ons niet gemakkelijk want zij stoten tonnen CO2 de lucht in. Wat ons echter het meeste raakte, was de brand in de Hoge Venen. Het vuur drong er door tot diep in de grond en het herstel van het veen zal ettelijke decennia duren. Bovendien is al de in het veen opgeslagen CO2 weer de lucht ingegaan. Mensen tonen bij zulke natuurrampen een samenhorigheid en dat stemt positief, maar we beseffen onvoldoende dat we er mee aan de oorzaak van liggen. Ook korter bij huis kon de natuur mensen samenbrengen. Het 30-jarig bestaan van de Hondsbossen op 27 september is hiervan een mooi voorbeeld. In plaats van één dag te vieren, heeft kern Sint-Katelijne-Waver er een heel feestjaar van gemaakt met als kers op de taart het grote Hondsbossenfeest en de lancering van een speciale bomenwandeling bij de start van de Week van het Bos. Met QR-codes en je smartphone kun je de bomen hun geheim laten vertellen. Zeker doen! (zie ook blz 6) Het is nu ook afwachten wat de impact zal zijn van de droge zomer op de rijke zwammenwereld. Zou het spreekwoord “ze schieten als paddenstoelen uit de grond?” nog van toepassing zijn? In het volgende tijdschrift meer reacties van mensen die het drukke feestjaar hebben voorbereid of aan activiteiten deelnamen. Daarbij kwam er jong bloed onze kern en onze beheerteams versterken. Voel jij daar ook wat voor? Je bent van harte welkom.

Godelieve Janssens, voorzitter kern Sint-Katelijne-Waver

amethistzwam © Ivo Vanseuningen

In dit nummer 2 3 4 6 10 13 14 17 18 20 22 24 26 28 33 34 37 38 39 40 42 43

colofon woordje vooraf - inhoud terugblik nieuwtjes natuurgebied Hoge Beemortel dank je wel 1 gesignaleerd dank je wel 2 sluit onze natuur niet op wist je dat? kalender Knautiabij SNU!T de natuur in wat met het natuurpark? beheer cryptogram - online lezen vorming dank je wel 3 de discreetste vrijwilliger waarvan akte natuurgebieden Woordje vooraf • 3

Terugblik 12 juli Big Jump in Mechelen

Ook dit jaar nam Natuurpunt Mechelen deel aan de nationale actie Big Jump. Op 12 juli organiseerde de kern, in samenwerking met Stad Mechelen, een gezamenlijke sprong in het water aan het Keerdok. Ruim 150 deelnemers waagden de duik! De hitte van afgelopen zomer benadrukte opnieuw het belang van proper water, zeker in een © Mathias Hermans stedelijke omgeving als Mechelen. Maar voor Natuurpunt gaat het natuurlijk om meer dan alleen een verfrissende plons. De Big Jump heeft als doel om de uitdagingen rond onze waterlopen en de tekortkomingen in de Europese Kaderrichtlijn Water blijvend onder de aandacht te brengen. Door samen te werken met verschillende partners, willen we onze waterlopen en de bijbehorende biodiversiteit beschermen en verbeteren. Er is nog volop werk aan de winkel!

29 juli Waterbeestjes zoeken tijdens het Natuur.kamp in het Mechels Broek

4 • Terugblik

9 augustus SNU!T-activiteit 'Bloemen en beestjes' in het bezoekerscentrum

28 augustus Vleermuizenwandeling in de Peultenbossen

Er was veel interesse van jongeren voor wat gids Peter Hendrickx vertelde over de vleermuizen en de nachtvlinders in de Peultenbossen. De open plekken en de bosranden waren ideale plekken om de vele dwergvleermuizen waar te nemen. Om de nachtvlinders te ontdekken kwamen een wit laken en een aangepaste lamp goed van pas!

Nieuwtjes Vanaf 4 oktober Bomen en hun geheimen

Ben je benieuwd naar wat bomen in het Waverwoud jou te vertellen hebben? Van 4 oktober tot 31 december kom je in de Hondsbossen en de Gasthuisbossen in SintKatelijne-Waver op zestien bomen een QR-code tegen. Het is de moeite waard om tijdens je wandeling even te stoppen. Scan de code en luister naar het persoonlijke verhaal van elke boom! Voor de Hondsbossen start je op de Markt in het centrum van Sint-Katelijne-Waver (lus 3,3 km), voor de Gasthuisbossen aan de ingang van het bos, Berlaarbaan 297 (lus 2 km). De verbinding tussen de twee bossen is aangeduid met bruine kruisjes (totale lus 6 km). Ook hier vind je nog één sprekende boom. Op beide startpunten staat een infobord met de wandellussen. Ook leuk voor kinderen vanaf 10 jaar. Info: Frank Hadermann, frank.hadermann@skynet.be Deze wandelroute wordt ingewandeld onder leiding van een gids op zondag 4 oktober. Meer info blz 28.

Zaterdag 3 oktober tot zondag 3 januari EXPO Dichterbij - Laure Verbruggen (°1984, Mechelen) in het bezoekerscentrum In het najaar van 2026 toont Laure Verbruggen tekeningen en assemblages in het bezoekerscentrum onder de titel 'Dichterbij'. Laure volgt les aan de Mechelse Academie en bouwt daarnaast aan haar eigen universum, waarvoor ze insecten, planten, stenen en andere sporen van (vorig) leven verzamelt. Dat universum volgt een interne logica: omdat iets dreigt te verdwijnen, wordt het geselecteerd. Omdat het geselecteerd is, wordt het betekenisvol. Omdat het betekenisvol is, wordt het bewaard. Omdat het bewaard is, wordt het getoond. Vogels, hommels en kevers krijgen letterlijk een kader in gedetailleerde tekeningen, gehavende vlinders een sokkel, stenen een sarcofaag of een boek om op te rusten. Eén voor één zijn ze een soort laatste eerbetoon aan wat (bijna) onzichtbaar, fragiel of beschadigd is, symbool voor allerlei zaken en mensen die we onderweg verliezen, maar ook een stille oproep om zorgzaam om te gaan met de (natuurlijke) schoonheid die ons vandaag omringt.

Expo

Doorlopend tijdens de openingsuren in bezoekerscentrum Mechels Rivierengebied, Muizenhoekstraat 7, Muizen

Ontmoet de maker

Zondag 4 oktober en zondag 3 januari (14u30 tot 17u30) kan je Laure ontmoeten in het bezoekerscentrum.

Zondag 11 oktober Klimaatmars

Hittedoden, natuurbranden: deze zomer drukte ons met de neus op de feiten. Klimaatverstoring zorgt voor steeds meer druk. Onze natuur lijdt hieronder, maar kan evengoed een hoofdrol spelen in het vermijden van verdere opwarming en om ons te beschermen tegen de gevolgen daarvan. Samen met vele andere Natuurpunters willen we daarom deelnemen aan de Klimaatmars. We roepen op om in onze natuur en zo in onze toekomst te investeren. We vertrekken met de trein vanuit Mechelen, en hopen dat velen onder jullie willen aansluiten! Afspraak aan het station om 12u45 (trein van 13u03 naar Brussel-Noord). De mars begint om 14u. De mars eindigt om 15u30 à 16u aan het Jubelpark. Daar zullen er nog toespraken, muziek ... zijn. Je kiest er zelf voor hoe lang je nog in Brussel blijft. Kom je op een andere manier? Zoek dan zeker het Natuurpunt-blok! 6 • Nieuwtjes

Zaterdag 17 oktober Feestelijke opening van de verbinding Peultenbossen met de Duivelshoek

Vanuit de Duivelshoek, een straat in Onze-Lieve-Vrouw-Waver, zie je de Peultenbossen liggen. In het bos geraken was echter niet zo makkelijk. Je moest omrijden via de R6 en de Putsesteenweg om de ingang van het bos met de parking te vinden, recht tegenover de Grote Krankhoeve. Op vraag van enkele bewoners uit Onze-Lieve-Vrouw-Waver werd contact gezocht met de Natuurpuntkern van Sint-Katelijne-Waver. Die ging samen met Lucien Verschoren, voorzitter van Natuurpunt De Putter en tevens ook conservator van de Peulten, ter plekke om de toestand te bekijken. De eigenaar van het perceel naast het bos bleek helaas geen officiële toestemming te willen geven om een deel van zijn perceel af te staan voor een toegang. Buurtbewoners opperden om dan maar een nieuw pad door het bos aan te leggen. Daarvoor moest er wel een brug komen over de beek. Aangezien de nieuwe geplande toegang op grondgebied Sint-Katelijne-Waver lag, was de gemeente aan zeg. Gelukkig kon schepen van groenbeheer Kristel Ceulemans het college motiveren om snel tot een akkoord te komen. De doorgang is er nu en is uitsluitend bestemd voor wandelaars. De gemeente bekostigde het verwijderen van het afval dat de bosrand ontsierde en Natuurpunt De Putter zorgde voor het pad in het bos. Kom je met de auto, dan dien je nog steeds de ingang aan de Putsesteenweg te nemen. In de Duivelshoek is geen parking voorzien. De nieuwe doorgang wordt feestelijk geopend op zaterdag 17 oktober in de namiddag. Zie ook blz 29.

Natuurpinten

Kern Mechelen organiseert elke maand een 'Natuurpint' rond een interessant thema. Hét moment om andere Natuurpunters te ontmoeten en gezellig samen te zijn. Of je nu gewoon geïnteresseerd bent in Natuurpunt, lid bent of je je al jarenlang inzet als vrijwilliger: iedereen is welkom! Telkens van 19u45 tot 22u in bezoekerscentrum Mechels Rivierengebied, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Donderdag 1 oktober Is er plaats voor windturbines in de buurt van onze Mechelse natuurgebieden?

Twee windturbinedossiers op Mechels grondgebied hebben de gemoederen de laatste tijd verhit. Ook voor Natuurpunt zijn zo'n dossiers niet eenvoudig: we zijn voorstander van hernieuwbare energie én willen vermijden dat de ontwikkeling hiervan een te grote impact heeft op onze natuur en biodiversiteit. De nota windturbines die op nationaal niveau van Natuurpunt werd uitgewerkt, is een goede leidraad. Toch is elk dossier anders. Er dient onderzoek te gebeuren, overwegingen gemaakt en de kennis van de lokale context is cruciaal. Tijdens deze Natuurpint lichten we de beleidsnota graag toe en gaan ook wat dieper in op de stand van zaken van beide dossiers.

Dinsdag 10 november Nog meer vliegen? Gaat die vlieger nog op?

De geluidsoverlast van de luchthaven van Zaventem is al jaar en dag een beladen thema: een “klote-dossier” zeggen verschillende politici. Maar ondertussen “boomt” vliegen als nooit tevoren. Maar kunnen we ons met de opwarming van de planeet en de stijgende CO2-uitstoot nog permitteren om voor een appel en een ei te vliegen naar exotische bestemmingen? En hoe groot is de gezondheidsschade die de luchthaven van Zaventem veroorzaakt? En hoe komt het dat vliegen zo spotgoedkoop is? Op al deze en andere vragen krijg je een antwoord tijdens deze Natuurpint-avond. Henk Cuypers, decennialang actief als voorzitter van een koepel van bewonersgroepen vlakbij de luchthaven en nu actief in de beleidswerkgroep van Natuurpunt Mechelen, geeft ons zijn eigenzinnige kijk op het ingewikkelde luchthavendossier.

Donderdag 10 december Inzoomen op de natuur

We bevinden ons vaak in de natuur, maar zien we ze wel echt? Tegelijkertijd worden we vaak omringd door beelden, maar hoe vaak komt onze natuur daarbij in beeld? Enkele natuurfotografen uit onze werking gidsen jullie deze avond doorheen enkele van hun werken, in de hoop jullie te kunnen verwonderen met hun oog voor detail, de schoonheid van de natuur en - wie weet - ook warm te maken voor meer natuurfotografie en natuurstudie?

Haagplantacties 2026

Inheemse bomen en struiken aanplanten blijft meer dan ooit nodig. Ze kunnen water vasthouden en verdampen, zorgen voor schaduw bij hitte en bieden voedsel en een perfecte leefomgeving voor heel wat dieren.

in Bonheiden

De samenaankoop ‘Bonheiden boomt’ wordt georganiseerd door de milieuraad en de gemeente. Meer info en bestellen kan tot 31 oktober via www.bonheiden.be/bonheidenboomt

in Sint-Katelijne-Waver

Voor de 33ste keer organiseert Natuurpunt samen met het gemeentebestuur de haagplantactie. Bestellen kan tot 21 oktober via de website van de gemeente: www.sintkatelijnewaver.be/haagplantactie. Afhalen op 21 november. Meer info: Frank Hadermann, frank.hadermann@skynet.be, 015 31 55 05 Nieuwtjes • 7

in Willebroek

Natuurpunt Willebroek doet al vele jaren mee aan de actie ‘Behaag ... Natuurlijk’. Tot 23 oktober kan je tegen voordelige prijzen streekeigen haagplanten aankopen. Meer info en bestellen kan via de website van de gemeente: www.willebroek.be/nl/nieuws/behaag-natuurlijk-2026-bestel-kant-en-klaar-inheems-plantgoed. Afhalen op 28 november.

Zaterdag 14 november Natuurspellenavond

We zetten het bezoekerscentrum weer vol natuurspellendozen. Of je nu vaak gezelschapsspellen speelt of gewoon nieuwsgierig bent, er is voor iedereen iets. Koen zorgt voor speluitleg waar nodig. Een hapje staat klaar op de tafels. Graag vooraf inschrijven. Vanaf 19u30, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Gratis deelname en hapjes. Drankjes zijn te betalen. Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Vrijdag 27 november Flirten in 't groen Natuureducatieve comedy-voorstelling

Flirten en verleiden. Iedereen doet het of … probeert het. Wie wil weten waar Casanova de mosterd haalde, kijkt best eens naar de dierenwereld. In onze tuinen en natuurgebieden vind je immers voorbeelden van de meest uiteenlopende verleidingsstrategieën, die vaak verrassend herkenbaar zijn. Voldoende inspiratie dus voor een heerlijk avondvullend programma waarin natuureducatie flirt met comedy. Durf in de spiegel kijken en laat je verleiden ... In deze natuureducatieve comedy-voorstelling gaat Joeri Cortens op zoek naar de gelijkenissen tussen mensen en dieren. Joeri is lesgever bij Natuuracademie en ook gekend door zijn tv-optredens bij "Het zijn net mensen" op Vier en zijn wekelijks natuurpraatje bij “De Weekwatchers” op Radio 2. 19u30 - 22u (deuren: 19u). Gratis inkom. Gemeenschapscentrum 't Gewent, Zomerland 2, Sint-Katelijne-Waver Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Info: Godelieve Janssens, godelieve-jans@telenet.be, 0473 44 89 37 Deze activiteit wordt georganiseerd met de steun van gemeente Sint-Katelijne-Waver

Vrijdag 4 december ALGEMENE QUIZ DE PUTTER ten voordele van aankoop en onderhoud natuurgebieden Wanneer? vrijdag 4 december Deuren open: 19u30 Begin quiz: 20u Waar? Parochiezaal Putte, Patronaatsweg 1 Maximum 5 deelnemers per ploeg Deelnameprijs per ploeg: 25 euro Er is een prijs voorzien voor elke deelnemer. Inschrijving: Eddie.Bogaerts1@telenet.be © Aad van Rijn

Kalender 2027

Een jaar lang genieten van de mooiste natuurbeelden. Van kleurrijke landschappen en bijzondere dieren tot indrukwekkende seizoensbeelden: iedere maand verrast de Natuurpuntkalender 2027 met een nieuw stukje natuur. Een inspirerende kalender die je dagelijks laat genieten van de veelzijdigheid van de natuur. Elke maand een adembenemende natuurfoto Veel schrijfruimte en praktische maandindeling Afmetingen: 20 x 30 cm - Prijs: 12 euro Een mooi cadeau voor iedere natuurliefhebber Als je de kalender in ons bezoekerscentrum koopt of via een van onze vrijwilligers, gaat de opbrengst rechtstreeks naar lokale aankopen van natuur. 8 • Nieuwtjes

Geef natuurboeken een tweede leven in ons bezoekerscentrum!

Heb je boeken liggen over de natuur, vogels, duurzaamheid of lokale geschiedenis die een nieuwe lezer verdienen? Wij blazen ons boekenruilkastje aan de zijgevel van bezoekerscentrum Mechels Rivierengebied nieuw leven in én starten tegelijk met een overdekte bezoekers-bib binnen.

Hoe kun je helpen?

Boeken binnenbrengen: lever je goed bewaarde natuurbewuste boeken af in het bezoekerscentrum. Zo bouwen we samen aan een inspirerende verzameling voor jong en oud. Adopteer het boekenruilkastje: zoeken we jou? Als 'peter' of 'meter' hou je een oogje in het zeil, zorg je dat het kastje er netjes bij staat en vul je het af en toe aan met nieuwe aanwinsten. Kom gerust langs tijdens de openingsuren om je boeken af te geven. Aanmelden als beheerder van het kastje kan via bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be. Samen maken we zo van ons bezoekerscentrum een nog fijnere ontmoetingsplek.

Bedankt JNM!

Dit jaar organiseerde JNM terug een werkkamp in het Cassenbroek. Het was heet weer maar het terrein was droog en er kon dus vlot gewerkt worden. Het trilven kreeg een maaibeurt en ziet er nu weer netjes uit. Heel erg bedankt JNM!

Cowgirls en cowboys!

natuur

vaca

In het Mechels Rivierengebied helpen onze Galloways al sinds mensenheugenis bij het natuurbeheer. Hoewel onze grote grazers erg robuust, behoorlijk zelfredzaam en (meestal) heel vriendelijk en aaibaar zijn, laten we ze niet zomaar aan hun lot over. Wij zijn op zoek naar een team van vrijwillige cowgirls en cowboys die gedurende het graasseizoen regelmatig een oogje in het zeil willen houden: of de dieren nog allemaal binnen hun omheining staan, of ze nog gezond lijken, of beide oormerken (dat is hun identiteitskaart) nog aanwezig zijn, of ze voldoende aan drinkwater kunnen ... en/of die willen helpen met de verzorging wanneer ze in het winterhalfjaar aan hun winterstal in Bonheiden staan. Als je nog weinig ervaring hebt met zo'n grote dieren, geen probleem, we vertellen jou heel graag wat wij weten en leren jou hoe je met onze grazers om moet gaan. Word je heel warm van natuurbegrazing en loopt je hart bij het lezen van deze oproep vol van dierenliefde, dan ben jij ongetwijfeld de juiste vrouw of man om cowgirl of cowboy te worden. Neem dan als de bliksem contact op via mail of sms met Bert Delanoeije (bert.delanoeije@gmail.com, 0475 89 57 37).

Nieuwtjes • 9

Natuur in Putte

De Hoge Beemortel,

meestal nat maar uitzonderlijk gevarieerd De Hoge Beemortel is een van de mooiste en meest gevarieerde natuurgebieden in Putte. Het gebied is bekend in de wijde omgeving omwille van zijn maretakken en zijn moerasgebieden met begrazing door Galloways. Van nat naar droger, van bos naar open weidelandschap In 1998 kwam het eerste stukje van het gebied in eigendom van Natuurpunt (toen nog Natuurreservaten). In 2002 werd het statuut van erkend natuurreservaat verkregen. De laatste jaren hebben we het gebied laten groeien tot momenteel ca. 23 hectare in beheer. We hopen in de toekomst door in- en uitbreiding boven de 30 hectare uit te komen. De naam Beemortel zou zijn oorsprong vinden in het woord “verbergen”. Het verwijst naar het moeras, omgeven door een dubbele schans, waar men schapen en ook koeien verborg. Op weg naar het slachthuis in Anderlecht overnachtte de boer of zijn knecht in de buurt, bijvoorbeeld in de herberg het Hoefyser. De schans is een omwalde gracht waar de dieren veilig konden overnachten. Zo waren ze beschermd tegen uitbraak maar vooral ook tegen diefstal. De schans is bijna 2 hectare groot en de moeite om als zodanig bewaard te blijven. Op oude kaarten - Ferraris (18de eeuw) en Vandermaelen (19de eeuw) - zien we een bosgebied van tientallen hectare, met heide op de drogere gronden. De Wolzakken met zijn honderd eiken is 30 jaar geleden aangeplant door enkele jonge vrijwilligers. Nu is het een verademing voor de vele fietsers en wandelaars die verfrissing vinden in de schaduw van de mooie dreef met zomereiken. De Hoge Beemortel is meestal nat Drie beken komen er samen, de Valkelaerebeek/Krekelbeek, de Wolzakkenleibeek en de Kleine Beek. De oppervlakkige afwatering van de omgeving wordt geremd door de Leuvensebaan, waardoor de Valkelaerebeek bij grote toevoer regelmatig overstroomt. Het is ook het laagste punt van de gemeente met zijn 6 meter boven de zeespiegel. Als dusdanig niet geschikt voor intensieve landbouw, enkel interessant voor de teelt van populieren. Door de lemige gronden die het middelpunt van het gebied vormen, zijn grote delen van de Hoge Beemortel in de wintermaanden en na hevige regen niet toegankelijk wegens te nat.

dreef in de Wolzakken © Erik Mauquoi

Op de zuidelijke rand, dichter bij Keerbergen, vinden we de zandgronden waar destijds dennen geplant zijn. Tot enkele tientallen jaren geleden groeide er heide maar die is verdwenen toen de percelen verkaveld werden. De naam Grasheide verwijst naar die vroegere vegetatie. De drogere delen in het gebied zijn intussen bebouwd, heidelandschappen zijn dan ook volledig verdwenen.

Interessante graslanden met begrazing door Galloways Verspreid over het gebied en tot diep in de beboste percelen vinden we verschillende permanente graslanden. Het zijn vochtige weides met vaak een rietkraag aan de rand van de beken. In de winter en na periodes met veel regen staan de weilanden grotendeels onder water. 10 • Natuur in Putte

Hierbij ook de melkwei, vroeger als dusdanig gebruikt en nu mee opgenomen in het begrazingsproject. Andere stukken worden gebruikt als hooiland. De weiden zijn soortenrijk met onder andere scherpe boterbloem, pinksterbloem, moerasspirea … Het beheer bestaat nu vooral uit het hooien eind juni. Enkele weken nadien komen de Galloways, maximaal 4, soms 2 koeien met hun kalfje, voor bijna 2 hectare weiland en het daartussen liggend bos van meer dan 1 hectare. De bomen vormen een belangrijke schuilplaats en de begrazing helpt het bos en de weilanden open te houden. Door de variatie in de percelen vinden de grazers altijd wel drogere plekken. Deze jaarlijkse begrazing vraagt wel heel wat beheerwerk van onze vrijwilligers. Daarbij hoort het herstellen van de draden en het vernieuwen van oude palen. De begroeiing onder de draden moet verwijderd worden, vooral het liesgras en het kleefkruid. Een weidepomp op batterijen zorgt ervoor dat de dieren zelf nabegrazing door Galloways © Albert Rijmenants met hun snuit drinkwater kunnen oppompen. Tijdens de begrazing is er een team van toezichters nodig en dit van half juli tot in november. Dan gaan de Galloways terug naar de verzamelstallen in Muizen-Mechelen. Gevarieerde bossen, van populier tot den Door de diverse bodemtypes en waterstanden variëren de boomsoorten sterk. Op de nattere delen groeien spontaan wilg en els, en zijn populieren aangeplant. De drogere zandige gronden staan vol oude grove dennen. Vroeger werden hier nog asperges gekweekt en groeide er heide. Er staan ook oude zomereiken, vooral langs de beken in het bos. De aangeplante populieren waaronder ook de “Blauwe van Eksaarde” zijn sinds enkele maanden massaal aan het afsterven. Door twee heel natte jaren en de droogte van vorig jaar kunnen de wortels geen water meer opnemen met als gevolg dat de bladeren verdrogen en afvallen. Bijzonder jammer is dit voor het grote aantal maretakken dat in die populieren groeit. Langs de rand worden de dode populieren omwille van de veiligheid omgezaagd, verder in het bos kunnen ze staande sterven. De stammen zijn dan ideaal om gaten in te maken door spechten en allerlei schimmels zorgen voor een natuurlijke afbraak. Grote kolonie maretakken Maretakken komen verspreid over het gebied voor maar vorig jaar hebben we het maretakbos van de gemeente Putte in beheer gekregen. In de provincie Antwerpen is de Hoge Beemortel misschien wel de enige plaats waar de maretakken voorkomen. Een maretak vermeerdert zich door middel van kleverig zaad dat verspreid wordt door vogels. Bij ontkieming op een tak boort de kiem zich door de schors en de bast tot op het spinthout, waar hij sap kan opzuigen. Bij die kieming speelt het microklimaat een grote rol: hoge luchtvochtigheid, warmere nachten met condensatie, mist ... Ook de eigenschappen van de boom zijn belangrijk: een te dikke of gladde schors belemmert het kiemingsproces. Ondanks de hoge sterfte bij de populieren zien we jonge maretakken zich ontwikkelen op andere boomsoorten, soms op eiken, op wilgen …

boom met maretakken © Lucien Verschoren Natuur in Putte • 11

Natuur voor iedereen, langs een krakend vlonderpad De Hoge Beemortel is goed toegankelijk behalve in de wintermaanden en na een regenperiode. Elk jaar genieten duizenden bezoekers er van de natuur. Velen komen uit de buurt en zoeken de rust, de gezonde lucht en de natuur op. Geregeld organiseert Natuurpunt De Putter er wandelingen voor scholen en natuurliefhebbers. De wandelpaden lopen deels door de bossen en de weiden, ook tijdens de begrazing. Omdat het gebied erg nat kan zijn werd een circa 60 meter lang vlonderpad aangelegd, een deel van het Valkelaerepad. Veel latten en steunen zijn echter aan vervanging toe. Er werd een project voor Toegankelijkheid ingediend om de beleving van de Hoge Beemortel te verbeteren, daarbij rekening houdend met de kwetsbaarheid en de verstoring van het gebied. Het plankenpad zal pas over twee jaar helemaal vernieuwd zijn omdat vergunningen en subsidieaanvragen nu eenmaal traag verlopen. Ondertussen is geregeld herstellen de enige remedie. Langs de rand van het gebied loopt de Gele Weg, een pad in dolomiet, veel door fietsers en buren gebruikt.

vroege ochtendwandeling met Steven Vansteenkiste © Lucien Verschooren

Een groep enthousiaste jonge dames heeft zich de laatste jaren ingezet om fondsen te verzamelen voor de uitbouw van de Hoge Beemortel. Onder de naam Watersnuffels deden ze activiteiten en verzorgden ze een stand op de Plantenmarkt van Grasheide. De opbrengsten hielpen voor enkele aankopen en een grote zitbank van Natuurpunt. Veel dank aan deze enthousiaste buren!

Voor een bezoek aan de Hoge Beemortel, parkeer je best aan de kerk van Grasheide- Putte. De ingang links aan het einde van de Berkenlei. Een tweede ingang is (langs het vlonderpad) aan het einde van de Dennenlaan. Uitkijken naar de toekomst Een probleem dat we niet alleen opgelost krijgen, is de soms slechte waterkwaliteit van de verschillende beken. We hopen dat hier in de toekomst volop werk van wordt gemaakt door bijkomende riolering en door het wegwerken van de overstorten. Om het gebied robuuster en biodiverser te maken is uitbreiding noodzakelijk. We denken aan in- en uitbreiding en op termijn een mogelijke verbinding met het Schopbos (1,5 km verder). Het is belangrijk de buren en het gemeentebestuur hierbij te betrekken. Midden in het natuurgebied liggen nog enkele percelen die geen eigendom zijn. Mogelijk kunnen die op termijn aangekocht worden of opgenomen in een beheerovereenkomst. Uitbreiding aan de rand dient opgevolgd te worden. Het eenvoudigst kan dit op korte termijn door bebossing. Een heidegebiedje aan de droge zuidrand zou een welkome aanvulling zijn voor de biodiversiteit. Misschien een verre droom voor Grasheide. Als je de uitbreiding van dit gebied wil steunen, kan dat op BE56 2930 2120 7588 van vzw Natuurpunt Beheer met vermelding "Projectnummer 7746 Hoge Beemortel". 12 • Natuur in Putte

Tinstraat 6 | 2580 Putte info@tim-machines.be 0474 75 83 56

Schaapstraat 13 2580 Putte www.tcoolhof.be 0471 561 337

ild

va n p l a n t

e n

focus op inheemse en eetbare planten

PLANTENKWEKERIJ 10% korting voor leden Velt en Natuurpunt

boeketten en geplukte kruiden op bestelling

PLUKVELD BLOEMENWEIDE

in omschakeling naar biologische teelt

Dank je wel • 13

Gesignaleerd Staartblauwtjes houden van rode klaver

Deze zomer werden er meerdere staartblauwtjes gezien, een nieuwe dagvlinder voor onze regio. Elders in het land waren ze al aan een opmars bezig maar nu ook bij ons. Ze doken op in Rijmenam, Bonheiden, Putte en zelfs in de stad Mechelen. Het staartblauwtje voelt zich op veel plekken thuis, zolang er maar veel klaver groeit. Dus niet perse in natuurgebieden die vaak staartblauwtje © Diane Appels vrij schrale vegetaties hebben. Juist op wat rijkere plekken als natuurontwikkelingsgebieden, bouwgronden in de stad of aan de rand van natuurgebieden, kan je het staartblauwtje vinden. Alle plekken met veel (vooral) rode klaver, die niet te intensief beheerd worden, zijn geschikt. De bovenkant van de vleugels is bij het mannetje violetblauw en bij het vrouwtje bruin met blauwe bestuiving. De onderkant is zilvergrijs met kleine zwarte stippen. Hij lijkt dus op een boomblauwtje. Het belangrijkste onderscheid is een zwartgerande oranje oogvlek aan de rand van de achtervleugel. Die heeft een boomblauwtje niet. Ter hoogte van deze oogvlek heeft de achtervleugel ook een klein kort staartje dat bij oudere vlinders kan ontbreken.

Kwakken en woudapen in Broek De Naeyer Vorig jaar kwam er leuk nieuws uit Broek De Naeyer in Willebroek. Niet enkel de woudaap had er jongen weten groot te brengen, ook de kwak was daarin geslaagd. Beide vogelsoorten zijn kleine reigers die behoorlijk zeldzaam zijn in België. Ze doen het de voorbije jaren echter wel erg 14 • Gesignaleerd

kwak© Frank Van Breedam

goed in NoordwestEuropa. In het afgelopen voorjaar was het afwachten of beide soorten hier opnieuw zouden opduiken. De eerste meldingen van de kwak kwamen begin maart. Ook de woudapen waren terug van de partij, maar heel wat later (eind april). Sindsdien werden kwakken en woudapen veelvuldig waarwoudaap © Bert Mestdagh genomen. In de loop van juli doken vervolgens de eerste jongen op. De kwakken bleken een nest van minstens twee jongen te hebben grootgebracht. De woudapen zagen zelfs tot vier jongen het nest verlaten. Beide reigersoorten lijken dus op weg om in de regio een vaste broedvogel te worden. En of dat een meerwaarde is! De woudaap is een in bruine tinten gehulde reiger die niet groter is dan een waterhoen. De kwak is bijna dubbel zo groot en is gehuld in een contrasterend grijzig wit en blauwig grijs verenkleed. Op het hoofd heeft hij een zwarte kap met twee witte sierveren. Woudaap en kwak hebben een erg verborgen levenswijze, maar eens je ze te zien krijgt, blijken ze prachtig!

Ook in een gortdroge zomer kan je paddenstoelen vinden Paddenstoelen worden traditioneel geassocieerd met een natte herfst. Maar ook in de zomer - of die nu nat of droog is - kom je als paddenstoelenliefhebber aan je trekken. Natuurlijk zijn er de harde houtzwammen zoals de tonderzwammen die je heel het jaar door ziet, maar andere soorten zie je enkel in de zomer. Zo kon je na de afgelopen hete en droge julimaand in de Hoge Beemortel in Putte de toch wel reuzegrote en impressionante zadelzwam bewonderen.

pluimwoudzwever © Diane Appels

zadelzwam © Peter Hendrickx Gesignaleerd •15

De zadelzwam valt op door zijn grootte (25 à 30 cm doormeter) en de concentrisch gelegen schubben op de hoed. Deze eenjarige houtzwam komt voor op stronken en stammen van loofbomen, ook als wondparasiet op levende bomen, meestal in parken en bomenrijen op voedselrijke, vochtige bodem.

Niet alle vliegen zijn vervelende voedselbedervers

Je hebt het wel gemerkt, het was een bijzonder goed vliegenjaar. Er waren immers geen of nauwelijks wespen om ze in te perken. De groep van de ‘vliegen’ is enorm verscheiden. Je hebt natuurlijk de vervelende huis- en bromvliegen, om nog maar te zwijgen van dazen en stalvliegen die je ook nog prikken. Maar je hebt ook heel wat families die je best koestert als bestuivers en plaagbestrijders. De sluipvliegen zijn zo’n groep. De volwassen exemplaren zitten constant op bloemen en zijn dus bestuivers dankzij hun harig lichaam. Hun eitjes leggen ze echter sluipend op de ruggen van andere insectenlarven die dan als voedsel dienen voor hun maden. In een tuin in Putte doken er deze zomer twee zeldzamere soorten op. Ze hebben zelfs geen Nederlandse namen: Peleteria iavana en Cylindromyia brassicaria. Voor vliegen zijn ze vrij fraai met hun rode en witte accenten. De eerste lijkt qua vorm wat op een bromvlieg, de tweede is eerder slank. Van hun voorkomen en leefomgeving is eigenlijk nog vrij weinig bekend. Van Cylindromyia brassicaria weten we dat ze een voorkeur heeft voor wantsen. Koolwantsen? Of toch eerder schildwantsen? Laten we hopen Cylindromyia brassicaria © Peter Hendrickx de bruingemarmerde schildwantsen want dat zijn lastige exoten.

Diane Appels Peter Hendrickx, Bert Mestdagh

Peleteria iavana © Peter Hendrickx

18 • Gesignaleerd

P O RH OTU E R S T Dé partner voor tamme kastanje, robinia en eik. Eigen productie van palen, hekwerk, poorten, post & rail afsluiting in Mechelen. Bel ons op 015490218 of mail naar: hallo@portershout.Be

w w w . P O R T E R S H O U T. b e Dank je wel • 17

Waarom ook wij massaal borden in onze natuurgebieden plaatsen

Wie de afgelopen weken door het Mechels Broek, Den Battelaer of Mispeldonk wandelde, heeft ze ongetwijfeld opgemerkt: opvallende campagneborden die onze natuurgebieden sieren. In totaal staan ze in meer dan 300 natuurgebieden over heel Vlaanderen. Vergis jullie niet: dit is niet zomaar een ludieke actie, maar een alarmsignaal. Als de politieke plannen van minister van Landbouw en Omgeving Jo Brouns ongewijzigd doorgang vinden, dreigt onze natuur letterlijk en figuurlijk te worden opgesloten. We leggen je graag uit waarom we deze actie voeren en wat er op het spel staat, ook vlak bij jouw achtertuin.

Een cruciaal najaar voor onze natuur Aanleiding voor de landelijke campagne is de besluitvorming die dit najaar op de tafel van minister Brouns ligt. De minister staat voor beleidskeuzes die bepalen of er in Vlaanderen nog natuur kan bijkomen, dan wel of we belanden in een regelrechte 'natuurstop'. Dat is bijzonder wrang, want uit navraag blijkt dat liefst acht op de tien Vlamingen snakt naar meer en betere natuur. Natuur is er niet alleen voor de biodiversiteit; ze vormt onze sterkste buffer tegen de klimaatverandering. Vochtige valleien vangen waterbommen op en beschermen dorpen tegen overstromingen, terwijl bos en groen in droge zomers het grondwater op peil houden én de stadstemperatuur met soms wel tien graden laten zakken. Desondanks dreigt het Vlaamse beleid op drie vlakken de rem dicht te knijpen. Ten eerste ontbreekt de ruimte door een star voorkooprecht. Het voornemen bestaat om landbouwers systematisch voorrang te geven bij de verkoop van landbouwgrond. Dat klinkt op het eerste gezicht verdedigbaar, maar de regeling steunt op gewestplannen uit de jaren '70. Meer dan een halve eeuw geleden hield niemand rekening met klimaatverandering, overstromingsgevaar of de nood aan natuurherstel. Veel gronden die als landbouwgebied op kaart staan, liggen in feite in overstromingsgevoelige rivierbeddingen of sluiten direct aan op bestaande natuur. Door een ingewikkelde procedure worden al deze percelen op slot gezet. Natuurontwikkeling © Yannick Verbesselt wordt er onmogelijk gemaakt, terwijl ook de boer geen goedkopere grond of rechtszekerheid krijgt. Ten tweede is er het probleem van te weinig middelen en valse besparingen. Er wordt fors bespaard op budgetten voor natuurbeheer en -herstel. Dat is een klassieke valse besparing: wie vandaag niet investeert in sponsgebieden en natuurlijke buffers, 18 • Sluit onze natuur niet op

krijgt morgen de factuur van overstromingsschade, droogteclaims en stijgende gezondheidskosten gepresenteerd. Onderzoek van VITO toont aan dat elke euro die in natuurherstel wordt gestoken, de samenleving 8 tot 51 euro oplevert. In een dichtbevolkte regio als de onze rendeert elke hectare dubbel zo hard. Ten derde dreigt de Europese bescherming te worden afgezwakt. Onder de noemer van 'administratieve vereenvoudiging' wordt er gelobbyd om de Europese Natuurherstelwet te verwateren. Terwijl Europa vraagt om tegen 2030 ten minste 30 procent van de kwetsbare natuur te herstellen, blijft het Vlaamse herstelplan achter. Juist omdat Vlaanderen de minste natuur en de hoogste druk kent, hebben wij die bescherming harder nodig dan wie ook. Wat dit concreet betekent voor het Mechels Rivierengebied Bovenstaande bedreigingen hebben een heel directe impact op onze eigen regio. Het Mechels Rivierengebied, gevormd door de valleien van de Dijle, de Zenne, de Nete en de Zennebeemden, is een schoolvoorbeeld van een landschap waar natuurherstel en klimaatveiligheid hand in hand gaan.

"In onze regio hebben we de afgelopen jaren prachtige stappen gezet. Denk aan de uitbreidingen rond het Mechels Broek, de aanplant op Mispeldonk en het herstel in de Dijlevallei. Maar natuur stopt niet bij een willekeurige perceelsgrens uit 1970. Om onze valleien echt weerbaar te maken tegen extreem weer, moeten we puzzelstukjes kunnen blijven toevoegen en gebieden met elkaar verbinden. Als het voorkooprecht op slot gaat en middelen opdrogen, valt het werk van tientallen jaren vrijwilligersinzet stil. Dat kunnen we ons niet permitteren." Jorn Van de Velde, Beleidswerkgroep Natuurpunt Mechels Rivierengebied. Het Mechels Broek en de omringende polders en beekvalleien fungeren letterlijk als een spons voor de stad Mechelen en buurgemeenten als Bonheiden en Muizen. Bij hevige neerslag vangen deze gronden miljoenen liters water op. In natte periodes heb je laarzen nodig op de wandelpaden, maar juist die natte voeten zorgen ervoor dat de bewoners van onze regio droge voeten houden. Als we de omliggende percelen niet meer kunnen verwerven of herstellen om robuuste natuurverbindingen te maken, raakt de natuur geïsoleerd en verliest het landschap zijn sponswerking. Onze vraag aan minister Brouns Natuur en landbouw hoeven geen vijanden te zijn. Natuurpunt vraagt geen voorrang voor natuur ten koste van alles, maar wel een verstandig en toekomstgericht beleid. Wij vragen de minister om het voorkooprecht slim af te stellen, zodat gronden met een groot natuur- of herstelpotentieel in valleigebieden ingezet kunnen blijven worden voor natuurontwikkeling. Daarnaast pleiten we voor een verdubbeling van het budget voor natuurbeheer als rendabele investering in klimaat en gezondheid, en dringen we aan op de stipte uitvoering van de Europese Natuurherstelwet met een ambitieus Vlaams herstelplan.

graslanden rond Muysenhuys © Diane Appels

Kom mee in actie: Geef onze natuur ruimte! Als Natuurpunters blijven wij zweten op het terrein, maar om het beleid te doen keren, hebben we de stem van al onze leden en sympathisanten nodig. Laat minister Brouns horen dat ook jullie kiezen voor ruimte voor natuur. Bestel via de website van Natuurpunt een gratis actieposter om aan je raam te hangen, of plak de actiesticker op je fiets, laptop of drinkfles. Laat van je horen op sociale media door onze campagneposts op Facebook, Instagram en LinkedIn te delen met de hashtag #GeefNatuurRuimte. En niet in het minste: praat erover. Vertel je buren, familie en collega's tijdens je volgende wandeling in jullie favoriete natuurgebied waarom die gekke borden er staan en wat er op het spel staat. Samen houden we de natuurstop tegen. Surf naar www.natuurpunt.be/sluit-onze-natuur-niet-op en bestel je gratis materiaal.

Robin Verachtert Sluit onze natuur niet op • 19

Wist je dat?

Galnoot

e kent ze wel, die bruine, harde bolletjes die vooral in de winter in het oog springen aan de uiteinden van takjes van zomereik. Tegenwoordig vind je de benaming ‘knikkergal’ en de gelijkenis is weliswaar treffend, maar eigenlijk heten deze gallen al eeuwenlang ‘galnoot’, dus waarom zou je dat veranderen? Vanaf de middeleeuwen waren ze onmisbaar voor de fabricage van inkt. Een boeiend verhaal, maar dat heb ik al eens verteld in de documentaire ‘Beestige Charters’, gemaakt door ons Mechels stadsarchief flesjes galnoteninkt © arteilluminandi.nl naar aanleiding van Erfgoeddag 2023. Deze is via hun website nog te vinden op YouTube en daar verwijs ik dan ook graag naar door (www.youtube.com/watch?v=CTCjQNAZauo). Galnoten uit Kauwendaal spelen daarin een belangrijke rol! Nu wou ik het even hebben over de boeiende levenscyclus van de knikkergalwesp (Andricus kollari), zoals ze tegenwoordig dus heet. Het begint met, nu ja, het is een cyclus, die begint niet echt ergens. We stappen in de cyclus op het moment dat een vrouwtje galwesp, een bruin niemendalletje van amper enkele millimeters, een eitje legt vlak naast een knop van galnoten op eik © Peter De Ridder een zomereik. De boom reageert door het eitje in te kapselen en het resultaat groeit uit tot een knikkervormige ‘galnoot’, in de zomer nog groen. Midden in die galnoot bevindt zich een rond kogeltje met daarin de larve. Zo snel die eet van de celwanden, zo snel groeien die cellen terug aan. Zodra de larve stopt met eten en verpopt, stopt ook de groei van de gal en wordt die bruin en hard. Uit de pop komt een nieuw wespje, dat zich een weg bijt uit de harde gal. Je vindt zo’n ‘uitvlieggat’ vaak aan de onderkant van de gal. Soms zijn er meerdere gaatjes, maar dan gaat het over ‘mee-eters’ en/of parasieten!

20 • Wist je dat?

En nu wordt het verhaal vreemd, alsof het al niet straf genoeg was. De vrouwtjeswesp want het zijn alleen maar vrouwtjes die uit de galnoot tevoorschijn komt, zoekt een moseik en legt daar op een knop verschillende eitjes. Die groeien uit tot minieme banaanvormige galletjes die tussen de knopschubben uitsteken. Uit die galletjes komen vrouwtjes of manuitvlieggat in galnoten © Peter De Ridder netjes. Die paren en de bevruchte vrouwtjes zoeken opnieuw een zomereik om daar eitjes te leggen en de cyclus is rond. Maar wacht eens, een moseik? Die wespjes zijn te klein om gericht ver te vliegen, zodat er altijd een moseik in de buurt van de zomereik zou moeten staan om de cyclus te voltooien? Zomereiken zijn heel algemeen, in tegenstelling tot moseiken. Hoe verklaar je zoiets? (Zelf weet ik nergens een moseik staan, maar wie ben ik?) In de literatuur lijkt bijna niemand zich vragen te stellen en wordt het verhaal gewoon overal herhaald. Toch zijn er wetenschappers die denken dat die geslachtelijke generatie wel eens (of meestal) overgeslagen wordt. Dan komen er geen mannetjes aan te pas en zijn het vrouwtjes die hun eitjes gewoon altijd alleen maar naast de knop van een zomereik leggen … En dan is er nog een andere mogelijkheid. Zomereik en moseik zijn nauw verwant (er bestaan kruisingen). Wat als de hele cyclus (geslachtelijk èn ongeslachtelijk) zich afspeelt op zomereik alleen? Zou het kunnen dat we gewoon wat beter moeten blijven zoeken? Beschouw het als een challenge: de eerste die vreemde banaanvormige galletjes vindt tussen de knopschubben van een zomereik, wacht eeuwige roem! knikkergalwesp wijfje © Tristram Brelstaff, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia

Peter De Ridder Wist je dat? • 21

kalender DOORLOPEND Wandelroutes - Bomen en hun geheimen vanaf 4 oktober, Sint-Katelijne-Waver zie blz 28 Expo Dichterbij - Laure Verbruggen vanaf 4 oktober, bezoekerscentrum zie blz 5

oktober ZA 3, 10, 17 en 24 oktober Natuurwerkdagen Zie blz 36 DO 1 oktober Natuurpint - Windturbines 19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 4 oktober Veerkrachtwandeling in de Barebeekvallei 10u - 12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 4 oktober Bomen en hun geheimen 13u30 - 16u, infobord Natuurpunt, Markt, Sint-Katelijne-Waver ZO 4 oktober Ontmoet de maker Expo Dichterbij, Laure Verbruggen doorlopend 14u30 - 17u30 bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen MA 5, 19 en ZA 31 oktober Cursus Vogeltrek volzet

22 • Kalender

ZA 10 oktober Nacht van de Duisternis in Putte 19u15 - 20u (met kinderen) of 20u - 22u, lokaal De Putter, Tinstraat 9b, te Putte in Blaasveld tussen 19u en 21u om het kwartier, parking Blaasvelds Broek, Broekstraat, Willebroek Inschrijven: www.willebroek.be ZO 11 oktober Infowandeling Mechels Broek 10u - 12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 11 oktober Klimaatmars Brussel 12u45 station Mechelen ZA 17 oktober Paddenstoelenwandeling en opening nieuwe verbinding Peultenbossen en Duivelshoek 14u - 16u30, parking, Mechelbaan (tegenover Krankhoevelei), Putte Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 18 oktober Atelier HerfstKnutselKriebels voor kinderen 5 - 12 jaar 14u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 18 oktober Bomenfietstocht in Bonheiden Rijmenam 14u - 16u30, kerk, Dorp, Bonheiden Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 18 oktober Paddenstoelen en pannenkoeken in het Blaasvelds Broek 14u30, parking Blaasvelds Broek, Broekstraat, Willebroek DO 22 oktober Lezing ‘Spinnen voor dummies’ 19u30 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

ZO 25 oktober Fietstocht langs nieuw ingerichte natuur in Bonheiden 14u - 16u30, kerk, Dorp, Bonheiden Inschrijven met QR-code

november ZA 7, 14, 21 en 28 november Natuurwerkdagen Zie blz 36 ZO 8 november Natuur in de stad - Bomen 10u - 12u30, ingang Kruidtuin, ViaVia, Zandpoortvest 50, Mechelen ZO 8 november Koken op vuur: een smakelijk wildernisavontuur! voor kinderen van 6 tot 12 jaar 14u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg MA 9 november Lezing Zintuigen van vogels: volzet DI 10 november Natuurpint - Nog meer vliegen? 19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZA 14 november Natuurspellenavond vanaf 19u30, bezoekerscentrum (Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 22 november Wintergasten in het Mechels Broek 9u - 11u, infobord Natuurpunt, links van fietsenstalling Sportpark De Nekker, Spuibeekstraat, Mechelen ZO 22 november Herfst in de Hondsbossen 10u - 12u30, parking Offendonk, Den Haes 8, Sint-Katelijne-Waver ZO 22 november Maak kennis met de Hoge Beemortel 14u, kerk, Meester van de Borghtstraat, Grasheide

VR 27 november Flirten in 't groen Natuureducatieve comedy-voorstelling 19u30 - 22u (deuren: 19u) Gemeenschapscentrum 't Gewent, Zomerland 2, Sint-Katelijne-Waver Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 29 november Vijf vogels Herfstwandeling langs de Bovenzanden 9u - 12u, kerk, Dorpsplein, Heindonk

december ZA 5, 12 en 19 december Natuurwerkdagen Zie blz 36 VR 4 december 2de Putterquiz 20u, parochiezaal, Patronaatsweg 1, Putte Inschrijven: eddie.bogaerts1@telenet.be DO 10 december Natuurpint - Inzoomen op de natuur 19u45 - 22u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 13 december Uitwaaien in de Barebeekvallei 10u - 12u30, parking kerkhof, Kerkenbos, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZA 19 december Knutselen met dennenappels! voor kinderen van 5 tot 12 jaar 14u - 16u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg ZO 20 december Zennegat 9u45 - 12u, Zennegatsluis, Zennegatvaart, Battel ZA 26 december Lichtjeswandeling in Putte 19u, lokaal De Putter, Tinstraat 9b, Putte Inschrijven: Peter Hendrickx, 0471 53 18 85 Kalender • 23

Knautiabij rukt op in Kauwendaal Specialist tot in de kist De knautiabij is onze grootste zandbij. De vrouwtjes nestelen dicht bij beemdkroon (Knautia arvensis) want alleen van die plant verzamelen ze het stuifmeel als voedsel voor hun kroost. De bij was daardoor waarschijnlijk altijd al vrij zeldzaam in Vlaanderen: grote populaties beemdkroon vond men vooral in een aantal kerngebieden. Vandaag blijven hiervan zelden meer dan snippers over, geïsoleerd in akkerranden of in (spoor)wegbermen. De knautiabij volgde deze krimp. In onze provincie was Sint-Katelijne-Waver tot voor kort één van de weinige plekken waar je in de zomermaanden knautiabijen kon spotten. Ze foerageerden er op een relictpopulatie (A) beemdkroon tussen treinsporen in natuurgebied Kauwendaal. De verloren dochters zijn terug!

kaartje verspreiding knautiabijen © Google earth, Johan Waumans

Om het aantal knautiabijen in en rond Kauwendaal uit te breiden, werkte conservator Kurt Stevens een interessant project uit. Het beheerteam verzamelde het zaad van de planten tussen de sporen en leerlingen van tuinbouwschool PTS Mechelen kweekten dit een aantal opeenvolgende jaren op tot plantjes. Tussen 2024 en 2026 werden honderden plantjes op locaties in en aan Kauwendaal uitgezet. Al in 2025 werden bij de Zavelenberg (B) regelmatig vrouwtjes knautiabij gespot, twee andere locaties (C1 en C2) waren dit jaar aan de beurt. De terugkeer van de Mechelse knautiabij is dus een feit en dat is op zijn minst opmerkelijk, zeker als we dit vergelijken met de resultaten van nog altijd relevant Zweeds onderzoek naar het foerageergedrag van knautiabijen. 24 • knautiabij

Zweedse bijen In twee gebieden in Zuid-Zweden met nog veel bloemrijke graslanden en erg weinig tot geen intensieve landbouw, onderzochten ecologen hoe knautiabijen zich verplaatsten in en tussen stukjes habitat op minstens 100 meter van elkaar gescheiden. De bijen bleken erg honkvast: foerageervluchten waren gemiddeld 46 meter lang. In eenzelfde habitat stak slechts 10% van de aanwezige bijen elementen zoals muurtjes, landwegen of bomenrijen over, zelfs als die maar 10 meter breed zijn. Ongeveer 2% van de bijen emigreerde, dit knautiabij (links), juni 2026, locatie B Zavelenberg © Johan Waumans omdat de voedselplant in hun oorspronkelijk habitat te vroeg gemaaid was. In Kauwendaal bedraagt de afstand van de relictpopulatie (A) met knautiabijen naar de nieuwe locaties (B en C1 en C2) in vogelvlucht ongeveer 200 meter, waarbij de bijen verschillende obstakels moeten over- of doorvliegen. Het gaat hier dus waarschijnlijk om nieuwe kolonisaties, al is het gissen naar de aanleiding. Was het aantal knautiabijen op locatie A in 2025 en 2026 te groot voor het aantal waardplanten en leidde dit tot zwerfgedrag? Wat brengt de toekomst? We slagen er in Kauwendaal dus in om bijen uit de oorspronkelijke kolonie naar nieuwe locaties te lokken. Een aantal van die locaties heeft wel nog te weinig planten om het overleven van een nieuwe kolonie bijen te garanderen. Ander Zweeds onderzoek toonde aan dat hiervoor minstens 50 beemdkroonplanten moeten bloeien. Het juiste beheer moet hier leiden tot spontaan uitzaaien. Nog iets over locaties D1, D2 en D3. Die liggen beduidend verder, waarbij de locatie aan de Montreal (D3) de kroon spant in zwaarbeladen knautiabij op beemdkroon, juni 2026, locatie C2 © Johan Waumans afstand en obstakels. Tot nu toe werden daar geen knautiabijen waargenomen, maar misschien wel in 2027? En Kurt? Die verdient een standbeeld! Al zal een kolonie foeragerende knautiabijen op de beemdkroon in zijn tuin waarschijnlijk meer erkenning brengen.

Johan Waumans Bronnen: Franzén M., Larsson M. & Nilsson S.G. 2009. Small local population sizes and high habitat patch fidelity in a specialised solitary bee. Journal of Insect Conservation 13: 89-95 Larsson M. & Franzén M. 2007. Critical resource levels of pollen for the declining bee Andrena hattorfiana. Biological Conservation 134: 405-414 Pieter Vanormelingen & Jens D’haeseleer. 2015. Over beemdkroon en haar knautiabij: voorkomen van, knelpunten en beheer voor een zeldzame gespecialiseerde bij. Natuur.focus 2015, nr. 2 jrg. 14: 64-72 knautiabij • 25

Zondag 18 oktober

HerfstKnu tselKriebe ls

Met een flinke mok warme choco! Oktober is in het land en het bos heeft zijn geheimzinnige, warme tinten aangetrokken. Achter de dansende herfstbladeren en ritselende takken schuilt een heleboel magie ... en het kriebelt om die tot leven te brengen! We openen de deuren van ons creatieve herfstatelier en laten onze fantasie de vrije loop. We toveren schatten uit de natuur om tot de meest wonderlijke creaties. Wat dacht je van een koninklijke bladerkrans voor de koning of koningin van het bos? Of mysterieuze spinnenwebben waarin glinsterende herfstmonsters wonen? Het knutselen en griezelen sluiten we af met een dampende mok warme chocolademelk. • Wanneer: van 14 tot 16u • Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen • Wie: kinderen tussen 5 en 12 jaar. Een net iets te jonge kleine broer of zus mag ook een kaartje reserveren. • Prijs: gratis deelname • Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 8 november

Koken op vuur: een smakelijk wildernisavontuur! Klaar om te leren koken in én met de natuur? Trek de buitenlucht in, help een echt kampvuur maken en ontdek hoe lekker koken op open vuur is!

We snijden zelf onze takken aan om een eigen broodje te bakken. Daarna roosteren we kleurrijke groentespiesjes en heerlijke herfstvruchten. Afsluiten doen we gezellig rond de vlammen met een mok warme chocomelk of verse wilde thee. Een heerlijke namiddag vol vuur, geuren, smaken en plezier!

• Wanneer: van 14u tot 16u • Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen • Voor wie: avonturiers van 6 tot en met 12 jaar. Begeleidende volwassenen zijn gratis welkom (max. 2 per kind; enkel kinderen hebben een ticket nodig). • Kleding: trek warme kleren aan die vies mogen worden • Prijs: 17,50 euro (15 euro voor leden) • Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Schrijf je in, kom mee bakken en geniet rond het kampvuur! 26

Zaterdag 19 december Creatief atelier: Knutselen met dennenappels! Knisperende dennenappels in de vuurkorf, de geur van warme chocolademelk... De winter is écht begonnen! Heb jij zin in een gezellige en creatieve middag? Kom dan naar ons Knutselatelier en maak de meest fantastische wintercreaties. Fleurige bloemen, de gekste dierenfiguren, minikerstboompjes,... Wij zorgen voor alle materialen en de warme chocomelk. Jullie zorgen voor de nodige fantasie. • Wanneer: tussen 14u tot 16u gaan we samen aan de slag. • Wie: deze activiteit heeft een groot hart voor kinderen (5-12). Zij reserveren hun plekje. Grote mensen zijn ook welkom, zij reserveren geen kaartje. • Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen • Prijs: deelname is gratis voor iedereen. • Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Mila Geens (8 jaar) heeft 215 euro ingezameld voor het Mechels Broek! Mila heeft de afgelopen zomer een hele hoop schilderijen gemaakt en deze verkocht aan familie, vrienden en buren. Mila houdt van de natuur, kriebelbeestjes, dansen in de regen ... en neemt al eens graag een modderbad in de Muizenhoekstraat!!!!

Zondag 3 januari Workshop: Help de vogels de winter door! Heb jij zin in een creatieve namiddag én wil je de vogels in je tuin een flinke energieboost geven? Rol je mouwen op, want in ons bezoekerscentrum transformeren we jou tot een echte 'vogelchef'! Als het koud is, moeten vogels keihard werken om eten te vinden. Tijd om ze te redden met de allerlekkerste winterlekkernijen! We gaan rollen, vullen, in elkaar zetten en versieren. En het leukste van al? Na afloop neem je een hele lading zelfgemaakte vogelsnacks mee naar huis voor je eigen tuin of balkon. • Wanneer: tussen 15u en 17u • Wie: kinderen van 1ste t.e.m. 6de leerjaar (Ouders kunnen ondertussen een winterwandeling maken of een kijkje nemen op de expo van Laure: “Dichterbij” • Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen • Prijs: 12 euro (10 euro voor Natuurpuntleden) • Info & inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Wees er snel bij en schrijf je in, want de plaatsen zijn beperkt!

De natuur in Zondag 27 september

30 jaar Hondsbossen Meer info op cover.

Zondag 4 oktober

Veerkrachtwandeling in de Barebeekvallei

Een rustige natuurwandeling om sleutels tot veerkracht te ontdekken. Een gids mentaal welzijn neemt je mee door een natuurlijke omgeving. Dit opent de deuren naar een krachtige, natuurlijke ervaring voor lichaam en geest, waarbij zelfbewustzijn wordt aangemoedigd. Gedurende twee uur vertragen we bewust. Je ontwikkelt, beoefent en integreert vaardigheden op het vlak van mentale en fysieke zelfzorg in je dagelijks leven. Zo ontstaat er een sterke impact op je welbevinden en veerkracht. Deze wandeling is een samenwerking tussen Natuurpunt en CM Gezonde Buurt.

10u - 12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen - Afstand: 3 km - 9,5 euro Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Info: bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be

Zondag 4 oktober

Bomen en hun geheimen Kom kennis maken met 16 sprekende bomen in Hondsbossen en Gasthuisbossen. Een gids loodst je tijdens deze wandeling langs al deze bomen met hun eigen verhaal. Elk van deze bomen heeft een QR-code waarmee hij zijn verhaal vertelt. Deze wandeling kan je nadien tot het einde van het jaar ook individueel doen, want de bomen blijven tot zolang praten.

13u30 - 16u, infobord Natuurpunt, Markt, SintKatelijne-Waver, afstand: 6 km Gids: Frank Hadermann, frank.hadermann@skynet.be

Zaterdag 10 oktober

Nacht van de Duisternis in Putte

Als het donker is, komt een groot deel van de natuur tot leven. We horen de uilen en detecteren de vleermuizen. Tijdens het wandelen ruiken we de bladeren en de paddenstoelen. Met een lamp en een groot wit doek proberen we nachtvlinders beter zichtbaar te maken. 28 • De natuur in

Om 19u15 vertrekt een korte kinderwandeling over een afstand van 2 km. De route is geschikt voor buggy's. Het einde is voorzien omstreeks 20u. Voor de volwassenen is er een langere wandeling met vertrek om 20u en einde rond 22u. Afstand 6 km. Als afsluiter biedt de gemeente een drankje aan.

19u15 - 20u (met kinderen) of 20u - 22u, lokaal De Putter, Tinstraat 9b, te Putte Gidsen: Lucien Verschoren en Peter Hendrickx Inschrijven is niet verplicht. Meer info op www.putte.be

in Blaasveld

Het is de donkerste nacht van het jaar. Deze nacht gaat immers de straatverlichting uit (of toch een deeltje). Vanavond staan we even stil bij de effecten van kunstlicht op planten, dieren en mensen. Tussen 19u en 21u vertrekt er elk kwartier een natuurgids voor een korte gezinsvriendelijke wandeling tot in het centrum van het Blaasvelds Broek. Daar kan je een stukje van de sterrenhemel bewonderen door een telescoop. Wij vertellen met veel enthousiasme over de dieren van de nacht en het gemeentebestuur van Willebroek voorziet soep en chocomelk. Alles is aanwezig voor een spannende avondactiviteit. Deze activiteit is gratis. Het is een samenwerking tussen Natuurpunt, het Agentschap voor Natuur en Bos, de gemeente Willebroek, de Natuurgidsen van het Broek en de Vereniging voor Sterrenkunde Klein-Brabant.

Tussen 19u en 21u om het kwartier, parking Blaasvelds Broek, Broekstraat, Willebroek Inschrijven via de website van de gemeente: www. willebroek.be/nl/nieuws/wandel-mee-tijdens-denacht-van-de-duisternis-op-zaterdag-10-oktober

Respect voor privacy Tijdens activiteiten worden vaak foto’s genomen die dan in een later tijdschrift of op de website kunnen worden gepubliceerd. Als je hiermee instemt, meld dit dan bij de inschrijving of bij de aanvang van de activiteit.

Zondag 11 oktober

Infowandeling Mechels Broek

Er staat veel op til in het Mechels Broek. Binnen het kader van het LIFE Wetlands4Cities project worden er grondwerken uitgevoerd om de hydrologie van het gebied te verbeteren. In een latere fase wordt aan de Dijle een inlaatconstructie geplaatst om meer water terug in het gebied te krijgen. Zo kan dit historische overstromingsgebied hersteld worden tot de natte natuur van weleer. Daarnaast wordt de kijkhut aan de vijver vervangen door een nieuwer en frisser model, met ondersteuning van het Interreg project Waterland Wonderen. Met al die werken op de planning, leiden Wim Dirckx, mede-conservator van het Mechels Broek, en Héléne Vanvelk, projectcoördinator van het LIFE Wetlands4Cities project, jullie graag rond langs de (toekomstige) werven om wat meer duiding te geven en vragen te beantwoorden.

10u - 12u, bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen, afstand: 5 km Gidsen: Wim Dirckx en Héléne Vanvelk, helene.vanvelk@natuurpunt.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zaterdag 17 oktober

Paddenstoelenwandeling en opening nieuwe verbinding Peultenbossen vanuit Duivelshoek

We starten met een korte wandeling rond paddenstoelen richting de nieuwe verbinding van

Duivelshoek met de Peultenbossen, die op de grens van Putte en Sint-Katelijne-Waver ligt. Om 15u wordt daar de verbinding officieel geopend met afgevaardigden uit beide gemeenten. Daarna wordt er in groep terug gewandeld naar het vertrekpunt. Wie alleen naar het officiële moment wil komen, kan met de fiets naar het het einde van de Duivelshoek rijden (wagens zijn daar niet toegelaten).

Wandeling: 14u - 16u30, parking, Mechelbaan (tegenover Krankhoevelei), Putte Opening verbinding: 15u Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg Gidsen: Godelieve Janssens, godelieve-jans@telenet.be en Lucien Verschoren, lucien.verschoren@telenet.be

Voor de meeste excursies moet je niet vooraf inschrijven. Indien wel vereist, staat dit erbij vermeld. Voor annuleringen of als je op de wachtlijst wil, mail je naar bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be Met onze activiteitenflits ontvang je de meest recente informatie. Schrijf ervoor in met deze QR-code. De natuur in • 29

Zondag 18 oktober

Zondag 25 oktober

Natuurpunt neemt je mee op een unieke fietstocht door Bonheiden, op zoek naar de stille getuigen van ons landschap: de bomen. Verwacht je niet aan een tocht langs de dikste of de oudste, maar wel aan een fascinerende reis langs bomen met een bijzonder verhaal. We fietsen langs imposante dreven van kasteeldomeinen, ontdekken de geheimen van een oude geknotte es en staan stil bij bomen die door hun vorm of locatie een speciaal plekje in ons collectief geheugen verdienen. Elk van deze groene monumenten vertelt iets over de geschiedenis van onze streek, de natuur of zelfs over onszelf.

Klimaan en Natuurpunt nodigen je uit voor een fietstocht rond en door natuurgebieden van Bonheiden, Rijmenam en omgeving. Je hebt niet steeds de auto nodig! Dit jaar fiets je langs gebieden waar men de voorbije jaren aanpassingswerken uitvoerde om de natuur beter te wapenen tegen langdurige droogte en intense regenbuien. Ook de herstelde heidegebieden worden bezocht. De gids wacht ons op en geeft uitleg over de keuzes die gemaakt werden en over de resultaten die nu al zichtbaar zijn. Zo zie je hoe de natuur met kleine ingrepen een stuk diverser en klimaatbestendiger wordt. Het is een rustige fietstocht voor jong en oud met als afsluiter een drankje in de Wereldwinkel van 16u30 tot 17u30.

Bomenfietstocht in Bonheiden Rijmenam

14u - 16u30, kerk, Dorp, Bonheiden Afstand: 10 km Gidsen: André Ceulemans en Robin Verachtert, robin_verachtert@hotmail.com Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zondag 18 oktober

Paddenstoelen en pannenkoeken in het Blaasvelds Broek

Paddenstoelen zijn eigenaardige schepsels. Het zijn planten noch dieren. Ze kunnen plots opduiken en na enkele dagen weer verdwijnen. Sommigen hebben fantastische namen. We kunnen er hier nog lang over blijven zwammen, maar kom ze vooral zelf bewonderen. Een gids laat je kennismaken met de boeiende wereld van de schimmels. Na de wandeling kan je voor een zacht prijsje genieten van een pannenkoek en een warm drankje.

14u30 - 16u30, parking Blaasvelds Broek, Broekstraat, Willebroek Afstand: 2 km Info: Wim Candries, 0472 29 87 32

Fietstocht langs nieuw ingerichte natuur in Bonheiden

14u - 16u30, kerk, Dorp, Bonheiden Afstand naar keuze: 15 of 30 km Inschrijven via QR-code

Zondag 8 november

Natuur in de stad Bomenwandeling

Traditioneel sluiten we het natuur-in-de-stad-drieluik af met een bomenspecial. Hoe is het gesteld met de bomen in onze Mechelse binnenstad? Wat is hun rol in het stedelijk ecosysteem? Hoe overleven ze in een vaak vijandige omgeving: welke zijn de succesverhalen en welke de verliezers? En belangrijk: krijgen onze bomen het respect dat ze verdienen voor al die gratis diensten die ze ons bewijzen?

10u - 12u30, ingang Kruidtuin, ViaVia, Zandpoortvest 50, Mechelen - afstand: 3 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be

Natuurstudiewerkgroep Beneden-Dijle Elke dinsdagvoormiddag gaat deze groep op stap, meestal in een natuurgebied in de buurt, soms verder weg. In de herfst worden vooral paddenstoelen onder de loep genomen. Iedereen is welkom. Voor het jaarprogramma en meer info kan je terecht bij Marie-Louise Selleslach, ml.selleslach@telenet.be, 015 51 59 02. © André Ceulemans

30 • De natuur in

zwavelzwam © Ivo Vanseuningen

Zondag 22 november

Wintergasten in het Mechels Broek

Ga samen met onze ervaren gids op stap en leer bij over onze wintergasten: wie zijn ze, wat komen ze hier doen en wanneer gaan ze weer verder? De meeste van onze wintergasten zijn reeds aangekomen en laten zich bewonderen in hun prachtkleed. Op de weilanden troepen de kieviten samen in afwachting van strenge vorst en ook de ganzen zijn al van de partij. In de elzen zijn de sijsjes en distelvinken druk in de weer terwijl de laatste bladeren vallen. Op een rustig tempo maken wij een toertje van ongeveer 4 km. Stevig schoeisel is een aanrader.

9u - 11u, infobord Natuurpunt, links van fietsenstalling Sportpark De Nekker, Spuibeekstraat, Mechelen - afstand: 4 km Gids: Gust De Weerdt, 0477 77 10 19

Zondag 22 november

Herfst in de Hondsbossen

We hebben een lange, hete zomer achter de rug, soms te heet, maar net tijdens die warme dagen was het bos een ideaal toevluchtsoord. De bomen lieten al vroeg een deel van hun bladeren vallen en ondertussen zorgen herfstkleuren en paddenstoelen voor weer een heel andere sfeer. Benieuwd naar het waarom van die veranderende kleuren, naar wat er in dit jaargetijde onder onze voeten kruipt en krioelt en waar die mysterieuze paddenstoelen toch vandaan komen?

Of wil je gewoon komen meegenieten van de herfstsfeer in onze bossen, een frisse neus halen of een mooie wandeling maken? Sluit je dan aan bij deze gegidste herfstwandeling.

10u - 12u à 12u30, parking Offendonk, Den Haes 8, Sint-Katelijne-Waver - afstand: 3 km Gidsen: Peter Willemen en Dirk van Rompaey, dirk.van.rompaey@pandora.be

Zondag 22 november

DAG VAN DE NATUUR

Maak kennis met de Grote Hoge Beemortel

Door gerichte aankopen en beheerovereenkomsten af te sluiten kon de Hoge Beemortel in enkele jaren groeien van 14 ha tot een gebied van meer dan 22 ha. Maak kennis met deze nog onbekende uitbreidingen. We leiden je langs heel natte stukken naast de Valkelaerebeek tot droge dennenbossen aan de Gele weg. Ook het populierenbos met de maretakken is voor de eerste keer van dichtbij te bezichtigen. Door de moeilijke zomers - 2023 en ’24 heel nat en ’25 en ’26 met lange droge perioden - zijn veel bomen afgestorven, vooral populieren. In de nieuwe percelen zijn de gevolgen van de klimaatopwarming duidelijk. De eerste omvormingen naar een gemengd bos zijn al zichtbaar. Ook het toekomstig beheerplan wordt uitgelegd.

14u, kerk, Meester van de Borghtstraat, Grasheide - afstand: ongeveer 4 km Gids: Lucien Verschoren, 0496 98 64 39 De natuur in • 31

Zondag 29 november

Zondag 20 december

Herfstwandeling langs de Bovenzanden

De wandeling start aan het Zennegat met zijn historische sluis waar Johan vertelt over het erfgoed: de aanleg van de Leuvense Vaart die Leuven met de Schelde verbindt. Daarna wandel je langs de overstromingsgebieden naast de Dijle en de Nete. Deze gebieden zijn het resultaat van de Sigmawerken en hebben als doel de stad Mechelen te vrijwaren van overstromingen. Door er het getij na te bootsen, ontwikkelden zich stilaan slikken en schorren die waardevol zijn voor de natuur. Johan vertelt over het waarom en hoe van de voorbije werken en over de functionering van zo’n gebieden.

Vijf vogels

Regenjas, paraplu en sjaal - niets houdt ons tegen om te gaan vogelspotten, op zoek naar een watersnip, waterpieper, pijlstaart of witgat aan een GOG-GGG. Al nieuwsgierig? Breng zeker je verrekijker mee.

9u - 12u, kerk, Dorpsplein, Heindonk Afstand: 5 km Gids: Tom Bal, tom.bal.natuurpunt@gmail.com

Zondag 13 december

Uitwaaien in de Barebeekvallei

Misschien ligt het tempo van deze wandeling te laag om die extra Sinterklaascalorieën van de week voorheen te verbranden maar als je toch zin hebt om te komen uitwaaien op de Dijledijken in Muizen, ben je van harte welkom. Grote kans op guur weer en slijk en op verhalen over de Barebeek, over knotwilgen, (eventuele achtergebleven) ooievaars of (sporen van) bevers en over wat er ons pad verder ook moge kruisen.

10u - 12u30, parking kerkhof, Kerkenbos, Muizen Afstand: 4,5 km Gids: Peter De Ridder, 0498 67 68 37, peter.petra@telenet.be Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Zennegat

9u45 - 12u, Zennegatsluis, Zennegatvaart, Battel Afstand: 4 km Gids: Johan Verheyden, 0476 75 93 33, johan.verheyden7@telenet.be

Zaterdag 26 december

Lichtjeswandeling in Putte

Op tweede kerstdag is iedereen welkom, samen met de familie. Breng een lantaarn of sfeervol lichtje mee, de nachten zijn lang en het is al vroeg donker. Mogelijk zien we tijdens de wandeling al een eerste salamander! De steenuil geeft meestal ook present. Na de wandeling is er tijd voor een warme wijn of chocomelk om de kou te verdrijven, buiten rond de vuurkorf of lekker warm in ons lokaal.

19u, lokaal De Putter, Tinstraat 9b, Putte Afstand: 4 km. Kinderwagen en rolstoel kunnen mee. Inschrijven: Peter Hendrickx, 0471 53 18 85

32 • De natuur in

vanuit de kijkhut Mechels Broek © Diane Appels

Hoe gaat het met het Natuurpark? Met Natuurpunt Mechels Rivierengebied zijn we samen met Natuur en Bos en stad Mechelen één van de stichtende partners van het Natuurpark Rivierenland. Binnen de grenzen van het Natuurpark willen we de natuurreservaten snel uitbreiden en op het terrein met elkaar verbinden tot één groot, beleefbaar natuurgebied. Waar nodig willen we de natuur via inrichtingswerken herstellen om de typische planten en diersoorten nog meer kansen te geven. Samenwerking met alle terreinbeherende partners is onze succesformule. Ondertussen hebben alle omliggende Natuurpuntafdelingen, verschillende omliggende gemeenten en enkele andere organisaties en overheidsinstellingen (zoals bijvoorbeeld de Vlaamse Waterweg) zich bij het Natuurpark aangesloten. Natuurpunt is en blijft inhoudelijk wel een van de dragende partners van dit project. Daarom brengen we jullie graag op de hoogte van de huidige plannen en ontwikkelingen. Een van de zaken waar we met het Natuurpark aan willen werken, is het samenbrengen van alle partners om onze natuurgebieden en natuursnippers beter te verbinden en meer leefgebieden voor dieren te creëren. In een regio als de onze, met een dens netwerk van wegen, treinsporen, waterwegen ... is ontsnippering daarbij cruciaal. Denk maar aan hoe de E19 de riviervalleien in ons afdelingsgebied doorsnijdt: door op de juiste plaatsen maatregelen toe te passen, kunnen soorten zich al snel veel veiliger verspreiden. We halen de nood aan maatregelen graag aan bij onze beleidsmakers en andere partners, maar om acties concreet te maken, helpt het om te weten wat exact waar nodig is. Wel, die informatie krijgt vorm in het ontsnipperingsplan. Hiervoor hebben we gelukkig een expert aan boord: Marleen is de vrijwilliger die dit trekt en die hiervoor verder bouwt op jarenlange professionele ervaring. Door alle potentiële barrières (fietssnelwegen, wegen, spoorwegen, waterlopen en alle structuren daarop of daarrond) in kaart te brengen en te vergelijken met de aanwezige soorten of de doelsoorten, is het mogelijk om een overzicht te maken van welke ontsnipperingsmaatregelen op welke locatie het meest zinvol zijn. Door dit op kaart uit te zetten, krijgen we visueel helder materiaal waarmee we naar onze beleidsmakers kunnen stappen!

Jorn Van de Velde 33

Beheer

Tijdens de Dag van de Natuur ben je in heel Vlaanderen extra welkom om een handje toe te steken bij beheerwerken. Natuurpuntvrijwilligers die er het hele jaar door in de weer zijn, zullen je begeleiden. Kom jij je op zaterdag 21 november een dagje uitleven in het Mechels Broek in Muizen, op Stuivenberg in Mechelen, in Willebroek of in de Hoge Beemortel in Putte? Je krijgt er ook zicht op hoe natuurbeheer werkt. Iedereen is welkom. Kom eens meedoen bij De Putter!

snoeien van het riet voor de kijkhut © Albert Rijmenants

Woon je in Putte of omgeving en zou je je graag eens inzetten bij Natuurpunt De Putter? Top! Als je twijfels hebt of je wel geschikt bent, kunnen we je meteen geruststellen. Onze vrijwilligers zijn heus niet allemaal professionele boomchirurgen. In onze gebieden zijn er voldoende grote en kleinere werkjes waar iedereen bij kan helpen. Als de liefde voor de natuur en de goesting om de handen uit de mouwen te steken aanwezig zijn, ben je van harte welkom! Hoe zet je de eerste stap? Ook dat is niet moeilijk: op blz 36 zie je waar de volgende natuurbeheerdag plaatsvindt. Als je de eerste keer komt, kan je een mailtje sturen naar de conservator, dan weten we dat we je mogen verwachten. Ook als je nog vragen hebt, kan je bij

hem of haar terecht. De dag zelf hoef je enkel nog stevig schoeisel aan te trekken en dan kunnen we je verwelkomen. De werkdag duurt drie uur en halverwege houden we een korte pauze om wat bij te praten bij een drankje. Altijd leuk met gelijkgezinden, nietwaar? 34 • Beheer

Je zal snel merken dat samen werken in de buitenlucht een band smeedt! En ’s middags kan je voldaan naar huis gaan, wetende dat je je steentje bijgedragen hebt. Zou je graag meedoen met een andere activiteit of wil je op een andere manier helpen? Ook daarvoor kan je gerust contact opnemen met iemand van het bestuur of een van de conservators. Hopelijk tot gauw in een van onze gebieden! LIFE Wetlands4Cities project natuurherstel in het Mechels Broek Er staan grote werken op til in het Mechels broek in het kader van het LIFE Wetland4Cities project dat als doel heeft natte natuur te herstellen. In volgend nummer gaan we dieper in op de plannen. Maar nu toch al even praktisch inzoomen op een stukje dat al gerealiseerd is. De vogelkijkhut, die aan vervanging toe was, wordt in het kader van dit project volledig vernieuwd. De werken aan de hut en in de zone rond de kijkhut zullen binnenkort afgerond zijn. Hou pers en sociale mediakanalen van Natuurpunt Mechels Rivierengebied in ’t oog om te zien wanneer je de nieuwe hut kan gaan bewonderen. Het wordt een hut met een ingegravogelkijkhut in opbouw © Diane Appels ven betonnen kelder met zicht op waterniveau en een houten verdieping met weids uitzicht. De buitenkant wordt met hout afgewerkt. Op zondag 11 oktober is er een infowandeling door het natuurgebied waarbij de plannen van het LIFE-project gedetailleerd worden uitgelegd. Zie blz 29 Natuurpunt Mechels Rivierengebied zoekt handige handen

Natuurpunt Mechels Rivierengebied kreeg een omgevingsvergunning om een oude weidestal in de Baarbeekvallei in te richten als een overdekte (met ook een niet zo overdekte) picknickplek. We gaan een deel van het gebouwtje verbouwen tot een veilige opslag van heel wat beheermateriaal voor de beheerteams én we richten er een simpel en off grind "trekkershutje voor één nacht" in waar bezoekers van het natuurpark een nachtje kunnen kamperen. Heel schoon plan, maar we missen de centen. Om alles financieel haalbaar te houden willen we de verboutoekomstig trekkershutje © Bert Delanoeije wing vooral met veel engagement en goesting realiseren en gaan we op zoek naar handen van vrijwilligers en gerief om de verbouwingswerken uit te voeren. Als jouw pollekes beginnen jeuken om van dit project een succes te maken, neem dan meteen de telefoon of mail en meld je aan bij ons bouwteam. We gaan er nog dit najaar een lap op geven, samen met jou. Contact: Bert Delanoeije (bert.delanoeije@gmail.com, 0475 89 57 37) of Annelies Ceuppens van het bezoekerscentrum (bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be) Beheer • 35

NATUURWERKDAGEN nestkast steenuil © Lucien Verschoren

beheerwerken in het Mechels Broek © Tony Van den Broeck

Om onze natuurgebieden in orde te houden is er veel werk. Natuurpunt kan daarvoor rekenen op vele vrijwilligers die letterlijk de handen uit de mouwen steken. Ook jij kan meedoen! Meld je vooraf aan via de vermelde contactpersoon. Hij/zij laat je weten waar er afgesproken wordt. NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden ZA 24 oktober en 19 december, 10u tot 13u ZA 28 november, 10u tot 16u Info/aanmelden: diane.appels@skynet.be

kern Mechelen Battelaer Elke maandag, 9u tot 12u Info/aanmelden: patrick.vanherp@hotmail.com of pedelvaux.np@gmail.com (Peter) Fort van Walem ZA 3 oktober, 9u tot 12u Grasveldjes maaien, snoeiwerk en winterverblijven vleermuizen in orde zetten. Info/aanmelden: filip.vdw@telenet.be Kauwendaal ZA 10 oktober, 14 november en 12 december, 9u30 tot 12u30 Afspraak: voetbalveldje via weg naast Duivenstraat 77, Mechelen of Laathofstraat 40, Mechelen (juiste afspraakplaats na aanmelden) Info/aanmelden: 0496 80 00 60 (Kurt), natuurpunt.kauwendaal@gmail.com Mechels Broek ZA 17 oktober, 21 november en 19 december, 10u tot 14u30 Info/aanmelden: tonynatuurpunt@gmail.com, 0479 08 35 12 Stuivenberg ZA 24 oktober en 21 november (Dag van de Natuur), 9u tot 12u: Bosonderhoud Info/aanmelden: roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96 Zennebeemden ZA 3 oktober, 7 november en 5 december, 9u tot 12u Info/aanmelden: zennebeemden@gmail.com, 0476 98 90 77 (Pieter) 36 • Beheer

kern Sint-Katelijne-Waver Eeckelenbos ZA 24 oktober, 9u tot 12u Paden maaien en fruitbomen en jonge aanplant ‘bevrijden’ van bramen. Materiaal, werkhandschoenen en een drankje en hapje halfweg worden voorzien. Afspraak: einde asfaltbaantje tussen Clemenceaustraat 56 en 64, Sint-Katelijne-Waver (te voet) Info/aanmelden: Frank Hadermann, 0478 44 17 19 Waverwoud ZA 17 oktober, 9u30 tot 15u Info/aanmelden: natuurpunt.skw@gmail.com kern WILLEBROEK Biezenweiden / Bovenzanden ZA 24 oktober, 9u tot 12u ZA 21 november, 9u tot 16u: Maaien en maaisel afvoeren. Met broodjeslunch en afsluiten rond gezellig vuurtje. Info/aanmelden: ine.colpaert@gmail.com

NATUURPUNT DE PUTTER

Grote Vijver van Klein Boom ZA 10 oktober, 9u tot 12u ZO 18 oktober, 15 november en 20 december, 10u tot 10u30: midmaandelijkse watervogeltellingen Afspraak: achter het Gemeenschapscentrum, Mechelbaan 604, Putte Info: albert.rijmenants@belgacom.net Hoge Beemortel ZA 21 november, 14u tot 16u (met drankje en hapje) Opruimactie Hoge Beemortel en zijstraten. Afspraak: lokaal De Putter, Tinstraat 9B, Putte ZA 5 december, 9u tot 12u Afspraak: einde Dennenlaan, Grasheide Info: albert.rijmenants@belgacom.net Schopbos ZA 7 november, 9u tot 12u Afspraak: Zandweg, Putte (inslaan net voor Grensstraat 50) Info: Paul Oortman, 0498 75 12 48

Steun de aankoop van natuurgebieden

Wil je de aankoop van natuurgebieden financieel steunen? Stort dan een gift op rekening BE56 2930 2120 7588 van vzw Natuurpunt Beheer, Coxiestraat 11, 2800 Mechelen met vermelding van één van onderstaande projectnummers (en naam gebied). Vanaf 40 euro ontvang je een fiscaal attest. Projectnummers van Natuurpunt De Putter 3716 Afdeling Natuurpunt De Putter 7145 Grote Vijver van Klein Boom 7169 Peulisbossen Putte 7236 Krankebossen

7253 Schopbos 7746 Hoge Beemortel 7818 Peultenbossen Putte

Projectnummer van Natuurpunt Mechels Rivierengebied: 3799 Mechels Rivierengebied Met jouw steun herstellen we het groene hart van Vlaanderen. In onze regio werken we hard om versnipperde natuurgebieden met elkaar te verbinden. Dit groene landschap, doorkruist door beken en de rivieren aan onze rand (Dijle en Nete) biedt een thuis en leefruimte aan zeldzame dieren en planten zoals de nachtegaal, ijsvogel, dotterbloem, of de fascinerende levendbarende hagedis en de maretak. Samen werken we zo aan meer diversiteit en natuurbeleving!

Online lezen

Wil je ons tijdschrift (ook) gratis online lezen, vul dan het inschrijvingsformulier in op np-mrg.be/tijdschrift. Daar vind je ook een formulier waarmee je de gedrukte versie kunt opzeggen. Zowel het online lezen als het opzeggen van de gedrukte versie zijn omkeerbaar. Uitproberen kan en mag. Wil je eerst een online nummer zien, dan kan dat via np-mrg.be/datwilikzien. Ons digitaal archief vind je op issuu.com/redactie-mrg.

overal lezen . minder drukkosten . meer natuur . als pdf bewaren . digitaal archief

natuur.crypto 23

Op www.cryptochris.be vind je tips, meer opgaven en de oplossing. A oversteekplaats voor twee dieren

B beetneemdurondeau, poetsconference, fratsflip

populierplakker, sequoiasticker, kastanjeklitter

D familie van een schaakpaard

korenkring, roggeronde

prikkelend, vurig aftreksel

G wijfje van een draaierige reu (en lekker in de pan)

H Wat was er eerst: het … of het eiwit?

maaibeurt in mei, olielozing, maffia-afrekening

economische ever, zuinige zeug

K laattijdig lente-insect

5 18 10 3

23 9

5 7

M slechtziende sisser

N viskus

O Ken je een … Maja?

7= 8=

10 =

17 17

9 4

21 16

periode na de houdbaarheidsdatum

16 2

8 7

11 = 12 = 13 =

14 = 3

19 3

15 = 16 = 17 =

Van CRYPTOCHRIS is op 1 september ook Het Cryptogrammenboek verschenen bij Lannoo. Steun aan Natuurpunt - Online lezen - Cryptogram • 37

18 = 19 = 20 = 21 =

Vorming 5, 19 en 31 oktober Cursus Vogeltrek Reeds volzet

Donderdag 22 oktober Lezing ‘Spinnen voor dummies’ De meeste mensen zijn bang van spinnen, maar alle spinnen zijn bang van mensen! Zelf heb ik ondervonden dat kennis over hun levenswijze veel van die kriebels vervangt door begrip en respect. Je maakt vanavond kennis met de meest courante spinnen a.d.h.v. (grotendeels) eigen fotomateriaal en je zal - hopelijk - zien dat het vaak unieke, boeiende beestjes zijn. Ik kan niet garanderen dat jullie vriendjes worden, maar als ik minstens één toehoorder kan overtuigen en zo een paar spinnenlevens kan redden, is mijn missie geslaagd.

Wanneer: 22 oktober, 19u30 - 22u Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Prijs: 17,50 euro (15 euro voor leden) Spreker: Peter de Ridder Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Maandag 9 november Lezing 'Zintuigen van vogels' Reeds volzet

Donderdag 14 januari 'Lezing Tegenpolen!' Het hoge noorden en het diepe zuiden … De koude tegenpolen van onze planeet blijven tot de verbeelding spreken. Joeri Cortens heeft het geluk gehad beide poolgebieden te mogen bezoeken en neemt je graag mee in de magie van deze ijzige werelden, hun geschiedenis en ecologie. Hoe verklaar je de overvloed aan walvissen en andere zeedieren? 38 • Vorming

Zijn er echt geen pinguïns op de noordpool? Wat hebben de Nederlanders op hun kerfstok? En wat zijn de gevolgen van klimaatverandering?

Wanneer: 14 januari, 19u30 - 22u Waar: bezoekerscentrum, Muizenhoekstraat 7, Muizen Prijs: 17,5 euro (15 euro voor leden) Spreker: Joeri Cortens van Natuurpunt Academie Inschrijven: www.natuurpunt.be/np-mrg

Vanaf september 2027 Word jij onze nieuwe Natuurgids? Ben je gefascineerd door de natuur, wil je ontdekken wat er rondom je groeit en bloeit, én vind je het leuk om die passie met anderen te delen? Dan is de opleiding tot Natuurgids echt iets voor jou! Vanaf september 2027 organiseert Natuurpunt Mechels Rivierengebied een nieuwe cursus Natuurgids. In deze éénjarige opleiding krijg je een stevige basis in ecologie, natuurbeheer en de wisselwerking tussen planten, dieren en landschappen. Je gaat regelmatig op excursie om de lokale natuur in elk seizoen te beleven. Daarnaast leer je tijdens de lessen gidsvaardigheden hoe je boeiende wandelingen uitstippelt en groepen enthousiasmeert. Na het cursusjaar volgt een verdieping (20 uur vorming naar eigen keuze) en een stage waarin je praktijkervaring opdoet. Zo stoom je jezelf op je eigen tempo klaar om een geweldige gids te worden.

Interesse? Wil je er graag bij zijn of meer informatie ontvangen zodra het programma definitief is? We noteren alvast jouw naam! Meld je vrijblijvend aan via bc.mechelsrivierengebied@natuurpunt.be.

BLACK ANGUS

VLEESPAKKETTEN

DUURZAAM KWALITEITSVLEES LOKAAL GEKWEEKT ONTDEK DE VOLLE EN PURE SMAAK BESTELLEN VIA WWW.GRENSHOEVE.BE

AFHAALPUNTEN: ZEMST grenshoeve.zemst grenshoeve

TIELRODE INFO: 0494 80 18 40

Vorming - Dank je wel • 39

De discreetste vrijwilliger Elk seizoen lees je in onze ‘waarvan akte’ over nieuwe aankopen die onze afdelingen realiseerden. Waarom wil Natuurpunt absoluut grond verwerven? Waar vindt Natuurpunt terreinen en vooral, hoe gaat dat nu allemaal in zijn werk? Hieronder lichten we een tipje van de sluier op. In Vlaanderen blijft natuur zwaar onder druk staan, niet eenvoudig om natuur te beschermen in deze omgeving … De meest sluitende bescherming is simpelweg eigenaar te worden van de natuur. Zo kan Natuurpunt gebieden aaneensluiten en blijvend beschermen en beheren. Daarbij wordt bij elke aankoop in de akte een eeuwigdurende verplichting opgenomen om het gekochte terrein als hoogwaardig natuurgebied te beheren. Een verplichting die blijvend garanties biedt dat het resultaat van onze vrijwilligers in de beheerteams over generaties heen bewaard blijft. In het veld zijn onze aankopers de meest discrete vrijwilligers. Je leest het goed, onze aankopen gebeuren door vrijwilligers, plaatMispeldonk © Diane Appels selijke mensen die ingebed zijn in het lokale leven. Buurtbewoners, landbouwers, jeugdverenigingen zijn geen anonieme partijen maar onze buren en vaak ook partners. Wist je dat een groot deel van onze natuurgebieden overigens beheerd wordt in samenwerking met lokale boeren? Onze aankopers kennen het terrein en weten via lokale contacten vaak waar er mogelijk gronden te koop komen. Zodra een kans zich aandient, gaat de aankoper in gesprek met de eigenaar. Elke vierkante meter die gekocht wordt, heeft immers ook een verkoper die vaak bijzondere beweegredenen heeft of een boeiend verhaal. Waar Natuurpunt als koper het verschil maakt is dat we een maatschappelijk engagement en meerwaarde bieden aan de verkoper eerder dan de hoogste prijs. Vaak gaat het over familiegronden waar we bijvoorbeeld een stukje bos, geplant door de grootouders, kunnen integreren en beschermen binnen een ruimer natuurgebied. Natuurpunt verwacht natuurlijk wel dat elke mogelijke aankoop past binnen het beheerplan voor het gebied. Elke aankoop moet binnen een globaal kader liggen, lees een afgebakend gebied waarbinnen Natuurpunt bepaalde natuurwaarden gaat realiseren. Op deze manier vermijden we versnippering en is het ook duidelijk naar andere betrokkenen zoals lokale overheden en landbouwers waar aan natuurdoelstellingen gewerkt wordt. De aankoper heeft wel wat huiswerk te doen vooraleer tot een bod overgegaan kan worden. Elk dossier wordt geëvalueerd door het Nationaal aankoopcomité waar de beschikbare middelen prio40 • De discreetste vrijwilliger

ritair ingezet worden. Regelmatig wordt ook gevraagd om aan bepaalde voorwaarden te voldoen alvorens aangekocht kan worden. Pas wanneer de aankoper groen licht krijgt voor het dossier van dit comité kan er tot aankoop overgegaan worden. Ook in dit aankoopcomité zetelen vrijwilligers, al worden ze ondersteund door de professionele medewerkers van Natuurpunt. De aankoper volgt dan het volledige dossier op tot bij de notaris. Vaak zijn er Muysenhuys in Mechels Broek © Mario Engels nog onderhandelingen over pacht- of voorkooprechten. In onze afdelingen zijn een achttal aankopers actief, elk met hun eigen regio en gebieden. Het aantal aankopen varieert sterk van jaar tot jaar. Recente jaren hebben we een aantal grote aankopen kunnen realiseren. Denk aan het Muysenhuys in het Mechels Broek en Mispeldonk. Met de huidige druk op aankoopsubsidies vanuit Vlaanderen gaat het weer wat trager. Jammer want we merken dat meer en meer eigenaars interesse hebben om hun stukje natuur via Natuurpunt veilig te stellen. De vrijwillige Natuurpunt aankopers zijn zo’n beetje alleskunners dus. Enerzijds empathische onderhandelaars die met respect voor alle betrokkenen aankopen realiseren. Maar ook enthousiasmerende vrijwilligers die projecten die vaak over vele jaren lopen geduldig realiseren. En dat is misschien wel de belangrijkste kwaliteit van onze aankopers, geduld. Geduld om dat ontbrekende puzzelstukje in een gebied na jaren alsnog te kunnen aankopen. Geduld om mensen te helpen groeien naar het idee van een maatschappelijk relevante bestemming voor hun eigendom. In alle discretie natuurlijk. Tot slot een warme oproep, weet je in je omgeving een mooi stukje natuur dat te koop kan komen, laat het zeker weten aan één van de conservators van Natuurpunt. Daarna doet de discreetste vrijwilliger zijn/haar magie.

Mario Engels

Afbeelding gegenereerd met AI De discreetste vrijwillitger • 41

Waarvan akte

Op de grens van Putte, Sint-Katelijne-Waver en Bonheiden (rotonde R6/N15) ligt een verborgen parel: de Peultenbossen, in beheer door Natuurpunt De Putter. Dit natuurgebied is een trekpleister voor wandelaars dankzij de prachtige voorjaarsbloeiers zoals bosanemonen, speenkruid en meiklokjes. In het najaar nemen kleurrijke paddenstoelen de fakkel over, terwijl de bunkers het hele jaar door een veilig onderkomen bieden aan vleermuizen. Tijdens de vogelwandeling op 17 mei was nog eens duidelijk hoeveel spechten er in de oude eiken broeden. De laatste jaren hebben we met een enthousiaste groep vrijwilligers het natuurgebied verder uitgebreid en opengesteld. Dit zuidelijke deel van het Waverwoud is een eeuwenoud bos, ooit het jachtgebied van Keizer Karel. Het behoud en de mogelijke uitbreidingen zijn onze hoogste prioriteiten teneinde dit bos een duurzame toekomst te schenken. Recent is er in samenwerking met de kern Sint-Katelijne-Waver en de gemeente Sint-KatelijneWaver een verbindingspad geopend tussen de Duivelshoek en het Peultenbos. Het pad zal op 17 oktober feestelijk geopend worden. Omdat subsidies voor de aankoop van bospercelen momenteel onzeker zijn, zet Natuurpunt De Putter alles op alles om zelf steun te verwerven. Hoe kan jij helpen? •

Neem deel aan onze succesvolle Putterquiz op 4 december. Meer info via eddie.bogaerts1@telenet.be en op blz 8

•

Een gift aan de reservatenrekening van de Peultenbossen maakt een direct verschil uit voor dit bos. Storten mag dus op rekening BE56 2930 2120 7588 (vzw Natuurpunt Beheer) met mededeling "Project 7818 Peultenbossen Putte"

Een gift aan Natuurpunt is fiscaal voordelig. Voor een totaalbedrag vanaf 40 euro of meer op jaarbasis ontvang je een fiscaal attest, waarmee je een deel van je gift kan terugkrijgen via de personenbelasting. Erg veel dank in naam van Natuurpunt De Putter en de Peultenbossen. 42 • Waarvan akte

pel

N14

Jutse plassen

Zennegat

Biezenweiden (Broek De Naeyer) Polder Heindonk WILLEBROEK N16

Nete

Mosterdpot

Waverwoud

Goorbosbeekvallei Spoorwegzaten

Zennegat

Brede Zeyp Gasthuisbossen

Fort van Walem

(Blaasveldbroek)

Steenbeek

Hondsbossen Vossenbergbos Zuurbossen

SINT-KATELIJNE-WAVER

Eeckelenbos

Krankebossen Grote vijver van Klein Boom N15 PUTTE

Kauwendaal Peultenbossen

Warande (Robbroek) Zuur Bemke

Bruinbeekvallei

Stuyvenberg

O ershoek

Peulisbossen

MECHELEN

Schopbos

r Vaa

e Zenn

Mechels Broek

BONHEIDEN

Mispeldonk

E19

Zennebeemden

ille

Le u

Bru

ek-

bro

Barebeekvallei

Cassenbroek

Hoge Beemortel

't Ven

Beneden-Dijlevallei

Pikhakendonk

Dijle

N26

l sse

NATUURPUNT MECHELS RIVIERENGEBIED kern Bonheiden

Bruinbeekvallei Rudy Meeus rudy.meeus@telenet.be, 0478 29 87 09 Cassenbroek, Mispeldonk en Pikhakendonk Geert Van D’huynslager geertvandhuynslager@gmail.com, 0471 60 40 59 Joost Dewyspelaere joost.dewyspelaere@skynet.be, 015 51 69 97 kern Mechelen

Voordonkse plassen

Barebeekvallei Philip Jackson philip.jackson@natuurpunt.be, 0487 34 47 02 Battelaer, Warande en Zuur Bemke Patrick Van Herp, patrick.vanherp@hotmail.com, 0497 73 55 44 Fort van Walem Filip Van den Wyngaert, filip.vdw@telenet.be, 0476 25 37 45 Kauwendaal Kurt Stevens natuurpunt.kauwendaal@gmail.com, 0496 80 00 60 Mechels Broek Tony Van den Broeck tonynatuurpunt@gmail.com, 0479 08 35 12 Gust De Weerdt august.de.weerdt@telenet.be, 0477 77 10 19 Stuyvenberg Roel Schrauwen roel_schrauwen@hotmail.com, 0492 61 31 96 Mario Engels mario.engels2@telenet.be, 0499 55 29 96 Zennebeemden Tom Boermans, 0497 51 83 63 Pieter Schepers, 0476 98 90 77 zennebeemden@gmail.com

kern Willebroek

Biezenweiden Wim Candries, 0472 29 87 32 kern Sint-K atelijne-Waver

Gasthuisbossen, Hondsbossen, Vossenbergbos en Zuurbossen Jimmy Luyckx jimmy.luyckx@gmail.com Eeckelenbos en Spoorwegzaten Frank Hadermann frank.hadermann@skynet.be, 015 31 55 05 Luc Fillée luc.fillee@telenet.be, 0473 34 22 72

NATUURPUNT DE PUTTER

Grote Vijver van Klein Boom Albert Rijmenants albert.rijmenants@belgacom.net , 0479 71 41 77 Peulisbossen Joeri Verrept joeri@verre.pt, 0484 49 94 57 Krankebossen Joke Rijmenants jokke427@hotmail.com, 0479 44 39 58 Hoge Beemortel Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Paul Oortman 0498 75 12 48 Schopbos Paul Oortman 0498 75 12 48 Albert Rijmenants 0479 71 41 77 Peultenbossen Lucien Verschoren lucien.verschoren@telenet.be, 0496 98 64 39 Steenbeekbossen Liliane Verhulsel liliane.verhulsel@gmail.com, 0468 22 92 02 Voordonkse plassen Toon Hasselman toon.hasselman@telenet.be, 0472 75 37 10 Natuurgebieden • 43

Afgiftekantoor 2800 Mechelen 1 P206001

bpost PB- PP

BELGIE(N) - BELGIQUE

driemaandelijks tijdschrift van Natuurpunt Mechels Rivierengebied en De Putter Afzender en VU: Frank De Roover - p/a Muizenhoekstraat 7 - 2812 Muizen oktober - november - december 2026

30 jaar Hondsbossen

Vier mee!

vanaf unaf 1fv3a

Zondag

27 sept 2026

vanaf 14u30navfanaf

va 0 14u3104u3

t 27 se26p

ONTDEKKINGSTOCHT ONTDEKKINGSTOCHT in het bos ONTDEKKINGSTOCHT hetgroot bos en klein ONTDEKKINGSTOCHT •invoor • voor groot en klein in het • boeiende infostands in het bos bos • boeiende infostands • wereldkoor voor groot en klein • voor groot enAgur klein • •wereldkoor Agur • leuke kinderopdracht • boeiende infostands • leukeinfostands kinderspeurtocht • boeiende • wereldkoor • wereldkoor Agur Agur • leuke kinderopdracht GRATIS deelname deelname •GRATIS leuke kinderopdracht

g Zonda

Hon

30sbjoassen

vana 13u 13u

Zondag 27 september 2026 ZONDAG 27 SEPTEMBER 2026 Vrij vertrek tussen 13u en 14u Vrij vertrek tussen 13u en 14u GRATIS deelname aan infostand, Markt, Sint-Katelijne-Waver GRATIS deelname

BOSCAFÉ met pannenkoeken, BOSCAFÉ knutselatelier, pony’s, BOSCAFÉ met pannenkoeken, • verhalenvertelster pannenkoeken BOSCAFÉ met en pannenkoeken, • knutselatelier knutselatelier, pony’s, muziek van de Locals. knutselatelier, pony’s, • live pony’s

verhalenvertelster verhalenvertelster en en • verhalenvertelster live muziek van de Locals. • live van dede Locals livemuziek muziek van Locals. INFO INFO

www.natuurpunt.be/hondsbossen30

aan infostand, Markt, Sint-Katelijne-Waver Zondag 27 september 2026 Zondag 27 september 2026 Vrij vertrek tussen 13u en 14u Vrij vertrek tussen 13u en 14u aan infostand, Markt, Sint-Katelijne-Waver aan infostand, Markt, Sint-Katelijne-Waver

INFOINFO

www.natuurpunt.be/hondsbossen30 www.natuurpunt.be/hondsbossen30

V.U.: Natuurpunt Mechels Rivierengebied kern Sint-Katelijne-Waver - Godelieve Janssens, Kievitstraat 9, 2860 Sint-Katelijne-Waver Word lid van Natuurpunt! Foto eekhoorn © Rudi Leys, leysrudi@scarlet.be

Natuurpunt is de grootste natuurvereniging van Vlaanderen en beschermt al meer dan 50 jaar planten, dieren en hun natuurlijke omgeving. dat is nodig, Word lid van En Natuurpunt!