voor u van pwn
inhoudPWN
Colofon
PWN
Postbus 2113
1990 AC Velserbroek
Tekst
Intervolvement
Communications, Haarlem
Vormgeving
Li Moon, Haarlem
Fotografie
Eric Los
Evert Jan Woudsma Kennemer Duincampings
Kim Schrijver PWN
Ruud Maaskant
Sanne Tiebie
United Photos
Drukwerk HuigHaverlag, Wormerveer
FSC
Even bijtanken!
Wisenten in opmars
8 6 10
Fototips van de boswachter
Schone natuur, schoon water
Schoon water? Best bijzonder!
Directeur PWN
Cuperus
Alstublieft!
Al het goede van water en natuur
Speciaal voor u - als klant van PWN - dit magazine, boordevol tips en inspiratie over de duinen, recreatiemogelijkheden en ons kraanwater. Want PWN is niet alleen een drinkwaterbedrijf, maar ook beheerder van de duingebieden in Noord-Holland. Pure natuur die we duurzaam en met zorg in stand houden. Ontdek het in PUUR. Lees over onze wisenten, leer fotograferen van onze boswachter en bekijk de beste shopping-tips. Verder komt u te weten waarom ons kraanwater zo lekker en gezond is en welke rol de duinen daarbij spelen. PWN werkt duurzaam. Lees op pagina 15 hoe u ons daarbij een handje kunt helpen. Want samen werken we aan schone drinkwaterbronnen en mooie natuur.
Watertappunten
bijtanken! Even
Er is geen betere dorstlesser dan fris kraanwater. Zeker op een zonnige dag, tijdens een wandeling of fietstocht. Vul uw flesje gratis bij, bij een PWN Watertap. Heeft u al zo’n tappunt ontdekt?
Ze zijn op steeds meer plekken te vinden: de speciale drinkwatertappunten die PWN heeft ontwikkeld. Waarom we die moeite doen om u gratis te laten tappen? We willen ermee bereiken dat mensen minder water in een plastic fles kopen. Zo zorgen we samen voor minder plastic- en zwerfafval. U vindt PWN Watertaps in heel Noord-Holland. Alleen al in Haarlem staan er vijf in het centrum.
Speciaal voor bedrijven, (sport)scholen, ziekenhuizen en organisaties heeft PWN een binnentappunt ontwikkeld. PWN zorgt voor de plaatsing en het onderhoud. Zo kan iedereen elke dag opnieuw zijn eigen flesje bijvullen.
Navullen aan de tap
PWN plaatst watertappunten in samenwerking met gemeenten en organisaties, zoals de gemeente Haarlem en de ANWB. Wilt u weten waar ze staan? Kijk op www.pwn.nl/watertappunt.
Wisenten
Europa Wisent verovert
Het gaat goed met de wisentenpopulatie op het Kraansvlak in Overveen. Inmiddels beginnen zelfs acht van de tweeëntwintig Europese bizons een nieuw leven in het Brabantse natuurgebied de Maashorst. Eerder brachten we al twee stieren naar Spanje voor een Europees fokprogramma.
In 2007 zette PWN de eerste wisenten uit in een afgeschermd gebied in het Kraansvlak. De duinen waren toen behoorlijk overwoekerd. PWN wilde terug naar een meer open en dynamisch duinlandschap, waar de wind vrij spel heeft. Wisenten helpen daarbij door grote struiken op te eten.
Succes
Wereldwijd zijn er nog maar 5.000 wisenten. Maar de wisentengroep in het Kraansvlak gedijt goed. In vijf jaar tijd is de groep verviervoudigd en zijn al twintig kalfjes geboren.
Zelf spotten?
Volg vanaf Bezoekerscentrum De Kennemerduinen de wandelroute. Met een beetje geluk komt u onderweg naar het uitkijkpunt al wisenten tegen. U kunt de wisenten ook online tracken via www.wisenten.nl.
Waterketen
Europese Unie
Wat er niet in zit, hoeft er ook niet uit
Op elk moment van de dag schoon water uit de kraan. Eigenlijk is dat best bijzonder. PWN loopt voorop bij de ontwikkeling van de nieuwste zuiveringstechnieken. Hierdoor zitten er geen bestrijdingsmiddelen en medicijnresten in ons drinkwater.
Bestrijdingsmiddelen en medicijnen?
Bestrijdingsmiddelen kunnen op allerlei manieren in het IJsselmeerwater terechtkomen.
Bijvoorbeeld doordat boeren, industrie en overheidsinstanties langs de Lek en de Rijn op het oppervlaktewater lozen. Of doordat resten van medicijnen via het toilet in het oppervlaktewater komen.
De Lek en de Rijn, ik drink toch uit de kraan?
PWN maakt drinkwater van IJsselmeerwater. En dat wordt door de Rijn via de Lek aangevoerd. Wat daar aan verontreinigingen in stroomt, moet PWN er weer uit filteren. De zuivering
moet dus alle bekende en onbekende stoffen uit ons drinkwater weren. En dat lukt!
Voorkomen is beter…
Juist! Wat er niet in zit, hoeft er ook niet uit. Daarom maken we op Europees niveau afspraken met boeren, bedrijven en overheden. Dat doen we om te voorkomen dat schadelijke stoffen in het Rijnwater en dus uiteindelijk in het IJsselmeer terechtkomen.
PWN maakt kraanwater veilig
Precies. Wij zorgen ervoor dat drinkwater van de best denkbare kwaliteit is en blijft. En veel mensen vinden ons water ook nog eens érg lekker...
Wij ervoorzorgen dat drinkwater van de best denkbare kwaliteit is en blijft
Water en natuur
Sjakel van Wesemael is manager van de sector Natuur & Recreatie bij PWN. We vroegen haar naar het waarom van natuurbeheer in de duinen, én naar haar favoriete plek.
Water en natuur bij PWN
“We beheren voor de toekomst”
Wat betekenen de duinen voor ons water?
“De duinen filteren een groot deel van ons water op een natuurlijke manier. En ze bewaren onze watervoorraad lekker koel, diep onder de grond. Voor schoon drinkwater moeten we dus heel zuinig zijn op deze bron.”
Maar wat heeft waterzuivering met natuur te maken?
“Water en natuur kunnen niet zonder elkaar. Planten en dieren hebben schoon water nodig, net als mensen. En de duinen geven ons water een bijzondere kwaliteit. Door waterwinning én natuurbeheer in één hand te houden, voorkom je dat partijen in de duinen langs elkaar heen werken. PWN heeft als natuurorganisatie ruim tachtig jaar ervaring opgebouwd en is stevig genoeg om de noodzakelijke maatregelen gestructureerd aan te pakken. Wij doen het voor de lange termijn.”
Hoe bijzonder is de duinnatuur voor Nederland?
“Heel bijzonder! Onze duingebieden herbergen meer dan de helft van alle Nederlandse dier- en plantensoorten. Daar zitten heel zeldzame tussen, die je nergens anders tegenkomt.”
Welke plek moeten we zeker gaan zien?
“Ga maar eens bij zonsopgang kijken bij het wisentenuitzichtpunt. Met een beetje geluk zie je er groot wild grazen, een prachtige oer-ervaring. En als je wilt zien hoe waterwinning met natuur samengaat, kun je een wandelkaart kopen in Bezoekerscentrum De Hoep en naar het infiltratiegebied lopen. Vooral de aalscholverkolonie daar is een spectaculair gezicht!”
“De duinen zijn goed voor ons water”
Shoppen
Shoppen
in de duinen
Het bezoekerscentrum is hét vertrekpunt voor een bezoek aan de duinen. In de expositieruimte komt u alvast meer te weten over water en natuur. Onze baliemedewerkers informeren u graag over excursies en speurtochten voor jong en oud. In de Kennemerduinen serveert het Duincafé altijd iets lekkers te eten of te drinken. Oh ja: kijk ook even in de winkel voor een gedetailleerde gebiedskaart of origineel cadeautje.
Uit de duinwinkel:
Een lekker snoepje voor onderweg? Probeer de wisentenkeutels en toverballen. € 2,95**
Opvouwbare shopper met dierenprint. € 7,95
Deze paraplu’s zijn zo mooi, dat je gewoon hoopt op een beetje regen. € 9,95*
Wisenten – de trots van de Kennemerduinen - op knuffelformaat! € 19,95**
Bezoekerscentrum De Kennemerduinen
Zeeweg 12, 2051 EC Overveen
Telefoon: 023-5411123 www.np-zuidkennemerland.nl
Openingstijden: Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur
De natuur prikkelt de zinnen en de verbeelding. Leg uw belevenissen vast in een mooi notitieboekje. Vanaf € 1,95
Beter mee verlegen, dan om verlegen. Bandenplaksetje € 5,95*
De buitenlucht maakt dorstig: vul voor vertrek uw flesje bij! Diverse prijzen.
Bezoekerscentrum De Hoep
Johanna’s Weg, 1901 NX Castricum
Telefoon: 0251-661066
www.pwn.nl/dehoep
Openingstijden: Dinsdag t/m zondag 10.00 – 17.00 uur
De horeca serveert steeds vaker kraanwater
Kraanwater, ja graag!
pwn.nl/karaffen
Zo
Bij PWN werken we aan een leefbaar en gezond Noord-Holland. Daar kunt u ons natuurlijk een handje bij helpen.
samen duurzaam zijn we
1. Vul uw waterfles
Gaat u wandelen of een stuk fietsen? Neem dan een herbruikbaar waterflesje mee. Vul hem steeds opnieuw bij met fris kraanwater, bijvoorbeeld bij de PWN Watertaps.
2. Was op Maat
Er komt zacht water uit de kraan in NoordHolland. Zacht water verbetert de werking van uw wasmiddel. Daardoor heeft u 20% minder wasmiddel nodig. Dat is goed voor uw portemonnee én voor het milieu. Omdat er minder wasmiddel in het riool terechtkomt, hoeft het afvalwater minder intensief gezuiverd te worden. Dat scheelt energie en verbetert de kwaliteit van het oppervlaktewater.
3. Ober, water graag!
De horeca serveert steeds vaker kraanwater. Bestel dus gewoon kraanwater op jouw favoriete festival of in je stamkroeg, strandtent of
restaurant. Om dit te ondersteunen biedt PWN horecaondernemers gratis karaffen op: www.pwn.nl/karaffen
4. Klus mee in de natuur
De natuur van het Noord-Hollandse duinlandschap is er om van te genieten, maar moet ook onderhouden worden. Daarom organiseert PWN van september tot maart verschillende Natuurwerkdagen. Meehelpen? Kijk op pwn.nl/vrijwilliger.
De Kennemer Duincampings
natuur zoekt u? Hoeveel
Geversduin
Boek uw verblijf op www.kennemerduincampings.nl
de Lakens
Geniet midden in de natuur
De Noord-Hollandse
duinstreek is van een onvergelijkbare schoonheid. Onderga de magie en kampeer eens op een duincamping.
Camping Geversduin
De camping en het duingebied gaan hier ongemerkt in elkaar over. Slaat u graag uw tentje op tussen de bomen of boekt u liever een fraai (boom)huisje? De keus is aan u.
Camping de Lakens
Geniet van het strandleven, zoek de rust op van de duinen. En laat u als de zon ondergaat verwennen in Gestrand, het nieuwe restaurant. Binnen bij de open haard, of buiten bij de vuurkuil.
Camping Bakkum
De oudste camping van Nederland én de gezelligste! Hier heeft u strand, kunst en cultuur binnen handbereik. Het eigen openluchttheater van de camping is een begrip.
“ Overal de natuur ruiken , zien en voelen”
Bakkum
Bakkum
de Lakens
Geversduin
Kraanwater, goede keus!
Kraanwater
is gewoon lekker, duurzaam én gezond
...en het kost nog geen cent per liter. Vergelijk dat eens met die fles bronwater in de supermarkt.
Kraanwater is puur
Ons kraanwater wordt gezuiverd volgens de modernste technieken. We testen het op sporen van wel 700 verschillende stoffen. Pas als het voldoet aan de strengste normen mag het als puur drinkwater via ondergrondse leidingen naar uw kraan thuis.
Plastic kan echt niet meer
Elke dag gooien mensen in ons land maar liefst 500.000 (!) plastic flesjes weg. Dat is slecht voor het milieu. Door ze opnieuw te vullen met kraanwater besparen we niet alleen op plastic afval, maar ook op grondstofgebruik en CO2-uitstoot.
Water is goed voor je
Kraanwater bevat belangrijke bouwstoffen voor cellen en organen in het menselijk lichaam. Er zitten bijvoorbeeld mineralen in die goed zijn voor je botten. Drink alleen al daarom gewoon regelmatig kraanwater.
Geen dag zonder kraanwater voor mij!
Tips
van de boswachter
Klik! De beste fototips van onze boswachters
Zeldzame vogels, unieke orchideeën, zoemende insecten, grote grazers en nog veel meer is er in de duinen te zien. Onze boswachters weten precies waar u de mooiste foto’s kunt maken. Ze geven zelfs cursussen natuur-fotografie. Daar leert u bijvoorbeeld hoe u kleine plantjes goed kunt fotograferen en hoe u grote grazers mooi in beeld krijgt. Aanmelden kan via www.pwn.nl/eropuit
PWN-boswachter Fred van den Bosch heeft alvast een paar handige tips:
1 2 3 4
“De beste tijd om foto’s te maken zijn de vroege en late uurtjes van de dag.”
“Foto maken van een duinlandschap? Gebruik eens een boom of duinmeertje voor meer diepte.”
“Benader dieren met tegenwind, dan hebben ze u niet snel in de gaten. Let op: bij vogelfotografie is het juist andersom.”
“Maak foto’s van uw spelende kinderen vooral tegen een rustige achtergrond.”
Vergeet niet uw mooiste foto’s te delen op onze Facebookpagina! Volg ons op PWNwaternatuur. Delen op Twitter of Instagram? Gebruik #pwnnatuur.
Veelgestelde vragen
een vraag Heeft u
...dan vindt u het antwoord meestal wel op onze website. Heel eenvoudig: www.pwn.nl/ veelgesteldevragen.
1. Hoe geef ik mijn watermeterstand door?
Dit kan bij ‘MijnPWN’, op PWN.nl. Het is belangrijk dat u dit doet. Want met uw meterstand kunnen wij het waterverbruik goed berekenen. U betaalt dan precies wat u heeft verbruikt.
2. Hoe berekent PWN de drinkwaterfactuur?
Eens per jaar vragen we u om de watermeterstand door te geven. Dan weten we hoeveel water u heeft verbruikt. Ook betaalt u vastrecht en waterbelasting.
3. Hoe maak ik mijn PWN-account aan?
Ga naar PWN.nl en vul uw relatienummer, uw postcode, huisnummer, e-mailadres en wachtwoord in. U ontvangt dan een e-mail met een link. Als u die aanklikt, activeert u uw MijnPWN-account.
Ditjes en datjes
Facebook, Twitter en LinkedIn, u vindt ons overal. Houd ook pwn.nl in de gaten. En meld u aan voor onze tweemaandelijkse digitale nieuwsbrief. Zo blijft u op de hoogte van al onze activiteiten.
de weg van het water
Schoon en zuiver drinkwater komt niet zomaar uit de kraan. Wilt u weten wat daaraan vooraf gaat?
Heeft u al een duinkaart?
Bestel hem via www.pwn.nl. Voor € 12,50 kunt u een jaar lang wandelen en fietsen in het Noordhollands Duinreservaat tussen
Wijk aan Zee en Bergen. Kinderen hebben gratis toegang.
D UIN K AAR T
DUINKAART
Kijk dan op www.wegvanhetwater.nl
Kinderen gaan op ontdekkingstocht
Waar wonen Pim en Pientje? En de duinmagiër?
Haal bij Bezoekerscentrum De Hoep in Castricum een rugzak vol met spannende opdrachten en materialen. Volg de route en leer over de geheimen van het leven in de duinen. Voor kinderen tussen de 6 en 8 jaar. Ook leuk voor schoolreisjes! Kosten: € 8,- per rugzak.
Club Tropicana
Hiervoor heeft u nodig:1 citroen, 1 sinaasappel en 1 grapefruit, een karaf kraanwater en ijsblokjes
Was het fruit, snij het in dunne plakjes en voeg het toe aan het water. Voeg eventueel een klein beetje honing toe. Laat het 2 tot 4 uur trekken in de koelkast. Serveer het fruitwater in een mooi glas en voeg wat ijsklontjes toe. Schillen van citrusfruit kunnen een bittere smaak afgeven als u het langer laat staan. Om dat te voorkomen, kunt u het fruit beter eerst schillen.
Tip: ook met een mix van blokjes ananas, partjes perzik en dunne schijfjes mango waant u zich op een tropisch eiland.
Voor meer kraanwaterrecepten: download één van onze receptenboekjes op www.pwn.nl/kraanwateranders. Er is een zomer- en een wintereditie.
www.pwn.nl/ kraanwater anders
Leren wordt een beleving met de lesprogramma’s en excursies van PWN. Kijk op www.pwn.nl/educatie voor het actuele aanbod in wateren natuureducatie.
Geef u op voor onze digitale nieuwsbrief!
Adviezen om water te besparen? Tips van de boswachter? De digitale Nieuwsbrief van PWN biedt informatie over projecten, evenementen en activiteiten in de natuur. Ook bent u altijd als eerste op de hoogte van acties of voordeel!
Acties
Voordeel
Geef u op via www.pwn.nl/nieuwsbrief of stuur deze bon in naar PWN, Antwoordnummer 830, 1990 VB Velserbroek
✔ Ja, ik wil graag de digitale PWN Nieuwsbrief ontvangen op het volgende e-mail adres:
Naam
Geslacht
Adres
Postcode/Plaats
Uiteraard gaan we vertrouwelijk met uw gegevens om. Mocht u op een later moment de PWN Nieuwsbrief niet meer willen ontvangen, dan kunt u zich op elk moment afmelden. www.pwn.nl