AMERICAN BOARD-CERTIFIED PHYSICIANS SPECIALIZING IN INTERNAL MEDICINE, ENDOCRINOLOGY, NEPHROLOGY & HYPERTENSION
CHOROBY WEWNĘTRZNE • NADCIŚNIENIE • SZCZEPIENIA • LECZENIE POWYPADKOWE
SCHORZENIA REUMATYCZNE • CUKRZYCA • LECZENIE NADWAGI • USG I BIOPSJE TARCZYCY • LECZENIE NIEWYDOLNOŚCI SEKSUALNEJ • CHOROBY NEREK I DRÓG MOCZOWYCH • DIALIZY • BADANIA IMIGRACYJNE • OPIEKA PO PRZESZCZEPACH NEREK I WĄTROBY
Nasi lekarze pomagają pacjentom w NJ, NY, PA i CT od 1999 roku, zapewniając najlepszą opiekę medyczną, profesionalizm i plan na lepsze jutro. Jesteśmy otwarci w 3 gabinetach od pon. do soboty. Nasz miły personel udziela odpowiedzi na wszystkie pytania w zakresie zdrowotnym.
1033 CLIFTON AVE, SUITE 108 in CLIFTON Tel: 973-577-1995 (WSZYSCY LEKARZE) 515 N. WOOD AVE, SUITE 201 in LINDEN Tel: 908-934-0091 (DR. NOWAK i DR. SERRAO) 515 N. WOOD AVE, SUITE 302 in LINDEN Tel: 908-925-3300 (DRS. CZYZEWSCY i EDYTA KOLBUSZ)
Manager Bogusia Foti z długoletnim doświadczeniem, odpowie na pytania związane z rachunkowością, wyborem ubezpieczenia, czy renty inwalidzkiej.
Specjaliści chorób wewnętrznych i leczenia bólu
• 2 dogodne lokalizacje
• ponad 30 lat doświadczenia
• spełniamy wszystkie Twoje potrzeby zdrowotne str. 5
Akceptujemy większość ubezpieczeń, w tym Medicare Umawianie wizyt: 973-473-4400
Meteorolodzy ostrzegają
wody pitnej w USA
Nowe badanie przeprowadzone przez ekspertów z AccuWeather sugeruje, że Stany Zjednoczone mogą w przyszłości stanąć w obliczu zmniejszonej dostępności wody, pogarszających się plonów i nasilających się susz, jeśli obecne trendy klimatyczne się utrzymają.
Analiza oparta na danych z oficjalnych rządowych stacji meteorologicznych działających w 44 regionach kraju i obejmująca ostatnie 70 lat pokazuje wyraźne zmiany klimatyczne. Średnia temperatura wzrosła w tym okresie o około 0,5 stopnia Fahrenheita. Do połowy lat 90. wilgotność względna utrzymywała się na dość stabilnym poziomie, jednak po 1995 roku zaczęła wyraźnie spadać – łącznie o 5,3 procent, czyli średnio o 1,7 procent na dekadę. Jednocześnie od 1995 roku średnie roczne opady zmniejszyły się o 2,7 procent, mimo że wzrosła liczba gwałtownych ulew. Opady trwające
24 godziny i przekraczające cztery cale zwiększyły się aż o 70 procent, a te powyżej dwóch cali – o 23 procent.
Zdaniem Joela Myersa, założyciela i prezesa wykonawczego AccuWeather, jeśli te tendencje się utrzymają, powszechnie stosowane modele klimatyczne mogą nie uwzględniać wszystkich istotnych zmian zachodzących w środowisku.
Jak podkreśla, szczególnie zaskakujący jest wyraźny spadek sum opadów od 1995 roku. W ciągu ostatnich trzech dekad średnie opady malały w tempie około jednego procenta co jedenaście lat, a deszcz, który jednak spada, jest mniej uży-
Anna Hozak
MORTGAGE LOAN ORIGINATOR NJ,PA, FL I TX NMLS #1163381
POŻYCZKI NA ZAKUP I PRZEFINANSOWANIE
• Konwencjonalne, FHA, VA, Equity Loans,
• Pożyczki na podstawie depozytów do banku, 1099 forms,
• ITIN numer, pożyczki dla inwestorów bez pokazywania dochodów,
• Pracuję z wieloma bankami i znajduję dla klienta najlepszą opcję, program i ratę.
teczny dla rolnictwa i zasobów wodnych, ponieważ coraz częściej ma formę krótkich, intensywnych ulew. Spadek wilgotności względnej dodatkowo pogłębia problem. Woda szybciej paruje, przez co mniej jej trafia do gleby, zbiorników retencyjnych, jezior i rezerwuarów wody pitnej. Myers ocenia, że tzw. „efektywne” opady w skali całego kraju maleją w tempie od dwóch do trzech procent na dekadę.
Konsekwencje mogą być poważne. Jeśli obecne trendy się utrzymają, Stany Zjednoczone mogą doświadczyć przyspieszonego spadku wydajności upraw, częstszych i bardziej niszczycielskich pożarów oraz coraz większych niedoborów wody związanych z nasilającą się suszą. Obszary nadające się do upraw mogą się kurczyć wraz z postępującym wysychaniem gleb, a nawet w regionach dziś uznawanych za żyzne plony mogą być coraz słabsze. Według Myersa skutki te mogą stać się wyraźnie odczuwalne już w ciągu najbliższych 10-20 lat. Ekspert wyjaśnia, że cieplejsze powietrze jest w stanie zatrzymać więcej pary wodnej, dlatego wzrost temperatur sprzyja większej wilgotności atmosfery. Gdy jednak dochodzi do zjawisk takich jak burze, skondensowana para wodna spada w postaci intensywnych opadów, zamiast równomiernego, długotrwałego deszczu. Do 1995 roku temperatura i punkt rosy rosły równolegle, co pozwalało utrzymać stabilną wilgotność względną. Później jednak temperatura nadal rosła, podczas gdy punkt rosy przestał nadążać, co doprowadziło do wyraźnego spadku wilgotności.
Myers określa ten moment jako punkt zwrotny. Wraz z dalszym wzrostem temperatur parowanie z gleby
i roślin nie było już w stanie nadążyć, co sprawiło, że punkt rosy nie rósł tak szybko jak temperatura powietrza. Efektem jest coraz suchszy klimat, a w dłuższej perspektywie – możliwe rozszerzanie się obszarów pustynnych.
AccuWeather ostrzega, że utrzymanie się tych trendów może mieć poważne konsekwencje dla rolnictwa, gospodarki wodnej i bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Wysychająca gleba zawiera mniej wilgoci, która mogłaby pochłaniać ciepło poprzez parowanie, co z kolei prowadzi do dalszego wzrostu temperatur. Sucha ziemia słabiej przekazuje ciepło w głąb gruntu, zatrzymując energię słoneczną bliżej powierzchni i dodatkowo podnosząc temperaturę powietrza. Choć związek ten jest znany naukowcom, może nie być w pełni uwzględniany w obecnych prognozach klimatycznych.
Dodatkowym problemem jest większa ilość pyłu i drobin gleby unoszących się w suchym powietrzu. Jak zauważa Myers, sprzyja to powstawaniu większej liczby mniejszych kropelek w chmurach, które mają trudności z opadaniem. W efekcie deszczu jest jeszcze mniej, gleba staje się coraz suchsza i gorętsza, a cykl suszy i upałów zaczyna się samonapędzać.
Autorzy badania zastrzegają jednak, że trendy klimatyczne obserwowane w perspektywie 10, 20 czy 30 lat mogą ulegać zmianom i nie ma pewności, że zidentyfikowane wzorce będą się utrzymywać, przyspieszać lub odwracać. Podkreślają również, że przedstawione dane są uśrednione dla całego kraju, a rzeczywiste skutki mogą znacząco różnić się w zależności od regionu.
UBEZPIECZENIE MEDICARE
Doświadczony Broker współpracujący z wieloma firmami ubezpieczeniowymi odpowie na nurtujące Cię pytania związane z:
LEGO szykuje rewolucję. Kultowe klocki wchodzą w erę inteligentnej zabawy
Po niemal pół wieku bez fundamentalnych zmian LEGO zapowiada jedną z największych innowacji w swojej historii. Duński producent ogłosił, że 1 marca 2026 roku na rynku zadebiutują Smart Bricks – nowa generacja klocków,
na przebieg zabawy, uruchamiając dźwięki, światła i różnego rodzaju interakcje — wszystko bez konieczności korzystania z ekranu.
Gwiezdne Wojny na start Pierwsza seria inteligentnych
nie narracji i zaangażowania, a nie zastąpienie tradycyjnej zabawy.
Technologia ukryta w klocku
LEGO zaznacza, że Smart Bricks to coś więcej niż wcześniejsze próby łączenia klocków z elektroniką. Zamiast jednorazowych baterii zastosowano bezprzewodowe ładowanie, a wbudowane akumulatory mają zachować sprawność nawet po długim okresie nieużywania.
Klocki reagują na ruch, przechy-
które mają połączyć klasyczne budowanie z nowoczesną technologią. Choć z zewnątrz wciąż będą przypominać dobrze znane elementy LEGO, ich wnętrze skrywa zupełnie nowe możliwości. Nowe klocki to inteligentna wersja kultowego elementu 2×4, wyposażona w miniaturowy komputer zaprojektowany specjalnie dla LEGO, zestaw czujników oraz łączność bezprzewodową. Smart Bricks potrafią rozpoznawać specjalne znaczniki (Smart Tagi) umieszczone w nowych elementach i minifigurkach. Dzięki temu zestawy reagują
zestawów ma być osadzona w świecie Gwiezdnych wojen. LEGO zapowiada, że podczas zabawy pojawią się charakterystyczne efekty dźwiękowe, takie jak odgłosy mieczy świetlnych, strzały z blasterów czy słynna Imperial March, gdy na planszy znajdą się postacie pokroju Dartha Vadera lub Imperatora Palpatine’a.
Zestawy mają reagować na ruch, ustawienie figurek i sposób budowania, tworząc rozwijającą się historię, która zmienia się wraz z decyzjami dziecka. Producent podkreśla, że celem jest pogłębie -
mają być mniejsze niż klasyczne kolekcje LEGO Star Wars, co –według producenta – ma pomóc utrzymać rozsądny poziom cen mimo zastosowania nowej technologii.
Nowy rozdział w historii LEGO
Julia Goldin, dyrektor ds. produktu i marketingu w LEGO Group, podkreśla, że firma od ponad 90 lat rozwija kreatywność dzieci na całym świecie. Jej zdaniem Smart Bricks to naturalna odpowiedź na zmieniające się potrzeby kolejnych pokoleń. – Świat się zmienia, a wraz z nim zmienia się sposób zabawy –zaznacza.
Z kolei Tom Donaldson, szef Creative Play Lab, przekonuje, że połączenie kreatywności, technologii i opowiadania historii — bez użycia ekranów — może wyznaczyć nowy kierunek w interaktywnej zabawie.
Entuzjazm i obawy fanów Zapowiedź inteligentnych klocków wywołała jednak mieszane reakcje wśród fanów LEGO. Część miłośników marki obawia się, że firma zbyt mocno odchodzi od prostoty, która przez dekady była jej znakiem rozpoznawczym. W mediach społecznościowych poja-
lenie i gesty, emitują światło oraz dźwięk, a także komunikują się ze sobą dzięki technologii Bluetooth. Ciekawym rozwiązaniem jest wbudowany mikrofon, który nie służy do nagrywania głosu, lecz działa jako czujnik — na przykład umożliwia uruchomienie akcji poprzez dmuchnięcie w klocek.
Każdy zestaw będzie zawierał inteligentne klocki, Smart Tagi oraz interaktywne minifigurki, którym przypisano określone „osobowości” i reakcje. Same zestawy
wiają się głosy, że nadmiar efektów dźwiękowych i świetlnych może ograniczyć swobodną wyobraźnię dzieci, a jednocześnie podnieść ceny zestawów.
LEGO nie ukrywa jednak, że stawia na odważny kierunek rozwoju. Czy Smart Bricks okażą się przełomem porównywalnym z wprowadzeniem nowoczesnych klocków pół wieku temu, czy raczej kontrowersyjnym eksperymentem — pokaże najbliższy rok, gdy inteligentne zestawy trafią do rąk dzieci.
Ukryte koszty domu coraz groźniejsze
Rosnące raty kredytów hipotecznych to tylko część wyzwań, z jakimi mierzą się dziś właściciele domów w Stanach Zjednoczonych. Coraz więcej danych wskazuje, że największym obciążeniem stają się koszty, o których mówi się rzadziej – podatki od nieruchomości oraz ubezpieczenia. Według najnowszego raportu firmy analitycznej Cotalitywłaśnie te „ukryte wydatki” mogą w 2026 roku stanowić jedno z największych zagrożeń dla stabilności finansowej amerykańskich gospodarstw domowych. Analizy pokazują wyraźną zależność: tam, gdzie podatki lokalne i składki ubezpieczeniowe rosną najszybciej, częściej pojawiają się problemy ze spłatą hipotek. Zjawisko to szczególnie widoczne jest na Środkowym Zachodzie oraz na Południu USA. W tych regionach prognozowany wzrost kosztów tzw. escrow – czyli części raty przeznaczonej na podatki i ubezpieczenie – zaczyna być jednym z kluczowych wyzwań dla właścicieli domów.
Presja narasta od lat Amerykanie odczuwają rosnące koszty mieszkaniowe już od czasu pandemii, gdy ceny domów gwałtownie wzrosły, a podaż nieruchomości na rynku jeszcze się zmniejszyła. Jak się jednak okazuje, to nie sama hipoteka stała się największym problemem.
W 2025 roku wydatki niezwiązane bezpośrednio z kredytem –takie jak ubezpieczenia, podatki od nieruchomości czy rachunki za media – wzrosły łącznie o około 30 procent. Eksperci nie spodziewają się, by ten trend miał w najbliższym czasie wyhamować.
Najbardziej zagrożone regiony
Choć wzrost kosztów dotyczy całego kraju, najmocniej odczuwają go właściciele domów w stanach narażonych na ekstremalne zjawiska pogodowe. Floryda jest jednym z najbardziej jaskrawych przykładów – częste huragany i powodzie przekładają się tam na gwałtowne podwyżki składek ubezpieczeniowych.
Podobna sytuacja występuje również w innych częściach USA, gdzie zagrożeniem są pożary, susze czy intensywne gradobicia. W takich regionach ubezpieczyciele systematycznie podnoszą ceny polis, co automatycznie zwiększa miesięczne obciążenia właścicieli nieruchomości.
Coraz więcej opóźnień w spłatach
Z danych Cotality wynika, że ogólnokrajowy wskaźnik opóźnień w spłacie kredytów hipotecz-
kilku miastach na Florydzie oraz w Limie w stanie Ohio.
Escrow coraz droższe Eksperci ostrzegają, że 2026 rok może przynieść kolejne uderzenie w domowe budżety. Głównym powodem ma być dalszy wzrost kosztów kont escrow – rachunków prowadzonych przez kredytodawców, z których opłacane są podatki od nieruchomości oraz ubezpieczenia domu.
Gdy podatki lokalne lub składki ubezpieczeniowe rosną, miesięczna rata automatycznie idzie w górę, często bez możliwości szybkiej reakcji ze strony właściciela.
nych wzrósł z 2,9 procent w drugim kwartale 2025 roku do 3 procent we wrześniu. Odsetek poważnych zaległości zwiększył się w tym czasie z 0,9 do 1 procenta.
Choć w porównaniu z okresem Wielkiego Kryzysu Finansowego są to nadal wartości relatywnie niskie, ekonomiści zwracają uwagę na niepokojący kierunek zmian.
Jak podkreśla Molly Boesel, główna ekonomistka Cotality, dane sugerują narastające problemy, które nie zawsze są widoczne na pierwszy rzut oka. Część kredytobiorców, którzy zaczynają mieć trudności ze spłatą, nie jest w stanie szybko nadrobić zaległości, co prowadzi do przechodzenia w bardziej zaawansowane etapy niewypłacalności.
Miasta pod szczególną presją
Na poziomie metropolitalnym sytuacja wygląda jeszcze bardziej niepokojąco. Choć odsetek obszarów miejskich z rosnącą liczbą ogólnych zaległości spadł w ciągu roku z 70 do 48 procent, to jednocześnie liczba metropolii z rosnącą liczbą egzekucji komorniczych wzrosła z 8 do 39 procent.
We wrześniu aż 174 obszary metropolitalne odnotowały wzrost poważnych zaległości rok do roku. Największe skoki zanotowano m.in. w San Angelo i Odessie w Teksasie,
Według Cotality przeciętny właściciel domu w USA płaci dziś o 45 procent więcej na escrow niż pięć lat temu. Najszybszy wzrost odnotowano w stanach Południa i Środkowego Zachodu. Liderami są Kolorado i Floryda, gdzie w latach 2019–2025 koszty wzrosły odpowiednio o 77 i 70 procent. Wysokie tempo wzrostu zanotowano również m.in. w Wyoming, Dakocie Południowej, Montanie, Luizjanie, Alabamie, Georgii, Karolinie Północnej i Indianie.
Marzenie o własnym domu coraz dalej
Jak zauważa Archana Pradhan, główna ekonomistka Cotality, tak silna presja finansowa może skutecznie zniechęcać potencjalnych nabywców do wejścia na rynek mieszkaniowy. Podobnego zdania jest Joel Berner z Realtor.com, który podkreśla, że rosnące płatności escrow w wielu regionach mogą całkowicie zablokować decyzję o zakupie domu.
Kwestia dostępności mieszkań była jednym z najczęściej podnoszonych tematów przed wyborami prezydenckimi w 2024 roku. W otoczeniu administracji Donalda Trumpa pojawiają się nawet głosy o możliwości ogłoszenia stanu nadzwyczajnego w obszarze mieszkalnictwa.
Większość ekspertów pozostaje jednak ostrożna w prognozach. Choć niewielką ulgę może przynieść fakt, że płace przez pewien czas rosły szybciej niż ceny domów, problem przystępności mieszkań najprawdopodobniej pozostanie jednym z kluczowych wyzwań także w 2026 roku.
Dermatolog
Profesor
Camila Krysicka Janniger, M.D., F.A.A.D.
Szef Pracowni Dermatologii Geriatrycznej, Kliniczny Profesor Dermatologii i Kliniczny Profesor Medycyny w Rutgers New Jersey Medical School
Członek Królewskiego Kolegium Medycznego
Autorka licznych publikacji naukowych z zakresu dermatologii 30 lat doświadczenia lekarskiego
Dr Komza jest certyfikowana w leczeniu uzależnień od heroiny i innych opiatów za pomocą leku SUBOXONE
NAPIWKÓW
Nowy porządek podatkowy: co się zmienia i kto zyska?
W lipcu ubiegłego roku weszła w życie ustawa One Big Beautiful Bill Act, która wprowadziła istotne zmiany w amerykańskim systemie podatkowym. Nowe regulacje obowiązują już w bieżącym roku, dlatego warto je poznać jeszcze przed przygotowaniem zeznania podatkowego za 2025 rok. Ustawa ta ma na celu uproszczenie systemu podatkowego, wzmocnienie ulg dla rodzin i zachęcenie do oszczędzania. Eksperci podkreślają, że coroczne korekty IRS mają na celu utrzymanie realnej wartości ulg i progów podatkowych w warunkach rosnących kosztów życia, tak aby podatnicy nie tracili z powodu inflacji.
Część przepisów może oznaczać niższy podatek do zapłaty lub wyższy zwrot, jednak ustalenie, kto dokładnie może z nich skorzystać – i jakie dokumenty będą potrzebne –może być bardziej skomplikowane niż w poprzednich latach. Zmiany te mogą obniżyć zobowiązania podatkowe wielu rodzin i osób starszych, zmodyfikować sposób obliczania dochodu oraz wprowadzić nowe ulgi i odliczenia.
Realne korzyści dla podatników
1. WYŻSZA STANDARDOWA
ULGA PODATKOWA
Korekta standardowych ulg
powyżej $75,000 ($150,000 dla małżeństw) i całkowicie znika przy wyższych progach dochodowych. Dla wielu osób starszych oznacza to niższy dochód podlegający opodatkowaniu i potencjalnie większe zwroty podatkowe.
3. ZNACZĄCE PODWYŻSZENIE LIMITU SALT
podatkowych to nie tylko rutynowa biurokracja. Stanowi ona odpowiedź na szybki wzrost kosztów życia, które zjada siłę nabywczą Amerykanów. Standardowe odliczenia w tym roku wzrosły do rekordowych poziomów — $16,100 dla samotnych podatników, $32,200 dla małżeństw składających wspólne zeznanie oraz $24,150 dla osób prowadzących gospodarstwo domowe. Oznacza to, że zwykłe rodziny będą mogły zatrzymać więcej ze swoich zarobków, szczególnie w warunkach, gdy ceny żywności, mieszkań i energii pozostają wysokie.
Większość podatników korzysta właśnie z tej ulgi, ponieważ jest ona wyższa niż suma możliwych do odliczenia wydatków, takich jak odsetki od kredytu hipotecznego, podatki stanowe, darowizny czy koszty leczenia.
2. NOWA ULGA DLA SENIORÓW
Osoby urodzone przed 2 stycznia 1961 r., posiadające ważny numer Social Security, mogą skorzystać z nowego bonusowego odliczenia w wysokości $6,000 (lub $12,000 dla małżeństw, jeśli oboje spełniają warunki), niezależnie od tego, czy standardowa ulga jest stosowana, czy podatnik wybiera odliczenia szczegółowe.
Jest jednak stopniowo zmniejszana przy dochodach (MAGI)
Odliczenie SALT (z ang. State and Local Tax deduction) pozwala podatnikom w USA, którzy szczegółowo rozliczają swoje ulgi (itemize deductions), odliczyć od federalnego dochodu podlegającego opodatkowaniu część podatków zapłaconych na poziomie stanowym i lokalnym — np. podatki dochodowe, od sprzedaży albo od nieruchomości. Do tej pory limit tego odliczenia został ustalony przez ustawę Tax Cuts and Jobs Act (TCJA) z 2017 r. na poziomie $10,000 rocznie dla większości podatników.
W tym roku limit odliczeń podatków stanowych i lokalnych (SALT) wzrósł z $10,000 do $40,000. Odliczyć można m.in. podatek od nieruchomości, podatek dochodowy stanowy lub podatek od sprzedaży. Dla osób o bardzo wysokich dochodach (powyżej $500,000) obowiązują jednak dodatkowe ograniczenia.
To oznacza, że w najbliższych latach wielu podatników, zwłaszcza z wysokich stanowych podatków (jak np. high-tax states — Nowy Jork, New Jersey, Kalifornia), może odliczyć od federalnego dochodu około czterokrotnie więcej podatków stanowych i lokalnych niż wcześniej.
Odliczenie odsetek od kredytu samochodowego
Podatnicy, którzy w 2025 roku kupili nowy pojazd (samochód, motocykl lub van) na kredyt, mogą odliczyć część zapłaconych odsetek – pod warunkiem, że końcowy etap produkcji pojazdu odbył się w USA. Maksymalne odliczenie to $10,000 rocznie, a prawo do ulgi maleje wraz z wyższymi dochodami. Co ważne, w tym roku banki nie muszą jeszcze automatycznie wystawiać formularza informującego o zapłaconych odsetkach, dlatego warto zachować własną dokumentację.
4. ULGA PODATKOWA OD
Choć rząd reklamuje ją jako „brak podatku od napiwków”, w praktyce jest to ulga podatkowa dla określonych „kwalifikowanych” napiwków. Dotyczy ona dobrowolnych napiwków pieniężnych lub doliczanych do rachunku w branżach, gdzie napiwki są standardem. Maksymalna kwota odliczenia to $25,000, ale pełna ulga przysługuje tylko osobom o dochodach poniżej określonych limitów. Dochód na rozliczeniu podatkowym nie może przekroczyć $150,000 od indywidualnej osoby oraz $300,000 w przypadku małżeństwa.
5. ULGA ZA NADGODZINY Podobnie jak w przypadku napiwków, „brak podatku od nadgodzin” oznacza w rzeczywistości częściowe odliczenie wynagrodzenia za nadgodziny.
Odliczeniu podlega tylko część stawki ponad standardowe wynagrodzenie, a maksymalny limit ulgi wynosi $12,500 ($25,000 dla małżeństw). Definicja nadgodzin opiera się na prawie federalnym, a nie przepisach stanowych. Nadgodziny muszą być zaznaczone dodatkowo na formie W2.
6. WYŻSZA ULGA NA DZIECKO
Maksymalna ulga podatkowa na dziecko wzrosła do $2,200 na każde kwalifikujące się dziecko. Nowe przepisy wymagają jednak, aby zarówno dzieci, jak rodzice posiadali numery Social Security
7. WIĘKSZE ULGI I WYŻSZE LIMITY
Nowe przepisy i coroczna indeksacja obejmują również szereg ulg i zwolnień podatkowych:
• Zwolnienie z podatku od spadków wzrosło do 15 milionów dolarów dla zmarłych w 2026 r. (z 13,99 mln dolarów w 2025 r.). Ułatwi to przekazanie majątku elicie, ale pozostawi większość Amerykanów nietkniętych.
• Ulga adopcyjna wyniesie $17,670, z możliwością zwrotu do $5,120, co jest mocnym sygnałem wsparcia dla rodzin w kryzysie.
• Zwolnienie z alternatywnego podatku minimalnego (AMT) wzrosło do $90,100,
zaczynając się zmniejszać od dochodu $500,000 (dla osób samotnych) lub 1 miliona dolarów (dla małżeństw).
• Ulga podatkowa na opiekę nad dziećmi finansowaną przez pracodawcę wzrośnie z $150,000 do $500,000, a dla małych firm – do $600,000. Może to zrewolucjonizować korporacyjne przywileje, zachęcając firmy do inwestowania w przedszkola.
8. PLANY EDUKACYJNE 529
Od 1 stycznia 2026 r. limit wypłat z konta 529 na cele edukacji K–12 (czyli szkoła podstawowa i średnia) zwiększa się z $10,000 do $20,000 rocznie na ucznia. To oznacza, że rodzinom przysługuje większa kwota, którą mogą wypłacić bez podatków federalnych, aby pokryć koszty związane ze szkołą — zarówno publiczną, prywatną, jak i religijną.
Nowe przepisy rozszerzają zakres wydatków, które można finansować z konta 529 ponad tradycyjne czesne na studia. Obejmuje to m.in.:
• programy zawodowe, certyfikacje i kursy specjalistyczne,
• edukacyjne terapie dla dzieci niepełnosprawnych.
To sprawia, że 529 staje się bardziej elastycznym narzędziem do finansowania edukacji na różnych etapach życia.
9. DAROWIZNY NA KOŚCIÓŁ
Do tej pory, aby odliczyć darowiznę na kościół lub inną organizację charytatywną, trzeba było szczegółowo rozliczać odliczenia (itemize). Od 2026 roku nawet osoby, które korzystają ze standardowej ulgi podatkowej, będą mogły odliczyć darowizny pieniężne od podatku–do $1,000 dla singli oraz do $2,000 dla małżeństw rozliczających się wspólnie. To oznacza, że znacznie więcej osób może otrzymać korzyść podatkową za darowizny, nawet jeśli nie itemizuje odliczeń — co wcześniej było możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach.
Dla osób, które nadal używają
szczegółowego odliczenia, również w 2026 r. obowiązują nowe zasady. Pierwsze 0,5% twojego dochodu brutto (AGI) nie daje prawa do odliczenia — oznacza to, że jeśli twój dochód to np. $100,000, pierwsze $500 darowizn nie będzie odliczane.
Aby darowizna była podatkowo odliczalna, musi zostać przekazana do organizacji spełniającej warunki IRS (najczęściej 501(c)(3)), do których należą także kościoły, parafie i organizacje religijne działające na cele charytatywne lub edukacyjne.
Dodatkowe zmiany
1. KONIEC ULG NA POJAZDY ELEKTRYCZNE
Jedną z najważniejszych zmian podatkowych, o których warto wiedzieć przed rozliczeniem za 2025 rok (czyli składanym w 2026 r.), jest całkowite wygaśnięcie federalnych ulg podatkowych związanych z zakupem pojazdów elektrycznych. Co dokładnie wygasa? Federalne ulgi podatkowe na zakup „czystych pojazdów” – w tym do $7,500 ulgi na nowe pojazdy elektryczne (EV) oraz do $4,000 ulgi na używane EV nie będą już dostępne dla zakupów dokonanych po 30 września 2025 r.
Co to oznacza w praktyce? Jeśli kupiłeś lub podpisałeś wiążącą umowę na EV przed 30 września 2025 r., możesz nadal ubiegać się o ulgę przy rozliczeniu za 2025 rok. Jeśli zakup nastąpił po tej dacie, to już nie przysługuje ulga – nawet jeśli rozliczenie będzie w 2026 roku.
Wraz z nowymi przepisami z końcem 2025 roku wygasają m.in.:
• ulgi na energooszczędne remonty domów,
• ulgi na instalację paneli fotowoltaicznych (solar panels),
• ulgi na magazyny energii (battery storage),
• ulgi na pompy ciepła, energooszczędne systemy ogrzewania i chłodzenia,
• część ulg na modernizację domów pod kątem efektywności energetycznej. Choć ulgi federalne wygasają, niektóre stany nadal oferują własne zachęty – np. rabaty, granty, ulgi podatkowe lub preferencyjne finansowanie. Warto sprawdzić lokalne programy, zwłaszcza w sta-
nach takich jak Nowy Jork czy New Jersey.
2. „TRUMP ACCOUNTS” –KONTA INWESTYCYJNE
DLA NOWORODKÓW
Od 2026 roku wprowadzony zostaje nowy rodzaj konta inwestycyjnego dla dzieci – Trump Accounts. Rząd federalny przewiduje jednorazową wpłatę $1,000 na specjalne konto dla dzieci urodzonych między 1 stycznia 2025 a 31 grudnia 2028. Warunkiem jest obywatelstwo USA oraz numery Social Security dla dziecka i rodziców. Trump Accounts to forma państwowego „startu finansowego” dla dziecka, szczególnie istotna dla rodzin o średnich i niższych dochodach. Choć 1 000 dolarów nie wydaje się dużą kwotą, przy długoterminowym inwestowaniu może znacząco wzrosnąć i realnie pomóc dziecku w dorosłym życiu.
3. NOWE RAPORTOWANIE KRYPTOWALUT
Po raz pierwszy transakcje kryptowalutowe na scentralizowanych giełdach (np. sprzedaż lub wymiana) będą raportowane do IRS. Podatnicy otrzymają formularz 1099-DA, co oznacza większą przejrzystość – i mniejsze pole do błędów w rozliczeniu.
4. ZMIANY W FORMULARZACH 1099
Dla podatników i firm, które wystawiają formularze 1099MISC i 1099-NEC, 2026 rok przynosi jedną z najważniejszych zmian w zasadach raportowania za wiele ostatnich lat. Do tej pory firmy i płatnicy musieli wystawić formularz 1099-MISC lub 1099NEC każdej osobie, której w ciągu roku zapłacono $600 lub więcej za usługi lub inne kwalifikowane płatności. Nowy próg raportowania wzrasta do $2,000 i będzie corocznie dostosowywany do inflacji w kolejnych latach.
Formularz 1099-K służy do raportowania wpływów otrzymanych przez platformy płatnicze i aplikacje (takie jak PayPal, Venmo, Etsy, Airbnb, Stripe czy inne systemy obsługujące płatności) za sprzedaż towarów lub usług. W 2026 roku obowiązuje nowa
(odnowiona) zasada. 1099-K jest generowany tylko wtedy, gdy suma płatności za towary i usługi przekroczy $20,000 i liczba transakcji z danego konta przekroczy 200 w roku. To oznacza powrót do wcześniejszego sposobu, który obowiązywał przed zmianami z 2021 r., zanim próg został obniżony aż do $600.
5. UTRZYMANIE I AKTUALIZACJA STAWEK PODATKOWYCH
Urząd Skarbowy dostosował także progi dochodowe dla poszczególnych stawek podatkowych, by uwzględnić skutki inflacji. Najwyższa stawka podatkowa, 37%, pozostaje bez zmian i będzie obowiązywać:
• osoby samotne o dochodach powyżej $640,600,
• małżeństwa z dochodami powyżej $768,700. Pozostałe stawki i progi przedstawiają się następująco:
• 35% – od $256,225 (osoby samotne) / $512,450 (małżeństwa),
• 32% – od $201,775 / $403,550,
• 24% – od $105,700 / $211,400,
• 22% – od $50,400 / $100,800,
• 12% – od $1, 400 / $24,800,
• 10% – dla dochodów poniżej powyższych progów.
Dla większości Amerykanów nowe progi podatkowe i wyższe odliczenia oznaczają niższe obciążenia fiskalne w 2026 roku. Część podatników może płacić podatki od wyższych dochodów bez przejścia do wyższej stawki. Choć zmiany nie są drastyczne, przyniosą realne korzyści w budżetach domowych – szczególnie w warunkach utrzymującej się inflacji i spowolnienia wzrostu płac.
Zmiany w przepisach podatkowych na 2026 rok pokazują, jak dynamicznie zmienia się amerykańskie prawo podatkowe. Warto traktować rozliczenie nie tylko jako obowiązek, ale także jako okazję do lepszego zrozumienia własnej sytuacji finansowej i świadomego planowania przyszłych decyzji.
Nastolatki mają biologicznie uwarunkowany inny rytm dobowy niż dorośli, co sprawia, że najchętniej chodziliby spać o 1.00, ale też wstawali później niż zazwyczaj od nich wymagamy. Lekcje od 8 rano to dla wielu uczniów katorga. O tym dlaczego tak się dzieje i jak przeżyć ten czas, opowiada biolog i neurodydaktyk prof. Marek Kaczmarzyk.
Wstawanie na ósmą do szkoły wielu osobom kojarzy się ze szkolnym horrorem. Dlaczego?
Nie jest to żadna wiedza tajemna, od kilkudziesięciu lat wiemy, że rytm dobowy nastolatka jest inny niż dorosłych i trochę słabo, że przez tyle lat nie byliśmy w stanie tej wiedzy wprowadzić w życie.
A co z niej wynika?
Że z fizjologicznego punktu widzenia początek dnia to nie jest dobra pora dla nastolatka –oczywiście w kontekście funkcji kognitywnych, czyli poznawczych, które są najistotniejsze w szkole, takie jak logiczne myślenie, ciągi przyczynowo-skutkowe czy odnajdywanie regularności w przekazie. Na taką aktywność w przypadku nastolatka możemy liczyć nie wcześniej niż o godzinie 9.009.30.
Dlaczego tak jest?
Zewnętrznym synchronizatorem czasu jest następstwo dnia i nocy. Organizmy od początku swego istnienia kształtowały rodzaj reakcji, który synchronizowałby procesy środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Gdy rozwój komplikował sytuację, systemy, które zapewniały 24-godzinny rytm, przestawały bezkrytycznie korzystać ze zmian oświetlenia w warunkach środowiska zewnętrznego i przenosiły się do wewnątrz organizmu. U ssaków, w tym u człowieka, mamy przeznaczone do tego konkretne struktury podwzgórza,
tzw. jądra nadskrzyżowaniowe, które generują dwudziestoczterogodzinne cykle, dopasowujące się do dnia i nocy. Dlatego mówimy o wewnętrznym, fizjologicznie nakręcanym zegarze biologicznym, który daje znać naszemu organizmowi, kiedy poszczególne procesy powinny być wzmacniane, a kiedy wygaszane – bo chociaż nam się wydaje, że czuwanie i senność to oczywiste ogólnoustrojowe procesy, wcale tak nie jest.
Jak to?
Maksimum aktywności serca przypada bowiem na inną fazę doby niż maksimum aktywności jelit czy wątroby, dlatego synchronizacja w rzeczywistości musi być bardzo złożona. W przypadku aktywności ogólnej komórki nerwowe jąder nadskrzyżowaniowych komunikują organizmowi, kiedy powinien być aktywny, a kiedy powinien odpocząć. Robią to za pomocą szyszynki, która wytwarza melatoninę, czyli hormon snu. Melatonina relaksuje nas na wszystkich poziomach, począwszy od fizycznego – po prostu mniej chce nam się poruszać – aż po kognitywne, kiedy to słabiej przyswajamy, wolniej przetwarzamy, mamy gorszą pamięć roboczą. Wraz ze wzrostem poziomu/stężenia melatoniny we krwi (w ciągu półtorej do 2 godzin) wchodzimy w stan, który fizycznie i poznawczo stopniowo skłania nas do odpoczynku. Istotne dla zdrowia kłopoty ze snem związane są z tym, że dobowy cykl wydzielania melatoniny, który reguluje nasz sen i czuwanie w trakcie naszego życia trochę dryfuje.
To znaczy?
Mniej więcej do 2. roku życia dziecko nie ma swojego wewnętrznego rytmu, przyjmuje aktywność dobową od rodzica czy opiekuna – to istotna informacja, biorąc pod uwagę liczne porady cioć
czy babć na temat tego, że niemowlę powinno spać oddzielnie, by złapać swój własny rytm dobowy. Tymczasem, jeżeli zostawimy je samo sobie, ono zdesynchronizuje się zupełnie.
Koło 4.–5. roku życia łapiemy wreszcie swój rytm dobowy, podobny zresztą do tego charakterystycznego dla osób dorosłych, gdy nasze szyszynki zaczynają wydzielać melatoninę ok. 21.00–22.00. W ciągu dwóch pierwszych godzin wzrost poziomu melatoniny powoduje, że wchodzimy w stan coraz mniejszej wrażliwości, senności i jeżeli nie musimy w tym czasie pracować, albo zrobić czegoś, co wymaga naszego zaangażowania, to ok. 23.00–24.00 stajemy się senni i zasypiamy. Osiągamy wtedy maksymalny poziom melatoniny i ten moment jest najcenniejszy z punktu widzenia snu. Warto pamiętać, nie zastąpi go żadna poobiednia drzemka. Mniej więcej ok. 3:00 szyszynka stopniowo przestaje wydzielać melatoninę i jej poziom zaczyna spadać. Około 6.00 jest już śladowy, a to oznacza, że zanika relaksacyjny rodzaj oddziaływania melatoniny i jeżeli w tym momencie wstaniemy i przywrócimy typowe dla dziennej aktywności krążenie w naszym ciele, nasz mózg jest gotowy, by podjąć pełną aktywność. U nastolatka mniej więcej od 12. do 17. roku życia, choć oczywiście nie są to sztywne granice, cały cykl jest przesunięty o ok. 3 godziny zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Czyli jeżeli u dorosłego szyszynka zaczyna wydzielać melatoninę ok. 21.00, to u nastolatka dopiero koło północy. Jeżeli więc powłócząc nogami wieczorem natkniemy się na naszego nastolatka skaczącego po domu nie myślmy sobie, że coś jest nie tak. Gdy powiemy mu „połóż się natychmiast, bo już
jesteś zmęczony”, zapewne usłyszymy: „wcale nie” i faktycznie tak może być. Oczywiście, można kazać mu położyć się do łóżka, ale musimy się liczyć z tym, że najprawdopodobniej on zaśnie dopiero koło północy, gdy w jego krwi zacznie zwiększać się poziom melatoniny. Sytuacja, w której nastolatki chodzą spać o 1.00, jest normą dla tego wieku – wiedzą to wszyscy rodzice, którzy na wakacjach pozwalają swoim dzieciom w tym wieku chodzić spać, o której chcą.
Jakie są tego konsekwencje?
Jeżeli dopiero koło 3.00 szyszynka zmniejsza aktywność, a wątroba dopiero zaczyna rozkładać melatoninę, to łatwo policzyć, że w stanie, w którym my jesteśmy koło 6.00, on będzie dopiero ok. 9:00. Wobec tego proszę sobie wyobrazić, co czuje nastolatek, którego musimy obudzić o 6.45, żeby zdążył do szkoły na 8.00. Nawet jeśli w miarę bezproblemowo uda nam się obudzić tego młodego człowieka, to zazwyczaj, gdy przychodzi do kuchni, kładzie nam się na stole, co rzecz jasna jest dla nas oczywistym następstwem tego, że późno się położył. Typowa reakcja dorosłego w takiej sytuacji to „kazanie”: „mówiłem ci, połóż się o 22.00, bo będziesz zmęczony, ale ty zawsze wiesz swoje”. Tymczasem tu nie o późne chodzenie spać się rozchodzi – po prostu tak działa jego organizm. On o 6.30 ma jeszcze sporo melatoniny we krwi, więc jeśli rano przy stole nie chce z nami rozmawiać, gdy odpowiada monosylabami, nie myślmy, że się obraził, albo jest mrukiem. On po prostu jest półprzytomny. Jeśli chcemy to lepiej zrozumieć, poprośmy kogoś, żeby obudził nas o 4.00 i zmuszał nas do pogawędki.
Ale do 8.00 chyba już się rozbudzi?
Niekoniecznie. On dopiero zaczyna się rozkręcać. Tymczasem wielu nauczycieli myśli: jest 8.00, są wyspani, wypoczęci, to na pierwszych lekcjach powinniśmy mieć najtrudniejsze tematy i często wtedy właśnie odbywają się te bardziej wymagające lekcje z matematyki, przedmiotów ścisłych. A my dziwimy się, że zamiast być gotowi do pracy, zaangażowani, uczniowie są znudzeni, ziewają. Mówimy: leniwi, nie szanują nas. A tak naprawdę to fizjologiczna reakcja człowieka i jeszcze mniej więcej przez godzinę oni nie będą w formie. Skoro już musimy zaczynać tak rano, od jakich przedmiotów najlepiej? Jeśli nie od matematyki, to może od wf-u?
To byłoby logiczne – wf na rozruszanie. Problem w tym, że melatonina, o której mówimy, jest hormonem relaksacyjnym na wszystkich poziomach. Obniża również napięcie podstawowe mięśni. Czyli jeżeli mamy ciąg logiczny: napięcie podstawowe mięśni – więzadła-ochrona stawów, np. kolanowego, to przy niższym poziomie napięcia mięśni wzrasta prawdopodobieństwo skręcenia. Czyli wf nie jest bezpiecznym wyjściem. Dobrze byłoby, gdyby nauczyciele znali fizjologię nastolatków, bo taka świadomość mogłaby sprawić, że na pierwszy lekcjach raczej nie śrubowaliby wymagań.
Czyli lepiej byłoby zaczynać lekcje później?
Gdybyśmy przesunęli lekcje o półtorej godziny, na 9.30-10.00, moglibyśmy liczyć, że wtedy będzie
okej. Ale – co warto podkreślić – taką zmianę powinniśmy przeprowadzić kompleksowo, czyli nie kosztem przedłużenia pobytu w szkole, bo wtedy oni nie mieliby w ogóle czasu dla siebie, a to jest w tym wieku absolutna konieczność. Musielibyśmy odchudzić podstawy programowe i zmniejszyć presję, obawiam się więc, że to bardzo trudne... Jak rozumieć fakt, że mimo iż nastolatki mają duże zapotrzebowanie na sen, miewają z nim problemy?
To paradoks, bo z jednej strony dla swojego zdrowia nastolatek powinien spać jakieś 8,5–9 godzin, a z drugiej strony naturalnie występują u niego często zaburzenia snu: od bezsenności po stany przypominające narkolepsję, czyli natychmiastowe zasypianie – gdzie usiądzie, tam śpi. Nie powinniśmy się tym niepokoić, bo to też jest związane z dojrzewaniem mózgu.
A więc nie dość, że nastolatek ma zaburzenia snu wpisane w etap rozwojowy, to jeszcze szkoła „zapewnia” mu chroniczne niewyspanie...
Dokładnie. A to jest fatalna sytuacja na poziomie biologicznym, chociażby z powodów odpornościowych. Sen, szczególnie ten przy wysokim poziomie melatoniny, jest niezbędny do regeneracji układu odpornościowego. Proszę zauważyć, że gdy nie dosypiamy, z jakiegoś powodu łatwiej „łapiemy” infekcje, sen jest niezbędny do regeneracji układu immunologicznego, to część fizjologii. Wygląda na to, że szkoła działa na niekorzyść zdrowia młodych ludzi, bo skracając nastolatkowi sen, narażamy go na infekcje.
Jednak gdy miałbym wybrać jakiś inny powód, dla którego sen w tym wieku jest tak ważny, wybrałbym ten, który związany jest bezpośrednio ze szkołą: okazuje się, że w trakcie snu następuje coś, co nazywamy konsolidacją nabytych w ciągu dnia doświadczeń. A przecież szkoła służy do tego, żeby czegoś nauczyć, wymaga umiejętności rozwiązywania problemów, tworzenia wiedzy czy modelu świata, który byłby spójny, logiczny, a jednocześnie utrudnia naszemu mózgowi rozprawianie się z różnorodnością tego, czego nastolatek nauczył się w ciągu dnia. A to jest coś, co może odbyć tylko w trakcie snu. Czyli najpierw uczy reprezentacji świata, a potem utrudnia konsolidację tych reprezentacji. To są paradoksy, które ciągną się od lat. Neurobiolodzy i neurodydaktycy od lat zwracają na to uwagę, ale system nie reaguje.
Co więc mogą w tej sytuacji zrobić dla swoich dzieci rodzice?
Gdy nie ma szkoły, jest weekend czy wolny dzień – dać zrealizować nastolatkom ich naturalny rytm, bo to jest jedyna okazja, kiedy mogą to zrobić. Czyli jeżeli w sobotę nasz młody człowiek nie wstaje o 10.00, nie wpadajmy do jego pokoju z pretensją, nie mówmy mu, że jest leniem, nie wyciągajmy go na wycieczkę rowerową, bo on po całym tygodniu niedosypiania chętnie by jeszcze pospał. Dajmy mu tę godzinkę, to będzie dla niego bezcenny prezent. Oczywiście, nie nadrobi w ten sposób zaległości z całego tygodnia, bo nie da się „naspać” na zapas, ale realizacja w te dni właściwego rytmu dobowego będzie dla niego zdrowa i takie „lepsze życie” pomoże mu lepiej znosić
wymagania nadchodzącego tygodnia. Czy skoro nie da się tego zmienić i musimy wysyłać dzieci do szkoły na 8.00, pozwolić im kłaść się spać, jak chcą, czy jednak wymagać, by o 22.00 były w łóżku?
Trzeba poszukać złotego środka. Kompromis, oczywiście, fizjologicznie nie jest zadowalający, ale jeżeli wiemy, że ich szyszynki zaczynają pracować o północy, poprośmy ich, żeby nie kładli się później, albo żeby jednak o tej 23.00 leżeli już w łóżku, nawet jeśli od razu nie zasną. Jeżeli dzień był intensywny, szczególnie fizycznie, zmęczenie może pomóc, szyszynka może zacznie działać szybciej. A rano z kolei nie wymagajmy od nich natychmiastowej mobilizacji, pozwólmy im posnuć się po kuchni, nie próbujmy zarzucać ich informacjami, nie prośmy o zrobienie zakupów przed wyjściem do szkoły. Jeżeli jesteśmy nauczycielami – nie bierzmy wszystkiego do siebie – ziewnięcie czy przeciągnięcie nie musi od razu oznaczać braku szacunku. Jeśli podejdziemy do fizjologicznych następstw rozwoju z większym zrozumieniem, mniej będziemy brali wszystko do siebie, pozwolimy im łagodniej wchodzić w sen, a potem łagodniej z niego wychodzić – wszystkim będzie łatwiej. Ale musimy też być przygotowani na porażki, które są przypisane okresowi dorastania. Warto też wiedzieć, że gdy melatonina nas uśpi, nie jest to sen jak utrata przytomności – przecież gdy w nocy obudzi nas ekstremalna sytuacja, np. pożar, nie popatrzymy na płomień i nie odwrócimy się na drugi bok, tylko jednak zrywamy się z łóżka. Oprócz melatoniny istnieją jeszcze fizjologiczne alarmowe pobudki – nasze podwzgórze wytwarza też hipokretynę (oreksynę), tzw. hormon czuwania, który powoduje zniesienie działania melatoniny i jest w stanie dość szybko nas wybudzić i przywrócić do fizycznej aktywności. Jest to jednak dość kosztowne fizjologiczne – o ile zdarza się raz na jakiś czas, koszty są do zniesienia, ale zbyt częste, prędzej czy później wykończą człowieka. Deprywacja senna bardzo źle wpływa na organizm, w ekstremalnych sytuacjach może nawet doprowadzić do śmierci.
Ale na pocieszenie powiem, że jest parę rzeczy, które możemy zrobić.
Co takiego?
Np. zadbać o to, aby przed snem nie korzystać z urządzeń wytwarzających niebieskie światło, które dla organizmu jest zewnętrznym sygnałem uwalniania hipokretyny. Jest ona wydzielana, kiedy do naszej siatkówki dociera światło wysokoenergetyczne o krótkiej fali, czyli niebieskie, wykorzystywane w smartfonach. To powoduje opóźnienie wpływu melatoniny. Możemy więc zwrócić uwagę na to, aby co najmniej godzinę przed snem młody człowiek nie używał tego typu urządzeń, a już na pewno nie używał ich koło 24.00, gdy jego szyszynka próbuje się aktywować. Warto też pamiętać o nas. Nocne czytanie smsów będzie u nas także miało podobne skutki.
Ekspert prof. Marek Kaczmarzyk, neurodydaktyk Autorka Monika Grzegorowska
Renifery i łosie
Będąc na Alasce liczymy na ujrzenie dzikich zwierząt, przede wszystkim lokalnej „Wielkiej Piątki“, czyli: niedźwiedzi, łosi, reniferów, muflonów i wilków. Jazda autobusem w głąb parku narodowego Denali daje nam stuprocentową pewność ujrzenia reniferów, muflonów i łosi, duże szanse na spotkanie z grizli oraz pewne nadzieje na zobaczenie wilka, co jest trudne ze względu na jego ostrożność i niewielkie (w stosunku do poprzednio wymienionych) rozmiary. Renifer (Rangifer arcticus), to piękne zwierzę wyczekiwane niecierpliwie przez miłośników przyrody i fotografików, dochodzące do 120 cm wzrostu (i takiej samej rozpiętości poroża!) oraz 180 kg wagi. Dziki renifer znany jest z Alaski pod indiańską nazwą karibu, występuje także w północnej Kanadzie a także na Grenlandii. Pamiętam swoje pierwsze spotkanie z tym zwierzęciem; na tarasie widokowym na Przełęczy Polychrome, w cieniu budynku spoczywał ogromny samiec ozdobiony imponującym wieńcem. Leżał na brzuchu, przysypiał, co jakiś czas łypał na nas wzrokiem i - zupełnie bez lęku przed nami - ponownie zapadał w drzemkę. Kiedy zjechaliśmy z Polychrome Pass, po obu stronach żwirowej drogi, na coraz rozleglejszych połaciach tundry ukazały się dalsze reny; jeden, drugi, trzeci, dziesiąty... W słońcu, pod słońce, z przodu, z tylu i z profilu, do wyboru i do koloru. Posiadaczy aparatów i użytkowników lornetek ogarnął
amok - takiego bogactwa reniferów nikt się nie spodziewał. Żyje ich w Denali co prawda 2500 sztuk, ale z początkiem lata ulegają rozproszeniu na ogromnym obszarze 25 tys. km kwadratowych. Ku naszemu zdumieniu i radości, wiele z nich przebywało w pobliżu głównej i jedynej drogi biegnącej przez Denali. Renifery karibu są jedynymi przedstawicielami jeleniowatych, gdzie zarówno byki jak i krowy posiadają poroże! Z tym, że samce wykształcają największy wieniec w jesieni, kiedy nastaje czas godów i trzeba pokazać rywalowi kto tu jest mocniejszy. Ciężkie (do 15 kg) i niewygodne do noszenia poroże wkrótce po rui jest zrzucane. Natomiast samice zachowują poroże przez całą wiosnę, co w pewnym stopniu pomaga im ochronić dopiero co narodzone młode przed ewentualnym atakiem mniejszych drapieżników, w rodzaju rysi czy rosomaków.
Ciąg dalszy za tydzień… Tekst i zdjęcia: Andrzej Kulka
Autor jest zawodowym przewodnikiem i właścicielem chicagowskiego biura podróży EXOTICA TRAVEL, organizującego wycieczki po całym świecie, z Alaską włącznie; między innymi w czerwcu, lipcu i sierpniu 2026 roku. Bliższe informacje i rezerwacje: EXOTICA TRAVEL, 6741 W.Belmont, Chicago IL 60634, tel. (773) 237 7788, strona internetowa: https://andrzejkulka.com/destinations/alaska-ultima-2/
Okazałe poroże renifera karibu waż y do 15.
Karibu z Denali brnie przez gąszcz tundry.
karibu okiem alaskańskiego artysty.
Renifery na kamieńcu rzeki Toklat.
PERU ● 12 dni: 5 listopada 2025, 18 kwietnia 2026
JORDANIA ● 9 dni: 4 - 12 kwietnia 2026
GALAPAGOS, AMAZONIA, EKWADOR ● 14 dni: 27 marca 2026
KRÓLESTWO BHUTANU, SIKKIM, DARDŻYLING ● 14 dni: 10 listopada
NEPAL, INDIE ● 14 dni: 21 listopada
Bilety lotnicze, indywidualne pakiety APPLE VACATIONS: CANCUN – HAWAJE –PUNTA CANA – PUERTO VALLARTA – DOMINIKANA – JAMAJKA
Renifer
Nasz pierwszy renifer karibu w Denali.
Karibu z Denali.
M
Idzie babcia, Jasio i Małgosia przez park. Jaś pyta babcię:
- Babciu, skąd się biorą dzieci?
- No, bociany je przynoszą - informuje Jasia babcia.
Na to Małgosia do Jasia:
- Powiedz jej prawdę, bo umrze i nie będzie wiedziała.
M
Jasiu poszedł nad rzekę łowić ryby. Rozpalił ognisko i już miał zarzucić wędkę, gdy zauważył kurę idącą w jego stronę. Nie namyślając złapał ją, oskubał, upiekł i zjadł. Nagle patrzydrogą biegnie sąsiadka i woła:
- Jasiu, nie widziałeś mojej kury?
Jasiu spogląda na pióra leżące u jego stóp i mówi:
- Rozebrała się i popłynęła na drugą stronę rzeki!
MPara małżeńska wybrana się na urlop. Tam poznała inną parę, z którą wspólnie się bawili. Pewnego wieczoru postanowili, że dla urozmaice-
❖ Blacharstwo i lakiernictwo
❖ Kompleksowe naprawy powypadkowe samochodów wszystkich marek
❖ Współpraca ze wszystkimi firmami ubezpieczeniowymi
nia wakacji zamienia się partnerami na jedna noc. Następnego ranka, panowie spotykają się przy śniadaniu i dzielą wrażeniami:
- Ja bawiłem się świetnie. A ty?
- Ja wyśmienicie.
- Ciekawe, czy dziewczyny też przypadły sobie do gustu?
M
Przychodzi kolega do kolegi i mówi:
- Jak sobie pomyślę, jakim jestem inżynierem, to aż boję się iść do lekarza.
MDwaj policjanci wybrali się w podróż służbową. W hotelu jednego zakwaterowano w pokoju numer 23, drugiego - pod numerem 24. Zgodnie z normą po skończonej pracy wybrali się do kościoła. Kończy się msza, ksiądz mówi:
- Przekażcie sobie znak pokoju.
Obaj mundurowi patrzą na siebie i mówią:
- Dwadzieścia trzy.
- Dwadzieścia cztery.
MPewien facet leżał od dłuższego czasu i kona, od czasu do czasu wracał do przytomności.
Jego żona czuwała przy jego łóżku dzień i noc! Pewnego dnia wrócił znowu odzyskał przytomność i zaczął takim zmęczonym głosem mówić do żony:
- W najgorszych czasach byłaś przy moim boku. Jak byłem zwolniony z pracy dodawałaś mi otuchy, później, gdy moja firma była bankrutem też byłaś przy mnie, jak straciliśmy nasz
dom tez byłaś przy mnie. Nawet teraz gdy jestem chory nie opuszczasz mnie nawet na chwilę. Wiesz co?
Jej oczy wypełniły się łzami wzruszenia:
- Co mój kochanie? Wyszeptała.
- Ja myślę, że przynosisz mi pecha!
M❖ Wysoka jakość usług i dobra cena Pomagamy w rozmowach z firmami
Małgorzata Wiwart-Truszkowska
dentystyka ogólna i kosmetyczna 1277 Main Ave, Clifton, NJ Tel.: 973-478-6123 646-784-0096
- Nie do wiary - mówi ojciec do córki, która zwykle godzinami rozmawia przez telefon - dziś gadałaś tylko pół godziny.
- Bo to była pomyłka.
MSpotykają się dwie sąsiadki:
- A co to sąsiadka tak dziś na czarno?
- A no, bo to mąż mój nie żyje.
- O mój Boże. A jak to się stało? Przecież jeszcze wczoraj go widziałam jak kopał w ogródku.
- A kopał, kopał. A potem poszliśmy do sklepu kupić mu nowe buty. No i mierzy jedną parę, drugą, trzecią... dziesiątą...
Mówię mu „Nie śpiesz się Stefan, przymierzaj dokładnie, żeby na pewno dobre były.“ W końcu po paru godzinach wróciliśmy do domu, on zakłada te nowe buty i mówi, że ciasne.
No nie zabiłaby Pani?
Z NAMI DOPEŁNISZ FORMALNOŚCI ZWIĄZANYCH Z UBEZPIECZENIEM
Większość z nas kojarzy owoce cytrusowe z samym, pełnym witamin i dobroczynnych substancji zdrowiem. Tymczasem wbrew temu, co się o nich powszechnie sądzi, cytrusy nie zawsze są bombą witamin. Często te dostępne w sklepach mają więcej dodatków chemicznych niż składników odżywczych.
Od momentu zerwania cytrusa z drzewa do chwili, gdy trafi on na nasz stół, mija średnio kilka tygodni. Owoc jest zazwyczaj najpierw zrywany, potem magazynowany, przechodzi przez kilku pośredników, następnie bywa pakowany, zabezpieczany przed zepsuciem i wysyłany do dystrybutora. Następnie zostaje przepakowany i podróżuje dalej aż wreszcie
- nierzadko dobrze poobijanyląduje na półce w hipermarkecie. Z pozoru ta długa droga, jaką przebywają egzotyczne owoce jest oczywista, warto jednak pamiętać, że aby ją wytrzymać i nie zgnić, owoce muszą zostać solidnie zakonserwowane.
Witamina E224
Cytrusy przed psuciem zabezpiecza się pryskając je lub zanu-
rzając w roztworach substancji, które chronią przed wnikaniem do ich wnętrza bakterii i grzybów. Hamuje to procesy gnilne i zapobiega psuciu się owocu w transporcie. Myli się więc każdy, kto sądzi, że konserwanty znajdzie tylko i wyłącznie w wędlinach lub wysoko przetworzonych produktach!
Wśród popularnych substancji, jakimi konserwuje się owoce znajdziemy np. E224 (pirosiarczyn potasu), stosowany do „siarkowania“ win i soków owocowych pośledniejszych gatunków. Choć jest dopuszczony do kontaktu z żywnością, nie powinno się spożywać go więcej niż 0,7 mg na kilogram masy ciała. Problem w tym, że E224 to składnik win, dżemów, soków owocowych. Miłośnicy tych produktów powinni uważać, bo łatwo mogą przedawkować ten specyfik i przyprawić się o ból głowy i nudności.
To jednak dopiero początek niespodzianek. Na skórkach owoców znajdziemy też thiabendazol, bifenyl czy ortofenylofenol. Powinni uważać na nie przede wszystkim alergicy, u których substancje te mogą prowadzić do wystąpienia silnych podrażnień. Jest toteż kolejny dobry powód, aby przed spożyciem cytrusów dokładnie je umyć, używając szorstkiej gąbki.
Oglądaj z każdej strony
Na co więc uważać i jak bronić organizm przed wchłanianiem całej tablicy Mendelejewa? Jeśli to możliwe, unikajmy kupowania wszelkich owoców egzotycznych, a cytrusów szczególnie, w marketach. Po pierwsze, jaskrawe światło i odpowiednie ustawienie, na przykład na tle luster, sprawia, że owoce wyglądać mogą znacznie lepiej niż w rzeczywistości. Po drugie, w marketach nie jest trudno o nadgnite, uszkodzone lub popękane pomarańcze. Warto je więc przed kupnem dokładnie obejrzeć pamiętając, że zanadto błyszcząca skórka świadczyć może nie tyle o zdrowiu owocu, co o dodatku dużej ilości substancji nabłyszczających, na przykład bifenylu.
Pomarańcze, mandarynki, grejpfruty dobrze jest dokładnie obrać, w przypadku innych owoców warto solidnie je umyć w gorącej wodzie, przecierając ostrą ściereczką. Najpewniejszym jednak sposobem jest po prostu umiar i wybieranie
raczej dojrzałych i soczystych jabłek lub gruszek, które mają dużą szansę pochodzić gdzieś z bliższych obszarów świata i nie spędzać długich godzin w wypełnionych konserwantami kontenerach.
Bananowe podróże
Mało kto wie też, że na świecie istnieje około 500 gatunków bananów. Różni je wielkość, smak, a nawet zastosowanie, przy czym na europejskie rynki trafia tylko kilka gatunków, a z ich jakością bywa niestety bardzo różnie.
Banany zbierane są niedojrzałe. Po ścięciu są nadal żywymi organizmami, które wydzielają dwutlenek węgla i inne gazy oraz stale dojrzewają, choć znacznie wolnej niż wcześniej. Oprócz dwutlenku węgla i etylenu banany produkują też sporą ilość ciepła. Tona bananów w ciągu godziny wytwarza 110 cal.
Oznacza to, że kontener tych owoców o temperaturze 25 stopni po upływie 84 godzin podniesie swoją temperaturę aż o 47 stopni. Aby temu zapobiec banany należy odpowiednio zabezpieczyć. Proces dojrzewania w transporcie jest hamowany m.in. poprzez obniżenie temperatury i przewożenie ich w około 13 stopni Celsjusza.
Od momentu pojawienia się kwiatostanu banana do czasu aż dojrzeje, upływa zwykłe około 120 dni. Natomiast 21 dni to średni czas, jaki bananom zajmuje podróż z rodzimego kraju (np. Ekwadoru) do europejskich supermarketów. W kraju docelowym banany trafią
do dojrzewalni. Tam w szczelnych komorach z gazem({etylenem), banany przyspieszają znacznie swoje dojrzewanie. Etylen wytwarzany jest w procesie dojrzewania przez same owoce, a podany z zewnątrz w szybkim czasie zmienia właściwości smakowe, zapachowe i wygląd samych owoców. Dzięki temu niemającemu wiele wspólnego z naturalnym procesowi dojrzewania, banany unikają pryskania środkami chemicznymi, które dodawane są bez wyjątku do wszystkich innych egzotycznych owoców, by przedłużyć ich trwałość.
Żółte czy zielone
Kupując banany warto zwrócić uwagę na przede wszystkim na kolor. Daje się on wyrazić na 7-stopniowej skali: od całkowicie zielonych (1) do całkowicie żółtych z brązowymi plamkami (7). Pozostałe 5 odcieni mieści się pomiędzy tymi dwiema barwami. Kupując banany warto pamiętać, że te całkowicie zielone lub zielone z żółtymi refleksami będą jeszcze dojrzewać, a ilość cukru w nich zawartego zwiększy się. Najsłodsze banany to te z ciemnymi plamkami. Są one zdrowe i zdatne do jedzenia, ale wkrótce mogą zacząć się psuć. Są jednak miękkie i bardzo słodkie. Jeśli kupujesz banany, by zjeść je w miarę szybko, wybierz właśnie te, jeśli jednak zamierzasz ich konsumpcję rozłożyć w czasie, wybieraj raczej te bardziej zielone, które dłużej zachowają świeżość.
support@fastcargo24.com www.fastcargo24.com
Biuro: 23 Daniel Road, Ste 5, Fairfield, NJ 07004
10’x10’ KUCHNIA $4,999
Profesjonalne instalacje:
• Systemów Alarmowych
• Kamer Monitoringowych
• Interkomów Audio/Video
• Telewizorów
• Systemów Videokonferencyjnych
• Audio w całym domu
• Systemów kontroli dostępu
• Video Doorbells
• Wzmacnianie sygnału WiFi
• SmartHome integracja z Alexa lub Google Home
Zadzwoń dzisiaj po bezpłatną wycenę 551-497-9446 – Paweł
Najlepszy sprzęt oraz najniższe ceny!
PROMOCJA KUCHNI 10’ X 10’ $4,999 W CENIE:
Styl szafek shaker biały lub szary, blat z kwarcu, Białe płytki “subway”, uchwyty i zlew
30 % RABATU NA PŁYTKI FIRMY CERRAD
NAJWIĘKSZY WYBÓR PŁYTEK Z POLSKI W NJ
25 % RABATU NA DRZWI SZKLANE
DO PRYSZNICA LUB NA WANNĘ
20 % RABATU NA SZAFKI ŁAZIENKOWE Z BLATEM
PROMOCJA NA BLATY KUCHENNE Z KWARCU, 35 SF MINIMUM, W OBREBIE 25 MIL
$49 CRYSTAL WHITE • $59 CALACATTA GOLD • $69 NEW CALACATTA NOBLE
PROMOCJA $1.49 / SF NA PANELE LVT
WINYLOWE ŁĄCZONE NA CLICK/PRODUKT NA STANIE
WIZJONERZY ŚWIATA
MOTORYZACJI
Z definicji nauka różni się od sztuki tym, że odkrycia naukowe i wynalazki mogą być dziełem różnych osób. Gdyby Robert Oppenheimer nie doprowadził do powstania bomby atomowej, zrobiłby to inny, prawdopodobnie niemiecki lub rosyjski naukowiec. Z punktu widzenia nauki to i tak miało się wydarzyć, ale z punktu widzenia historii powinniśmy dziękować za sukces Stanów Zjednoczonych. Z kolei pierwszy telefon stworzyło niezależnie i w podobnym czasie aż czterech mężczyzn. Natomiast nigdy nie dowiemy się, co jeszcze wyszłoby spod pędzla Vincenta van Gogha, gdyby nie zginął od kuli w 1890 roku. Wszyscy wspomniani dżentelmeni byli jednak wizjonerami. Dlaczego o tym piszemy? Naszym zdaniem motoryzacja to wspaniałe połączenie nauki i sztuki, która nie byłaby taka sama bez wkładu ludzi, którzy mieli wizję. Chcielibyśmy pokrótce przedstawić najważniejsze dokonania kilku z nich.
CARL BENZ
Tak jak wspomniany Oppenheimer jest uznawany za ojca bomby atomowej, tak Carl Benz na zawsze pozostanie ojcem motoryzacji. To dzięki niemu w roku 1886 powstał i wyjechał na ulice Mannheim pierwszy opatentowany samochód. Co ważne, Patentwagen Nr 1 był napędzany wynalezionym przez Benza silnikiem o zapłonie iskrowym, który nie był jednak zasilany benzyną, lecz ligroiną (tzw. ciężką benzyną). Patent Benza figuruje na liście najbardziej wartościowych dokumentów UNESCO. Mimo to trzeba przyznać jedną rzecz, Carl Benz nie wynalazł pojazdu silnikowego, a jedynie udoskonalił tę koncepcję na tyle, by mógł pokonywać duże odległości i był stosunkowo prosty w obsłudze. Pierwsze automobile produkcji Benz & Cie. Rheinische Gasmotorenfabrik trafiły do sprzedaży w roku 1888, ale nie cieszyły się zbyt dużą popularnością. Zmieniło się to za sprawą żony Carla, Berthy, która bez wiedzy męża wyruszyła wraz z dziećmi w liczącą 105 kilometrów podróż z Mannheim do Pforzheim. Tym samym Bertha Benz została pierwszą w historii osobą, która pokonała ponad 100 kilometrów pojazdem samochodowym. Wieść o tym wyczynie szybko się rozeszła, co przełożyło się na zwiększenie sprzedaży i dalsze ulepszanie konstrukcji przez Benza. W międzyczasie w Niemczech zaczęły powstawać konkurencyjne pojazdy, takie jak pierwszy w historii samochód czterokołowy (Patentwagen Nr 1miał tylko trzy koła),będący pomysłem Gottlieba Daimlera i Wilhelma Maybacha. Na szczęście wszyscy trzej panowie postanowili współpracować zamiast konkurować, co doprowadziło do powstania w roku 1926 spółki Daimler-Benz AG. Carl Benz zmarł 3 lata później, zostawiając po sobie żyjącą do dziś legendęmarkę Mercedes-Benz.
HENRY FORD
Wydaje nam się, że założyciela marki Ford można śmiało nazwać Elonem Muskiem XX wieku. Choć żaden z nich nie jest wynalazcą, udało im się upowszechnić coś, co było dotychczas nowinką techniczną. Żadnemu z panów nie brakowało też kontrowersyjnych pomysłów i poglądów, które pozwolimy sobie pominąć.
Zacznijmy jednak od początku. Spółka Ford Motor Company powstała w 1903 roku, po tym jak Henry Ford poróżnił się ze współudziałowcami w Detroit Automobile Company, znanej obecnie jako Cadillac. Jeśli kojarzycie tę ostatnią markę, macie zapewne przed oczami najbardziej luksusowe samochody Ameryki. Henry Ford chciał czegoś zupełnie innego - tanich samochodów dostępnych dla każdego i w dużych ilościach. Jednak by wprowadzić tę wizję w życie, potrzebny był przełom na miarę rewolucji
przemysłowej. Była nim ruchoma taśma produkcyjna, która pozwoliła na produkcję 15 milionów sztuk Modelu T w latach 1908-1927. To astronomiczna liczba nawet jak na dzisiejsze czasy.
Ford Model T nie był najwybitniejszym i najlepszym automobilem swoich czasów, ale tym bardziej nie był nim Fiat 126p. To nie przeszkadzało absolutnie nikomu, bo własny samochód, dostępny dla przedstawicieli klasy robotniczej, był luksusem i całkowitą zmianą w życiu. Dzięki samochodom ludzie zaczęli przeprowadzać się dalej od centrów miast, a nawet osiedlać się w zapomnianych wówczas rejonach kraju, takich jak Floryda. Nikomu nie przeszkadzało, że samochody były dostępne wyłącznie w kolorze czarnym. W końcu dzięki temu lakier szybciej wysychał i mogło powstać jeszcze więcej i jeszcze tańszych samochodów.
FERDINAND PORSCHE
W czasach, kiedy spółka Carla Benza była już największym producentem aut na świecie, a Henry Ford zastanawiał się, jak zmotoryzować Stany Zjednoczone, pochodzący z Austro-Węgier Ferdinand Porsche projektował… samochody elektryczne. Już jako 25-latek wzbudził zachwyt stworzonym przez siebie modelem elektrycznego automobilu na Wystawie Światowej w Paryżu w roku 1900. Co ciekawe, pojazd ten napędzały dwa silniki umieszczone w piastach przednich kół. Wkrótce powstał jednak projekt auta z czterema silnikami elektrycznymi. Tym samym był to pierwszy na świecie pojazd z napędem na wszystkie cztery koła. Wygląda więc na to, że produkowane obecnie Porsche Taycan ma więcej wspólnego z korzeniami marki, niż może się wydawać.
Ferdinand Porsche tworzył także pierwsze w historii pojazdy hybrydowe pod marką Lohner-Porsche, w których silnik spalinowy produkował prąd dla silników elektrycznych. Miał też okazję pracować dla największych austriackich i niemieckich marek, takich jak Steyr i Daimler-Benz, jednak ta współpraca skończyła się konfliktami. Nie pozostało mu więc nic innego, jak założyć własne biuro projektowe w 1931roku. Wkrótce, bo w 1934 roku, firmie trafił się zleceniodawca, którym może nie wypada się chwalić, ale trzeba przyznać, że pozwolił na stworzenie motoryzacyjnej legendy i potęgi. Był to Adolf Hitler, który polecił Ferdinandowi Porschemu zaprojektować tani, wydajny i wygodny samochód dla ludu. Tak powstał Volkswagen Typ 1, znany jako „Garbus“. Pierwsze egzemplarze wyprodukowano już w roku 1939, jednak z wiadomych względów fabryki musiały zająć się produkcją pojazdów wojskowych, takich jak bazujący na Garbusie Kübelwagen czy Schwimmwagen. Seryjna produkcja Garbusów rozpoczęła się dopiero po wojnie – ale już bez udziału okrzykniętego zbrodniarzem
wojennym Ferdinanda Porschego. Był to zdecydowanie jeden z najważniejszych pojazdów w historii motoryzacji. Jego produkcja trwała do 2003 roku. Powstało ponad 21milionów egzemplarzy. Stał się także bazą dla trzech generacji modelu Transporter. Trzeba jednak wiedzieć, że Garbus, choć udany, nie był oryginalnym pomysłem Ferdinanda Porschego, lecz tylko ulepszoną kopią czechosłowackiej Tatry V670. Tym, kto stworzył markę Porsche, jaką znamy, był Ferry Porsche, czyli syn Ferdinanda, który zarządzał firmą aż do roku 1989. To jemu zawdzięczamy m.in. stworzenie kultowego modelu 91. Jednak nie jest to ostatni z wybitnych członków tej rodziny, o którym przeczytacie w tym artykule.
André Citroën
To nazwisko kojarzy chyba każdy, ale założyciel najciekawszej z francuskich marek jest postacią raczej zapomnianą. Tu wyjątkowo pozwolę sobie wspomnieć nieco więcej o życiu prywatnym André Citroëna. Jego ojcem był holenderski handlarz diamentami Levie Citroën, zaś matką Polka żydowskiego pochodzenia - Masza Amelia Kleinman. Młody André znał język polski i często bywał w naszym kraju. Jednej z takich wizyt zawdzięcza swój pierwszy pomysł na biznes oraz jego charakterystyczne logo. Zainspirowały go wytwarzane w Głownie koła zębate o zębach daszkowych, które charakteryzowały się cichszą pracą, wysoką wytrzymałością i niższymi kosztami produkcji. André kupił patent na daszkowe koła zębate i w 1900 roku otworzył w Paryżu Przedsiębiorstwo przekładni zębatych Citroena - niewielki zakład z dwoma daszkami w znaku firmowym.
Dalsza historia francuskiego przemysłowca potoczyła się bardzo dynamicznie. W 1906 roku został powołany do zarządzania upadającą spółką
samochodową Mors. Misja uratowania spółki powiodła się, ale wydarzenia roku1914 sprawiły, że sportowe i luksusowe auta przestały być potrzebne. André wyruszył do Detroit, by poznać tajniki produkcji seryjnej – technologii wynalezionej przez Fredericka Taylora. Ta wiedza nie miała jednak służyć do produkcji samochodów, lecz amunicji. Tuż po wojnie, w 1919 roku, zakład zaczął produkcję pierwszego samochodu sygnowanego logo Citroëna - modeluA. W ciągu kolejnych10 lat Citroën stał się czwartym największym producentem samochodów, ustępując tylko trzem markom amerykańskim, w tym oczywiście Fordowi. Wytwarzając 100 tysięcy pojazdów rocznie, Citroën stał się motoryzacyjnym królem Europy. Sukcesy André Citroëna niestety nie trwały zbyt długo. Wkrótce potem inżynier wpadł na pomysł, by stworzyć pierwszy produkowany seryjnie samochód z napędem na przednie koła i samonośnym nadwoziem, nazywany nieoficjalnie Traction Avant. Samochód budził zachwyt dzięki właściwościom jezdnym. Dzięki brakowi ramy nośnej udało się uzyskać niski środek ciężkości, co w połączeniu z zaprojektowanym przez Ferdinanda Porschego niezależnym zawieszeniem, sprawiało, że były to po prostu najszybsze samochody na drogach. Stąd duża ich popularność wśród gangsterów. To z kolei wymusiło zakup całej floty tych aut przez służby mundurowe w całej Europie, w tym także w Polsce. TractionAvant był też pierwszym samochodem w historii wyposażonym w hydropneumatyczne zawieszenie, z którego słynęły późniejsze modele marki. Stworzenie tego modelu pochłonęło jednak tyle środków, że firma popadła w kłopoty finansowe i została przejęta przez koncern Michelin w roku 1934 - w tym samym, w którym debiutował TractionAvant. Przyczyniło się do tego także uzależnienie właściciela od hazardu. Sam André zmarł niespełna rok później z powodu raka żołądka.
Trzeba jednak przyznać, że była to swojego rodzaju ofiara, złożona przez inżyniera i wizjonera dla dobra światowej motoryzacji. Auta przedniona-
ciąg dalszy ze strony 27
pędowe z nadwoziem samonośnym stanowią zdecydowaną większość samochodów produkowanych obecnie na świecie. Wszystkie późniejsze modele marki, w tym kultowe 2CV, DS., SM czy CX, również korzystały z tych samych rozwiązań i - co najważniejsze - były niezwykle ciekawe. Założyciel marki z pewnością byłby z nich dumny.
FERDINAND PIECH
Współcześnie rzadziej słyszy się o wielkich wizjonerach świata motoryzacji. Poza wyjątkowym i postaciami, takimi jak Christian von Koenigsegg i Akio Toyoda, mamy do czynienia raczej z ulepszaniem i powolną ewolucją motoryzacji, która zdaje się powoli zwijać żagle. Czasy świetności motoryzacji, a zwłaszcza tej spalinowej, niestety już się kończą, a za jej szczytowy okres możemy chyba uznać moment, w którym Ferdinand Piech zarządzał Grupą Volkswagena – najpierw jako prezes zarządu (1993-2002), a potem jako przewodniczący rady nadzorczej (2002-2015). W tych latach samochody osobowe stały się najbardziej komfortowe, a także osiągnęły najwyższą efektywność i bezawaryjność. Ta ostatnia cecha zaczęła się nieco kruszyć pod ciężarem kolejnych norm ekologicznych, które wymuszały pewne sprzeczne z logiką ruchy, takie jak celowe osłabianie konstrukcji silników w celu redukcji masy i rzadsze wymiany oleju drastycznie skracające żywotność podzespołów.
Wróćmy jednak do osiągnięć Ferdinanda Piecha. Co prawda nie był pionierem i wynalazcą na miarę swojego dziadka, Ferdinanda Porschego, ale jego wkład w historię motoryzacji należy docenić. Jako inżynier pracował w rodzinnej firmie, gdzie odpowiadał m.in. za rozwijanie i testowanie silników. Zaprojektował też Porsche 906 i 917. Wskutek wewnętrznych konfliktów nie został jednak następcą Ferry’ego Porschego, lecz założył własne biuro konstruktorskie w roku 1972. Już rok później został zatrudniony w Audi NSU Auto Union AG. Nie była to bynajmniej praca marzeń, ale Piech pragnął, by Audi stało się marką premium, mogącą konkurować z Mercedesem i BMW. Jak wiemy - to się udało. Dzięki niemu powstał napęd Quattro (1980) oraz niezwykle popularne silniki typu TDI(1989).
Zarządzając Volkswagenem od 1993 roku, miał przed sobą nieco inne zadanie. Marka borykała się z problemami finansowymi, a zadaniem Piecha była optymalizacja kosztów. Zgodnie z oczekiwaniami zyskowność spółki wzrosła już w ciągu pierwszych kilku lat, dzięki czemu Piech mógł sobie pozwolić na pewne fanaberie, takie jak zlecenie opracowania modelu Phaeton, ale także wskrzeszenie marki Bugatti przez zaprojektowanie modelu Veyron. Oprócz tego za czasów panowania Ferdinanda Piecha portfolio grupy wzbogaciło się o inne przejęte marki, takie jak Seat, Skoda, Bentley, czy choćby Porsche. Piech odszedł na emeryturę w 2015 roku, zaledwie pół roku przed wybuchem afery Dieselgate. Zmarł 25 sierpnia 2019 roku.
Elżbieta Fruchtman
Tłumacz – notariusz
1(201) 725 2067 elizabethfruchtman@yahoo.com
• Apostille • Podania w języku polskim i angielskim
EMERYTURY, DISABILITY I OBYWATELSTO PO POLSKU
Wiele usług telefonicznie
Jestem Notary Public potwierdzam tożsamość osoby składającej podpisy łacznie z klauzulą apostille, przygotowuję upoważnienia, odwołania, pełnomocnictwa z klauzulą apostille lub bez w języku polskim zgodnie z obowiązującymi w Polsce wymaganiami prawnymi. Ponadto
Jestem licencjonowanym instruktorem różnych rodzajów Yogi. Zapraszam!
Strona pochodzi z miesięcznika PLUSik, który jest doskonałym uzupełnieniem edukacji i wartościową rozrywką dla najmłodszych czytelników. Prenumerata dostępna na stronie www.plusik.us
21 i 22 stycznia obchodzimy Dzień Babci i Dzień Dziadka. Narysuj portret swoich dziadków. Spróbuj stworzyć jeden obrazek, na którym znajdą się dwie babcie i dwóch dziadków. Zastanów się, jak wyglądają, w co lubią się ubierać i co sprawia, że są wyjątkowi.
Check/money order wypisany na PLUS Media Group Corp.
Karta kredytowa/debetowa nr karty___________________ data ważności_________sec. code_______
imię i nazwisko posiadacza karty___________________________________ adres posiadacza karty____________________________________________ Wypełniony formularz wraz
BARAN W tym tygodniu wiele będzie się działo w pracy i w interesach, możesz mieć poczucie, że udało ci się zrealizować swoje ambitne plany, że skutecznie i konsekwentnie dążysz do celu. To czas przypływu uczuć i dobrej zabawy.
BYK W tym tygodniu wszystko powinno się świetnie układać. Będziesz działać bardzo wydajnie, niewiele trudu i kosztów trzeba będzie zainwestować w swoją pracę, by móc się cieszyć jej wynikami i owocami.
BLIZNIETA Otworzą się przed tobą nowe, bardzo pomyślne możliwości. Będziesz okazywać życzliwość w stosunku do ludzi, wszędzie, gdzie się pojawisz wprowadzisz spokój i harmonię. W uczuciach gorący okres.
RAK W tym tygodniu może pojawić się rozdrażnienie i nerwowość. Mogą wystąpić kłopoty z porozumiewaniem się z otoczeniem, problemy z komunikacją ze współpracownikami i szefem. . Łatwo będziesz się męczyć i źle znosić wypełnianie obowiązków.
LEW W tym tygodniu możesz być rozdrażniony, trudno będzie ci się porozumieć z otoczeniem. Możesz popadać w konflikty i wywoływać kłótnie. Może dopaść cię złe samopoczucie, melancholijne nastroje i migreny.
PANNA Szczęście zacznie ci sprzyjać, przedsięwzięcia, które od dawna czekały na zakończenie uda się wreszcie zakończyć. Pojawią się nowe ciekawe znajomości, nowe możliwości na spotkanie miłości. Optymistycznie spojrzysz na życie. Tak trzymać.
WAGA W tym tygodniu czeka cię ożywienie życia towarzyskiego, możesz poznać wielu nowych ludzi. Uda ci się także przeprowadzić ważną dla ciebie rozmowę, z pozytywnym skutkiem. Załatwisz zaległe sprawy i odetchniesz z ulgą. Zachowaj rozwagę w kwestiach finansowych i pilnuj pieniędzy.
SKORPION To będzie tydzień, w którym możesz odrobinę zwolnić i pozwolić sobie na trochę luzu. Wykorzystaj wszystkie okazje do odpoczynku, poleniuchuj i naładuj akumulatory. Poczujesz przypływ energii.
STRZELEC Odzyskasz teraz entuzjazm, będziesz mieć poczucie, że podążasz właściwą drogą. Spróbuj poszukać nowych płaszczyzn porozumienia z partnerem. Odnów kontakty ze wspólnymi znajomymi, przypomnij sobie o łączących was pasjach.
KOZIOROZEC Pojawi się okazja do zerwania jakichś niesatysfakcjonujących układów. Zapragniesz wyjść z trudnej sytuacji, uwolnić się od krępujących cię zobowiązań. Nie wydawaj pieniędzy lekkomyślnie i beztrosko jedynie na przyjemności.
WODNIK W tym tygodniu zmieni się twoje nastawienie do otaczającego cię świata. Pojawi się dobre samopoczucie, wiara w siebie i życzliwość dla ludzi. Sprawy same ułożą się po Twojej myśli, możesz liczyć na przychylność losu.
RYBY Pewne cechy Twojego charakteru mogą utrudniać ci teraz pracę w zespole. Musisz zapanować nad swoimi popędami i zachciankami, inaczej grozi ci przemęczenie i nieefektywny wysiłek. Staniesz się rozdrażniony, zaczniesz szukać zwady.
WYCIECZKI
WYCIECZKI
Busem z Polskim przewodnikiem
Wycieczki dla osób "solo", par i rodzin
Wyjazd w góry ,,Nie tylko dla narciarzy” – 23 i 13 luty 3 dni z wyżywieniem, dwa noclegi, zabawa karnawałowa - $400/os. Niagara w zimie - dwa dni, przejście pod zamrożoną Niagarą - Styczeń / Luty 2026
Nowy Orlean (Mardi Gras) / Dom Presley'a / Tennessee – 14 - 22 luty 2026
Ponadto: Waszyngton/Kapitol/jaskinie, Kraina Amiszów, Wycieczki dookoła USA i kaniony zachodu
Firmy ubezpieczeniowe dzielnie walczą o klienta, proponując mu atrakcyjne zniżki. To, ile płacicie za ubezpieczenie samochodu uwarunkowane jest przede wszystkim przez nas samych.
Najważniejszym faktem, który należy mieć w swojej świadomosci jest to, że ubezpieczenie samochodu to ubezpieczenie przede wszystkim kierowcy. Nie bez powodu nazywane jest ubezpieczeniem personalnym czyli osobowym.
Samochód to niestety urządzenie bardzo niebezpieczne. Raz wprowadzone w ruch może być przyczyną wielu cierpień i strat materialnych. Niezależnie od tego czy właściciel pojazdu jest odpowiedzialny za wypadek czy nie, udział jego samochodu w tym nieprzyjemnym wydarzeniu oznaczać może dla niego straty. Moralne, zdrowotne, a także finansowe. Wypadku często nie da sie unik-
nąć. Uniknąć można jednak strat finansowych. Pod jednym wszakże warunkiem. Trzeba być dobrze ubezpieczonym!
Sadzę nadal, że zbyt wielu naszych rodakow, mimo że posiada ubezpieczenie samochodowe jest nieodpowiednio zabezpieczonych. Na podstawie własnego doświadczenia w branży ubezpieczeniowej twierdzę, że często nie zdają sobie z tego faktu sprawy. Nie zawsze wiedzą jak powinno wyglądać odpowiednie dla nich ubezpieczenie oraz gdzie i jak je wykupić. Często też mają świadomość bycia ubezpieczonym źle, ale ze wzgledu na trudną sytuację finansową myślą, że nie stać ich na lepsze ubezpieczenie. Nie wiedzą o tym, że może istnieć możliwość bycia lepiej zabezpieczonym bez potrzeby płacenia wyższych składek. Absolutnym minimum, z którym musimy koniecznie się zapoznać jest tzw. Declaration Page. Jest to
najważniejsza strona w polisie. Jest jakby jej podsumowaniem. Znajdziemy na niej takie informacje, jak nazwa kompanii ubezpieczającej nasze auto, numer polisy, termin jej ważności, maksymalne limity odszkodowania, dane dotyczące samochodu, t.j. marka, model, numer silnika oraz dane personalne ubezpieczonych osób. Tę stronę musimy dokładnie sprawdzić i w razie stwierdzenia błędów lub niezgodności poinformować o tym agenta, który zażąda od kompanii korekty. Strona ta zawiera też ważne informacje dotyczące formy zabezpieczenia. Z niej dowiemy się, czy nasz samocóod posiada Full Coverage, czyli jak to się potocznie mówi „ubezpieczenie dwustronne“, czy tylko Liability, czyli ubezpieczenie od opowiedzialności cywilnej. Na Declaration Page znajdziemy też informację o limitach tzw. Bodiliy Injury Liability, Property Damage Liability, Medical Pay, Uninsured Motorist/Underinsured Motorist Liability oraz o wysokości deductible, czyli udziału własnego gdy posiada się physical damage (Comprehensive i Collision Coverage).
Jeśli wykupiliśmy ubezpieczenie jednostronne, w rubrykach Collision i Comprehensive przeczytamy No Coverage, co oznacza, e polisa nie przewiduje tego rodzaju asekuracji. Bardzo ważne jest, by rozumieć znaczenie powyższych terminów, gdyż za każdym z nich kryje się konkretne zabezpieczenie nas samych i naszego majątku.
Zdaję sobie sprawę z faktu, że analiza polisy ubezpieczenia samochodu nie jest najciekawszym zajęciem. Dla własnego dobra warto się jednak z nią zapoznać. Życzę miłej lektury.
Warto przypomnieć, że Royal Crown Realty, której jestem brokerem od wielu lat, zajmuje się również sprzedażą i kupnem domów oraz innych nieruchomości, w tym budynków komercyjnych.
Bardzo prosimy szczegółowe pytania kierować bezpośrednio do Choice Int. Agency i Royal Crown Realty przy 348 Main Ave Wallington, NJ 07057, telefonicznie pod numer 973-773-7448 lub mailowo na adres royalcrownrealty@aol. com.
Grażyna Torbus
NA NARTY? PRZYGOTOWANIA ZACZNIJ
CO NAJMNIEJ
4 TYGODNIE WCZEŚNIEJ
Brak kondycji na nartach potrafi się okrutnie zemścić. Dlatego przygotować się trzeba dużo wcześniej przed wyjazdem. Dowiedz się, co szczególnie trzeba wyćwiczyć.
Treningi przygotowujące do uprawiania narciarstwa powinny obejmować trzy elementy: ćwiczenia poprawiające sprawność ogólną; ćwiczenia wzmacniające zwiększające siłę i wytrzymałość, a także ćwiczenia na koordynację ruchową, dzięki którym zjazdy będą bezpieczniejsze dla nas samych oraz innych narciarzy na stoku. Osoby początkujące w szczególności powinny zadbać o dolną część ciała i jej poszczególne segmenty. Do najczęstszych kontuzji narciarzy zalicza się urazy stawu kolanowego, dlatego dobrym ćwiczeniem może okazać się wchodzenie i schodzenie po schodach, marszobiegi czy jazda na rolkach. Te aktywności poprawiają siłę i wytrzymałość mięśni.
Narty czy snowboard o wysiłek dla całego organizmu, dlatego nie można zapominać o rozgrzewce przed zjazdem czy bieganiem na nartach. Rozciąganie zmniejsza ryzyko kontuzji: pobudza układ nerwowy do pracy, rozgrzewa mięśnie, nawilża stawy, dotlenia organizm i poprawia krążenie krwi. Efektywna rozgrzewka powinna trwać ok. 10-15 minut, przy czym warto zadbać o odpowiednią kolejność ćwiczeń.
Podczas jazdy na nartach najbardziej intensyw-
nie pracują nogi, dlatego to na nich powinno się skupić większość uwagi. Po założeniu butów narciarskich warto przyzwyczaić się do ich ciężaru i odbyć w nich adaptację poprzez marsz, wykroki, stanie na jednej nodze, wypady. Większość ćwiczeń wykonamy na małej przestrzeni, do tego warto dodać skłony, wymachy dla górnej części ciała aby kompleksowo pobudzić całe ciał. Idealnym uzupełnieniem byłoby zasymulowanie upadku tak aby „znać” tą sytuację w razie takiej potrzeby kontrolowanego. Dodatkowo „przypomnienie” wstawania po upadku jest rozgrzewką koordynacyjną dla naszego ciała. Dodatkowe zabezpieczenia na nartach
Wśród osób profesjonalnie uprawiających sporty zimowe popularne są ochraniacze na kręgosłup. Jednak coraz częściej decydują się na nie również amatorzy. Ich zadaniem jest zamortyzowanie siły uderzenia podczas upadku, a tym samym ochrona kręgosłupa przed urazami.
Ochraniacze na kręgosłup można kupić w dwóch wariantach: jako ochraniacz zapinany lub zintegrowany z kamizelką, wyposażony w sztywną membranę Hardshell lub wygodniejszą typu Softshell.
Bez względu na to, który
wariant wybierzesz, oba muszą dobrze przylegać do ciała i pokrywać kręgosłup na całej jego długości. Koniecznie zwróć uwagę na to, czy ochraniacz posiada odpowiedni certyfikat, który zapewnia ochronę przed określonymi siłami uderzenia. Ponadto ochraniacz powinien być odporny na wilgoć i działanie niskich temperatur. Pamiętaj również o tym, aby protektor wymieniać średnio co 5 lat lub bezpośrednio po wypadku.
Obowiązkowym wyposażeniem na stoku powinien być odpowiedni kas na głowę.
Zanim zaczniesz zjeżdżać
Mało oczywistym zaleceniem, którego wypełnienie podnosi bezpieczeństwo na stoku jest… nieużywanie słuchawek. Zagłuszając dźwięki otoczenia, nie usłyszysz nadjeżdżających narciarzy lub usłyszysz ich zbyt późno. Rejestrowanie dźwięków ma ponadto ogromne znaczenie dla prawidłowego utrzymania równowagi.
Oczywiste jest natomiast to, że przed zjazdami i na stoku rozgrzewamy się ciepłymi napojami bez alkoholu.
NA NARTY MARSZ!
Przedstawiamy najlepsze miejsca
na narciarskie szaleństwa!
Jednodniowy wypad
Aby pozbawić Was częstego argumentu, że „te wszystkie stoki to strasznie daleko są…” przygotowaliśmy dla Was listę wyciągów i ośrodków narciarskich, które, zależności od tego, gdzie mieszkacie w New Jersey, bedą oddalone nie więcej niż godzinę drogi od Waszego domu:
Campgaw Mountain
200 Campgaw Rd., Mahwah
Położone zaledwie 18 mil od George Washington Bridge, ten stok leżący w Bergen County zapewnia zjazdy zarówno w dzień jak i w nocy, w ofercie jest także snow tubing.
Shawnee Mountain
401 Hollow Rd., East Stroudsburg, PA
Ten najpopularniejszy stok w Poconos oferuje 23 wyciągi i trasy zjazdowe, dwa stoki
wyczynowe , snow tubing. Stoki są znakomicie oświetlone, można tu także jeździć po zachodzie słońca. jeśli planujecie nauczyć Wasze dzieci jazdy na nartach, możecie zdecydować się na zajęcia z serii „mommy &me” dla trzylatków lub lekcje WeeRider dla małych snowboardzistów w wieku od 3 do 6 lat.
Mount Peter
51 Old Mt. Peter Rd., Warwick, NY
Jeśli nie lubicie ryzykować na stoku i bliższe Waszemu sercu są łagodne „ośle łączki”, Mount Peter w Warwick, NY to miejsce idealne dla Was. Stok oferuje 14 tras zjazdowych i prosty snowpark z przeszkodami idealny dla początkujących.
Jack Frost Ski Resort
434 Jack Frost Mountain Rd., White Haven, PA
Jack Frost to Big Boulder to dwie góry leżące na terenie jednego resortu, i dobrze wiedzieć, że oznacza to, iż jeden bilet na wyciąg może zostać użyty podczas wjazdu na obydwa stoki. Jack Frost Resort zaczyna sezon wcześniej niż inne ośrodki tego typu , więc często wybierany jest na pierwszy przystanek narciarskiego sezonu.
Mountain Creek 200 Rte. 94, Vernon Wszyscy znają Mountain Creek - jest to największy ośrodek narciarski w New Jersey na terenie którego leżą aż cztery górskie szczyty, osiem wyciągów i aż 46 tras zjazdowych! Nie można oczywiście zapominać o olbrzymim snowparku idealnym dla narciarzy i snowboardzistów szukających mocniejszych wrażeń!
Weekendowa wyprawa na stok
Jeśli macie wolny dzień lub dwa warto zaplanować weekend na nartach. Te miejsca oddalone kilka godzin drogi od środkowego New Jersey, będą wręcz idealne na dłuższy wypad:
Camelback Mountain Resort
301 Resort Dr., Tannersville, PA
Jeśli zdecydujecie się wybrać do tego popularnego resortu w Górach Poconos, pamiętajcie, że prawdopodobnie zechcecie tu zostać na dłużej. Camelback to nie tylko znakomite ,świetnie oświetlone stoki i liczne trasy zjazdowe, ale także największy w kraju stok do snow tubingu. Prócz tego Camelback kusi Aquatopią - olbrzymim krytym parkiem wodnym. Nie można też nie wspomnieć o Appalachian Express - czyli o najprawdziwszej z prawdziwych kolejce górskiej,
czynnej na dokładkę cały rok!
Jeśli zagustujecie w narciarskich wyprawach do Pensylwanii, koniecznie zajrzyjcie na www. skipa.com
Hunter Mountain
64 Klein Ave., Hunter, NY
Ośrodek w Hunter to idealny wybór dla wszystkich, którzy dopiero rozpoczynają swoją przygodę z nartami lub deską snowboardową. Jeśłi jesteście troszkę starszymi początkującymi narciarzami, tutaj raczej nie będziecie czuć kompleksów. Znajdziecie tu trasy zjazdowe o rozmaitym stopniu trudności, a jeśli poczujecie się na nartach trochę pewniej - możecie spróbować swoich sił na stoku z przeszkodami.
Windham Mountain Resort
19 Resort Dr., Windham, NY
Windham to prawdziwy olbrzym! Na 285 akrach znakomitych stoków znajdziecie ponad 50 tras zjazdowych i sześć terrain parks. Oczywiście można tu także poszaleć na oponach a nawet pośmiga
Bear Creek Mountain Resort
101 Doe Mountain Ln., Lehigh Valley, PA
Tu z pewnością najlepiej odnajdą się wytrawni i wymagający narciarze. To właśnie tutaj znajduje się najbardziej stromy stok w całej Pensylwanii! Prócz 39 tras zjazdowych , 16 wyciągów i niemal 40 torami do zjazdów na oponach mamy tu także do dyspozycji malowniczo położony na szczycie góry Slopeside Pub and Grill, gdzie warto posilić się w przerwie między kolejnymi narciarskimi wyzwaniami! Zuza Ducka
Oferujemy fachowość i doświadczenie dla małych i duż y ch k lie n t ó w Z a p e wnia m y a t r a k c yjne i konkurenc yjne
stawki na przewóz i inne usługi. Gwarancją jakości naszych usług jest ponad 30 lat działalności na r ynku amer ykańskim.
• Transpor t całych kontenerów od drzwi do drzwi między USA i Europą (Impor t & Expor t)
• Kontenery małe (20ſt), duże (40ſt i 40ſt HC) i specjalistyczne (20ſt & 40ſt Open Top, 20ſt & 40ſt Flat Rack)
• Wysyłka samochodów, maszyn, motocykli, ATVs, jet-skis i łodzi
• Wysyłka mienia przesiedleńczego
• Wysyłka ładunków handlowych i ponadgabarytowych
• Oddziały w Polsce, Niemczech, Wielkiej Brytanii, na Litwie, Węgrzech i w Por tugalii
• Agencja celna w Gdyni
• Przygotowujemy dokumentację transpor tową i celną
New Providence, NJ 07974
732-516-9555
732-516-9777
KANCELARIE ADWOKACKIE
NOWY JORK - WARSZAWA
mec. Jerzy Sokół
Adwokat jest absolwentem prawa Uniwersytetu Warszawskiego oraz University of Connecticut, z praktyką w Polsce i USA
SPRAWY W USA:
• Spadkowe i testamenty
• Imigracyjne: obrona przed deportacją/przesłuchania w sądach/ redukcja kaucji
• Bankructwa
SPRAWY W POLSCE:
• Sprawy spadkowe i testamenty
• Sprawy majątkowe
• Odzyskiwanie mienia
• Sprawy karne/ cywilne
Adres biura w Polsce: ul. Prusa 2, 00-439 Warszawa tel. 011-48-22-219-5088
WOJCIECH KONIOR ND, CNS, MS NATUROPATA, SPECIALISTA ŻYWIENIA
WITAMINY I MINERAŁY LASEROWA STYMULACJA PUNKTÓW AKUPUNKTUROWYCH
ANALIZA MINERAŁOWA na PODSTAWIE TESTÓW WŁOSÓW
TESTY NA ALERGIE POKARMOWE
BADANIE POZIOMU WITAMINY ”D”
BADANIE POZIOMU WOLNYCH RODNIKÓW
Z pytaniami proszę dzwonić na powyższe numery telefoniczne
Pytania Czytelników
Dlaczego muszę załatwiać dokumenty na pogrzeb urny w Polsce mojego męża, gdy jego życzeniem było rozsypanie prochów w Gdańsku w Morzu Bałtyckim? Dlaczego mam podawać nazwę cmentarza, gdy go tam nie pochowam?
Prawo polskie zabrania rozsypywania prochów w Polsce. Prawo polskie wymaga dokumentacji z Sanepidu w Polsce oraz pozwole -
nia z Konsulatu na transport urny do Polski. Co Pani zrobi z prochami to jest Pani sprawa, ale według prawa musi Pani mieć komplet dokumentów na transport i na pochówek urny na cmentarzu w Polsce.
Moja bratowa nie chce pochować mojego brata ani nie pozwoli tego zrobić rodzinie. Ile się czeka na sprawę sądową, żebyśmy mogli odebrać brata ciało i zorganizować pogrzeb?
Wszystko zależy w stanie czy powiecie założona jest sprawa, ale może to trwać od 1 do 2 miesięcy.
Jak długo trzeba czekać na ekshumację zwłok, gdyż wybieramy się do Polski na wakacje i chcielibyśmy wyjąć mamę z grobu, dokonać kremacji i zabrać urnę do Polski i pochować ją z jej mężem.
Ekshumacje w USA odbywają się zwykle dość szybko. Po złożeniu aplikacji o pozwolenie, koordynacjach z cmentarzem, krematorium plus dokumenty do Polski–wszystko
nie powinno zająć dłużej niż miesiąc.
Jestem na Medicaid i dostałam powiadomienie, że muszę zmienić fundusz pogrzebowy, gdzie mam pieniądze na pogrzeb, bo mi skasują Medicaid. Co mam zrobić?
To absolutnie nie jest problem, pani fundusz jest Revocable, a Medicaid chce, żeby Pani zmieniła na Irrevocable, to jest tylko jedna forma.
Izabela Van Tassel
DO WYNAJĘCIA
Mieszkanie w Garfield. 2 sypialnie, living room, dining room, kuchnia, dwupoziomowy deck, garaż i dwa miejsca parkingowe. Podgrzewane drewniane podłogi, dostęp do pralki i suszarki. $2500 + sec. deposit, opłaty wliczone. Tel. Marek 862-571-4823
Blue Monday i domowe finanse: dlaczego trzeci poniedziałek stycznia boli najbardziej
Co roku, mniej więcej w połowie stycznia, w mediach pojawia się hasło „Blue Monday”, czyli dzień, który ma być najbardziej przygnębiający w całym roku („blue” znaczy nie tylko „niebieski” ale i „smutny”). Choć sama koncepcja powstała bardziej jako marketingowa ciekawostka niż naukowa diagnoza, trudno nie zauważyć, że właśnie wtedy wiele osób odczuwa spadek nastroju, zmęczenie, brak energii i… finansowy dyskomfort. Styczeń jest miesiącem, w którym emocje po świętach opadają, a rzeczywistość zaczyna dopominać się o swoje. To moment, w którym domowe finanse stają się lustrem naszych grudniowych decyzji - często bardziej szczerym, niż byśmy chcieli.
Świąteczna euforia, styczniowa rzeczywistość
Święta mają w sobie coś, co rozbraja naszą czujność. Chcemy obdarować bliskich, stworzyć atmosferę, nadrobić cały rok jednym gestem, który ma wyrazić miłość, wdzięczność, pamięć. W grudniu łatwo uwierzyć, że „raz w roku można zaszaleć”, że prezent musi być wyjątkowy, że stół powinien uginać się od potraw, a dom wyglądać jak z katalogu. W efekcie wydajemy więcej, niż planowaliśmy, często płacąc kartą kredytową z myślą, że w styczniu jakoś się to spłaci. Drobne zakupy, które w grudniu wydają się nieistotne, w styczniu układają się w sumę, która potrafi zaskoczyć, i to boleśnie.
Dlaczego Blue Monday łączy się z finansami
Blue Monday, przypada na trzeci poniedziałek stycznia, dokładnie wtedy, gdy pierwsza wypłata dawno się rozeszła, rachunki za święta zaczynają przychodzić, a raty kart kredytowych stają się bardziej realne niż grudniowa magia. To moment, w którym kończy się świąteczna euforia, a zaczyna finansowa rzeczywistość. Właśnie dlatego Blue Monday tak mocno łączy się z domowymi finansami: jest jak zimny prysznic po miesiącu ciepłych, rozświetlonych emocji.
To także czas, w którym kończy się energia noworocznych postanowień. Zapał do zmian stygnie, a codzienność wraca do swojego rytmu. W krótkie, zimne dni łatwo
o poczucie przytłoczenia. A jeśli do tego dochodzi świadomość, że grudniowe wydatki wymknęły się spod kontroli, Blue Monday staje się nie tylko metaforą, ale realnym doświadczeniem.
Psychologia grudniowego wydawania Święta uruchamiają mechanizmy, które sprzyjają nadmiernym wydatkom. Atmosfera wyjątkowości sprawia, że łatwo usprawiedliwiamy decyzje, których w innym czasie byśmy nie podjęli. Kupujemy nie tylko rzeczy, ale także emocje - poczucie, że jesteśmy hojni, że dbamy o bliskich, że tworzymy wspomnienia. Problem w tym, że emocje są krótkotrwałe, a zobowiązania finansowe bardzo konkretne.
Grudzień rozprasza odpowiedzialność. Wydatki są rozłożone: tu prezent, tam dekoracja, tu nadmierne jedzenie, tam wysyłka paczki. Każdy z nich wydaje się drobiazgiem, ale dopiero w styczniu widzimy całość. To właśnie wtedy zaczynamy rozumieć, że to, co wydawało się niewinne, urosło do poważnej sumy i że emocjonalne decyzje mają finansowe konsekwencje.
Blue Monday jako finansowy sygnał ostrzegawczy
Blue Monday można potraktować inaczej: nie jako „najgorszy dzień roku”, ale jako znak ostrzegawczy, moment bilansu i początek nowego finansowego roku. To dzień, który zachęca do refleksji: czy moje świąteczne wydatki były zgodne z moimi wartościami? Czy kupowałam z potrzeby, czy z presji? A może z desperacji - „Przecież coś im trzeba kupić pod choinkę”. Czy moje finanse mają strukturę, czy działam „na wyczucie”? Czy wiem, ile naprawdę kosztowały mnie święta?
To pytania, które nie mają na celu wzbudzenia poczucia winy, lecz zrozumienie własnych mechanizmów. Bo dopiero kiedy widzimy, jak działamy, możemy zacząć działać inaczej.
Jak wyjść z poświątecznego dołka finansowego
Wyjście z poświątecznego dołka finansowego zaczyna się od uczciwego spojrzenia na liczby. Warto spisać wszystkie grudniowe
wydatki, szczególnie jeśli niektóre z nich budzą dyskomfort. Taki bilans nie jest karą, lecz narzędziem, pozwala zobaczyć, gdzie pieniądze „wyciekły” i co można zmienić w przyszłości.
Postaraj się oddać niechciane prezenty i inne zakupy. Wiele sklepów ma przedłużone terminy zwrotów, a w razie braku paragonów, dają sklepowy kredyt.
Detoks zakupowy
Zaprzestanie zakupów to prosty sposób, by odzyskać kontrolę nad budżetem po grudniowym szale wydatków.
Zacznij od tygodnia bez zakupów spożywczych. Po świętach i sylwestrze zamrażarka i spiżarka są zwykle pełne, więc to idealny moment, by wykorzystać zapasy. Im mniej mieć będziesz w lodówce, tym bardziej kreatywną się staniesz.
Drugi krok to dwa tygodnie bez żadnych innych zakupów, by oduczyć się automatycznego odruchu sięgania po drobne zachcianki, promocje i „okazje”. Zero impulsywnych nabytków, chipsów, kaw na mieście, „okazyjnych” promocji.
A potem miesiąc bez zakupów innych niż podstawowe: zero ubrań, dekoracji, gadżetów, subskrypcji i spontanicznych kliknięć „kup teraz”. Ten dłuższy etap uczy uważności i pomaga oddzielić potrzeby od impulsów. Odkryjesz, że tak naprawdę to już ci niczego nie potrzeba, a sięganie po portfel wzbudza dyskomfort.
Efekt to lżejszy portfel, spokojniejsza głowa i dużo większa świadomość własnych nawyków finansowych - mały detoks, który potrafi przynieść duże zmiany. Pomaga również wprowadzenie prostego rytuału: piętnaście minut w każdy poniedziałek na przegląd wydatków, plan na tydzień i drobne korekty budżetu. Taki nawyk działa jak kotwica — daje poczucie kontroli i stabilności.
Emocjonalna strona pieniędzy
Blue Monday przypomina, że pieniądze nie są tylko liczbami. Są nośnikiem wartości, narzędziem bezpieczeństwa, sposobem wyrażania uczuć, a czasem źródłem stresu. To dzień, który zachęca do zadania sobie głębszych pytań: czy moje decyzje finansowe mają sens poza liczbami? Czy pieniądze wspierają moje wartości, czy je zasłaniają? Czy wiem, dokąd zmierzam nie tylko finansowo, ale życiowo?
Bo tylko wtedy, gdy pieniądze mają kierunek, przestaną rozpływać się bez śladu, lecz nieść cię ku czemuś, co naprawdę ma znaczenie (edukacja dzieci, wartościowe podróże, kupno domu, zabezpieczenie emerytalne). Pieniądze zaczynają wieść na manowce, gdy z narzędzia stają się celem samym w sobie. Kiedy wpatrzeni w saldo konta tracimy z oczu refleksję, relacje, wartości i strukturę, łatwo zgubić to, co naprawdę ważne. Nie chodzi jednak o to, by pieniądze odrzucać, lecz by przywrócić im właściwe miejsce w służbie życia, rodziny oraz przyjacielskich i sąsiedzkich więzi, a nie w zastępstwie za nie.
Jak uniknąć Blue Monday w przyszłym roku
Aby uniknąć Blue Monday w przyszłości, warto zacząć planować wcześniej. Jeżeli świąteczne prezenty okazały się niepotrzebne, wręcz irytujące, to może warto całkowicie zaprzestać ich dawania osobom dorosłym. Jeżeli dzieci dostały stos zabawek, które od razu wylądowały w kącie, to może warto poprzestać na podarowaniu tylko kilku, ale za to wymarzonych?
Warto też pamiętać, że najlepsze prezenty to nie te najdroższe, lecz te, które niosą wartość: czas, uwagę, wspólne doświadczenia. Święta nie powinny być wyjątkiem od zasad finansowych - powinny być ich częścią.
Wnioski: Blue Monday nie musi być smutny
Blue Monday nie musi być klątwą. Może być początkiem czegoś dobrego: refleksji, zmiany nawyków, uporządkowania finansów i przywrócenia pieniędzy na właściwe miejsce: w służbie życia, relacji i wartości. Bo pieniądze prowadzą donikąd, gdy stają się celem samym w sobie. Ale prowadzą bardzo daleko, gdy są przeznaczone mądrze.
Elżbieta Baumgartner
Elżbieta Baumgartner jest autorką wielu książek-poradników, m.in. „Ubezpieczenie społeczne Social Security”, „Amerykańskie emerytury”, oraz „Emerytura reemigranta w Polsce”. Są one dostępne w D&Z House of Books, 5507 W. Belmont Ave., Chicago, albo w wersji elektronicznej w witrynie Poradnika Sukces, www.PoradnikSukces.com, 1-718-224-3492.
Rozwiązanie krzyżówki prześlij do nas e-mailem na adres ogloszenia@tygodnikplus.com lub na nasz adres pocztowy 63 Union Blvd, Wallington NJ 07057 wraz z podaniem imienia, nazwiska i dokładnego adresu. Wszystkie prawidłowe rozwiązania przesłane do dnia 29.1.26r. wezmą udział w losowaniu nagrody.
Dane laureata obecnej krzyżówki zamieścimy na naszej stronie w dniu 5.2.26r. Nadesłanie przez Czytelnika rozwiązania krzyżówki oznacza, iż wyraża on zgodę na opublikowanie imienia, nazwiska oraz miejsca zamieszkania na liście laureatów. Rozwiązania prosimy przysyłać tylko raz. Duplikaty będą kasowane.
SPONSOREM NAGRODY JEST:
NAGRODA TYGODNIA:
Za prawidłowe rozwiązanie krzyżówki z nr
2 (909) nagrodę wylosowała Pani Grażyna
Anchim z Hawthorne. Gratulujemy!
Hasło: „Akordy kamienne“
Bezpłatny Tygodnik Polonijny
REDAKCJA
63 Union Blvd, Wallington NJ 07057
Tel: 973–928-3838, 973-928-3839
Fax: 973-883-0762
info@tygodnikplus.com
REDAKTOR NACZELNA Katarzyna Ginsburg katarzyna@tygodnikplus.com
ZESPÓŁ REDAKCYJNY
Zuza Ducka, Agata Sawicka, Nathan Kim STALE WSPÓŁPRACUJĄ
Elżbieta Baumgartner, Andrzej Kulka, Grażyna Torbus
PROJEKT GRAFICZNY i DTP Jacek McFrey
REKLAMA I MARKETING 973-928-3838 reklama@tygodnikplus.com OGŁOSZENIA DROBNE ogloszenia-ny@tygodnikplus.com WYDAWCA
Nowe amerykańskie wytyczne żywieniowe budzą kontrowersje, gdyż zmieniają dotych czasowe zalecenia: promują większe spożycie tłuszczów nasyconych (w tym czerwone mięso) i białka. To odejście od wcześniejszych zaleceń ograniczających te produkty. Zdaniem eksper tów plusem nowych wytycznych jest promowa nie żywności nieprzetworzonej, jednak całość jest mało przejrzysta, a część decyzji –pozba wiona podstaw naukowych.
Amerykański Departament Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Departament Rolnictwa przed stawiły 7 stycznia 2026 r. nową piramidę żywie niową. Nowe zalecenia wzbudziły duże emocje, u podstawy diety stawiając białko, zdrowe tłusz cze oraz warzywa i owoce, a nie jak dawniej –zboża i węglowodany.
Niepodważalnym plusem nowej piramidy jest rekomendacja ograniczenia spożywania żywności wysokoprzetworzonej oraz produk tów zawierających duże ilości cukru oraz zale cenie, żeby w diecie nie brakowało owoców i warzyw oraz produktów pełnoziarnistych.
– Promowanie żywności całej i nieprzetwo rzonej to kluczowy krok, bo produkty przetwo rzone są często powiązane z wyższym ryzykiem chorób chronicznych: otyłości, insulinoopor
promowanie pełnotłustych produktów) nie mają jeszcze solidnej, bezstronnej bazy naukowej – wynikają raczej z założeń administracji Donalda Trumpa niż neutralnej analizy naukoZdaniem polskich specjalistów Europa raczej nie przyjmie nowej propozycji w takiej formie, ponieważ europejskie wytyczne żywie -
W UE i krajach europejskich powszechnie stosuje się modele piramidy lub „zdrowego
• kładą mocny nacisk na rośliny (warzywa, owoce), • promują różnorodność i umiarkowanie, • często ograniczają czerwone mięso i tłuszcze nasycone bardziej niż nowe amery-
Europejskie wytyczne zwykle łączą zdrowie człowieka z ekologią i zrównoważonym rozwojem – m.in tzw. planetary health diet, która ogranicza mięso i promuje białka
Ponadto UE generalnie bazuje na przeglądach naukowych i konsensusach międzynarodowych (EFSA, WHO), a nie na podejściach politycznych – dlatego przyjmowanie radykalnych zmian zajmie tu więcej czasu. Źródło: zdrowie.pap.pl
SPECJALIZACJA DR. GABRIELI: SPECJALIZACJA DR. GABRIELI:
• Nefrologia i Medycyna Ogólna. Opieka zdrowotna od nastolatków do seniorów
• Badanie fizykalne i leczenie nadwagi
• Cukrzyca
• Nadciśnienie tętnicze
• Choroby reumatyczne oraz toczeń
• Choroby nerek, dializa oraz zapalenie dróg moczowych
• Choroby wewnętrzne i profilaktyka
• Choroby wewnętrzne i profilaktyka
• Tylko 20 minut od Garfield i Wallington (Exit 172 Garden State Parkway North)
Dr. Gabriela Wojnarska-Alvarez
MEDICAL DOCTOR, BOARD CERTIFIED
Specializing in Primary Care and Nephrology
E
221 West Grand Avenue
• Montvale, NJ 07645 Phone (201) 746-9333
HOSPITAL AFFILIATIONS: PRIMARY CARE AND NEPHROLOGY
