Issuu

T YG O D N I K W N E W J E R S E Y I P E N S Y LWA N I I 15 stycznia 2026

nr 3 (910)

January 15, 2026

Witamy w

POL-CAR Collision Repair! Nasza specjalność to: ❖ Blacharstwo i lakiernictwo ❖ Kompleksowe naprawy powypadkowe samochodów

wszystkich marek

❖ Współpraca ze wszystkimi ﬁrmami ubezpieczeniowymi ❖ Wysoka jakość usług i dobra cena

Pomagamy h w rozmowac z ﬁrmami owymi ubezpieczeni

• • •

•

• Ą

REKLAMA

Lekarz Medycyny

Małgorzata Komza, MD 17 Sylvan Street, Suite 103 B, Rutherford,NJ Tel: (201) 691 7110 www.KomzaMD.com

Ewaluacja i leczenie • uzależnień • chorób psychicznych • problemów emocjonalnych u dzieci młodzieży i dorosłych • depresja • stany lękowe • nerwice • bezsenność • psychoza • ADHD • OCD Uzależnienia od: alkoholu, benzodiazepin, heroiny/painkillers Dr Komza jest certyﬁkowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE

Ewa Czyzewski, M.D. Internal Medicine

Dariusz Nowak, M.D. Endocrinology

Robert Czyzewski, M.D. Nephrology

Kathrin Serrao, M.D. Endocrinology

LINDEN MEDICAL GROUP @ CLIFTON

Edyta Kolbusz, APN Internal Medicine

AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY

Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym. 1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 (WSZYSCY LEKARZE) 515 N. WOOD AVE, SUITE 201 in LINDEN Tel: 908-934-0091 (DR. NOWAK i DR. SERRAO) 515 N. WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300 (DRS. CZYZEWSCY i EDYTA KOLBUSZ)

PLUS 15 stycznia 2026

Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

6 Aktualności

Długi studenckie nie dotyczą tylko młodych. Największe saldo mają Amerykanie przed emeryturą Dług studencki w USA przez lata był postrzegany jako problem ludzi młodych, którzy dopiero wchodzą w dorosłość. Najnowsze dane federalne pokazują jednak zupełnie inny obraz. Miliony Amerykanów zbliżających się do wieku emerytalnego wciąż spłacają kredyty studenckie – często opiewające na dziesiątki tysięcy dolarów.

Zgodnie z aktualnymi danymi Federal Student Aid, to osoby w wieku od 50 do 61 lat mają dziś najwyższe średnie zadłużenie studenckie spośród wszystkich grup wiekowych. Przeciętne saldo w tej grupie wynosi 48 203 dolary. Co więcej, ponad połowa tych pożyczkobiorców – około 3,6 miliona osób – wciąż jest winna co

Skala całego problemu robi wrażenie. Pod koniec września Amerykanie byli winni łącznie około 1,7 biliona (am. trylion) dolarów z tytułu kredytów studenckich. To ponad trzykrotnie więcej niż w 2007 roku, kiedy łączny dług wynosił 516 miliardów (am. bilion) dolarów. Największe zadłużenie z tytułu federalnych

najmniej 20 tysięcy dolarów. Te liczby pokazują, jak wielu przedstawicieli pokolenia X, często określanego mianem „zapomnianej generacji”, wchodzi w tzw. złote lata życia z ciężarem długów edukacyjnych. Dla wielu z nich to efekt dekad narastających odsetek, które sprawiają, że nawet regularne spłaty nie zawsze przekładają się na realne zmniejszanie zadłużenia. Dla pożyczkobiorców, którzy mieli trudności z terminową spłatą rat, zwłaszcza tych, którzy już zalegają z płatnościami, obciążenie to może wkrótce stać się jeszcze bardziej dotkliwe. Administracja Donalda Trumpa zapowiedziała bowiem wznowienie egzekucji wynagrodzeń dla dłużników, kończąc pandemiczną przerwę w stosowaniu tej praktyki. Dla starszych pożyczkobiorców, często planujących przejście na emeryturę, oznacza to dodatkową presję finansową.

pożyczek studenckich dotyczy pożyczkobiorców w wieku od 50 do 61 lat – i wynosi ponad 308 miliardów dolarów. Ich średnie zadłużenie, wynoszące 48 203 dolary, jest ponad trzykrotnie wyższe niż w przypadku pożyczkobiorców w wieku 24 lata i młodszych – gdzie średnia wynosi $14 242. Według oddzielnych danych Rezerwy Federalnej Banku Nowego Jorku, starsi Amerykanie, w wieku powyżej 50 lat, częściej zalegają ze spłatą kredytów (ponad 90 dni po terminie). To dodatkowo komplikuje ich sytuację finansową w okresie, który dla wielu powinien być czasem stabilizacji, a nie narastających zobowiązań. Tuż za nimi znajdują się pożyczkobiorcy w wieku 35–49 lat, ze średnim zadłużeniem na poziomie 45 295 dolarów. Ta grupa, licząca około 15 milionów osób, odpowiada jednocześnie za największą część całkowitego długu federalnego – około 675 miliardów dolarów.

PLUS 15 stycznia 2026

Średnie zadłużenie na jednego kredytobiorcę, według wieku (stan na 30 września 2025 r.) 24 lata i młodsi: $14 242 25-34 lata: $33 566 35-49 lat: $45 295 50-61 lat: $48 203 62 lata i starsi: $44 161 Różnice widać również na mapie USA. Najwyższe średnie zadłużenie studenckie na jednego pożyczkobiorcę notuje się w Waszyngtonie, gdzie przekracza ono 55 tysięcy dolarów na jednego kredytobiorcę. Stolica kraju jest jednocześnie najlepiej wykształconym regionem w USA, z dużym odsetkiem osób posiadających zaawansowane stopnie naukowe. W czołówce zadłużenia – ze średnią zadłużenia powyżej $40 000 znajdują się także Maryland i Wirginia, a dalej Georgia i Floryda – mimo że te dwa ostatnie stany plasują się raczej w środku krajowych rankingów poziomu wykształcenia.

Saldo przekraczające 100 tysięcy Choć większość Amerykanów z kredytami studenckimi jest winna mniej niż 40 tysięcy dolarów, szybko rośnie liczba osób z bardzo wysokimi saldami. Obecnie około 3,8 miliona pożyczkobiorców ma dług przekraczający 100 tysięcy dolarów, co oznacza wzrost o blisko 60 procent w porównaniu z 2017 rokiem. Niemal jedna trzecia z nich – około 1,2 miliona osób – jest winna co najmniej 200 tysięcy dolarów. Jak wskazuje Pew Research Center, sześciocyfrowe zadłużenie najczęściej dotyczy osób z wykształceniem podyplomowym. To kolejny dowód na to, że inwestycja w edukację, choć często niezbędna zawodowo, dla wielu Amerykanów oznacza wieloletnie obciążenie finansowe, które nie kończy się wraz z uzyskaniem dyplomu – a czasem trwa aż do wieku emerytalnego.

Aktualności 7

Nowe monety trafiają do obiegu. Jubileusz 250-lecia USA i spór o to, kogo upamiętnić Od 5 stycznia 2026 roku w całych Stanach Zjednoczonych zaczęły pojawiać się nowe monety. Mennica Stanów Zjednoczonych, działając pod kierownictwem sekretarza skarbu Scotta Bessenta, wprowadziła do obiegu przeprojektowane ćwierćdolarówki, dziesięciocentówki, półdolarówki oraz pięciocentówki. Zmiany mają związek z wyjątkowym jubileuszem – zbliżającym się 250-leciem powstania Stanów Zjednoczonych.

Choć oficjalnie chodzi o uczczenie historii kraju, nowe wzory od samego początku wzbudzają duże emocje. Jak podaje NPR, proces wyboru motywów okazał się znacznie bardziej kontrowersyjny, niż można było się spodziewać. W tle pojawiła się bowiem dyskusja o tym, które postacie i wydarzenia zasługują na symboliczne miejsce w narodowej walucie, a które – zdaniem decydentów – powinny pozostać poza oficjalnym kanonem. Według Mennicy Stanów Zjednoczonych nowe ćwierćdolarówki odwołują się do kluczowych momentów i idei z wczesnej historii USA. Na monetach pojawiają się nawiązania do umowy zawartej na pokładzie Mayflower, wojny o niepodległość, Deklaracji Niepodległości, Konstytucji Stanów Zjednoczonych oraz przemówienia w Gettysburgu Abrahama Lincolna. Dziesięciocentówka przedstawia personifikacji Wolności oraz orła trzymającego strzały, natomiast pięciocentówka zachowuje swój dotychczasowy wygląd, z jedną istotną zmianą – pojawia się na niej

podwójna data: 1776–2026. NPR przypomina, że Citizens Coinage Advisory Committee, czyli obywatelski komitet doradczy, rekomendował projekty upamiętniające m.in. Fredericka Douglassa, ikonę walki o prawa obywatelskie, Ruby Bridges – symbol desegregacji szkół – oraz motywy związane z prawami wyborczymi kobiet. Ostatecznie jednak wszystkie te propozycje zostały odrzucone na rzecz bardziej klasycznych, „bezpiecznych” narracji historycznych. W tle jubileuszu pojawił się także pomysł, który wywołał jeszcze większe poruszenie. Mennica rozważa osobny projekt monety jednodolarowej z wizerunkiem prezydenta Donalda Trumpa w ramach obchodów rocznicy. Gdyby jednak taka moneta trafiła do obiegu, oznaczałoby to zerwanie z wieloletnią tradycją, zgodnie z którą na pieniądzach przeznaczonych do codziennego użycia nie umieszcza się wizerunków żyjących prezydentów. Byłby to precedens w historii amerykańskiej waluty. Donald Scarinci, wieloletni członek komi-

tetu CCAC, podkreśla w rozmowie z NPR, że w tak dużym i zróżnicowanym kraju jedyną drogą do podejmowania tego typu decyzji jest dialog. Jak zauważa, Ameryka jako państwo zmagała się zarówno z problemem praw obywatelskich, jak i z walką kobiet o prawa wyborcze. Były to trudne procesy, ale – jak mówi – kraj przetrwał i w wielu obszarach poczynił realne postępy. Z kolei Douglas Mudd, kustosz i dyrektor Money Museum przy American Numismatic Association, zwraca uwagę, że ewentualna moneta z wizerunkiem urzędującego prezydenta byłaby absolutnym odejściem od dotychczasowych zasad. W jego ocenie byłby to pierwszy taki przypadek w historii amerykańskiego pieniądza przeznaczonego do obiegu.

Pełniąca obowiązki dyrektora Mennicy Stanów Zjednoczonych, Kristie McNally przekonuje, że nowe projekty mają opowiadać historię drogi Stanów Zjednoczonych ku „coraz doskonalszej unii” i podkreślać fundamentalne ideały wolności. Jak mówi, celem jest to, aby każdy Amerykanin mógł dosłownie wziąć do ręki fragment 250-letniej historii kraju. Monety upamiętniające jubileusz będą trafiać do obiegu stopniowo przez cały 2026 rok. A to nie koniec zmian. Od 2027 roku mennica planuje uruchomienie nowego programu ćwierćdolarówek poświęconych sportom młodzieżowym, którym co roku towarzyszyć będzie nowy wzór półdolarówki promujący jedną z dyscyplin paraolimpijskich. Jubileuszowe monety już teraz pokazują, że nawet niewielkie przedmioty codziennego użytku potrafią stać się polem debaty o historii, tożsamości i o tym, jaką opowieść o sobie samych Stany Zjednoczone chcą opowiadać kolejnym pokoleniom.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

PLUS 15 stycznia 2026

REKLAMA

Dermatolog Profesor

Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D. Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School Członek Królewskiego Kolegium Medycznego Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii

30 lat doświadczenia lekarskiego

Castle Connolly Top Doctors • LECZENIE WSZYSTKICH CHORÓB SKÓRY • ROZPOZNAWANIE NOWOTWORÓW • BIOPSJE WYKONYWANE W GABINECIE • USUWANIE ZNAMION, BRODAWEK I BLIZN

Tel: 973 472 5044 Mówimy po polsku

NASZ NOWY ADRES 60 Main Ave., Wallington, NJ 07057 CLIFTON-WALLINGTON MEDICAL GROUP tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

Podatkowe zmiany pod lupą 11

Wczesne porady podatkowe na 2026 rok Urząd Skarbowy Stanów Zjednoczonych (IRS) ogłosił, że sezon rozliczeń podatkowych za 2025 rok rozpocznie się w poniedziałek, 26 stycznia 2026 roku. W tym roku IRS spodziewa się otrzymać około 164 milionów indywidualnych deklaracji podatkowych, z czego większość zostanie złożona drogą elektroniczną. Podatnicy mają czas na złożenie deklaracji i zapłatę należnego podatku do środy, 15 kwietnia 2026 roku. Osoby, które chcą rozpocząć przygotowanie rozliczenia wcześniej, mogą już teraz skorzystać z większości programów do rozliczeń online. Choć deklaracji nie będzie można wysłać przed oficjalnym otwarciem sezonu i przed otrzymaniem wszystkich formularzy podatkowych, systemy umożliwiają zapisanie postępów i powrót do nich w późniejszym terminie.

Kiedy pracodawcy wysyłają formularze W-2? Zgodnie z prawem, pracodawcy muszą przesłać formularze W-2 najpóźniej do 31 stycznia. Konkretna data otrzymania dokumentu zależy jednak od pracodawcy — niektórzy udostępniają formularze wcześniej w wersji elektronicznej. Najlepszym sposobem, aby dowiedzieć się, kiedy otrzymasz swój W-2, jest bezpośredni kontakt z pracodawcą.

Gdzie można znaleźć formularz W-2 online? Dostęp do formularza W-2 zależy od systemu płacowego używanego przez firmę. Pracodawcy korzystający z dużych firm payrollowych zazwyczaj umożliwiają pobranie dokumentów podatkowych z platformy, na której pracownik sprawdza swoje zarobki. Jeśli pracodawca nie oferuje takiej opcji, należy poprosić o bezpośrednie udostępnienie kopii formularza. Zmiany IRS w sezonie podatkowym 2026 Dla niektórych podatników zwrot podatku w 2026 roku może okazać się znacznie wyższy, niż się spodziewali — wszystko za sprawą dużych zmian w kluczowych przepisach podatkowych, które po raz pierwszy obejmą federalne rozliczenia za rok 2025. Tegoroczny sezon rozliczeń przynosi wejście w życie nowych przepisów podatkowych wynikających z ustawy „One, Big, Beautiful Bill”, które mogą wpłynąć na wysokość podatków federalnych, ulg i odliczeń. Nowe prawo podatkowe podpisane zostało przez prezydenta Donalda Trumpa 4 lipca 2025 z mocą wsteczną od 1 stycznia 2025 roku. Nowe ulgi podatkowe wiążą się z licznymi ograniczeniami, których wielu podatników może się nie spodziewać i nie zrozumieć bez dokładnego zapoznania się z przepisami. Nadchodzący sezon podatkowy może jednak przynieść także opóźnienia i spore zamieszanie, zwłaszcza

że wiele gospodarstw domowych czeku papierowego. będzie próbowało ustalić, czy kwaPrzy rozliczeniach za 2025 rok lifikuje się do nowych, atrakcyj- podatnicy będą musieli: • podać dane do przelewu bannych odliczeń. Chodzi m.in. o ulgi dotyczące napiwków, nadgodzin, kowego, odsetek od kredytów samochodo• albo udowodnić, że kwalifikują się do wyjątku, który pozwala wych oraz nową ulgę dla osób w na otrzymanie czeku papierowieku 65 lat i starszych. wego. Nowy formularz i możliwe Osoby, które dotychczas otrzymywały zwrot czekiem, powinny z źródła zamieszania wyprzedzeniem przygotować dane Dodatkowym utrudnieniem bankowe lub otworzyć konto, zanim może być konieczność złoże- przystąpią do składania deklaracji. nia nowego formularza Schedule Brak reakcji może oznaczać bardzo 1-A. Formularz ten jest wymagany długie oczekiwanie na zwrot do skorzystania z kluczowych ulg, w podatku. tym dotyczących: Podczas składania deklaracji • nadgodzin, elektronicznej podatnicy otrzy• napiwków, mają komunikat ostrzegawczy, • seniorów, jeśli nie podadzą danych banko• odsetek od kredytów samocho- wych. Deklaracja zostanie przyjęta, dowych. ale zwrot będzie opóźniony. Koniec papierowych czeków ze Po złożeniu deklaracji IRS wyśle w zwrotem podatku ciągu 30 dni list z prośbą o podanie Jedna z największych zmian danych bankowych, jeśli ich zabrakdotyczy sposobu wypłaty zwrotów nie lub jeśli bank odrzuci przelew. W podatkowych. IRS nie będzie już liście znajdzie się także informacja o wysyłał papierowych czeków więk- wyjątkach oraz specjalna linia teleszości indywidualnych podatników. foniczna, pod którą można złożyć Osoby, które przez lata otrzymy- wniosek o wypłatę czekiem. wały zwrot w formie czeku pocztą, będą musiały przejść na bezpośredni Za tydzień zapoznam Państwa z przelew (direct deposit). Podatnicy najważniejszymi zmianami wynikabez konta bankowego mogą sko- jącymi z ustawy „One, Big, Beautiful rzystać z: Bill”wprowadzonej przez prezydenta • kart przedpłaconych (prepaid Trumpa. debit cards), Katarzyna Ginsburg • portfeli cyfrowych. Registered Tax Preparer IRS zapowiada, że dostępne będą 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 jedynie ograniczone wyjątki. Według (973) 928-3838 danych urzędu tylko 7% podatników kasiaginsburg@gmail.com otrzymywało dotąd zwrot w formie

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

PLUS 15 stycznia 2026

REKLAMA

Szybka. Niezawodna. Polska. Twoja zaufana firma wysyłkowa od 50 lat! • Paczki Lotnicze i Morskie - do Polski i Europy • Kontenery – z każdego miejsca w USA do każdego miejsca w Polsce • Mienie Przesiedlenia • Samochody, Motocykle, Łodzie • Przesyłki Komercyjne • PolamerSEND – paczki do Polski z każdego miejsca w USA • Dolary do Polski – do odbioru w gotówce, na konto, nawet do domu • Bilety Lotnicze i Wakacje All-Inclusive • Kwiaty na każdy adres w Polsce • Zestawy gotowe na każdą okazję GREENPOINT

MASPETH

167 Greenpoint Ave Brooklyn NY 11222 Tel: (718) 349 1319

64-02 Flushing Ave. Maspeth NY 11378 Tel: (718) 326 2260

ROSELLE

WALLINGTON

275 Cox St. Roselle, NJ. 07203 Tel: (908) 352 9100

130 Main Ave. Wallington NJ 07057 Tel: (973) 779 6613

www.polamerNY.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

14 Temat tygodnia

CICHY TRIK PÓŁKI SKLEPOWEJ

Wielu konsumentów nie potrafi odróżnić tych codziennych wyborów zakupowych. A jednak zrozumienie, jak opakowanie, percepcja i drobne decyzje projektowe wpływają na zaufanie klientów, staje się dziś ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej

W zatłoczonym sklepie spożywczym decyzje zakupowe rzadko podejmowane są w taki sposób, jak nam się wydaje. Większość klientów nie zatrzymuje się w alejce z przyprawami, by dokładnie czytać gramaturę, przeliczać cenę za uncję czy porównywać opakowania w idealnym oświetleniu. Zakupy robi się szybko. Sięga się instynktownie. Polega się na pamięci, przyzwyczajeniach i wizualnych skrótach myślowych wypracowanych przez lata rutynowych zakupów. W takim środowisku nawet najmniejsze decyzje projektowe — kształt opakowania, jego przezroczystość, wysokość czy kolor — mogą po cichu decydować o tym, co trafi do koszyka. TO NIE JEST PRZYPADEK. TAK DZIAŁA WSPÓŁCZESNY HANDEL. W ostatnich miesiącach spór prawny pomiędzy firmą McCormick & Company a mniejszym konkurentem, Watkins Incorporated, zwrócił uwagę na to, jak łatwo konsument może zostać wprowadzony w błąd — nawet wtedy, gdy żadne informacje nie są formalnie nieprawdziwe. W centrum sprawy znajduje się coś pozornie banalnego: czarny pieprz.

PLUS 15 stycznia 2026

A dokładniej — ilość pieprzu, którą klienci są przekonani, że kupują. Według zarzutów Watkins, McCormick zmniejszył zawartość jednej ze swoich popularnych przypraw — z około ośmiu uncji do bliżej sześciu — pozostawiając zewnętrzne opakowanie niemal bez zmian. Z punktu widzenia prawa kluczowe jest pytanie, czy spełniono wymogi dotyczące oznakowania. Z punktu widzenia zwykłego klienta pytanie jest znacznie bardziej subtelne: co tak naprawdę myślą kupujący, gdy rzucają okiem na półkę sklepową? Właśnie na styku tego, co jest formalnie ujawnione, a tego, co jest intuicyjnie odbierane, pojawia się prawdziwe napięcie. Argumentacja Watkins opiera się w dużej mierze na kwestii widoczności. Ich pieprz sprzedawany jest w przezroczystych pojemnikach, dzięki czemu konsument dokładnie widzi, ile produktu znajduje się w środku. Nie ma tu miejsca na domysły — poziom przyprawy obniża się w miarę jej używania, a relacja między opakowaniem a zawartością jest oczywista. Pojemniki McCormicka są natomiast nieprzezroczyste. Sprawiają wrażenie solidnych, pełnych i masywnych, nawet wtedy, gdy ilość produktu w środku

uległa zmniejszeniu. Gdy oba produkty stoją obok siebie na sklepowej półce, opakowanie McCormicka może wyglądać na większe i bardziej„opłacalne”, mimo że zawiera podobną — a w tym przypadku nawet mniejszą — ilość pieprzu. Watkins twierdzi, że ta przewaga wizualna nie jest neutralna. Subtelnie skłania klientów do przekonania o lepszej wartości produktu, nawet jeśli liczby mówią co innego. W TYM MIEJSCU DO GRY WKRACZA PSYCHOLOGIA. Ludzie są istotami wzrokowymi. Wielkość kojarzymy z obfitością, a wrażenie ciężaru z wartością. To skojarzenia głęboko zakorzenione, działające często poza naszą świadomą kontrolą. Podczas codziennych zakupów — zwłaszcza w przypadku tanich, rutynowych produktów, takich jak przyprawy — niewielu klientów dokładnie analizuje etykiety. Zamiast tego polegają oni na tym, co„wygląda właściwie”. Wyższe opakowanie wydaje się zawierać więcej. Cięższy wizualnie produkt sprawia wrażenie lepszej oferty. Znany kształt budzi zaufanie. Nie wymaga to klasycznego oszustwa. Nie

Temat tygodnia 15 pojawiają się fałszywe informacje. Waga netto może być wyraźnie podana na etykiecie. Jednak gdy projekt opakowania wykorzystuje przewidywalne ludzkie zachowania, granica etyczna staje się trudniejsza do jednoznacznego określenia. McCormick podkreśla, że jego opakowania w pełni spełniają obowiązujące przepisy i że informacje o wadze netto są podawane zgodnie z prawem. Z punktu widzenia zgodności formalnej może to być prawda. Krytycy zwracają jednak uwagę, że firmy nie projektują opakowań z myślą o regulatorach, lecz o klientach. I doskonale wiedzą, jak szybko podejmowane są decyzje w sklepie spożywczym. NIE JEST TO ZRESZTĄ ODOSOBNIONY PRZYPADEK. W ostatniej dekadzie konsumenci coraz częściej zwracają uwagę na zjawisko określane mianem „shrinkflation” — zmniejszania ilości produktu przy zachowaniu tego samego opakowania, ceny lub obu tych elementów. Dotyczyło to już płatków śniadaniowych, przekąsek, środków czystości czy kosmetyków. Zmiany bywają na tyle niewielkie, że początkowo pozostają niezauważone i wychodzą na jaw dopiero po kilku zakupach. To, co wyróżnia spór McCormick–Watkins, to nie sama redukcja zawartości, lecz sposób, w jaki pokazuje on, jak łatwo można kształtować percepcję bez użycia wprost mylących sformułowań. Podobne zarzuty pojawiały się już w pozwach zbiorowych wobec firm z branży spożywczej, gdzie argumentowano, że choć etykiety spełniają wymogi prawa, całościowa prezentacja produktu może wprowadzać przeciętnego konsumenta w błąd.

U PODSTAW TEJ DEBATY LEŻY KWESTIA ZAUFANIA. Marki takie jak McCormick od pokoleń towarzyszą codziennym domowym rytuałom. Ta wieloletnia obecność tworzy niepisaną umowę z klientami: znajomość oznacza stałość. Gdy opakowanie wygląda tak samo, kupujący naturalnie zakładają, że zawartość również się nie zmieniła. Złamanie tego założenia — nawet jeśli jest zgodne z prawem — bywa odbierane jako nadużycie zaufania. Dla wielu konsumentów reakcją nie jest myśl: „Powinienem był dokładniej przeczytać etykietę”, lecz raczej: „Dlaczego po prostu mi o tym nie powiedziano?”. Strategia Watkins, oparta na transparentności, jest przemyślana, ale jednocześnie wpisuje się w szerszą zmianę kulturową. Klienci coraz częściej nie ufają nieprzejrzystym systemom — niezależnie od tego, czy chodzi o żywność, finanse czy technologię. Przezroczyste opakowania, jasne oznaczenia i czytelne sygnały dotyczące ilości produktu postrzegane są jako uczciwe w sposób, którego sama formalna zgodność z przepisami nie zapewnia. Alejka z przyprawami może wydawać się mało istotnym miejscem dla takiej debaty. Właśnie dlatego jednak problem ma znaczenie. Pieprz nie jest luksusem. To produkt podstawowy, kupowany często automatycznie. A to czyni go idealnym przykładem tego, jak design może wpływać na zachowania konsumentów bez ich świadomej zgody. Dla klientów ta sprawa jest przypomnieniem, jak łatwo bodźce wizualne potrafią zdominować informacje. Rozmiar, kształt i materiał opakowania często komunikują więcej niż liczby wydrukowane drobnym drukiem. Nawyk krótkiego zatrzymania się, by sprawdzić wagę netto lub

cenę jednostkową, może z czasem przynieść realne oszczędności. Dla firm wnioski mogą być jeszcze istotniejsze. Sama zgodność z przepisami przestaje wystarczać do budowania trwałego zaufania. W czasach szybkiego obiegu informacji i rosnącego sceptycyzmu liczy się nie tylko prawna poprawność, ale także postrzegana uczciwość. Decyzje projektowe nastawione wyłącznie na efekt wizualny mogą przynieść krótkoterminowe korzyści, lecz w dłuższej perspektywie grożą utratą wiarygodności marki. Spór McCormick–Watkins raczej nie odmieni rynku przypraw z dnia na dzień. Stawia jednak ciche, lecz fundamentalne pytanie o współczesny handel: czy przejrzystość powinna być oceniana wyłącznie przez pryzmat tego, co jest ujawnione, czy także przez to, co jest sugerowane? Na rynkach opartych na długotrwałych relacjach ta różnica ma ogromne znaczenie. To ona kształtuje emocje konsumentów wobec marek, które regularnie goszczą w ich domach. A gdy to poczucie zaufania zostanie utracone, znacznie trudniej je odbudować niż zdobyć dodatkowe miejsce na sklepowej półce. Ostatecznie wielu ludzi naprawdę nie potrafi dostrzec tych różnic na pierwszy rzut oka. I właśnie dlatego temat jest tak ważny. Zrozumienie, jak działa percepcja — jak łatwo można ją ukierunkować i jak głęboko wpływa na zaufanie — daje konsumentom większą kontrolę nad własnymi wyborami, a firmom przypomina, że uczciwa konkurencja nie powinna opierać się wyłącznie na widoczności, lecz także na transparentności. Bo w dłuższej perspektywie najcenniejszą rzeczą, jaką marka może zaoferować, nie jest iluzja większej ilości, lecz pewność, że to, co widzimy, rzeczywiście odpowiada temu, co kupujemy.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

0’ 10’xH1NIA KUC $4,999

PROMOCJA KUCHNI 10’ X 10’ $4,999 W CENIE: Styl szafek shaker biały lub szary, blat z kwarcu, Białe płytki “subway”, uchwyty i zlew

30 % RABATU NA PŁYTKI FIRMY CERRAD NAJWIĘKSZY WYBÓR PŁYTEK Z POLSKI W NJ

25 % RABATU NA DRZWI SZKLANE DO PRYSZNICA LUB NA WANNĘ

20 % RABATU NA SZAFKI ŁAZIENKOWE Z BLATEM PROMOCJA NA BLATY KUCHENNE Z KWARCU, 35 SF MINIMUM, W OBREBIE 25 MIL $49 CRYSTAL WHITE • $59 CALACATTA GOLD • $69 NEW CALACATTA NOBLE PROMOCJA $1.49 / SF NA PANELE LVT WINYLOWE ŁĄCZONE NA CLICK/PRODUKT NA STANIE

T PRZEY ZZAEKUN PIE PR $3,500 MINIMUM

PLUS 15 stycznia 2026

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

18 Podróże z Andrzejem Kulką

Alaska – jaka jest naprawdę? Nadal spora ilość turystów zamierzających odwiedzić Alaskę posiada nieprawidłowe opinie na jej temat. Błędne poglądy dotyczą przede wszystkim warunków klimatycznych i flory. Spróbujmy więc przełamać stereotypy! Jest środek czerwca, w promieniach słońca siedzę na trawniku w centrum miasta spozierając na prognozę pogody zamieszczoną na lokalnej aplikacji pogodowej. Nad całą centralną Alaską świeci słońce, nad oceanem można się spodziewać niewielkiego zachmurzenia.

Temperatura Temperatury na czekającej nas w najbliższych dniach trasie są normalne jak na ta porę roku, chociaż dla niejednego przybysza... zaskakujące. Od 68F w Anchorage, poprzez 77F w Talkeetnej do 72F w Fairbanks, co zamienione z Fahrenheitów na Celsjusze (dla przypomnienia; odjąć 32, pomnożyć przez 5 i podzielić przez 9) da nam odpowiednio: 20, 25 i 22 stopni. Wręcz wymarzone temperatury do podróżowania! Dodam w tym miejscu, że maksymalna temperatura zanotowana na Alasce wynosiła niewiarygodne 37.7C, w Fort Yukon (27 czerwca 1915 roku) w centralnej części stanu. Faktem jest, że zimą w Interiorze słupek rtęci kręci się z uporem w rejonie minus 60 stopni Celsjusza, ale dzieje się tak pod nieobecność turystów, którym pozostają tylko barwne opowieści miejscowych o tym, jak splunięcie z I pietra owocuje bryłką lodu uderzającą o trotuar, guma opon

samochodowych traci swoje właściwości i na płask przylega do asfaltu, a najgorzej jest, kiedy zamarza whisky. Samoloty wtedy nie latają, poczta nie dochodzi, a państwowi pracownicy mogą bez konsekwencji opuścić dzień w pracy. Teraz, w czerwcu, jest jednak ciepło i słonecznie.

Białe noce Kolejne zaskoczenie to długość dnia. Słyszeliśmy co prawda tu i ówdzie, że Daleka Północ bywa błogosławiona długimi dzionkami (w lecie, bo zimą jest dokładnie odwrotnie!), słyszeliśmy o „białych nocach“, ale osobiste starcie z rzeczywistością przekracza najśmielsze oczekiwania. Nie dość, że nasze zmysły niedowierzają wskazówkom zegara, gdy o północy w blasku niskiego słońca czytamy gazetę, to najbardziej zaskoczona jest nasza podświadomość, która przez kilka dób pod rząd, nie za bardzo umie sobie poradzić z faktem, że noc po prostu nie istnieje! W 2025 roku, pierwszy dzień lata nastąpi w piątek, 20 czerwca o 18:42 lokalnego czasu, a my... planujemy przylot do Anchorage kilka dni później. Pojawi się więc okazja obejrzenia o północy słonecznej tarczy świecącej ponad alaskańskim horyzontem. Oczywiście, jak nie nadejdą chmury. Powietrze Następny szok dla każdego turysty to przejrzystość i zapach powietrza. Można się spodziewać, że w subarktycznej krainie z brakiem przemysłu

• kuchnie • łazienki • wykończenia piwnic i poddaszy • tarasy • malowanie • wymiana okien i drzwi • płytki • podłogi • „złota rączka” - handyman • i wiele innych

PLUS 15 stycznia 2026

i tysiącami kilometrów tajgi dookoła trudno oczekiwać skażenia, ale wyraźny widok oddalonej o 200 kilometrów od miasta najwyższej góry Ameryki Północnej–Mt Denali (niegdyś McKinleya)–sprawia ogromne wrażenie. Podobnie jak pierwszy łyk powietrza zaczerpnięty tuż po wyjściu z budynku dworca lotniczego w Anchorage. Powietrze, nawet w środku tego dużego miasta pachnie świerkiem i balsamiczną topolą. Można się tylko domyślać, co będzie dalej, w głębi lądu.

Biel śniegu Kolejny stereotyp związany jest z kolorystyką, a dokładniej z bielą śniegu jakże powszechnie oczekiwaną po przybyciu na Alaskę. Wydawać by się mogło, że tuż po wyjściu z samolotu zapadniemy się po kolana w białym puchu, ale prawda jest odmienna. Faktycznie, śnieg dominuje, ale tylko z okien samolotu, kiedy zniża lot przy-

Słońce o północy, Talkeetna.

gotowując się do lądowania w Anchorage i szybuje ponad zlodowaconymi szczytami gór Czugacz. Poza wysokimi górami, Alaska jest soczyście zielona łąkami, tundrą i tajgą, bogato ubarwioną kwiatami. Zadziwia różnorodność gatunków, wielość kolorów i wielkość roślin, co wiąże się z faktem, że proces fotosyntezy trwa ponad dwadzieścia godzin na dobę! Prawdziwy cud Natury. Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem chicagowskiego biura podróży EXOTICA TRAVEL, organizującego wycieczki po całym świecie, z Alaską włącznie; między innymi w czerwcu, lipcu i sierpniu 2026 roku. Bliższe informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, 6741 W.Belmont, Chicago IL 60634, tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https://andrzejkulka.com/destinations/alaska-ultima-2/

Podróże z Andrzejem Kulką 19

Jezioro w lesie służy latem za lotnisko.

Wiosenny rejs statkiem po alaskańskiej rzece.

Delikatny zarys tarczy arktycznego Słońca świecącego o północy.

Kwiaty i Mt Denali.

Pełnia alaskańskiej wiosny. Biuro podróży EXOTICA TRAVEL zaprasza na

WYCIECZKI PERU ● 12 dni: 5 listopada 2025, 18 kwietnia 2026

z polskim przewodnikiem

●

JORDANIA ● 9 dni: 4 - 12 kwietnia 2026

ALASKA ● 9 dni: 14, 23 czerwca, 19 lipca, 8 i 18 sierpnia

GALAPAGOS, AMAZONIA, EKWADOR ● 14 dni: 27 marca 2026

PATAGONIA, Argentyna i Chile ● 16 dni: 21 lutego

MAROKO ● 11 dni: 20 listopada, 14 marca 2026

MAROKO ● 11 dni: 11 marca

MADAGASKAR, MAURITIUS ● 12 (16) dni: 3 - 14 (18) października

KENIA, TANZANIA, ZANZIBAR ● 14 dni: 22 września - 5 października

MEKSYK i FIESTY ● 10 dni: 24 października,

FILIPINY, WAKACJE W RAJU ● 9 dni: 22 marca

MEKSYK, CANCUN, GUADALUPE ● 10 dni: 4 grudnia

EVEREST BASE CAMP ● 19 dni: 27 października

JAPONIA ● 8 dni: 7 kwietnia, 14 kwietnia

AUSTRALIA ● 12 dni: 21 listopada 2025, 20 lutego 2026

PERU ● 12 dni: 18 kwietnia

KRÓLESTWO BHUTANU, SIKKIM, DARDŻYLING ● 14 dni: 10 listopada

JORDANIA ● 9 dni: 2 maja

NEPAL, INDIE ● 14 dni: 21 listopada

EMIRATY, DUBAJ, ABU DHABI, OMAN ● 12 dni: 6 grudnia SRI LANKA, (MALEDIWY); SYLWESTER ● 11 (16) dni; 26 grudnia TAJLANDIA, SINGAPUR; SYLWESTER ● 16 dni: 27 grudnia

LIBAN ● 9 dni: 9 maja UGANDA, RWANDA, SESZELE ● 15 dni: 1 września

Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE – PUNTA CANA – PUERTO VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA EXOTICA TRAVEL www.andrzejkulka.com 6741 W Belmont Ave, Chicago IL 60634 email: andrzejkulka@aol.com tel. 773 237 7788 | facebook - andrzejkulka

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

20 Na wesoło

Gabinet

DENTYSTYCZNY

Małgorzata Wiwart-Truszkowska D.D.S.

M Gdzieś w środkowych stanach facet zatrzymuje się na wiejskiej stacji benzynowej, napełnia bak i kupuje coś do picia. Staje przy samochodzie, aby dopić colę i obserwuje dwóch mężczyzn pracujących przy drodze. Jeden z nich wykopuje głęboki dół, a drugi idzie za nim i natychmiast go zasypuje. I tak cały czas. Jeden kopie dół, drugi go zasypuje. „Nie wytrzymam tego” – myśli facet wrzucając pustą puszkę do kosza. Idzie za dwoma pracującymi mężczyznami i woła: „Chwileczkę, czy możecie mi powiedzieć o co tu chodzi z tym kopaniem?”„Pracujemy dla urzędu miejskiego” – jeden z mężczyzn odpowiada. „Ale jeden z was wykopuje dół, a drugi go zasypuje. Nic nie osiągacie. Czy wy przypadkiem nie marnujecie pieniędzy podatników?”pyta facet. „Pan nic nie rozumie” – odpowiada jeden z pracujących opierając się na trzonku łopaty i ocierając pot z czoła.„Normalnie pracuje nas trzech, ja, Steve i Peter. Ja wykopuję dół, Steve wkłada drzewko a Peter zasypuje to. Dzisiaj Steve jest chory, ale to wcale nie znaczy, że my mamy nie pracować, prawda?”

brykę. W końcu światło zmienia się na zielone, więc kierowca Posche postanawia popisać się. Naciska pedał gazu i pozostawia skuter za sobą w obłoku kurzu. Nagle ni z tego ni z owego pojawia się ten sam skuter i mija pędzący samochód. Kierowca Porsche, który jest człowiekiem lekko zarozumiałym naciska gaz do dechy i mija skuter błyskawicznie. Po kilku sekundach widzi, że motor znowu go mija. Lekko zdenerwowany i zaintrygowany tym, że skuter go ciągle dogania, kierowca rozwija prędkość 100 mph i jest pewien, że tym razem motor w życiu go nie dogoni. Jednak po paru sekundach widzi w lusterku, że motor znowu zbliża się. Kierowca decyduje sprawdzić prawdziwą wartość skutera i hamuje gwałtownie. Skuter uderza z całej siły w tył samochodu. Kiedy kurz osiadł, właściciel Porsche podchodzi do leżącego na ziemi kierowcy skutera i pyta jak mu się udaje rozwijać taką prędkość na marnym skuterku? -„To by się nigdy nie udało”– odpowiada obolały człowiek. - „Ja tylko zaczepiłem szelkami o Twoje boczne lusterko...”

Facet jadący Porsche 911 zatrzymuje się na światłach. Tuż obok przystaje facet na skuterze, pochyla się i podziwia wnętrze samochodu i stwierdza, że ten pierwszy ma super

Łódka wpłynęła do maleńkiej meksykańskiej wioski. Amerykański turysta widząc to wyraził uznanie dla jakości złowionych ryb i zapytał jak długo zajęło ich złapanie. „Niezbyt

PLUS 15 stycznia 2026

dentystyka ogólna i kosmetyczna 1277 Main Ave, Clifton, NJ

Tel.: 973-478-6123 646-784-0096

długo” – odpowiada Meksykanin. „To dlaczego nie zostałeś dłużej i nie złapałeś więcej ryb?”– pyta Amerykanin. Meksykanin tłumaczy, że taki mały połów jest wystarczający dla niego i jego rodziny. „Ale co robisz z resztą czasu?” – pyta Amerykanin. „Długo śpię, trochę łowię, bawię się z dziećmi, spędzam sjestę z żoną. Wieczorami chodzę do wsi, żeby pogadać z przyjaciółmi, potańczyć, pograć na bazuce i pośpiewać. Mam wypełnione życie.”Amerykanin na to:„Ja mam MBA i mogę Ci pomóc. Powinieneś zacząć łowić trochę dłużej każdego dnia. Nadwyżkę ryb możesz sprzedać i za te pieniądze kupić większą łódź i łowić jeszcze więcej ryb. Za te pieniądze kupisz drugą, trzecią i następną łódź, aż staniesz się właścicielem małej floty trawlerów. Zamiast sprzedawać ryby pośrednikom, możesz negocjować bezpośrednio z przetwórniami, albo nawet otworzyć własna przetwórnię. Wreszcie będziesz mógł opuścić tę wioskę i przenieść się do Aten, Los Angeles czy nawet do Nowego Jorku! Stamtąd będziesz mógł kierować całym swoim przedsiębiorstwem”. „Jak

długo mi to zajmie? – pyta Meksykanin. „Dwadzieścia, może dwadzieścia pięć lat.”„A potem co?”„Potem będziesz mógł przejść na emeryturę, zamieszkać w maleńkiej wiosce nad morzem, spać długo, trochę łowić, bawić się z wnukami, spędzać sjestę z żoną, a wieczorami iść potańczyć, zagrać na bazuce i pośpiewać z przyjaciółmi.”

REKLAMA

Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i d u ż yc h k l i e n t ó w. Z a p e w n i a my a t ra kc y j n e i konkurencyjne stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na rynku amerykańskim. • Transport całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Import & Export) • Kontenery małe (20ﬅ), duże (40ﬅ i 40ﬅ HC) i specjalistyczne (20ﬅ & 40ﬅ Open Top, 20ﬅ & 40ﬅ Flat Rack) • Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi • Wysyłka mienia przesiedleńczego • Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych • Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Portugalii • Agencja celna w Gdyni • Przygotowujemy dokumentację transportową i celną

Mówimy po polsku

Biuro główne:

tel: 732-516-9555 fax: 732-516-9777 219 South Street www.icetransport.com Suite 100 New Providence, NJ 07974 stawki@icetransport.com

Grace S. Nehrebecki ROZLICZENIA PODATKOWE

• rozliczenia elektroniczne dla osób indywiduanych • rozliczenia firm – LLC, spółki i korporacje

Prowadzenie księgowości dla firm Payroll – podatki dla pracowników Tel: 973-472-7722 Fax: 973-472-7077 nehrebeckigs@outlook.com 1033 Broad Street, Cilfton, NJ 07013

Mówimy

po polsku

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

22 Kuchenne hobby

CURD, DŻEM CZY CHUTNEY?

CURD I CHUTNEY DLA WIELU POLAKÓW STANOWIĄ ZAGADKĘ. W POLSCE ISTNIEJE BARDZO SUBTELNA RÓŻNICA POMIĘDZY MARMOLADĄ, POWIDŁAMI, DŻEMEM I KONFITURĄ, KTÓRA UMYKA MŁODSZEMU POKOLENIU POLAKÓW ZA GRANICĄ. CZYM TO SIĘ RÓŻNI I Z CZYM TO SIĘ JE? DŻEM: CZY JEST POLSKI? Tradycyjna babcina konfitura kojarzy się z dzieciństwem w Polsce. Ale czy dżem to polski wynalazek? Niestety nie. Pierwsze przepisy na owoce smażone z miodem pochodzą z Rzymu z 4 wieku. Musiało minąć kilkaset lat, by z Bliskiego Wschodu do Europy dotarł cukier, co mocno uprościło produkcję przetworów. Legenda mówi, że Joanna d’Arc posilała się przed bitwą dżemem pigwowym. Wśród mniej znanych pozycji z dorobku Nostradamusa jest książka o dżemie. Jest autorem przepisu na dżem wiśniowy, pigwowy i gruszkowy. Zauważył od razu ich dobroczynne wła-

PLUS 15 stycznia 2026

ściwości. Dżemy mogą zawierać sporo witamin takich, jak witamina C, co było ważne szczególnie w czasach, gdy przez dużą część roku nie było dostępu do świeżych owoców. Pierwszą marmoladę (pomarańczową) stworzył w 1561roku lekarz Marii, królowej Szkotów. A w Polsce? Przedwojenna książka „Konfitury, dżemy i inne konserwy owocowe” tłumaczy, że „jam’y są to konserwy owocowe, których moda ostatniemi laty przyszła do nas z Anglii“. DŻEM I KONFITURA Starsze pokolenie zna jeszcze różnicę pomiędzy różnymi rodzajami przetworów owocowych.

U młodszego ta wiedza zanika, a wszystkie przetwory znane są pod jedną zbiorczą nazwą: dżem. Tymczasem dżemy to zazwyczaj bardzo słodkie przetwory, w których na 100 g przypada co najmniej 35 g owoców. O ile dżem to owoce gotowane z cukrem, to marmoladę gotuje się z wcześniej przygotowanym syropem. W konfiturze wyraźnie widać całe owoce, dlatego robi się ją z wiśni, porzeczek czy jeżyn. Rosjanie piją herbatę z konfiturą. Czarny, gorzki czaj, a w nim cierpka, ciemna jak noc konfitura z jeżyn czy porzeczek - to pyszny deser, który świetnie zapobiega przeziębieniom.

POWIDŁA A MARMOLADA Powidła zawierają najwięcej owoców, bo aż 160 g na 100 g produktu. W ogóle nie powinno się dodawać do nich cukru. Są gęste, długo się je robi i mają kwaskowaty smak charakterystyczny dla śliwek, aronii czy rabarbaru. Ponieważ robi się je długo i nie da się tu iść na skróty (dżem można tymczasem „zaprawić“ środkiem żelującym), powidła to najrzadziej dostępny w sklepach, najbardziej ekskluzywny produkt. Najczęściej występuje w wersji domowej. Marmolada ma z kolei sztywną konsystencję i jest w niej co najmniej 50 proc. owoców. Dzięki temu, że można ją sprzedawać w

Kuchenne hobby 23 blokach i kroić, to ona najlepiej nadaje się do ciast czy ciastek, jak np. baletki z makiem. W Polsce wielu do dziś kojarzy się z marmoladą wieloowocową - tanim wyrobem z czasów PRL, w którym trudno było się doszukać smaków konkretnych owoców. W USA marmoladę też się jada, ale najczęściej w wersji z cytrusów: pomarańczy, cytryn lub grejpfrutów. CO TO JEST CURD? Gdy już jesteśmy przy marmoladzie z cytrusów, trzeba wspomnieć o typowo amerykańsko-brytyjskim wyrobie. Curd to krem cytrynowy o smaku, którego nie da się pomylić z niczym innym. Maślana konsystencja, gorycz, słodycz i kwaskowość cytryn z cukrem istnieją tacy, którzy mogą jeść ten deser łyżkami. Przepis najłatwiej opisać w ten sposób: to kogel-mogel, ale z cytrynami, który podgrzewa się na małym ogniu. CO TO JEST CHUTNEY? Szukając na sklepowych półkach w USA dżemu, wielu z nas nie raz trafiło na chutney. Po spróbowaniu następowała zwykle konsternacja - wygląda jak dżem, ale może być mdły lub słony. O co w tym chodzi? Chutney to potrawa pochodząca z Indii, gdzie wygląda

zupełnie inaczej niż tu. W Indiach to ostry sos z kokosem czy chilli; Amerykanie dodają do niego cukru i konserwują octem, by móc go przechowywać przez wiele miesięcy. W takiej wersji może zawierać jabłka, śliwki czy rabarbar i dlatego tak łatwo pomylić go z dżemem. Serwowany jest np. z daniami obiadowymi czy serem żółtym, co też może się w pierwszej chwili wydawać dziwne. NASZE PIKLE Zupełnie można się pogubić, jeśli chodzi o brytyjskie pikle. U nas najczęściej mowa o piklowanej cukinii, ogórkach czy innych warzywach, które przypominają korniszony czy ogórki konserwowe. Na Wyspach też da się znaleźć pikle tego rodzaju: w Harrym Potterze jedzono piklowane cebulki, węgorze czy ślimaki. Istnieją jednak również inne pikle. Słynne pikle Brantston z wyglądu przypominają dżem, ale poza jabłkami i cukrem zawierają też cebulę, marchewki, ocet czy ogórki. Jednocześnie Brytyjczycy mają w sklepach półki pełne pikli na wzór indyjski. Tamte są tłuste i ostre. Zmyliły niejednego Polaka, bo występują w tak klasycznych wariantach jak mango, limonka czy pigwa. Takie pikle je się z ryżem lub serem żółtym. Na koniec

jest jeszcze brytyjskie „preserve. Wygląda identycznie jak dżem i to nie bez powodu. Tego typu przetwór to owoce gotowane w całości w cukrze, wykorzystywane np. do ciast. Jednak wiele miękkich owoców w wyniku ugotowania rozpada się, przez co zaczyna wyglądać zupełnie jak tradycyjne, polskie przetwory. Jak widać, nawet znając w teorii wszystkie te rodzaje owocowych produktów, i tak da się pomylić podczas zakupów. Sytuację dodatkowo skomplikowało to, że wraz z polską kuchnią na Wyspy zawędrowały rodzime przetwory z właściwą dla naszej części Europy terminologią. Nie dziwi dziś w brytyjskim markecie opakowanie knedli truskawkowych opisane jako „curd dumplings with strawberry”. NIETYPOWE PRZETWORY I KOMBINACJE Załoga Star Treka, Atomówki, bohaterowie seriali - wszyscy w amerykańskiej telewizji zajadają się kanapkami z dżemem i masłem orzechowym - Peanutbutter & Jelly. Z polskiego punktu widzenia trudno to zrozumieć, ale może warto na chwilę zapomnieć o logice i przynajmniej spróbować? Do tego „delikatesu” używa się najczęściej przetworów

jabłkowych. Według badań z 2020 roku przeciętny Amerykanin, zanim zda maturę, zdąży zjeść w swoim życiu 1500 takich kanapek. Warto przy okazji wyjaśnić, że obecnie w większości przepisów wymienia się dżem, ale na początku do przygotowania takiej kanapki używano czegoś w rodzaju galaretki z soków owocowych - Jelly. W świecie amerykańskich czy brytyjskich przetworów jest kilka innych zjawisk, które dla wielu Polaków są trudne do pojęcia. Dwa lata po wynalezieniu kanapki Peanutbutter & Jelly, w 1902 roku niemiecki wynalazca Justus von Liebig zainteresował się drożdżami z londyńskich browarów, które pozostawały po produkcji piwa. Tak powstał Marmite, czyli jedna z najbardziej kontrowersyjnych brytyjskich potraw. Kwaśny, trudny do opisania smak ma tylu samo zwolenników, co przeciwników. Gdy powstawało Marmite, na rynku dawno już istniał sos Worcestershire. Na liście kilkunastu składników znajduje się między innymi cebula, anchois i melasa. Oba klasyczne, ciemne, brytyjskie sosy łączy urnami, ten sam, który odpowiada za niepodobny do niczego smak suszonych pomidorów czy zupy miso. Takie przysmaki stosowane z umiarem podbijają wszystkie inne tony wyczuwalne w daniu, ale w nadmiarze odrzucą.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

Przyjdź i przekonaj się o naszych WIELKICH zniżkach! ❖ wędzona kiełbasa ❖ kabanosy ❖ krakowska ❖ ❖ wędzony boczek ❖ smoked butts ❖ salceson ❖ mortadela

SUPER SPECJALNE CENY!

lska e w a w d Po 9 za funt

oc op S a c i j) w e Polęd(bez folii prózażnfiounwt $4.85

a K$a3s.3z5azanfuknt

$4.1

Pośpiesz się - promocyjne ceny czekają

y chleb ż e i w ś i k Polsk ochene $6.99 za

Bogaty wybór wędlin własnego wyrobu, przygotowywanych codziennie w naszej masarni 66 Fadem Road, Springfield, NJ 07081 Tel.: 973-379-4662, Fax: 973-379-4933 sales@schmalzs.com www.Schmalzs.com

PLUS 15 stycznia 2026

Godziny otwarcia:

wtorek, środa, czwartek, piątek 10am-3pm sobota 7am-1pm

Ceny obowiązują tylko i wyłącznie w naszym sklepie firmowym

REKLAMA

OPIEKA DENTYSTYCZNA dla całej rodziny 500 North Wood Ave, Suite 1A, Linden NJ 07036 Tel: (908) 718 - 7337 ATRAKCYJNE CENY Gabinet otwarty do późnych godzin wieczornych oraz w soboty Akceptujemy wiekszość ubezpieczeń

we Darmo acje lt konsu

www.annapawlowskadds.com

GABINET DENTYSTYCZNY

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

26 Strefa seniora

Emerytura z USA za granicą. Polska na bezpiecznej liście Wiele osób wyemigrowało do USA w młodym wieku, zdobyło zieloną kartę, przepracowało kilkanaście lub kilkadziesiąt lat, a teraz na emeryturze rozważa powrót do kraju pochodzenia. Co warto wiedzieć? Warto pamiętać, że nie trzeba formalnie oddawać zielonej karty, aby ją stracić. Jeśli ktoś wyjedzie z USA na stałe i nie wraca regularnie (zwykle co najmniej raz na sześć miesięcy), zielona karta może wygasnąć automatycznie. Z punktu widzenia amerykańskiego fiskusa taka osoba przestaje być rezydentem i staje się tzw. non-resident alien, co ma znaczenie dla wypłacanych świadczeń emerytalnych. W przypadku osób, które zieloną kartę zamieniły na obywatelstwo, problem wypłaty emerytury poza USA nie istnieje, tak długo jak zdobyte obywatelstwo będzie zachowane. Ważne: Polska znajduje się obecnie (dane z grudnia 2025) na tzw. Liście nr 1 krajów SSA (Social Security Administration), co oznacza, że obywatele Polski nie muszą się martwić o omawiane poniżej problemy z wypłatą świadczeń. Amerykańska emerytura będzie wypłacana bez przeszkód, nawet jeśli ktoś na stałe mieszka w Polsce lub innym kraju, ale posiada obywatelstwo Polski. Mimo to warto zrozumieć te zasady, zwłaszcza jeśli ktoś ma rodzinę lub znajomych w podobnej sytuacji z innych krajów.

ZASADA SZEŚCIU MIESIĘCY - PUŁAPKA DLA WIELU OSÓB

KONSEKWENCJE PODATKOWE

Na szczęście istnieje Lista nr 1 – to lista krajów, których obywatele są całkowicie zwolnieni z zasady sześciu miesięcy. Jeśli jesteś obywatelem jednego z tych krajów, możesz mieszkać, gdzie chcesz (nawet w kraju nieujętym na żadnej liście) i emerytura z Social Security będzie płynąć bez przeszkód. Kraje na Liście nr 1 (stan na styczeń 2025): Austria, Belgia, Brazylia, Kanada, Chile, Czechy, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Irlandia, Islandia, Izrael, Japonia, Korea Południowa, Luksemburg, Niemcy, Niderlandy, Norwegia, Polska, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Węgry,

Kiedy tracisz zieloną kartę lub rezygnujesz z obywatelstwa USA, zmieniają się zasady opodatkowania twoich świadczeń z Social Security. USA nakłada wtedy wyższy podatek u źródła. W przeciwieństwie do rezydentów USA, nie możesz skorzystać z żadnych odliczeń podatkowych ani niższych stawek. Niektóre umowy podatkowe między krajami mogą ten podatek zmniejszyć lub wyeliminować, ale nie wszystkie kraje mają takie korzystne zapisy.

PLUS 15 stycznia 2026

Większość ludzi myśli, że skoro przepracowali w USA odpowiednią liczbę lat i zarobili na emeryturę z Social Security, to pieniądze będą do nich płynąć bez względu na wszystko. To nieprawda – przynajmniej nie dla wszystkich. Obywatele USA mogą mieszkać, gdzie chcą, i emerytura będzie wypłacana. Ale osoby, które: straciły zieloną kartę (często automatycznie przez długi pobyt za granicą), zrezygnowały z obywatelstwa USA, nigdy nie miały obywatelstwa USA - podlegają zupełnie innym zasadom. Jeśli nie jesteś obywatelem USA ani nie jesteś obywatelem kraju z Listy nr 1 SSA i przebywasz poza Stanami przez pełne 6 miesięcy kalendarzowych, twoja emerytura z reguły zostanie zawieszona od siódmego miesiąca. Aby ją odblokować, musisz wrócić do USA i przebywać tu cały miesiąc kalendarzowy. LISTA NR 1 – RATUNKOWE KOŁO

Wielka Brytania, Włochy, Urugwaj. Można sprawdzić aktualną listę na: www.ssa.gov/ international/countrylist1.htm OBYWATELSTWO, NIE MIEJSCE ZAMIESZKANIA! Przykłady: Obywatel Kanady mieszkający w Dubaju – dostanie emeryturę bez problemu (Kanada jest na Liście 1), obywatel Estonii mieszkający w Szwajcarii – będzie miał problem, bo Estonia nie jest na Liście 1 (mimo że Szwajcaria jest), obywatel Polski mieszkający np. w Tajlandii – żaden problem, Polska jest na Liście 1. DEPORTACJA I EMERYTURA Tu zasady są inne i znacznie ostrzejsze. Jeśli ktoś został formalnie deportowany z USA, traci prawo do świadczeń z Social Security, niezależnie od obywatelstwa – także wtedy, gdy pochodzi z kraju z Listy nr 1. Strona ssa.govinformuje, że „osoba, która została formalnie deportowana (removed/deported) z USA, traci prawo do świadczeń z Social Security od miesiąca następującego po tym, jak SSA otrzyma powiadomienie o deportacji od Department of Homeland Security. Świadczenia mogą zostać wznowione wyłącznie wtedy, gdy taka osoba ponownie uzyska prawo stałego pobytu w USA (czyli zieloną kartę). Samo obywatelstwo kraju„uprzywilejowanego”tu nie pomaga. Istnieją bardzo rzadkie wyjątki (np. deportacje z powodów czysto technicznych lub humanitarnych), ale w praktyce deportacja niemal zawsze oznacza utratę świadczeń. Najważniejsze rozróżnienie jest więc następujące: dobrowolny wyjazd z USA – tu działa Lista nr 1, formalna deportacja – Lista nr 1 nie chroni. INNE KRAJE USA ma z niektórymi krajami tzw.„totalization agreements” (umowy o koordynacji systemów emerytalnych), które pomagają liczyć okresy składkowe. Australia ma taką umowę, ale to nie oznacza, że jest na Liście 1. To dwie różne rzeczy. Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; w indywidualnych sprawach warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą podatkowym. na podst. ssa.gov, forbes.com

Strefa seniora 27

Bez rodziny na emeryturze pokolenie samotnych seniorów Ponad 22 miliony starszych Amerykanów żyje samotnie, bez małżonka ani dzieci, które mogłyby im pomóc. Ta grupa, określana mianem „solo-agers“ (starzejących się w pojedynkę), staje przed coraz większymi trudnościami finansowymi. Rosnące ceny mieszkań, opieki zdrowotnej i codziennych wydatków sprawiają, że życie na emeryturze bez wsparcia rodziny staje się coraz trudniejsze.

ale są również bardziej narażone na pozostanie w samotności po rozwodzie lub owdowieniu. Badanie z 2022 roku przeprowadzone na Bowling Green State University wykazało, że mężczyźni w wieku 55 lat i starsi są ponad dwukrotnie bardziej skłonni do ponownego zawarcia małżeństwa niż kobiety. Inne badania sugerują również, że wybierają sobie młodsze partnerki. „Osoby starsze mieszkające samotnie są generalnie zdrowsze, sprawniejsze poznawczo i bardziej towarzyskie niż szeroka grupa osób starszych mieszkających z małżonkiem lub dorosłymi dziećmi – bo muszą takie być” – mówi dr Sachin J. Shah, adiunkt w Harvard Medical School. „Z drugiej strony, są bardziej bezbronne w trudnych sytuacjach, ponieważ nie zawsze mogą liczyć na wsparcie innych”.

Wyższe koszty życia Osoby starzejące się w pojedynkę muszą samodzielnie pokrywać pełne koszty mieszkania, rachunków za energię, transportu i innych. W finansach osobistych zjawisko to określa się mianem „podatku od singli” – para potrzebuje jednego rachunku za Internet czy ogrzewanie, podczas gdy osoba samotna płaci tę samą stawkę, dysponując tylko jednym źródłem dochodu. Największym wyzwaniem są koszty mieszkaniowe i opieki zdrowotnej. Bez współmałżonka, który mógłby zapewnić pomoc w domu, osoby samotne muszą liczyć się z wysokimi wydatkami na opiekunów, domy opieki czy ośrodki assisted living. Według danych z 2024 roku, roczne koszty opieki domowej w USA wynoszą średnio około 78 tysięcy dolarów. Osoby starzejące się samotnie potrzebują znacznie większych oszczędności emerytalnych niż pary. Standardowe zasady planowania emerytalnego mogą nie wystarczyć, ponieważ muszą one płacić profesjonalistom za usługi, które w rodzinach są świadczone bezpłatnie – transport, zakupy czy naprawy domowe.

Jeszcze w 1950 roku zaledwie 9% dorosłych Amerykanów mieszkało samotnie. Dziś odsetek ten wzrósł do 28%. Według danych U.S. Census co piąty Amerykanin w wieku 50–54 lat, co trzeci w wieku 55–74 lat i połowa osób powyżej 75 lat starzeje się samotnie. Eksperci z Uniwersytetu Harvarda szacują, że do 2038 roku większość osób w wieku powyżej 80 lat – około 10 milionów – będzie starzeć się samotnie. Zjawisko to napędzają głębokie zmiany w sposobie życia, budowania relacji i starzenia się kolejnych pokoleń. Należą do nich niższe wskaźniki zawierania małżeństw, częstsze rozwody i

separacje, dłuższa średnia życia oraz mniejsze ubóstwo. Do tego dochodzi tendencja starszych osób do pozostawania we własnych domach jak najdłużej, rosnąca liczba osób bezdzietnych oraz mniejsze, bardziej rozproszone geograficznie rodziny.

Więcej samotnych kobiet Istnieje również wyraźna różnica między płciami wśród samotnie starzejących się osób. Obecnie co trzecia starsza kobieta i około co piąty starszy mężczyzna mieszka samotnie, według danych rządu federalnego. Kobiety żyją dłużej,

Radości i smutki Badanie AARP przeprowadzone wśród samotnych seniorów pokazuje, że z jednej strony respondenci cenią sobie wolność, autonomię i niezależność – możliwość realizowania własnych zainteresowań bez konieczności kompromisów. Większość utrzymuje aktywne życie towarzyskie, spotykając się z przyjaciółmi i angażując w wolontariat, co chroni ich przed samotnością. Z drugiej strony, samotni seniorzy borykają się z praktycznymi wyzwaniami – brakuje im pomocy w codziennych sprawach, naprawach domowych czy w sytuacjach nagłych. Eksperci podkreślają, że budowanie silnej sieci wsparcia – przyjaciół, sąsiadów i lokalnej społeczności – jest najważniejsze dla pomyślnego starzenia się w pojedynkę. Może w waszym otoczeniu jest samotny senior, któremu drobna pomoc lub rozmowa przy kawie mogłyby wiele zmienić? Czasem wystarczy drobny gest.

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

28 Vademecum rodzica

DECYZYJNOŚĆ NASTOLATKÓW NA ILE I KIEDY POZWALAĆ DZIECKU?

Drogą rozwojową nastolatków jest oddalanie się od rodziców. Budują w ten sposób ważną w dorosłym życiu autonomię. Odpowiednio ukształtowana, pomoże im radzić sobie w przyszłości. Przeczytaj, dlaczego trzeba pozwalać dziecku na błędy i kiedy rozmowa jest lepsza od szlabanu. Nastolatkowie, często wbrew rodzicom, próbują wiele rzeczy robić po swojemu. To naturalny proces. Wiemy o nim coraz więcej choćby dzięki neuro-obrazowaniu. W okresie dojrzewania, między 10. a 18. rokiem życia, zmieniają się struktury mózgu i tworzą się nowe połączenia. Na to nakładają się zmiany hormonalne. Stąd u każdego młodego człowieka pojawiają się charakterystyczne dla okresu dojrzewania tendencje, między innymi chęć do próbowania nowych rzeczy. Dla rodzica to trudny czas. Gdzie wytyczyć takiemu„poszukującemu” nastolatkowi granice?

PLUS 15 stycznia 2026

Skąd wiedzieć, na co pozwalać nastoletniemu dziecku? Nie ma złotego środka i dla każdego dziecka odpowiedź na pytanie o granice będzie inna. Wiele zależy od tego, do jakiego stopnia nastolatek już wcześniej wyrobił w sobie samodzielność, umiejętność współpracy i jak bardzo rodzice są w stanie mu zaufać. Można jednak pokusić się o kilka ważnych wskazówek, jak do wyznaczania granic podejść: • Uświadom sobie, że zachowanie dziecka wynika z biologii, nie ze złośliwości. Poszukiwanie swojej tożsamości jest ważnym i nieuchronnym procesem. Ta świadomość pozwoli ci zachować dystans. • Struktury mózgu nastolatka jeszcze się kształtują. Choć wygląda już jak dorosły, jego umysł wciąż funkcjonuje jak u dziecka – dopiero uczy się przewidywania konsekwencji swoich działań i decyzji. Nastolatek buduje własny system samooceny, oparty

między innymi na swojej skuteczności. Tam, gdzie jest to dla dziecka bezpieczne – pozwól mu się rozwijać i zdobywać doświadczenie. • Przesuwaj granice stopniowo, ale systematycznie. Umawiaj się z dzieckiem na warunki otrzymania zgody. Jeśli ich dotrzyma – pozwalaj na trochę więcej. Ważne, żeby rodzice mieli świadomość – i umieli się z tym pogodzić – że z czasem ich autorytet będzie malał. Przejmować go będzie grupa rówieśników i sympatie. To naturalna kolej rzeczy. Próba zachowania relacji w dotychczasowym kształcie jest z góry skazana jest na porażkę. Dlatego, dbając o prawidłowy rozwój swojego dziecka, rodzic powinien bardziej wspierać je i pomagać mu w dokonywaniu dobrych wyborów niż narzucać gotowe rozwiązania. Warto nauczyć się wysłuchiwać argumentów i towarzyszyć w podejmowaniu decyzji: dawać informacje, zamiast zabraniać. Wreszcie, pozwolić na popełnianie błędów i pomóc wyciągać z

Vademecum rodzica 29 nich wnioski. Takie postępowanie zaprocentuje w przyszłości.

Granice nieprzekraczalne Są obszary, w których rodzic powinien jasno i stanowczo zarysować nieprzekraczalne granice. Zależy to oczywiście od systemu wartości konkretnej rodziny. Przykładem są choćby używki: papierosy, alkohol czy narkotyki. Jak wynika z badań statystycznych, prawie na pewno nastolatek w którymś momencie się z nimi zetknie i ich spróbuje. Ważne więc, żeby robił to, mając świadomość skutków. Dlatego o szkodliwości używek warto rozmawiać z dzieckiem, zanim jeszcze może mieć okazję po nie sięgnąć. Warto wytłumaczyć konsekwencje zdrowotne oraz ostrzec, czym może się skończyć utrata kontroli w ich skutek oraz zaznaczyć wyraźnie, że są to dla rodzica rzeczy nieakceptowalne. Dużą wagę w tej i innych kwestiach będzie miał też przykład dawany przez rodziców. Od tego, jaki jest ich styl życia – czy sami palą, w jaki sposób i jak często piją albo korzystają z innych używek – zależeć będzie ich wiarygodność. Dorosłym, którzy palą i spotkań ze znajomymi czy rodziną nie wyobrażają sobie bez alkoholu, trudniej będzie zabraniać tego dorastającym dzieciom. Argument „mnie wolno, bo jestem dorosły” w którymś momencie przestanie działać. W takim przypadku skuteczniejsze może okazać się wykorzystanie własnego przykładu jako argumentu. Warto przyznać się, że papierosy to szkodliwy nałóg, z którego bardzo trudno się wyleczyć. Pokazać, że alkohol można pić kulturalnie i z umiarem. Wyjaśnić, dlaczego ta granica wytyczona jest na sztywno i dziecku nie wolno przekraczać jej choćby do symbolicznego, osiemnastego roku życia. To również będzie dla młodego człowieka ważna lekcja.

tualnym świecie, trzeba pamiętać również o jego prawie do prywatności i intymności. • Istnieje pokusa przeglądania bez wiedzy dziecka historii odwiedzanych stron czy jego rozmów na komunikatorze. Jednak takie postępowanie może poważnie uderzyć w zaufanie do rodziców. Zaufanie to będzie bardzo trudno odbudować. Łatki „rodzica – szpiega” można uniknąć, jeśli zasady takiej kontroli rodzicielskiej będą z dzieckiem uzgodnione i dla niego zrozumiałe. Dlatego: • Tłumacz dziecku zagrożenia, z jakimi może się zetknąć w sieci i wyjaśniaj, jak na nie reagować. Pokaż przykłady, które będą zrozumiałe i uzasadniają konieczność nadzoru. • Z małym dzieckiem umów się, że wspólnie, raz na jakiś czas, przejrzycie historię odwiedzanych stron i oglądanych filmów. Z czasem zastępuj przeglądanie pytaniem, co ciekawego dziecko widziało w Internecie. Tak będziecie budować zaufanie. • Nie przeglądaj bez wiedzy dziecka jego rozmów. Na początku jego przygody z Internetem róbcie to razem. Później niech ci opowiada, o czym i jak dyskutuje oraz co komu wysyła. Jeśli pokusa kontrolowania dziecka za plecami okaże się silniejsza i zostanie się zdemaskowanym, najlepszym wyjściem będzie przyznanie się i wytłumaczenie powodów. Rodzic ma prawo bać się i martwić o swoje dziecko, ważne jednak, żeby o tej trosce i obawach umiał rozmawiać, używając zrozumiałych argumentów i słuchając tego, co do powiedzenia ma druga strona.

Czy kara działa? Teorii odnośnie skuteczności kar, szlabanów i ponoszenia konsekwencji jest wiele. Zabieranie telefonu, ograniczanie dostępu do Internetu czy zakaz wychodzenia z domu to metody, które coraz częściej uznawane są za mniej skuteczne od rozmowy na temat niewłaściwego zachowania czy postawy. Nieadekwatnej kary dzieci nie rozumieją. Większy efekt może przynieść rozmowa, z jakiego powodu rodzic jest zły. Dlaczego czegoś nie akceptuje i co mu się w zachowaniu dziecka nie podobało. Ważne jest również wysłuchanie dziecka. Z nastolatkiem można już porozmawiać o tym, skąd się wzięło jego zachowanie czy emocje. Warto pytać, co mu to dało i czy rozumie konsekwencje. Takie podejście będzie miało większy wpływ na rozwój wspomnianych na wstępie połączeń w mózgu. Pomoże dziecku wyciągnąć własne wnioski i rozwijać jego sposób myślenia. Oczywiście, jedna rozmowa po karygodnym wybryku nie wystarczy i nie załatwi sprawy. Budowanie relacji z dzieckiem to proces, o który rodzic musi dbać od początku. Im więcej uwagi, zainteresowania i wsłuchiwania się w zdanie dziecka będziemy mu dawać już od najmłodszych lat, tym większa szansa, że relacje z nastolatkiem nie będą przypominały wojny pokoleń, ale oparte zostaną na zaufaniu. A żeby zaufanie działało w obie strony, budować je trzeba wspólnie.

Kontrola najwyższą formą zaufania? Ostrożnie! Rodzic, który nie będzie zezwalał na żadną próbę autonomii nastoletniego dziecka, albo – co gorsza – za takie próby będzie tylko karał, może nieświadomie dziecku zaszkodzić. Choć robi to najczęściej dla jego dobra, efekt może być odwrotny. Takie zachowanie grozi albo zbytnim podporządkowaniem i zablokowaniem naturalnej potrzeby wyjścia do świata i rozwoju, albo drugą skrajnością: eskalacją buntu. Mogą się pojawić nawet próby poszukiwania ulgi i ujścia emocji w używkach albo ucieczka do wirtualnego świata internetu – tam, gdzie często mniej biegły w kwestiach technicznych rodzic nie ma już żadnej kontroli. O zagrożeniach czyhających na nieświadomych, młodych ludzi w internecie słychać bardzo dużo. To skłania rodziców do chęci kontrolowania tego, w jaki sposób ich dzieci korzystają z komputera czy smartfona. Jednak dbając o bezpieczeństwo nastolatka w wir-

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

Strona pochodzi z miesięcznika PLUSik, który jest doskonałym uzupełnieniem edukacji i wartościową rozrywką dla najmłodszych czytelników. Prenumerata dostępna na stronie www.plusik.us

30 Kącik milusińskich

Zaznacz drogę bałwanka do domku według podanego wzoru. Po drodze bałwanek będzie zbierał literki. Sprawdź, jakie literki napotka i zapisz je w diagramie na dole - w takiej kolejności, w jakiej je zbierze. Zobacz, jakie słowo powstanie! B1·C1·C2·D2·E2·E1·F1·G1·H1·H2·H3·I3·I4·I5·I6·I7·H7·H6·G6·G5·F5·E5·D5· C5·C4·B4·A4·A5·A6·B6·B7·C7·D7·E7·F7·F8·F9·E9·D9·C9·B9

R E Z

Y M

A K

Ń Z

9 Wpisz rozwiązanie.

PLUS 15 stycznia 2026

Prenumerata www.plusik.us

H T

1 2

Opracowanie: www.zielonea.eu

F O R M U L A R Z Z A M Ó W I E N I A P R E N U M E R AT Y M I E S I Ę C Z N I K A P L U S I K D L A O S Ó B B E Z D O S T Ę P U D O I N T E R N E T U DANE ZAMAWIAJĄCEGO imię:_____________________________________ nazwisko: _____________________________________________ adres: ___________________________________________________________________________________________

SPOSÓB PŁATNOŚCI Check/money order wypisany na PLUS Media Group Corp.

nr telefonu _______________________________________________________________________________________

Karta kredytowa/debetowa

adres email ______________________________________________________________________________________

nr karty___________________ data ważności_________sec. code_______

ZAMAWIAM

imię i nazwisko posiadacza karty___________________________________

Prenumerata półroczna (6 numerów) - $65.94 - 25% = $49.45* Prenumerata roczna (12 numerów) - $119.88 - 25% = $89.91* *W cenę wliczone są koszty przesyłki na terenie USA

adres posiadacza karty____________________________________________ Wypełniony formularz wraz z opłatą /nr karty prosimy przesłać na adres redakcji: PLUS Media Group Corp. 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057

32 Horoskop BARAN Ten tydzień będzie stać pod znakiem zamieszania i emocjonalnych huśtawek na polu miłosnym i uczuciowym. Postaraj się odrobić zaległości w intymnych kontaktach i relacjach. 21.03 - 19.04

20.04 - 22.05

BYK Będziesz odczuwać przypływ mocy i energii. Ruszysz do działania, odrobisz zaległości, wywiążesz się z zawartych umów. W ferworze pracy i natłoku obowiązków staraj się nie zaniedbać rodziny i najbliższych.

23.04 - 21.06

BLIŹNIĘTA Pełen pozytywnej energii tydzień. Możesz teraz zaczynać nowe przedsięwzięcia, podejmować ważne decyzje. W sprawach uczuciowych dobry czas. Możesz teraz poznać wiele nowych osób, w tym kogoś, kto może stać się bardzo ważny dla ciebie.

22.06 - 22.07

RAK W tym tygodniu wykażesz się entuzjazmem i zapałem. Będziesz cały czas wśród ludzi, będziesz wymieniać myśli i informacje. Zachowasz równowagę ducha i harmonijne relacje z innymi ludźmi.

23.07 - 23.08

LEW Nabierzesz teraz stanowczości i pewności siebie. Być może otrzymasz prezent od losu w postaci nowych możliwości i ciekawych propozycji. Korzystnie będą wyglądały twoje sprawy zawodowe. PANNA Będziesz teraz bardzo wszystko przeżywać, źle znosić wszelkie zmiany w życiu. W dodatku tych zmian może być dużo. Także w kontaktach z innymi możesz mieć problemy. Staraj się reagować mniej gwałtownie, posłuchaj z uwagą rad innych osób.

Moje doświadczenie i zaangażowanie są Twoimi atutami Znam rynek i wiem, jak uzyskać dla moich Klientów najlepszy wynik.

Sprzedajesz, kupujesz, inwestujesz? Zapraszam do współpracy!

Marta Węglarz 570-417-4680

908-895-1427 Sellwithmartaw@gmail.com www.martasellsnj.com

Działam na terenie całego NEW JERSEY PLUS 15 stycznia 2026

23.09 - 22.10

23.10 - 21.11

22.11 - 21.12

22.12 - 19.01

20.01 - 18.02

19.02 - 20.03

WAGA Gwiazdy wróżą korzystny czas w uczuciach. Samotne osoby będą miały dużo okazji do poznania nowych ludzi, mogą teraz też poznać kogoś w kim się zakochają. W stałych związkach dobre porozumienie z partnerem. SKORPION Będziesz teraz we właściwy sposób ocenia sytuację i wyciągniesz trafne wnioski. Dużą rolę w podejmowaniu decyzji odegra twoja intuicja. Możesz jej w pełni zaufać. W pracy uda ci się wykorzystać okazję. Podejmiesz nowe wyzwania. STRZELEC Spojrzysz teraz na życie bardziej realnie, zaakceptujesz różne ograniczenia. Uda ci się przezwyciężyć przeciwności losu, twoje wybory okażą się bardzo dobre. W domu nastąpi zdecydowana poprawa atmosfery. W sprawach uczuciowych dobry czas. KOZIOROŻEC To bardzo dobry czas na wszelkiego rodzaju pracę umysłową, negocjacje i współpracę z innymi. Trzeba się będzie wykazać wytrwałością i pracowitością. Będziesz szybko reagować, trafnie oceniać oraz obserwować ludzi i sytuacje. WODNIK Nabierzesz teraz łatwości wysławiania się i precyzję operowania słowem. Bez problemu oczyścisz atmosferę w swoim związku i poprawisz relacje z bliskimi. W sprawach materialnych możesz mieć teraz skłonność do rozrzutności i lekkomyślności. RYBY Bardzo ciekawy tydzień. Będzie rozpierać cię energia, zapragniesz działać, by ją rozładować. Może stać się coś, co uwolni Cię od nudy i rutyny, a przy tym sprawi, że trochę odżyjesz.

Wokół domu 33

„Dom to nie towar” - co oznacza zakaz Prezydenta D. Trumpa dla dużych inwestorów na rynku nieruchomości W środę 7 stycznia 2026 r. Donald Trump wrzucił na polityczny stół temat, który od lat bulgocze pod powierzchnią amerykańskiego rynku nieruchomości. Zapowiedź ograniczenia zakupów domów jednorodzinnych przez wielkie firmy inwestycyjne to nie tylko kolejna regulacja, ale sygnał zmiany myślenia o tym, kto powinien mieć pierwszeństwo do własnego domu.„Ludzie mieszkają w domach, nie korporacje” — to zdanie, opublikowane przez prezydenta, szybko obiegło media i stało się hasłem szerszej debaty. Według Trumpa masowe zakupy nieruchomości przez fundusze i korporacje zamieniły domy w aktywa finansowe, wypychając z rynku zwykłe rodziny i pierwszych kupujących. Efekt? Mniej dostępnych ofert, rosnące ceny i coraz większe poczucie, że amerykański sen o własnym domu staje się luksusem, a nie standardem. Proponowany zakaz ma ten trend odwrócić i ponownie ustawić rynek po stronie osób, które szukają miejsca do życia, a nie kolejnej pozycji w inwestycyjnym portfelu. CO DOKŁADNIE MA ZOSTAĆ ZAKAZANE? Prezydent zapowiedział, że jego administracja zamierza postawić wyraźną granicę między rynkiem mieszkaniowym a rynkiem kapitałowym. W praktyce oznacza to działania zmierzające do zablokowania dużym inwestorom instytucjonalnym możliwości dalszego wykupywania domów jednorodzinnych. Na celowniku znalazły się przede wszystkim takie podmioty jak Blackstone, Invitation Homes czy American Homes 4 Rent, korporacje, które w ciągu ostatniej dekady zgromadziły w swoich portfelach setki tysięcy domów rozsianych po całych Stanach Zjednoczonych. Dla administracji Trumpa to symbol modelu, w którym dom przestaje być miejscem do życia, a staje się kolejnym instrumentem finansowym. Prezydent zapowiedział również, że zwróci się do Kongresu z propozycją zmienienia tej

regulacyjnych, nawet jeszcze nie opisanych w paragrafach, wystarczyła by uruchomić mechanizm obronny. To pokazuje jedno: sama zapowiedź zmiany reguł gry już wpływa na rynek.

CO TO OZNACZA W PRAKTYCE DLA KUPUJĄCYCH I idei w obowiązujące prawo. Na razie SPRZEDAJĄCYCH? brakuje jednak konkretów: nie wiadomo jeszcze, jak dokładnie zostanie Dla kupujących taka zmiana zdefiniowany „duży inwestor”, gdzie brzmi jak długo wyczekiwana ulga. przebiegną limity i w jaki sposób rząd Mniejsza konkurencja ze strony podzamierza egzekwować nowe zasady. miotów dysponujących gotówką i Ta niepewność tylko podsyca napię- działających na skalę masową może cie na rynku, który już teraz próbuje zwiększyć szanse osób fizycznych, zgadnąć, czy mamy do czynienia z zwłaszcza tych kupujących pierwszy symbolicznym gestem, czy począt- dom. W teorii oznacza to mniej sytukiem realnej zmiany reguł gry. acji, w których dobrze przygotowana rodzina przegrywa z bezosobowym JAK DUŻY JEST FAKTYCZNIE kapitałem. Z perspektywy sprzedających PROBLEM INWESTORÓW? obraz jest bardziej złożony. InweChoć polityczna narracja suge- storzy instytucjonalni często oferują ruje dominację wielkich funduszy szybkie, bezproblemowe transakcje, na rynku domów jednorodzinnych, krótkie terminy zamknięcia i minirzeczywistość jest bardziej złożona. mum warunków. Ich ograniczenie Dane pokazują, że udział dużych może zmniejszyć liczbę ofert gotówinwestorów instytucjonalnych w cał- kowych, szczególnie na rynkach, kowitej liczbie domów jednorodzin- gdzie byli aktywni, co w krótkim okrenych w USA pozostaje stosunkowo sie może przełożyć się na dłuższy czas niewielki, to kilka procent całego rynku, a nie masowa kontrola zasobów mieszkaniowych. To ważne rozróżnienie, bo emocjonalny przekaz często upraszcza skalę zjawiska. Co więcej, zdecydowana większość nieruchomości kupowanych „inwestycyjnie” nie trafia do portfeli korporacyjnych gigantów, lecz do rąk mniejszych graczy: prywatnych inwestorów, rodzinnych spółek czy właścicieli posiadających kilka domów na wynajem. To oni stanowią realny trzon rynku najmu jednorodzinnego, a nie wielkie fundusze z Wall Street.

sprzedaży. Podsumowanie: głośna zapowiedź, cicha matematyka rynku Dla całego rynku kluczowy problem pozostaje jednak niezmienny: niedobór podaży. Brakuje nowych domów, a popyt wciąż przewyższa liczbę dostępnych nieruchomości. Nawet najbardziej zdecydowane ograniczenia wobec inwestorów nie rozwiążą tego strukturalnego wyzwania bez równoległego zwiększenia budownictwa. Deklaracja prezydenta Trumpa to silny sygnał polityczny i wyraźna próba przesunięcia akcentów: od rynku jako pola inwestycji ku rynkowi jako przestrzeni do życia. Jej realny wpływ będzie jednak zależał nie od haseł, lecz od detali, sposobu egzekwowania i reakcji kapitału. Na razie mamy do czynienia z początkiem debaty, nie jej finałem. Rynek nieruchomości rzadko zmienia się gwałtownie pod wpływem jednego komunikatu, ale czasem to właśnie takie komunikaty rozpoczynają proces, którego skutki widać dopiero po miesiącach, a nawet latach. Opracowano: Wojciech Baranowski i Kasia Nowakowska – Licencjonowani Agenci Nieruchomości

PIERWSZA REAKCJA RYNKU: NERWOWOŚĆ ZAMIAST PANIKI Mimo to zapowiedź prezydenta wywołała natychmiastową reakcję na rynkach finansowych. Inwestorzy nie czekali na szczegóły ustawowe. Wystarczyła sama deklaracja, by notowania firm specjalizujących się w skupie domów jednorodzinnych wyraźnie się zachwiały. To sygnał, że rynek traktuje te słowa poważnie, nawet jeśli na razie są one bardziej politycznym ostrzeżeniem niż gotowym planem działania. Kapitał nie lubi niepewności, a wizja ograniczeń

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

34 Wokół domu

ROBOT SPRZĄTAJĄCY W TWOIM DOMU Planujesz remont mieszkania lub jesteś w trakcie jego urządzania? To świetny moment na dostosowanie wnętrza nie tylko pod względem estetycznym, ale również praktycznym. W trakcie aranżacji przestrzeni warto wziąć pod uwagę nieocenionego pomocnika w nużących obowiązkach - profesjonalnego robota sprzątającego.

PLUS 15 stycznia 2026

obot sprawdzi się w każdym domu, jednak odpowiednio przygotowane pomieszczenia jeszcze bardziej zwiększą jego efektywność.

Wokół domu 35

Na co zwrócić uwagę? Nawet jeśli w tym momencie nie planujesz zakupu robota sprzątającego, warto zastosować się chociaż do zasad, aby w przyszłości zapewnić sobie więcej wygody i wolnego czasu.

Alternatywą dla szafek podwieszanych są meble na nóżkach. W tym przypadku trzeba jednak zwrócić uwagę, żeby były one wystarczająco wysokie. Idealna wysokość nóżek, jeśli wybierzemy robota bez systemu lidar, to co naj mniej 10-12 cm–wtedy większość modeli bez problemu zmieści się pod szafką czy stolikiem. Wysokie, szeroko rozstawione nóżki nie tylko ułatwią robotowi pracę, ale także dodadzą lekkości wnętrzu.

PROGI? IM NIŻSZE, TYM LEPSZE!

MINIMALIZM KLUCZEM DO SUKCESU!

Podłogi to kluczowy element wpływający na skuteczność pracy robota sprzątającego. Najlepsza przestrzeń to taka, po której będzie mógł swobodnie się poruszać bez przeszkód, zakamarków, wąskich przejść i zatoczek. Jeśli to możliwe, remontując lub aranżując dom czy mieszkanie, zrezygnuj w nim z progów i listew powyżej 1,6 cm. Gdy podłogi w całym wnętrzu będą znajdowały się na tym samym poziomie, robot swobodnie przemieści się między pokojami. a tym samym nie trzeba będzie samodzielnie go przenosić.

Przygotowując przestrzeń do sprzątania, warto zachować minimalizm. Utrudnienia dla niektórych robotów mogą stanowić m.in. luźne kable, ładowarki czy zwisające z kanapy koce. Na rynku są dostępne modele, które świetnie radzą sobie z tego typu przeszkodami, jednak warto ograniczyć je również ze względów estetycznych. Wybierając dywan do wnętrza, dobrze jest poszukać takiego z krótkim włosiem. Dzięki zaawansowanym systemom nowoczesne roboty wykrywają dywany i automatycznie zwiększają moc ssącą. Inteligentne roboty odkurzająco-mopujące podnoszą z kolei moduł mopujący na samą górę obudowy, aby nie zamoczyć tekstyliów.

Jednolita powierzchnia podłogi nie tylko ułatwia pracę robota odkurzającego czy odkurzająco-mopującego, ale także nadaje wnętrzu nowoczesny, spójny wygląd. Bez progów taki inteligentny sprzęt oczywiście porusza się płynniej i szybciej, co przekłada się na jego efektywność. W aplikacji sterującej robotem możemy wyznaczyć strefy ograniczonego dostępu oraz te, na które sprzęt powinien zwrócić większą uwagę, bo są bardziej narażone na zabrudzenia. Na rynku są dostępne rozwiązania z wbudowaną kamerą z oświetleniem, dzięki której sprzęt jeszcze sprawniej odszukuje takie miejsca. Nie wjedzie też w napotkane po drodze przeszkody, ponieważ posiada inteligentny, stale uczący się system rozpoznający i identyfikujący je.

ciąg dalszy na stronie 36

Ważne jest również miejsce ładowania robota. Powinno być łatwo dostępne, aby urządzenie mogło wracać do stacji dokującej bez większych przeszkód. PRZESTRZEŃ POD MEBLAMI Wybierając wyposażenie wnętrz, powinniśmy zwrócić uwagę na meble, a dokładniej na ich prześwit. Dla wydajnej pracy robota najlepsze będą ich dwa rodzaje: stojące zupełnie płasko na ziemi lub podwieszane. Pierwsze zapobiegają zbieraniu się kurzu i innego typu zabrudzeń w wąskich szczelinach, zapewniając przy okazji więcej powierzchni do przechowywania. Drugi typ mebli pozostawia natomiast swobodną przestrzeń do przemieszczenia się, dzięki czemu taki sprzęt bez problemu wjedzie pod szafki czy łóżko. tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

36 Wokół domu ciąg dalszy ze strony 35

Minimalizm i dbanie o schludność to klucz do funkcjonalności. Aranżując przestrzeń, myślmy o tym, aby była jak najbardziej użytkowa oraz abyśmy czuli się w niej dobrze i komfortowo Splątane przewody czy ciągnące się pod szafkami przedłużacze wpływają na końcowy efekt wizualny. Przy użyciu uchwytów, rzepów i listew przypodłogowych w prosty sposób możemy je zamaskować. Z kolei wybierając dywany, warto zwrócić uwagę na materiały, z których są wykonane–najlepiej sprawdzają się te odporne na zabrudzenia i łatwe do czyszczenia. Najwyższą skuteczność sprzątania gwarantują jednak gładkie powierzchnie podłóg, takie jak: panele, parkiet czy płytki ceramiczne.

PLUS 15 stycznia 2026

KOMPAKTOWA ELEGANCJA Roboty sprzątające znacznie ewoluowały na przestrzeni lat, stając się integralnym elementem wystroju mieszkań. Oprócz funkcjonalności równie ważny jest design robota i jego stacji do kującej. Decydując się na zakup, warto postawić na te wykonane z wysokiej jakości materiałów, łączące elegancję z nowoczesną stylistyką. Kompaktowe stacje dokujące to idealne rozwiązanie dla osób ceniących zarówno praktyczność, jak i estetykę. Dzięki stosunkowo niewielkim rozmiarom i nowoczesnemu wyglądowi doskonale wpasują się w każde wnętrze, nie zaburzając jego harmonii.

REKLAMA

Elżbieta Fruchtman Tłumacz – notariusz

1(201) 725 2067

elizabethfruchtman@yahoo.com

• Apostille • Podania w języku polskim i angielskim EMERYTURY, DISABILITY I OBYWATELSTO PO POLSKU Wiele usług telefonicznie Jestem Notary Public potwierdzam tożsamość osoby składającej podpisy łacznie z klauzulą apostille, przygotowuję upoważnienia, odwołania, pełnomocnictwa z klauzulą apostille lub bez w języku polskim zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami prawnymi. Ponadto Jestem licencjonowanym instruktorem różnych rodzajów Yogi. Zapraszam!

UBEZPIECZENIE MEDICARE • Advantage Plans • Supplement Plans • Prescription Drug Plans

Doświadczony Broker współpracujący z wieloma ﬁrmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z: • przejściem na emeryturę, • uzyskaniem zdrowotnych ubezpieczeń emerytalnych Medicare, • obsługą indywidualnych kont emerytalnych IRA, • transferem pieniędzy z pracowniczych kont 401k 403 b, planów unii • asysta w urzędzie Social Security • ubezpieczenia na życie • ubezpieczenie zwiazane z pochówkiem - final expense insurance

Zadzwoń dziś: Agnieszka Rola Licencjonowany Broker NJ ,NY 917 716 4245 agnesrola@gmail.com

WYCIECZKI Busem z Polskim przewodnikiem

Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin

Wyjazd w góry ,,Nie tylko dla narciarzy” – 23 i 13 luty 3 dni z wyżywieniem, dwa noclegi, zabawa karnawałowa - $400/os.

Niagara w zimie - dwa dni, przejście pod zamrożoną Niagarą - Styczeń / Luty 2026

Nowy Orlean (Mardi Gras) / Dom Presley'a / Tennessee – 14 - 22 luty 2026

Ponadto: Waszyngton/Kapitol/jaskinie, Kraina Amiszów, Wycieczki dookoła USA i kaniony zachodu

www.ampolinc.com | 609-647-9054 | ampoltours@yahoo.com

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

PRZEDSTAWIA „RyMy”

„Bałagan”

Monika Kajda

Barbara Dziewięcka-Figiel

Zbiór wierszyków dla dzieci, które łączą zabawę słowem z radosnym obrazem. W książce znajdziemy rymy o rodzinie, przyjaźni, szkole, marzeniach i drobnych codziennych przygodach. To poezja, która nie moralizuje, ale zachęca do rozmowy, śmiechu i… wspólnego czytania na głos. Ilustracje zawarte w książce zostały zaprojektowane z myślą o najmłodszych czytelnikach, aby podkreślić humor i atmosferę każdego wiersza. Doskonale oddają nastrój wierszy, czyniąc „RyMy” jeszcze bardziej przyjaznymi dla małych czytelników.

Książka składa się z krótkich, rymowanych wierszy i „rymowanych bajek”, których bohaterami są najczęściej zwierzęta (zarówno te dobrze znane, jak i niecodzienne) oraz leśne skrzaty i krasnale. Wiersze charakteryzują się humorem oraz krótkimi, zaskakującymi pointami — co sprawia, że są lekkie, przyjazne dzieciom i łatwe do wspólnego czytania. Są tu historie: o bardzo sprytnym lisie, grubiańskiej krowie i rzeczowym ośle, o pracowitych mrówkach, żabie modnisi, wróbelku, który śpiewał inaczej niż wróbli chór oraz o krasnoludkach zbierających nutki w ﬁlharmonii. I wiele, wiele innych.

„RyMy 2”

„Zamieszanie w bałaganie”

Monika Kajda

Barbara Dziewięcka-Figiel

Kolejna część radosnej i pełnej słownych niespodzianek serii poetyckiej dla dzieci. Książka oferuje zbiór wierszy i rymowanek, które bawią, uczą i uruchamiają wyobraźnię. W środku znajdziemy krótkie wiersze układające się w przyjazne historie — codzienne sytuacje, zabawy słowem, śmieszne skojarzenia. Kolorowe ilustracje autorstwa Dariusz Wanat, które uzupełniają tekst i zachęcają do wspólnego czytania. Książka posiada formę dostosowaną do najmłodszych — łatwe w odbiorze rymy, które pomagają rozwijać umiejętność językową w polonijnym domu i szkole.

Rozbudowana, wzbogacona i poszerzona wersja książki „Bałagan”. Nowa edycja nie tylko zachowuje humor, lekkość i rytm oryginału, ale też dodaje zupełnie nowe teksty, motywy i ilustracje, dzięki czemu stanowi pełniejszy, bardziej różnorodny zestaw wierszyków dla najmłodszych. Podobnie jak w pierwszym „Bałaganie”, autorka zabiera młodych czytelników w świat, w którym nieporządek żyje własnym życiem. Mamy tu: kłócące się skarpetki, filozoficzne mrówki, elegancką żabę, gadatliwe książki, a nawet nutki uciekające z filharmonii. Wierszyki są krótkie, dynamiczne i mają świetne pointy, dzięki czemu doskonale sprawdzają się w głośnym czytaniu.

„Opowieści ze starej kuchni” Barbara Dziewięcka-Figiel Zbiór opowiadań fantastycznych z nutą baśniową, które dzieją się w… kuchni. Ale nie byle jakiej — to stara kuchnia pełna sprzętów, naczyń i zakamarków, które mają swoje historie. Porcelanowa ﬁliżanka opowiada o przygodach małej królewny i leśnej rozbójniczki, emaliowany czajnik wspomina kapryśną dziewczynkę zamienioną w lalkę, zaś kaﬂowy piecyk snuje opowieść o pragnieniu sławy i diabelskich sztuczkach. Drewniana solniczka ma długą opowieść o przyjaźni zwierząt i ludzi. Natomiast miotła o ataku wiedźm na małą mieścinę, zwaną Mysią Dziurą. Autorka, w lekki i obrazowy sposób, łączy świat codzienny z elementami magicznymi — ten typ literatury, który może być bliski zarówno dzieciom, jak i dorosłym, którzy chcą wspólnie czytać, słuchać, rozmawiać.

Książki dostępne na stronie www.plusik.us w zakładce „Księgarnia”

REKLAMA

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

40 Memento mori

Pytania Czytelników Dlaczego Żydzi nie robią kremacji? Żydzi nie praktykują kremacji, ponieważ jest to sprzeczne z wierzeniami judaizmu dotyczącymi powrotu ciała do ziemi. Żydzi przywiązują dużą uwagę do szacunku dla ciała. Kremacja jest postrzegane jako naruszenie tej świętości ciala. Ciało jest uważane za stworzone na obraz Boga, dlatego musi być traktowane z najwyższym szacunkiem, a kremacja jest

PLUS 15 stycznia 2026

postrzegana jako akt dewastacji. Żydzi uważają pochówek w ziemi w drewnianej trumnie, który symbolizuje powrót ciała do ziemi, z której człowiek powstał. Odwołują się do Księgi Koheleta, która mówi o powrocie prochu do ziemi. Wiara Judaizmu wierzy, że ciało zostanie wskrzeszone w czasach mesjańskich, a spalenie uniemożliwiałoby ten process. W Biblii spalanie zwłok często wiązało się z karą, a w czasach rzymskich i greckich było praktyką pogań-

ską, w przeciwieństwie do żydowskiej tradycji. Pochówek w ziemi pozwala na naturalny rozkład ciała i powrot do ziemi. Czy mogę trzymaę prochy mojej mamy zanim polecę do Polski? Tak, w USA jest to dozwolone. Mam wykupioną polisę na życie. Po śmierci miała dostać pieniądze moja córka, ale widzę, że jest ona kompletnie nieodpowiedzialna. Czy mogę zapisać tą polisę na dom pogrzebowy, żeby mieć pewność, że zostanę pochowana według życzenia.

DO WYNAJĘCIA Mieszkanie w Garfield. 2 sypialnie, living room, dining room, kuchnia, dwupoziomowy deck, garaż i dwa miejsca parkingowe. Podgrzewane drewniane podłogi, dostęp do pralki i suszarki. $2500 + sec. deposit, opłaty wliczone. Tel. Marek 862-571-4823 Tak, musi Pani wziąść formę z ubezpieczenia, tzw. “Beneficiary change form”i wpisać w niej dom pogrzebowy. Moja siostra prosi o akt zgonu z Apostille do sądu w Polsce. Gdzie mogę to dostać? W NJ Apostille wydawany jest przez New Jersey Department of the Treasury, Division of Revenue and Enterprise Services in Trenton, NJ. W Pensylwani przez Pennsylvania Department of State–Bureau of Corporations and Charitable Organizations w Harrisburg, PA, a w Nowym Jorku przez The Department of State w Nowym Jorku, Albany, Binghamton, Buffalo, and Utica. Izabela Van Tassel

DOCHÓD Z WYDARZENIA WESPRZE CEL 34. FINAŁU WOŚP

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

42 Rozrywka Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 22.1.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody. Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 29.1.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.

SPONSOREM NAGRODY JEST:

NAGRODA TYGODNIA:

Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr 1 (908) nagrodę wylosował Pan Mieczysław Maczka z East Rutherford. Gratulujemy! Hasło: „Kto mocno kocha, mocno karci“

• Ewa Fugowska

Książki można zamówić pod numerem:

(201) 355 7496

www.ekpolishbookstore.com PLUS 15 stycznia 2026

Bezpłatny Tygodnik Polonijny REDAKCJA 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 Tel: 973–928-3838, 973-928-3839 Fax: 973-883-0762

info@tygodnikplus.com REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com ZESPÓŁ REDAKCYJNY Zuza Ducka, Agata Sawicka, Nathan Kim STALE WSPÓŁPRACUJĄ Elżbieta Baumgartner, Andrzej Kulka, Grażyna Torbus PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey

REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia-ny@tygodnikplus.com WYDAWCA

PLUS Media Group Corp. Wszelkie prawa zastrzeżone. Wykorzystywanie w całości lub częściowo grafiki lub tekstu z reklam wykonanych przez PLUS jest surowo zabronione. Redakcja nie zwraca materiałów nie zamówionych, zastrzega sobie prawo redagowania nadesłanych tekstów i nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam i ogłoszeń. Zastrzega sobie również prawo do odmówienia druku reklamy lub ogłoszenia bez podania przyczyny.Redakcja nie ponosi żadnej odpowiedzialności za wszelkiego rodzaju porady i wskazówki zawarte w artykułach sponsorujących.

Zdrowie 43

Co zrobić, gdy pęka lód? Zima jest piękną porą roku, ale jak każda niesie ze sobą różne

jeśli masz przy sobie kolce lodowe, alkoholowego i ciepłego (nie gorącego) napoju. to „wciągnąć się” na górę, zwłaszcza Natomiast jeżeli jesteś świadgdy krawędź jest śliska. kiem takiego zdarzania, natychmiast zadzwoń pod 911 i podaj dokładne Ewakuacja w miejsce, gdzie wydarzył się wypadek. Głośno krzycz po pomoc i staraj bezpieczne miejsce się zwrócić uwagę innych ludzi. Nie Gdy wydostaniesz się na lód, biegnij, nie idź w stronę poszkonie wstawaj! Nie wstawaj! Ciężar dowanego po lodzie, bo jest wysoTwojego ciała rozłożony na małej kie ryzyko załamania tafli. Postaraj powierzchni stóp może ponownie się z brzegu podać poszkodowaprzebić lód. Czołgaj się lub turlaj: nemu długi przedmiot (np. dużą oddal się od przerębla w pozycji leżą- gałąź, deskę, sznur, ostatecznie swój cej. Trzymaj się trasy: wracaj dokład- szalik), by mógł go uchwycić albo nie tą samą drogą, którą przyszedłeś. podczołgaj się. Nie zbliżaj się zbyt do Nie ryzykuj czołgania się w nowym ofiary, zwłaszcza gdy jest to osoba kierunku – nie znasz tamtejszej gru- większa i cięższa od ciebie, gdyż w panice może i Ciebie wciągnąć do bości lodu. Ważne! Po wyjściu z wody jak wody. Jeśli nie uda Ci się wyciągnąć najszybciej znajdź ciepłe schronienie. ofiary na brzeg, utrzymuj konHipotermia postępuje bardzo takt wzrokowy z osobą w wodzie, szybko, nawet po opuszczeniu mów do niej i uspokajaj. Sytuacje lodowatej wody. takie jak załamanie się kruchego Jeżeli wybierasz się na zamarz- lodu wymagają natychmiastowej nięty akwen, weź ze sobą ubrania na reakcji. Każda minuta spędzona w zmianę. lodowatej wodzie zwiększa ryzyko Wezwij pomoc (numer alar- poważnych konsekwencji zdrowotmowy 911) i znajdź jak najszybciej nych, a nawet śmierci. Dlatego tak ciepłe schronienie. Jeśli masz ubra- ważne jest, aby każdy z nas znał nie zapasowe, przebierz się. W miarę podstawy pierwszej pomocy. możliwości napij się słodkiego, bez-

zagrożenia związane z bezpieczeństwem. Najmłodsi są na nie wbijaj je w lód przed sobą. Pomoże Ci szczególnie narażeni, gdyż nie posiadają doświadczenia i wiedzy równej dorosłym, ponadto często działają impulsywnie.

Dlatego rolą każdego rodzica jest edukować, edukować i jeszcze raz uczyć dzieci odpowiedzialnego zachowania na dworze zimą i każdą inną porą roku. Pomimo wielu ostrzeżeń, by nie wchodzić na zamarznięte zbiorniki wodne, co roku dochodzi do wielu nieszczęśliwych wypadków. Gdy lód załamie się pod ciężarem człowieka, jest kilka ważnych zasad, by zwiększyć szanse przeżycia. Wciąż wiele osób wykorzystuje ujemne temperatury, by poślizgać się na stworzonych przez naturę lodowiskach. To ryzykowne, bo lód często bywa kruchy. Co roku z tego powodu życie traci nawet kilkanaście osób.

Warto wiedzieć, jak zachować się w sytuacji zagrożenia życia.

że lód pęka, rozpostrzyj ręce na boki. Zapobiegnie to całkowitemu zanurzeniu głowy i ułatwi utrzymanie się na powierzchni. Zlokalizuj drogę powrotną: obróć się w kierunku, z którego przyszedłeś. To tam lód był na tyle stabilny, że utrzymał Twój ciężar przed chwilą. Jest szansa, że i po powrocie nie pęknie. Przygotowanie do wyjścia Znajdź twardą krawędź: jeśli lód przy przeręblu się kruszy, łam go przed sobą, aż dotrzesz do grubszej, stabilnej tafli. Złap oparcie: oprzyj przedramiona płasko na lodzie, aby uzyskać solidny punkt podparcia.

Wydostawanie się na powierzchnię

W miarę możliwości zsuń buty, zdejmij ciężkie rzeczy z siebie, by ważyć mniej. Pracuj nogami: wykonuj energiczne ruchy nogami (jak podReakcja natychmiastowa Rozłóż czas pływania), aby wypchnąć tułów szeroko ramiona: gdy tylko poczujesz, poziomo na taflę lodu. Użyj narzędzi:

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

44 Zdrowie

PIĄTY TYP CUKRZYCY

Cukrzyca nie zawsze jest chorobą nadmiaru. Czasem jej źródłem jest długotrwały brak wartościowego pożywienia. Cukrzyca typu 5, oficjalnie uznana w 2025 roku, pokazuje, że niedożywienie może trwale uszkadzać trzustkę i prowadzić do zaburzeń metabolizmu glukozy. Przez dziesięciolecia pozostawała na marginesie medycyny, mylona z innymi chorobami i pozbawiona własnej nazwy. W 2025 roku Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (International Diabetes Federation, IDF) oficjalnie uznała cukrzycę typu 5 — chorobę związaną z przewlekłym niedożywieniem, dotykającą milionów ludzi na świecie. Decyzja ta, zdaniem ekspertów, zmienia sposób myślenia o cukrzycy i pokazuje, jak silnie zdrowie metaboliczne zależy od warunków życia. Jak podkreślają, cukrzyca typu 5, znana wcześniej jako cukrzyca związana z niedożywieniem (malnutrition-related diabetes mellitus, MRDM), nie mieści się w klasycznym podziale na cukrzycę typu 1 i 2. Nie jest chorobą autoimmunologiczną, nie wynika też z insulinooporności związanej z nadwagą czy otyłością. Jej źródłem jest długotrwały niedobór energii i białka, zwłaszcza w dzieciństwie i okresie dojrzewania, prowadzący do trwałego upośledzenia rozwoju trzustki i jej zdolności do wydzielania insuliny. Określenie cukrzycy związanej z niedożywie-

PLUS 15 stycznia 2026

niem jako cukrzycy typu 5 nie jest kwestią arbitralnej numeracji ani historycznej kolejności odkryć, lecz wynika z logiki współczesnej klasyfikacji chorób metabolicznych. Pierwsze dwa typy cukrzycy opisują dominujące mechanizmy patofizjologiczne: autoimmunologiczne zniszczenie komórek β trzustki w typie 1 oraz insulinooporność z względnym niedoborem insuliny w typie 2. Kolejne kategorie obejmują cukrzyce wtórne do innych chorób lub czynników (typ 3) oraz rzadkie postacie o podłożu genetycznym (typ 4). Cukrzyca związana z przewlekłym niedożywieniem nie mieści się jednak w żadnej z tych grup. Nie jest chorobą autoimmunologiczną, nie wynika z insulinooporności, nie stanowi typowej cukrzycy wtórnej ani nie ma charakteru monogenowego. Jej istotą jest trwałe upośledzenie rozwoju i funkcji trzustki spowodowane niedoborem energii i białka w krytycznych okresach życia. To właśnie ta odrębność mechanizmu biologicznego sprawiła, że Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna zdecydowała się sklasyfikować ją jako piąty, odrębny typ cukrzycy, a nie wariant już istniejących kategorii.

chronicznego niedożywienia. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się u nich hiperglikemię i obniżone wydzielanie insuliny, ale bez cech autoimmunizacji charakterystycznych dla cukrzycy typu 1. Co istotne, mimo wysokiego stężenia glukozy we krwi, chorzy rzadko rozwijają kwasicę ketonową, co przez lata budziło wątpliwości diagnostyczne i prowadziło do błędnych rozpoznań. Pierwsze opisy tej postaci cukrzycy pojawiły się już w latach 50. XX wieku, głównie w krajach Karaibów, Afryki i Azji Południowej. Lekarze obserwowali tam młodych, niedożywionych pacjentów z objawami cukrzycy, którzy jednak nie reagowali na standardowe leczenie insuliną w sposób typowy dla cukrzycy typu 1. W 1985 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uwzględniła cukrzycę związaną z niedożywieniem w swojej klasyfikacji, lecz w 1999 roku wycofała to rozpoznanie, uznając, że dostępne dane są niewystarczające. W efekcie przez kolejne dekady choroba ta funkcjonowała na pograniczu oficjalnej medycyny, a pacjenci byli kwalifikowani do innych typów cukrzycy. Przełom przyniosły dopiero badania z ostatnich lat. Przeglądy opublikowane w międzynaCUKRZYCA SZCZUPŁYCH I MŁODYCH rodowych czasopismach medycznych pokazują, że cukrzyca typu 5 ma odrębny fenotyp kliniczny Pacjenci z cukrzycą typu 5 są zazwyczaj i metaboliczny. U chorych stwierdza się obniżone młodzi, szczupli, za to wychowani w warunkach stężenie peptydu C, świadczące o ograniczonej

Zdrowie 45 produkcji insuliny, przy jednoczesnym braku autoprzeciwciał i względnie zachowanej wrażliwości tkanek na insulinę. Autorzy podkreślają, że kluczową rolę odgrywa tu niedożywienie w krytycznych okresach rozwoju, które prowadzi do trwałych zmian w strukturze i funkcjonowaniu trzustki. Znaczenie oficjalnego uznania tej choroby podkreślają eksperci zaangażowani w jej badanie. Dr Meredith Hawkins, endokrynolożka i przewodnicząca powołanej przez IDF grupy roboczej ds. cukrzycy typu 5, zwraca uwagę na skalę zaniedbań diagnostycznych. „Cukrzyca związana z niedożywieniem przez dekady była niedodiagnozowana i słabo rozumiana. Uznanie jej przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną za cukrzycę typu 5 to ważny krok w zwiększaniu świadomości problemu zdrowotnego, który dotyka ogromnej liczby ludzi” — podkreśla Hawkins. Szacuje się, że cukrzyca typu 5 może dotyczyć od 20 do 25 mln osób na świecie, głównie w krajach o niskich i średnich dochodach. Najczęściej występuje w Azji Południowej i Afryce Subsaharyjskiej, ale eksperci zwracają uwagę, że nie jest to choroba ograniczona wyłącznie do tych regionów. Przewlekłe niedożywienie może dotyczyć także migrantów, uchodźców czy osób żyjących w skrajnym ubóstwie w krajach rozwiniętych. INSULINA MOŻE ZABIĆ Problemem pozostaje leczenie. Standardowe schematy terapeutyczne opracowane dla cukrzycy typu 1 i 2 nie zawsze sprawdzają się u pacjentów z cukrzycą typu 5. Podawanie wysokich dawek insuliny może prowadzić do hipoglikemii, ponieważ u części chorych zachowana jest wrażliwość tkanek na insulinę. Coraz więcej danych wskazuje, że skuteczne leczenie powinno łączyć umiarkowaną farmakoterapię z intensywnym wsparciem żywieniowym, obejmującym odpowiednią podaż energii, białka oraz mikroelementów. Właśnie dlatego IDF powołała międzynarodową grupę roboczą, której celem jest opracowanie jasnych kryteriów diagnostycznych i zaleceń terapeutycznych dla cukrzycy typu 5. Eksperci chcą także stworzyć globalny rejestr pacjentów, który pozwoli lepiej określić częstość występowania choroby i jej przebieg kliniczny. Bez takich narzędzi, podkreślają badacze, cukrzyca typu 5 nadal będzie pozostawać w cieniu bardziej znanych form choroby. Uznanie tej jednostki chorobowej ma znaczenie wykraczające poza samą diabetologię. Pokazuje, że choroby metaboliczne nie są wyłącznie konsekwencją nadmiaru i złych nawyków, ale mogą być również skutkiem długotrwałego niedoboru. W tym sensie cukrzycatypu 5 podważa uproszczone narracje o „chorobach cywilizacyjnych” i zmusza do spojrzenia na zdrowie przez pryzmat warunków społecznych, w jakich ludzie dorastają i żyją. Źródło: zdrowie.pap.pl

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com

REKLAMA

SPECJALIZACJA DR. GABRIELI:

• Nefrologia i Medycyna Ogólna. Opieka zdrowotna od nastolatków do seniorów • Badanie fizykalne i leczenie nadwagi • Cukrzyca • Nadciśnienie tętnicze • Choroby nerek, dializa oraz zapalenie dróg moczowych • Choroby reumatyczne oraz toczeń • Choroby wewnętrzne i profilaktyka • Tylko 20 minut od Garfield i Wallington (Exit 172 Garden State Parkway North)

Dr. Gabriela Wojnarska-Alvarez MEDICAL DOCTOR, BOARD CERTIFIED Specializing in Primary Care and Nephrology

DEVOTED TO PREVENTION AND SOLUTIONS 221 West Grand Avenue www.pcnmd.org • Montvale, NJ 07645 www.zocdoc.com Phone (201) 746-9333 • Fax (201) 746-9335 SM

PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY

HOSPITAL AFFILIATIONS:

tel. 973-928-3838 ✷ www.tygodnikPLUS.com