Lespakket
Verschillen tussen meisjes en jongens wereldwijd
2
Inhoudsopgave I Didactische verantwoording pagina Inleiding Doelen Didactische uitgangspunten Milleniumdoelen Inhoud Opbouw per les
II De lessen Les 1 Gefeliciteerd, het is een meisje Les 2 Hoe ziet jouw dag eruit? Les 3 Meisjes en geweld Les 4 Onderwijs – de sleutel tot vooruitgang Les 5 Werk, werk, werk!
Werkbladen en bijlagen Werkblad 1A Meisjeskaart Werkblad 1B Jongenskaart Werkblad 2 Voor meisjes of jongens of beiden? Werkblad 3 Mijn doordeweekse schooldag Werkblad 4 Dagindeling kinderen in Gambia Werkblad 5 Een dag uit het leven van een meisje in Gambia Werkblad 6 Meisjes en geweld Werkblad 7 Waarom is onderwijs zo belangrijk Werkblad 8 Hoeveel mensen kunnen lezen en schrijven Werkblad 9 Het-wel-of-niet-naar-school-spel Werkblad 9A Voorbeeldspel Werkblad 10 Kinderrechten Bijlage 1 Voorbeeld persbericht
3
1. Didactische verantwoording Inleiding
Voor u ligt een lespakket over de levensomstandig-
Doelstellingen van beide organisaties:
heden van meisjes wereldwijd en met name in ont-
• leerlingen in Nederland laten opkomen voor,
wikkelingslanden. Meisjes in ontwikkelingslanden
en participeren in de verbetering van de
hebben vaak een moeilijk leven. Meisjes hebben
leefomstandigheden en de rechten van meisjes
dezelfde rechten als jongens. Toch worden ze vaak
wereldwijd.
niet op dezelfde manier behandeld als jongens.
• bijdragen aan draagvlakversterking voor
Miskend, mishandeld en misbruikt. Alleen omdat ze
ontwikkelingssamenwerking in de Nederlandse
een meisje zijn. Wereldwijd gaan 62 miljoen meis-
samenleving.
jes niet naar school . Dit is meer dan alle meisjes in Europa en de Verenigde Staten samen.
Het lespakket is ontwikkeld voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs. Het materiaal bestaat
Met dit lespakket willen Plan en COS Nederland
uit een handleiding met daarin de benodigde
bereiken dat leerlingen van de groepen 7 en 8
werkbladen voor de leerlingen.
van de basisschool in Nederland zich meer bewust worden van de levensomstandigheden van meis-
Doelen
jes in ontwikkelingslanden en zich daardoor meer
Dit lespakket stimuleert leerlingen van groep 7 en
betrokken voelen bij die meisjes en hun rechten.
8 van het basisonderwijs tot:
4
Kennis
De Milleniumdoelen
De leerlingen doen kennis op van een aantal ba-
Qua inhoud is het lespakket gebasseerd op
sisgegevens van het leven van meisjes wereldwijd.
de milleniumdoelen. Aan het einde van elke
Aan het einde kunnen de leerlingen verschillen en
lesbeschrijving in de handleiding staat vermeld op
overeenkomsten van hun leven en dat van meisjes
welke milleniumdoelen de les vooral betrekking
wereldwijd benoemen.
heeft. Vooral de 2e en 3e milleniumdoelen komen in het lespakket terug. In 2000 hebben regerings-
Bewustwording
leiders van 189 landen beloofd om vóór 2015 de
De leerlingen worden zich bewust van verschillen
belangrijkste wereldproblemen aan te pakken. Ze
en overeenkomsten van het leven van meisjes in
hebben acht beloften gedaan: de millennium
ontwikkelingslanden en in Nederland.
ontwikkelingsdoelen. Hieronder een overzicht van de 8 milleniumdoelen.
Betrokkenheid De leerlingen voelen zich verbonden met meisjes
1) De armoede halveren en minder mensen
in ontwikkelingslanden. Na het lespakket hebben
honger
de leerlingen meer begrip voor de problemen
Het percentage mensen dat in extreme armoede
van meisjes wereldwijd. Ze begrijpen ook dat
leeft, is in 2015 ten minste voor de helft terugge-
alle meisjes recht hebben op een menswaardig
bracht ten opzichte van 1990. Extreme armoede
bestaan. Ze zien in dat alle mensen en kinderen,
betekent dat iemand minder dan een dollar per
waar ook ter wereld, gelijk zijn.
dag te besteden heeft. In 1990 moesten 1,2 miljard mensen wereldwijd zien te overleven
Gedrag
met minder dan een dollar per dag. Het eerste
De leerlingen onderzoeken hoe zij een bijdrage
millenniumdoel is dat dit in 2015 moet zijn terug-
kunnen leveren aan de verbetering van het lot
gebracht tot de helft: 600 miljoen.
van meisjes wereldwijd. 2) Iedereen naar school Didactische uitgangspunten
In 2015 moeten alle kinderen in alle landen
Dit lespakket is ontwikkeld op basis van de vol-
basisonderwijs volgen. Op dit moment gaat 1 op
gende didactische uitgangspunten:
de 5 kinderen in ontwikkelingslanden nog niet
• Kinderen en met name meisjes staan centraal.
naar school. Vaak worden zij thuis gehouden om
• Alle kinderen zijn gelijk en gelijkwaardig.
mee te helpen in het huishouden of een bijdrage
• Het lespakket sluit aan bij de belevingswereld
te leveren aan het gezinsinkomen.
van kinderen in Nederland van de groepen 7
Geschat wordt dat er wereldwijd ongeveer 250
en 8 van het basisonderwijs.
miljoen kinderen tussen de 5 en 17 jaar werken. Verplicht en toegankelijk basisonderwijs is een
• De leerlingen werken op een actieve manier
belangrijk middel in de strijd tegen kinderarbeid.
met de thema’s.
Het geeft kinderen de kans om zich verder te
• Het lespakket biedt handelingsperspectieven aan de leerlingen: ze kunnen opkomen voor
ontwikkelen waardoor hun kansen in het leven
de levenssituatie en de rechten van meisjes
toenemen. Dit komt uiteindelijk de hele maat-
wereldwijd.
schappij ten goede. 5
Met flexibele schooltijden kan tegemoet worden gekomen aan de bijdrage die kinderen thuis worden verwacht te leveren. Een andere concrete oplossing is het bouwen van meer scholen om de afstand die kinderen naar school af moeten leggen te verkleinen. Daarnaast is het belangrijk dat schoolgeld en boeken voor iedereen betaalbaar worden. 3) Mannen en vrouwen gelijkwaardig Het derde millenniumdoel luidt dat in 2015 mannen en vrouwen gelijkwaardig moeten zijn. Mannen en vrouwen hebben formeel dezelfde rechten. Dit is vastgelegd in internationale mensenrechtenverdragen. In de praktijk blijkt dit echter niet voldoende om discriminatie en achterstelling van vrouwen tegen te gaan. Zo gaan er in veel landen minder meisjes naar school dan jongens. In 2005 had deze achterstand al ingehaald moeten zijn, maar dat is maar
met tweederde zijn teruggebracht ten opzichte
in een paar landen gelukt. Meisjes worden vaak
van 1990. Dit is het vierde millenniumdoel.
niet naar school gestuurd omdat de ouders dit
Wereldwijd sterven ruim 10 miljoen kinderen
niet nuttig vinden. Ze gaan er vanuit dat het niet
voor hun vijfde levensjaar. In Afrika zijn dat
nodig is omdat ze later toch zullen trouwen en
ongeveer 1 op de 5 kinderen, in Nederland 1 op
kinderen krijgen. Een andere reden om meisjes
de 200.
thuis te houden is omdat ze mee moeten helpen
De hoge kindersterfte in Afrika en andere ontwik-
in het huishouden. Om gelijkheid van vrouwen en
kelingslanden heeft verschillende oorzaken. Nog
mannen te realiseren dienen ook schadelijke prak-
steeds overlijden veel kinderen aan ziektes die
tijken als eerwraak, besnijdenis en vrouwenhandel
voorkomen of genezen hadden kunnen worden,
uitgebannen te worden. Deze thema’s krijgen
zoals diarree, mazelen, longontsteking en malaria.
speciale aandacht binnen het Nederlandse men-
Toegang tot medicijnen, vaccinaties en goede
senrechtenbeleid. Onder druk van de Nederland-
gezondheidszorg is noodzakelijk om deze ziekten
se regering zijn ook reproductieve en seksuele
te helpen bestrijden.
rechten van vrouwen hoog op de internationale 5) Verbetering van de gezondheid van moeders
politieke agenda komen te staan.
Jaarlijks overlijden meer dan een half miljoen 4) Minder kindersterfte
vrouwen aan de gevolgen van hun zwanger-
Het aantal kinderen dat in ontwikkelingslanden
schap. In de millenniumdoelen is vastgelegd dat
voor de vijfde verjaardag overlijdt moet in 2015
moedersterfte in 2015 met driekwart moet zijn
6
teruggebracht ten opzichte van 1990. Om dit te
Om de millenniumdoelen te kunnen realiseren
kunnen realiseren zijn reproductieve en seksuele
moeten rijke landen zorgen dat hun beleid op
rechten voor vrouwen essentieel.
andere terreinen geen tegengestelde effecten heeft. Ook is het belangrijk dat alle rijke landen
6) Bestrijding van hiv/aids, malaria en andere
zich houden aan de 0,7% norm die de Verenigde
dodelijke ziektes
Naties hebben afgesproken. Dit betekent dat
Wereldwijd zijn er 39 miljoen mensen besmet
ieder land minstens 0,7% van het Bruto Nationaal
met het hiv/aidsvirus. Het grootste deel daarvan,
Product uitgeeft aan ontwikkelingssamenwerking.
25 miljoen mensen, leeft in Sub Sahara Afrika. In deze regio is aids de belangrijkste doodsoorzaak. Een andere veel voorkomende doodsoorzaak in Afrika is malaria. Van de 1 miljoen slachtoffers per jaar woont 90% in Afrika. Meer dan 15 miljoen Afrikaanse kinderen hebben door aids een of beide ouders verloren. De negatieve gevolgen voor de maatschappij en de economische ontwikkeling van de getroffen landen zijn enorm. 7) Meer mensen in een duurzaam leefmilieu Voldoende en schoon drinkwater ligt aan de basis van een goede gezondheid. Wereldwijd hebben meer dan een miljard mensen echter niet genoeg schoon drinkwater tot hun beschikking. Dit zorgt voor ernstige gezondheidsproblemen, zoals uitdroging en infecties. Jaarlijks overlijden er ongeveer 5 miljoen mensen aan ziekten die het gevolg zijn van vervuild drinkwater. In het zevende millenniumdoel is daarom vastgelegd dat het aantal mensen zonder toegang tot veilig drinkwater in 2015 gehalveerd moet zijn ten opzichte van 1990. 8) Mondiaal samenwerkingsverband voor ontwikkeling De eerste zeven millenniumdoelen gaan over het verbeteren van de situatie in ontwikkelingslanden. Het achtste millenniumdoel gaat over wat de rijke landen moeten doen of veranderen om de andere millenniumdoelen te kunnen realiseren.
7
Inhoud
Het lespakket bestaat uit 5 lessen, die u zou kun-
Les 3
nen verspreiden over één schoolweek. Hieronder
Meisjes en geweld
staan de lessen beschreven:
Leerlingen vormen een idee over meisjes en geweld in Nederland en in andere werelddelen.
Les 1
Ze kunnen hier hun eigen mening over geven en
Gefeliciteerd, het is een meisje!
beargumenteren. Ze kunnen door middel van
Deze les gaat over de eigen ervaringen van de
foto’s of tekeningen een verhaal over het thema
leerlingen op het gebied van tradities rond het
kinderen en geweld uitbeelden in stripvorm.
vieren van een geboorte. De leerlingen zijn zich
Deze les duurt ongeveer 2 uur 25 minuten of
bewust dat in Nederland er op sommige vlakken
1 uur, afhankelijk van de gekozen werkvorm.
geen verschil tussen jongens en meisjes zijn en op andere vlakken wel.
Les 4
Deze les duurt ongeveer 30 minuten.
Onderwijs – de sleutel tot vooruitgang De leerlingen zijn zich bewust van het belang
Les 2
van onderwijs en de mogelijkheid om onderwijs
Hoe ziet jouw dag eruit?
te volgen. Ze maken kennis met de verschillen in
Leerlingen zijn zich bewust van het feit dat er in
percentages analfabetisme in verschillende landen
veel landen een verschil in verwachting is tussen
en ze leren over de obstakels voor meisjes in
jongens en meisjes. Ze leren verschillende erva-
ontwikkelingslanden om naar school te gaan en
ringen van kinderen uit andere landen kennen
welke factoren de kans op onderwijs voor meisjes
en voelen zich betrokken bij het leven van kinde-
kunnen vergroten.
ren uit anderen landen.
Deze les duurt ongeveer anderhalf uur.
Deze les duurt ongeveer 45 minuten. 8
Les 5 Werk, werk, werk! De leerlingen worden zich bewust van de verschillende kansen van mannen en vrouwen op goed werk. Ze maken een lijst van rechten voor ieder kind en krijgen inzicht in wat zij persoonlijk kunnen doen om de mogelijkheden van meisjes wereldwijd te verbeteren. De leerlingen worden zich bewust van hun politieke nvloed. Deze les duurt ongeveer anderhalf uur.
Opbouw per les De verschillen lessen zijn volgens een vast patroon opgebouwd: • Doelen • Voorbereiding • Tijd • Uitwerking • Koppeling met milleniumdoelen
9
II De lessen
Les 1: Gefeliciteerd, het is een meisje!
Doelen
Tijd
• Leerlingen wisselen ervaringen uit op het
Totaal 30 minuten
gebied van tradities rond het vieren van een
• klassegesprek geboorte: 5 min
geboorte.
• klassegesprek geboortekaartjes: 5 min
• Leerlingen zijn zich bewust dat in Nederland er
• klassegesprek sport/spel/onderwijs: 5 min
op sommige vlakken geen verschil tussen jon-
• werkblad 2 maken/bespreken: 10 min
gens en meisjes zijn en op andere vlakken wel.
• afsluiting: 5 min
Voorbereiding
Uitwerking
• Verzamel een aantal felicitatiekaartjes voor de
Verdeel de leerlingen op het moment dat ze bin-
geboorte van een baby, voor een jongen en
nenkomen – jongens/meisjes. De jongens moeten
voor een meisje of print Werkblad 1A en 1B
aan de ene kant zitten en de meisjes aan de
uit. Hang de kaarten op het bord, de kaarten
andere kant. Een alternatief zou kunnen zijn
voor een meisje aan de ene kant, de kaarten
om de leerlingen te verdelen op een andere fac-
voor een jongetje aan de andere kant.
tor, bijvoorbeeld de kleur van hun ogen, de lengte
• Verzamel een aantal jongens- en een aantal
van hun haar. Vraag de leerlingen over wat ze
meisjestijdschriften en reclameblaadjes van
weten over tradities rondom het vieren van een
speelgoedwinkels.
geboorte. Hiervoor kunt u de volgende vragen
• Kopieer werkblad 2 voor iedere leerling.
gebruiken:
10
hoe ze zich gedragen of wat ze doen?
• Heb je een jonger broertje of zusje of anders
• Vind je dat jij anders behandeld wordt thuis dan
neefje of nichtje?
je broertje (als je een meisje bent) of juist je
• Wat is bij jullie thuis de gewoonte bij een ge-
zusje (als je een jongen bent)?
boorte van een baby, hoe vieren jullie dat?
• Zijn er dingen die jij juist wel of juist niet mag
• Hingen jullie binnen of buiten vlaggen, slingers,
terwijl je broer/zus dat niet of juist wel mag?
ooievaars op? • Kwam er veel visite? • Namen die een cadeautje mee?
Kijk vervolgens met de leerlingen naar de
• Kregen die wat lekkers?
kindertijdschriften en de reclameblaadjes voor
• Was er een groot feest?
kinderspeelgoed. Zien de leerlingen daarin
• Is het baby’tje gedoopt? (indien de leerlingen
verschil tussen het beeld naar jongens en dat naar meisjes?
een religieuze achtergrond hebben) en zo ja, was daar nog een feestje omheen?
Vervolg het kringgesprek nu met vragen over
• Was er een ceremonie rondom het geven van
verschillen tussen jongens en meisjes in sport en
de naam?
spel:
• Als er leerlingen van een andere cultuur in de
• Zijn er sporten of spellen die juist voor jongens
klas zitten, vraagt u hen expliciet naar hen
of juist voor meisjes zijn?
ervaringen en gewoontes.
• Waarom zou dat zo zijn? Wijs de leerlingen vervolgens op de babykaartjes
• Vind je die verschillen terecht of juist niet?
op het bord. Vraag de leerlingen wat dit voor
• Waarom wel of niet?
kaarten zijn. U kunt daarbij de volgende vragen
• Zijn jongens en meisjes vrij om te kiezen welke sport ze willen doen?
gebruiken: • Zien jullie verschil tussen de kaarten aan de ene
Tenslotte een aantal vragen over onderwijs:
kant en aan de andere kant?
• Gaan in Nederland zowel jongens als meisjes
• Welke kaarten zouden voor een meisje zijn,
naar school?
welke voor een jongentje?
• Doen jongens en meisjes op school dezelfde
• Waarom zou dat verschil in kleur zijn?
dingen?
• Wat voor verschillen zijn er nog meer tussen
• Worden jongens en meisjes op school hetzelfde
de verschillende kaarten (jongens versus
behandeld?
meisjeskaarten)? • Zijn er ook verschillen in kleertjes die baby’tjes en jonge kinderen dragen (meisjes versus
Maak met de leerlingen een conclusie over de
jongenskleren)?
besproken thema’s. Benoem daarin op welke vlakken er geen verschillen zijn tussen jongens en
• Denk je dat er ook verschil is in de cadeaus die
meisjes en op welke vlakkenwel. Wijs hen erop
jongens en die meisjes krijgen?
dat dit alles geldt voor de situatie in Nederland.
• Denk je dat er van meisjes andere dingen verwacht worden dan van jongens, bijvoorbeeld in
11
Deel vervolgens werkblad 2 uit. Hierop zien de
Opdracht voor thuis:
leerlingen een tabel met allemaal sporten en
Vraag de leerlingen om thuis aan hun ouders of
hobby’s staan. Ze moeten bij elke sport of hobby
liever nog aan hun grootouders te vragen hoe de
een kruisje zetten: is deze sport/hobby vooral
situatie voor jongens en meisjes vroeger was, of
voor jongens, vooral voor meisjes of voor jongens
er toen anders omgegaan werd met jongens en
en meisjes? Deze opdracht kan individueel ge-
met meisjes en of er andere verwachtingen waren
daan worden. Als de leerlingen klaar zijn, kunt u
naar jongens en naar meisjes.
plenair een aantal sporten/hobby’s eruit halen en antwoorden vragen. Daarbij kunt u bij elk ant-
Koppeling met Milleniumdoelen
woord vragen of er ook leerlingen zijn die tot een
Milliniumdoel 3: Mannen en vrouwen zijn gelijk-
ander antwoord zijn gekomen en om argumenten
waardig. Meer informatie over milleniumdoelen
vragen. Zo kunt u een groepsdiscussie tot stand
vindt u in de inleiding.
brengen. Maar u kunt de leerlingen deze opdracht ook in tweetallen laten doen, waarbij ze samen tot een standpunt moeten komen. Laat ze dan ook zoeken naar argumenten voor hun standpunt. Wijs de leerlingen er tenslotte op dat de jongens en de meisjes voor deze les gescheiden zitten. Normaal gesproken zitten de leerlingen door elkaar. In Nederland hebben jongens en meisjes dezelfde rechten. Meisjes worden ook hetzelfde behandeld als jongens. In 1989 is er een wereldwijde wet gemaakt, het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Volgens deze wet hebben alle jongens en meisjes over de hele wereld gelijke rechten. Maar in de praktijk zijn er veel landen waar meisjes niet dezelfde rechten krijgen. Waar jongens en meisjes niet gelijk behandeld worden. Waar een heleboel meisjes liever als jongen geboren waren, omdat ze veel minder mogen, veel minder kansen hebben, letterlijk gescheiden worden van de jongens bijvoorbeeld omdat ze niet naar school mogen. Daarover in de volgende les meer.
12
Les 2: Hoe ziet je dag eruit?
Doelen
over een beamer zou u voor deze les gebruik
• Leerlingen zijn zich bewust van het feit dat er
kunnen maken van een kort filmpje (1 minuut)
in veel landen een verschil in verwachting is
over dagelijkse bezigheden van een meisje in
tussen jongens en meisjes .
Togo. In dit filmpje wordt niet gesproken, dus er hoeft geen vertaling gemaakt te worden.
• Leerlingen leren verschillende ervaringen van
Als u onderstaande website opent, kunt u het
kinderen uit andere landen kennen.
betreffende filmpje vinden op pagina 12, geti-
• Leerlingen voelen zich betrokken bij het leven
teld ‘Amavi being proud’. De website is: http://
van kinderen uit anderen landen.
www.plan-edresources.org/resource_center/
Voorbereiding
result/ media_type_id/5/page_action/brow-
• Kopieer werkblad 3 (‘Mijn doordeweekse
se/media_sub_type_id/1/pagination/true/ page/130#search_results_top.
schooldag’) voor iedere leerling.
• Maak een boekentafel met boeken over het
• Kopieer werkblad 4 (‘Een dagindeling uit Gam-
leven van kinderen in ontwikkelingslanden of
bia’) voor iedere leerling.
bekijk de website www.planstation.nl voor
• Werkblad 5 kopieren (facultatieve opdracht
achtergrondinformatie.
voor leerlingen).
• Leg grote vellen papier voor het maken van de
• Op de hieronder genoemde website zijn
posters klaar.
Engelstalige filmpjes te vinden van Plan UK. Als u beschikt over een computer met internet en
13
Tijd
• Staat een jongen even vroeg op als een meisje?
Totaal: 45 minuten
• Wat moet een meisje al doen als de jongen nog in bed ligt?
• Uitwisseling verhalen thuis: 5 min
• Wat doet een meisje dat niet naar school gaat ’s
• Werkblad 3 invullen/bespreken: 15 min
ochtends als andere kinderen op school zitten?
• Werkblad 4 plenair: 5 min
• Helpt een jongen die naar school gaat naast zijn
• Achtergrondinfo bekijken: 5 min
schoolwerk nog mee in het huishouden of op
• Het maken van een poster of verhaal
het land?
(werkblad 5): 10 min • Afsluiting: 5 min
• En een meisje dat wel naar school gaat, heeft zij
Uitwerking
• Wat moet zij nog doen naast haar schoolwerk?
Vraag de leerlingen of ze thuis of bij grootouders
• Hier zou u eventueel het filmpje ‘Amavi being
nog taken in het huishouden of op het land?
geïnformeerd hebben naar de situatie en ver-
proud’ (zie voorbereiding) kunnen laten zien
wachtingen van jongens en meisjes in hun jeugd.
per beamer.
Wat hebben ze te horen te gekregen? De leerlingen gaan vervolgens in tweetallen Deel werkblad 3 uit (‘Mijn doordeweekse school-
aan de slag met achtergrondinformatie over de
dag’) en leg uit dat ze die in moeten vullen voor
werkzaamheden en verantwoordelijkheden van
de dag van gisteren. Als u de opdracht op een
jongens en meisjes in ontwikkelingslanden.
maandag doet met de leerlingen, dan vullen
Hiervoor kunt u een boekentafel maken met
de leerlingen het werkblad in voor de vrijdag
geschikte boeken over het leven van leerlingen in
ervoor. Geef een aantal leerlingen de gelegenheid
ontwikkelingslanden. Op de website
hun dagindeling voor te lezen
www.planstation.nl kunnen de leerlingen ook terecht voor achtergrondinformatie. Op deze
Deel werkblad 4 uit (‘Een dagindeling uit Gam-
website kunnen leerlingen ontdekken hoe
bia’. De bron van werkblad 4 is: Kane, E. en M.
leeftijdsgenoten uit de 49 Plan programmalanden
O’Reilly deBrun, 1993, Bitter Seeds, Washington
leven. Kinderen leren andere kinderen over de
DC, Wereldbank). Geef de leerlingen even de tijd
wereld een beetje kennen door alle verhalen die
hier naar te kijken. Vraag de leerlingen vervolgens
ze lezen op PlanStation. Op de homepagina klikt
welke verschillen hen opvallen tussen hun eigen
u ‘Ontdek de wereld van Plan’ aan. Vervolgens
dagindeling en die van kinderen uit Gambia.
komt een wereldkaart in beeld met een aan-
Vergelijk de werkzaamheden en verantwoorde-
tal landen uitgelicht. Als u één van die landen
lijkheden van kinderen in Nederland en kinderen
aanklikt verschijnt informatie over dat land. Ook
in Gambia.
kunt u daar het verhaal van een kind uit dat land aanklikken.
Focus nu op de situatie in Gambia. Vraag de leerlingen welke verschillen ze zien tussen de
Vervolgens geeft u de leerlingen de volgende
werkzaamheden en verantwoordelijkheden
twee opdrachten.
tussen jongens en meisjes in Gambia.
14
Ze kiezen er één uit die ze in hetzelfde tweetal uitwerken. • Maak een mooie kleurrijke poster waarin je de verschillen van een dagindeling van een meisje uit Nederland en een meisje in een ontwikkelingsland laat zien. Gebruik hiervoor tekeningen of woorden of beiden. • Stel je voor dat je een journalist bent. Schrijf een artikeltje voor een krant over het leven van een meisje in Gambia en over de verschillen van haar leven met het leven van een meisje in Nederland. Deel werkblad 5 uit aan de leerlingen die een stukje voor een krant gaan schrijven en de grote lege vellen aan de leerlingen die een poster gaan maken. Laat de leerlingen hun poster op de muur hangen. Vraag hen om reacties, dingen die hen opvallen, die zij juist anders hebben ingevuld. En laat een paar leerlingen hun verhaal voorlezen. Na afloop van de les kunt u de posters in de gangen van de school ophangen.
Koppeling met Milleniumdoelen • Milleniumdoel 2: alle kinderen gaan naar school • Milleniumdoel 3: mannen en vrouwen zijn gelijkwaardig • Meer informatie over milleniumdoelen vindt u in de inleiding.
15
Les 3: Meisjes en geweld
Doelen
Als u het filmpje draait met het geluid wat zach-
• Leerlingen vormen een idee over meisjes en
ter, dan kunt u zelf globaal vertalen wat er wordt
geweld in Nederland en in andere werelddelen.
gezegd.
Ze kunnen hier hun eigen mening over geven
Indien u kiest voor de uitwerking met foto’s:
en beargumenteren.
• Kopieer werblad 6 (‘Meisjes en geweld’) voor alle leerlingen
• Leerlingen kunnen door middel van foto’s of te-
• Zorg voor een digitale camera of fototoestel
keningen een verhaal over het thema kinderen
per groepje
en geweld uitbeelden in stripvorm.
• Zorg voor vellen papier (formaat A3; per
Voorbereiding
groepje).
• Ook bij deze les zou u gebruik kunnen maken
• Lij
van een Engelstalig filmpje. Dit filmpje is te
• Kleurpotloden
vinden op dezelfde website. De website is: http:// www.plan-edresources.org/resource_
Indien u kiest voor de uitwerking van een gete-
center/result/media_type_id/5/page_action/
kend stripverhaal:
browse/media_sub_type_id/1/pagination/true/
• Papier voor stripverhalen
page/130#search_results_top
• Eventueel kranten/tijdschriften waar leerlingen plaatjes uit kunnen knippen
Het gaat nu om het filmpje ‘A maid is not a slave’ over huisslavernij op pagina 15 van de genoemde
• Potloden/pen
website. Dit is een filmpje waar wel in gesproken
• Eventueel schaar en lijm
wordt, met Engelse ondertiteling.
16
Tijd
Vraag de leerlingen welke verschillen ze zien tus-
Indien u kiest voor de uitwerking met foto’s:
sen kinderarbeid en hun eigen klusjes.
Totaal: 2 uur en 25 minuten • Klassegesprek: 30 min
Nederlandse kinderen die een krantenwijkje heb-
• Eventueel het filmpje van de bovengenoemde
ben of elke zaterdag vakken vullen bij de supermarkt hebben een bijbaantje en verrichten geen
website bekijken 10 min
kinderarbeid. Indonesische kinderen die week
• Maken van de opzet van de fotostrip en het
in week uit lange dagen werken om te kunnen
script: 15 min • Maken van de foto’s voor de strip: 45 min
(over)leven verrichten wel kinderarbeid. Kinderen
• Verwerken van de foto’s in strip: 30 min
verrichten de meest uiteenlopende arbeid. Ze
• Afsluiting: 15 min
maken sigaretten, ze rollen wierookstokjes, ze maken speelgoed, ze werken bij een ander in het
Indien u kiest voor de uitwerking van een
huishouden, ze werken op katoenplantages. We-
getekende strip:
reldwijd doen 246 miljoen kinderen kinderarbeid.
Totaal: 65 minuten
Vele miljoenen van deze kinderen werken ook
• Klassegesprek: 30 min
nog onder extreem moeilijke omstandigheden.
• Eventueel het filmpje van de bovengenoemde-
Ze zijn bijvoorbeeld letterlijk slaaf en overgeleverd aan de nukken van hun baas. Ze leven soms
website bekijken 10 min
onder gevaarlijke omstandigheden.
• Maken van een opzet voor strip: 10 min • Tekenen en schrijven van strip: 15 min
Vervolgens vraag u de leerlingen of er in Neder-
• Afsluiting: 15 min
land ook situaties zijn waarin kinderen gevaar
Uitwerking
lopen, waarin kinderen geweld aangedaan
Om te beginnen vraagt u de leerlingen of ze wel
wordt. Zet deze op het bord. Voorbeelden zijn:
eens een klusje thuis of buitenshuis moeten doen.
• Onveilige verkeerssituaties.
U kunt de antwoorden van de leerlingen inventa-
• Pesten op school.
riseren op het bord. Stel de leerlingen vervolgens
• Kindermishandeling thuis.
de vraag of zij denken dat deze klusjes hetzelfde zijn als kinderarbeid.
U kiest één van de situaties uit en gaat met de
Geef daarna de definitie van kinderarbeid,
leerlingen kijken hoe je zo’n situatie zou kunnen
namelijk:
oplossen. Vraag de leerlingen zich in te leven in
“Kinderen van 15 jaar of jonger die hele dagen
de situatie en wat zij zouden doen om uit zo’n
werken en daardoor niet (meer) naar school
situatie te komen. Het is belangrijk dat het hier
gaan.”. De officiële definitie luidt: “Kinderen die
om een brainstorm gaat en dat de leerlingen niet
(al dan niet gedwongen worden te) werken om de
in discussie gaan over de haalbaarheid van de
kost te verdienen waardoor ze geen tijd overhou-
oplossingen. Wel waakt u er natuurlijk voor
den voor school en ontspanning, en belemmerd
dat de discussie serieus blijft. Zet de genoemde
worden in hun lichamelijke en geestelijke groei”.
oplossingen op het bord. Voorbeelden zouden
17
kunnen zijn:
naar de waterput en je krijgt last van je rug
• Een demonstratie organiseren/handtekeningen
door het sjouwen van de zware waterkruik. Wat zou jij doen?
verzamelen. • Een schoolstraatactie voor veilig verkeer
Als u een situatie met de leerlingen bespreekt
organiseren. • Een gesprek houden met de schoolleiding.
en samen kijkt naar oplossingen, dan gaat het er
• Een brief schrijven aan de burgemeester.
weer om dat de leerlingen niet in discussie gaan
• Bellen met de kindertelefoon.
over wenselijkheid of haalbaarheid van oplossingen. U kunt één of twee situaties op deze manier
Vervolgens vertelt u dat er in ontwikkelingslan-
bespreken. Zet de besproken situaties en oplos-
den miljoenen kinderen en vooral meisjes onder
singen op het bord.
gevaarlijke omstandigheden leven. Eventueel kunt u nu het filmpje over huisslavernij
Tenslotte vraagt u de leerlingen of zij nog andere
(‘A maid is not a slave’), op pagina 15 van de
situaties kunnen bedenken in een ontwikkelings-
volgende website laten zien.
land waarin een kind geweld wordt aangedaan.
http://www.plan-edresources.org/resource_cen-
Dit met als doel dat de groepjes die hierna aan de
ter/result/media_type_id/5/page_action/
slag gaan met de opzet van hun fotostrip alvast
browse/media_sub_type_id/1/pagination/true/
een aantal geweldsituaties hebben waaruit zij
page/130#search_results_top.
kunnen kiezen. Zet de situaties op het bord.
U dient hiervoor tijdens het kijken van de film Na het klassegesprek worden de leerlingen
globaal te vertalen voor de leerlingen.
opgesplitst in groepjes van ca. 5 leerlingen. Laat Daarna kiest u één van onderstaande situaties
ieder groepje een keuze maken uit de inventari-
en vraagt de leerlingen zich in te leven in een
satie die op het bord is gemaakt van situaties van
situatie van geweld. U kunt hiervoor één van
onrecht/geweld. Als de keuzes gemaakt zijn, gaat
onderstaande voorbeelden gebruiken.
ieder groepje m.b.v. het werkblad 6 (Meisjes en
• Stel je voor dat je ouders te arm zijn om eten
geweld) aan de slag. Bespreek dit werkblad met de leerlingen.
te kopen voor het hele gezin en jij elke dag bij rijke mensen in het huishouden moet werken.
De voorbereiding van een fotostripverhaal:
Je wilt wel naar school maar je kunt niet omdat
1. In de klas heb je gepraat over onrecht en
je de hele dag moet werken. Wat kun jij doen?
geweld tegen meisjes. Kies één situatie uit alle
• Stel je voor dat je een straatkind bent. Je leeft
voorbeelden die jullie samen hebben bedacht.
zonder je ouders in de grote stad en hebt geen
2. Beschrijf of teken in twee of drie plaatjes hoe
geld om eten te kopen. Wat zou jij doen? • Stel je voor dat je ouders te arm zijn om school-
de situatie van onrecht/geweld eruit zien.
geld en je schooluniform te betalen. Je kunt
3. Bedenk bij deze situatie een oplossing. Stel je
hierdoor niet naar school. Wat zou jij doen?
voor dat jij in deze situatie zou zitten: wat zou jij doen?
• Stel je voor dat je elke dag 1 uur moet lopen
18
natuurlijk ook acteur zijn.
4. Beschrijf of teken in één of twee plaatjes welke
• Om een beter beeld te krijgen van het verhaal,
oplossingen jullie hebben bedacht.
kunnen de plaatjes ook eerst getekend worden,
5. Maar een rolverdeling en bedenk welke mate-
voor ze worden gefotografeerd.
rialen je nodig hebt.
• Is er voldoende ruimte in en om de school om
6. Spreek goed af waar je gaat fotograferen. Bin-
foto’s te maken door diverse groepjes?
nen of buiten? Op welke plek?
• Mogen de leerlingen van het schoolterrein af
7. Denk aan de compositie (het geheel) van je
om te fotograferen? Zijn er ouders of collega’s
foto.
die met een groepje mee kunnen? • Als het slecht weer is, zijn er voldoende moge-
Enkele aandachtspunten bij de voorbereiding:
lijkheden om binnen te fotograferen?
• Benadruk dat de situatie van onrecht/geweld èn de oplossingen in foto’s meten kunnen
Het maken van het fotostripverhaal:
worden uitgedrukt. De leerlingen kunnen het verhaal in scene zetten en een paar belangrijke
»» Maak twee of drie foto’s rond het thema meis-
momenten fotograferen. Het moet in een paar
jes en onrecht/geweld. En één of twee foto’s van de oplossing.
plaatjes (aangevuld met korte tekstjes) duidelijk
»» Laat de foto’s afdrukken of print ze uit.
zijn wat er gebeurt.
»» Plak de foto’s op een mooi vel papier.
• Help bij het maken van een goede rolverde-
»» Typ of schrijf bij elke foto wat je ziet (wat
ling. Er is één iemand verantwoordelijk voor
gebeurt er in het verhaal)
het fototoestel, die zorgt ervoor dat er goede
»» Versier het vel papier op een mooie manier
foto’s gemaakt worden en dat het toestel heel
die past bij het verhaal.
blijft. De regisseur en de rekwisiteur kunnen
19
Aandachtspunten bij het maken van het
Koppeling met Milleniumdoelen
fotostripverhaal:
• Milleniumdoel 2: alle kinderen gaan naar school
• Mocht u niet beschikken over voldoende
• Milleniumdoel 3: mannen en vrouwen zijn
digitale camera’s of fototoestellen, of mocht u
gelijkwaardig
niet voldoende tijd hebben om de leerlingen
• Meer informatie over milleniumdoelen vindt u
een fotostrip te laten maken, dan kunnen de
in de inleiding.
groepjes hun strip ook tekenen of maken met plaatjes uit tijdschiften, kranten of internet. • Laat de foto’s niet van te ver weg maken. De foto’s moeten wel duidelijk worden. • Beweging is op een foto niet te zien; benadruk dat het stilstaande plaatjes moeten zijn. • Beschikt u over computers waar een digitale camera op aangesloten kan worden, dan kunnen de foto’s direct worden uitgeprint. • Maakt u gebruik van een fototoestel met rolletje, dan duurt het op z’n minst een dag voor de groepjes hun strip kunnen maken. • (optioneel) Bent u en/of is een aantal leerlingen handig met de computers, dan kunt u de foto’s ook bewerken op de computer en korte tekstjes/tekstballonnetjes invoegen. • Een eventuele achtergrond die leerlingen maken bij het stripverhaal, mag uiteraard niet de aandacht afleiden van de strip. Het is bijvoorbeeld een idee om de achtergrond alleen met kleuren in te kleuren die passen bij het verhaal. Ook kan het land waar de strip zich afspeelt als achtergrond dienen.
De afsluiting: Wanneer alle strips af zijn, kan ieder groepje zijn strip voor de klas presenteren. Laat de leerlingen vertellen over de situatie van onrecht/geweld die zij hebben gekozen en hun oplossingen hiervoor. Laat de leerlingen eventueel ook nadenken over mogelijkheden om de strips aan zoveel mogelijk andere kinderen en grote mensen te laten zien: op de website van de school, in de schoolkrant, in een lokale krant, enzovoort. 20
Les 4: Onderwijs – de sleutel tot vooruitgang
Doelen
wijs zo belangrijk’) voor iedere leerling. • Werkblad 8 (‘Hoeveel mensen kunnen lezen en
• De leerlingen zijn zich bewust van het belang van onderwijs en de mogelijkheid om onder-
schrijven’) kopiëren voor iedere leerling of op
wijs te volgen.
USB-stick zetten om via beamer op een wand te projecteren. In dat geval ook beamer en
• De leerlingen maken kennis met de verschillen
laptop klaarzetten.
in percentages van analfabetisme in verschil-
• Eventueel werkblad 9 (‘Het wel-of-niet-naar-
lende landen.
school-spel’) kopiëren per twee- of viertal
• De leerlingen weten welke obstakels het on-
leerlingen; vergroten op A3-formaat.
derwijs voor meisjes moeilijk maken en welke
• Bekijk het Engelstalige filmpje ‘Indian girls
factoren de kans op onderwijs voor meisjes
Education Camp’ (7 min) op de website http://
kunnen vergroten.
www.plan-edresources. org/resource_center/
Voorbereiding
result/media_type_id/5/page_action/browse/
• Zet de volgende feiten op het bord:
media_sub_type_id/1/pagination/true/
»» 62 miljoen meisjes gaan niet naar school.
page/130#search_results_top.
»» Dit is meer dan alle meisjes in Europa en de
• Het filmpje is te vinden op pagina 14 van deze website. Net als in les 3 kunt u bepalen of u het
Verenigde Staten samen. »» Onderwijs is de sleutel tot betere leefomstan-
filmpje laat zien en er tijdens de film zelf kort uitleg bijgeeft.
digheden voor meisjes. • Kopieer werkblad 7 (artikel ‘Waarom is onder-
21
Tijd
Lees het eerste gedeelte boven de tabel samen
Totaal: 95 minuten
voor. Vraag de leerlingen vervolgens naar de
• Klassegesprek: 5 min
tabel en de percentages te kijken en stel dan de
• Werkblad 7 lezen en bespreken: 15 min
volgende vragen:
• Werkblad 6 bespreken: 10 min
• Welk land heeft het hoogste percentage
• Video bekijken: 15 min
alfabetisme? (eerste kolom van percentages):
• Woordspin maken: 10 min
Oost Azië. • Welk land heeft het laagste percentage alfabe-
• Spel maken: 20 min
tisme? Zuid Azië.
• Spel spelen: 20 min
• Welk land heeft dus het grootste aantal mensen
Uitwerking
die niet kunnen lezen of schrijven? Zuid Azië. • Welk land heeft het laagste percentage alfabe-
Laat de feiten op het bord voorlezen door de leerlingen. Vraag wat de leerlingen hiervan
tisme onder vrouwen (dat land heeft dus het
vinden. U kunt hiervoor de volgende vragen
grootste aantal vrouwen die niet kunnen lezen
gebruiken:
of schrijven)? (laatste kolom percentages): Zuid Azië.
• Vind je het aantal meisjes dat niet naar school
• In welk landen is er een groot verschil tussen
gaat veel of weinig? • Had je verwacht dat het er zoveel zouden zijn?
mannen en vrouwen die kunnen lezen en
• Wat vind je daarvan?
schrijven? Noord Afrika, Zuid Azië.
• Wat vind je van de 3e stelling? Eventueel bekijkt u met de leerlingen het filmpje
• Waarom zou het zo belangrijk zijn om naar
‘Indian girls Education Camp’, over meisjes in
school te gaan?
India die toch naar school konden gaan. Dit
• Hoe zou jij je voelen als je werd verteld dat je
Engelstalige filmpje is te vinden op pagina 14
nooit meer naar school kon gaan?
van de volgende website: Deel vervolgens werkblad 7 uit (Artikel over het
http://www.plan-edresources.org/resource_cen-
belang van onderwijs). Lees samen met de leerlin-
ter/result/media_type_id/5/page_action/
gen het artikel door. Geef steeds een leerling de
browse/media_sub_type_id/1/pagination/true/
beurt om te lezen. Stel tussendoor vragen om te
page/130#search_results_top
controleren of ze het snappen.
Omdat het een Engelstalig filmpje is, dient u zelf
Vraag hun reacties aan het einde.
globaal te vertalen tijdens het bekijken van de film.
Deel daarna werkblad 8 uit aan de leerlingen
Maak vervolgens met de leerlingen twee woord-
(overzicht analfabetisme, bron: UN Millenium
spinnen (mindmaps) op het bord, de eerste over
Development Goals Indicators, 2006). Indien u
struikelblokken ten aanzien van naar school gaan
beschikt over een beamer en een laptop kunt u
en de tweede over succesfactoren voor school-
werkblad 8 ook m.b.v. een USB-stick via de
gang van meisjes. Zet daarvoor twee cirkels
beamer op een wand projecteren.
op het bord en schrijf in de ene de woorden ‘Waarom lastig?’ en in de andere ‘Wat maakt het 22
• een school die veel moeite doet om gezinnen
makkelijker?’. Stel daarvoor de volgende vragen
te bereiken
aan de leerlingen:
• andere volwassenen in het gezin die gezinsle-
• Waarom zou het nou zo lastig zijn voor meisjes
den ondersteunen.
om naar school te gaan in ontwikkelingslanden; wat maakt dat meisjes niet naar school kunnen
Met deze gevonden struikelblokken en succesfac-
daar? • Wat zou kunnen helpen om meer meisjes naar
toren gaan de leerlingen nu aan de slag om een
school te laten gaan in ontwikkelingslanden;
spel te maken, een bordspel of een kaartspel. De
wat is nodig om meer meisjes naar school te
leerlingen kunnen in tweetallen of in viertallen
laten gaan daar?
nadenken over een eigen ontwerp van een spel. Voorwaarde is dat de net benoemde struikelblok-
Mogelijke antwoorden bij de struikelblokken in
ken en de factoren van succes er in voorkomen.
het naar school gaan:
Te denken valt aan een kwartetspel of een
• grote families
bordspel met vakjes.
• op kleine zusjes/broertjes moeten passen • de oudste van de familie zijn
U kunt er ook voor kiezen om de leerlingen het
• ziekte
spel te laten maken, wat te zien is op werkblad
• vroeg trouwen
9. Hiervoor kunt u werkblad 9 kopiëren op A3-
• als de moeder werkt moet dochter het huishou-
formaat, voor ieder groepje van twee of vier leerlingen. U kunt er ook voor kiezen dat de
delijk werk doen • huiselijk geweld
leerlingen het zelf helemaal tekenen. Dan deelt u
• geboren worden in een lage kaste
lege A3-blaadjes uit. Het is een bordspel naar het
• geen geld voor school
voorbeeld van het slangen-en-ladders-spel. De
• natuurrampen
hele rij vakjes van 1 t/m 100 verbeeldt de gang
• thuis nodig zijn voor werk/hulp
naar onderwijs voor een meisje in een ontwik-
• moeten werken om geld te verdienen voor de
kelingsland. De leerlingen moeten vervolgens een aantal van de struikelblokken en een aantal van
familie
de factoren van succes verbeelden in een vakje
• school is te ver weg
(per vakje één), verdeeld over het hele veld. Kies Mogelijke antwoorden bij succesvolle factoren
die struikelblokken en succesfactoren die te teke-
voor schoolgang van meisjes:
nen zijn of in één woord in het hokje te schrijven
• School is qua afstand goed bereikbaar
zijn. Bij de tekeningetjes of woorden voor de
• er is een volwassene in het gezin die onderwijs
struikelblokken zetten de leerlingen een rode pijl die terug leidt naar een hokje een aantal
belangrijk vindt • klein gezin
regels terug. Bij de tekeningetjes die de succes-
• het jongste kind in de familie zijn
factorhokjes verbeelden zetten de leerlingen een
• er is een rolmodel in de familie of in het dorp
groene pijl naar een hoger gelegen vakje. Zie hiervoor het voorbeeld op werkblad 9A.
die onderwijs belangrijk vindt
23
De spelregels zijn als volgt: • De start is op vakje 1, het einddoel is het laatste vakje: school. • Begin bij hokje nummer 1, gooi met een dobbelsteen en loop het aantal dat je gegooid hebt. • Als je op een struikelblokhokje komt, volg de pijl omhoog en ga staan op het vakje waar de pijl eindigt. De struikelblokken maken het je lastig om bij de finish (school) te komen. • Als je op een succesfactorhokje komt, volg de pijl omlaag en ga op het hokje staan waar de pijl eindigt. De succesfactoren maken het je gemakkelijk om school te bereiken. • Degene die als eerste de school bereikt heeft, heeft gewonnen. Tenslotte spelen de leerlingen hun zelfgemaakte spel. Als er tijd is kunnen de groepjes hun spellen ook nog uitwisselen.
Koppeling met Milleniumdoelen • Milleniumdoel 2: alle kinderen gaan naar school • Milleniumdoel 3: mannen en vrouwen zijn gelijkwaardig • Meer informatie over milleniumdoelen vindt u in de inleiding.
24
Les 5: Werk! werk! werk!
Doelen
• Werkblad 6 Kinderrechten maken: 20 min
• De leerlingen maken een lijst van rechten voor
• Klassegesprek ‘Wat kan jij doen’: 15 minuten • Eventueel websites bekijken op computers:
ieder kind.
20 min
• De leerlingen krijgen inzicht in wat zij persoon-
• Brief aan burgemeester schrijven: 30 min
lijk kunnen doen om de mogelijkheden van meisjes wereldwijd te verbeteren. • De leerlingen worden zich bewust van hun
Uitwerking
politieke invloed.
Begin de les met de vraag wat hun vader en moeder voor werkzaamheden doen (betaald of
Voorbereiding
onbetaald werk, buitenshuis of thuis).
• Kopieer werkblad 10 ‘Kinderrechten’ voor alle
Vraag ze vervolgens wat voor werk zij zelf willen gaan doen in de toekomst. Noteer de uitkomsten
leerlingen.
op het bord. Maak hiervan twee rijtjes; aan de
• Bekijk zelf de websites waar de leerlingen eventueel informatie vandaan kunnen halen om zelf
ene kant de antwoorden van de jongens, aan de
in actie te komen (www.plannederland.nl,
andere kant die van de meisjes.
www.becauseiamagirl.hyves.nl en
• Zijn er typische mannenberoepen en ook typische vrouwenberoepen?
www.planstation.nl).
• Waarom is dat zo?
• Zoek alle adressen van de lokale burgemeester
• Vind je die verschillen terecht of niet?
en wethouders van uw gemeente.
• Waarom wel of niet?
• Indien mogelijk: maak een afspraak met de bur-
• Zijn mannen of vrouwen vrij om te kiezen wat
gemeester/wethouder om aan het einde van
ze willen doen?
deze les in de klas te komen om de brieven die
• Zijn er voor meisjes in Nederland ook belem-
de leerlingen schrijven in deze les in ontvangst
meringen wat betreft het vinden van hun
te nemen.
droombaan?
Tijd
• Zijn er grenzen in hoe ver vrouwen kunnen komen in hun carrière?
Totaal: 100 minuten •
• Klassegesprek over banen en vrouwen: 15 min 25
Leg ze de volgende stelling voor:
voor kinderen in andere landen en dan vooral
In Nederland zijn er twee keer zoveel mannen in
meisjes in andere landen te verbeteren?
topfuncties als vrouwen.
Laat ze met ideeën komen en bespreek hoe zij er
• Denk je dat deze stelling klopt? Nee, het aantal
persoonlijk aan kunnen bijdragen.
vrouwen in topfuncties is zelfs nog lager. Vervolgens kunt u ook enkele voorbeelden
• Zo niet, hoe zou die verhouding dan zijn? => Gemiddeld minder dan 25%.
aandragen van acties om meisjes in andere landen
Wat voorbeelden:
te ondersteunen. Als u over voldoende computers
»» Een kwart van de leidinggevenden is vrouw.
beschikt, kunnen de leerlingen direct deze
»» Bijna 5% van de personen in een raad van
websites bekijken: • www.becauseiamagirl.hyves.nl. Hierop kun-
bestuur is vrouw. »» Bij bedrijven is het aantal vrouwen in de top
nen leerlingen lid worden van de Because I am a Girl hyve. Op deze website is ook achter-
rond 15%. »» Vijf de vijftien ministers is momenteel vrouw.
grond informatie te vinden.
»» De FNV streeft er naar om in het jaar 2012
• www.planstation.nl. Als ze ‘Ontdek de wereld
40% vrouwen in de top te hebben.(bron:
van Plan’ aanklikken, vervolgens ‘Andere
Volkskrant 2 april 2008)
zenders’ en tenslotte ‘In actie’ kunnen ze lezen
• Hoe zou dit komen?
over dingen die ze kunnen doen. Daarnaast
• Welke belemmeringen zijn er voor vrouwen in
hebben ze nog de mogelijkheid een eigen homepage te maken: hun eigen zender. Ook is
Nederland om baan in de top te vinden?
er informatie over de landen waar Plan werkt Deel het werkblad 10 (Kinderrechten) uit aan alle
en de projecten van Plan. De leerlingen kunnen
leerlingen. Hierop maken de leerlingen een lijst
tips vinden hoe zij een werkstuk of spreekbeurt
van kinderrechten. Bespreek eerst met de leer-
over een onderwerp van Plan kunnen maken. Verder zijn er spelletjes en quizjes te doen.
lingen wat een kinderrecht is en vraag of iemand
• www.plannederland.nl. Op deze website
een voorbeeld kan geven. Desgewenst inventariseert u eerst een aantal kinderrechten met de
staan mogelijkheden om in actie te komen voor
leerlingen voordat de leerlingen met werkblad 10
meisjes wereldwijd.
aan de slag gaan. Afhankelijk van uw inschatting van de leerlingen kunt u ze hiervoor individueel
Introduceer vervolgens het idee om de burge-
aan het werk laten gaan of in twee- of viertallen.
meester of de wethouders van de stad/dorp/
Laat een aantal leerlingen plenair hun lijst van
gemeente te benaderen. Bespreek wat een
kinderrechten voorlezen. Maak hiervan een
burgemeester of wethouder zou kunnen doen
inventarisatie op het bord. Vraag of er nog
om de mogelijkheden van meisjes wereldwijd te
leerlingen zijn met een nieuw recht wat nog niet
verbeteren. Als de leerlingen het moeilijk vinden
genoemd is.
om te bedenken wat ze de burgemeester kunnen
Stel de leerlingen vervolgens de volgende vraag:
vragen kunt u onderstaande voorbeelden
Wat zou jijzelf kunnen doen om de mogelijkheden
aandragen:
26
Bespreek hoe ze zo’n brief kunnen opstellen:
• De burgemeester kan de ambtenaren van de gemeente vragen om alleen spullen te kopen
• aanhef
waarvan zij zeker weten dat er geen kinderar-
• aanleiding: vertel over wat je in de klas hebt geleerd
beid is gebruikt, bijvoorbeeld Fair Trade of Max
• de vraag (vragen)
Havelaar.
• afsluiting
• De gemeente kan een Milleniumgemeente worden. Een Milleniumgemeente is een gemeente die de Milleniumdoelen belangrijk vindt. De
Tenslotte schrijven de leerlingen in tweetallen of
Milleniumdoelen gaan over het oplossen van
alleen een brief hierover aan de burgemeester/
armoede, over het oplossen van honger, over
wethouder. U kunt alle brieven als pakketje naar
het verbeteren van de gezondheid van alle
de burgemeester sturen of er voor kiezen er een
mensen op aarde en ook over dat meisjes
paar uit te kiezen en die sturen. Ook kunt u het
en jongens gelijke rechten hebben en dat
persbericht dat in bijlage 1 staat naar lokale
alle meisjes over de hele wereld naar school
media opsturen om op deze manier nog meer
zouden moeten gaan. Als een gemeente een
aandacht te vragen voor deze thematiek.
Milleniumgemeente is, dan laat de burgemeester daarmee aan de burgers zien dat hij dit
Laat een aantal brieven voorlezen door de
belangrijke dingen vindt en zegt hij daarmee
leerlingen. Verstuur de brieven of een aantal
dat hij zijn best zal doen om de mogelijkheden
ervan.
voor meisjes over de hele wereld te verbeteren. Wat nog leuker is voor de leerlingen is de burge-
• De burgemeester kan de burgers van de gemeente vertellen dat het belangrijk is om
meester/wethouder in de klas te ontvangen om
organisaties die meisjes over de hele wereld
de brieven in ontvangst te nemen. Ze kunnen dan
helpen te ondersteunen, bijvoorbeeld door
persoonlijk vertellen wat ze hebben geleerd
deze organisaties geld te geven. Ook kan de
en waarom ze de brieven hebben geschreven.
gemeente zelf geld geven aan zulke organi-
Ook kunnen ze de burgemeester dan persoonlijk
saties om meisjes wereldwijd beter te kunnen
vragen wat de gemeente al doet of nog meer
helpen.
kan doen om de mogelijkheden voor meisjes wereldwijd te verbeteren. En ze kunnen de burge-
• Als in uw gemeente de reizende tentoonstelling ‘Stop Geweld tegen Kinderen’ van Plan
meester ook vragen wat zij als kinderen nog meer
plaats vindt (in de bibliotheek), dan kunnen
kunnen doen om de mogelijkheden voor meisjes
de leerlingen vragen of de burgemeester bij
wereldwijd te verbeteren.
de opening daarvan aanwezig wil zijn en of de burgemeester de burgers kan vertellen over
Koppeling met Milleniumdoelen
deze tentoonstelling, zodat er veel mensen
• Milleniumdoel 2: alle kinderen gaan naar school
gaan kijken.
• Milleniumdoel 3: mannen en vrouwen zijn gelijkwaardig
27
Werkblad 1a:
Meisjeskaart
28
Werkblad 1b:
Jongenskaart
29
Werkblad 2:
Voor jongens, meisjes of voor beiden? Vul onderstaande tabel in door een kruisje te zetten in het vakje dat jij het beste bij de sport of hobby vindt passen.
Voor meisjes
Voor jongens
Voetballen Turnen Hockey Tekenen Paardrijden Boksen Verhalen schrijven Ballet Zingen Zwemmen Hardlopen Technisch lego
30
Voor meisjes en jongens
Werkblad 3:
Mijn doordeweekse schooldag Zet een cirkel om wat je bent: Jongen/Meisje
6:00 uur ‘s ochtends 8:00 uur 9:00 uur 11:00 uur 13:00 uur ‘s middags 15:00 uur 17:00 uur 18:00 uur 19:00 uur ‘ s avonds 20:00 uur 21:00 uur 22:00 uur 23:00 uur
31
Werkblad 4:
Dagindeling van kinderen uit Gambia
Tijd
Meisje niet naar school
Meisje wel naar school
Jongen wel naar school
6:00 uur ‘s ochtends
Staat op, wast zich, doet haar gebeden
Hetzelfde
7:00 uur
Veegt de binnenplaats, haalt water, doet de afwas
Hetzelfde
Staat op, wast zich, doet zijn gebeden, doet huiswerk
9:00 uur
Kookt de lunch
Gaat naar school
Gaat naar school
14:00 ‘s middags
Werkt mee op het land
Zit op school
Zit op school
18:00
Werkt mee op het land
Schooldag afgelopen, luncht op school, doet huiswerk tot 18:00 uur
Hetzelfde, als hij klaar is met huiswerk speelt hij nog wat voetbal
19:00 uur ‘s avonds
Gaat naar huis en kookt avondmaaltijd
Gaat naar huis en kookt avondmaaltijd
Van alles (spelen, extra huiswerk)
20:00 uur
Eet avondmaaltijd, doet de afwas
Eet avondmaaltijd, doet de afwas
Eet avondmaaltijd
21:00-23:00 uur
Van alles (rusten, spelen, met vrienden praten, mee helpen in het huis)
Gaat naar leraar voor extra studie
Gaat naar leraar voor extra studie
24:00 uur
Gaat slapen
Gaat slapen
Gaat slapen
32
Werkblad 5: Een dag uit het leven van een meisje uit Gambia Je bent journalist voor een belangrijke krant. Schrijf een artikeltje voor de krant over het leven van een meisje uit Gambia en over de verschillen van haar leven met het leven van een meisje in Nederland. Verzin ook een kop (titel) voor je stukje.
33
Werkblad 4:
Een fotostripverhaal maken
Tip
Het Stripverhaal
Maak een woordweb bij deze
1. In de klas heb je gepraat over meisjes en
situatie. Over welk onrecht gaat het? Wie hebben
geweld tegen meisjes. Kies een situatie uit
ermee te maken?
alle voorbeelden die jullie hebben bedacht.
Wat is er precies aan de hand?
2. Beschrijf of teken in een of twee plaatjes
Rolverdeling
3. Bedenk bij deze situatie een oplossing. Stel
welke oplossing jullie hebben bedacht. Wie wordt:
je voor dat jij in deze situatie zou zitten:
• Regisseur
Wat zou jij doen? 4. Beschrijf of teken in een of twee plaatjes
• Rekwisiteur (zorgt voor de materialen) » Kleding
welke oplossing jullie hebben bedacht.
» Spullen
5. Maak een rolverdeling en bedenk welke
» Schmink
materialen je nodig hebt. 6. Spreek goed af waar je gaat fotograferen?
• Fotograaf
Binnen of buiten? Op welke plek?
• Acteurs
7. Denk aan de compositie (het geheel) van
Hoe laat je met een foto zien wat je bedoelt?
je foto.
• Zoek een rustige achtergrond • Zorg dat de acteurs stilstaan • Zet de acteurs niet te ver van elkaar • Ga niet te ver weg staan bij het maken van een foto. • Maak de foto zo dat iedereen begrijpt wat je uitbeeldt.
34
Veel kinderen leven in ontwikkelingslanden, leven in armoede en kunnen niet naar school.
Voorbeeld fotostrip De uitvoering 1. Maak enkele foto’s waarin je het geweld tegen meisjes laat zien. Maak enkele foto’s waarin je de oplossing tegen dit geweld laat zien. 2. Laat de foto’s afdrukken of print ze uit. 3. Plak de foto’s op een mooi vel papier.
Dit is Rachida. Zij moet werken in een steengroeve
4. Typ of schrijf bij elke foto wat je ziet. (wat er gebeurt er in het verhaal) 5. Versier het vel papier op een manier die past bij het verhaal.
Er lijkt geen hoop
Gelukkig zijn er organisaties die helpen, zodat Rashida weer kan spelen.
En kinderen zoals zij weer naar school kunnen.
En leren kinderen hoe ze voor zichzelf kunnen opkomen.
35
Werkblad 7:
Waarom is onderwijs zo belangrijk?
Naar school
Jongeren die onderwijs hebben gehad krijgen
In Nederland vinden we onderwijs heel gewoon;
minder vaak ziektes, zoals AIDS en hebben in het
bijna alle kinderen gaan naar school. Maar voor
algemeen een beter leven.
veel kinderen in andere landen is ‘naar school
Ontwikkelingsorganisaties hebben ontdekt dat als
gaan’ een onbereikbare droom. Een groot aantal
meisjes naar school zijn geweest, de kans groot
kinderen gaat helemaal niet naar school, zelfs niet
is dat hun kinderen later een beter leven krijgen.
de basisschool. Terwijl anderen wel met school
Onderwezen vrouwen zijn gezonder, hun kinde-
beginnen, maar vanwege allerlei redenen weer
ren krijgen meer onderwijs en ze kunnen meer
stoppen.
doen voor hun dorp of stad waarin ze wonen.
En zelfs áls kinderen in armere landen wel naar
Een paar feitjes:
school gaan, dan vinden zij het veel moeilijker
62 Miljoen meisjes wereldwijd gaan niet naar
om te leren dan kinderen hier in Nederland. Dit
school. Moeders die naar school zijn geweest
komt omdat de klassen meestal heel groot zijn
als kind willen 50% meer dan niet-onderwezen
zodat het moeilijk is voor de onderwijzers om
moeders dat hun kinderen gevaccineerd worden
voldoende persoonlijke aandacht te geven aan
tegen ziektes en ze willen 2 x zo graag dan
ieder kind, omdat de materialen die nodig zijn om
niet-onderwezen moeders dat hun kinderen
te leren zoals boeken en pennen schaars zijn en
naar school gaan. Sinds de regering in Kenia het
omdat de schoolgebouwen vaak in hele slechte
schoolgeld heeft afgeschaft, is het aantal kinderen
conditie zijn.
dat naar school gaat gestegen met 1,3 miljoen.
Geen of weinig onderwijs betekent minder moge-
Waarom?
lijkheden in je volwassen leven. Kinderen die niet
Voor de meeste kinderen die niet naar school
naar school gaan krijgen later vaak minder geld
kunnen gaan, is een gebrek aan geld de hoofd-
voor het werk dat ze doen en hun leven is zwaar-
reden. In veel landen vragen scholen een groot
der. En de kans is groot dat hún kinderen ook
bedrag aan schoolgeld dat door de gezinnen
weer niet naar school gaan. Zo blijft het doorgaan
betaald moeten worden. Dat bedrag is vaak een
en wordt de cirkel niet doorbroken.
groot gedeelte van het maandinkomen. Daarnaast zijn er ook nog de ‘verborgen kosten’, zoals de
Als armere kinderen wél de mogelijkheid van
kosten van boeken en uniforms. Alles bij elkaar
onderwijs krijgen, dan is het resultaat meestal
zijn de kosten van het naar school gaan vaak te
dat hun leven op allerlei manieren verbetert.
hoog.
36
Veel kinderen moeten meewerken in het huis-
meestal de jongens naar school omdat ze denken
houden of het werk van de ouders. In ontwikke-
dat de jongens een grotere kans hebben op een
lingslanden kosten de alledaagse taken vaak veel
goede baan in de toekomst. Meisjes en vrouwen
meer tijd; water halen, bijvoorbeeld, kan twee uur
doen nog veelal het huishouden en zorgen voor
lopen betekenen. Als een kind van zo’n gezin naar
de kinderen. En er zijn veel mensen die daarom
school gaat en niet mee kan helpen met andere
denken dat het niet de moeite waard is om meis-
gezinstaken, dan zet dat extra druk op de andere
jes naar school te sturen.
leden van het gezin. Zelfs als ouders het belangrijk vinden dat hun kinderen naar school gaan en het kunnen betalen, dan zijn er nog praktische zaken die het moeilijk maken. Kinderen op het platteland moeten vaak uren lopen om naar school te gaan. Sommige kinderen mogen niet naar school omdat ze geen geboortebewijs hebben om hun identiteit aan te tonen. Veel ouders hebben een groot aantal kinderen en kunnen het niet betalen om al deze kinderen naar school te laten gaan. In deze gevallen sturen ze
37
Werkblad 8:
Hoeveel mensen kunnen lezen en schrijven Alfabeet = iemand die kan lezen en schrijven Analfabeet = iemand die dat niet kan lezen en schrijven Hieronder zie je hoeveel procent van de mensen tussen de 15 en 24 jaar in een bepaald land of werelddeel alfabeet zijn, dus wel kunnen lezen en schrijven:
Totaal in %
Mannen in %
Vrouwen in %
De hele wereld
87,2
90,4
84,0
Ontwikkelingslanden
85,0
88,7
81,1
Noord Afrika
84,3
5,9
78,4
Sub-Sahara Afrika
71,3
78,1
68,4
Latijns Amerika
96,0
95,6
96,4
Oost Azië
98,9
99,2
98,5
Zuid-Azië
72,2
80,3
63,3
Zuid-Oost Azië
96,2
96,5
95,9
West Azië
91,3
94,9
87,6
Oceanië
72,8
74,9
70,5
Nederland
98,5
98,4
98,6
38
Werkblad 9:
Het Wel-of-Niet-naar-School-Spel
100 99 98 97 96 95 94 93 92 91
SCHOOL
81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 1
2
3
4
5
6
START
39
7
8
9
10
Werkblad 9:
Het Wel-of-Niet-naar-School-Spel
100 99 98 97 96 95 94 93 92 91
SCHOOL
81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 1
2
3
4
5
6
START
40
7
8
9
10
Werkblad 9:
Kinderrechten voor alle kinderen over de hele wereld
Ieder kind heeft recht op:
41
42
Persbericht Datum: Organisatie: (naam school)
Leerlingen vragen burgemeester (naam) om hulp Meisjes in ontwikkelingslanden hebben vaak een moeilijk leven. Dit ontdekten leerlingen van de …. school (naam school). Leerlingen van groep 7 en 8 van de …school werkten de afgelopen week met het lespakket van Plan 'Verschillen tussen meisjes en jongens wereldwijd'. Meisjes hebben dezelfde rechten als jongens. Toch worden ze vaak niet op dezelfde manier behandeld als jongens. Miskend, mishandeld en misbruikt. Alleen omdat ze een meisje zijn. Wereldwijd gaan 62 miljoen meisjes niet naar school . Dit is meer dan alle meisjes in Europa en de Verenigde Staten samen. De leerlingen onderzochten verschillende manieren om zelf een bijdrage te kunnen leveren aan de verbetering van het lot van deze meisjes. Zo stuurden ze een brief aan de burgemeester (naam). In deze brief vragen ze hem of hij vanuit zijn functie een bijdrage zou willen leveren aan de verbetering van het lot van meisjes over de hele wereld. Ze verwijzen in hun brief naar milleniumdoel 2 en 3, ‘Iedereen naar school’ en ‘Mannen en vrouwen zijn gelijkwaardig’.
Einde persbericht Voor meer informatie: Naam school: Contactpersoon: Emailadres: Telefoonnummer:
43
Plan Postbus 75454 1070 AL Amsterdam T +31 (0)20 549 55 20 info@plannederland.nl www.plannederland.nl ING 3452100