FESTIVALS
THEATER / CABARET / POP
KLASSIEK / JAZZ
MUSEA / DANS BEELDEND
Kunst en streekdrachten
Liesbeth Labeur, kunstenares Museumverhalen
Ook via podcast
Een unieke samenwerking van theaters, muziekpodia, festivals, musea en culturele gezelschappen in Zeeland.
JAARGANG 9
JUNI T/M 15 SEPT. 2026
Onze zomeruitgave van 2026 staat weer boordevol cultuur in Zeeland. Ook dit jaar hebben we een mix van onderwerpen om van te smullen. We richten ons op de toerist - dus nadrukkelijk ook op de toerist in ‘eigen provincie’. Naast kunst- en cultuurroutes, festivals en musea is er nog veel meer dat aandacht krijgt.
Vergeet vooral niet het mooie artikel over “Zeeuwse streekdrachten in een nieuwe rol” te lezen en te bekijken. Fotograaf Rem van den Bosch maakt prachtige beelden en laat zien hoe oud en nieuw elkaar ontmoeten. Ook toont hij hoe klederdracht op een activistische manier gebruikt kan worden. Een verhaal van een bevlogen kunstenaar.
En is deze vakantie niet hét moment om zelf kunst te gaan maken met beeldend kunstenaar Liesbeth Labeur? Participatieve kunst, waaraan je vanaf het begin zelf meedoet. Midden in natuur. Op het EEF-terrein, op NoordBeveland. En dit kleinste eiland van de provincie krijgt nog meer aandacht. We laten ook de mensen van Kunstspoor aan het woord. Ontmoet kunstenaars in hun eigen ateliereen prachtige fietsroute leidt je langs alle locaties.
Waar je ook logeert of woont in Zeeland: er gebeurt in alle regio’s ontzettend veel. Er zijn ruim 50 musea en diverse erfgoedlocaties waar bijzondere verhalen uit en over Zeeland worden verteld. Waar historie tot leven komt én ruimte is voor kunst van nu.
In Axel kun je in Museum Het Warenhuis de artnouveauschilderingen van grootvader Antheunis bekijken. In dit tijdschrift vertelt kleinzoon Amar het verhaal. In Terra Maris, midden in de Manteling op Walcheren, kun je een mottekasteel bestormen. En op Schouwen-Duiveland vertelt het Watersnoodmuseum niet alleen het verhaal
van het verleden, maar ook wat de stijgende zeespiegel betekent voor de toekomst.
Actueel is ook de tentoonstelling in Vlissingen in het Maritiem Muzeeum: ‘Coke aan de kust’. En dan gaat het niet om cola, maar om de bestrijding van drugs. Veel musea bieden daarnaast voor kinderen actieve en spannende routes. Er is dus volop kunst en cultuur te beleven in Zeeland.
Binnen of buiten - wij bieden met een uitgebreide agenda van tentoonstellingen, festivals en andere culturele activiteiten een compact overzicht, zodat je altijd vindt wat je zoekt.
Multimediaal
Dit is ons tijdschrift. De actuele agenda staat online op UitinZeeland. Met QR-codes bij de verschillende artikelen kom je direct bij de podcast UitinZeeland. Wil je meer weten na het lezen van een artikel? Dan kun je in de podcast het hele gesprek met cultuurmakers beluisteren. Een gesprek werpt vaak weer een ander licht op kunst dan een artikel.
We kiezen voor een combinatie: een artikel in het tijdschrift, en voor wie meer wil weten een QR-code naar de podcast. Zo blijft de leeservaring met mooie beelden behouden, terwijl het gesproken woord verdieping biedt. Een betere voorbereiding op het ‘echte’ bezoek kun je je bijna niet wensen.
UitinZeeland is het platform waarop ruim 90 culturele instellingen in Zeeland gezamenlijk hun voorstellingen, concerten, exposities en andere evenementen presenteren (www.uitinzeeland.nl). Het is een samenwerking van de Zeeuwse Cultuur Agenda en Omroep Zeeland.
Dat klinkt ons als muziek in de oren!
Je kunt met ons bellen, chatten of videobellen!
Voor vragen of het inplannen van een afspraak, tel 0118 642 007 of bel/app naar 06 82 65 01 75
Wij zijn trotse sponsor van N8VDN8!
Of maak online 24/7 een afspraak op hypotheekshop.nl/middelburg Je vindt ons in Goes, Middelburg, Zierikzee en Terneuzen. Duidelijk verhaal!
Jouw adviseur voor onafhankelijk hypotheekadvies!
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
doorlopend
Museum Het Belfort, Sluis | www.belfortsluis.nl
Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
Museum Het Bolwerk, IJzendijke | www.museumhetbolwerk.nl
Marie Tak van Poortvliet Museum, Domburg | www.marietakmuseum.nl
Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Oosterscheldemuseum, Yerseke | www.oosterscheldemuseum.nl
Tentoonstelling Wandtapijten, Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Tentoonstelling Dit is Zeeland,Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Tentoonstelling Wonderkamers, Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Museum, Veere | www.museumveere.nl
Maritiem Muzeeum Zeeland, Vlissingen | www.muzeeum.nl
North Sea Port Experience, Maritiem Muzeeum Zeeland, Vlissingen | www.muzeeum.nl
Museum ‘s-Landshuis, Hulst | www.museumhulst.nl
Museum Het Warenhuis, Axel | www.hetwarenhuis.nl
Industrieel Museum Zeeland, Sas van Gent | www.industrieelmuseumzeeland.nl
Terra Maris, Oostkapelle | www.terramaris.nl
De Wereld van de Waterbouwers, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
De dijken breken, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
Wanhoop en daadkracht, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
Dijkherstel en dijkversterking, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
De strijd is van altijd, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
Bevrijdingsmuseum Zeeland, Nieuwdorp | www.bevrijdingsmuseumzeeland.nl
Groepsexposititie Belevenis, Terneuzen, Grote Kerk | www.toonbeeld.nl tot 6 juni
9 juni t/m 7 juli tot 7 juni
Alles Verschuift Hier Op De Kop , De Bewaerschole Burgh-Haamstede | www.bewaerschole.nl tot 14 juni
tot 28 juni
tot 4 juli
6 & 7 juni
12 juni t/m
31 aug.
Cornelius Jonson van Ceulen, Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
Betoverend Nidden, Marie Tak van Poortvliet Museum, Domburg | www.marietakmuseum.nl
Valerius, roerige tijden op muziek, De ZB Bibliotheek, Middelburg | www.dezb.nl
BRAAK, natuurwandeling en kunstpresentatie, Vlissingen | www.fabricatie.nl
All Cops Are, De ZB Bibliotheek, Middelburg | www.dezb.nl
Coke aan de Kust - Hoe sterk sta jij? Maritiem Muzeeum, Vlissingen | www.muzeeum.nl
T/MKINDEREN 12 TOEGANGGRATISJAAR
*Onder begeleiding van een volwassene.
LUISTER, KIJK EN BELEEF DE VERHALEN VAN DE GROTE KERK VEERE. ONTMOET MUMMIEKAT GRIES, TROUW ALS EEN SCHOTSE PRINSES, BEKLIM DE TOREN EN GENIET VAN EEN ADEMBENEMEND UITZICHT OVER WALCHEREN.
INFO & TICKETS: GROTEKERKVEERE.NL
MUSEUM LAND VAN AXEL
De ZKK is een vereniging van professionele beeldend kunstenaars uit heel de provincie en heeft momenteel 21 leden. Op de tentoonstelling in Museum Het Warenhuis zal divers werk te zien zijn in een verscheidenheid aan materialen en technieken. Gedurende de expositieperiode zijn er verschillende activiteiten, waaronder rondleidingen. Voor tijden en aanmelding: zie de website van het museum en de ZKK.
MARKT 2 AXEL
Op 27 maart 2026 is de bovenverdieping van Markt 2a geopend. Bekijk de pracht van de restauratie maar zeker ook van de werken van de prachtige tekeningen en unieke wandschilderingen in art nouveau /jugendstil, van de kunstenaar en vroegere bewoner Clement Antheunis. De kwaliteit van de schilderingen is fenomenaal, en dat gewoon in Axel. Dat moet je toch gezien hebben!
13 juni t/m 21 juni
16 juni t/m 27 sep.
22 juni t/m 13 aug.
25 juni t/m 20 sep.
1 juli t/m
Kunstschouw, westelijk Schouwen-Duiveland | www.kunstschouw.nl
De Ster in ‘t Oosten, Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
Experience en Slinger van Foucault | www.grotekerkveere.nl
Maartje Korstanje in Grote Kerk Veere | www.grotekerkveere.nl
Rondleidingen Oostkerk, Middelburg | www.deoostkerk.nl
Diverse tentoonstelingen, Kerkje, Waterlandkerkje | www.kerkjewaterlandkerkje.nl
11 juli t/m 13 sep. tot
sep.
Kom kunst kijken op de boerderij, Catharina Maria Hof, Kamperland | www.catharinamariahof.nl
World Pres Photo tentoonstelling, De Oostkerk, Middelburg | www.deoostkerk.nl
Ooghoogte, Museum Het Warenhuis, Axel | www.hetwarenhuis.nl
225 jaar vrijmetselaarsloge in Zierikzee, Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
Hebben, hebben, hebben deel 1, Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Van schelpen tot Bitcoin, Streekmuseum De Meestoof, Sint-Annaland | www.demeestoof.nl
Wijn, het nieuwe Zeeuwse goud? Museumboerderij De Meestoof, Dreischor | www.goemanszorg.nl
Vergeten Bevrijders: Moed en Ongelijkheid, Bevrijdingsmuseum, Nieuwdorp | www.bevrijdingsmuseumzeeland.nl
Bevrijdingsmuseum Zeeland, Nieuwdorp | www.bevrijdingsmuseumzeeland.nl
Musea West Zeeuws-Vlaanderen, Sluis, Aardenburg, Breskens, Sluis | www.museawestvlaanderen.nl
Museum Cultuurforum Aardenburg | www.cultuurforumaardenburg.nl
Vrouwelick, Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
Tussen ambacht en kunst, Stadhuismuseum, Zierikzee | www.stadhuismuseum.nl
nov.
17 jan.
tot 1 april 2029 tot 27 feb. 2028 tot 28 feb. 2027
Klanken uit de Klas, Schooltijdmuseum, Terneuzen | www.schoolmuseumterneuzen.nl
Herdenken: van ramp naar ritueel, Watersnoodmuseum, Ouwerkerk | www.watersnoodmuseum.nl
DARN too, Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
eenZM Open atelier, Zeeuws Museum, Middelburg | www.zeeuwsmuseum.nl
Tentoonstelling Maurits van Nassau, Museum Het Bolwerk, IJzendijke | www.museumhetbolwerk.nl
Heropening Visserijmuseum, Breskens | www.museumbreskens.nl in juli
RECHT uit het hart en daarom steunen wij het graag...
MIDDELBURG 0118 - 62 37 19
TERNEUZEN 0115 - 61 31 75
ROTTERDAM 010 - 440 31 00
BREDA 076 - 209 09 00
De mooiste tweedehands & vintage kledingwinkel van Zeeland met dagelijks ‘nieuwe’ kleding. En alles voor goede doelen. Tot snel!
Gasthuisstraat 16, Goes | deeltwee.nl Dinsdag t/m zaterdag 10-17 uur
5-6 juni Anywave, Zierikzee
6-7 juni Volkoren, Middelburg
13-jun Laulands Tributeband festival, ‘s-Heer Hendrikskinderen
12-14 juni Zeelandjazz Terneuzen
12-14 juni Middelburgse Havendagen
19-jun Thank Middelburg It’s Friday
20-jun ‘s-Heer Hendrkskinderen, Glorification
19-21 juni Zeelandjazz Middelburg
19-21 juni Vlissingen - Vintage
25-27 juni Concert at Sea, Brouwersdam
26 juni - 5 juli Zeeland Klassiek
2-4 juli Jazzfestival Zierikzee
3-5 juli Festival De Ballade, Terneuzen
4-jul Piekstroom Vlissingen
11-jul Eindeloos Eiland Festival, Kortgene
16-18 juli Zierikzee festival, Zierikzee
17-18 juli City of Dance, Middelburg
17 -19 juli Muziekfestival Nisse
24-25 juli Weitjerock, IJzendijke
24-25 juli PeeRock, Colijnsplaat
1-aug Beachboom, Brouwersdam
8-aug Buiten de Perken, Zonnemaire
8-aug Eindeloos Eiland Festival, Kortgene
15-aug KatoenXL, Goes
15-16 aug Zomerfestival Retranchement
24 t/m 30 aug Abdij zomeravonden, Middelburg
29-aug Eindeloos Eiland Festival, Kortgene
28 aug-5 sep Zeeland Nazomerfestival
29-aug Kreekrock, Westdorpe
4-5 sep Feestweekend Clinge
5-sep Centree, Zierikzee
5 - 6 sep Parkfeest ‘t Zuiden, Heinkenszand
5-sep Stoppelfeest, Geersdijk
5-sep ‘t Beest Brult, Goes
11-13 sep Festival aan Zee, Renesse
12-sep Muziek Monumentaal, Zierikzee
12-sep Bigfest, Biggekerke
12-sep Kaaipop, Breskens
11-20 sep Film by the Sea, Vlissingen
17 - 20 sep Jazz by the Sea, Domburg
25-27 sep Perkpolder, Festival Doe iets
25-26 sep Vogelrock, Vogelwaarde
25-26 sep Axelfest, Axel
26 - 27 sep Kunst in de Vesting, Middelburg
26-27 sep Zeelanding, Terneuzen
2 - 23 okt Festival Zeeuwsch-Vlaanderen
3-okt Factory Festival, Sas van Gent
10-okt Kashfest, Terneuzen
15-okt Popronde Middelburg
17-okt Women in Rock, Tholen
17-okt (F)RockCity Live!, Aardenburg
17-okt Slik, Heinkenszand
12-dec Schitteren Kapelle, Kapelle
19-dec Indoor Bluesfestival, Kwadendamme
Tekst: Leo Adriaanse
Foto’s: Rem van den Bosch
Het is nog niet eens zo lang geleden dat toeristen die zomers hun vakantie in Zeeland doorbrachten en via de post een “groet” naar familie en vrienden wilden sturen, in de kaartenrekken een groot aanbod ansichtkaarten met Zeeuwse streekdrachten aangeboden kregen. En anno 2026 wekken ook sommige toeristische websites de indruk dat de streekdracht nog niet uit het straatbeeld is verdwenen. Alsof ‘Zeeuws Meisje’ ieder moment nog om de hoek kan komen.
Toch is de werkelijkheid heel anders. Mannen en kinderen lopen al vele jaren niet meer in streekdracht. En ook onder vrouwen is het aantal dragers in rap tempo afgenomen. Zeeland kent nog maar één inwoonster in dracht. Is daarmee ook de rol van de streekdracht verdwenen? Niet als het aan beeldend kunstenaar en fotograaf Rem van den Bosch ligt. Sinds 2012 heeft hij het imago van ‘Zeeuws Meisje’ enorm opgefrist en nieuwe betekenis gegeven aan ‘de taal van de streekdracht’. Hij startte in dat jaar met een fotoproject waarin hij de traditionele Zeeuwse streekdrachten in een moderne, kleurrijke en inclusieve context plaatste. Gaandeweg ging hij er thematische clusters mee maken met onderwerpen als ‘Vrijheid’, ‘Gelijkheid’ en ‘Broederschap’. De foto’s deden de oorspronkelijke beeltenissen van het margarinemerk snel verbleken. Rem’s slogan hierbij:
Niet zuinig, wel duurzaam.
Herinterpretatie Zeeuwse streekdrachten
Voor de vervaardiging van de kostuums bouwde hij een heel netwerk op van vakmensen die nog beschikken over ambachtelijke expertise in kleding, sieraden, weef- en knooptechnieken. Want de collectie van het nieuwe Zeeuws Meisje toont respect voor de traditionele streekdrachten. Maar de materiaalkeuze veranderde. Bijna alle kostuums zijn gemaakt van stoffen van gerecyclede petflessen of stoffen die een tweede leven krijgen. En voor zijn serie over duurzame voedselproductie waren de kostuums gemaakt van stoffen met prints die verwijzen naar de uitputting van de aarde en duurzaam voedsel.
Rem bleef door de loop der jaren oog houden voor de diversiteit van de Zeeuwse streekdrachten. Zo maakte hij van alle regionale streekdrachten uit Zeeland herinterpretaties: exacte kopieën van het origineel met als enige verschil dat de oorspronkelijks stoffen zijn vervangen door andere soorten stoffen waar met specifieke kleuren, motieven of fotoprints uitdrukking wordt gegeven aan maatschappelijke thema’s. Maar regionale identiteit en traditie spelen nog steeds een rol in de nieuwe creaties. Inmiddels wordt aan de productie van een boek gewerkt. Zijn herinterpretaties van de Zeeuwse streekdrachten worden in de zomermaanden van 2026 getoond in De Nicolaas in Brouwershaven (zie de kadertekst ‘Getekend door de Zee’).
De foto’s van Rem van den Bosch van de herinterpretaties vormden in de afgelopen tien jaar aanleiding voor meerdere educatieve projecten. Daarnaast verzorgt hij workshops en geeft lezingen waarin zorg voor elkaar en zorg voor de wereld centraal staat. Met een focus op kunst, educatie en duurzaam eten.
Kunst als interventie
Rem van den Bosch (Rotterdam, 1974) studeerde fotografie bij de academies Sint Joost in Breda en Narafi in Brussel. Aansluitend volgde een nomadische periode in de Verenigde Staten, met onder meer een bezoek aan enkele Haudenosaunne-reservaten. In 2010 streek hij neer in Zeeland en woont sindsdien in Ellewoutsdijk en werkt vanuit zijn studio in Vlissingen. Menig kantoorgebouw, gemeentehuis en ook het provinciehuis in Zeeland bevat muurvullende foto’s van het ‘Nieuw Zeeuws Meisje’. Maar Rem is bovenal een sociaal gedreven kunstenaar. In veel van zijn werk spelen maatschappelijke thema’s als mensenrechten, klimaatverandering of duurzaamheid een belangrijke rol. Zijn drijfveer is een constante zoektocht naar schoonheid en de overtuiging dat creativiteit, meer dan wat dan ook, de kracht heeft om verandering teweeg te brengen. Zijn projecten als ‘Nieuw Zeeuws Meisje’ en ‘Seven Generations’ inspireren het publieke debat over de manier waarop we met elkaar en het milieu omgaan.
In 2020 startte Rem met het project ‘Hier komt de vloed’. Zonder dijken, duinen en gemalen zou 25% van Nederland onder water staan. En de
zeespiegel stijgt gestaag. Op talloze plekken in het land fotografeerde Rem mensen op een hoge ladder die acrobatisch balancerend aangeven hoe hoog het water zou staan als er niet alle maatregelen waren genomen om het land te beschermen. De alarmerend rode kostuums die deze mensen dragen zijn gebaseerd op de Zeeuwse streekdrachten. Zeeland is het deel van Nederland dat het meest kwetsbaar is voor de stijgende zee.
In 2026 is Rem gestart met een vervolg op dit project: ‘Drijfkracht’. Dit is een krachtige, conceptuele kledinglijn bestaande uit een aantal signaalrode kledingstukken, waarin drijvers, reddingsboeien, opblaasbare modules, fenders en andere reddingselementen zijn verwerkt. ‘Drijfkracht’ is een ludiek, visueel krachtig en maatschappelijk urgent project over leven met water, klimaatadaptatie, collectieve veerkracht en kunst als interventie. Het project loopt tot 2031. Tijdens de duur van het project zijn de resultaten van ‘Drijfkracht’ te zien in een tentoonstelling bij Deltapark Neeltje Jans.
Voor meer informatie over de fotoprojecten van Rem van den Bosch: www.remvandenbosch.com/nl www.masfor.org
Op talloze plekken in het land fotografeerde Rem mensen op een hoge ladder die acrobatisch balancerend aangeven hoe hoog het water zou staan als er niet alle maatregelen waren genomen om het land te beschermen.
De taal van de streekdracht
Zeeland heeft door de tijd heen een grote diversiteit aan streekdrachten gekend. Waar ‘klederdracht’ een breder begrip is, verwijst ‘streekdracht’ specifiek naar een bepaalde regio en soms zelfs plaats waar de kleding werd gedragen. Aan het einde van de achttiende eeuw droegen mannen en vrouwen op het Zeeuwse platteland eenzelfde soort kostuum. Dit kostuum was verwant aan de informele kleding van de stedelijke burgerij. In het begin van de negentiende eeuw ontstonden regionale verschillen in de kleding van de Zeeuwse plattelandsbevolking. Rond 1850 was in elke Zeeuwse regio een eigen kostuum tot ontwikkeling gekomen.
Zo ontstonden er in Zeeland maar liefst zestien verschillende streekdrachten. Zowel de mannen- als vrouwenkleding kende daarbinnen meerdere varianten: werkkleding, opknapkleding en zondagse kleding. Vanwege schoonheidsidealen veranderde het aanzien nogal eens.
De dracht gaf uiting aan verschillende aspecten: identiteit per regio, status als arm of rijk, burgerlijke staat als (on-) gehuwd of in de rouw, kerkelijke gezindte. Sieraden speelden een belangrijke rol bij de kostuums. Kinderen gingen al op jonge leeftijd dezelfde soort kleding als volwassenen dragen. Alleen de mutsen van de meisjes waren aangepast. Het gaan dragen van de volwassen muts/kap markeerde de overgang van kindertijd naar volwassenheid. Vanaf de eerste helft van de twintigste eeuw verdween de streekdracht steeds meer uit het straatbeeld, vanwege maatschappelijke veranderingen.
In Arnemuiden, Axel, Dreischor, Goes, Hulst, Middelburg, Sint Annaland en Veere zijn cultuurhistorische musea met presentaties van streekdrachten. Ook zijn er meerdere regionale streekdrachtverenigingen, vaak met een demonstratiegroep die tijdens de zomermaanden de streekdrachten tonen en daarbij uitleg geven.
Voor meer informatie over de Zeeuwse streekdrachten: www.zeeuwseankers.nl/verhaal/ verschillende-streekdrachten
Getekend door de Zee Zeeland kent een landschap dat eeuwenlang door water is gevormd. De zee heeft het land getekend: in eilanden, dijken, polders en dorpen. Zij heeft de grenzen van het landschap bepaald en daarmee ook de cultuur en identiteit van de mensen die er leven. In die zin is Zeeland letterlijk en figuurlijk getekend door de zee. Rem van den Bosch stelde rondom dit thema een tentoonstelling samen voor De Nicolaas. Dit cultureel centrum bevindt zich in de Sint-Nicolaaskerk in Brouwerhaven, een gebouw dat zelf ook onderdeel is van dat verhaal. Tijdens de Watersnoodramp van 1953 stond het water tot ongeveer drie meter hoog in het gebouw. De zee liet ook hier haar sporen achter. De plek waar de fotobeelden worden getoond is daarmee zelf een stille getuige van de geschiedenis die Zeeland met het water deelt.
De tentoonstelling toont jonge mensen gefotografeerd in herinterpretaties van Zeeuwse streekdrachten. Zo komen verleden, heden en toekomst samen in één beeld. Jongeren dragen de verhalen van een landschap dat door water is gevormd, maar dat door mensen steeds opnieuw betekenis krijgt. ‘Getekend door de Zee’ laat zien hoe landschap, materiaal en mens met elkaar verweven zijn. De zee vormt het land, laat sporen achter in de geschiedenis en keert terug in de beelden en de stoffen waaruit de kostuums zijn gemaakt.
De tentoonstelling in De Nicolaas vindt plaats van 27 juni t/m 30 oktober 2026 en is alle dagen tussen 10.00 en 17.00 uur toegankelijk.
Smartphones: het dilemma van nu | Middelburg, ZB Bibliotheek | www.dezb.nl
03 juni
Jay Francis | Middelburg, Schouwburg | www.zeelandtheaters.nl
Marinierskapel van de Koninklijke Marine | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Caroline de Gruyter - Europeanen, oorlog en vrede | Terneuzen, Porgy en Bess | www.porgyenbess.nl
Christel de Laat | Terneuzen, Scheldetheater | www.zeelandtheaters.nl
05 juni
Cosmic Sound - Sound bath | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Storm: dansvoorstelling + Jazz Orchestra of the Concertgebouw | Veere, Grote Kerk | www.grotekerkveere.nl
The Eagles Legacy - Tribute band | Hulst, Den Dullaert | www.dendullaert.nl
Patrick Laureij | Terneuzen, Scheldetheater | www.zeelandtheaters.nl
06 juni
06 & 07 juni 04 juni
Moshing for Meals | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Nabil - Daar is hij weer! | Ritthem, De Verwachting | www.theatersaanzee.com
Balletschool Suzanne de Jong | Middelburg, Schouwburg | www.zeelandtheaters.nl
Middelburg VÓLkoren 2026 | Middelburg, ZB Bibliotheek | www.dezb.nl
BRAAK | Ritthem, Europaweg Zuid | www.fabricatie.nl
Oudelandse Zomerfair | Oudelande, De Koffietuin | www.dekoffietuin.nl
07 juni
Kunst- en cultuurroute Middelburg
Middelburg stad, Opendeur bij alle deelnemers van 13.00 u – 17.00 u Middelburg Volkoren van 12.00 uur – 17.00 uur
Kunst en koren; Dat is dubbel feest. Deelnemende ateliers, galeries en musea zetten speciaal voor u hun deuren openen. Slenter door de stad, stap binnen bij de routedeelnemers en laat u en passant verrassen door de kooroptredens die u onderweg tegenkomt. Brochures van de Kunst- en Cultuurroute zijn verkrijgbaar bij de routedeelnemers en het Vólkorenprogramma bij de infokraam op het Abdijplein en de Markt. Meer info op www.kunstroutemiddelburg.nl
Avondzeilen met live-muziek van the Sunshine Cleaners | Middelburg, Zeilschip de Vrijbuiter | www.brogum.nl
Kunstroute Zierikzee | binnenstad Zierikzee | www.kunstroutezierikzee.nl
Zomeravondconcert: Jazz Specs | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Zeeland Jazz Festival - Funky Times + The Free Label | Poppodium de Pit | www.zeelandjazz.nl
Zeeland Jazz Festival - Ronald Snijders | Terneuzen, Porgy en Bess | www.zeelandjazz.nl
19 t/m
Rushians - Rush Tribute | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Kamermuziekconcert jong talent | Goes, Westerkerk | www.muziekschoolzeeland.nl
Zeeland Jazz Festival Terneuzen | Terneuzen, Porgy en Bess | www.zeelandjazz.nl
De Baaierd op de Bunder | Heer Arendskerke, De Bunder | www.eenbunderkunst.nl
Jubileumconcert Vlissingse Oratoriumvereniging/Zeeuws Concertkoor | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.zeeuwsconcertkoor.nl
Zeeland Jazz Festival - Noa Lauryn + Secret Rendezvous | Poppodium de Pit | www.zeelandjazz.nl
Zeeland Jazz festival Terneuzen - CaboCubaJazz + Ntjam Rosie | Terneuzen, Porgy en Bess | www.zeelandjazz.nl
BachPlus - Händel @ the Opera | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Stapled | Groede, Grote Kerk | www.groedelive.nl
IkToon - Den Dullaert | Hulst, Den Dullaert | www.dendullaert.nl
Zeeland Jazz Festival - Fay Claassen + Paul van der Feen | Terneuzen, Porgy en Bess | www.zeelandjazz.nl
Jampot | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Klapstoelkabaret | s-Heer Arendskerke, De Bunder | www.eenbunderkunst.nl
Christiana Mariana von Ziegler | Aardenburg, Sint-Bavokerk | www.bachstad.eu
Orgelconcert door Aart Bergwerff, Margreeth de Jong en Jos Vogel | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Jamsessie | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Zomeravondconcert: Matthijn Buwalda | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Zeeland Jazz Festival - Rembrandt Trio met The Chick Corea Tribute + Lakecia Benjamin | Middelburg, Schouwburg | www.zeelandjazz.nl
Workshop Macramé | Vlissingen, ZB Bibliotheek | www.dezb.nl
The Zac Schulze Gang - Bluesrock | Terneuzen, Porgy en Bess | www.porgyenbess.nl
Bas Birker | Hulst, Den Dullaert | www.dendullaert.nl
Het Zeeuws Orkest met Raoul Steffani, bariton
19 juni Goes, de Mythe, 20.00 uur
20 juni Brouwershaven, Grote Kerk, 20.00 uur
21 juni Veere, Grote Kerk, 20.00 uur
Het concert opent met het prachtige Zwanenmeer van Tschaikovsky. Vervolgens klinken de Liederen van de dood van Moussorgsky. Na de pauze speelt het orkest de meeslepende 2e symfonie van Rachmaninov. De liederen worden – met orkestbegeleiding – gezongen door de bariton Raoul Steffani. Hij studeerde cum laude af aan het conservatorium, won de Nederlandse Muziekprijs 2023 en zingt inmiddels op de grote podia over de hele wereld. www.zeeuwsorkest.nl
Zeeland Jazz Festival Middelburg | Middelburg | www.zeelandjazz.nl
Op ontdekking naar verdronken Nieuwlande | Slikken bij Krabbendijke | www.erfgoedzeeland.nl
Zeeland Jazz Festival Sam - Greenfield + Philip Lassiter | Middelburg, Poppodium De Spot | www.zeelandjazz.nl
Presentatie Early Music Workshops - Vocaal | Zierikzee, Nieuwe Kerk | www.nicolaasconcerten.com
Zeeland Jazz Festival | Middelburg, De Spot | www.despotmiddelburg.nl
The Weary Kind Plays Feist | Terneuzen, Porgy en Bess | www.porgyenbess.nl
Zomerconcert van Het Zeeuws Orkest | Brouwershaven, Grote Kerk | www.zeeuwsorkest.nl
Zomerconcert van Het Zeeuws Orkest | Veere, Grote Kerk | www.zeeuwsorkest.nl
Zomeravondconcert: Leoni Jansen Jaagt | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Stile Italiano- TY met Esra Jonckman | Axel, Museum Het Warenhuis | www.tyzeeuwskamerorkest.nl
Summerfest: Aloha Punk Night | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Festival Zeeland Klassiek - Openingsconcert Apollon Musagete | Middelburg, Zeeuwse Concertzaal | www.festivalzeelandklassiek.nl
STILE ITALIANO - TY met Esra Jonckman
Axel, Museum Het Warenhuis, 20.00 uur
Een concert van TY Zeeuws Kamerorkest in Italiaanse stijl samen met het jonge Zeeuwse blokfluittalent Esra Jonckman. Muziek van twee componisten uit de Italiaanse Barok: Guiseppe Sammartini (1695-1750) en Antonio Vivaldi (1678-1741). www.tyzeeuwskamerorkest.nl
Concertronde Zeeuws Jeugdorkest | Middelburg, Koorkerk | www.zjo.nl
Festival Zeeland Klassiek 2026 - Amusing | Middelburg, Zeeuwse Concertzaal | www.festivalzeelandklassiek.nl
Festival Zeeland Klassiek - Saxophones & Stardust in New York | Kortgene Nicolaaskerk | www.festivalzeelandklassiek.nl
STILE ITALIANO - TY met Esra Jonckman
Oost-Souburg, Historische Kerk, 20.00 uur
Een concert van TY Zeeuws Kamerorkest in Italiaanse stijl samen met het jonge Zeeuwse blokfluittalent Esra Jonckman. Muziek van twee componisten uit de Italiaanse Barok: Guiseppe Sammartini (1695-1750) en Antonio Vivaldi (1678-1741). www.tyzeeuwskamerorkest.nl
Havenrock: The Metal Studs + Project ‘75 | Terneuzne, Poppodium de Pit | www.poppodiumdepit.nl
Concertronde Zeeuws Jeugdorkest | Tholen, Grote Kerk | www.zjo.nl
Fanny Clio – de muze van geschiedenis en herinnering | Goes, Het Oude Stadhuis | www.kamermuziekzeeland.nl
De
Zeeuwse Festivalzomer zoekt naar een optimale vorm en misschien is dat juist wel een kracht
Ik spreek Dennis Sommeijer, bestuurslid van de stichting Zeeuwse Festivalzomer. Marcel Verhaar van Vestrock en Peter van Hanegem van WeitjeRock. Dennis is al 30 jaar betrokken bij Klomppop. Sinds 2024 is hij daar geen bestuurslid meer, maar doet er wel de programmering. Vier jaar geleden is de Zeeuwse Festivalzomer van start gegaan en sinds een jaar is het een stichting. Een gesprek over de meerwaarde van een collectief hoe divers ook.
Het begon heel simpel: “We komen elkaar elk jaar tegen in Groningen, tijdens Eurosonic Noorderslag. (Het jaarlijkse vierdaags showcasefestival dat in januari in Groningen gehouden wordt, waarin
opkomend Europees muziektalent gepresenteerd wordt, red.). En natuurlijk praten we daar dan over hoe we het in Zeeland doen. En dat voelde een beetje gek. In Groningen elkaar ontmoeten terwijl we dat thuis nooit deden. Dus hebben we het gesprek voortgezet in Zeeland — en zijn elkaar meer gaan ontmoeten. Het ging groeien. Wij dachten aan 20 festivals die we kenden in Zeeland. Maar elke keer meldden zich weer nieuwe deelnemers. Inmiddels zitten we op 80.”
Het groeit dus uit tot iets groters. Maar wat dat “grotere” precies is? Daar is Dennis opvallend eerlijk over. “We noemen het een samenwerkingsverband,” zegt hij. “Maar wat we precies zijn… dat is eigenlijk nog steeds in ontwikkeling.” Het is een zoektocht. Naar vorm, naar nut, naar betekenis.
Wat willen we eigenlijk zijn?
Al aan het begin is de gedachte opgekomen. “wat voor een samenwerking willen we eigenlijk zijn? Drie pijlers zijn wel heel duidelijk: gezamenlijke promotie, kennisdeling en belangenbehartiging,” zegt Dennis. “Maar hoe je dat precies invult… dat is nog best zoeken. Niet alles past bij iedereen. Niet elk festival heeft dezelfde behoefte. Ik merk eigenlijk dat ik op veel vragen een genuanceerd antwoord moet geven,” zegt hij. “Het geldt voor de ene wel en voor de andere niet.” Die nuance is geen zwakte, maar juist de realiteit van een diverse sector.
Drie pijlers zijn wel heel duidelijk: gezamenlijke promotie, kennisdeling en belangenbehartiging.
Geen vaste vorm, maar balans
Het collectief beweegt tussen uitersten. Groot en klein. Commercieel en vrijwillig. Pop, dance, klassiek. Maar het zijn wel allemaal muziekevenementen. “Je hebt allerlei lijnen die je kunt trekken,” zegt Dennis. “Maar het is lastig om daar harde scheidslijnen in te maken.” Dat betekent dat samenwerking niet overal hetzelfde is. Soms werkt het breed, soms juist heel specifiek. “De ene keer denk je: dit is relevant voor iedereen. En de andere keer alleen voor een kleine groep.” Daarom ontstaan er verschillende vormen: appgroepen, bijeenkomsten, losse initiatieven.
Wat doen we samen — en wat niet?
Opvallend is wat de festivals níet samen doen. “Programmeren laten we echt bij de festivals zelf,” zegt Dennis. “Iedereen moet zijn eigen identiteit houden.” De samenwerking zit vooral in wat minder zichtbaar is: regelgeving, duurzaamheid, praktische vraagstukken. “Laat festivals vooral bezig zijn met wat ze leuk vinden — de artistieke kant. En laten wij proberen om de dingen die minder leuk zijn samen uit te zoeken.”
De kracht zit niet in geld alleen
Samenwerken levert voordelen op, maar die zijn niet altijd direct meetbaar. “Je vindt altijd een bepaalde synergie in een samenwerking,” zegt Dennis. “Alleen hoe groot die is en hoe je die precies kunt uitdrukken… dat is lastig. Niet alles draait om geld of efficiëntie. Veel innovatie wordt juist tegengehouden omdat het meteen een sluitende businesscase moet hebben,” zegt hij. “Terwijl dat in het begin bijna nooit zo is.”
Festivals kunnen een soort mini-maatschappij zijn.
Festivals als plek om te experimenteren
Daar komt een belangrijk idee naar voren: festivals als proeftuin. Volgens Dennis zit de echte kracht van de Zeeuwse Festivalzomer misschien wel in iets anders dan organisatie of efficiëntie. “Festivals kunnen een soort minimaatschappij zijn,” zegt Dennis. “Een plek waar je dingen kunt uitproberen.”
Een goed voorbeeld is de inzet van een waterstofaggregaat. Normaal gesproken draaien festivals op dieselaggregaten.
Onmisbaar, maar allesbehalve duurzaam. Overstappen naar een alternatief is ingewikkeld en risicovol. Want wat als het niet werkt? Wat als het uitvalt tijdens een optreden? “Als je zo’n waterstofaggregaat ergens achter in de polder test en niemand ziet het, dan kun je een hele geslaagde test doen,” zegt Dennis. “Maar de impact is klein.” Op een festival werkt dat anders. Daar staat zo’n installatie midden in de praktijk. Met publiek, artiesten en techniek die moet draaien. Maar ook: zichtbaar. Bezoekers zien het. Organisatoren ervaren het. En andere festivals kijken mee. “Dan wordt het niet alleen een test,” zegt Dennis, “maar ook een verhaal.”
Een verhaal over hoe het anders kan.
Het mooie is: het hoeft niet meteen perfect te zijn. Een festival duurt een paar dagen. Dat maakt het een ideale plek om te experimenteren. Om te leren. Om te ontdekken wat werkt — en wat nog niet. En precies daar speelt het collectief een rol. Want één festival kan zo’n stap misschien moeilijk alleen zetten. Te duur, te onzeker. Maar als meerdere festivals meekijken, meedenken en misschien later aansluiten, verandert de dynamiek. “Goede ideeën stranden vaak in één
organisatie,” zegt Dennis. “Maar als je ze in een collectief brengt, worden ze van iedereen.”
Zo wordt een technische innovatie ineens iets groters. Niet alleen een oplossing voor één festival, maar een mogelijke stap voor een hele sector.
Kwetsbaar, maar veelbelovend
Tegelijkertijd is het collectief van de Zeeuwse Festivalzomer kwetsbaar. Veel festivals draaien toch met een groep vrijwilligers. En “Als er een paar mensen wegvallen, merk je meteen hoe klein de basis nog is,” zegt Dennis. We moeten dus: verbreden, versterken, meer mensen betrekken. En financiële ondersteuning zal de professionalisering helpen.
Synergie
In het collectief zit de meerwaarde van synergie: “Als vijf mensen hetzelfde in hun eigen kamertje zitten te doen, dan kost dat energie,” zegt Dennis. Daar ligt volgens hem een belangrijke kans. Niet alles hoeft dubbel. Niet alles hoeft opnieuw uitgevonden.
Je kunt dingen samen aanzwengelen die je alleen moeilijker voor elkaar krijgt.
Door samen te werken, ontstaat er efficiëntie — al is die moeilijk precies te meten. “Je hebt altijd een bepaalde synergie,” zegt hij. “Alleen hoe groot die is en hoe je die precies kunt toerekenen, dat is lastig.” Misschien zie je in het collectief niet onmiddellijk de besparing, maar het is ook een investering. Een investering in kennis. In samenwerking. In innovatie. “Je kunt dingen samen aanzwengelen die je alleen moeilijker voor elkaar krijgt,” zegt Dennis. En dat heeft weer effect op langere termijn. Meer kwaliteit, aantrekkingskracht, meer zichtbaarheid van Zeeland als culturele bestemming. Of zoals het in de praktijk voelt: Niet 80 losse festivals, maar in één zomer samen iets neerzetten. Geen eindpunt, maar een begin.
De Zeeuwse Festivalzomer is geen afgerond verhaal. En misschien moet dat ook niet. “Het is zoeken en balanceren,” zegt Dennis. Maar juist dat zoeken maakt het interessant. Geen vast model. Geen strak plan. Maar een netwerk dat groeit omdat mensen elkaar vinden. En misschien is dat wel precies wat Zeeland nodig heeft: geen blauwdruk, maar beweging.
OPEN CALL: EEF zoekt ideeën en makers. Maak van het EEFterrein jouw podium.
Stel je voor. Een warme zomeravond op NoordBeveland. Tussen de bomen ligt een open plek. Een klein podium, het licht dat langzaam zachter wordt. Mensen komen aanlopen — nieuwsgierig, ontspannen. De sfeer is er al. De plek ook.
Wat nog ontbreekt… is jouw idee.
Na tien jaar als driedaags festival kiest het Eindeloos Eiland Festival (EEF) in 2026 bewust voor een nieuwe richting. Geen groot, allesomvattend programma meer, maar drie afzonderlijke festivaldagen met elk een eigen karakter: theater en spoken word, muziek en korpsen, en participatieve kunst waarin samen maken centraal staat.
Maar daar stopt het niet. EEF opent het terrein voor anderen. Voor makers, organisatoren en denkers die zelf iets willen neerzetten. Want waarom zou zo’n bijzondere plek maar één keer per jaar tot leven komen?
Een plek die van jou kan worden EEF gelooft dat deze plek ruimte moet bieden aan ontmoeting, verbeelding en experiment. Daarom stellen we het terrein open voor jouw initiatief. Jij bepaalt, jij bent verantwoordelijk. Geen vast format, geen dichtgetimmerd programma — maar ruimte voor iets van jou.
Denk aan:
• Een intieme muziekavond tussen de bomen
• Een nieuwe voorstelling in wording
• Een workshopdag of mini-festival
• Een idee dat nog geen naam heeft
De basis ligt er al: een natuurlijke omgeving, een podium, technische voorzieningen en een zomerpubliek dat openstaat voor verrassing. Waar passend, ondersteunt EEF ook financieel, met een bijdrage aan het artiestenbudget tot circa €5.000.
Jij brengt het idee, jij draagt het Dit is geen plek waar je ‘instapt’ in een bestaand programma. Dit is een plek die voor even van jou wordt. Jij organiseert, maakt keuzes en geeft vorm. EEF faciliteert en denkt mee — op de achtergrond.
Voor wie? Voor makers en initiatiefnemers die voelen: “als de plek er was, zou ik het doen.” Voor kunstenaars met plannen die nog geen podium hebben. Voor iedereen die iets wil creëren en daar verantwoordelijkheid voor wil nemen.
Laat van je horen Heb jij een idee dat hier zou kunnen landen? Laten we het gesprek hier over openen. We vragen geen uitgebreide plannen. We maken gewoon een afspraak en jij vertelt wat je wilt maken, wanneer je het voor je ziet en wat je nodig hebt. Mail naar info@eeffestival.nl en we nemen contact met je op.
Of ken je iemand voor wie dit precies het juiste moment is? Stuur deze oproep door.
De plek wacht al. Nu het idee nog.
Hallo! Wij zijn DMARC. Een strategisch-no-nonsens-allroundfull-service-online-offline-concepting-marketing-communicatiecreatie-reclamebureau, maar wij zeggen gewoon: een reclamebureau. www.dmarc.nl - Goes & Breda
Ontdek NoordBeveland – Jouw perfecte vakantie begint hier!
Op zoek naar een heerlijke plek om te verblijven met familie of vrienden? Onze comfortabele vakantiewoningen, geschikt voor 2 tot 14 personen, bieden alles voor een ontspannen verblijf in en rondom Noord-Beveland. Waarom onze woningen? Ruime, volledig ingerichte accommodaties
• Unieke ligging bij strand, natuur en gezellige dorpen
• Perfecte uitvalsbasis voor fiets- en wandelroutes
• Ideaal voor families en vriendengroepen
• Persoonlijke service en gastvrijheid staan centraal
Boek vandaag nog en ervaar Zeeland op z’n best!
Veerweg 4, 4493AS Kamperland | 0113 - 28 98 00 info@tavakantiewoningen.nl | www.tavakantiewoningen.nl
INEKE OTTE is ontwerper van SIERADEN, design, urnen, shirts, BEELDEN Haar KUNST en ONTWERPEN zijn uniek, kleurrijk met humor. In PARIJS won ze 4x de ‘SHERIFF DE MODE’ prijs en 2x was daar een billboard voor de WERELDWIJDE CAMPAGNE. Koningin MAXIMA draagt ook het ‘mossel’ sieraad. SIERADEN worden WERELDWIJD gepubliceerd en in MUSEUMS verkocht. NA AFSPRAAK WELKOM IN DE STUDIO VAN INEKE.
Tentoonstelling ‘Getekend door de Zee’ door Rem van den Bosch | Tentoonstelling ‘Waar Brouwershaven kocht en ontmoette’ door Corina Jansen | Concerten | Presentaties | Rondleidingen | Stadswandelingen www.denicolaas.nl
Waar Zeeuwse natuur een verhaal wordt
Tekst: Rob Bakker
Vanaf de parkeerplaats bij de Manteling is het even lopen. Het pad gaat langs statige lindelanen, waar vroeger koetsen en deftige families reden en het voetvolk over een smal olifantenpaadje ernaast schuifelde. Voor je doemt Kasteel Westhove op – tegenwoordig een Stayokay Hostel – en net als je denkt dat je bestemming bereikt is, moet je nog één stap verder kijken. Achter het kasteel, in het voormalige koetshuis en de orangerie, ligt museum Terra Maris.
“Mijn hart ligt bij natuur en cultuur,” zegt Carolien Schaap. Al achttien jaar is zij hoofd educatie, communicatie en tentoonstellingen. Geen klassieke museoloog, maar opgeleid aan de hogere hotelschool. “Daar leer je vooral je te verdiepen in je doelgroep. Als je alleen met je eigen thema bezig bent en niet met de bezoeker, mis je de aansluiting.”
Het verklaart veel van hoe Terra Maris werkt: het is geen tempel voor objecten, maar een plek waar mensen iets moeten vóelen.
Een museum met een tuin als grootste deel
Terra Maris ligt in een uniek Natura 2000-gebied. De Manteling is een zeldzaam loofbos direct aan de zeekust, met kromgegroeide eiken en een mix van zoete en zoute natuur. In de 2,5 hectare grote landschapstuin – Hortus Zelandiae –zijn alle Zeeuwse landschapstypen teruggebracht: duin, schor, kreek, akker, hooi- en grasland. Niet voor niets werd de tuin genomineerd als een van de vijf mooiste kasteeltuinen van Nederland.
Die tuin wordt soms door bezoekers gezien als een gratis bonus. “Maar dat is het echt niet”, benadrukt Carolien. “Onze landschapstuin ís een museumonderdeel. Daar wordt het verhaal van de Zeeuwse natuur buiten verder verteld.” Dat botst soms met het beeld van bezoekers die denken dat alleen ‘de binnenkant’ museum is. Toch is juist die combinatie – gebouw, collectie én tuin – de kern van Terra Maris.
De zolder vol dieren en dat ene verwondermoment
In de vaste opstelling zie je relatief weinig opgezette dieren.
De grote schat verstopt zich op zolder: duizenden objecten, vrijwel allemaal Zeeuwse soorten. “Als je ieder schelpje apart telt, heb je miljoenen objecten,” lacht Carolien.
Elk dier heeft een eigen verhaal, van zeldzame vogel tot ‘gast’ die maar één keer in Zeeland neerstreek. Opgezet natuurhistorisch materiaal oftewel opgezette dieren roept altijd dubbele gevoelens op. Ook bij Carolien. Toch is het voor haar onmisbaar. “Veel dieren laten zich in het wild nauwelijks zien. We willen bij elke bezoeker minstens één verwonderingsmoment creëren. Zo’n ‘wow’-ervaring. Dat is de enige manier waarop mensen beseffen: deze natuur is bijzonder, daar moeten we zuinig op zijn.” In een tijd waarin alles digitaal lijkt te moeten, is dat best een zoektocht. Terra Maris experimenteert met film, geluid, VR-brillen en andere technieken, maar voelt tegelijk de spanning. “Als je te veel digitaliseert, verlies je ook de bewondering voor echte natuur. De kunst is balans.”
museum
voor natuur & landschap
Wandel door de bloeiende tuin, ontdek wat er leeft in de Zeeuwse natuur en beleef een zomerse dag vol verwondering.
Ontdek het onderwaterleven in de vijvers.
G a o p a v o n
b i j T e r r a M
K o m m e e m
e x c u r s i e s s
s p o r e n s p e
D o e m e e m
S c h a r r e l k i d
E n d u i k i n
o p o n z e s f
2,5 ha l en natu
Van biologisch museum naar professionele publieksplek
Vóór 2006 was Terra Maris het Zeeuws Biologisch Museum. Toen dat op omvallen stond – gebouw verouderd, collectie slecht bijgehouden – stapte natuurorganisatie Het Zeeuwse Landschap in. De locatie was te bijzonder om te laten verdwijnen.
Sinds die tijd is het museum stap voor stap geprofessionaliseerd. De relatie met Het Zeeuwse Landschap is intensief, maar niet simpel te vangen onder het label ‘bezoekerscentrum’. En de relatie veranderde ook in de tijd. “Zij beheren de natuurgebieden en beschikken over ecologen en biologen. Wij zijn het inhoudelijke podium waar hun kennis een publieksverhaal wordt,” zegt Carolien. Tegelijk blijft Terra Maris een zelfstandig, geregistreerd museum met een eigen collectie en educatieve missie.
Op weg naar 2028
In 2028 staat een grote vernieuwing van de vaste opstelling gepland. Er komt een tweede trap, zodat de zoldergewelven – nu depot en werkruimte – toegankelijk worden voor publiek. “We vergroten niet alleen het oppervlak, we willen ook de rode draad terugvinden,” legt Carolien uit. Sinds de opening in 2007 is er steeds iets bijgebouwd en vernieuwd. “Er zijn veel leuke onderdelen, maar de samenhang is wat losgeraakt. Nu vragen we ons opnieuw af: welk verhaal willen we vertellen, en hoe doe je dat op een manier die bij deze tijd past?”
In die zoektocht blijft één uitgangspunt heilig: de bezoeker moet iets beleven dat verder gaat dan kennis alleen. “Als iemand weggaat met het gevoel: ‘De Zeeuwse natuur is bijzonder, daar wil ik beter voor zorgen’, dan hebben we ons werk gedaan.”
En dan is er nog iets waar Terra Maris onverwacht veel mensen mee bereikt: de Middeleeuwse festijnen in de zomervakantie.
Als iemand weggaat met het gevoel: ‘De Zeeuwse natuur is bijzonder, daar wil ik beter voor zorgen’, dan hebben we ons werk gedaan.
In 2011 opende Terra Maris een nieuwe troef: een houten ‘Mottekasteel’, een replica van de middeleeuwse torens die vroeger op vliedbergen in het Zeeuwse landschap stonden. Ooit waren het er ruim 200; nu resteren er nog een paar dozijn. Niet gebouwd voor sprookjesridders, maar voor rijke boeren.
“Zo’n toren had meerdere functies,” legt Carolien uit. “Hij stond op een kunstmatige aarden heuvel (een motte), met een gracht eromheen en een boerderijplaats – de neerhof – ervoor. Bij overstromingen kon je erheen vluchten, maar vooral diende hij voor de verdediging en voor het veilig opslaan van kostbaarheden. En ja, er zat ook een vleugje prestige in: als de buurman een toren van vijf meter had, bouwde jij er een van acht. Menselijk, toen al.”
Terra Maris bouwde in 2011 deze replica van het ‘Mottekasteel’ een uitkijktoren, met binnen verschillende lagen: beneden voedselopslag, daarboven de kostbaarheden, en daaromheen het verhaal van de vliedbergen en het boerenerf in de middeleeuwen. “We wilden het landschap zijn verhaal teruggeven,” zegt Carolien.
Middeleeuwse festijnen, van roofvogels naar rijke boeren Het is een zomerse dinsdagavond in de Manteling. Overdag lag iedereen nog op het strand, maar nu stroomt het grasland achter Terra Maris vol gezinnen, kinderen met houten zwaarden, Duitsers met campingsandalen en Zeeuwen met picknickkleed. Op de achtergrond torent een houten ‘Mottekasteel’ boven de hooilanden uit. Het Middeleeuws Festijn van Terra Maris gaat beginnen.
Dat dit succesvolle evenement ooit begon met een moreel dilemma, weten maar weinig bezoekers. “We hadden jarenlang roofvogeldemonstraties,” vertelt Carolien Schaap. “Daar kwamen zo’n 5.000 mensen per jaar op af – op een totaal van 40.000 bezoekers. Maar voor een natuurmuseum voelde het steeds ongemakkelijker. Vogels aan een ketting om hun poot. Discussies over dierenwelzijn, en het besef dat deze shows indirect illegale handel kunnen stimuleren: nesten die leeggeroofd worden om aan de vraag te voldoen. Op een gegeven moment was de conclusie helder: dit willen we niet meer.”
Van vogelshow naar avond vol spel en vuur Toen de roofvogelshows stopten, bleef één vraag over: hoe houd je die 5.000 niet-museale bezoekers vast? Het Mottekasteel bood een nieuw vertrekpunt. Terra Maris keek rond bij plaatsen als Archeon en het Prehistorisch Dorp in Eindhoven: hoe kun je de Middeleeuwen verhalend en aantrekkelijk maken, zonder in clichés te vervallen?
In datzelfde jaar organiseerde Terra Maris het eerste Middeleeuws Festijn. Bescheiden begonnen, met wat spelletjes, brood bakken boven een vuur en drie muzikanten die afwisselend muziek maakten en poppenkast speelden. Maar wie veel bezoekers trekt, moet ook veel te doen bieden.
“In de loop der jaren is het gegroeid,” vertelt Carolien. “We hebben nu professionele spelers, boogschieten met twee schietschijven, een nar die ook vuur spuwt, meerdere broodjes die je boven het vuur bakt. Het heet ‘spelen en koken’ –mensen eten, spelen, kijken en leren tegelijk.”
Toeristen als publiek voor cultuur
Opvallend is het grote aantal Duitse bezoekers. Niet het standaard museumpubliek, wél de doelgroep die de provincie Zeeland in haar zomerdrukte letterlijk in huis heeft. Waar komen ze vandaan? Simpel: van de campings in de buurt. Terra Maris zet geen stapels flyers meer in VVV-rekken – te belastend voor het milieu – maar werkt met driehoeksborden, posters bij campings en zichtbaarheid in de Zeeuwse Cultuur Agenda.
Het Middeleeuws Festijn is daarmee meer dan een leuke middag. Het laat zien dat je als museum, vanuit de inhoud, een verbinding met toerisme kunt maken. Eerst was er alleen de behoefte om een ethisch dubieuze roofvogelshow te vervangen. Nu is het een voorbeeld van hoe cultuur en toerisme elkaar kunnen versterken: bezoekers komen voor het spektakel, maar gaan naar huis met een verhaal over landschap, geschiedenis en natuur.
Lage drempel, grote impact
Het festijn is onderdeel van een regulier museumbezoek, met een kleine toeslag bovenop de entree. Donateurs, Museumkaarthouders en vaste bezoekers betalen net zo’n laag bedrag; de drempel blijft bewust gering. “We willen mensen niet afschrikken,” zegt Carolien. “Het is echt een evenement, maar het moet voor gezinnen met kinderen haalbaar blijven.”
Intussen zijn de middeleeuwse dinsdagen een vaste zomerse traditie geworden. De toren waakt over de hooilanden, kinderen spelen, broodjes bakken zwart aan één kant en zijn juist dáárdoor onvergetelijk lekker, en ergens tussendoor valt het kwartje: dit landschap zit vol verhalen.
En precies daar, tussen spelen en weten, raakt Terra Maris zijn kern: één moment van verwondering dat misschien wel uitgroeit tot blijvende zorg voor de Zeeuwse natuur.
Mensen eten, spelen, kijken en leren tegelijk.
Narkissos | Zoutelande, Catharinakerk | www.festivalzeelandklassiek.nl
Orgelconcert door Laurens de Man | Grote of Maria Magdalenakerk | www.muziekindegrotekerkgoes.nl
Orgelconcert door Jos Vogel | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
A Midsummer Night’s Dream | Domburg, Het Badpaviljoen | www.festivalzeelandklassiek.nl
Middagpauze orgelconcert, elke vrijdag | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Dialogen in de Schaduw Noordgouwe, Driekoningenkerk | www.festivalzeelandklassiek.nl
Concertronde Zeeuws Jeugdorkest | Renesse, Jacobuskerk | www.zjo.nl
Zomeravondconcert: met Denise Jannah en Wolf Martini | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Cantatekaravaan - concert | Oudelande, Sint Eligiuskerk | www.cantatekaravaan.nl
Cantatekaravaan - concert | IJzendijke, Mauritskerk | www.cantatekaravaan.nl
Odysse | Middelburg, Zeeuwse Concertzaal | www.festivalzeelandklassiek.nl
Talentpodium in Grote Kerk Veere | Veere, Grote Kerk Veere | www.grotekerkveere.nl
Concertronde Zeeuws Jeugdorkest | Kloetingen, Geerteskerk | www.zjo.nl
Kunst- en cultuurroute Middelburg Open deur bij alle deelnemers 13.00 u – 17.00 uur
Was u altijd al nieuwsgierig naar het proces achter de kunstwerken of bent u geïnteresseerd in de materialen en gereedschappen die de kunstenaars tot hun beschikking hebben? Of wilt u weleens met hen van gedachten wisselen? Loop dan zondag binnen want dan hebben de routedeelnemers de deur voor u open gezet. Altijd is iemand in de buurt die u iets vertellen kan. www.kunstroutemiddelburg.nl
Parkconcert - Aquarius - Moluks harmonisch zanggroep | Middelburg, Molenwaterpark | www.deoostkerk.nl
Bach op Zondag, elke zondag | Brouwershaven, Grote Kerk | www.brouwershaven.nu
Cantatekaravaan (cantatedienst) | Zoutelande, Catharinakerk | www.cantatekaravaan.nl
Slotconcert, The Olympics | Middelburg, Zeeuwse Concertzaal | www.festivalzeelandklassiek.nl
Kunstroute Zierikzee | Zierikzee, binnenstad | www.kunstroutezierikzee.nl
Vaartochten met historisch vissersschip, di en wo | Veere, Buitenhaven | www.hoogaars.nl
Zomeravondconcert: Kayleigh den Outer en het Groot Orkest van KHOG | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Orgelconcert door Benjamin Alard | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Klassiek zomeravondconcert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcert: Black Pencil - Barok à la Folk | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Orgelconcert door Gerard Boot | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Wandeling door de Onrustpolder | Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl
EEF Festival, familiedag | Kortgene, Galgendijk | www.eeffestival.nl
kom kijken naar keramiek, glaskunst, schilderijen en lees gedichten | Waterlandkerkje, kerkje | www.kerkjewaterlandkerkje.nl
workshop: Van Plant tot Print met Sabine Rovers | Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl
Parkconcert - Brel & Brass | Middelburg, Molenwaterpark | www.deoostkerk.nl
Middeleeuws Festijn Spelen & Spijzen, op 5 dinsdagen vanaf 14/7 | Oostkapelle,Terra Maris | www.terramaris.nl
Orgelconcert door Rien Donkersloot | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Orgelconcert door Sander van den Houten | Grote of Maria Magdalenakerk | www.muziekindegrotekerkgoes.nl
Klassiek zomeravondconcert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcert: Samen zingen verbindt met ‘de HomeMaids’ | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Orgelconcert door André Poortvliet | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Boerenlandrit met trekpaarden | Geersdijk, Hoeve Steenhove | www.trekpaarden.nl
Van Loon Hardzeildag | Veere, Buitenhaven | www.hoogaars.nl
Adriana Basile - De Sirene van Posillipo | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
The LSB Experience - Songs of Paul McCartney | Groede, Grote Kerk | www.groedlive.nl
Parkconcert: buitencabaret van Schouwburg | Middelburg Middelburg, Molenwaterpark | www.zeeuwseconcertzaal.nl
Gratis meevaren met een hoogaars | Veere, Steiger bij Campveerse Toren | www.hoogaars.nl
Avondzeilen met live-muziek van Bjarke Ramsing | Zierikzee, Zeilschip de Vrijbuiter | www.brogum.nl
Middeleeuws Festijn Spelen & Spijzen, op 5 dinsdagen vanaf 14/7 | Oostkapelle,Terra Maris | www.terramaris.nl
Orgelconcert door Tymen Jan Bronda | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Klassiek cello concert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcert: Inge Louisa | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Orgelconcert door Bram de Wolf | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
kom kijken naar schilderijen, kleden en keramiek | Waterlandkerkje, kerkje | www.kerkjewaterlandkerkje.nl
Parkconcert: programma n.n.b. | Middelburg, Molenwaterpark | www.zeeuwseconcertzaal.nl
Avondzeilen met live-muziek van BXMR | Zierikzee, Zeilschip de Vrijbuiter | www.brogum.nl
Middeleeuws Festijn Spelen & Spijzen, op 5 dinsdagen vanaf 14/7 | Oostkapelle,Terra Maris | www.terramaris.nl
Orgelconcert door Arjen Leistra | Middelubrg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Orgelconcert door Everhard Zwart | Grote of Maria Magdalenakerk | www.muziekindegrotekerkgoes.nl
Klassiek zomeravondconcert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcert: Pianoduo Symbiosis - Quatre mains | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Brouwse Orgelzomer - Niels de Klerk | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Tekst: Rob Bakker
Wie vanuit Zierikzee richting de Oosterschelde rijdt, ziet ze ineens opdoemen: vier grote betonnen kolossen in een open, bijna verstild landschap. Geen gebouw dat meteen prijsgeeft wat het is. Geen klassiek museum met een entree en een bordje “welkom”. Eerder iets raadselachtigs. Iets zwaars. “Dat zijn caissons,” zegt Barbara Oomen, sinds begin 2026 directeur van het Watersnoodmuseum. “Grote, betonnen constructies die in 1953 zijn gebruikt om het gat in de dijk te dichten.” Ze glimlacht even. “Eigenlijk een soort luchtmatrassen van beton.”
Wat je nu ziet als natuur, is eigenlijk een herinnering aan verwoesting.
Een museum dat je binnenstapt via het landschap
Het Watersnoodmuseum begint niet bij de deur, maar al ver daarvoor. Langs de Laan van de Buitenlandse Pers – een naam die herinnert aan de internationale aandacht voor de ramp – rijd je een landschap in dat zelf onderdeel is van het verhaal. Kreken snijden door het land. Stil water, riet, vogels. Prachtig – en tegelijkertijd een litteken. “Die kreken zijn ontstaan door de doorbraken in 1953,” legt Oomen uit. “Wat je nu ziet als natuur, is eigenlijk een herinnering aan verwoesting.” Het museum is daarmee geen gebouw alleen, maar een plek. Een “lieu de mémoire”, zoals de Fransen dat zo mooi noemen: een plaats waar geschiedenis letterlijk in de grond zit.
De ramp die Nederland veranderde
De Watersnoodramp van 1953 kostte 1836 mensen het leven. Alleen al op Schouwen-Duiveland meer dan 500. “Dit was de laatste plek waar het gat nog open was,” vertelt Barbara. “Hier stroomde het water nog naar binnen. En hier zijn die caissons uiteindelijk afgezonken om het te dichten.” Het is ook de plek waar de basis ligt van iets groters: de Nederlandse strijd tegen het water zoals we die nu kennen. De Deltawerken, de kennis, de internationale reputatie – ze vinden hier hun oorsprong.
Van zwijgen naar vertellen
Opmerkelijk genoeg werd er lange tijd nauwelijks gesproken over de ramp. “Het was de tijd van wederopbouw,” zegt Oomen. “Niet zeuren, maar doorgaan. Veel mensen zagen het als een straf van God. Er was weinig ruimte voor herinnering.” Pas veertig jaar later ontstond de behoefte om die verhalen een plek te geven. Vrijwilligers uit de regio namen het initiatief. “Ze hadden niets. Alleen die lege caissons. En ze begonnen met het verzamelen van spullen en daarnaast vooral verhalen.” Dat laatste is nog steeds de kern van het museum.
Vier caissons, vier lagen van betekenis
Het museum ontvouwt zich stap voor stap, letterlijk van caisson naar caisson. Eerst de feiten van de ramp - Dan de persoonlijke verhalen - Daarna de wederopbouw en waterbouw - En tenslotte de toekomst “Die verhalen zijn het belangrijkst,” zegt Oomen. “We hebben hier veel vrijwilligers rondlopen die het zelf hebben meegemaakt.” Ze noemt het verhaal van Teun – ooit een baby in een mandje tijdens de ramp, en dat mandje is uitgestald in het museum. En Teun zelf staat in levende lijve even verderop, maar nu als vrijwilliger in het museum. “Dan besef je: Deze ramp is nog maar één mensenleven geleden.”
Verhalen die soms pas na 80 jaar verteld worden Niet iedereen kon of wilde zijn verhaal meteen delen. Het trauma is vaak te groot. “We hebben mensen die het pas voor het eerst vertellen als ze tachtig zijn,” vertelt Oomen. “Soms zelfs niet aan hun eigen kinderen, maar in de vertrouwdheid van de radioopname met een kleine microfoon aan de keukentafel lukt het om er over te praten.” Het museum was een van de pioniers op het gebied van oral history in Nederland. Geen grote camera’s, geen afstand. Klein en gewoon luisteren.
Herdenken als ritueel
Naast verhalen speelt ook herdenken een grote rol. Dit jaar staat een speciale tentoonstelling in het teken van rituelen. “Van ramp naar ritueel,” zegt Oomen. “Hoe mensen omgaan met verlies.” In Nederland, maar ook in Valencia, New Orleans, Banda Aceh.
De slee
Soms zit een heel leven gevangen in één voorwerp. Barbara Oomen vertelt over een man die als kind de ramp van 1953 meemaakte. Zijn naam is Jaap den Hollander. Wat hij verloor, is bijna niet te bevatten: zijn huis, zijn familie, zijn wereld zoals die was. En toch is er iets dat bleef. Een slee. “Het was winter,” zegt Oomen. “Hij had die slee net gekregen.” Een cadeau, bedoeld voor plezier. Voor koude dagen, voor spel, voor kind zijn. Maar die winter werd anders dan alle andere. In de nacht van 1 februari kwam het water. Snel. Onvoorspelbaar. Meedogenloos. Huizen werden overspoeld, mensen vluchtten omhoog – naar zolders, naar daken, naar alles wat nog een beetje veiligheid bood. Wat er daarna gebeurde, is voor Jaap een waas van kou, angst en verlies. En ergens, tussen al dat water, dreef die slee. Misschien losgeslagen uit een schuur. Misschien meegenomen door de stroom. Maar hij kwam terug. Of beter gezegd: hij werd teruggevonden.
We hebben hier veel vrijwilligers rondlopen die het zelf hebben meegemaakt.
“Het was eigenlijk het enige wat over was,” vertelt Oomen. Geen huis. Geen spullen. Maar die ene slee. En daarmee werd het iets anders. Geen speelgoed meer, maar een anker. Een tastbare herinnering aan wat er was — en wat er verloren ging. Tot op de dag van vandaag heeft Jaap een ritueel.Elk jaar, op 1 februari, zet hij de slee neer. Hij steekt een kaars aan. En hij draait een lied — ‘Voor de storm’ van de Amazing Stroopwafels. “Dat is zijn manier van herdenken,” zegt Oomen zacht. Geen groot monument. Geen officiële ceremonie. Maar iets kleins, iets persoonlijks. En misschien juist daarom zo krachtig. Want waar geschiedenis vaak gaat over aantallen en gebeurtenissen, laat deze slee iets anders zien: hoe herinnering blijft bestaan in dingen die je kunt aanraken. Een kindercadeau dat een symbool werd. Van verlies. Van overleven. En van nooit vergeten.
De tafel van Halsteren
Een ander voorbeeld dat opduikt tussen de grote verhalen over dijken, caissons en waterbouw zijn de kleine, stille verhalen die het museum ook wil vertellen. Barbara Oomen vertelt over een vrouw uit Halsteren, in West-Brabant. Geen Zeeuws dorp, maar net zo hard getroffen door de ramp van 1953. Daar kwamen 78 mensen om het leven. In een polder, waar het water onverwacht en meedogenloos binnenstroomde. “Wat bijzonder is,” zegt Oomen, “is dat daar eigenlijk heel lang weinig aandacht voor was.” Graven verzakten. Namen verdwenen naar de achtergrond. Het verhaal leek langzaam weg te glijden, zoals water dat doet als niemand het tegenhoudt. Totdat één vrouw besloot dat het anders moest. Nelly Nefs – geen kunstenaar van beroep, geen historicus, maar iemand die voelde dat herinnering een plek nodig heeft – begon aan een project dat jaren zou duren. Ze maakte een tafel. Geen gewone tafel, maar een herdenkingstafel.
Een plek waar alle 78 slachtoffers zichtbaar zijn. Waar hun namen niet verdwijnen, maar juist samenkomen. Waar je letterlijk kunt gaan staan, een kaars kunt aansteken, even stil kunt zijn. “Het is haar manier van herdenken,” zegt Oomen. “En inmiddels is het een ritueel geworden voor een hele gemeenschap.” Elk jaar, op 1 februari, komen mensen samen rond die tafel. Ze steken kaarsjes aan. Noemen namen. Soms hardop, soms in stilte. En wat begon als een persoonlijk gebaar, is uitgegroeid tot iets groters. Een gedeelde herinnering. In het Watersnoodmuseum staat die tafel nu tijdelijk opgesteld. Niet alleen als object, maar als uitnodiging. Om stil te staan. Om te herinneren. En misschien ook om je af te vragen: hoe zou jij herdenken? “Overal zie je dat mensen hun eigen vormen vinden om te herinneren.”
Kunst als taal van gevoel
Die verwerking gebeurt ook via kunst. In het museum hangen werken van hedendaagse kunstenaars, zoals Claudy Jongstra. Namen van slachtoffers zijn geborduurd, geluiden van de storm zijn opnieuw tot leven gebracht. Het verbindt herinnering, lichaam en kunst op een bijzondere manier.
Hoe klonk de wind die nacht?
Sommige dingen kun je niet terugvinden in foto’s of archieven. Niet in cijfers. Niet in woorden. Zoals de wind. Die nacht van 1 februari 1953 was het niet alleen het water dat alles verwoestte. Het was ook het geluid. Het loeien van de storm, het gieren langs huizen, het klotsen en slaan van water tegen muren en daken. Een geluid dat zich vastzette in het lichaam van de mensen die het meemaakten.
Maar hoe leg je zoiets vast?
Die vraag stelde kunstenaar Cindy Bakker zichzelf. Hoe klonk het? Ze deed iets bijzonders. In plaats van archiefmateriaal te zoeken, ging ze in gesprek met overlevenden. Met mensen die die nacht zelf hadden meegemaakt. Ze vroeg hen niet om het verhaal opnieuw te vertellen. Ze vroeg hen om het geluid terug te halen. En toen gebeurde er iets opmerkelijks. Mensen begonnen te fluiten. Te blazen. Met hun mond, hun adem, hun stem probeerden ze dat ene geluid opnieuw op te roepen. Het gieren van de wind. Het opkomende geweld van het water. “Ze doen het met hun mond en bewegingen,” vertelt Barbara Oomen. Geen perfecte reconstructie. Geen technische opname. Maar iets veel directers: een herinnering die via het lichaam naar buiten komt.
In de film die daaruit ontstond, zie je geen spectaculaire beelden van de ramp. Je ziet gezichten. Concentratie. Aarzeling soms. En dan dat geluid. Breekbaar. Onvolmaakt. Menselijk. Juist daardoor komt het dichtbij. Het is alsof je even niet kijkt naar geschiedenis, maar er middenin staat. Alsof je, heel even, hoort wat zij hoorden. En misschien is dat wel de kracht van kunst in het Watersnoodmuseum. Dat het niet alleen vertelt wat er gebeurde, maar je laat voelen hoe het was.
Van verleden naar toekomst
Misschien wel het meest verrassende deel van het museum is het vierde caisson. Hier gaat het niet over 1953, maar over ‘morgen’, de komende jaren. Klimaatverandering, zeespiegelstijging, keuzes voor de toekomst. En dat niet zwaar of abstract, maar tastbaar en speels. Kinderen bouwen dammen in zand terwijl water langzaam binnenstroomt. Bezoekers maken keuzes in het Delta Dilemma: dijken verhogen, land opgeven of bouwen met de natuur. “Wij zeggen niet wat je moet doen,” zegt Oomen. “Maar we laten wel zien wat de gevolgen zijn van beslissingen die genomen worden.”
Een levend museum
Het Watersnoodmuseum is daarmee meer dan een plek van herinnering. Het is ook een kenniscentrum, een ontmoetingsplek, een plek waar wordt nagedacht over de toekomst. Buiten groeit zelfs een ‘levende dijk’: een experiment waarin natuur en waterveiligheid samenkomen. “Het gaat niet alleen om hoe hoog het water kan komen,” zegt Oomen. “Maar ook: wat kunnen wij doen?”
Ontdek de feiten achter de Watersnoodramp in 1953, raak onder de indruk van de persoonlijke, emotionele verhalen en leer hoe we dit nu en in de toekomst kunnen voorkomen. En dat allemaal in de vier caissons die destijds gebruikt zijn om het dijkgat te dichten. Een indrukwekkend en leerzaam dagje uit voor jong en oud!
Bekijk ook de wisseltentoonstelling:
Te zien tot en met 17 januari 2027
Weg van de Buitenlandse Pers 5
4305 RJ Ouwerkerk T: 0111 - 644 382
Een bezoek aan het museum is een dag die blijft hangen Met tegenwoordig gemiddeld zo’n 100.000 bezoekers per jaar is het Watersnoodmuseum het best bezochte museum van Zeeland. Maar belangrijker dan cijfers is de ervaring. “Veel mensen denken dat ze hier twee uur zijn,” zegt Oomen. “Maar het wordt al snel een hele dag. Je loopt buiten, je zit in de brasserie, je laat het bezinken.” En dat is misschien precies de bedoeling. Want het Watersnoodmuseum is geen plek waar je alleen iets leert.
Het is een plek waar je iets voelt. En waar je, ergens tussen water en land, beseft hoe kwetsbaar – en tegelijk veerkrachtig – we zijn.
In de zomermaanden zijn in Zeeland veel kunstroutes te volgen. Die leiden je door weidse cultuurlandschappen of monumentale stadjes langs galeries en opengestelde ateliers, maar ook langs kunst in de openbare ruimte. Soms zit er achter zo’n kunstroute een organisatie die zich voor veel meer culturele activiteiten inzet. Een goed voorbeeld daarvan is Stichting Kunstspoor op Noord-Beveland.
“We gaan dit jaar alweer de 28e editie van Kunstspoor in”, vertelt beeldend kunstenaar Peter Bakker, voorzitter van het bestuur. “Op zo’n 25 locaties, verspreid over het eiland, nemen zo’n 75 (gast-) exposanten deel. We zijn destijds opgericht om breed de belangstelling voor kunst en cultuur op NoordBeveland te stimuleren. Alle jaren was er een open atelierroute. Maar we zijn in de loop der jaren ook met een poëzie-evenement gestart: eens in de drie jaar reiken we nu de Van Maerlant Poëzieprijs uit voor het beste Nederlandstalige gedicht. Uit de laatste editie zijn zes gedichten geselecteerd die je, vergezeld van een bijbehorende illustratie van een Noord-Bevelandse kunstenaar, in de praathuisjes in alle zes dorpen van het eiland kunt vinden. En drie jaar geleden, bij de 25e editie van de kunstroute hebben we, met
participatie van de dorpsraden, in alle dorpen een tijdelijk kunstwerk in de openbare ruimte geplaatst. De verhalen van de bewoners waren inspiratiebron voor de kunstwerken. Ook organiseren we jaarlijks in het gemeentehuis of in de dorpshuizen een tentoonstelling met werk van deelnemers aan Kunstspoor.”
Terug naar de open atelierroute. Die vindt dit jaar plaats op 22-23 en 29-30 augustus. Alle locaties zijn van 11.00 tot 17.00 uur geopend. Belangrijk aspect van de atelierroute is de ontmoeting met de kunstenaars, met hun werkplek en met hun manier van werken. Soms geven kunstenaars een demonstratie van hun werkwijze (foto1). Dat wordt zeer gewaardeerd door het publiek. Jaarlijks bezoeken ruim 1.000 mensen de ateliers. Ongeveer een derde daarvan zijn eilandbewoners, een derde toeristen op het eiland en een derde komt ‘van buiten’ gericht op het evenement af. Begin augustus is een boekje beschikbaar met overzicht van alle locaties en deelnemers (ook online in te zien: www.kunstspoor.nl).
JongSpoor
Kunstspoor biedt dit jaar ook weer aan talentvolle jongeren plek voor deelname: JongSpoor. Bestuurslid Ivonne Bom licht toe: “We zijn daar twee jaar geleden mee begonnen en het sloeg gelijk aan. Er waren jongeren bij die nog op de middelbare school zitten en jongeren die al een kunstvakopleiding volgen. Sommigen waren bij ons bekend, anderen kwamen via het platform Kunstbende. Ze zijn vaak heel breed georiënteerd en het is voor hen leuk om binnen Kunstspoor in contact te komen met zowel publiek als
met professionele kunstenaars.” JongSpoor is dit jaar te zien op Hofstede ’s-Gravenhoek aan de Emelissedijk 20 in Wissenkerke (foto3). Overigens kunnen geïnteresseerde creatieve jongeren zich voor de editie 2026 nog aanmelden bij Kunstspoor.
Wereldbeeld
Nieuw onderdeel van Kunstspoor is het ‘Wereldbeeld’, een wisselkunstwerk als culturele landmark. Inspiratiebron hiervoor is de wereldbol van afvalplastic die enkele jaren door Nederland reisde en uiteindelijk een vaste plek kreeg in Terneuzen. Een vergelijkbare bol, een ijzeren frame met een doorsnede van vijf meter, wordt nu ook op Noord-Beveland geconstrueerd. In de geest van de oorspronkelijke wereldbol wordt ook bij deze versie gewerkt met herbruikbare en/of gevonden materialen. Deze krijgen een nieuw leven, in een andere vorm en betekenis. De eerste kunstenaar die invulling aan dit Wereldbeeld gaat geven is Bianca Plune. Zij werkt daarvoor met schapenvachten. De wol van de vachten wordt gevilt. Daarvoor heeft zij zo’n 200 vachten beschikbaar gekregen van schapenhouderijen op Noord-Beveland.
Bianca: “Helaas is veel schapenvacht tegenwoordig afvalmateriaal. Het heeft in de textielindustrie aan betekenis verloren en veel wordt verbrand. Om 200 vachten te vilten, heb ik heel veel hulp nodig. En die krijg ik van alle kanten; zelfs van scholen. Zo kwamen in mei leerlingen van de Vrije School Zeeland een dag helpen. Ook zij hebben de boodschap meegekregen dat je wol niet moet weggooien. Het is van waarde voor kleding, maar ook als vulmiddel of isolatiemateriaal.”
Bezoekers van Kunstspoor kunnen de vorderingen van
Podcast Kunstspoor
het wol vilten aanschouwen op de locatie Molenweg 45, Kamperland. Het eerste Wereldbeeld is volgend jaar te bezichtigen op het terrein van EEF in Kortgene.
Kunstspoor zet zich voor meer vormen van regionale kunsteducatie in. Al enkele jaren wordt er in het voorseizoen een kinderkunstweek georganiseerd met naschoolse activiteiten onder leiding van NoordBevelandse kunstenaars: OP DREEF. Editie 2026 vindt op 9, 10 en 11 juni plaats bij de Catharina Maria Hof aan de Jacobadijk 10 in Kamperland (foto2). De workshops voor de kinderen bieden een breed scala aan technieken: verven met meekrap, kijkkastje maken, timmeren en zagen, met natuurlijke materialen draken en monsters maken, of meewerken aan een landschapskunstwerk. Janne van Gilst van de Catharina Maria Hof: “Wat ik er leuk aan vind is dat het allemaal technieken zijn die wij als professionele kunstenaars gebruiken, maar dat er juist tijdens deze workshops veel ruimte is voor speelsheid. Het is echt de bedoeling dat kinderen worden verrast en geïnspireerd door het kunstenaarsvak en alle beschikbare technieken, maar dat ze hier hun eigen draai aan geven. Ook ik raak hier als kunstenaar weer door geïnspireerd omdat ik gedachtes over hoe iets moet worden kan loslaten.”
Noord-Beveland heeft als toeristisch handelsmerk “Eindeloos Eiland”. De organisatie Kunstspoor en de deelnemende kunstenaars laten zien dat er ook eindeloos veel culturele mogelijkheden zijn. Een bezoek aan dit Eindeloos Eiland tijdens Kunstspoor is dan ook zeker de moeite waard.
Orgelconcert door Geurt van Lagen | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Bach op Zondag | Brouwershaven, Grote Kerk | www.brouwershaven.nu
Kunst- en cultuurroute Middelburg
Kunstmarkt Abdijplein
Open deur bij alle deelnemers 13.00 u – 17.00 u Kunstmarkt Abdijplein 11.00 u – 16.00 u
Voor de Kunstmarkt op het Abdijplein komen kunstenaars uit het hele land en van over de grens, hun werk tentoon stellen. Om12.00 u stroomt het plein vol met bezoekers die het gevarieerde aanbod komen bekijken. De routedeelnemers openen hun deuren om 13.00 u. Daar krijgt u een kijkje in de keuken en kunt u van nabij aan de weet komen hoe een kunstwerk ontstaat en gemaakt. www.kunstroutemiddelburg.nl
Parkconcert: swingen met De Spot | Middelburg, Molenwaterpark | www.zeeuwseconcertzaal.nl
Kunstroute Zierikzee | Zierikzee, binnenstad | www.kunstroutezierikzee.nl
Middeleeuws Festijn Spelen & Spijzen | Domburg, Terra Maris | www.terramaris.nl
Orgelconcert door Jan Vermeire | Middelburg, De Oostkerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Orgelconcert door Arno van Wijk | Goes, Grote Kerk | www.muziekindegrotekerkgoes.nl
Klassiek zomeravondconcert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcerten: Mart Hillen - The Big Six | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Brouwse Orgelzomer - Jos Maters (orgel) en Marlon Valk (saxofoon) | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Middagpauze orgelconcert, elke vrijdag | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
EEF Theater | Kortgene, Galgendijk | www.eeffestival.nl
schilderijen van German David Ortiz en keramiek van Kathy Eeckhout | Waterlandkerkje, Kerkje | www.kerkjewaterlandkerkje.nl
Orgelconcert door Albèrt Driessen | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Vlissingen Zingt | Vlissingen, Bellamypark | www.uitinzeeland.nl
Middeleeuws Festijn Spelen & Spijzen | Domburg, Terra Mari | www.terramaris.nl
Orgelconcert door Margreeth de Jong | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Klassiek zomeravondconcert | Oostkapelle, Dorpskerk | www.zomeravondconcerten.com
Zomeravondconcert: Micha Molthoff - A Violin Affair | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Brouwse Orgelzomer - Hayo Boerema | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Orgelconcert door Luuk Schuurman | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Parkconcert: De Vegetarische Jachtcantate, Klaartje van Veldhoven | Middelburg, Molenwaterpark | www.zeeuwseconcertzaal.nl
Orgelconcert door Menno van Delft | Middelburg, Sint-Augustinuskerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Bakkie Bach – muziektheater met een knipoog én meedoen mag! | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.klassiekemuziekvlissingen.nl
Zilte Klanken met Ty Kamerorkest | Vlissingen, Oude Markt | www.klassiekemuziekvlissingen.nl
Kunst aan de Kust | Zoutelande, Kunst aan de Kust | www.kunstroutezoutelande.nl
Zomeravondconcert: Britta Maria zingt Liesbeth List | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Brouwse Orgelzomer - Judith en Tineke Steenbrink - Viool en Orgel | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Botanische gipsafdrukken en spectaculaire glaskunst | Waterlandkerkje, Kerkje | www.kerkjewaterlandkerkje.nl
Orgelconcert door Joël Boone | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
The Royal Wind Music - Lamentation & Celebration | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Kunstspoor
De kunstroute van Noord-Beveland is op 22/23 en 29/30 augustus.
De professionele kunstenaars van Noord-Beveland openen hun ateliers samen met gastkunstenaars. Kies uw route langs 25 locaties en bekijk de exposities van 75 kunstenaars verspreid over het hele eiland. Kunstspoor helpt jongeren en kinderen in hun creatieve ontwikkeling. Talentvolle jongeren exposeren tijdens de kunstroute bij JongSpoor. Kinderen krijgen drie dagen creatieve workshops tijdens OP DREEF in juni. Op onze Kunst & Cultuur Fietskaart vindt u het zomerprogramma van cultureel Noord-Beveland. www.kunstspoor.nl
Parkconcert speciaal voor kinderen! i.s.m. Muziekschool | Middelburg, Molenwaterpark | www.zeeuwseconcertzaal.nl
Orgelconcert door Leonore Lub | Middelburg, Nieuwe Kerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Bachconcert door Pieter van Dijk | Goes, Grote Kerk | www.muziekindegrotekerkgoes.nl
Zomeravondconcert: Josee Koning - 60 Years of Brasil ’66 | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Avondzeilen met live-muziek van Rauwslinger | Zierikzee, Zeilschip de Vrijbuiter | www.brogum.nl
Brouwse Orgelzomer - Léon Berben | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Loverendale Pastorale (Cantatekaravaan x Vleeshal) | Oostkapelle, Loverendale ter Linde | www.vleeshal.nl
Ruben Hein | Groede, Grote Kerk | www.groedelive.nl
opening World Press Photo tentoonstelling | Middelburg, De Oostkerk | www.deoostkerk.nl
Workshop: UIT DE KLEI met Foodcurators | Kamperland, Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl EEF Muziekgroepen | Kortgene, Galgendijk | www.eeffestival.nl
Proeverij: UIT DE KLEI met Foodcurators | Kamperland, Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl
Met man en muis vergaan
De tentoonstelling ‘Ga mee naar zee!’ neemt je op zeereis mee naar de tijden van de VOC. Een gesprek met Ralph Zijlemans, junior conservator bij het Maritiem Muzeeum Zeeland in Vlissingen.
Een fatale gok
In de winter van 1735, toen winters in Nederland nog echte winters waren, vertrekken twee VOCschepen vanuit Vlissingen richting Batavia. Kort na elkaar. De schepen hebben twee maanden voor de rede liggen wachten omdat het weer te slecht was. De ongeduldige schipper gaf, toen hij dacht dat het weer zou omslaan, het sein om uit te varen. Achteraf blijkt het een fatale beslissing, want nog geen negen uur later verdwijnen beide schepen in de donkere golven voor de kust bij Oostende. Het ene schip heet: Anna Catharina.
Het andere: Het Vliegend Hert. De schipper had eigenlijk niet mogen uitvaren en blijkbaar maakte ook de loods op het loodsbootje cruciale fouten.
Het Vliegend Hert loopt vast op een zandbank, komt nog één keer los, maar verdwijnt later die avond alsnog in de golven. Ooggetuigen zien mannen wanhopig op het dek staan schreeuwen om hulp. Sommigen lossen nog geweerschoten in de hoop aandacht te trekken. Maar de storm is te zwaar. Hulp kan niet dichtbij komen. “Je moet je voorstellen,” vertelt Ralph, “dat het februari was. Echt winter. Als je dan in zee terechtkomt, ben je binnen enkele minuten onderkoeld.” In deze bewuste nacht verdrinken meer dan tweehonderd mannen in ijskoud water.
Een tijdcapsule
Nu, bijna drie eeuwen later, kun je in het Maritiem Muzeeum Zeeland dit spectaculaire verhaal beleven. Het grootste deel van het houten schip is verloren gegaan, maar op de bodem is een schat aan gebruiksvoorwerpen, scheepsonderdelen en persoonlijke bezittingen teruggevonden. In de expositie ‘Ga mee naar zee’ wordt dat verhaal verteld. Via initialen op voorwerpen hebben Ralph en zijn collega Henriette le Cointre, soms zelfs een link kunnen leggen met mensen uit Zeeland: een lepel met initialen erin gegraveerd of gekrast bijvoorbeeld. Die objecten zijn te zien in het muZEEum. En ieder attribuut roept opnieuw vragen en verhalen op. De dobbelsteen bijvoorbeeld, terwijl gokken op het schip verboden was. Of de zijden kous, waarvan je zou denken dat die allang vergaan moest zijn. Samen met het Rijksmuseum wordt momenteel de weeftechniek onderzocht. Een krat met wijnfles, waar de wijn nog in zat en zelfs delen van het etiket nog zichtbaar waren- ging mee als vracht naar Batavia. Of was deze bedoeld voor gebruik onderweg?
Ook werden delen van een trompet of hoorn gevonden. Maar was het nu één instrument of waren het er meerdere? En juist op de bemanningslijst ontbrak een trompettist, omdat ze daar niemand voor hadden kunnen vinden. Een echte onderzoeker is natuurlijk een soort Sherlock Holmes, die smult van de smokkelkisten die gevonden zijn. Wat niet mocht, is vaak extra spannend. Het voelt alsof je een tijdcapsule naar de Gouden Eeuw opent. Van de expositie in het Maritiem Muzeeum Zeeland is een echte ontdekkingstocht gemaakt. Junior conservator Ralph Zijlemans verzorgt zelf ook rondleidingen en vertelt zichtbaar gepassioneerd over het onderzoek. Door archiefonderzoek en slimme verbanden gaat het verhaal niet alleen over het schip zelf, maar vooral ook over de mensen aan boord. Want achter ieder gevonden object blijkt een leven en een gezin schuil te gaan. “Het bijzondere van Het Vliegend Hert,” zegt hij, “is dat het schip vrijwel direct na vertrek verging. Daardoor krijgen we een bijna compleet beeld van hoe het schip eruitzag op het moment van vertrek.” En precies dát maakt het verhaal uniek, spannend en aangrijpend. Het Vliegend Hert werd gebouwd in 1729 en voer voor de VOC tussen Zeeland en Batavia, het huidige Jakarta. De ramp gebeurde tijdens de tweede reis.
Abraham de Jonge
Een schip vol geheimen
Wat daarna gebeurt, leest als een avonturenroman. Al kort na de ramp proberen duikers de kostbaarste lading uit het wrak te halen: goud- en zilverstukken bedoeld voor handel in Azië. Maar dat blijkt nog te lastig in die tijd en alles blijft achter op de zeebodem. Daar ligt het schip eeuwenlang begraven onder zand, schelpen en slib. Pas vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw wordt er opnieuw serieus onderzoek gedaan. Dan blijkt hoeveel er bewaard is gebleven. Niet alleen munten of handelswaar, maar ook heel persoonlijke spullen.
Dingen die nooit op de officiële vrachtlijsten stonden. “Daar wordt het interessant,” zegt Ralph glimlachend. Ineens zie je geen “VOC-bemanning” meer, maar mannen die zich verveelden tijdens lange wachtdagen. Die muziek maakten. Dronken. Smokkelden. Dobbelden terwijl dat verboden was.
Sommige vondsten brengen onderzoekers zelfs bij concrete personen terecht. Zo werd een deksel van een zeemanskist teruggevonden met initialen erop. Het blijkt te gaan om Abraham de Jonge uit Vlissingen. Een man van 52 jaar oud, vader van meerdere kinderen. Slechts enkele maanden vóór zijn dood werd nog een zoon geboren, vernoemd naar hemzelf. “Dan krijgt zo’n object ineens een heel ander gewicht,” vertelt Ralph. “Je haalt niet alleen een voorwerp boven water, maar een compleet leven.” Via archieven reconstrueren onderzoekers de levens van deze mannen. Waar ze woonden. Met wie ze trouwden. Hoeveel kinderen ze hadden. Soms zelfs wie hun salaris ontving terwijl zij maandenlang op zee zaten. Een andere vondst is een tinnen lepel met de letters “LK”. Lange tijd blijft het een raadsel. Tot collega-onderzoeker Le Cointre beseft dat de “K” vroeger ook als een “C” geschreven kon worden. Ineens verschijnt een naam uit de archieven: Laurens Koppejan uit Westkapelle, verantwoordelijk voor de munitie aan boord. Zo verandert archeologie langzaam in detectivewerk.
De harde werkelijkheid aan boord Het romantische beeld van de VOC krijgt in het muZEEum ondertussen flinke barsten. Want de tentoonstelling laat ook de schaduwkant zien: de armoede, de uitbuiting en de enorme verschillen tussen rijk en arm aan boord. Voor op het schip leefden matrozen en soldaten opeengepakt in benauwde ruimtes. Hun menu bestond uit hard brood, stokvis, bonen en bier.
Naarmate de reis langer duurde, bedierf het eten steeds verder. Scheurbuik en ziekte lagen voortdurend op de loer. Achter op het schip zaten de officieren. Zij aten warme maaltijden aan gedekte tafels en dronken wijn. Sommige passagiers beschikten zelfs over een eigen hut met bed en privacy. En de bemanningsleden? Dat waren arbeidsmigranten avant la lettre. Duitsers, Noren, Fransen en Polen die hoopten wat geld naar huis te kunnen sturen. Maar vaak werden ze eerst uitgebuit door ronselaars die hen tegen hoge schulden de VOC in werkten. Ook weesjongens uit Middelburg verdwenen zo richting zee. “Het is eigenlijk een minisamenleving,” zegt Ralph. “Met alle spanningen die daarbij horen.”
Een museum waar het verleden leeft Wat deze tentoonstelling bijzonder maakt, is dat je niet alleen naar vitrines kijkt. Het muZEEum probeert bezoekers echt mee het verhaal in te trekken. Kinderen kunnen zelf ervaren hoe onderwaterarcheologie werkt. In de binnentuin mogen ze in de zomervakantie “schatten” met magneten opvissen uit een vijver. Op een interactieve installatie in de expositie kun je proberen zelf een schip veilig over de Westerschelde te loodsen — en ontdek je hoe ingewikkeld navigeren in de achttiende eeuw eigenlijk was. Een klein bootje voer voorop, met een man die met een peillood — een touw met een stuk lood eraan — de diepte mat. En ondertussen liggen daar dus die echte voorwerpen. Voorwerpen van mensen die in februari 1735 gewoon vertrokken om geld te verdienen — en nooit meer thuiskwamen. Misschien is dat wel waarom het verhaal van Het Vliegend Hert zo blijft hangen. Omdat het geen verhaal is over helden of grote admiraals, maar over gewone mensen. Mensen die hoopten op een beter leven. En wier stemmen, bijna drie eeuwen later, ineens weer hoorbaar worden vanuit de Zeeuwse zeebodem.
Ga eens kijken in het Maritiem Muzeeum Zeeland in Vlissingen. Er is momenteel ook een soort escape game te spelen: ‘Coke aan de Kust’. Daarin test je of je slim en sterk genoeg bent om ronselpraktijken in de haven van nu tegen te gaan. En het fijne van een museum is: als het regent, zit je droog — en als het buiten te warm is, is het er heerlijk koel. Bovendien heb je vanaf het dak van het muZEEum een spectaculair uitzicht over de monding van de Westerschelde.
Podcast Maritiem Muzeeum
Bezoek de cultuurkoepel van Middelburg met een rondleiding deze zomer - iedere dag van 11 - 17 uur
deoostkerk.nl/rondleidingen
Stap aan boord van een authentiek vissersschip
Iets te vieren met familie, vrienden of collega’s?
Huur één of meerdere schepen voor een unieke beleving op het water via een mail naar varen@hoogaars.nl.
Vaste vaartochten op dinsdag- en woensdagmiddag
Afvaarten vanaf de buitensteiger in Veere om 12:30 en 14:30 uur.
Tip: Combineer deze tocht met een bezoek aan het Museum Veere en maak er een compleet dagje uit van.
Boek je vaartocht met of zonder museumbezoek via de QR-code.
En kom naar het Veerse meer voor de
Van Loon Hardzeildag 18 juli vanaf 11.00 uur
met ca. 50 plat- en rondbodems, maritieme markt, kinderspelen en meer. Ervaar dit unieke evenement vanaf de wal bij de Campveerse Toren in Veere.
Veel artikelen in deze Uit in Zeeland gaan over het bekijken of beluisteren van kunst. Maar het is ook leuk om zelf kunst te beoefenen. Daarom bieden we in dit nummer ruimte aan een kunstenaar die zich richt op ‘participatieve kunst’. Liesbeth Labeur uit Middelburg beschrijft in dit artikel haar ervaring met ‘social practice’ en presenteert haar plannen voor participatieve kunst op het EEF-terrein in Kortgene, deze zomermaanden.
Tekst: Rob Bakker
“Op het terrein van het Eindeloos Eiland Festival, ergens tussen de akkers en weidse luchten van Noord-Beveland, liggen houten platen achter elkaar op het land. Dit is onze drukstraat. Ernaast staan potten inkt, rollers, stukken stof, T-shirts en papier. In de verte zit Wannes op een trekker en Richard in een oude Deux Chevaux met een grote rol erachter. Lena buigt zich over een linoleumplaat. Mirjam en Luna gutsen nog wat extra, Bert kijkt mee. Het is geen afgebakend atelier en ook geen strak georganiseerde workshop. Dit is de drukstraat — een experiment om in groot formaat grafiek te maken, midden in de buitenlucht. En ik sta er tussenin. Niet als regisseur op afstand, maar als deelnemer. Voor mij is dit eigenlijk de ideale manier van werken. Niet eerst maanden alleen iets maken en het dan pas laten zien, maar samen, terwijl het ontstaat. Wat hier gebeurt, is een testdag. Een voorproefje van de zomer.”
Kunst in 9 seconden
“Lang werkte ik zoals veel kunstenaars dat doen: alleen, in stilte, maanden achter elkaar. Soms een half jaar of langer in mijn atelier. En pas als het werk af was, liet ik het zien. Dan kwamen mensen kijken — of eigenlijk consumeren. Wat me altijd is bijgebleven, is dat mensen gemiddeld maar 9 tot 28 seconden naar een kunstwerk kijken. Dat gegeven bleef hangen. Want wat gebeurt er als je het proces juist openbreekt? Sinds 2017 heb ik het omgegooid en werk ik anders. Wat ik mooi vind aan deze manier van werken, is dat het hele proces open ligt. Mensen doen mee. Je hebt hun aandacht niet negen seconden aan het einde, maar een hele ochtend terwijl je samen aan het maken bent. Als ik naar de drukstraat kijk, zie ik dat heel letterlijk gebeuren. De kunst ontstaat terwijl we samen bezig zijn. Soms denk ik zelfs: misschien ís de kunst wel het samen bezig zijn. Mijn rol verschuift daarin. Ik ben niet alleen maker, maar ook deelnemer en mede-ontdekker. En het publiek verandert mee — van toeschouwer naar medemaker. Kunst hoef je niet alleen te consumeren; je kunt haar ook produceren.
De kracht van de plek
De manier waarop ik werk, wordt sterk beïnvloed door de plek. Nu toevallig hier op Noord-Beveland voel je dat direct. Ik werk vaak in ruimtes die inwisselbaar zijn — een oud klaslokaal, een white cube. Maar hier niet. Hier ben je op de akkers. Je voelt het landschap: de lucht, de geur van gras, de zuidwestenwind door je haren. Dat doet iets met wat je maakt. Dit is Zeeland. Mijn, onze geboortegrond. Hier liggen mijn wortels. Hier ben ik thuis. Die fysieke ervaring van ruimte en natuur sijpelt door in het maakproces.
Ontmoeting als uitgangspunt
Deze plek is de afgelopen tijd veranderd. Waar het eerst vooral een jaarlijks evenement was, groeit het nu misschien uit naar iets dat het hele jaar door betekenis kan hebben? Een festival organiseer je één keer per jaar. Maar zo’n plek kun jemisschien wel veel vaker gebruiken. Het zou zonde zijn als dit slechts één weekend leeft. Mijn werk draait vaak om participatie. Mensen doen mee, denken mee, maken mee. Ook deze akker nodigt daar enorm toe uit.”
Samen schilderen aan het
Panorama Pennywafelhuis
Samen maken, samen denken
“Of ik eerdere voorbeelden kan noemen van participatieve kunst? Bij het Pennywafelhuis in Middelburg werkten we aan een groot panorama. De locatie werd verbouwd, en samen met het bouwbedrijf maakten we een wand van planken tegen de steigers. Daarop schilderden we met bezoekers een groot beeld: een tafel waar plek is voor iedereen. Met stencils maakten we onze hoofden, een beetje in de stijl van Banksy, en de rest ontstond al schilderend. Soms werk ik ook serieuzer, zoals bij een project met kinderen over Etty Hillesum. We spraken eerst veel met elkaar, maar uiteindelijk zeg ik altijd: geen woorden maar plaatjes. Het werd een zoektocht naar hoe je ‘een gesprek in verf’ kunt voeren over moeilijke en moedige onderwerpen. Een ander project was het wandkleed over het slavernijverleden van Zeeland. We begonnen met tekendiners: gesprekken aan tafel, waarbij mensen tekenden op tafelkleden. Die tekeningen vormden later de basis voor het kleed. Steekje voor steekje ontstond niet alleen een kunstwerk, maar ook een gesprek.
De taal van de kunst
Wat mij blijft raken, is wat er gebeurt als mensen samen maken. Als je alleen tegenover elkaar zit en praat, heb je alleen woorden. Maar als je samen maakt, gebeurt er iets anders. Gesprekken duren langer, worden zachter, opener. Tijdens projecten zoals All You Can Art in Kunsthal Rotterdam en in het Rijksmuseum merkte ik dat heel sterk. Eerlijk gezegd: het worden bijna zalige uurtjes. Alsof maken iets bereikt waar woorden niet bij kunnen. Voor mij is dat de taal van de kunst.”
Wat mij blijft raken, is wat er gebeurt als mensen samen maken. Als je alleen tegenover elkaar zit en praat, heb je alleen woorden. Maar als je samen maakt, gebeurt er iets anders.
Wat ik deze zomer doe op Noord-Beveland “Juist omdat alles op deze akker nog niet vastligt, blijft er ruimte voor verbeelding. Het lijkt me gaaf om tijdens EEF op 11 juli opnieuw een drukstraat te maken. We zijn in de aanloop naar het festival ook al bezig met zelf houtskool maken en het opzetten van een Panorama Noord Beveland met basisscholen. Ook tijdens Kunstspoor op 22-23 en 29-30 augustus hopen we mee te draaien. Voor iedereen die denkt, ik zou ook wel mee willen doen, of even langskomen om te kijken, je bent van harte welkom. En het lijkt me dus tof als de mensen van het eindeloos Eiland Festival deze plek open gooien voor kunstenaars, voor collectieven, voor twijfelaars. Voor makers die nog niet precies weten wat ze willen maken, maar wel voelen dat er iets zit. Hier kun je zomaar iets uitproberen en verbeelden, zonder dat het meteen perfect hoeft te zijn.”
Ben je nieuwsgierig en wil je zelf kunst maken? Schrijf je hier in voor de gratis workshops.
Loverendale Ter Linde Linde Loverendale Ter Linde , , , het oudste biodynamisch boerenbedrijf van oudste biodynamisch van het oudste biodynamisch boerenbedrijf van Nederland, bestaat Nederland, bestaat 100 jaar 100 jaar jaar en dat wordt deze zomer groots gevierd. en deze zomer groots gevierd. dat wordt deze
Sinds de oprichting in 1926 door Marie Tak van Poortvliet is Loverendale als
Sinds de oprichting in door Tak van Poortvliet is Loverendale als
Sinds de in 1926 door Marie Tak van Poortvliet is Loverendale als pioniersplek uitgegroeid tot een toonaangevend biodynamisch bedrijf. pioniersplek uitgegroeid tot een toonaangevend biodynamisch bedrijf. uitgegroeid tot toonaangevend biodynamisch bedrijf.
In samenwerking met samenwerking met In samenwerking CANTATEKⱯRAVAAN CANTATEKⱯRAVAAN en en Vleeshal Vleeshal worden tijdens het tijdens worden tijdens weekend van 28-30 augustus van augustus weekend 28-30 augustus doorlopend doorlopend doorlopend pastorale cantates pastorale cantates pastorale cantates van onder van onder meer Bach, Schütz & Telemann opgevoerd door verschillende musici en meer Bach, Schütz & Telemann opgevoerd door verschillende musici en meer Bach, Schütz Telemann opgevoerd door musici wordt er werk van de wordt er werk de er van kunstenaar Anh Trần ần Anh Trần getoond dat speciaal voor de getoond voor speciaal voor de boerderij rond het nalatenschap van Jacoba van Heemskerck (1876 – 1923) rond het nalatenschap van Jacoba van Heemskerck – 1923) rond van Jacoba van (1876 –is gemaakt. gemaakt.
Naast muziek en beeldende kunst, presenteert muziek en kunst, presenteert Naast muziek beeldende presenteert Wim van Oort Wim van Wim Oort Diermonologen Diermonologen
worden Diermonologen
binnen het festival vanuit de koe, de kip, het varken en de bij.
binnen het festival vanuit de koe, de kip, het varken en de bij.
binnen het festival vanuit koe, kip, de bij.
binnen het festival vanuit de de het varken en de een R A V A A N
tickets en reservering: www.cantatekaravaan.nl ⱯRAVAAN x Vleeshal
Een deel van het programma is betalend en een deel is vrij toegankelijk. deel van is een is vrij toegankelijk. Een het programma en deel is vrij toegankelijk.
Loverendale Ter Linde Oranjezonweg 1, 4356 EH Oostkapelle
Vrijdag 28 augustus, 19.30 - 22.00
Zaterdag 29 augustus, 11.00 - 22.00
Zondag 30 augustus, 11.00 - 16.00
Orgelconcert door Benjamin Steens | Middelburg, Sint-Augustinuskerk | www.orgelstadmiddelburg.com
Slotconcert Brouwse Orgelzomer - Margreeth de Jong | Brouwershaven, De Nicolaas | www.nicolaasconcerten.com
Vintage Voltage (UK) + Freaks Out | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
NATUURLIJK VERVEN INTRO met Lucila Kenny | Kamperland, Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl
Kunst- en cultuurroute Middelburg
6 sept: Open deur bij alle deelnemers zondag 6 september 13.00 u – 17.00 uur 19 en 20 sept. Kunst Fietsroute Middelburg 11.00 u – 17.00 uur
Dubbel genieten van Kunst- en Cultuur in Middelbrug. Deze maand is het Kunsten Cultuurroute Middelburg in het decor van de monumentale binnenstad met de locaties op loopafstand. Achter de voordeur wordt u getrakteerd op een keur van technieken, kunststijlen, kunstuitingen, kunstinstallaties en nieuwe trends. Op 20 en 21 september stapt u op de fiets en bezoekt u kunstenaars in het buitengebied van de stad. www.kunstroutemiddelburg.nl
Bach op Zondag | Brouwershaven, Grote Kerk | www.brouwershaven.nu
Kunstroute Zierikzee | Zierikzee, binnenstad | www.kunstroutezierikzee.nl
Zomeravondconcert: Kaaskop | Vlissingen, Sint Jacobskerk | www.sintjacobskerk.nl
Herbeleef DIRE STRAITS live! | Zierikzee, Nieuwe Kerk | www.theatersaanzee.com
Van Plant Tot Print met Sabine Rovers | Kamperland, Boerderij Catharina Maria Hof | www.catharinamariahof.nl
Early Music Workshops o.l.v. Tim Braithwaite en Kathyrn Cok | Zierikzee, Nieuwe Kerk | www.nicolaasconcerten.com
Gruppo Sportivo | Vlissingen, Podium De Piek | www.depiek.nl
Talentpodium en oogstmarkt tijdens Open Monumentendag | Veere, Grote Kerk | www.grotekerkveere.nl
Het Industrieel Museum Zeeland is geen gewoon museum. Het is kijken & doen, want hier kijk je met je handen! Kijk op de website voor onze activiteiten en om je tickets te reserveren.
Dinsdag 15 sept 19:30
Dinsdag 20 okt 19:30
Dinsdag 17 nov 19:30
Kijk op onze website voor de laatste info
Tekst: Rob Bakker
Een huis vol verhalen en een podium voor kunst
Soms kom je op een plek waar de tijd niet één verhaal vertelt, maar meerdere tegelijk. Museum Het Warenhuis in Axel is zo’n plek. In dit artikel vertellen we twee keer over hetzelfde gebouw - maar vanuit twee totaal verschillende perspectieven.
Eerst laten we Amar Antheunis aan het woord, die er als jongen opgroeide en vertelt over zijn familie en de historie van het gebouw.
En daarna spreken we met Johan Klein en Adrie Geelhoed kunstenaars van de Zeeuwse Kunstkring, die het gebouw nu hebben uitgekozen als tentoonstellingsruimte voor ‘Ooghoogte’, de overzichtstentoonstelling van dit collectief van 24 kunstenaars. Twee verhalen, één plek.
“Ik ben er gewoon opgegroeid”
We spreken met Amar Antheunis. Een man op leeftijd, maar zodra hij begint te vertellen, is hij weer even die jongen die door dat huis loopt.
“Mijn grootvader was eigenlijk de kunstenaar,” vertelt hij. “Maar mijn grootmoeder was de zakenvrouw. Die combinatie maakte het verschil.”
Het verhaal voert terug naar het eind van de negentiende eeuw. Zijn grootvader ontwikkelt zich via opleidingen in Gent en Brussel tot een veelzijdig kunstenaar, beïnvloed door de opkomende Art Nouveau. Terug in Axel begint hij samen met zijn vrouw een schildersbedrijf met winkel.
Maar dat blijft niet klein. Zij breiden uit en decoreren het gebouw van top tot teen. Antheunis beschrijft hoe het huis zelf een
Achter het behang
Het verhaal krijgt een andere toon wanneer Amar vertelt over de latere jaren. Waar zijn grootvader de kunstenaar was, die alles decoreerde was zijn vader de middenstander. Hij nam de zaak over en paste het gebouw aan de eisen van de tijd aan. “En die beschilderingen verdwenen achter het behang,” zegt hij nuchter. Wat toen een praktische keuze was, blijkt achteraf een bijna fatale stap. De tijd veranderde, de winkel van schildersbenodigdheden werd interieurwinkel. De groothandel liep niet goed en het gebouw raakte in verval en stond zelfs een tijd leeg. Maar de modernisering zorgde ook juist weer voor een wending. Want bij de plannen voor verbouwing, die tot meer efficiëntie zouden leiden, werden de oude schilderingen herontdekt. En plotseling zag iedereen de grote waarde. Het Warenhuis werd monument en het bedrijfsgebouw kon niet meer gestript en gemoderniseerd worden. Dat was uiteindelijk de redding. “Als dat niet gebeurd was, was het waarschijnlijk verdwenen,” vertelt Amar. Het gebouw is door de gemeente aangekocht en tot museum omgevormd. De beschilderde wanden en plafonds zijn weer zichtbaar en vormen een uniek tijdsbeeld van rond 1900. En hoewel dit het bedrijf van zijn vader ten gronde richtte overheerst bij Amar achteraf de trots van dit monument van de familie. “Wat de familie gemaakt heeft, is blijven bestaan. Dat is bijzonder.”
kunstwerk werd. Wanden, plafonds, glas-inloodramen — alles werd door zijn grootvader ontworpen en beschilderd. Niet alleen uit liefde voor het vak, maar ook als etalage van zijn kunnen.
Daarmee wilde hij klanten trekken. “Hij wilde laten zien wat hij kon. Mensen moesten dat zien als ze binnenkwamen.”
Door de groei en uitbreiding verrijst, naast het woonhuis, een groter gebouw: Het Warenhuis. Geïnspireerd op voorbeelden uit steden als Parijs en Brussel ontstaat een winkelconcept dat voor Zeeland in die tijd bijzonder vooruitstrevend is.
“Het was echt nieuw. Meerdere verdiepingen, van alles te koop. Dat kende men hier eigenlijk nog niet.” Amar vertelt: “Ik woonde in de woning, naast de winkel. En via de tuin liep je zo naar het Warenhuis. Dat hoorde allemaal bij elkaar.”
Podcast
Het Warenhuis
deel 1
Hedendaagse kunst
In hetzelfde gebouw spreken we met Johan Klein en Adrie Geelhoed van de Zeeuwse Kunstkring. Waar het eerste gesprek over kunst van weleer gaat, richt het tweede gesprek zich op hedendaagse kunst. Wederom een keuze voor Het Warenhuis, nu niet vanuit familiegeschiedenis, maar als gebouw om een kunstzinnige dialoog mee aan te gaan.
“Wij zoeken iedere zomer een plek om te exposeren,” vertelt Klein. “En dit keer kwamen we hier terecht voor onze overzichtstentoonstelling.”
De Zeeuwse Kunstkring bestaat uit zo’n 24 kunstenaars uit de hele provincie. De groep kent een lange geschiedenis en brengt uiteenlopende disciplines samen: schilderkunst, fotografie, beeldhouwwerk en installaties.
“Met zoveel verschillende kunstenaars krijg je automatisch een enorme diversiteit,” zegt Geelhoed.
Kijken met aandacht
De tentoonstelling ‘Ooghoogte’ is geen strak afgebakend verhaal, maar een uitnodiging om te kijken. En vooral: om zelf betekenis aan deze kunst te geven. Tijdens rondleidingen — vaak verzorgd door de kunstenaars zelf — wordt die houding gestimuleerd. “Ik vraag mensen vaak: wat zie je nou eigenlijk zelf?” vertelt Klein. De kustenaars schieten de bezoekers wel een beetje te hulp. Er is een kleine catalogus samengesteld met persoonlijke toelichtingen. Maar het bezoek aan de tentoonstelling moet een persoonlijke ervaring zijn. De kunstenaar geeft diepte en perspectief maar het gaat om ervaren. Die open benadering past goed bij de ruimte. Het Warenhuis is geen witte, neutrale zaal, maar een gebouw met karakter. Kunst hangt hier niet los van de omgeving, maar gaat er als vanzelf een dialoog mee aan.
Kunst die beweegt
Een van de opvallende werken is een installatie rond het thema water. Bewegende videobeelden worden geprojecteerd op transparante doeken die zachtjes bewegen in de ruimte. “Het is lastig uit te leggen,” zegt Klein. “Ook dit moet je eigenlijk gewoon ervaren.” Die ervaring is typisch voor de tentoonstelling. Zeeland — met zijn water, licht en landschap — klinkt in veel werken door, soms direct, soms subtiel.
Het is lastig uit te leggen. Ook dit moet je eigenlijk gewoon ervaren.
Podcast Het Warenhuis - Zeeuwse Kunstkring
Eén plek, twee verhalen
Wat een bezoek aan Het Warenhuis in Axel deze zomer bijzonder maakt, is dat je deze twee verhalen tegelijkertijd in één museumbezoek meemaakt. En het zijn eigenlijk twee naast elkaar bestaande werelden.
Aan de ene kant het persoonlijke verhaal van een familie, zichtbaar in de beschilderde wanden en de geschiedenis van het gebouw. Aan de andere kant de kunst van nu, die juist nieuwe betekenissen toevoegt.
Ze raken elkaar, maar zijn niet afhankelijk van elkaar.
Misschien is dat wel de kracht van deze plek: dat het ruimte biedt aan verleden én heden. Dat je er kunt luisteren naar een herinnering — en even later wordt uitgedaagd om opnieuw te kijken.
En dat allemaal in één gebouw, midden in Axel. De tentoonstelling ‘Ooghoogte’ is tot en met 19 september te bezoeken.
EVENWIJDIGE LIJNEN, DENKBEELDIG SNIJPUNT
Wout Waanders, Annelie David, Tsead Bruinja, Elise Vos, Cathrien Berghout, Margot Delaet, Ingeborg Haalboom
Techniek Storm Vos & Paul Hoorweg, ontwerp en regie Cathrien Berghout.
Vrijdag 19 juni 2026, aanvang 18:30 uur, met lopend buffet. Tickets https://literaircafedegeestgronden.nl/
Expositie van beeldend werk van 15 – 19 juni 2026 11:00 – 17:00 uur
N.H. KERK, RING 1, HAAMSTEDE Literair café De Geestgronden
Het Zeeuws Orkest neemt een unieke plaats in onder de symfonie orkesten in Nederland. Ca. 65 beroepsmusici en 10 op professioneel niveau spelende amateurs vormen samen Het Zeeuws Orkest.
In de professionele muziekwereld staat het orkest hoog aangeschreven. Dit blijkt onder meer uit de bereidheid van bekende solisten om met Het Zeeuws Orkest samen te spelen, zoals Hannes Minnaar, Lisa Jacobs, Lidy Blijdorp, Wibi Soerjadi, Karin Bloemen, Francis van Broekhuizen, Tania Kross, Eric Vloeimans, Carel Kraayenhof.
Het Zeeuws Orkest staat onder leiding van chef-dirigent Ivan Meylemans. Hij is in Nederland één van de meest dynamische dirigenten van de afgelopen jaren. Het Zeeuws Orkest speelt regelmatig grote symfonieën van Beethoven, Bruckner, Mahler of Shostakovich en staat ook bekend om de avontuurlijke programmering.
Deze zomerserie speelt het orkest in grote bezetting weer een programma met een bijzondere solist: Raoul Steffani, bariton. Hij won in 2023 de prestigieuze Nederlandse Muziekprijs.
Tsaikovsky Het Zwanenmeer Mussorgsky Liederen en dansen van de dood, solist Raoul Steffani, bariton Rachmaninoff Symfonie nr 2
Vr 19 juni – 20.00 uur: Goes, De Mythe
Za 20 juni – 20.00 uur: Brouwershaven, Grote Kerk
Zo 21 juni – 20.00 uur: Veere, Grote Kerk
Tekst en foto’s: Alwin Baart
Het stadhuis op de Markt van Middelburg is één van de meest gefotografeerde gebouwen van Zeeland. Het stadhuis van Sluis is gevestigd in het enige belfort van Nederland en in het gotische stadhuis van Hulst zetelt nog steeds de gemeente. In Zeeland vormen de stadhuizen de architectonische hoogtepunten van de provincie. Hier laten we vijf andere stadhuizen zien. Allemaal rijksmonumenten, behalve dat van Terneuzen. Maar dit in 1972 geopende gebouw is voorgedragen voor de status van Rijksmonument. Dat komt vast goed!
• Rijksmonument
• Vleeshal uit 14e/15e eeuw, het stadhuis is in de 16e en 17e eeuw daaromheen gebouwd. Verbouwing in de 18e eeuw.
• Renaissancestijl en enkele ruimtes in Lodewijk XV-stijl.
• Eerder functies: waag, rechtbank, stadhuis, weeskamer, waterschap, archief. Huidige functie: museum.
• Zolder met bijzondere kapconstructie.
• Te bezichtigen tijdens een bezoek aan het museum, dinsdag tot en met zondag.
• Voorgedragen als Rijksmonument.
• Gebouwd 1969 - 1972.
• Architect: Jaap Bakema.
• Een voorbeeld van het brutalisme.
• De etages verspringen op ingenieuze wijze: het zogeheten split-level.
• Materialen: staal, glas, hardhout en beton.
• Nog steeds in gebruik als stadhuis.
• Rijksmonument 15e eeuws.
• Scheldegothiek en een rococobordes uit 1758.
• Vierschaar (rechtbank) met natuurstenen zuilen.
• Carillion met het oudste klokje (1458) van Nederland.
• Privilegekist met wielen voor het geval er brand zou zijn. Drieluik uit 1526.
• Bezoekerscentrum in juli en augustus open op donderdagen vrijdagmiddag. Ook te bezichtigen tijdens concerten.
• Rijksmonument.
• Gebouwd 1474-1517, de toren 1594-1599.
Laat-gotische gevel in de oorspronkelijke staat.
• Schandstenen links van de ingang.
• Vierschaar (rechtbank).
• Bordes in rococostijl (Lodewijk XIV).
Huidige functie: museum. In de zomermaanden van maandag tot en met zondag te bezichtigen.
• Rijksmonument.
• Oudste gotische deel: 14e/15e eeuw.
• Grote verbouwing in Rococostijl: 1771-1775 De Vierschaar (rechtbank) met ijzeren hek is tegenwoordig de trouwzaal.
• In de toren is een cachot (gevangenis).
• Bijzonder mooie grisailles (trompe l’oeils) of witjes.
• De vleeshal (15e eeuw) is te zien bij een bezoek aan het lunchcafé.
• Te bezichtigen op Open Monumentendag en tijdens rondleidingen.
Zeeuwse vogelbehangsels herontdekt
16/04/2026 t/m 15/11/2026
Duurzame energieoplossingen zijn ontzettend populair, maar vereisen een doordacht plan en een slimme en voordelige aanpak. Wie in Zeeland op zoek is naar een installateur, komt al snel uit bij Gideon Davidse van Daico. “Ik geef graag persoonlijk advies met oog voor de klant. Elke situatie is anders en vraagt om een juiste samenstelling van duurzame installatie,” vertelt hij.
Daico Dijkwelseweg 2 4421 PP Kapelle
T 06 36 30 85 56 E verkoop@daico.info www.daico.info
De Zeeuwse Cultuur Agenda is een uitgave van een samenwerking van participerende gezelschappen, festivals, theaters, musea en podia in Zeeland rondom het thema cultuur in Zeeland. De online versie kwam mede tot stand dankzij medewerking van de Provincie Zeeland.
Hoofdredactie Rob Bakker Redactie Wietske Lelie, Cisca van Dijk, Marius Roeting, Leo Adriaanse, Alwin Baart.
Uitgever Quaeris Media BV Goes, tel 0113-213241 www.quaerismedia.nl Adverteren? Mail naar: verkoop@quaerismedia.nl
Vormgeving Reclamebureau DMARC Goes & Breda, www.dmarc.nl
Fotografie Met dank aan de culturele partners die fotomateriaal beschikbaar gesteld hebben. Overige fotografen: Mike Bink, Lex de Meester, Adrie Roozendaal.
Redactie-adres redactie@zeeuwsecultuuragenda.nl, Verwerijstraat 14, 4331 TC Middelburg.
Oplage 10.000 stuks
Verspreiding De Zeeuwse Cultuur Agenda wordt door culturele partners verspreid. Ook wordt het tijdschrift uitgedeeld bij voorstellingen en concerten. Als meeneemexemplaar vindt verspreiding plaats op meer dan 500 (toeristische) locaties in Zeeland waar liefhebbers van cultuur in Zeeland komen zoals; theaters en podia, wijkgebouwen, gemeentehuizen, provinciehuis, boekwinkels, platenzaken, lifestyle winkels, notarissen e.d. Zijn de magazines op een locatie niet meer voorradig of weet u een nieuwe locatie waar vraag is naar het magazine, dan kunt u dit mailen naar: redactie@ zeeuwsecultuuragenda.nl Ook voor evenementen in dit magazine kunt u mailen naar dit adres.
Het magazine komt drie maal per jaar uit. Op uitinzeeland.nl kunt u zich gratis abonneren op de digitale versie en de Nieuwsbrief. U krijgt het E-magazine via de email toegezonden. Via www.uitinzeeland.nl houden wij de actualiteit bij. Achtergronden en nieuws zijn van harte welkom. De redactie behoudt zich zowel voor de agenda als artikelen het recht voor deze te weigeren zonder opgave van reden. Over een afwijzing kan niet gecorrespondeerd worden.
Disclaimer Van al het gebruikte beeldmateriaal in de Zeeuwse Cultuur Agenda is met alle mogelijke zorgvuldigheid getracht bron of rechthebbende te achterhalen. De aard van het gebruikte beeldmateriaal brengt evenwel met zich mee, dat in sommige gevallen rechthebbenden in redelijkheid niet kunnen worden achterhaald. Indien enig (rechts) persoon meent recht te kunnen doen gelden op de content van onderhavige publicatie, gelieve zich in verbinding te stellen met de redactie.
Copyright 2026 Niets uit deze uitgave mag verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden d.m.v. druk, fotokopie, of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de hoofdredactie. Uit in Zeeland is een multimediaal platform met een magazine dat twee maal per jaar op 500 plaatsen in Zeeland ligt en een website met audio, video, achtergronden en praktische informatie: www.zeeuwsecultuuragenda.nl
Theater en Podia
CineCity XL Theater
Cultureel Centrum De Halle
Den Dullaert - Cultureel centrum
Grote Kerk van Veere
HZ-cult
Ledeltheater
Middelburgs Minitheater
Oostkerk
Podium Brogum
Podium In Terneuzen - de Pit
Podium Reimerswaal
Podium ‘t Beest
Popodium de Spot
Poppodium De Piek
Porgy en Bess - Terneuzen
Scheldetheater - Terneuzen
Schouwburg Middelburg
Sint Jacobskerk
Theater De Mythe - Goes Theaterproductie huis Zeelandia
Theaters aan Zee
ZB Bibliotheek van Zeeland
Een Bunder Kunst
Grote Kerk Groede
Kapelle Cultureel
Nut Noord-Beveland
De Statie, Sas van Gent
CASD Schouwen-Duiveland
Festivals
Concert at Sea
Zeeland Nazomerfestival
Film by the Sea
EEF Festival
en vele Zeeuwse festivals, zie lijst voorin
Klassieke muziek
Zeeuwse Concertzaal
Festival van Zeeuwsch-Vlaanderen
Ty kamerorkest
Stichting Kamermuziek Zeeland
Stichting Kamermuziek SchouwenDuiveland
Zeeuwse Muziekschool
Incanto
Muziek Podium Zeeland
Zeeuws Jeugdorkest
Zeeland Nazomerfestival
Het Zeeuws Orkest
Musica Cordis
Consort of Voices
Hervormde Kerk Kapelle
Grote Kerk Goes
Cultuurpodium Sint Jacobskerk
Cantatekaravaan
Beeldende kunst
Vleeshal
CBK- Zeeland
Kunst- en cultuurroute Middelburg
Kunst- en cultuurroute Zierikzee
Kunst in Veere
Kunstschouw
Kunstspoor Noord-Beveland
Kunst aan de Kust
Toonbeeld
Musea
Bevrijdingsmuseum
Marie Tak van Poortvliet Museum
Industrieel museum
Maritiem MuZEEum
Watersnoodmuseum
Zeeuws Museum
Het Warenhuis Axel Museum Het Bolwerk
Museum Hulst ‘s-Landshuis
Museum Veere
Historisch museum De Bevelanden Museumboerderij Goemanszorg
Streekmuseum De Meestoof Museum het Belfort
Stadhuismuseum Zierikzee
Museum Arnemuiden
Stoomtrein Goes
ZeeuwsFruitMuseum
Cultuurforum Aardenburg
Terra Maris
Erfgoed
Gehele provincie Zeeland
Sinke Komejan – Waar luxe wonen thuis is B Sinke Komejan, een gevestigde naam in het Zeeuwse landschap, draait het al ruim 60 jaar om kwaliteit, vertrouwen en vakmanschap, zeker voor exclusief vastgoed. W geloven dat luxe begint met gevoel. Het gaat om st l, comfort en rust – en om een partner die begr pt wat uw woning zo b zonder maakt. Van de eerste kennismaking tot de overdracht zorgen w voor een vlekkeloos proces, met aandacht voor elk detail. Benieuwd wat w voor u kunnen betekenen? Bel of mail ons voor een vr bl vende kennismaking.
‘s-Gravenpolderseweg 112, Goes Vraagpr s € 1.795.000,- k.k.
Oud Ovezandseweg 30, Ovezande Vraagpr s € 1.495.000,- k.k.
Binnenduin 13, Burgh-Haamstede Vraagpr s € 1.650.000,- k.k.
Noordlangeweg 34, Kats Vraagpr s € 2.250.000,- k.k.
Baaiweg 2, Aagtekerke Vraagpr s € 1.295.000,- k.k.
BINNENKORT IN VERKOOP
Rouaansekaai 27, Middelburg Vraagpr s € 1.175.000,- k.k.
Noordoordplaat 34, Goes Vraagpr s € 2.590.000,- k.k.
Oude Haven 18, Zierikzee Vraagpr s € 1.045.000,- k.k.
Woonboerderij
Aan de karakteristieke Oude
Zandd k in Heinkenszand mogen w binnenkort een exclusieve woonboerder presenteren. Een b zonder object waar ruimte, sfeer en landel ke rust samenkomen op een locatie die zelden beschikbaar komt.
Oude Domburgseweg 6, Oostkapelle Vraagpr s € 1.195.000,- k.k.
Door de juiste aanpak en promotie, ons netwerk en database met woningzoekenden maken w snel de juiste match. Maar soms is het prettiger om uw woning niet en public aan te bieden. Om alleen serieuze kandidaten te selecteren, met minder bezichtigingen. Samen met u verkennen we de verkoopmogel kheden qua loopt d en pr sstelling, zonder dat dit gepubliceerd wordt via onze bekende kanalen. Goes 0113 251 000 goes@sinke.nl
Middelburg 0118 689 000 info@sinke.nl
Zierikzee 0111 451 500 zierikzee@sinke.nl