TEMAT NUMERU Przemysł 4.0 CENA 15,00 ZŁ (W TYM 8 % VAT)
ROZMOWA 24
SPRZĘT I APARATURA 52
PRAWO 78
Mariusz Głowicki, ELOKON Polska
Roboty przemysłowe i współpracujące
Dylematy etyczne przy projektowaniu robotów
AUTOMATYKA ISSN 2392-1056
INDEKS 403024
AUTOMATYKAONLINE.PL
)PIOXVSRMG^RE FPSOEHE FI^TMIG^IĄWX[E %>1
www.schmersal.pl
Wibroizolatory do tłumienia wibracji, uderzeń i hałasu Wibroizolatory służą do wytłumienia drgań, powstających na skutek ruchu elementów lub niewyważenia układów wibrujących. Zabezpieczają maszynę przed zakłóceniem jej prawidłowego procesu działania, tłumią hałas, chronią posadzkę przed uszkodzeniem oraz ludzkie zdrowie.
INOX STAINLESS STEEL
Elesa+Ganter jest od 70 lat światowym liderem w produkcji standardowych elementów maszyn dla przemysłu. Najwyższa jakość, dbałość o wzornictwo, obszerny magazyn w Polsce, dostawa w 24 h to tylko niektóre z atutów naszej oferty.
W ofercie także:
Koła ręczne
o ę a
www.elesa-ganter.pl
Dźwignie nastawne
Uchwyty
Wskaźniki
p ustalające
Elementy maszyn
Stopy
Zawiasy hydrauliczny
OD REDAKCJI
Drodzy Państwo, Październikowa edycja naszego miesięcznika nie po raz pierwszy poświęcona jest czwartej (r)ewolucji przemysłowej. Niemal kaşdego dnia słyszymy i czytamy o Przemyśle 4.0. Tak teş brzmi temat bieşącego wydania. W kolejnych edycjach prezentujemy coraz ciekawsze artykuły, w których nasi Współpracownicy, Klienci i Reklamodawcy przyblişają nowoczesne rozwiązania związane z cyfryzacją przemysłu. Polecam Państwu pakiet artykułów na ten temat. Na szczególną uwagę zasługuje materiał, w którym analizowane są polskie realia. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują, şe zainteresowanie firm działających na polskim rynku rośnie, jednak wciąş na drodze do Przemysłu 4.0 piętrzy się wiele przeszkód. O tym, jak sobie z nimi radzić oraz o swoich doświadczeniach mówią dyrektorzy i menedşerowie wiodących na polskim rynku firm, które mogą juş pochwalić się osiągnięciami w tym obszarze – KUKA Polska, Siemens Polska, FANUC Polska, ASTOR, Balluff oraz SCHUNK. W dziale Przegląd Sprzętu i Aparatury tym razem królują roboty przemysłowe, a dokładniej mówiąc – roboty współpracujące. Ich funkcjonalności oraz budowa umoşliwiają efektywną pracę na liniach produkcyjnych ramię w ramię z ludźmi. Prezentujemy rozwiązania czołowych producentów robotów przemysłowych – ABB, Comau, FANUC, Kawasaki, KUKA, NACHI, Universal Robots oraz Yaskawa. W artykule kładziemy nacisk na poprawne nazewnictwo – propagujemy stosowanie spolszczonej nazwy „kobot� zamiast angielskiej wersji „cobot�. Mam świadomość, şe początkowo wzbudzi to odruch niechęci, ale przypomnijmy sobie odległe czasy, gdy królował termin „computer�. Dziś juş nikt nie stosuje takiej nazwy. W dziale Rozmowa przyblişamy kolejną firmę z 25-letnim doświadczeniem na polskim rynku. O początkach działalności firmy Elokon w Polsce, nowoczesnych systemach bezpieczeństwa i ich roli w realizacji załoşeń Przemysłu 4.0, a takşe o wadze audytu bezpieczeństwa i rosnącej świadomości odbiorców rozmawiamy z Mariuszem Głowickim, dyrektorem operacyjnym i członkiem zarządu Elokon Polska.
Z uwagi na coraz większe moşliwości interakcji robotów wyposaşonych w sztuczną inteligencję z ludźmi, projektowanie robotów i pojazdów autonomicznych rodzi szereg dylematów etycznych w róşnych obszarach. Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 16 lutego 2017 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki (2015/2103(INL)) postuluje stworzenie na poziomie Unii Europejskiej kodeksu postępowania etycznego w dziedzinie robotyki, który stanowić będzie podstawę kontroli przestrzegania podstawowych zasad etycznych, począwszy od fazy projektowania, konstrukcji, testowania, aş do fazy rozwoju robotów. Szczególnie istotnym problemem jest to, czy normy prawne powinny zezwalać, by docelowo sztuczna inteligencja przewyşszyła ludzkie zdolności intelektualne, a jeśli tak, to czy jej wykorzystywanie w pewnych obszarach şycia i działalności ludzkiej (np. administracja państwowa, policja, wymiar sprawiedliwości) nie powinno być zabronione. Więcej na ten temat znajdą Państwo w dziale Prawo i Normy. Gorąco zapraszam do lektury!
4
AUTOMATYKA
Wiodący dystrybutor z zakresu automatyki, elektroniki i utrzymania ruchu. Ponad 500 000 produktów. 2 500 producentów. 80 lat doświadczenia.
PONIEWAŻ CZASEM PROBLEM JEST PALĄCY. Sytuacja awaryjna? Gwarantujemy dostawę do 24h lub do 48h. Tel. 22 22 3 11 11, bok@rspoland.com
pl.rs-online.com
SPIS TREŚCI REDAKTOR NACZELNA Małgorzata Kaliczyńska tel. (+48) 22 874 01 46 e-mail: mkaliczynska@piap.pl REDAKCJA MERYTORYCZNA Małgorzata Kaliczyńska REDAKCJA TEMATYCZNA Sylwia Batorska
Z BRANŻY
8
PRODUKTY
16
ROZMOWA 24
Innowacje w służbie bezpieczeństwa
WSPÓŁPRACA REDAKCYJNA Marcin Bieńkowski, Jolanta Górska-Szkaradek, Krzysztof Jaroszewski, Marcin Karbowniczek, Agnieszka Staniszewska, Marcin Zawisza, Damian Żabicki
25 lat firmy Elokon w Polsce Rozmowa z Mariuszem Głowickim, dyrektorem operacyjnym i członkiem zarządu Elokon Polska
Przemysł 4.0 w polskich realiach
28
SEKRETARZ REDAKCJI Urszula Chojnacka tel. (+48) 22 874 01 85 e-mail: uchojnacka@piap.pl
Specjalistyczne technologie urzeczywistniają koncepcję Przemysłu 4.0
40
MARKETING I REKLAMA Jolanta Górska-Szkaradek – menedżer tel. (+48) 22 874 01 91 e-mail: jgorska@piap.pl Sylwia Batorska tel. (+48) 22 874 00 60 e-mail: sbatorska@piap.pl
TEMAT NUMERU
Efektywność i bezpieczeństwo dzięki robotom współpracującym
42 46
Montaż w trybie Przemysłu 4.0 Prosty sposób przyspieszenia równoległego montażu bloku silnika
48
Więcej danych i optymalizacja Skalowalność w IIoT
50
Czujniki bezpieczeństwa dla robotów
PRENUMERATA I KOLPORTAŻ Elżbieta Walczak tel. (+48) 22 874 03 51 e-mail: ewalczak@piap.pl SKŁAD I REDAKCJA TECHNICZNA Ewa Markowska KOREKTA Urszula Chojnacka, Ewa Markowska, Elżbieta Walczak DRUK Zakłady Graficzne „Taurus” Roszkowscy Sp. z o.o. Nakład: 4000 egzemplarzy REDAKCJA Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa tel. (+48) 22 874 01 46, fax (+48) 22 874 02 20 e-mail: automatyka@piap.pl www.AutomatykaOnline.pl WYDAWCA Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa Szczegółowe warunki prenumeraty wraz z cennikiem dostępne są na stronie automatykaonline.pl/prenumerata.
6
Redakcja zastrzega sobie prawo do skracania i modyfikacji nadesłanych materiałów oraz nie ponosi odpowiedzialności za treść reklam i materiałów promocyjnych.
24
INNOWACJE W SŁUŻBIE BEZPIECZEŃSTWA O początkach działalności firmy Elokon w Polsce, nowoczesnych systemach bezpieczeństwa i ich roli w realizacji założeń Przemysłu 4.0, a także o wadze audytu bezpieczeństwa i rosnącej świadomości odbiorców rozmawiamy z Mariuszem Głowickim, dyrektorem operacyjnym i członkiem zarządu Elokon Polska.
AUTOMATYKA
SPIS TREŚCI
28
PRZEMYSŁ 4.0 W POLSKICH REALIACH Nie da się ukryć, że na naszych oczach odbywa się czwarta rewolucja przemysłowa. W odróżnieniu od poprzednich, rewolucyjnych zmian w przemyśle, tym razem implementowane nowatorskie rozwiązania cechują się ogromną różnorodnością. Łączy je tylko wspólna idea – maksymalne wykorzystanie sensorów i zbiorczego przetwarzania danych, by jak najbardziej zwiększyć wydajność produkcji, obniżyć jej koszty i usprawnić logistykę. Jak to wszystko wygląda w praktyce? Z przeprowadzonych analiz wynika, że sytuacja rysuje się dosyć ciekawie.
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Ergonomia a bezpieczeństwo w osłonach zabezpieczających
88
Szybka ścieżka projektowania nowej maszyny pakującej
90
Wszechstronne rozwiązania SCHUNK
Dokładna regulacja i efektywne chłodzenie
92
Niewiarygodnie niezawodne silniki firmy Faulhaber
Nowy chiller Blue e+ Rittal
Roboty przemysłowe i współpracujące Mechatronika w modułach obrotowych
Najwyższa precyzja
52 58 62 66
Robot LBR iiwa do wymagających zadań
Innowacyjne rozwiązania Zimmer Group z zakresu robotyki Rośnie nisza dla ramion robotycznych
68 72 75
Autonomiczny i mobilny system robota HelMo
76
PRAWO I NORMY
Robotyka w edukacji i nauce
96
APLIKACJE 98
WYDARZENIA Kolejny turniej piłkarski P+F Cup za nami
102
Jesteś gotów na cyfrową transformację?
104
Dni Praktyki IT Rittal
78
RYNEK Efektywność energetyczna dzięki rozwiązaniom Murrelektronik
80
Zapewnienie dostępu serwisowego do instalacji i maszyn
82
Enkodery Lika do stref EX z certyfikatem ATEX
87
10/2017
94
Od starego zakładu do inteligentnej fabryki
Zrobotyzowana paletyzacja i transport za pomocą AGV
Dylematy etyczne przy projektowaniu robotów
Zdalny dostęp do urządzeń i maszyn dzięki technologii VPN
BIBLIOTEKA
106
WSPÓŁPRACA
108
LUDZIE Tatiana Perczak-Szanowska, dyrektor ds. marketingu i sprzedaży WIKA Polska Sp. z o.o. sp. k.
110 7
Z BRANĹťY
KALENDARIUM
PAĹƒSTWO ĹšRODKA BIJE REKORDY W AUTOMATYZACJI
11/2017 8–9.11 Warszawa Forum Nowoczesnej Produkcji forumprodukcji.pl
14–16.11 Lublin Lubelskie Targi Energetyczne Energetics www.energetics.targi.lublin.pl
14–16.11 Warszawa Warsaw Industry Week www.industryweek.pl
16.11 Wrocław Konferencja Manufacturing Summit manufacturingsummit.pl
21–22.11 Sosnowiec Międzynarodowe Targi Stali, Metali Nieşelaznych, Technologii i Produktów SteelMET
Chiny w błyskawicznym tempie stały się globalnym liderem automatyzacji. To najszybciej rosnący rynek dla tego typu technologii. International Federation of Robotics prognozuje, şe sprzedaş maszyn w latach 2018–2020 zwiększy się o 15–20 proc., natomiast juş w 2019 r. aş 40 proc. wszystkich robotów przemysłowych z globalnego rynku powędruje do chińskich fabryk.
Organizacja badająca rozwój robotyki na świecie wskazuje, şe za boom odpowiada przede wszystkim chiński przemysł elektryczny i elektroniczny, który w 2016 r. zakupił 30 tys. maszyn, czyli o 75 proc. więcej niş w roku poprzednim. Jedna trzecia robotów pochodzi od lokalnych producentów, którzy zwiększyli sprzedaş o 120 proc. – Chiny juş od pewnego czasu szybko się modernizują, a przemysł jest papierkiem lakmusowym tych zmian. Inwestycje w automatyzację z jednej strony są efektem zapowiedzi wielu europejskich producentów o przeniesieniu produkcji na Stary Kontynent, z drugiej to naturalny proces wynikający z większych moşliwości Chin, wyşszej świadomości i potrzeby utrzymania konkurencyjności – mówi Piotr Rojek, prezes zarządu wrocławskiej firmy DSR specjalizującej się w informatyzacji przemysłu.
www.exposilesia.plÂ
21–22.11 Sosnowiec Forum Silesia 3DPrint www.exposilesia.pl
22.11 Toruń Ogólnopolska Konferencja Techniczna – Optymalizacja Produkcji w branşy spoşywczej www.axonmedia.pl
28–30.11 Kraków Międzynarodowe Targi Obrabiarek, Narzędzi i Urządzeń do Obróbki Materiałów Eurotool www.eurotool.krakow.pl
28–30.11 Kraków Międzynarodowe Targi Elementów Złącznych i Technik Šączenia Fastener Poland www.fastenerpoland.pl
28–30.11 Norymberga, Niemcy Targi SPS IPC Drives
PGE DYSTRYBUCJA WDROŝY NOWY TYP PRZEKŠADNIKÓW ABB Zakład ABB w Przasnyszu dostarczy do PGE Dystrybucja nowy typ przekładników napięciowych o podwyşszonych parametrach bezpieczeństwa. Operator wymieni przekładniki prądowe i napięciowe na stacjach elektroenergetycznych, obsługiwanych przez oddziały w Lublinie, Warszawie, Zamościu i Skarşysku-Kamiennej. Urządzenia będą wykorzystywane m.in. do precyzyjnych pomiarów energii oraz zabezpieczenia aparatury energetycznej. Kontrakt o wartości ponad 1,5 mln złotych będzie realizowany do końca 2018 r. W ramach zamówienia ABB dostarczy 57 przekładników prądowych typu PA123a i 42 przekładniki napięciowe
typu PV123a, które firma wprowadziła do sprzedaşy w 2017 r. w ramach globalnego projektu, prowadzonego przez grupę badawczo-rozwojową z zakładu wysokich napięć z Przasnysza we współpracy z inşynierami z USA i Szwecji. Konstrukcja urządzeń produkowanych w pięciu zakładach ABB na świecie została ujednolicona i spełnia wymagania obowiązujących norm IEC oraz IEEE. Nowe zamówienie to kontynuacja dobrej współpracy ABB z PGE. W ostatnim czasie zakład ABB w Przasnyszu otrzymał takşe zamówienie na 189 przekładników napięciowych WN od spółki Enea Operator.
www.messago.de
29.11 Wrocław Niezawodność i utrzymanie ruchu w zakładach produkcyjnych www.axonmedia.pl
8
AUTOMATYKA
HARTING DOCENIONY ZA JAKOŚĆ Grupa Technologiczna HARTING została po raz kolejny wyróşniona. Za wyjątkową jakość oferowanych produktów i rozwiązań otrzymała nagrodę od producenta działającego w branşy kolejnictwa – spółki Hitachi Rail. Firma HARTING, która opracowuje i produkuje część okablowania stosowanego w pociągach Hitachi AT200 i AT300, została wybrana przez Hitachi Rail spośród ponad 150 dostawców i jest traktowana jako preferowany dostawca rozwiązań. Dostarczane okablowanie gwarantuje bezpieczną transmisję danych. Dodatkowo w całym taborze kolejowym Hitachi Rail stosowany jest szeroki zakres złącz Han, DC1 i DC2. – Bardzo cieszymy się z tej nagrody. Jest ona potwierdzeniem nie tylko jakości naszych produktów, ale takşe podkreśla wiedzę HARTING w zakresie tworzenia szytych na miarę rozwiązań dla sektora kolejnictwa – komentuje Bernd Fischer, General Manager Corporate Regional Management w Grupie Technologicznej HARTING.
MONITOROWANIE PRĄDU 24 V MODUŠOWOŚĆ – DOKŠADNIE DO POTRZEB APLIKACJI
NOWOŚĆ!
!"
ZAWIROWANIE NA RYNKU SYSTEMÓW ERP Najnowszy raport firmy Panorama Consulting, zatytułowany „2017 Report on ERP Systems&Enterprise Software�, przynosi nie najlepsze wieści – implementacja systemów ERP w chmurze obliczeniowej spadła w 2016 r. o 21 proc. Swoją niechęć do systemów ERP w takim wydaniu 72 proc. respondentów uzasadniło obawą o utratę danych, a 12 proc. lękiem przed włamaniem cyberprzestępców. Z badania wynika równieş, şe zmalał takşe poziom satysfakcji z usług świadczonych przez dostawców rozwiązań. Zadowolenie ze współpracy zadeklarowało 26 proc. respondentów – aş o 28 proc. mniej niş rok wcześniej. O problemach z implementacją systemów ERP świadczy równieş fakt, şe liczba firm, które uznały projekty wdroşeniowe za poraşkę wzrosła o 19 proc. Negatywne emocje studzi fakt, şe aş 70 proc. wdroşeń okrzyknięto sukcesem. To o 13 proc. więcej niş w roku poprzednim. Wzrosła ponadto liczba respondentów usatysfakcjonowanych z wyboru oprogramowania – taką samą decyzję podjęłoby dzisiaj aş 89 proc. respondentów.
Mico ProŽ Mico ProŽ sygnalizuje graniczne obciąşenia i odłącza odpowiednie kanały. Opatentowany proces załączania działa w myśl zasady: „tak szybko, jak trzeba; najpóźniej, jak to moşliwe� „ System modułowy „ Monitorowanie do 20 A/kanał „ Zintegrowany blok potencjałów „ Rozbudowana diagnostyka
# $ % & ' ' ( ) *
10/2017
murrelektronik.pl
Z BRANĹťY
WKRĂ“TCE PIERWSZA EDYCJA FORUM COBOTYKI
18 października 2017 r. w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów PIAP odbędzie się pierwsza w Polsce edycja Forum Cobotyki. Tematem przewodnim forum będzie rola robotów współpracujących w koncepcji Przemy-
słu 4.0 oraz ich wpływ na podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw. W trakcie wydarzenia przedstawione zostaną moşliwości optymalizacji procesów produkcyjnych oraz logistycznych dzięki wdroşeniu robotów tego typu. Nie zabraknie takşe omówienia najnowszych trendów w robotyzacji, zmian prawnych wspierających jej rozwój i korzyści z zastosowania robotów współpracujących w zakładach produkcyjnych. Spotkanie uatrakcyjni pokaz praktycznych aplikacji zrobotyzowanych zrealizowanych przy uşyciu robotów współpracujących i mobilnych. Wydarzenie będzie teş okazją do wymiany doświadczeń z zakresu robotyki. Szczegółowe informacje oraz zapisy na stronie http://forum-cobotyki.com.pl. Miesięcznik „Automatyka� i portal AutomatykaOnline.pl są patronami medialnymi wydarzenia. & $
POTENCJAŠINTELIGENTNYCH FABRYK LICZONY W BILIONACH DOLARÓW Inwestycje w inteligentne fabryki umoşliwiają średni wzrost wydajności fabryk o 27 proc. i w najblişszych pięciu latach mogą wygenerować nawet 1,5 mld dolarów przychodów – wynika z raportu firmy Capgemini. Do końca 2022 r. mianem inteligentnej będzie moşna nazwać co piątą fabrykę na świecie, a wdraşanie nowych technologii będzie szczególnie widoczne m.in. w sektorach lotniczym, obronnym i motoryzacyjnym. W tej chwili w branşy produkcji przemysłowej juş 67 proc. fabryk podjęło działania w kierunku cyfryzacji zakładów. Niewiele mniej, bo 62 proc. firm podjęło w tym zakresie działania w branşy lotniczej i obronnej. Na drugim biegunie znajdują się
firmy farmaceutyczne, gdzie co trzecie (37 proc.) przedsiębiorstwo realizuje projekt cyfryzacji. Liderami inwestycji są fabryki w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej. Juş blisko połowa zakładów produkcyjnych w Europie Zachodniej inwestuje w robotyzację, technologie Big Data czy Internet Rzeczy. We Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii juş blisko połowa badanych firm wdroşyła rozwiązania w obszarze inteligentnej fabryki, przeznaczając na to co najmniej 100 mln dolarów. Dla porównania, na ten krok zdecydowało się zaledwie 28 proc. fabryk w Indiach i 25 proc. w Chinach. # %' # &
POSTAWY MENEDŝERÓW WOBEC PRZEMYSŠU 4.0 W przypadku tak złoşonej zmiany, jaką jest transformacja w kierunku Przemysłu 4.0, szczególnie istotną rolę odgrywają postawy menedşerów. Z informacji uzyskanych w ostatnich trzech latach przez Jarosława Gracela, członka zarządu i dyrektora ds. marketingu firmy ASTOR, na bazie kilkuset rozmów z menedşerami firm produkcyjnych w Polsce, wyłaniają się bardzo zróşnicowane postawy. Pierwszą grupę (około 30 proc.) stanowią menedşerowie, którzy nie są zainteresowani otoczeniem rynkowym i koncentrują się na bieşących zadaniach operacyjnych, z postawą „Nie słyszałem. Nie mam czasu�. Druga, najliczniejsza grupa (45 proc.), to menedşerowie, którzy spotkali się z ideą Przemysłu 4.0, ale na razie mają zbyt wiele bieşących spraw operacyjnych – „Słyszałem. Nie mam czasu�. Trzecia grupa (około 20 proc.) to menedşerowie, którzy rozumieją szanse i zagroşenia i pracują wspólnie z zespołem nad koncepcją. Dobrze pasuje tutaj stwierdzenie: „Słyszałem, rozumiem. Pracujemy nad koncepcją�. Czwarta grupa (około 5 proc.) jest dość dobrze przygotowana na przyjście 10
czwartej rewolucji i juş realizuje pierwsze projekty. Ostatnie, zdecydowanie najmniej liczne grono (0,01 proc.) stanowią menedşerowie-liderzy, którzy mają pomysł na redefinicję w ramach Przemysłu 4.0 branşy lub kategorii branşowej, w której działają. +
AUTOMATYKA
PHOENIX CONTACT ZAPRASZA NA SEMINARIA SAFE+SECURE Jak obnişyć koszty i zwiększyć dyspozycyjność maszyn i systemów produkcyjnych? W jaki sposób uniknąć kosztownych i niezaplanowanych przestojów wskutek przepięć, wypadków i ataków hakerskich? Tego wszystkiego będzie moşna dowiedzieć się w trakcie organizowanych przez firmę Phoenix Contact seminariów Safe+Secure, które odbędą się w Katowicach (24 października), Krakowie (26 października), Warszawie (8 listopada), Gdańsku (9 listopada), Wrocławiu (14 listopada), Poznaniu (15 listopada) oraz Šodzi (16 listopada). Seminaria stanowiące wprowadzenie do teoretycznych i praktycznych aspektów ochrony przeciwprzepięciowej, bezpieczeństwa maszyn i cyberbezpieczeństwa są adresowane przede wszystkim do kadry technicznej i menedşerskiej oraz słuşb utrzymania ruchu w zakładach produkcyjnych. W trakcie spotkań uczestnicy zobaczą najnowocześniejsze rozwiązania umoşliwiające zwiększenie dyspozycyjności maszyn i instalacji, a tym samym zredukowanie kosztów nieplanowanych przestojów, poznają typowe zagroşenia oraz nauczą się je rozpoznawać i eliminować. Udział w seminarium jest bezpłatny, ale ze względu na ograniczoną liczbę miejsc wymagana jest rejestracja, której moşna dokonać na stronie www.phoenixcontact/szkolenia.pl. #, ) %
BLAKE MORET PREZESEM ROCKWELL AUTOMATION 1 stycznia 2018 r. Blake Moret (na zdjęciu z lewej) obejmie funkcję prezesa rady zarządu Rockwell Automation, zastępując na tym stanowisku Keitha Nosbuscha, który piastował to stanowisko od 2005 r. Blake Moret jest związany z firmą od 1985 r., kiedy rozpoczął staş w dziale sprzedaşy. W kolejnych latach pracował na wielu stanowiskach, by w 2011 r. awansować na wiceprezesa odpowiedzialnego za kontrolę produkcji i rozwiązań. W lipcu 2016 r. objął stanowisko prezesa i dyrektora generalnego Rockwell Automation. Rockwell Automation jest czołową międzynarodową firmą działającą w branşy automatyki przemysłowej i rozwiązań informatycznych, która specjalizuje się w nowoczesnych technologiach z zakresu automatyzacji produkcji. Zatrudnia 22 tys. pracowników w ponad 80 państwach. Ponad 20 lat temu utworzona została spółka w Polsce. -
& $
10/2017
Nie istnieje bezpieczny robot‌
Oferujemy:
Ĺ˜ Pomiary prÄ™dkoĹ›ci i siĹ‚y kolizji oraz siĹ‚y nacisku robota zgodnie z wymaganiami norm PN-EN ISO 10218-1, PN-EN ISO 10218-2 i ISO/TS 15066, dziÄ™ki jedynemu dostÄ™pnemu na rynku urzÄ…dzeniu PROBms
Ĺ˜ Wsparcie w projektowaniu bezpiecznego stanowiska zrobotyzowanego bez stosowania osĹ‚on i wygrodzeĹ„ staĹ‚ych
Ĺ˜ Szkolenia obejmujÄ…ce swoim zakresem wymagania stawiane aplikacjom HRC umoĹźliwiajÄ…ce stworzenie bezpiecznego stanowiska zrobotyzowanego
Ĺ˜ System kamer bezpieczeĹ„stwa SafetyEYE do zabezpieczenia strefy pracy robota bez uĹźycia wygrodzeĹ„
RozwiÄ…zania ďŹ rmy Pilz gwarancjÄ… bezpieczeĹ„stwa! Pilz Polska Sp. z o.o. ul. Ruchliwa 15, 02-182 Warszawa, info@pilz.pl, www.pilz.pl
Z BRANĹťY
DWIE KOLEJNE FIRMY W GRUPIE BALLUFF Rodzina firm zrzeszonych pod marką Balluff powiększa się – do eksperta w zakresie rozwiązań związanych z czujnikami i automatyką dołączyły spółki iss innovative software services
! /4 &
- / 0- .& ' 5 , 6 ) 7 8'
. $ ' $ 9 $ ' ,
0 6
&228'
,
:; , < , $ 6 8
GmbH ze Stuttgartu oraz Matrix Vision GmbH z Oppenweiler. Firma iss specjalizuje się w dostarczaniu narzędzi, systemów testowych, procesów i standaryzacji w zakresie rozwoju oprogramowania, natomiast Matrix Vision – w opracowywaniu i sprzedaşy urządzeń typu frame grabber, standardowych kamer przemysłowych, czujników wideo, systemów wbudowanych oraz oprogramowania w dziedzinie przemysłowego przetwarzania obrazu. – Šącząc naszą technologię sieciową z doświadczeniem obu firm w zakresie programowania, zwiększymy moşliwości dostarczania zintegrowanych rozwiązań z dziedziny automatyki pochodzących od jednego dostawcy. Specjalistyczna wiedza firm iss i Matrix Vision oraz ich pracownicy pozwolą nam lepiej wykorzystać ogromne moşliwości rozwoju w zakresie cyfryzacji, a jednocześnie poszerzyć ofertę sprzętową i programową – podkreśla Florian Hermle, dyrektor zarządzający Balluff.
&22
TECH-EVENT MASTERS AND ROBOTS JUŝ WKRÓTCE W dniach 26–28 października 2017 r. w Warszawie odbędzie się pierwsza edycja imprezy Masters and Robots. Kilkudziesięciu ekspertów, przedsiębiorców i profesorów akademickich z zagranicy przyblişy tematykę nowych technologii i nowoczesnych metod zarządzania biznesem. Patronem merytorycznym wydarzenia jest Singularity University – organizacja załoşona w 2008 r. w Kalifornii, która zajmuje się kształceniem kadr kierowniczych w zakresie skutecznego wykorzystywania nowych technologii. Masters and Robots to kilkadziesiąt otwartych prelekcji i paneli, ale równieş zamkniętych warsztatów. Spektrum poruszanych tematów będzie szerokie: sztuczna inteligencja, Internet Rzeczy, transfor-
macja cyfrowa, fin-tech, smart investing, wykładniczy rozwój firm, przyszłość HR i CSR oraz efektywne wykorzystanie mediów społecznościowych. – Problemem polskiego rynku nie jest brak pieniędzy czy odpowiedniego finansowania, lecz brak wysokiej jakości edukacji. Dzięki współpracy z takimi organizacjami jak Singularity University jesteśmy w stanie mnóstwo tej wiedzy przenieść do kraju – mówi Jowita Michalska, załoşycielka Fundacji Digital University, organizatora Masters and Robots i wyłącznego przedstawiciela Singularity University w Polsce. Więcej informacji na stronie www.mastersandrobots.tech. .& /
0 1
B&R WSPIERA EDUKACJĘ MĹ ODYCH INĹťYNIERĂ“W Dobiega koĹ„ca program praktyk i staĹźy w firmie B&R. W ramach rozwoju współpracy nauki z przemysĹ‚em firma przyjęła studentĂłw czwartego i piÄ…tego roku studiĂłw do czterech biur B&R: w Krakowie, Poznaniu, Szczecinie i Warszawie. Studenci zainteresowani rozwiÄ…zaniami automatyki B&R mogli dodatkowo odbywać praktyki w zakĹ‚adach u klientĂłw firmy, ktĂłrzy wczeĹ›niej zadeklarowali gotowość do takiej współpracy w ramach programu „Praktyki B&R w Twoim mieĹ›cieâ€?. Praktyki w B&R odbyĹ‚o latem 29 studentĂłw kierunkĂłw elektrotechnika, mechatronika, informatyka i robotyka. KaĹźdy wziÄ…Ĺ‚ udziaĹ‚ w zaawansowanym szkoleniu z zakresu systemĂłw automatyzacji B&R. W trakcie praktyk róşne grupy realizowaĹ‚y projekty zwiÄ…zane z programowaniem, wizualizacjÄ…, konfiguracjÄ…, obsĹ‚ugÄ… Automotion Studio czy komponentĂłw mapp Technology. Podsumowanie wynikĂłw pracy w zespoĹ‚ach oraz omĂłwienie prac nad danym projektem nastÄ…piĹ‚o podczas 12
spotkania podsumowującego w gronie pracowników danego biura B&R. Jak podkreślają przedstawiciele firmy, projekt ocenili pozytywnie zarówno studenci, jak i klienci B&R, w których zakładach odbywali oni praktyki. 3 & $ # $ -
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
AUTOMATYZACJA PRODUKCJI W CENTRUM UWAGI 7 i 8 września 2017 r. w Krakowie odbyła się 11. edycja konferencji naukowo-technicznej Process Automation, której partnerem technologicznym jest firma Siemens. Wśród tematów poruszanych w trakcie prelekcji i kuluarowych dyskusji dominowała digitalizacja przemysłu procesowego, standardy i perspektywy w automatyce procesowej, zintegrowane projektowanie i inşyniering w przemyśle procesowym, modelowanie instalacji procesowej oraz zarządzanie inteligentną aparaturą obiektową. W konferencji wzięli udział przedstawiciele firm o najwyşszym stopniu zautomatyzowania produkcji,
a takşe dostawcy technologii i integratorzy automatyki. Dyskutowano równieş o korzyściach i wyzwaniach związanych z wdraşaniem koncepcji Przemysłu 4.0, w tym wyzwaniach dla edukacji, budowaniu przewagi konkurencyjnej na poziomie systemów sterowania produkcją, a takşe o minimalizacji zagroşeń cyberatakiem. Konferencja odbywała się m.in. pod patronatem Przemysłowego Instytutu Automatyki i Pomiarów PIAP. Miesięcznik „Automatyka� i portal AutomatykaOnline.pl były partnerami medialnymi wydarzenia. & $
W KRAKOWIE POWSTAJE CENTRUM ROZWOJU OPROGRAMOWANIA Amerykańska firma Caspio utworzyła w stolicy Małopolski drugie w Europie centrum rozwoju oprogramowania. Oddział będzie zatrudniał programistów C/.NET, projektantów UI/UX, Scrum masterów, testerów i kierowników produktów. Zespół zajmie się programowaniem .NET, integracją w oparciu o API oraz tworzeniem rozwiązań analitycznych i mobilnych. Caspio jest światowym dostawcą i twórcą platformy cloud do tworzenia aplikacji bazodanowych bez konieczności ich kodowania (tzw. low code). Platforma Caspio ułatwia tworzenie aplikacji automatyzujących procesy biznesowe, które są zasilane danymi z róşnych źródeł i mogą się wymieniać informacjami z innymi systemami. Platforma łączy w sobie potęşną bazę danych, wizualny konstruktor aplikacji oraz skalowalną infrastrukturę dostępną z poziomu chmury. – Caspio ma obec-
nie biura w czterech krajach na trzech kontynentach. Dzięki temu jesteśmy w stanie lepiej zaspokoić szybko rosnący popyt na korzystanie z naszej platformy. Na bazie platformy Caspio działa obecnie ponad milion aplikacji, które zostały stworzone przez róşne firmy z ponad stu krajów. Zespół w Krakowie jest rozszerzeniem naszego globalnego zespołu inşynieryjnego. Planujemy tu skupić kompetencje programistyczne na szczeblu średnim i zarządzającym – mówi Frank Zamani, prezes Caspio. % ( ' # & R E K L A M A
10/2017
13
Z BRANĹťY
OMRON OTWORZYŠLABORATORIUM NA POLITECHNICE WARSZAWSKIEJ W trakcie spotkania przedstawicieli firmy Omron Electronics z pracownikami naukowymi Wydziału Inşynierii Produkcji Politechniki Warszawskiej odbyło się oficjalne przekazanie przez firmę stanowiska badawczo-dydaktycznego Omron Sysmac Safety Educational Panel. Stanowisko przeznaczone dla Instytutu Mechaniki i Poligrafii składa się z elektronicznego pulpitu wyposaşonego w sterowniki i kontrolery bezpieczeństwa serii SYSMAC NJ. Stanowisko wyposaşone jest w wiele komponentów automatyki przeznaczonych do tworzenia elektronicznych zabezpieczeń maszyn,
takich jak moduły komunikacyjne, dodatkowe układy wejść i wyjść bezpieczeństwa, wyłączniki awaryjne, kontaktrony, rygle, kurtyny świetlne i wiele innych. Urządzenie wzbogaci bazę laboratoryjną wydziału, a takşe zwiększy atrakcyjność zajęć z przedmiotów mechanicznych oraz niezawodności i bezpieczeństwa zautomatyzowanych maszyn i procesów produkcyjnych. Wyposaşenie pracowni laboratoryjnej w tego typu urządzenie umoşliwi zapoznanie studentów z  praktycznym podejściem do projektowania elektronicznych układów bezpieczeństwa i programowania sterowników. Sprzyjać to będzie ich większej aktywności w trakcie zajęć i podwyşszy efektywność nauczania. +$
W TARNOWIE POWSTAJE CENTRUM BADAWCZO-ROZWOJOWE GRUPY AZOTY W sierpniu 2017 r. w Tarnowie wmurowano kamień węgielny pod budowę nowego Centrum Badawczo-Rozwojowego Grupy Azoty. Projekt zakłada budowę dwukondygnacyjnego budynku o powierzchni 5,5 tys. m2, w którym zlokalizowane będą laboratoria i pomieszczenia biurowe. Powstanie takşe połączona z budynkiem głównym hala półtechnik o powierzchni całkowitej 2,5 tys. m2. W ramach inwestycji o wartości blisko 88 mln zł zrealizowane zostaną prace budowlane i instalacyjne oraz zagospodarowanie terenu wokół budynków. Inwestycja obejmuje równieş wyposaşenie pomieszczeń, zakup
nowoczesnego sprzętu badawczoanalitycznego do laboratoriów, prace instalacyjne i wyposaşenie w media pomocnicze hali półtechnik, a takşe zakup urządzeń i sprzętu do prowadzenia badań w skali wielkolaboratoryjnej i ćwierćtechnicznej. Nowe centrum będzie funkcjonować w oparciu o Chemiczne Centrum Technologii i Rozwoju, czyli jednostkę organizacyjną juş istniejącą w strukturze Grupy Azoty. Inwestycja jest realizowana z finansowym wsparciem Ministerstwa Rozwoju w wysokości 20 mln zł. " &(
BEARPOL OFICJALNYM DYSTRYBUTOREM PRODUKTÓW GENERI Firma Bearpol została oficjalnym przedstawicielem sprzedaşy osprzętu przeciwwybuchowego i usług firmy Generi. Bearpol specjalizuje się w dostarczaniu profesjonalnych urządzeń i materiałów z zakresu automatyki przemysłowej oraz elektrotechniki, a do kluczowych filarów działalności spółki naleşy sprzedaş osprzętu przeciwwybuchowego. Spółka oferuje produkty renomowanych producentów, spełniające najwyşsze wymagania określone w wymaganiach międzynarodowych norm i dyrektyw dotyczących bezpieczeństwa, m.in. wyłączniki krańcowe EX, wtyki przeciwwybuchowe, dławnice i wiele innych komponentów. Istniejąca od 1993 r. czeska firma Generi produkuje przemysłowe urządzenia elektryczne, urządzenia elektryczne do stref zagroşonych wybuchem (specjalizuje się teş w naprawie i doradztwie w zakresie tego typu urządzeń), przeciwwybuchowe
14
oprawy oświetleniowe, gniazdka i wtyczki, a takşe obudowy ochronne (równieş ogrzewane) do urządzeń pomiarowych i regulacyjnych. ( ' "
AUTOMATYKA
Z BRANĹťY
W OPOLU POWSTAJE NOWA FABRYKA IFM Naleşąca do niemieckiego koncernu ifm electronic spółka ifm ecolink, która pojawiła się jako pierwszy inwestor w opolskiej podstrefie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, buduje obecnie juş trzeci obiekt w tym regionie. Firma rozpoczęła działalność w tej lokalizacji w 2011 r. od zbudowania hali produkcyjnej, w której wytwarzane są okablowanie i czujniki dla automatyki przemysłowej. Od tego czasu niemiecki inwestor zbudował w Opolu i oddał do uşytku w 2016 r. Centrum Badań i Rozwoju, gdzie docelowo pracować ma 100 inşynierów, wykształconych głównie przez Politechnikę Opolską. Firma ściśle współpracuje z uczelnią, przekazując jej m.in. sprzęt do kształcenia studentów oraz opracowując wspólnie z politechniką nowe produkty. Niedawno rozpoczęła się budowa kolejnej hali produkcyjnej ifm ecolink. Koszt inwestycji sięgnie co najmniej 13 mln zł. Obiekt, który ma być gotowy jeszcze w tym roku, będzie miał 4 tys. m2 powierzchni. W nowej hali firma planuje zatrudnić co najmniej 50 kolejnych osób. #
FABRYKA PRZYSZŠOŚCI W DRODZE DO PRZEMYSŠU 4.0 25 i 26 października 2017 r. odbędzie się we Wrocławiu konferencja rozproszona Fabryka Przyszłości w drodze do Przemysłu 4.0, organizowana juş po raz czwarty przez kilka firm działających w obszarze automatyzacji procesów wytwarzania: Balluff, FANUC, WAGO i Lapp Kabel. W róşnych miejscach na terenie stolicy Dolnego Śląska uczestnicy konferencji będą mogli zapoznać się z rozwiązaniami dotyczącymi Fabryki Przyszłości. Podczas konferencji zostaną przyblişone najnowsze trendy i kierunki rozwoju systemów sterowania oraz sposoby budowy i modernizacji zakładów produkcyjnych, umoşliwiające im najbardziej efektywny i skuteczny udział w trwającej obecnie czwartej rewolucji przemysłowej. Zgodnie z myślą twórców wydarzenia szczególnie istotne jest propagowanie wiedzy o istniejących i tworzonych technologiach, które będą realizowały ideę Przemysłu 4.0 oraz pokazanie konkretnych przykładów jej realizacji. Wiele miejsca poświęcone zostanie bezpieczeństwu danych produkcyjnych i zagadnieniom współczesnego projektowania. Będzie równieş mowa o rozwoju edukacji, która powinna zapewnić odpowiednio przygotowane kadry inşynierskie i techniczne. Dodatkowo organizatorzy zapraszają studentów wyşszych uczelni technicznych do udziału w konkursie na koncepcję instalacji demonstracyjnej prezentującej ideę Przemysłu 4.0. Na zwycięzców czekają nagrody pienięşne. Więcej informacji i rejestracja on-line – na stronie www.przemysl40.pl.
PIERWSZY PATENT DLA FIRMY INTROL
Firma Introl ma na koncie pierwszy patent. We współpracy z PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna opracowany został „Sposób i urządzenie do pomiaru przepływu masowego materiału sypkiego zwłaszcza sorbentu transportowanego pneumatycznie lub grawitacyjnie przewodami rurowymi�. Rozwiązanie zostało zgłoszone w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej uzyskało patent. Współtwórcami patentu, obok pracowników PGE GiEK, są inşynierowie ze spółki Introl – Rafał Walniczek, Sławomir Wąsowicz i Mateusz Galonska. Katowicka spółka od 27 lat działa w obszarze modernizacji, automatyzacji i kontroli zróşnicowanych procesów technologicznych i naleşy do czołówki polskich dostawców aparatury kontrolno-pomiarowej oraz systemów automatyzacji procesów przemysłowych. Firma ma bardzo szeroką ofertę czujników, począwszy od najpowszechniejszych, po specjalne, przeznaczone do ekstremalnych warunków pracy lub nietypowych instalacji. Odbiorcami rozwiązań Introl są m.in. górnictwo i hutnictwo, przemysł chemiczny i petrochemiczny, energetyka, ciepłownictwo i przemysł stoczniowy, a takşe gospodarka wodno-ściekowa i przemysł spoşywczo-przetwórczy.
( - / - - ( ( ( $
R E K L A M A
&22
10/2017
15
PRODUKTY
UKŠADY ALL PROGRAMMABLE FIRMY XILINX Premier Farnell wprowadził do swojej oferty programowalne układy Xilinx All Programmable. Umoşliwiają one projektantom wybór elastycznej drogi do wdroşenia systemu. Nieoprogramowany układ moşna szybko skonfigurować za pomocą zaawansowanych narzędzi programistycznych oraz bibliotek. Otrzymany produkt będzie spełniał swoją rolę i moşe być wprowadzony na rynek w krótkim czasie. Integracja wielu funkcji w jednym układzie pozwala skrócić listę elementów, a przez to obnişyć koszty materiałów i produkcji. Te uniwersalne układy pozwalają projektantom na aktualizację juş wypuszczonych systemów. Układy All Programmable znajdują zastosowanie w wielu sektorach, takich jak wojsko,
lotnictwo i obronność, zastosowania przemysłowe i komercyjne. Stanowią one element specjalistycznego sprzętu komputerowego (od urządzeń brzegowych w IoT do rozbudowanych serwerów danych), a ich moşliwości obejmują niemal nieskończoną listę funkcji. Premier Farnell utworzył centrum zasobów technicznych Xilinx. Jest ono prowadzone przez koordynatorów technicznych układów All Programmable przez chat na şywo, telefon, e-mail w kaşdym regionie. W swojej ofercie centrum udostępnia szeroką gamę zasobów projektowych, mających na celu pomoc projektantom w tworzeniu produktów na rynek masowy na bazie układów programowalnych. .
NOWE ZAKRESY MOCY I STEROWANIA Z POWERFLEX 6000 Przemienniki średniego napięcia prądu zmiennego Allen-Bradley PowerFlex 6000 firmy Rockwell Automation mają nowe, rozszerzone moşliwości sterowania w aplikacjach o stałym i zmiennym momencie. Najnowsza wersja zapewnia szerszy zakres napięcia – od 2,4 kV do 11 kV, 100 proc. rozruchowego momentu obrotowego i bezczujnikowe sterowanie wektorowe. PowerFlex 6000 to przemiennik łatwy we wdroşeniu, zasto-
sowaniu i konserwacji, ze standardowymi osłonami czołowymi i moşliwością łatwej komunikacji w sieci EtherNet/IP. Przemiennik ten jest efektywnym kosztowo rozwiązaniem dla przemysłu cięşkiego – wszędzie tam, gdzie zapotrzebowanie na moc jest wyşsze. Dzięki rozszerzonemu zakresowi mocy przemienniki moşna wykorzystywać do zastosowań wymagających napięcia znamionowego do 11 kV i prądu znamionowego silnika do 680 A. Wewnętrznie zasilane wentylatory chłodzące ograniczają wymagania w zakresie zapewnianego przez klienta zasilania sterowania oraz kosztów wyposaşenia i montaşu. Stosując opcjonalny, automatyczny bypass celek średniego napięcia, uşytkownik moşe utrzymać pracę przemiennika w razie ich awarii. -
& $
INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA FIRMY EATON Tegoroczne targi Energetab były dobrą okazją do zapoznania się z ofertą firmy Eaton, w której waşną rolę odegrały nowości firmy – swoją premierę na targach miała aparatura pulpitowa M30C – Flat Front Design i nowe układy SZR (samoczynnego załączania rezerwy) oparte na systemie SmartWire-DT. Zaprezentowano teş prototyp sterownika programowalnego XC-300, którego premiera planowana jest na przyszłorocznych targach Automaticon.
16
Ostatnio opracowane układy automatyki SZR o nazwie MAX-1SWD są rozwinięciem popularnej w Polsce od ponad 10 lat serii MAX. Przy ich konstruowaniu uwzględniono szereg aspektów – obok kwestii szybszego i łatwiejszego montaşu, co zapewnia choćby zastosowany system SmartWire-DT, sprostano teş oczekiwaniom rynku odnośnie nişszej ceny modułu. Nowe układy juş wkrótce znajdą się w ofercie Eaton. 5
AUTOMATYKA
PRODUKTY
AUTOMATYCZNE STROJENIE PĘTLI Z MAPP HYDRAULICS B&R wprowadza nowe oprogramowanie mapp Hydraulics do sterowania aplikacjami hydraulicznymi, dostarczające wiele nowych możliwości, szczególnie dla napędów o zmiennej prędkości obrotowej. Nowe elementy zapewniają łatwiejszy dostęp do zaawansowanych funkcji sterowania w zamkniętej pętli i pomagają programistom w projektowaniu, symulacji, wirtualnym uruchomieniu i diagnozowaniu systemów hydraulicznych. Dzięki funkcji autotuningu system automatycznie optymalizuje parametry pętli dla regulatora ciśnienia hydraulicznego. To zwiększa zarówno jakość, jak i wydajność systemu. Zoptymalizowane parametry kontroli ciśnienia pomagają również zapobiegać uszkodzeniom spowodowanym przeciążeniem lub kawitacją. Jeśli autotuning jest używany
podczas pracy, oprogramowanie maszyny może automatycznie skalibrować sterownik, zmieniając się w zależności od warunków otoczenia lub innych czynników, takich jak siły obciążenia lub właściwości. Inny komponent mapp Hydraulics automatycznie oblicza maksymalne wartości przyspieszenia i hamowania dla napędu hydraulicznego. Napęd porusza się autonomicznie w obszarze roboczym zdefiniowanym przez użytkownika dla danej osi hydraulicznej. To znacznie skraca czasy uruchomienia osi hydraulicznych. 3
IV GENERACJA BARDZO WĄSKICH ZASILACZY LOGO!Power Firma RS Components (RS) ma w ofercie zasilacze czwartej generacji – LOGO!Power firmy Siemens. Te nowe i bardzo cienkie zasilacze mają taką samą konstrukcję jak sterowniki logiczne LOGO!8 i zapewniają moc do 100 W w tablicach rozdzielczych. Wyróżniają się nowymi funkcjami oraz szerokim spektrum zastosowań, takich jak automatyka przemysłowa (łatwe w obsłudze maszyny do pakowania, prasy do odpadów, przenośniki taśmowe oraz systemy sortujące) oraz automatyka budynków (elementy sterujące instalacji oświetleniowych, rozbudowa systemów sterowania ogrzewaniem oraz elementy sterujące drzwiami i bramami). Zakres temperatury pracy urządzeń kształtuje się w grani-
cach od –25 °C do +70 °C. Szerokość obudowy kompaktowych urządzeń została zredukowana i wynosi od 18 mm do 72 mm, co umożliwia łatwiejszy montaż na szynach DIN w tablicach rozdzielczych lub bezpośrednio na ścianach i sufitach. Można je również zamontować w układzie jedna obok drugiej z innymi urządzeniami, np. dostarczając zasilanie do sąsiadujących inteligentnych modułów logicznych LOGO!. Gwarantując bardzo niskie zużycie energii, zarówno w trybie czuwania, jak i w trybie pracy, zasilacze LOGO!Power zapewniają sprawność do 90 proc. w całym zakresie obciążeń oraz straty mocy bez obciążenia poniżej 0,3 W. % $( R E K L A M A
10/2017
17
PRODUKTY
DSR KOLIBER – WYGODNA KOMUNIKACJA
RARROW SmartEverything DLA INTERNETU RZECZY
Dyspozytorski System Radiołączności DSR Koliber spółki Radionika do komunikacji radiowej w sieciach PKP moşe być instalowany wzdłuş szlaków kolejowych, zapewniając dwustronną łączność radiową w paśmie VHF między dyspozytorem/ dyşurnym a abonentami i uşytkownikami systemu wyposaşonymi w radiotelefony przewoźne, stacjonarne lub przenośne. Zapewnia dwustronną transmisję audio i realizację połączeń z wykorzystaniem sygnalizacji tonowej (ZEW 1, ZEW 2, ZEW 3) oraz nadawanie i odbiór sygnału alarmu Radio-Stop. Umoşliwia takşe realizację bardziej zaawansowanych funkcji i opcji dostępnych w nowoczesnych sieciach radiotelefonicznych, tj. funkcji selektywnego wywołania (SELCALL), kodowania CTCSS/DCS i transmisji danych, odbieranie sygnałów GPS, rejestrację prowadzonych na kanałach radiowych rozmów i zdarzeń oraz współpracę z innymi aplikacjami. Interfejsy diagnostyczne umoşliwiają zdalny nadzór i monitoring systemu. Zastosowana technologia pozwala na integrację z innymi systemami radiokomunikacyjnymi, m.in. z systemami terminali stałych GSM-R.
RS Components wprowadza dwa rozwiązania firmy Arrow. Płyta SmartEverything LION SoM oparta jest na płycie Arduino wyposaşonej w moduł Microchip LoRa, który umoşliwia komunikację typu low-data-rate na duşe odległości. LoRa umoşliwia przesyłanie danych z urządzeń takich jak czujniki pokładowe i siłowniki do chmury w celu aktualizowania danych i kontroli informacji dla zastosowań M2M i IoT. Dodatkowo płyta zawiera – procesor Microchip ARM Cortex-M0+ wraz z układem Microchip Crypto-Authentication, antenę 868 MHz; moduł GPS Telit oraz akcelerometr MEMS i czujniki şyroskopu. Płyta SmartEverything ARIS IoT jest kompletną platformą sprzętowo-programową zbudowaną wokół mikrokontrolera Renesas Synergy S7 o wysokiej wydajności, wyposaşonego w procesor ARM Cortex-M4 o prędkości 240 MHz z 4 MB pamięci flash i 640 kB pamięci SRAM. Płyta ARIS komunikuje się z innymi urządzeniami i chmurą przez Ethernet 10/100 lub USB i zapewnia łączność bezprzewodową przez Wi-Fi, Bluetooth Smart (BLE) i protokół NFC. Funkcje detekcji obejmują urządzenia do pomiaru temperatury i wilgotności oraz ruchu z uşyciem przyspieszeniomierza i dwuosiowego şyroskopu podłączonego przez magistralę SPI.
% $(
R E K L A M A
KONFERENCJA ROZPROSZONA
FABRYKA PR CI IV EDYCJA
25-26 ORGANIZATORZY: ! " #$ $ %& ' ( )" )* + ,% *. % $ ) / 0.%$ 1 !) / 0 $0 $ 3 ! )" 4 $!)*+ /$&
18
4 * * 7 &38 $ : WWW.PRZEMYSL40.PL
AUTOMATYKA
PRODUKTY
GENERATOR PODCIŚNIENIA ECBP Firma Schmalz do swojej oferty wprowadziła elektryczny generator podciśnienia ECBP, który nie wymaga zasilania spręşonym powietrzem. ECBP ma zintegrowany interfejs do łączenia z chwytakami oraz robotami. Sprawdzi się szczególnie w lekkich robotach typu pick & place, które muszą transportować elementy z duşą prędkością. ECBP jest lekki – ma masę zaledwie 700 g i nie ma şadnych elementów, utrudniających podłączenie do ramienia robota. Podłączenie elektryczne do pompy ustala się za pomocą 8-stykowego złącza M12. Maksymalna wydajność ssania wynosi do 12 l/min p rz y m a k s y m a l n e j mocy prądowej 0,7 A. Interfejs danych ECBP udostępnia uşytkownikowi dane procesowe
i stan energii po przez moduł komunikacyjny IO-Link. Funkcja monitorowania rozpoznaje odchyły występujące w podciśnieniu, eliminując w ten sposób powstawanie błędów i zapobiega przestojom. Uşytkownik ma róşne moşliwości dostosowania wydajności pompy do procesu obsługi, np. ECBP moşe być konfigurowany bezpośrednio na urządzeniu, przy uşyciu terminala mobilnego obsługującego technologię NFC lub poprzez interfejs IO-Link w systemie sterowania. Generator ECBP będzie szczególnie przydatny w mobilnych aplikacjach zrobotyzowanych, w pełni zautomatyzowanych procesach, jak i w stacjonarnych procesach chwytania związanych z obsługą manualną. ,$
IPsec W RipEX 1.7
10/2017
integralności i szyfrowania danych, ochrony odpowiedzi, wymiany kluczy. W najnowszej wersji 1.7 RipEX zaimplementowany został zabezpieczony protokół SNMP v3 z SNMP Trap i potwierdzanie pakietów SNMP INFORM. Oprócz konta administratora zdefiniowano dodatkowe konto zarządzania tylko do odczytu (uşytkownik guest). Wersję tą cechuje równieş większy stopień ochrony zapewnianej przez obudowę urządzenia elektrycznego IP51, dzięki czemu radiomodem RipEX moşe być teraz montowany nawet w bardzo trudnych warunkach. *&
R E K L A M A
IPsec (ang. Internet Protocol Security, IP Security) to zbiór protokołów słuşących implementacji bezpiecznych połączeń oraz wymiany kluczy szyfrowania między komputerami. Protokoły tej grupy mogą być wykorzystywane do tworzenia Wirtualnej Sieci Prywatnej (ang. VPN), która zapewnia bezpieczne połączenie do instalacji czy urządzeń przez uwierzytelnianie uşytkownika. Protokoły IPsec uşyte w radiomodemie RipEX korzystają ze standardowej, dobrze sprawdzonej implementacji systemu Linux i mogą być uşywane do łączenia pełnego zestawu funkcji zabezpieczających. Istnieje równieş moşliwość skonfigurowania tunelu IPsec między dwoma urządzeniami RipEX lub pomiędzy RipEX a innym urządzeniem. IPsec spełnia wszystkie oczekiwane wymagania bezpieczeństwa, zwłaszcza w zakresie uwierzytelniania,
19
PRODUKTY
VPort 36-2L – PRZEMYSŠOWA KAMERA IP VPort 36-2L to wytrzymała kamera IP, która doskonale radzi sobie w najtrudniejszych warunkach środowiskowych. Jest przeznaczona dla systemów monitoringu wideo instalowanych w przemyśle maszynowym, transportu czy aplikacjach ITS. Kamera nagrywa obraz w rozdzielczości Full HD 1080P (1920 × 1080). Kamera ma obiektyw z dwoma rodzajami wbudowanych przesłon P-iris o zmiennym zblişeniu optycznym od 3 mm do 9 mm i od 10 mm do 23 mm, dzięki czemu moşna precyzyjnie regulować otwór przesłony dla zwiększenia głę-
bi i ostrości obrazu. Ponadto dzięki zastosowanym filtrom ICR, WDR czy DNR kamera doskonale rejestruje obraz zarówno w ciągu dnia, nawet przy mocnym nasłonecznieniu, jak i w nocy. Kamerą moşna zdalnie sterować przez sieć IP z poziomu komputera, a materiał video moşe zostać wysłany przy pomocy czterech strumieni (H.264 lub MJPEG), a w przypadku utracenia połączenia kablowego obraz moşe zostać zarchiwizowany na karcie SD. VPort 36-2L moşe być zasilany z urządzeń PoE i pracować w szerokim zakresie temperatury od –40 °C do +75 °C (w przypadku wersji „ -T �). 5 $ & $
MODUŠKOLOROWEGO WYŚWIETLACZA DLA PLATFORMY WaRP7 Firma Farnell element14 wprowadziła na rynek zintegrowany moduł kolorowego wyświetlacza z interfejsem dotykowym wraz z zestawem do rozwoju oprogramowania Android (SDK) dla platformy rozwojowej WaRP7, który przeznaczony jest do stosowania w układach IoT oraz urządzeniach elektronicznych do noszenia. Moduł WaRP7 LCD zawiera standardowy wyświetlacz MIPI z interfejsami DSI (interfejs szeregowy wyświetlacza) oraz I2C (pośrednik między układami scalonymi) i został zaprojektowany specjalnie do uşytku z produktami WaRP7. Ekran ma okrągły kształt, a średnica aktywnego obszaru wynosi 31,9 mm przy rozdzielczości RGB 320 × 320 punktów i zuşyciu energii 226 mW.
Platforma WaRP7 została stworzona z myślą o przyspieszeniu i ułatwieniu rozwoju IoT oraz urządzeń elektronicznych do noszenia. Składa się z płyty głównej, opartej na procesorze aplikacyjnym NXP i.MX 7Solo i wyposaşonej w zaawansowany rdzeń ARM Cortex-A7 oraz Cortex-M4 i  karty-córki. Karta-córka ma elastyczną konstrukcję ze zbierającymi dane czujnikami oraz gniazdem rozszerzeń MikroBus z dostępem do ponad 200 płytek Click Boards dla uşytkowników. Umoşliwia szybkie budowanie prototypów dla wszelkich rozwiązań IoT i urządzeń elektronicznych do noszenia. Układ jest teraz wyposaşony w pełne wersje systemów operacyjnych Android oraz Linux. .
SYSTEM MOCOWANIA PRZEWODÓW W KSZTAŠCIE PLASTRA MIODU Firma igus opracowała unikatowy system do mocowania przewodów w e-prowadnikach o kształcie plastra miodu. Po wciśnięciu węşy i przewodów system jest zamykany, co powoduje delikatne ściśnięcie zewnętrznych ścianek wnęk o strukturze plastra miodu. Dzięki temu szczelnie przylegają one do przewodów – struktura dostosowuje się do średnicy przewodów. W odróşnieniu od często stosowanych opasek do przewodów lub innych rozwiązań montaş systemu firmy igus zabiera kilka sekund (uşytkownik oszczędza 80 proc.
20
czasu montaşu). System zapewnia równieş oszczędność miejsca oraz chroni przewody w e-prowadnikach. Charakteryzuje się duşą elastycznością – łatwe otwarcie w celu wymiany przewodów. Dostępny jest w wersji poziomej i pionowej. Poziomy system mocowania przewodów CFU.H moşna zainstalować warstwowo, umieszczając róşne przewody w jednej warstwie. Jest on przykręcany od góry w przedniej części elementu mocującego i moşe być równieş uşywany do długich przesuwów na stałym końcu. Pionową wersję CFU.V moşna zaczepić do przedniej części elementu mocującego. Następnie wystarczy umieścić róşne przewody w pionowych rzędach. System jest szczelnie zamykany klamrą, a jednocześnie chroni przewody przed napręşeniami mechanicznymi. &
AUTOMATYKA
PRODUKTY
URZĄDZENIA DO APLIKACJI MOBILNYCH W produkcji urządzeń mobilnych często stosowane są złącza hydrauliczne, czujniki temperatury, transmitery ciśnienia i enkodery obrotowe. Jeśli wymagają połączenia ze sterownikiem, dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie modułów pasywnych Murrelektronik. Dzięki tworzenie instalacji jest szybkie i łatwe, a wiązki kablowe są zwężone lub nawet całkowicie wyeliminowane. Moduły MVP Xtreme i moduły Xtreme DB do aplikacji mobilnych są niezwykle wytrzymałe, szczelne i odporne na działanie mediów i promieniowania UV. Nawet czujniki i elementy wykonawcze oparte na CAN można z łatwością włączyć do koncepcji instalacji. Konektory Murrelektronik są solidne, wielokrotnie przetestowane i sprawdzone w praktyce. Zarówno złącza, jak i materiały przewodzące można konfigurować w zależności od potrzeb. &
Seria E5_D to nowa generacja regulatorów zbudowanych na bazie sprawdzonej platformy E5_C. Nowe regulatory zostały zaprojektowane z myślą o zapewnieniu optymalnej i automatycznej regulacji temperatury bez interwencji obsługi. Regulatory dostępne są w dwóch wielkościach – E5CD (48 mm × 48 mm) i E5ED (48 mm × 96 mm). Obie wersje umożliwiają pomiar szerokiego zakresu sygnałów z różnych czujników (12 różnych typów termopar, czujniki Pt 100/JPt 100 oraz różne sygnały liniowe prądu i napięcia). W zależności od modelu dostępne typy wyjść sterujących to wyjście przekaźnikowe 5 A/250 Vca oraz wyjście napięciowe (12 Vcc do wysterowania zewnętrznych przekaźników półprzewodnikowych). Podobnie jak w przypadku serii E5_C, dostępne są modele podstawowe bez dodatkowych funkcji oraz bardziej zaawansowane modele z obsługą wejścia zdarzeń, komunikacją szeregową RS-485 czy sygnalizacją przepalenia grzałki. Zakres napięcia zasilającego wynosi od 100 V CA do 240 V CA lub 24 V AC/DC. Seria regulatorów E5_C cechuje się prostą obsługą, wysoką dokładnością oraz wyjątkowo niezawodną regulacją. +$
10/2017
R E K L A M A
NOWA GENERACJA REGULATORÓW E5_D
21
PRODUKTY
PIROMETR Z INTERFEJSEM IO-Link FIRMY BALLUFF Firma Balluff, specjalizująca się w produkcji czujników opracowała nowy pirometr oznaczony symbolem BTS, wyposaşony w interfejs IO-Link i dwa wyjścia przełączające. Moşe on monitorować temperaturę w zakresie od 250 °C do 1250 °C, równieş w obszarach trudno dostępnych i niebezpiecznych, wykrywać przemieszczające się obiekty gorące i rejestrować temperaturę – wszystko to bez konieczności fizycznego kontaktu. Nowy pirometr, produkowany w wytrzymałej obudowie M30 ze stali nierdzewnej o stopniu ochrony IP67 jest pierwszym tego typu przyrządem
wyposaşonym w wielofunkcyjny wyświetlacz tekstowy z funkcją automatycznego obracania ekranu, podobnie jak w smartfonie. Poza dwoma wyjściami przełączającymi, nowy pirometr zawiera interfejs IO-Link do zdalnej konfiguracji i bezpośredniej wymiany danych z kontrolerem lub panelem sterującym. Wyjście analogowe 4–20 mA jest dostępne opcjonalnie. Róşne warianty ustawień i wbudowane funkcje pirometru pozwalają uşytkownikowi na szerokie jego stosowanie. Huty, odlewnie, przemysł ceramiczny i huty szkła to tylko niektóre z przykładów.
&22
OPROGRAMOWANIE NADZORU PROCESÓW HIPERWIZOR B&R wprowadza system nadzoru procesów (hiperwizor) do swojego systemu automatyzacji. Oprogramowanie to zapewnia połączenie wirtualne i dzięki temu aplikacje mogą wymieniać dane między systemami operacyjnymi. Windows oraz Linux mogą pracować równolegle z systemami operacyjnymi czasu rzeczywistego B&R w taki sposób, şe systemy operacyjne działają niezaleşnie i nie wpływają na siebie wzajemnie. Dzięki temu moşna np. łączyć aplikacje sterowania i HMI na jednym urządzeniu PC lub wykorzystywać komputer przemysłowy zarówno jako sterownik czasu rzeczywistego i sterownik edge, który wysyła przetworzone dane do systemów wyşszego rzędu i do chmury przez OPC UA. Połączenie, tak jak w przypadku zwykłego interfejsu ethernetowego, odbywa się przy uşyciu standardowych protokołów sieciowych. W miejscu połączenia, znajduje się zapas pamięci, która nie jest przy-
pisana do şadnego systemu operacyjnego. Uşytkownik konfiguruje hiperwizor i przypisuje zasoby sprzętowe w środowisku programistycznym Automation Studio. Konfiguratory są zdefiniowane oddzielnie dla kaşdego systemu i zapewniają maksimum elastyczności w wykorzystaniu zasobów. Podczas gdy poprzednie równoległe rozwiązanie było tworzone pod konkretną wersję Windows’a, hiperwizor firmy B&R jest zupełnie niezaleşny od stosowanego systemu operacyjnego. 3
ActiveCockpit – INTERAKTYWNA PLATFORMA KOMUNIKACJI DLA PRZEMYSŠU WYTWÓRCZEGO ActiveCockpit to interaktywna platforma komunikacji dla przemysłu wytwórczego, która przetwarza i wizualizuje dane produkcyjne w czasie rzeczywistym. ActiveCockpit łączy aplikacje świata IT, takie jak planowanie produkcji, zarządzanie danymi dotyczącymi jakości i e-mailing z funkcjami oprogramowania maszyn i instalacji przemysłowych. Pozyskane informacje słuşą podejmowaniu decyzji i optymalizacji procesów. Platforma reprezentuje podejście zgodne z koncepcją Przemysłu 4.0, zakładające zbieranie w czasie rzeczywistym, przetwarzanie i wizualizację wszystkich istotnych danych z zakładu produkcyjnego w celu wymiany
22
informacji między ludźmi, maszynami i procesami produkcyjnymi. Jej zaletą jest interaktywny program do diagnostyki i optymalizacji systemów i procesów, jak równieş zarządzania usterkami oraz łatwe połączenie z róşnymi systemami typu back-end (MES/ERP). Korzyściami dla klienta są skuteczne decyzje podejmowane w przestrzeni działu fabryki na bazie aktualnych i spójnych danych kluczowych, eliminowanie marnotrawienia czasu i błędów, ze względu na podłączenie do kaşdego systemu back-end. Indywidualna aplikacja webowa moşe być łatwo zintegrowana w formie widşetu, stanowiąc narzędzie komunikacji i informacji dla pracowników na kaşdym poziomie organizacyjnym, które słuşy do zorganizowanej i udokumentowanej dyskusji. , ) ,
AUTOMATYKA
PRODUKTY
PODRĘCZNIK BEZPIECZEĹƒSTWA 5 Firma Rockwell Automation wydaĹ‚a najnowszÄ… wersjÄ™ popularnej publikacji „PodrÄ™cznik BezpieczeĹ„stwa Maszynâ€? o systemach sterowania zwiÄ…zanych z bezpieczeĹ„stwem maszyn. „PodrÄ™cznik BezpieczeĹ„stwa 5â€? jest poszerzony o nowe informacje, przykĹ‚ady i obliczenia i stanowi cenne narzÄ™dzie do poznania najlepszych praktyk i przykĹ‚adĂłw rozwiÄ…zaĹ„ dla kaĹźdego, kto chce zrozumieć zakres i zasady bezpieczeĹ„stwa funkcjonalnego maszyn. To 146-stronicowe wydanie, autoryzowane przez specjalistĂłw branĹźowych, jest podzielone na rozdziaĹ‚y zawierajÄ…ce przepisy, normy, strategie, obliczenia, koncepcje projektowe, przykĹ‚ady rozwiÄ…zaĹ„ i narzÄ™dzia. Treść uaktualniono o pojÄ™cie „prawdopodobieĹ„stwo wystÄ…pienia zdarzenia niebezpiecznegoâ€? zgodnie z najnowszÄ… wersjÄ… normy EN ISO 13849-1. Wprowadzono rĂłwnieĹź wiÄ™cej opisĂłw podsystemĂłw, aby czytelnicy mogli zrozumieć normÄ™ EN ISO 13849-1 z perspektywy kalkulatora poziomu bezpieczeĹ„stwa SISTEMA instytutu IFA. PrzykĹ‚ady podĹ‚Ä…czeĹ„/systemĂłw zostaĹ‚y zaktualizowane o najnowsze urzÄ…dzenia, a nowa sekcja – produkty, technologie i narzÄ™dzia – zawiera opis produktĂłw do stosowania w bezpieczeĹ„stwie maszynowym i przedstawia je z technologicznego punktu widzenia. Jest teĹź dziaĹ‚ oprogramowania inĹźynierskiego i narzÄ™dzi wspomagajÄ…cych, ktĂłre uĹ‚atwiajÄ… tworzenie projektĂłw bezpieczeĹ„stwa maszyn. -
& $
RS Components wprowadził do swojej oferty wstępnie zakończone zestawy kablowe, które są kompatybilnym rozwiązaniem dla kluczowych produktów firmy Molex. Zespoły kablowe opracowane zostały z myślą o wielu zastosowaniach w branşach – motoryzacyjnej, konsumenckiej, obronnej, przemysłowej, medycznej oraz w telekomunikacji i sieciach. Pozwalają one inşynierom na jeszcze łatwiejszą adaptację komponentów połączeniowych w nowych i istniejących projektach, bez konieczności drogich narzędzi, długiego czasu produkcji i pracochłonnych procedur testowych. Zespoły kablowe typu przewód-płytka zostały wyprodukowane z zaciskami przeznaczonymi do pracy z niektórymi z najbardziej popularnych produktów połączeniowych firmy Molex. Naleşy do nich gama produktów FIT (Micro-FIT, Mini-FIT Jr. Nano-FIT oraz Mega-Fit) oraz gama złączy CLIK-Mate, Micro-Clasp oraz Pico-Clasp. % $( "$* ( - / - - ( ( ( $
10/2017
R E K L A M A
WSTĘPNIE ZAKOĹƒCZONE ZESPOĹ Y KABLOWE MOLEX
23
ROZMOWA
+ ( ? , @
A $ 5B+ +! - # '
- , $ ,
* ( - ,
- / C # $ & GHI' C -
& & * ( -
? / @- $ @ * - $ - $ & $ " - $' $ ( / $ $ ? & 5B+ +!
# H
Innowacje
w służbie bezpieczeństwa 25 lat firmy ELOKON w Polsce
24
ROZMOWA
Fot. ELOKON
Okazja do naszej rozmowy jest wyjątkowa – ELOKON świętuje w tym roku 25-lecie działalności w Polsce. Co zdecydowało o tym, że wywodząca się z Niemiec firma postawiła na rozwój działalności właśnie w naszym kraju? W Niemczech ELOKON działa od lat 80. To, że spółka-córka została powołana akurat w Polsce ma pewne uzasadnienie. Osobą o jednym z najdłuższych staży pracy w naszej firmie jest obecny prezes ELOKON Polska, Marek Kusiak, który najpierw był inżynierem rozwoju w kilkuosobowej wtedy spółce niemieckiej i projektował systemy elektroniczne, do dziś – z pewnymi modyfikacjami – wciąż sprzedawane i stosowane w intralogistyce. Marek Kusiak pochodzi z naszego kraju, ale pod koniec lat 80. przeprowadził się do Niemiec i tam pojawił się pomysł, by część produkcji przenieść do Polski. Wynikało to nie tylko z kosztów działalności i możliwości, jakie już wtedy dawał polski rynek, ale także, a może przede wszystkim, z dostępności odpowiednich pracowników. Firma ELOKON globalnie działa dziś w dwóch obszarach: intralogistyce i usługach związanych z szeroko pojętym bezpieczeństwem maszyn i procesów. Polska spółka jest jednak kojarzona przede wszystkim z tą drugą działalnością. Skąd ukierunkowanie na ten obszar? W Niemczech ELOKON jest utożsamiany przede wszystkim z intralogistyką, która dała firmie początek i wciąż stanowi jej fundament – są to rozwiązania z zakresu bezpieczeństwa dla wózków widłowych, różnego rodzaju systemy bezpieczeństwa stosowane w magazynach wysokiego składowania, systemy asystenckie dla floty wózków itp. Drugi, solidny i niezależny filar działalności, czyli usługi – przede wszystkim w obszarze maszyn i procesów – został stworzony na początku XXI w., a jako ciekawostkę warto dodać, że ta działalność została najpierw uruchomiona w Polsce i dopiero później miała miejsce ekspansja w tym zakresie na innych rynkach, w tym niemieckim. Ten nowy kierunek działania był pomysłem wspomnianego już wcześniej Marka Kusiaka, który mając wiedzę o różnych produktach obecnych w intralogistyce oraz znajomość wyma10/2017
gań i przepisów europejskich w zakresie bezpieczeństwa, dojrzał możliwość zagospodarowania obszaru maszyn tego typu usługami. W międzyczasie do zespołu dołączył Stanisław Kowalewski, który jest dziś trzecim – obok Marka i mnie – członkiem zarządu ELOKON Polska i wspólnie wypracowali model działań usługowych. Taka dywersyfikacja – dwa niezależne obszary działalności – jest dobra, bo daje pewien komfort działania i spokój firmie i właścicielom. To też sprawia, że w strukturach w Polsce działają dwie spółki: ELOKON Polska świadcząca usługi oraz ELOKON Logistics, która dostarcza produkty. Jakiego rodzaju usługi oferujecie? Dzielimy nasze usługi na dwa rodzaje: dotyczące maszyn stacjonarnych, używanych do wytwarzania produktów w fabrykach oraz związane z procesami przemysłowymi, np. z produkcją chemikaliów czy paliwa. Rozgraniczamy je ze względu na inny charakter zagrożeń, które generują maszyny i procesy. Jeśli chodzi o usługi powiązane z procesami przemysłowymi, specjalizujemy się w dwóch dziedzinach: bezpieczeństwie procesowym i przeciwwybuchowym. W obu przypadkach oferujemy zarówno usługi oceny i konsultacji dotyczącej instalacji, jak i szkolenia w tym zakresie. W obszarze maszyn wachlarz naszych usług jest szerszy. Składają się na niego trzy elementy: bezpieczeństwo maszyn, automatyka przemysłowa i budowa maszyn, które często się ze sobą zazębiają. Fundament tej działalności stanowi bezpieczeństwo maszyn. W tej sferze działa w naszej firmie największa grupa osób. W Polsce jesteśmy utożsamiani przede wszystkim właśnie z działalnością w zakresie bezpieczeństwa maszyn. W obszarze bezpieczeństwa maszyn nasze usługi są kompleksowe – począwszy od oceny systemów i maszyn, przez modyfikację maszyn w pełnym zakresie, po walidację, czyli potwierdzenie bezpiecznego stanu maszyny. Jeśli chodzi o modyfikację maszyn, dokonujemy zarówno modyfikacji częściowych, jak i gruntownych, pozostawiających jedynie korpus maszyny, z pełną wymianą sterowania, napędów, hydrauliki, pneumatyki – te systemy są projektowane i wykonywane przez ELOKON. Oczywi-
ście w pewnym stopniu wspieramy się poddostawcami, ponieważ nie produkujemy podzespołów hydraulicznych, elektrycznych czy pneumatycznych. To ważne szczególnie w przypadku realizowanych przez nas rozwiązań hydraulicznych, które często wymagają nieszablonowego podejścia. W zakresie walidacji certyfikujemy różne rozwiązania i maszyny, jednak trzeba rozróżnić dwa przypadki. Pierwszy z nich to certyfikacja dobrowolna, wynikająca z tego, że klient oczekuje niezależnego potwierdzenia, iż maszyna jest w pełni bezpieczna. Drugi to deklarowanie zgodności z dyrektywą maszynową, które niekiedy jest mylone z certyfikacją. Deklarację zgodności dla maszyny zawsze wystawia producent. Jeśli to nasza firma jest producentem maszyny, to my wystawiamy deklarację. Taka sytuacja może mieć miejsce również w szczególnym przypadku, gdy wystąpimy w roli upoważnionego przedstawiciela producenta. Prowadzicie coraz szerzej zakrojoną działalność szkoleniową. Czy nie obawiacie się nieco efektu kanibalizmu – wyszkolicie klienta tak dobrze, że stracicie go jako kupującego usługę? Oczywiście to się zdarza. Jednak pamiętajmy, że aby zostać ekspertem w jakiejś dziedzinie, trzeba mieć duże doświadczenie w realizacji projektów i wdrożeń. Mamy w ofercie szkolenia fundamentalne, które budują świadomość, ale też systematyzujące podejście w określonym temacie, dotyczące wymagań dla określonych rodzajów maszyn czy zasad przeprowadzania procesu oceny ryzyka lub oceny technicznych aspektów bezpieczeństwa maszyn. Mamy też ściśle praktyczne szkolenia przeznaczone dla wybranych specjalistów w zakładach pracy, m.in. automatyków, np. z bezpieczeństwa układów sterowania maszyn. Zdajemy sobie sprawę, że w trakcie takiego eksperckiego szkolenia klient pozyskuje od nas wiedzę, dzięki której w większości przypadków może już radzić sobie potem sam. Z tymi fachowcami bardzo często spotykamy się jednak później przy realizacji nowych projektów czy kolejnych szkoleniach w innych obszarach bezpieczeństwa. 25
ROZMOWA Jak Pan ocenia współczesne podejście do tematu bezpieczeństwa maszyn i procesów w naszym kraju? Fundamentalnym celem każdej fabryki jest wytwarzanie – produkcja zawsze będzie miała pierwszeństwo ze względu na biznesowy charakter działalności właściciela zakładu. Bezpieczeństwo jest jednak niezbędne i gwarantuje utrzymanie ciągłości biznesu. Niestety, bywa, że podejście do bezpieczeństwa zmienia się dopiero wtedy, gdy dojdzie do wypadku. Nadal stykamy się z zakładami, w których bezpieczeństwo jest bagatelizowane, na szczęście coraz rzadziej. Wciąż jednak można znaleźć miejsca, gdzie myśli się krótkookresowo i brakuje strategii zapobiegającej powtórzeniu błędu. Przeszkoliliśmy w Polsce już ponad 11 tys. specjalistów z przemysłu i w czasie kilkunastu lat działalności w tym obszarze zaobserwowaliśmy, że świadomość odbiorców w zakresie bezpieczeństwa znacznie wzrosła, podobnie jak ich zasób wiedzy o bezpieczeństwie i jego roli. Wiele przedsiębiorstw zaczęło traktować bezpieczeństwo jako jeden z elementarnych punktów zarządzania firmą. To wszystko sprawia, że podejście klientów też się zmienia – oczekują fachowości i współpracy z kimś reprezentującym odpowiedni poziom merytoryczny, bo trudno jest przedsiębiorcom opanować całą wiedzę związaną z wymaganiami prawnymi i technicznymi, tym bardziej, że one cały czas się zmieniają. Dlatego potrzebne jest wsparcie. Duży nacisk kładziemy na poziom ekspercki naszych specjalistów i wiemy, że z punktu widzenia klientów spełniamy te oczekiwania. Jakie branże korzystają z rozwiązań i wsparcia ELOKON? Największym odbiorcą naszych rozwiązań i usług z zakresu bezpieczeństwa maszyn jest przemysł automotive. Znaczące grono tworzy także branża AGD, a w ostatnich latach bardzo istotną grupą stał się przemysł lotniczy. Z kolei wśród odbiorców naszych rozwiązań produktowych związanych z intralogistyką są m.in. przemysł papierniczy i spożywczy. Jesteśmy jednak obecni wszędzie, gdzie liczy się bezpieczeń26
stwo i gdzie występują zagrożenia, a więc praktycznie we wszystkich gałęziach przemysłu. W Polsce nasze produkty można znaleźć w bardzo wielu miejscach i styka się z nimi również przeciętny konsument, np. odwiedzający sklepy wielkopowierzchniowe, gdzie używane są wózki widłowe. Tematem przewodnim naszego bieżącego wydania jest Przemysł 4.0. Na ile czwarta rewolucja przemysłowa wpływa na działalność Waszej firmy i jak widzicie swoje miejsce oraz rolę w niej? Procesy przemysłowe stają się coraz bardziej niezależne od człowieka, więc stosowane w nich systemy spod znaku Przemysłu 4.0 muszą gwarantować bezpieczeństwo. Jego wdrożenie, przez tworzenie systemów, które będą je zapewniać również w przyszłości, to właśnie rola, a jednocześnie wyzwanie dla każdej firmy działającej w takim obszarze jak nasza. Dzięki temu, że ważną częścią działalności ELOKON są usługi, jesteśmy wciąż obecni w nurcie zmian i innowacji – zarówno od strony praktycznej, jak i teoretycznej, dotyczącej wymagań technicznych i prawnych. Jednym z największych wyzwań przy realizacji założeń rewolucji 4.0 jest zadbanie o pracowników, którzy pełnią np. funkcje konserwacyjne, nastawcze itp. dla maszyn. W klasycznym modelu pracy człowiek–maszyna zagrożenia były łatwo dostrzegane – np. gdy pracownik umieszczał ręce w przestrzeni narzędziowej prasy. Nad takimi zagrożeniami współczesna technika pozwala dość dobrze zapanować. Sztuką jest jednak zagwarantowanie nie tylko bezpieczeństwa człowieka stojącego przy maszynie, ale także tego, który pracuje przy zautomatyzowanych systemach i niekiedy musi wejść do środka, by zaprogramować pewne działania lub
przeprowadzić korekty w procesie – tu wciąż napotykamy wiele trudności technicznych i wyzwań. Aby zagwarantować bezpieczeństwo w takich przypadkach niejednokrotnie konieczna jest pełna ingerencja w napędy funkcjonujące w maszynach, a niekiedy ich całkowita wymiana. Z tego względu, dokonując dziś modyfikacji systemu bądź maszyny, już na etapie koncepcji identyfikujemy tego typu potrzeby i odpowiednio projektujemy napędy. Dużym wsparciem w przeprowadzeniu poprawnej modyfikacji zautomatyzowanego systemu jest pierwszy realizowany przez nas krok, czyli ocena maszyny – audyt bezpieczeństwa. To na tym etapie identyfikujemy interakcje człowieka z maszyną i możemy wskazać te najbardziej niebezpieczne. Z tego względu audyt bezpieczeństwa, chociaż nie jest obowiązkowym punktem, jest wskazany – w ostatecznym rozrachunku takie podejście się opłaca, ponieważ znacznie redukuje koszty ewentualnej późniejszej modyfikacji, bo potencjalne punkty zapalne są identyfikowane już na etapie koncepcji. Jakie wdrożenia są dla firmy największym wyzwaniem? Wśród wdrożeń, które najbardziej zapadają nam w pamięć są oczywiście te związane z wielkością obiektu, maszyny lub instalacji. Takie projekty są wyzwaniem nie ze względów technicznych, tylko z uwagi na nakład pracy, jaki musi być poniesiony przy ich realizacji. Do takich projektów zwykle należą wdrożenia realizowane w hutach czy papierniach, gdzie zwykle, ze względu na charakter procesu, mamy dodatkowo do czynienia z wąskim gardłem czasowym na dokonanie zmian. Zdarzają się także projekty skomplikowane w zakresie technicznym, gdzie
PROCESY PRZEMYSŁOWE STAJĄ SIĘ CORAZ BARDZIEJ NIEZALEŻNE OD CZŁOWIEKA, WIĘC STOSOWANE W NICH SYSTEMY SPOD ZNAKU PRZEMYSŁU 4.0 MUSZĄ GWARANTOWAĆ BEZPIECZEŃSTWO. AUTOMATYKA
ROZMOWA MARIUSZ GŁOWICKI Absolwent Wydziału Mechatroniki Politechniki Warszawskiej, konstruktor systemów bezpieczeństwa. Ma doświadczenie w projektowaniu, wdrażaniu i certyfikacji systemów bezpieczeństwa w kraju i za granicą. Zakres jego działalności to również ocena ryzyka i zgodności maszyn. Realizował projekty m.in. dla klientów z sektora energetyki, branży spożywczej, budowlanej, AGD i automotive. Autor wielu artykułów w wydawnictwach branżowych. Współpracuje z działającym przy Polskim Komitecie Normalizacyjnym KT 50 ds. Automatyki i Robotyki Przemysłowej. Certyfikowany specjalista w dziedzinie bezpieczeństwa funkcjonalnego.
Fot. ELOKON
nawet pojedyncza maszyna kryje w sobie wiele złożoności. Dzięki fachowemu i dużemu zespołowi jesteśmy jednak przygotowani na takie sytuacje. Jakie wskazałby Pan trzy czynniki sukcesu, które sprawiły, że ELOKON ma dziś silną pozycję? W filarze intralogistyki za naszym sukcesem stała odpowiednia reakcja we właściwym momencie na popyt na rozwiązania, które dziś oferujemy w tym obszarze. W przypadku usług zapotrzebowanie wyczuliśmy de facto jeszcze zanim taka potrzeba się narodziła i zanim Polska weszła w struktury UE, co oznaczało konieczność spełnienia europejskich wymagań. Zatem pierwszy czynnik sukcesu to dobry pomysł i odpowiednia strategia. Drugi czynnik to ludzie, czyli pracownicy – bez nich nie da się zrealizować żadnego planu. To dzięki nim – ich wiedzy oraz chęci poszerzania kompetencji – jesteśmy postrzegani jako firma inżynierska i bardzo kompetentna pod względem merytorycznym. Trzecim czynnikiem jest moim zdaniem sposób, w jaki współpracujemy z rynkiem i szeroko pojęta komunikacja z nim. Jesteśmy związani nie tylko z podmiotami typowo biznesowymi, ale także z różnymi uczelniami, realizujemy wspólne projekty naukowe, współpracujemy z instytucjami kształtującymi bezpieczeństwo, organizującymi różnego rodzaju seminaria i wydarzenia 10/2017
sprzyjające wymianie doświadczeń i ukierunkowaniu działań. Jakich największych wyzwań upatrujecie w najbliższej przyszłości? W Polsce na razie jesteśmy na etapie, kiedy wciąż widoczny jest rozwój firm, ale mam obawy, czy w nieodległej przyszłości nie dojdzie do sytuacji, w której przestaną się one rozwijać, ponieważ nie poradzą sobie z niską lub wręcz zerową podażą pracowników. Dlatego jeśli chodzi o naszą dziedzinę działania, jest kilka obszarów, w których powinny być skupione wysiłki. Wszystkie wiążą się z automatyzacją i zastępowaniem człowieka przy pracy, przy jednoczesnej łatwości i bezpieczeństwie żądanych ingerencji. Jeden z obszarów dotyczy wdrażania robotów współpracujących w fabrykach – dążymy do tego, by stacje wyposażone w roboty były wewnętrznie bezpieczne, tzn. zbudowane tak, by nie było konieczności stosowania różnego rodzaju dodatkowych zabezpieczeń: osłon, kurtyn, skanerów itp. Kolejne wyzwanie to rozwój i odpowiednie projektowanie narzędzi, jakich używają te roboty. Następny obszar także jest związany z autonomicznością produkcji i dotyczy różnego rodzaju pojazdów samojezdnych – transport wewnątrzzakładowy generuje masę zagrożeń. Ciekawym wyzwaniem jest także potencjalna adaptacja wspomnianych rozwiązań w przestrzeni publicznej.
„Zobowiązani tradycją, napędzani innowacyjnością” – to hasło widnieje jako motyw przewodni na stronie internetowej ELOKON. Jak przekładacie je na praktykę? To nasze motto, odzwierciedlające sposób, w jaki działamy. Wiele realizowanych przez nas projektów to projekty innowacyjne – duch innowacji przyświeca nam przy każdej realizacji, a z kolei swego rodzaju tradycją jest, że wciąż realizujemy tematy nowe i nowoczesne. Nasze rozwiązania muszą być innowacyjne, żeby współgrały z przemysłem, a bezpieczeństwo nie może odstawać od innowacji, bo ograniczałoby rozwój techniczny. Srebrny jubileusz to dobry moment do podsumowań. Jakie wydarzenia uznajecie za kamienie milowe w rozwoju firmy? Początek działalności firmy w Polsce dało przeniesienie z Niemiec części produkcji i działu inżynieryjnego produktów w logistyce, natomiast dzięki temu, że zebrała się tutaj grupa osób z dobrymi pomysłami, narodził się drugi filar działalności, który w tej chwili rozwijamy także w innych krajach, czyli działalność usługowa. Widzimy, że coraz więcej firm idzie w podobnym kierunku, co świadczy o tym, że nasz pomysł od początku był dobry. Oczywiście zdajemy sobie sprawę z rosnącej konkurencji, ale mamy świadomość naszej wartości i fachowości, dlatego kolejne lata widzę pod znakiem dalszego rozwoju i sukcesów w tym obszarze. Jako kamień milowy postrzegam również poszerzanie portfolio naszych usług – najpierw były to działania w zakresie oceny, potem wdrożeniowe, później usługi związane z automatyką i budową maszyn, a następnie procesy przemysłowe. W tych ostatnich widzimy duży potencjał, jeśli chodzi o realizację systemów bezpieczeństwa i modyfikację instalacji. Rozwijamy w tej chwili także kilka nowych pomysłów z myślą o naszej przyszłości, więc nie wykluczam, że za jakiś czas będzie okazja do rozmowy o kolejnych wyzwaniach. $ -
Urszula Chojnacka 0 + J
27
Przemysł 4.0
w polskich realiach ! 4 & M' C ,
, * - 4 - - & / ( $ - H
:
C & ( ( ,'
- & / , $ -
( $ @ ' $ $ $( $ - - - ?
,&/? 4 $ ? C @ ?H P? / - (
Q $ $ - - * ( - ,'
* / /* / - 4 M
- / @M ( & / ' * C M
/ / & ( - M
4H < - - ?
-
( R S ( ( - , - ' C & /
&/ 4 M - H Marcin Karbowniczek 28
P
rzemysł 4.0 to główny temat wielu targów i konferencji przemysłowych na całym świecie. Choć czwarta rewolucja przemysłowa jest nazywana w ten sposób głównie w Europie, a w USA częściej moşna spotkać się z terminem „Industrial Internet of Things� lub po prostu „Industrial Internet�, pojęcia te są na tyle ogólne, şe w praktyce obejmują ten sam zakres. Być moşe nawet to amerykańskie określenie jest blişsze temu, z czym Przemysł 4.0 się wiąşe. W końcu hasło IoT zostało spopularyzowane z inicjatywy firmy Intel. Ten producent półprzewodników poszukiwał sposobu na promocję nowoczesnych rozwiązań M2M i sięgnął po niewiele mówiące określenie z końca ubiegłego wieku, które spodobało się odpowiednio duşej grupie pracowników. I trzeba przyznać, şe czwarta rewolucja przemysłowa bazuje na komunikacji Machine-to-Machine na
ogromną skalę, korzystając ze wszelkich moşliwości z niej płynących.
Róşne wizje rewolucji Nadal – bo od pierwszych inicjatyw niemieckiego rządu, opatrzonych nazwą „Industrie 4.0� minęło juş 6 lat – wiele osób pracujących w przemyśle, ale niewczytujących się w prasę, ani nieuczestniczących w szkoleniach branşowych, deklaruje, şe nie wie co oznaczają hasła Przemysł 4.0 czy Industrial IoT. Z dokładniejszych rozmów z przedstawicielami polskich firm produkcyjnych wynika, şe o ile w kaşdym większym zakładzie temat Przemysłu 4.0 jest znany, to zagadnienie to jest albo róşnie rozumiane, albo tylko wybrani pracownicy „czują� o co chodzi w tym temacie. Wynika to w duşej mierze z faktu, şe mało kto jest w stanie całościowo spojrzeć na zakład produkcyjny, a jak wiadomo koncepcja Przemysłu 4.0 AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU Trzy szczeble zmian Przemysł 4.0 odnosi się do niemal kaşdego aspektu działania zakładu przemysłowego. Na najnişszym szczeblu koncentruje się na technologiach. To dzięki nim moşliwe jest usprawnienie, przyspieszenie, lub zwiększenie wydajności działania poszczególnych komponentów automatyki. Dzięki licznym sensorom nowoczesne urządzenia i maszyny mają wbudowane zaawansowane funkcje diagnostyczne, których wyniki działania mogą być przekazywane do serwerów. Fakt dotarcia z komunikacją cyfrową nawet do najmniejszych elementów całego systemu sprawia, şe z łatwością moşna pobrać szczegółowe dane pochodzące z dowolnie wybranego elementu prowadzonego procesu. Dzięki temu moşna teş precyzyjnie, a jednocześnie zdalnie wpływać na parametry tych procesów. Osoba kontrolująca przebieg procesów nie musi juş poruszać się po zakładzie, by dokonywać przynosi największe efekty, jeśli jest wdraşana na kaşdym poziomie działania firmy. Dla obeznanych w temacie inşynierów utrzymania ruchu Przemysł 4.0 kojarzy się z monitorowaniem kondycji pomp, podczas gdy w przypadku kadry zarządzającej częściej pojawiają się skojarzenia z monitorowaniem łańcucha dostaw. Wszyscy mają rację, rzecz w tym, şe najczęściej znają tylko wycinek całej koncepcji.
odczytów wskazań, ani by za pomocą róşnych pokręteł i przycisków zmieniać nastawy. Technologia sprawia, şe wszystko to moşna zrobić zdalnie, choćby za pomocą tabletu. Aby to było moşliwe, konieczne jest wdroşenie idei Przemysłu 4.0 na nieco wyşszym poziomie. Dane z poszczególnych urządzeń przemysłowych powinny być zbierane w jednym miejscu i muszą nadawać się do wspólnego przetwarzania. Wynika to z dwóch powodów. Po pierwsze pozostawienie zebranych danych w oddzielnych zbiorach nie upraszcza korzystania z nich. Konieczność przełączania się między wieloma systemami komputerowymi nie przyspiesza pracy ani nie ułatwia wyszukiwania zaleşności między informacjami. Dopiero integracja systemów i wspólne przetwarzanie danych pozwalają operatorowi na przechodzenie od ogółu do szczegółu i szybkie znajdywanie przyczyn, np. obnişonej jakości produktu.
 WIEDZĘ EKSPERCKÄ„ MOĹťNA ZAIMPLEMENTOWAĆ DO WDRAĹťANEGO SYSTEMU AUTOMATYKI. MOĹťNA WRĘCZ POWIEDZIEĆ, ĹťE BEZ TEGO APLIKACJA NIE BĘDZIE DOBRZE SPEĹ NIAĹ A SWOJEJ ROLI.
. H
REALIZACJI KONCEPCJI PRZEMYSŠU 4.0 OZNACZA DZIAŠANIA NA WIELU PŠASZCZYZNACH TOMASZ NOWAK, DYREKTOR KUKA POLSKA Internet rzeczy, Industrie 4.0, Smart Production – nawet jeśli uşyjemy innej nazwy, zawsze będzie chodziło o idealne połączenie cyfrowego i realnego świata. Firma KUKA jako wizjoner i prekursor inicjatywy Przemysł 4.0, w duşym stopniu napędza zmiany, których celem jest stworzenie sieciowej i inteligentnej produkcji. Wizja, kryjąca się za kolejną rewolucją przemysłową, łączy człowieka i maszynę w sieć produkcyjną i wymaga maksymalnej elastyczności systemów. Juş dziś istnieją inteligentne maszyny, takie jak koboty i platformy, które odzwierciedlają nasze wyobraşenia o robocie przemysłowym. Współpracują one bezpośrednio z człowiekiem, są mobilne, czerpią wiedzę z „chmury�. Kolejna generacja inteligentnych maszyn, obok normalnych robotów przemysłowych posiada wszystkie umiejętności wyróşniające
10/2017
cyber-fizyczne systemy w Internecie rzeczy. Poza tym zwiększona została inteligencja, w celu np. bardziej precyzyjnego sterowania swoimi ruchami. Rozwój koncepcji Industry 4.0 niesie za sobą wielowymiarowość działań przedsiębiorstwa. Zwiększa zapotrzebowania na automatyzację procesów produkcji, czy metod i technologii wytwarzania. W efekcie pojawiają się nowe zagroşenia, dlatego niezbędne jest stosowanie rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo zarówno pracowników, jak i maszyn. Tym wymogom całkowicie odpowiada zaprojektowany na wzór ludzkiej ręki robot LBR iiwa, który ze swoją otwartością systemu, funkcjami bezpieczeństwa oraz czucia jest całkowicie gotowy na erę Industry 4.0.
29
TEMAT NUMERU
JAKIE SĄ SZANSE I BARIERY W ROZWOJU TECHNOLOGII CYFROWYCH? TOMASZ HAIDUK, DYREKTOR BRANŻ PRZEMYSŁOWYCH, CZŁONEK ZARZĄDU SIEMENS POLSKA Industry 4.0 zmienia sposób podejścia do produkcji. Cyfryzacja wytwarzania oznacza, że na etapie projektu możliwe będzie dostosowanie produktu ściśle do potrzeb klienta. Stanowi to przełom w porównaniu z dotychczasowymi metodami opartymi na produkcji masowej i dychotomii między niskim kosztem wytwarzania, a indywidualnym podejściem do produktu. Industry 4.0 zaciera ten podział. Produkt w Industry 4.0 będzie miał cechy zindywidualizowane, dopasowane do potrzeb klienta przy zachowaniu niskich kosztów produkcji. Dotyczy to dużych korporacji, ale także firm MŚP, bardziej „elastycznych biznesowo”, którym łatwiej jest dostosować się do bieżących potrzeb rynku i wykorzystać tę rewolucyjną zmianę. Z badania Smart Industry 2017, które Siemens przeprowadził wspólnie z Ministerstwem Rozwoju na grupie MŚP wynika, że polskie przedsiębiorstwa są wciąż jeszcze zbyt zamknięte na informacje z zewnątrz i kooperację. Braki widać szczególnie
Drugim powodem jest ogromna ilość danych, jakie generują nowoczesne systemy automatyki przemysłowej. Oczujnikowanie każdego elementu zakładu i zbieranie, a następnie prezentowanie takich surowych danych operatorowi będzie przytłaczające. Jest to pierwszy problem z jakim spotykają się pracownicy utrzymania ruchu, czasem podawany jako argument przeciw wdrażaniu idei Przemysłu 4.0. Dlatego konieczne staje się przygotowanie algorytmów automatycznego, quasi-inteligentnego przetwarzania gromadzonych danych, tak by kierować uwagę operatora jedynie na istotne zdarzenia. Jednocześnie dobrą praktyką jest przygotowanie interfejsów, które pozwalają na poru-
30
we współpracy z ośrodkami naukowymi, a częstą barierą jest niedobór funduszy na zakup technologii i patentów. Istotnymi utrudnieniami we wprowadzaniu nowych technologii w firmach produkcyjnych, dostrzeganymi przez samych przedsiębiorców MŚP, są przeszkody natury formalnej, w tym punkcie respondenci badania wymieniają biurokrację, brak wsparcia czy zachęt ze strony organów publicznych. Do barier w rozwoju technologii cyfrowych zaliczyć też trzeba ograniczone możliwości finansowania, brak dostępu do wykwalifikowanych kadr oraz obawy przed ryzykiem braku zwrotu z inwestycji. To się jednak zmienia, bo do wdrażania nowych technologii zachęca coraz częściej państwo. Przykładem jest tzw. ustawa o robotyzacji, która została w lipcu podpisana przez prezydenta i weszła w życie z datą wsteczną – pierwszego stycznia 2017 r.
szanie się od ogółu do szczegółu, a to właśnie wymaga dobrej, sensownej integracji wszystkich podsystemów. Dopiero wtedy zainstalowane sensory zaczynają faktycznie przynosić korzyści. Dobre wdrożenie systemów Przemysłu 4.0 na dwóch powyższych poziomach może zwiększyć wydajność działania lub zmniejszyć koszty zakładu przemysłowego. Jak bardzo? To zależy przede wszystkim od tego, jak dawno zakład był modernizowany. Jeśli operuje na urządzeniach z przed kilku, a maksymalnie kilkunastu lat, przestrojenie fabryki pod kątem Przemysłu 4.0 na tych dwóch poziomach przyniesie – statystycznie – kilkuprocentową poprawę rentowności. W du-
żych placówkach będzie się to przekładało na duże kwoty, ale też koszt takich wdrożeń będzie znacznie większy. Dlatego aby faktycznie skorzystać z idei, z jaką wiąże się Przemysł 4.0, koncepcję tę należy wdrożyć również na trzecim poziomie, a więc w odniesieniu do zarządzania i logistyki. Ten trzeci poziom najmniej wiąże się z technologiami, a najbardziej ze stylem działania firmy, a nawet jej relacjami z kontrahentami. Dlatego w dużej mierze opiera się na ludziach i ich odpowiednim wyszkoleniu, gdzie systemy komputerowe stanowią tylko narzędzia, którymi można się posługiwać. Kluczem do sukcesu wydają się nowoczesne systemy ERP, pozwalające m.in. na automatyzację niektórych
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU kontaktów z klientami i dostawcami. Przydatne są też techniki modelowania 3D, a ostatnio nawet wirtualnej rzeczywistości, które dla klientów stanowią bardzo atrakcyjny sposób prezentacji oferowanych produktów. Co ciekawe, niektóre z innowacyjnych funkcji takich systemów już od dawna są wykorzystywane w transakcjach konsumenckich. Przykładowo, klient zamawiający niemal dowolny towar w sklepie internetowym, w ogóle nie musi bezpośrednio kontaktować się z pracownikiem sklepu, a jednocześnie cały czas ma dostęp do kompletnych informacji na temat swojego zamówienia. Za pomocą kilku kliknięć jest może opłacić zamówienie, a następnie sprawdzić stan jego realizacji. Widzi, czy towar jest w magazynie, czy został zapakowany, a jeśli go wysłano, to jaki jest numer paczki. Ten natomiast pozwala ją śledzić, określając dosyć dokładnie, gdzie akurat się znajduje i przewidzieć czas dostawy. Choć dla konsumentów możliwości te wydają się oczywiste, w przemyśle wciąż stanowią nowość. Bardzo niewiele firm udostępnia swoim kontrahentom systemy elektroniczne, które pozwalają na jakąkolwiek samoobsługę.
W zdecydowanej większości zakładów, zarówno od strony zakupów, jak i po stronie sprzedaży, znaczną część pracy wykonują ludzie, którzy na dodatek często nie są w stanie odpowiadać na nieco bardziej szczegółowe zapytania kontrahentów. Tymczasem przygotowanie odpowiednich systemów komputerowych, mających połączenie z serwerami obsługującymi maszyny produkcyjne pozwoliłoby znacznie podnieść jakość obsługi klienta (czy nawet dostawcy), przy jednoczesnym zmniejszeniu jej kosztów. I choć część osób wciąż będzie preferowało kontakt z człowiekiem, w rzeczywistości szybciej i sprawniej będzie można uzyskać wartościowe informacje za pomocą systemu komputerowego. A dzięki ich większej szczegółowości pozwoli to kontrahentom lepiej zaplanować własne operacje i w ten sposób podnieść wydajność. Specjaliści zajmujący się Przemysłem 4.0 i wdrażaniem tej koncepcji są zgodni, że dopiero kompleksowe zaimplementowanie tych idei na wszystkich wymienionych poziomach prowadzi do realnych i to całkiem dużych korzyści. Niestety, optymalne przygotowanie takich aplikacji wca-
le nie jest łatwe. Wymaga zarówno spojrzenia z zewnątrz na prowadzone w zakładzie procesy, jak i znajomości specyfiki branży, w której firma operuje. Istotne jest nie tylko obeznanie z technologiami, ale po części nawet psychologii, która nierzadko stanowi trudną do pokonania przeszkodę na drodze do sukcesu.
Co można zyskać? Promotorzy idei Przemysłu 4.0 obiecują dosyć dużo korzyści z implementacji nowoczesnych rozwiązań. Opracowany w ubiegłym roku, raport PwC na temat Industry 4.0 i bazujący na odpowiedziach ponad 2000 firm z całego świata, które wypełniły ankiety wskazuje, że nowoczesne rozwiązania przemysłowe powinny pozwalać zmniejszać koszty działania zakładów przemysłowych w tempie 3,6 proc. rocznie, przynajmniej do 2020 r. Co ważne, oszczędności te mają pochodzić zarówno z usprawnień wewnątrz firm, jak i wynikających z współpracy firm między sobą. W tym drugim aspekcie chodzi przede wszystkim o łańcuchy dostaw, które powinny lepiej funkcjonować dzięki rozwiązaniom Przemysłu 4.0.
. H %
PRZEMYSŁ 4.0 TO WYZWANIE DLA PRZEMYSŁU I SZKOLNICTWA JĘDRZEJ KOWALCZYK, PREZES ZARZĄDU FANUC POLSKA Idea Przemysłu 4.0 coraz śmielej wkracza w rzeczywistość produkcji przemysłowej na całym świecie. W związku z tym atuty w postaci niskich kosztów pracy czy atrakcyjnej lokalizacji – w przypadku krajów takich jak Polska – powoli przestają mieć znaczenie. Dziś liczy się nowoczesna technologia, a także umiejętne wykorzystanie możliwości, które ona ze sobą niesie, bo te są praktycznie nieograniczone. Przemysł 4.0 to ogromne wyzwanie dla producentów technologii takich jak FANUC. Nasi konstruktorzy muszą nieustannie wyprzedzać rynek i szukać rozwiązań spełniających coraz bardziej wyśrubowane potrzeby użytkowników – zarówno obecne, jak i te, które dopiero pojawią się w przyszłości. Jednak przed jeszcze większym wyzwaniem stoją firmy inżynierskie wdrażające te rozwiązania. Kreatywność inżynierów w bezpośredni sposób decyduje o efektach wykorzystania technologii w produkcji. Jest to szczególnie ważne ponieważ dziś już wiadomo, że problemem nie jest dostęp do najnowszej technologii czy możliwości sfinansowania jej zakupu. Największym ograniczeniem rozwoju, a zarazem wyzwaniem, z którym sektor przemysłu będzie mierzył się w nadchodzących latach jest brak wykształ-
10/2017
conej i kreatywnej kadry, potrafiącej wykorzystać choć część potencjału tkwiącego w technologii. Inteligentne maszyny mogą wesprzeć wszystkie obszary produkcji, dlatego właśnie dziś warto otwierać się na współpracę z maszynami i aktywnie poszukiwać nowych zastosowań dla robotów czy obrabiarek. By móc skutecznie rozwiązać problem braku kadry technicznej potrzebne są przemyślane działania na wielu etapach i szczeblach rynku. Niestety, firmy nie są w stanie dokonać tego bez pomocy państwa. Nie da się ukryć, że najważniejsza jest edukacja. To już na etapie edukacji szkolnej, młodzież w szkołach zawodowych – których obecnie praktycznie nie ma – powinna mieć możliwość bezpośredniego kontaktu z najnowszą technologią. Dobrze wyjaśniona teoria uwzględniająca trendy i osiągnięcia liderów automatyzacji powinna być uzupełniona jak największą liczbą praktcznych zajęć z użyciem inteligentnych maszyn. Tylko wspólne i spójne działania sektora przemysłu i państwa są w stanie wykształcić ludzi, którzy będą umieli nie tylko z technologii korzystać, ale również ją dalej rozwijać.
31
TEMAT NUMERU
WDRAŻANIE PRZEMYSŁU 4.0 WYMAGA ZMIANY ORGANIZACJI ŁAŃCUCHA WARTOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA ARKADIUSZ RODAK, LIDER DS. CONSULTINGU PRZEMYSŁU 4.0, ASTOR Obecnie coraz więcej firm zapoznaje się z tematyką Przemysłu 4.0 lub już planuje szacowanie możliwości, jakie niosą ze sobą inicjatywy Czwartej Rewolucji Przemysłowej. Zainteresowanie wzmagają rosnące oczekiwania klientów dotyczące większej elastyczności w zakresie indywidualizacji zamówień, podniesienia jakości wytwarzanych produktów oraz skrócenia czasu realizacji zleceń. Firmy, które zastanawiają się nad rozwiązaniami Przemysłu 4.0, powinny rozpocząć proces od autorefleksji dotyczącej gotowości do wdrożenia nowoczesnych technologii i oceny realnych korzyści związanych z wdrożeniem. W pierwszej kolejności należy odpowiedzieć sobie na pytanie – czy moja fabryka jest już Fabryką 3.0, czyli fabryką zautomatyzowaną (lub zrobotyzowaną) w zakresie realizacji produkcji
Jednocześnie mówi się o wzroście przychodów na poziomie 2,9 proc. rocznie (w tym samym okresie), wynikającym z możliwości oferowania nowych produktów i usług oraz poprawianiem jakości dotychczas wytwarzanych. Usprawnienia mają koncentrować się na digitalizacji działań firm, a więc w dużej mierze na dostarczaniu informacji w postaci cyfrowej, nie tylko obejmującej więcej danych, ale i pozwalającej na łatwe, komputerowe przetwarzanie. To wszystko ma się odbyć kosztem ponad 900 mld USD, ponoszonym na modernizację zakładów w każ-
i gromadzenia danych produkcyjnych? Jeżeli krok związany z automatyzacją został już wykonany wtedy droga do osiągnięcia korzyści z transformacji do Fabryki 4.0 z całą pewnością będzie mniej wyboista, a osiągnięcie zakładanych celów realne. Wdrażanie rozwiązań Przemysłu 4.0 wiąże się nie tylko z wyborem i implementacją nowych technologii, ale także z równoległą zmianą koncepcji organizacji łańcucha wartości przedsiębiorstwa. Wyzwaniem stojącym przed firmami wdrażającymi jest także odpowiednie przygotowanie kadry (managerów, inżynierów i operatorów) do zmian, ponieważ tylko dzięki takim połączonym działaniom transformacja może zakończyć się powodzeniem.
dym roku w tym okresie. Co ciekawe, suma ta jest tylko nieznacznie niższa niż suma oszczędności i dodatkowych zysków, jakie mają być spowodowane przez wprowadzone zmiany w latach objętych prognozą, ale nie oznacza to, że nie warto ponosić tych wydatków. Trzeba pamiętać, że korzyści z inwestycji przemysłowych czerpie się przez bardzo wiele lat i dlatego wdrażanie idei Przemysłu 4.0 jest sumarycznie opłacalne. Ponad połowa firm ankietowanych przez PwC uważa, że w ich przypadku koszty inwestycji zwrócą się już w przeciągu dwóch lat, a więc bardzo szybko. Dzięki temu zmoderni-
zowane linie produkcyjne oraz procesy będą w kolejnych latach przynosić już same korzyści, bez dodatkowych kosztów. Nieco inne wyniki otrzymaliśmy z ankiety, którą samodzielnie przeprowadziliśmy wśród kilkudziesięciu polskich przedsiębiorstw. Najczęściej pojawiającą się odpowiedzią odnośnie pytań na temat czasu zwrotu z planowanych inwestycji w rozwiązania Przemysłu 4.0 było 5 lat, przy czym trzeba zaznaczyć, że wiele firm nie miało opracowanych, kompletnych planów inwestycyjnych. Dużym problemem w porównywaniu działań
POSTĘP TECHNICZNY WYMAGA ZMIANY SYSTEMU KSZTAŁCENIA GRZEGORZ BANAKIEWICZ, MANAGER DS. ROZWOJU I PROJEKTÓW PARTNERSKICH, BALLUFF Przygotowanie kadr technicznych na progu zbliżającego się Przemysłu 4.0, to proces, któremu towarzyszy obecnie szereg zmian systemu edukacji w Polsce. Złożoność problemu tkwi w tym, że podczas dynamicznie zachodzących zmian w przemyśle, trzeba się jak najszybciej uporać z reformą szkolnictwa zawodowego oraz wyższego technicznego. Szansą natomiast jest to, że aby nadążyć za nowoczesnym przemysłem, potrzebne są właśnie zasadnicze zmiany w kształceniu technicznym i nowe podejście do współczesnych procesów wytwarzania. Pojawia się coraz częściej zapotrzebowanie na specjalistów o innych niż dotychczas umiejętnościach zawodowych, którzy w dobie Internetu Rzeczy, z niespotykaną dotąd ilością danych w procesach przemysłowych, będą zdolni obsługiwać elastyczne systemy produkcyjne, reagujące w tzw. czasie rzeczywistym. Postęp techniczny zaczyna generować nowe środowisko, które można nazywać początkami istnienia prze-
32
strzeni cyber-fizycznej, a to wymaga większych niż do tej pory umiejętności od przyszłej kadry. Producenci poszukują obecnie specjalistów z zakresu informatyki, automatyki czy mechatroniki, których wiedza teoretyczna dorównuje praktycznej. Sprawdzone wzorce kształcenia dualnego to natomiast kierunek, w którym podąża współczesna edukacja techniczna w wielu krajach Europy. Warto więc zdać sobie sprawę z faktu, że sama szkoła czy uczelnia ze swoimi zasobami często już nie wystarcza. Kadry muszą być szkolone również bezpośrednio tam, gdzie najszybciej zachodzą zmiany i najpilniej potrzebne są nowe umiejętności, czyli w przemyśle. Istotą dobrego przygotowania przyszłych kadr technicznych, do nadchodzącej czwartej rewolucji przemysłowej, jest więc bezpośrednia i ścisła współpraca szkół zawodowych oraz uczelni z przemysłem.
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU firm jest róşny poziom wiedzy osób, które zajmują się inwestycjami, jak równieş róşny szczegółowy zakres ich kompetencji. Tak jak to zostało wcześniej wspomniane, spojrzenie na ideę Industry 4.0 silnie zaleşy od tego, skąd wywodzi się dany pracownik, czym zajmował się wcześniej i jakie ma wykształcenie. Moşna powiedzieć, şe w polskich przedsiębiorstwach jest niestety względnie niewiele osób, które są w stanie potraktować omawiany temat całościowo. Duşe rozbieşności w szacunkach odnośnie korzyści płynących z implementacji rozwiązań klasy Przemysł 4.0 widać równieş w raporcie PwC, ale jednocześnie są one dosyć równomiernie rozmieszczone na obszarze całego świata. Oznacza to mniej więcej tyle, şe dzięki globalizacji niezaleşnie od regionu, zakłady przemysłowe borykają się z podobnymi problemami i czwarta rewolucja przemysłowa jest na podobnym etapie zaawansowania.
ROZWIJAMY POLSKI PRZEMYSLOWY INTERNET RZECZY
Problemy Wdroşenie idei Industry 4.0 w firmie nie jest jednak wcale takie łatwe. Problem całościowego postrzegania przedsiębiorstwa to jedno, ale są teş inne trudności. Pierwszą z nich są finanse. Naturalnie ponoszenie nowych inwestycji kapitałowych często nie jest tym, czego pragną udziałowcy. Wynika to w duşej mierze z niepewności prowadzenia biznesu, szczególnie w rejonach, w których występują róşnego rodzaju zagroşenia. A te obecnie pojawiają się niemal na całym świecie i są spowodowane albo zmianami politycznymi, lokalnymi konfliktami zbrojnymi czy niestabilnością walut i rosnącym zadłuşeniem państw. Dlatego wnioskowanie o nowe inwestycje nie jest łatwe.
Czy zaczęli Państwo wdraşanie idei Przemysłu 4.0?
! " # $ #% # $ $ IÂ?Č•YPKG % $ $ % !
Pewnym sposobem na ominięcie tego problemu jest stopniowa modernizacja urządzeń i systemów, finansowana z budşetu operacyjnego. Jest to moşliwe poniewaş komponenty automatyki stosowane we wdroşeniach Industry 4.0 z powodzeniem mogą realizować pracę wielu starszych urządzeń. Co prawda są droşsze niş bezpośrednie zamienniki dotychczas stosowanych podzespołów, ale zazwyczaj teş cechują się lepszą dokładnością, szybkością czy energooszczędnością. Moşna więc stopniowo modernizować 10/2017
R E K L A M A
- * -
www.elmodis.com 33
TEMAT NUMERU
INŻYNIEROWIE 4.0 KORZYSTAJĄ NA WSPÓŁPRACY UCZELNI Z PRZEMYSŁEM MAŁGORZATA STOCH, DYREKTOR AKADEMII ASTOR W wiedzę przyszli inżynierowie wyposażani są na uczelniach – powstaje coraz więcej kierunków studiów, będących odpowiedzią na zapotrzebowanie ciągle zmieniającego się przemysłu. Inżynierowi 4.0 pozostaje jeszcze zdobycie doświadczenia przez kontakt z nowoczesnymi technologiami w „naturze”. Ten aspekt kształcenia uczelnie realizują coraz bardziej popularyzując współpracę z przemysłem. Studenci coraz częściej wysyłani są na kursy lub warsztaty „do źródeł”, czyli do przedsiębiorstw, które w konkretnych branżach dostarczają innowacyjne produkty i rozwiązania. Współpraca miedzy szkołami a firmami prywatnymi to świetna okazja, by pokazać młodym ludziom, jakie są najnowsze tendencje na rynku technologicznym i przygotować ich do zadań, jakie będą wykonywać w przyszłym miejscu pracy. Nie możemy zapominać też o funkcjonującej na rynku
zakład przemysłowy, nie zmieniając jego sposobu funkcjonowania, aż do momentu, gdy nakłady inwestycyjne potrzebne na zakończenie modernizacji spadną do niewysokiego poziomu. Wtedy wystarczy zainwestować w nowe oprogramowanie, uzupełnić sprzęt o niezbędne komponenty i opracować nowe zasady działania, wpisujące się w idee czwartej rewolucji przemysłowej. Inną trudnością związaną z nowymi pomysłami na działania przemysłowe jest przekonanie do nich ludzi – w tym przede wszystkim pracowników. Aby w pełni korzystać z możliwości, jakie dają nowoczesne systemy automatyki, pracownicy muszę zmienić swoje zwyczaje. Wiele osób woli bowiem
pracy kadrze technicznej, która ma już wiedzę i niezbędne doświadczenie. To na czym należałoby się skupić, to kompetencje miękkie. Do tego oczywiście potrzebna jest otwartość na zmianę ze strony samego inżyniera oraz wsparcie organizacji, w której pracuje. Dlatego kluczowym elementem składającym się na sukces transformacji przedsiębiorstwa do standardów Fabryki 4.0 jest zaangażowanie kierownictwa oraz działów HR w budowanie odpowiedniej polityki kadrowej w zakresie wsparcia rozwoju pracowników. Stworzenie kompleksowych programów rozwojowych wymaga dużej pracy na kilku etapach. A to co powinno być istotą tych programów to nacisk na promowanie interdyscyplinarności, która powinna być ich fundamentem.
wykonywać niektóre operacje ręcznie lub współpracujące z innymi ludźmi, mimo że jest to metoda bardziej czasochłonna. Wykorzystanie maszyn i systemów informatycznych pozwala skrócić czas oczekiwania na informacje i wnioskowania na temat stanu procesów. Zmniejsza też zapotrzebowanie na kontakt między ludźmi i ogranicza liczbę osób niezbędnych do zdobycia kompletnych informacji i podjęcia decyzji. Takie zmiany nie są jednak mile widziane przez część personelu, który woli trzymać się dawnych przyzwyczajeń. W związku z tym powstaje ryzyko, że nawet po zainwestowaniu dużych środków we wdrożenie, pracownicy będą stosować dotychczasowe metody działania
Czy wdrażając rozwiązania Przemysłu 4.0 będziecie Państwo korzystali z pomocy zewnętrznych konsultantów?
- * -
i inwestycja nie przyniesie oczekiwanych korzyści. Oczywiście potrzebne są także dodatkowe szkolenia techniczne, dzięki którym personel nie tylko będzie chciał, ale przede wszystkim umiał posługiwać się nowoczesnymi narzędziami informatycznymi. Co prawda wiele z systemów automatyki, prezentowanych jako sposoby na wdrożenie Przemysłu 4.0 w firmie jest reklamowanych jako bardzo przejrzyste i łatwe w użyciu, ale trzeba pamiętać o ogromnym wzroście dostępnych informacji w postaci tzw. Big Analog Data, co jest częstą konsekwencją implementacji systemów IoT. To prawda – nowe 34
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU systemy są bardzo wygodne w obsłudze i pozwalają intuicyjnie grupować dane, ale większość pracowników jest przyzwyczajona do pracy ze znacznie mniejszą ilością informacji. Dotyczy to szczególnie osób w starszym wieku, a więc i z większym doświadczeniem. Istnieje obawa, şe ich dotychczasowa, cenna wiedza przestanie być uşyteczna, gdy pojawią się nowoczesne systemy. W rzeczywistości jest to tylko częściowo prawdą. Wiedzę ekspercką moşna zaimplementować do wdraşanego systemu automatyki. Moşna wręcz powiedzieć, şe bez tego aplikacja nie będzie dobrze spełniała swojej roli. Co więcej, nowa instalacja jest zazwyczaj jej pozbawiona i w praktyce trzeba ją następnie stopniowo implementować w postaci algorytmów. Jest to czasochłonny proces, który moşe przebiegać latami. Warto przy tym wspomnieć o innej obawie, która często pojawia się, gdy rozwaşane są próby rewolucjonizowania sposobu pracy zakładu przemysłowego. Pracownicy nierzadko obawiają się utraty swoich stanowisk pracy i bycia zastąpionymi przez maszyny. To fakt – celem automatyzacji bardzo często jest wyręczenie człowieka z wielu obowiązków, ale trzeba przy tym zauwaşyć, şe zazwyczaj chodzi o obowiązki najbardziej şmudne, nudne, czy wręcz niebezpieczne. Tyle şe przykła-
dowa rozbudowa parku maszyn choć z jednej strony zmniejsza zapotrzebowanie na pracowników stojących przy linii produkcyjnej, to z drugiej strony zwiększa zapotrzebowanie na operatorów i serwisantów tych maszyn. A to często oznacza, şe osoby, które dotąd wykonywały meczącą i niekorzystną dla zdrowia pracę mogą wciąş zajmować się podobną produkcją, ale w inny sposób, w bardziej komfortowych warunkach. W podobny sposób, doświadczeni inşynierowie utrzymania ruchu, zamiast ręcznie monitorować pracę maszyn mogą nauczyć się korzystać z nowych systemów i stopniowo przenosić do nich swoją wiedzę, co moşe
poskutkować jej lepszym wykorzystaniem. I o ile inwestorzy chętnie jak najszybciej zastąpiliby zbędny personel tańszymi w utrzymaniu systemami komputerowymi, to w rzeczywistości kompletne wdroşenia Przemysłu 4.0 są bardzo czasochłonne, właśnie ze względu na długotrwałe dostosowywanie instalacji do specyfiki procesów prowadzonych w danym zakładzie oraz na przenoszenie wiedzy pracowników do systemów komputerowych.
Bezpieczeństwo informatyczne Spośród wszystkich problemów, jakie pojawiają się w trakcie omawiania
. H % $( ' ,
W JAKI SPOSĂ“B PRZYGOTOWAĆ KADRĘ TECHNICZNÄ„ DO NADCHODZÄ„CEJ CZWARTEJ REWOLUCJI? MICHAĹ KOT, DYREKTOR SPRZEDAĹťY REGIONALNEJ, SIEMENS POLSKA Naszym zdaniem naleĹźy w pierwszej kolejnoĹ›ci postawić na poprawÄ™ edukacji. To wĹ‚aĹ›nie system ksztaĹ‚cenia ma kluczowe znacznie na drodze do sukcesu przedsiÄ™biorstw we współczesnej gospodarce opartej na wiedzy. Siemens ma wĹ‚asnÄ… wizjÄ™, jak taka edukacja techniczna powinna wyglÄ…dać. Naszym zdaniem najlepsze efekty daje tzw. ksztaĹ‚cenie dualne. ZakĹ‚ada ono udziaĹ‚ przedsiÄ™biorstw w przygotowaniu zawodowym przyszĹ‚ych specjalistĂłw, pozwalajÄ…c przyszĹ‚ym inĹźynierom zdobywać wiedzÄ™ i umiejÄ™tnoĹ›ci praktyczne dostosowane do wymogĂłw i potrzeb pracodawcĂłw. Odpowiedni profil ksztaĹ‚cenia, dobrany pod kÄ…tem potrzeb pracodawcy, skraca rĂłwnieĹź okres adaptacji pracownika w miejscu pracy. Siemens wypracowaĹ‚ wĹ‚asne autorskie programy ksztaĹ‚cenia dualnego od lat funkcjonujÄ…ce w Niemczech pod nazwÄ… Akademia Siemensa. Natomiast w Berlinie powoĹ‚aliĹ›my Centrum Edukacji Mechatronicznej na prawach szkoĹ‚y wyĹźszej z certyfikacjÄ… miÄ™dzynarodowÄ…. W Polsce wykorzystaliĹ›my takĹźe tÄ™ metodykÄ™
10/2017
organizacji kształcenia dualnego wdraşając program mechatroniki wspólnie z Politechniką Lubelską. Oprócz dyplomu politechniki absolwent otrzymuje certyfikat Siemensa. Studenci biorą udział w rozwiązywaniu rzeczywistych problemów, z którymi spotykać się będą w zakładzie pracy. Ćwiczenia nie odbywają się wyłącznie w warunkach laboratoryjnych, ale oparte są na najnowocześniejszych systemach mechatronicznych, wykorzystywanych w przemyśle. Na tej współpracy zyskuje student, Siemens oraz uczelnia. A w końcowym rozrachunku przemysł polski uzyskuje dostęp do wykwalifikowanych inşynierów zdolnych obsłuşyć współcześnie stosowane rozwiązania mechatroniczne. Po ukończeniu takich studiów absolwenci będą mogli podjąć pracę w dowolnej firmie i od razu efektywnie pracować na stanowisku inşynierskim. To takie poczwórne Win-Win-Win-Win.
35
TEMAT NUMERU
JAKIE WYZWANIA STOJĄ PRZED WDRAŻAJĄCYMI IDEE PRZEMYSŁU 4.0? MICHAŁ CHAJA, INŻYNIER DS. SPRZEDAŻY, SCHUNK Przedsiębiorstwa mające w planach transformację i wdrożenie rozwiązań z zakresu Przemysłu 4.0 staną przed trzema głównymi wyzwaniami. Pierwszym będzie sfinansowanie całej operacji. Zakład powinien być wyposażony w silną infrastrukturę, która pozwoli na automatyzację i informatyzację produkcji. Jeszcze większym wydatkiem będzie inwestycja w zaawansowane technologie oraz we wspierające ich oprogramowanie. Co za tym idzie konieczne będzie stworzenie przez firmy długookresowego planu inwestycji. Drugim wyzwaniem będzie cyberbezpieczeństwo. Podłączenie całego zakładu do Internetu wiąże się z ryzykiem ataku hakerskiego. Takie ataki powodują nie tylko straty finansowe, lecz mogą się wiązać z zagrożeniem życia ludzkiego. Z tego powodu
tematu Przemysłu 4.0, zdecydowanie najpoważniejszym, a być może nawet wciąż niedocenianym, jest zagrożenie bezpieczeństwa systemów przemysłowych. Już sam Internet Rzeczy polega na podłączeniu wszelkich urządzeń elektronicznych do sieci, a więc i jego przemysłowy odpowiednik bazuje na tym samym. Konwergencja technologii informatycznych z przemysłowymi prowadzi do nowych zagrożeń. Wiążące się z tym ryzyko jest bardzo duże. W przeciągu ostatnich kilku lat każdego roku powstawały nowe zagrożenia wirusami i atakami, które powodowały wielomilionowe straty w firmach na całym świecie. W 2017 r. byliśmy świadkami sytuacji, gdzie jed-
ważne jest stworzenie odpowiedniej polityki bezpieczeństwa oraz inwestowanie w produkty o bezpiecznej architekturze. Trzecim ważnym wyzwaniem, przed którym staną firmy są niedobory kadrowe. Na rynku pracy brakuje wyspecjalizowanych inżynierów, potrafiących połączyć różne specjalizacje, np. automatykę z informatyką. Przedsiębiorcy powinni zacieśnić współpracę z uczelniami, tak aby ich zapotrzebowanie na wyszkolone kadry miało odwzorowanie w programach nauczania.Jeśli firmy sprostają wspomnianym wyzwaniom czeka je duży wzrost wydajności operacyjnej i produktywności.
nego dnia niemal wszystkie komputery w firmie padały ofiarą ataku za sprawą wirusa Petya, który żądał okupu. Wykorzystywał on względnie niedawno odkrytą lukę w systemie operacyjnym Windows, po cichu instalował się na komputerach w otoczeniu sieciowym, by po pewnym czasie uśpienia i namnażania – zaatakować. Co ciekawe, wirus ten nawet nie był nastawiony na zarobek, gdyż szybko można było odkryć, że jego twórcy nie są w stanie zweryfikować, kto okup opłacił, a kto nie, a więc wpłacanie jakichkolwiek środków na ich konto nic nie da. Wirusy takie jak ten mogą być więc tworzone nie tyle po to, by bezpośrednio na nich zarobić, ale by spowodować
problemy w firmie i uniemożliwić jej funkcjonowanie. W momencie gdy Przemysłowy Internet Rzeczy się upowszechni, liczba firm zagrożonych atakiem znacznie wzrośnie, a co więcej, będą to różne zakłady przemysłowe, których nawet krótki przestój kosztuje krocie. Niestety, ratunkiem nie jest zastosowanie systemu operacyjnego, innego niż Microsoft Windows. Luki pojawiają się także w innym oprogramowaniu, czego dobrym przykładem jest błąd Heartbleed ujawniony w 2014 r. I o ile w przypadku systemów konsumenckich, można przyjąć, że częste aktualizacje oprogramowania są najlepszym sposobem na uniknięcie problemów, w rzeczywistości przemysłowej bęCo stanowi w Państwa firmie istotną przeszkodę we wdrażaniu idei dzie to trudne w realizacji. Oprogramowanie przemysłowe zazwyczaj nie Przemysłu 4.0? zmienia się tak szybko, a inżynierowie utrzymania ruchu starają się unikać aktualizacji, o ile nie są one konieczne. Wynika to z obaw przed różnicami w działaniu starszej i nowszej wersji systemu. Aktualizacje często trudno cofnąć, a nowy system może błędnie realizować specyficzne zadanie, które składa się na proces przeprowadzany w zakładzie. Oznacza to, że sama aktualizacja może stanowić zagrożenie, gdyż jest w stanie niekiedy doprowadzić do wstrzymania produkcji.
Jak wdrożyć Przemysł 4.0? - * -
36
Omówione zagrożenia oraz poziom wiedzy i rozumienia zagadnień związanych z czwartą rewolucją przemysłową AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU wskazują, że za wdrażanie rozwiązań Przemysłu 4.0 najlepiej WYZWANIA STOJĄ firm, PRZED WDRAŻAJĄCYMI IDEE PRZEMYSŁU 4.0? nieJAKIE zabierać się samemu. Większość z którymi rozmaMICHAŁ CHAJA, INŻYNIER SPRZEDAŻY, SCHUNK wialiśmy w trakcie powstawania tegoDS. artykułu albo nie miało żadnego konkretnego, kompleksowego planu implementacji nowych rozwiązań, albo starało się oprzeć na pomysłach zewnętrznych konsultantów. Można powiedzieć, że ta druga grupa była w lepszej sytuacji, bo wyprzedza swoją konkurencję. Trzeba jednak uważać, by nie wpaść w pułapkę w postaci odgórnego ograniczenia się do rozwiązań tworzonych przez jedną firmę. Praktycznie wszyscy znaczący producenci automatyki i systemów przemysłowych widzą w Przemyśle 4.0 nie tylko duży potencjał ale i szansę na zarobek. Firmy te tworząc własne rozwiązania, starają się jak najszybciej je spopularyzować, co pozwoliłoby następnie oferować swoje i powiązane ze swoimi produkty właśnie opierając się na ich popularności. Przewagę w tym zakresie mają firmy, którym udało się wcześniej spopularyzować autorskie rozwiązania przemysłowego Ethernetu. Dostawcy też dosyć dobrze zdają sobie sprawę z ograniczeń wiedzy na temat Przemysłu 4.0 i starają się prezentować tę koncepcję tak, by najbardziej pasowała do tego, co sami oferują. Jest to oczywiście naturalne i szczęśliwie oferowane rozwiązania są zazwyczaj dobrze przemyślane, a ich całościowe zastosowanie pozwala uzyskać bardzo dobre rezultaty. Producenci automatyki zatrudniają też specjalistów od wdrożeń, którzy pomagają planować strategię klientów, biorąc pod uwagę zarówno czynniki ekonomiczne, konkurencję, sytuację rynkową, techniczną, jak i dotychczas stosowane narzędzia. Wydaje się, że skorzystanie z takich usług i zlecenie modernizacji, a raczej ułożenia planu modernizacji zakładu przemysłowego jest najlepszym wyjściem dla zdecydowanej większości polskich przedsiębiorców z branży przemysłowej. Oddanie tego zadania w ręce specjalistów, którzy dobrze znają temat pozwoli uniknąć błędów, a jednocześnie umożliwi ocenę zakładu z obiektywnego, zewnętrznego punktu widzenia, a więc dostrzeżenie zjawisk, szans i problemów, które z wewnątrz firmy mogą być niewidoczne. Wtedy jedyną trudnością jest wybór dostawcy, który najlepiej przeprowadzi ten proces i będzie mógł zaoferować komponenty i systemy optymalnie pasujące do specyfiki modernizowanego zakładu. Stäubli posiada w swojej ofercie szeroką gamę wysokowydajnych
Niezmienna wydajność w najczystszej postaci
robotów czteroosiowych i sześcioosiowych w wykonaniu standar-
Kiedy dołączyć do rewolucji?
10/2017
dowym i specjalnym. Roboty spełniają najwyższe standardy w najbardziej wymagających aplikacjach przemysłowych.
Man and Machine www.staubli.com
R E K L A M A
Skoro wiadomo już, jakie korzyści niesie Przemysł 4.0, jakie się z nim wiążą zagrożenia i jak zabrać się do przeprowadzenia nowych wdrożeń, pozostaje pytanie - kiedy to zrobić? Odpowiedź na nie nie powinna być zaskakująca – jest taka sama, jak w przypadku chyba większości planowanych procesów, tj. „jak najszybciej”. Wynika to z dwóch czynników. Po pierwsze, jak już zostało wspomniane, korzyści płynące z zastosowania nowoczesnych procedur i digitalizacji procesów można czerpać przez długi czas po wdrożeniu. W odróżnieniu od planów rozbudowy parku maszynowego, które należałoby dostosowywać do koniunktury na rynku, modernizacje w stylu Przemysłu 4.0 nie będą podnosiły kosztów utrzymania, co mogłoby się przełożyć na dodatkowe straty w gorszych latach. Nowoczesne systemy informatyczne oraz oczujnikowanie procesów w ogólności prowadzi do zmniejszenia
Staubli Łódź Sp. z o.o., +48 42 6368504, staubli.pl@staubli.com
37
TEMAT NUMERU
WSPÓŁPRACA CZŁOWIEKA Z ROBOTEM W INDUSTRY 4.0 MUSI BYĆ BEZPIECZNA TOMASZ NOWAK, DYREKTOR KUKA POLSKA Bardzo ważnym aspektem czwartej rewolucji przemysłowej jest kooperacja człowieka z robotem, a co za tym idzie kwestia bezpieczeństwa. Niezwykle istotne jest przełamanie barier oraz świadomości, iż człowiek może bezpośrednio współpracować z maszyną. KUKA, wprowadzając na rynek robota LBR iiwa, stworzyła podwaliny dla nowej współpracy człowieka z robotem w Industry 4.0, czyli bezpośredniej i bezpiecznej współpracy bez zabezpieczeń ochronnych. Robot LBR iiwa, będący częścią Smart Factory, dzięki technologii wysokiej czułości potrafi uczyć się od
kosztów operacyjnych. Co więcej, nie należy się też spodziewać, że systemy te nagle znacznie stanieją. To fakt, że stanowią jeszcze pewnego rodzaju nowość, ale wcale nie bazują na wykorzystaniu niezwykle drogich, nowoczesnych rozwiązań technologicznych. Przemysł 4.0 tak naprawdę polega na sprytnym, kompleksowym wykorzystaniu zasobów i technik dostępnych od
człowieka. Dzięki połączeniu z „chmurą” może on samodzielnie sprawdzać, optymalizować i dokumentować wyniki swojej pracy. W fabryce przyszłości możliwości zastosowań są niemal nieograniczone. LBR iiwa udowadnia, że można wcielić w życie wizje Industry 4.0. Już dziś roboty pracują ramię w ramię z człowiekiem, rozszerzając jego możliwości: aby pracownik mógł wykonać swoją pracę w sposób bardziej efektywny, ergonomiczny, precyzyjny i skoncentrowany.
lat, które zdążyły już stanieć, np. komunikacja cyfrowa, inteligentne czujniki oraz przetwarzanie danych w chmurze. Po drugie, zwlekanie z modernizacją sprawia, że zakład przestaje być konkurencyjny. Mamy 2017 rok, a więc Przemysł 4.0 jest z nami już 6 lat i jest mocno promowany przez rządy uprzemysłowionych państw na całym świecie. Nowe, elektroniczne usługi,
na jakie pozwala czwarta rewolucja przemysłowa są stopniowo wdrażane w kolejnych firmach i jeśli nie dołączy się do tego ruchu, zostanie się w tyle. Dlatego zignorowanie tematu zdecydowanie nie jest dobrym rozwiązaniem. Marcin Karbowniczek AUTOMATYKA
R E K L A M A
KLU
DO
PRENUMERUJ 38
Wydawca: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP Al. Jerozolimskie 202, 02-486 Warszawa, e-mail: automatyka@piap.pl
CZYTAJ
WSPÓŁPRACUJ
www.AutomatykaOnline.pl/Automatyka AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
Specjalistyczne technologie urzeczywistniają koncepcję Przemysłu 4.0 : & A $ , ) ,'
- ( / - (4 - - '
$ C - @M - (
( & - ( / & & * ( /@ # $ & GHI / 4
- @ ?H
M
ike Lomax, kierownik ds. elektryfikacji w firmie Bosch Rexroth, zwrócił uwagę na kilka dziedzin rozwoju, które przekładają się na gwałtowny wzrost liczby sektorów wykorzystujących moşliwości oferowane przez Przemysł 4.0. Przeczy to wynikom najnowszego raportu SAP wskazującym, şe tylko około 1/5 firm z Wielkiej Brytanii wdraşa strategię Przemysłu 4.0. Kluczowym aspektem Przemysłu 4.0 jest łączność umoşliwiająca współpracę maszyny z człowiekiem, polegającą na gromadzeniu w czasie rzeczywistym ogromnych ilości danych i ich zoptymalizowanej analizie. Firma Bosch Rexroth jest pionierem w dziedzinie Przemysłu 4.0 – w pełni wdroşyła juş tę koncepcję w wielu zakładach, między innymi w Homburgu, Lohr oraz Blaichach w Niemczech, zajmujących się produkcją komponentów hydraulicznych do zastosowań mobilnych oraz przemysłowych. – Wdroşenie koncepcji Przemysłu 4.0 było technicznie moşliwe juş od pewnego czasu, ale dopiero teraz stało się dostępne dla większej liczby producentów, nawet tych, którzy prowadzą działalność od dawna. Obecnie moşliwości w zakresie dostępu do Internetu, łatwego w uşyciu oprogramowania i sprzętu, lokalizacji GPS, mocy
40
obliczeniowej i opcji przechowywania danych są znacznie większe niş kiedykolwiek wcześniej. Jednak tym, co stanowi rzeczywistą róşnicę, jest znacznie większa dostępność nowych, opłacalnych technologii ukierunkowanych na wykorzystanie przez producentów prawdziwej wartości Internetu Rzeczy – wyjaśnił Mike Lomax. Gromadzenie kluczowych danych w czasie rzeczywistym wymaga duşej liczby bardzo dokładnych czujników o najwyşszych parametrach – takie czujniki są obecnie powszechnie dostępne w korzystnych cenach, dzięki zastosowaniu sprawdzonej technologii uşywanej w telefonii komórkowej. Jednocześnie wyspecjalizowane złącza spełniające załoşenia koncepcji Przemysłu 4.0 (urządzenia do zbierania i transmisji danych) moşna po prostu zainstalować na sprzęcie znajdującym się w zakładzie, gdzie będą zbierać informacje w czasie rzeczywistym i przesyłać je do chmury. W wielu przypadkach pozwala to uniknąć przeprojektowywania sprzętu lub zakupu nowego zakładu. To szczególnie waşne, poniewaş wiele zakładów było zaprojektowanych nawet dekadę temu, kiedy to tempo rozwoju technologicznego było wolniejsze, a moşliwości oferowane przez Internet Rzeczy były znane w znacznie węşszym zakresie. P R O M O C J A
Oznacza to, şe wdroşenie koncepcji Przemysłu 4.0 nie zawsze wiąşe się z ponoszeniem znacznych nakładów finansowych lub tworzeniem nowego zakładu produkcyjnego – w wielu przypadkach kluczowe jest optymalne zastosowanie obecnie dostępnych specjalistycznych technologii w połączeniu z posiadanym wyposaşeniem, tak aby umoşliwić pozyskiwanie danych, które moşna wykorzystywać w czasie rzeczywistym w procesie decyzyjnym dotyczącym produkcji. – Raport SAP wskazuje na minimalne wykorzystanie moşliwości w tym zakresie, jednak nasze doświadczenia mówią co innego. W rzeczywistości jest to obszar, w którym obserwujemy zwiększone zaangaşowanie producentów OEM. Są oni bardzo zainteresowani tym, w jaki sposób moşna dzięki specjalistycznym technologiom lepiej wykorzystać moşliwości istniejącego parku maszynowego i przekształcić go tak, aby spełniał załoşenia koncepcji Przemysłu 4.0 – podsumował Mike Lomax.
& H <& XIZ[XIG' IZ9Z\I : - H ZZ ]\^ X^ ]_' 2 ) ZZ ]`^ ^] \` 9$ ( - H ,a* , ) ,H(
---H* , ) ,H(
AUTOMATYKA
Firma Bosch Rexroth jako wiodący dostawca komponentów i systemów z zakresu automatyzacji i zarazem firma produkująca te komponenty bierze aktywny udział w postępującej kolejnej rewolucji przemysłowej pod hasłem Przemysł 4.0. Dzięki zebranym doświadczeniom z własnych zakładów produkcyjnych z całego świata oraz szerokiej ofercie systemowej, jesteśmy w stanie zaoferować rozwiązania z zakresu automatyzacji i sposobu produkcji począwszy od produkcji jednostkowej aż po masową. Automatyzacja połączona ze światem cyfrowym prowadzi w produkcji do szybszego i bardziej elastycznego procesu wytwarzania, zwiększa wykorzystanie materiałów, jak również minimalizuje okresy przestoju i zmniejsza zakres i czas koniecznych napraw. Wprawiamy w ruch: Dołącz z nami do Przemysłu 4.0.
boschrexroth.com/connected-automation
TEMAT NUMERU
Efektywność i bezpieczeństwo dzięki robotom współpracującym
: C * - - ( ( &/? , $ C ( C M 4 ( ( -4 2 - @ ( -
( & / 9$ - , * ( - ( - -H
P
rzemysł 4.0 na nowo określa role maszyn automatycznych i człowieka w ich wspólnej pracy. Od wielu lat automatyka systematycznie poprawiała warunki pracy, umoşliwiała bowiem ludziom radzenie sobie z trudnymi, męczącymi i niebezpiecznymi zadaniami, zapewniając im wyşszą pozycję w procesie, a jednocześnie zwiększając ich skuteczność i produktywność oraz poprawiając jakość rezultatu finalnego. Obecnie potrafimy osiągać taki sam stopień poprawy, czerpiąc z ukształtowanej, bliskiej i bezpośredniej współpracy między człowiekiem i maszyną. Ta współpraca, dzięki Comau, nie ogranicza się juş wyłącznie do obsługi robotów ani uşywania w zastosowaniach przemysłowych jedynie robotów o ograniczonym udźwigu lub o niewielkich wymiarach.
AURA – Advanced Use Robotic Arm Wkrótce w dziedzinie robotyki pojawi się innowacyjny produkt: AURA (Advanced Use Robotic Arm). Dzięki niemu po raz pierwszy moşliwa będzie prawdziwa współpraca między robotami o duşym udźwigu i ludźmi. Przeniesienie funkcji robotów współpracujących na maszyny o duşym udźwigu oznacza, şe kaşdy sektor przemysłowy moşe wdroşyć w swoich procesach bezpieczne zastosowania. 42
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU Wzrost znaczenia robotów współpracujących Coraz częściej na rynku pojawiają się aplikacje budowane w oparciu o roboty, które mogą pracować w bezpośredniej bliskości z człowiekiem, czyli koboty. Wspierają one ludzi w czynnościach monotonnych i powtarzalnych, które wymagają m.in. dokładności i wydajności. Roboty współpracujące są wyposażone w szereg czujników, które mają zapewnić maksymalne bezpieczeństwo pracy na stanowisku. Koboty pracują ramię w ramię z operatorem, poprawiając wydajność stanowiska pracy. Wśród zastosowań robotów współpracujących są m.in. aplikacje montażowe, przenoszenia, zadań pomiarowych czy inspekcji detali.
Wykorzystaliśmy zmysły
na coś, jak przy odpieraniu ataku. Robot, który chce współpracować, musi być w stanie wchodzić w interakcje z człowiekiem, a żeby mógł to robić, niezbędne są mu opisane wcześniej „ludzkie” cechy. Roboty tego typu są wyposażone w czujniki zainstalowane pod warstwą powłoki ochronnej w celu zapewnienia całkowitego bezpieczeństwa. Jednym z unikalnych rozwiązań Comau
Fot. Comau
Robot AURA jest zainspirowany ludzkimi interakcjami. W kontaktach z innymi ludźmi wykorzystujemy nasze zmysły, zwłaszcza dotyk i wzrok. Gdy obserwujemy ruchy innych osób, możemy „poruszać się” razem z nimi po otaczającej nas przestrzeni. Nasze
postrzeganie innych przez dotyk kieruje naszymi działaniami i reakcjami tak, jak robi to wzrok – niezależnie od tego, czy inna osoba znajduje się w środku czy na krawędzi naszego pola widzenia, wzrok odpowiednio kieruje naszym zachowaniem. Z kolei gdy chcemy wejść z kimś w kontakt, dotykamy lub pchamy daną osobę w konkretnym kierunku, co jest jeszcze lepiej widoczne, gdy nasze ciała reagują instynktownie
10/2017
43
TEMAT NUMERU
Rozszerzona współpraca bez kompromisów AURA to unikalna koncepcja techniczna w dziedzinie współpracujących robotów, a przede wszystkim antidotum na wiele problemów generowanych przez obecne rozwiązania. Połączone, zintegrowane zastosowanie czujników i sterowników sprawia, şe roboty współpracujące Comau mogą być instalowane w dowolnej pozycji, nawet na suficie, i to bez konieczności zapobiegania wibracjom. Dzięki rozwiązaniu AURA dotychczasowe kompromisy w zakresie designu, układu i zajmowanej przez roboty przestrzeni zostaną wyparte przez liczne, unikalne korzyści. Naleşą do nich: zarządzanie wysokim udźwigiem, systemy w pełni współpracujących robotów, zapobieganie kolizjom, dostosowana technologia Hollow Wrist w modelu NJ4, technologia odporna na wibracje, miękka i czuła powłoka pokrywająca maszynę, inteligentna regulacja prędkości w zaleşności od stref o róşnym stopniu ryzyka, inteligenty interfejs oraz zastosowanie sześciu elementów odpowiadających za bezpieczeństwo: skanera lasero44
wego, czujnika zblişeniowego, czujnika kontaktowego, czujnika siły nadgarstka, systemu wizyjnego i zapewniającej pełne pokrycie powłoki piankowej. Firma Comau zastosowała technologie wdroşone w robotach AURA równieş w innych swoich urządzeniach – poza robotami Comau oferuje równieş współpracujący chwytak i stół obrotowy. Oba elementy uzupełniają ofertę systemu współpracującego Comau – pierwszego na świecie tego typu systemu w dziedzinie robotyki przemysłowej. Poza technologią, którą dzieli wspólnie z robotami, we współpracującym stole obrotowym zastosowano dodatkowo technologię SEA (Series Elastic Actuation), obejmującą spręşynę połączoną z podwójnym enkoderem, aby stół „poddawał się�, gdy zostaje popchnięty przez operatora. Z kolei chwytak jest wyposaşony w czujnik siły/momentu zamontowany na kołnierzu robota i uşywa tych samych warstw bezpieczeństwa, co robot.
Fot. Comau
jest sterowanie czułością: AURA łączy w sobie jednoczesne postrzeganie bliskości człowieka – lub komponentu zautomatyzowanego – oraz kontaktu z nim i intensywności tego kontaktu. Połączone zastosowanie tego rodzaju technologii, korzystającej ze skanerów laserowych do dynamicznej identyfikacji pozycji osób, umoşliwia całkowite zatrzymanie ruchu robota, gdy jest on juş bardzo blisko pracownika lub doszło do zetknięcia z nim. To jednak nie wszystko. Gdy robot AURA zostanie dotknięty, przestaje się poruszać i moşe reagować zgodnie z oczekiwaniami operatora, a zainstalowane w nim czujniki mogą być uşywane jako przyciski. Rozwiązanie to obejmuje równieş „wzrok� – system wizyjny, wbudowany w moduły sterujące robotem, przekazuje dane dotyczące bliskości osób w obszarze działania robota, umoşliwiając specjalnemu oprogramowaniu przewidywanie jego ruchów i zmienianie odpowiednio trajektorii.
COMAU POLAND Sp. z o.o. & H & XII' G\9XII , H \Z ZX] dG IZ' \Z ZX] dd `` 9$ * H( a $ &H $ ---H $ &H $
AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU
Montaş w trybie Przemysłu 4.0 Prosty sposób przyspieszenia równoległego montaşu bloku silnika ( / @M' @M
$& / +#%90 /
( - - , , # $ 9 & GHI ( - , /
,- - - , (
$ C& * & - ( 9 $ @ $ / $H . $
. - &/ , '
* ( - M /- 4 9 - - - (
( /4 # $ & GHI'
/ $ $ C - 9 $ , $& ( -
& - $ $ $H
Z
astosowanie jednostki chwytaka do montaşu silnika jednoznacznie pokazuje wydajność i elastyczność systemu: blok silnika, uszczelka, tłoki, głowica cylindra i śruby są równolegle chwytane i mocowane w dwóch etapach. Tajemnica tkwi w metodzie równoległego montaşu, który jest szybszy i tańszy niş montaş sekwencyjny i moşe być wykonany przy zastosowaniu napędu serwopneumatycznego bądź elektrycznego, takiego jak napęd z paskiem zębatym ELGA-TB-KF lub siłownik elektryczny ESBF-BS.
Adaptacja i elastyczność Dzięki zdecentralizowanej inteligencji wyspy zaworowej CPX/VTSA kompaktowe chwytaki równoległe HGPL-B z podciśnieniowymi chwytakami i generatorem podciśnienia OVEM zapewniają elastyczne i uniwersalne rozwiązanie 46
P R O M O C J A
procesów chwytania. Wytrzymała wyspa zaworowa VTSA o wysokiej wartości przepływu doskonale współpracuje z platformą automatyzacji CPX. Koncepcja inteligentnej diagnostyki CPX skraca przestoje, a to z kolei zwiększa dostępność i ogranicza koszty działania. Jednostki chwytaka mogą być dopasowane do indywidualnych wymagań klienta. Dzięki inteligentnej konstrukcji takie rozwiązanie jest szybsze niş konwencjonalne chwytaki, a ponadto jest wyposaşone w pełną, zintegrowaną technologię czujników i komponentów mechanicznych oraz umoşliwia bezpośrednie przetwarzanie sygnałów. Sterownik CODESYS CPX-CEC ze stopniem ochrony IP65/67 zapewnia kompaktowy, lokalny system sterowania jednostką chwytaka. Dzięki temu chwytak nie wymaga szafki sterującej, co pozwala AUTOMATYKA
( / @M / ,- $ ? * M ( - - & , - $
- A / # $ & GHI
. 2 &/
* 9A $
& ( 2 $4 * - ?
%# . H # 2 $ $& &/
/ * - $
( & / $ : ( - - %#f[7 - $ 2 &/? /' - 4 - ? ( $&
zaoszczÄ™dzić przestrzeĹ„ juĹź na etapie planowania. Wszystkie magistrale Fieldbus oraz przemysĹ‚owy Ethernet, a takĹźe standard OPC-UA PrzemysĹ‚ 4.0 sÄ…Â dostÄ™pne jako interfejsy. Â
Szkolenie 4.0
Zrozumienie w pełni zautomatyzowanych technologii produkcji i wiedza o budowie i programowaniu cyfrowych sieci systemu grają kluczową rolę. Bez nich przyszli pracownicy nie będą mogli
Generowanie dodatkowych danych to jedno, ale ich interpretacja i dochodzenie do właściwych wniosków to coś zupełnie innego. Pracownicy, a takşe uczniowie
. H .
! (4
( $ 4* $
5B" 9 9 .
szkół zawodowych i uczelni technicznych muszą zatem zdobyć wiedzę w zakresie koncepcji Przemysłu 4.0. 10/2017
obsługiwać i optymalizować systemów w celu opracowania elastycznych, inteligentnych elementów, a tym samym zapewnić niezbędnej uniwersalności i adaptacyjności systemów. Festo Didactic oferuje cyberfizyczne
systemy nauczania oraz platformę badawczą CP Factory, która symuluje stacje robocze w realnym zakładzie produkcyjnym. Szkolenie obejmuje m.in. programowanie systemów, architekturę sieci, efektywność energetyczną i zarządzanie danymi. Platforma umoşliwia rozwijanie i testowanie elastycznych rozwiązań programistycznych, które następnie mogą znaleźć zastosowanie w produkcji.
FESTO Sp. z o.o. < H : - & H - ]' I`9IdI H ZZ ]XX GX II' 2 ) ZZ ]XX GX IZ 9$ 2 e( a2 H $ ---H2 H $[, 9 & ---H2 H(
47
TEMAT NUMERU
Więcej danych i optymalizacja Skalowalność w IIoT S ( $ - - - 4 / C &$ / 4@ - ,' $ '
/ 2 & & H - / - '
( - ( &/? -
4@ - H $ - 4
' $ - 4 / - & - $ & $ / ? /
( - @ ? 4 - /? / - / @ ' / @ - 4 / (
/ / - 4 4 - ? $ & # $ - & H
48
A
by zakład przemysłowy pracował wydajnie, naleşy zadbać o wiele czynników, takich jak współpraca między poszczególnymi maszynami w zmieniających się warunkach eksploatacji, zapewnienie ciągłego łańcucha dostaw części, surowców, paliw i innych zaleşnych od specyfiki zakładu, znalezienie sposobów na utrzymanie ciągłości produkcji w przypadku przestojów pojedynczych maszyn oraz wiele innych. To zadania wymagające pracy wielu ludzi róşnych specjalizacji, a efekty w znacznej mierze zaleşą od ilości danych, które mają do dyspozycji. W obecnej epoce powszechnej automatyzacji i wdraşania coraz bardziej zaawansowanych systemów informatycznych inşynierowie i managerowie są wspierani przez wiele narzędzi, które umoşliwiają uzyskiwanie przez zakłady satysfakcjonujących wyników. W wielu zakładach jednak automatyzacja nadal nie jest zaawansowana. Niezaleşnie od stopnia automatyzacji zawsze istnieją moşliwości optymalizacji pracy zakładu w celu maksymalizacji jego wydajności. P R O M O C J A
Nowoczesna analiza Od pewnego czasu rośnie popularność wdraşania Przemysłowego Internetu Rzeczy (ang. IIoT, Industrial Internet of Things), który umoşliwia osiąganie coraz większej wydajności przy uşyciu juş dostępnych środków (maszyn, instalacji). Podstawą tej nowoczesnej technologii jest zautomatyzowana wymiana danych między urządzeniami pomiarowymi, sterownikami PLC i innymi urządzeniami rejestrującymi pomiary procesowe na obiekcie a modułami integracji i przetwarzania danych. Te z kolei są łączone w sieci lokalne (tworząc warstwę EDGE lub FOG Computing), a następnie, za pośrednictwem Internetu, z chmurą. W systemach wykorzystujących IIoT często stosowana jest bezprzewodowa transmisja danych, co zmniejsza koszty i ułatwia integrację ze względu na brak konieczności budowy infrastruktury sieciowej. Jest to istotne zwłaszcza w duşych zakładach przemysłowych, gdzie maszyny rozmieszczone są na duşej powierzchni. Sama wymiana danych nie jest niczym nowym w automatyce. NowaAUTOMATYKA
TEMAT NUMERU torski jest sposób ich wykorzystania. Celem jest uczynienie ze zgromadzonych danych narzędzia do optymalizacji pracy maszyn, a w efekcie całego zakładu. Wymagane jest zatem po pierwsze utworzenie zbioru danych zebranych z jak największej liczby maszyn, w dalszej kolejności ich obróbka i analiza z zastosowaniem zaawansowanych algorytmów, a następnie przetworzenie ich do postaci umoşliwiającej interpretację i wdroşenie rozwiązań wynikających z przeprowadzonych analiz. Im więcej maszyn jest monitorowanych i im dłuşej prowadzone są analizy, tym bardziej kompletna staje się baza wiedzy. Kluczowe znaczenie w tym przypadku ma czas. W trakcie eksploatacji maszyny pracują pod róşnymi obciąşeniami, w zmiennych warunkach, moşliwe jest więc sprawdzenie, jak zachowują się w róşnych obszarach charakterystyk eksploatacyjnych. Zmienne są równieş warunki otoczenia i materiały, z którymi pracują maszyny, moşna więc wyciągać wnioski dotyczące ich wpływu na wydajność. W trakcie pracy maszyny ulegają zuşyciu i awariom, a IIoT moşe być pomocny w uzyskaniu informacji o symptomach poprzedzających awarię, skutków, jakie są przez nie wywoływane, a finalnie – w długoczasowej predykcji stanu maszyny.
zmniejszenie kosztu jednostkowego optymalizacji danej maszyny. Zgromadzenie danych dla jednej maszyny trwa długo, ale wraz ze wzrostem liczby maszyn objętych systemem optymalizacji czas uzyskania satysfakcjonującej ilości danych jest o wiele krótszy. Co więcej, maleją koszty wdroşenia systemu, takie jak koszt oprogramowania, urządzeń, infrastruktury, utrzymania serwerów, opłacenia usług transferu danych i miejsca na dane w chmurze. Dlatego z punktu widzenia optymalizacji kosztów istotne jest podłączenie do systemu jak największej liczby maszyn. Wdraşanie systemów stosujących IIoT jest związane z rosnącym uşyciem wielu zaawansowanych narzędzi. Potrzebne są urządzenia zdolne do re-
a takşe predykcji stanu i optymalizacji eksploatacyjnej maszyn napędzanych za pomocą silników elektrycznych. Unikalne rozwiązanie Elmodis bazuje na pomiarach i zaawansowanym przetwarzaniu wielkości elektrycznych (prąd i napięcie). Zintegrowane środowisko oferowane przez Elmodis jest oparte na wykorzystaniu Przemysłowego Internetu Rzeczy w zakresie modułów integracji i przetwarzania danych, algorytmów obliczeniowych w nich zawartych, komunikacji między modułami bezpośrednio i za pośrednictwem chmury oraz dostępu do wyników analiz przez Internet. Ogromne moşliwości IIoT wynikają w duşej mierze ze skalowalności i liczby urządzeń tworzących system. Same narzędzia informatyczne i rozwiązania
jestracji duşej ilości danych z częstotliwością dostosowaną do typu mierzonych wielkości. Aby zarejestrowane dane miały wartość, wymagane jest opracowanie algorytmów ich przetwarzania, czyli przełoşenie wymagań stawianych systemowi na język matematyki. Konieczne są równieş instrumenty (infrastruktura sieciowa, protokoły komunikacji) do wymiany danych między urządzeniami oraz przesyłania danych do chmury.
sprzętowe nie stanowią wartości dodanej, jeśli nie są zaopatrywane w odpowiednią ilość danych rejestrowanych z odpowiednią jakością w trakcie pracy monitorowanych maszyn. Beneficjentami rozwiązań z zastosowaniem Przemysłowego Internetu Rzeczy mogą więc najszybciej stać się zakłady przemysłowe, w których jest zainstalowanych wiele maszyn, pod warunkiem kompleksowego objęcia zakładu systemem, w którym zastosowano tę technologię.
Walor kompleksowości
Przemysłowy Internet Rzeczy jest technologią, która jest aktualnie w fazie intensywnego rozwoju. Pionierem wykorzystania IIoT jest na polskim rynku firma Elmodis, oferująca zintegrowane systemy monitorowania i diagnostyki,
C ( /
. H 5 $
Krótszy czas, nişsze koszty Przetwarzanie i analiza danych są wykonywane na kilku poziomach. Po pierwsze w punktach węzłowych, czyli modułach integracji i przetwarzania danych (edge computing), dzięki czemu moşliwe jest czerpanie wiedzy na temat pojedynczych maszyn. Po drugie, dzięki komunikacji i przetwarzaniu danych między węzłami lokalnie (fog computing), badane są wzajemne oddziaływania róşnych maszyn współpracujących ze sobą, a takşe zachowanie podobnych maszyn na terenie danego zakładu. Po trzecie za pośrednictwem Internetu i algorytmów działających w chmurze (cloud computing) analizowane są długoterminowe wyniki dla maszyn eksploatowanych w róşnych warunkach. Wielką zaletą takiego dzielenia danych między róşnymi maszynami jest 10/2017
ELMODIS Sp. z o.o. 9$ $ a $ H $ ---H $ H $
49
TEMAT NUMERU
Czujniki bezpieczeństwa dla robotów & -? 4 - , /
/
( / - $ * - - /?
&/ * ( - H *
( M - - $
? * ( - '
/ -
( - , -&H
50
J
eśli zaangaşowanie człowieka w proces produkcyjny nie jest konieczne lub jest niepoşądane, maszyny i urządzenia stanowiące potencjalne źródło zagroşenia dla ludzi są odgradzane od otoczenia mechanicznymi elementami zabezpieczającymi. Wejście do stref pracy robotów jest zasadniczo niezbędne tylko w celach serwisowych. Dostęp jest moşliwy przez drzwi bezpieczeństwa, które
P R O M O C J A
muszą być zabezpieczone specjalnymi czujnikami wykrywającymi ich otwarcie i wysyłającymi sygnał nakazujący zatrzymanie maszyny, co umoşliwia bezpieczną jej obsługę.
Opcje montaşu i bezpieczeństwa W zaleşności od wymagań, rodzaju zabudowy i warunków brzegowych aplikacji stosuje się czujniki o róşnej budowie i sposobach aktywacji. W przypadku montaşu ukrytego bardzo ekonomicznym rozwiązaniem są czujniki magnetyczne PSENmag, natomiast czujniki zapewniające maksymalną swobodę montaşu i zapewniające najwyşszy stopień ochrony przed nieuprawnionym manipulowaniem to czujniki oparte na technologii RFID, np. PSENcode. Jeśli urządzenia zabezpieczające muszą zostać zainstalowane w poblişu strefy niebezpiecznego ruchu, np. ze względu na brak miejsca, trzeba wziąć pod uwagę niebezpieczeństwo związane z długim wybiegiem maszyny. W takiej sytuacji naleşy bezwzględnie zastosować zabezpieczenia mechaniczne. Do wszystkich ograniczeń technicznych działania czujników dochodzi jeszcze duşa liczba wariantów sprzętowych, co umoşliwia realizację niemal wszystkich scenariuszy monitoringu. Czujniki PSENcode znajdują zastosowanie w procesie montaşu nadwozi samochodowych przy uşyciu robotów, a jeden czujnik umoşliwia monitorowanie nawet trzech pozycji. Moşliwe obszary zastosowania to aplikacje, w których wymagana jest ręczna interwencja – np. podawanie i odbieranie blaszanych elementów ze stanowiska AUTOMATYKA
TEMAT NUMERU pracy robota otoczonego kratą ochronną. W przypadku aplikacji z uşyciem robotów, przy których konieczna jest np. kontrola człowieka, doprowadzanie części lub dalsza obróbka, jako dodatkową ochronę stosuje się często równieş mechanizmy ochronne działające na zasadzie bezdotykowej, takie jak np. kurtyny świetlne. Ponadto konieczne moşe okazać się zapewnienie ochrony przed wtargnięciem w postaci zainstalowanych poziomo kurtyn świetlnych lub skanerów laserowych. W niektórych przypadkach optymalnym rozwiązaniem jest zastosowanie mat bezpieczeństwa – np. w sytuacji, gdy moşliwość zastosowania systemów optycznych jest ograniczona ze względu na warunki brzegowe związane z danym procesem, takie jak pył, dym, mgła czy para wodna. W przypadku współdzielenia obszaru roboczego przez człowieka i robota dąşy się do zapewnienia bezpieczeństwa aplikacji za pomocą komponentów i funkcji bezpieczeństwa wbudowanych w roboty lub umieszczonych na nich. Przykładowo funkcje zapewniające bezpieczeństwo ruchów robota łączy się z czujnikami bezdotykowymi, wbudowanymi w robota czujnikami momentów lub umieszczonymi na robocie czujnikami dotykowymi. Ruchy robotów w tego typu aplikacjach są zwykle znacznie wolniejsze niş w przypadku w pełni zautomatyzowanych aplikacji. Tego rodzaju koncepcje bezpieczeństwa stosuje się obecnie w robotyce usługowej w zakresie współpracy człowieka z robotem. Po uwzględnieniu innych wymagań bezpieczeństwa moşna je równieş zastosować przy wdraşaniu aplikacji.
. H #
Dynamiczna ochrona strefy bezpieczeństwa W przypadku współpracy człowieka z robotem obsługującym większe ładunki przedstawione wcześniej koncepcje zapewnienia bezpieczeństwa stają się niewystarczające. W tej sytuacji niezbędne jest znacznie większe stopniowanie obserwacji zdarzeń. Konieczne jest np. rozróşnienie, czy człowiek znajduje się w promieniu występowania niebezpiecznych ruchów (strefa ostrzegania), czy teş wkroczył 10/2017
juş do strefy o zwiększonych wymogach bezpieczeństwa (strefa bezpieczeństwa). W idealnym przypadku strefy te powinno dać się regulować w sposób dynamiczny, np. wytyczając je na podstawie zakresu ruchu maszyny lub robota objętych monitoringiem bezpieczeństwa. Dzięki temu moşliwe jest zorganizowanie w takim środowisku współpracy między człowiekiem a robotem, dla której statyczne mechanizmy zabezpieczające są niewystarczające. Nowe, oparte na zastosowaniu kamer rozwiązania umoşliwiają bezpieczne monitorowanie pól i stref bezpieczeństwa w przestrzeni wielowymiarowej. W ten sposób działa np. system kamer 3D SafetyEYE do monitorowania stref niebezpiecznych. Dzięki moşliwości działania w trzech wymiarach tego typu systemy czujników otwierają nowe moşliwości w zakresie projektowania aplikacji. Co więcej, na poszczególnych etapach procesu moşna od nowa definiować ustawienia stref bezpieczeństwa. Dalszy rozwój w tym obszarze uwarunkowany jest potrzebami przyszłych aplikacji – połączenie bezpiecznego robota z systemem kamer bezpieczeństwa 3D oraz wzmoşoną komunikacją moşe umoşliwić scalenie i optymalizację oddzielonych od siebie etapów procesu. Bezpieczny
robot zna swoje bezpieczne połoşenie, bezpieczną prędkość i bezpieczny kierunek ruchu, a system kamer bezpieczeństwa zna połoşenie obiektów (ludzi) w zasięgu pracy robota. Zamiast bezwzględnego unieruchamiania maszyn system będzie mógł w przyszłości reagować bardziej elastycznie, unikając niepotrzebnych przestojów, a tym samym prowadzić do wzrostu wydajności procesów produkcyjnych. Dotychczas nie udało się stworzyć uniwersalnego robota ani systemu czujników, który zapewniałby bezpieczeństwo we wszystkich moşliwych do przewidzenia aplikacjach. Wymogi w zakresie bezpieczeństwa są zawsze uzaleşnione od danej aplikacji. Do stworzenia bezpiecznego środowiska pracy robota konieczne jest całościowe uwzględnienie robota, narzędzia i obrabianego przedmiotu oraz innych maszyn stosowanych w procesie, np. urządzeń do przeładunku materiałów. W praktyce oznacza to, şe kaşda aplikacja wymaga indywidualnej oceny pod względem bezpieczeństwa.
PILZ POLSKA Sp. z o.o. & H & , - X`' IZ9X^Z : - H ZZ ^^G ]X II' 2 ) ZZ ^^G ]X Id 9$ 2 a( H(
---H( H $[( 9#B
51
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Roboty przemysłowe i współpracujące * ( $ -
@- ( - /? 4 - , , ( $ &H
C / $ / ( & /
$ * /&C * , 2& / - MH < C * / 2 * /&
( * $ * H
< - ( -
* ( $ - $
$ ?( M - - ( - C /? /
*
( / - - , - , ( $ - ,H '
- $ $ - / $ &/ -' ,
$ - ( (& /?
* - - ( ( &/? ,'
( & / 4 $ H
* ( $ - ( - $ $ C - M
- - , / ,
( / H Marcin Karbowniczek
52
W
 obiegowej opinii, wśród ludzi niezwiązanych z automatyką, słowo robot kojarzy się z humanoidalną, metalową maszyną, która moşe swobodnie się poruszać i zastąpić człowieka w wielu zadaniach. I o ile w rzeczywistości jest jeszcze bardzo daleko do takiego stopnia zaawansowania technologii, by to było moşliwe, od pewnego czasu wydaje się, şe ludzkość znowu zaczęła zmierzać w kierunku realizacji tej wizji.
Klasyczne roboty przemysłowe Typowy robot przemysłowy to wciąş stacjonarna maszyna, przystosowana i zaprogramowana do wykonywania określonego zadania. Mogą być klasyfikowane w zaleşności od budowy, do najbardziej popularnych naleşą: do najbardziej popularnych naleşą: • przegubowy, przypominający budową ramię człowieka, • kartezjański, w którym poszczególne silniki najczęściej słuşą do pozycjonowania robota w jednej z trzech prostopadłych do siebie osi, • SCARA, wyposaşone w trzy stopnie swobody, z których dwa to równoległe do siebie osie obrotowe, a jeden pozwala na ruch postępowy, • równoległy (typu delta), gdzie końcówka robocza powieszona jest na więcej niş jednym ramieniu (a więc ma więcej niş jedną pętlę kinematyczną). Poszczególne rodzaje budowy predestynują roboty danego typu do konkretnych rodzajów zastosowań, choć finalnie, zalecane aplikacje dla wskazanej maszyny zaleşą teş od innych parametrów, takich jak wymiary i zasięg
robota, jego udźwig, szybkość, a nawet szczelność. Ze względu na budowę, roboty przegubowe świetnie sprawdzają się w zadaniach paletyzacji, spawania i pakowania. Ich ramiona pozwalają na docieranie w zakątki obiektów pod róşnymi kątami. Często mają teş duşy udźwig. Roboty kartezjańskie dobrze sprawdzają się we wszelkiego rodzaju aplikacjach przenoszenia. Ich obszar roboczy ma kształt prostopadłościanu i moşe być dosyć duşy, bez komplikacji budowy maszyny. Niestety, sumarycznie zajmują dosyć duşo miejsca. Trudno teş zabezpieczyć ich prowadnice przed kurzem. Roboty typu SCARA umoşliwiają bardzo szybkie układanie elementów. Nie mają duşego udźwigu, ale zastosowanie dwóch obrotowych, równoległych przegubów czyni je niezwykle szybkimi. Pozwalają na utrzymywanie stałego przyspieszenia w ruchu, przy zachowaniu duşej dokładności. Roboty równoległe natomiast nie tylko pozwalają szybko układać i przenosić elementy, ale w ograniczonym stopniu mogą teş znaleźć inne zastosowanie. Ich duşą zaletą jest zwiększona sztywność i precyzja ruchu, co wynika właśnie z nadmiarowej liczby ramion. Nie zajmują teş wiele przestrzeni, gdyş najczęściej podwieszone są pod sufitem lub na innym, stałym ramieniu.
Dobór robota Wybierając robota przemysłowego do aplikacji naleşy przede wszystkim zwrócić uwagę na jego udźwig. Dotyczy to wszystkich rodzajów robotów i pozwala określić, czy maszyna będzie moAUTOMATYKA
. H . & ' &
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY gĹ‚a przenosić obiekty lub podĹ‚Ä…czone do niej koĹ„cĂłwki robocze. UdĹşwig naleĹźy porĂłwnywać pod kÄ…tem dopuszczalnej masy i momentu bezwĹ‚adnoĹ›ci, a wiÄ™c takĹźe z uwzglÄ™dnieniem przewidywanej szybkoĹ›ci ruchu. Trzeba przy tym zauwaĹźyć, Ĺźe dane katalogowe podawane przez producentĂłw sÄ…Â zazwyczaj zawyĹźone, albo zaprezentowane w sposĂłb, ktĂłry moĹźe zmylić nabywcÄ™. Maksymalne obciÄ…Ĺźenie robota prawie nigdy nie jest obciÄ…Ĺźeniem, z jakim robot moĹźe poruszać siÄ™ z maksymalnÄ… szybkoĹ›ciÄ…. W praktyce podawana szybkość maksymalna moĹźe być osiÄ…gniÄ™ta przy nie wiÄ™cej niĹź poĹ‚owie maksymalnego obciÄ…Ĺźenia, a czÄ™sto nawet przy jej czwartej lub trzeciej części. Dodatkowo dopuszczalna szybkość moĹźe być teĹź ograniczona, gdy nie zastosuje siÄ™ dodatkowych mechanizmĂłw bezpieczeĹ„stwa. To nie wszystko, bo maksymalna masa uwzglÄ™dnia wszelkie dodatkowe elementy osprzÄ™tu robota, montowane na jego ramieniu, a wiÄ™c samÄ… koĹ„cĂłwkÄ™ roboczÄ…, jej narzÄ™dzia, przewody i czujniki. Sam chwytak moĹźe mieć masÄ™ kilku kilogramĂłw. To bardzo istotne by uwzglÄ™dnić jÄ…, mimo Ĺźe czasem trudno jÄ…Â z gĂłry oszacować, jeĹ›li planowane wdroĹźenie jest nowatorskie. Dlatego dobierajÄ…c robota warto nieco przeszacowywać warunki pracy, by na koniec nie okazaĹ‚o siÄ™, Ĺźe nie moĹźe on poprawnie funkcjonować. PrzeciÄ…Ĺźenie moĹźe bowiem przyspieszyć jego zuĹźycie. JednoczeĹ›nie instalacja zbyt duĹźego robota oznacza w praktyce nadmiarowe koszty i zajÄ™cie niepotrzebnie duĹźej przestrzeni. DuĹźe roboty teĹź czÄ™sto poruszajÄ… siÄ™ wolniej niĹź mniejsze. DecydujÄ…c siÄ™ na robota przemysĹ‚owego warto teĹź przemyĹ›leć, jak szybko musi pracować. CzÄ™sto instalacja robota ma na celu skrĂłcenie czasu cyklu potrzebnego na wytworzenie produktu. Trzeba jednak pamiÄ™tać, Ĺźe wydajność maszyny na linii produkcyjnej jest zaleĹźna od wydajnoĹ›ci pozostaĹ‚ych etapĂłw procesĂłw produkcyjnych. Nie warto siÄ™gać po niezwykle szybkiego, drogiego robota, ktĂłry bÄ™dzie musiaĹ‚ dĹ‚ugo czekać na dostarczenie mu produktĂłw do obrĂłbki. Co wiÄ™cej, 10/2017
jeśli juş mamy maszynę umoşliwiającą wykonywanie szybszych ruchów, lepiej zaprogramować ją by poruszała się wolniej. Najczęściej pozytywnie wpływa to na şywotność jej i podłączonych kabli, a więc rzadziej będą ulegały usterkom.
Duşa moc to duşa siła Wszystkie rodzaje robotów stosuje się przede wszystkim po to, by zastąpić człowieka urządzeniem silniejszym, szybszym i bardziej precyzyjnym. W drugiej kolejności celem jest takşe wyeliminowanie zagroşenia şycia i zdrowia człowieka podczas pracy w niebezpiecznych warunkach. Tyle, şe sam robot równieş stanowi zagroşenie dla człowieka. Wynika to z sił, jakimi się posługuje. Ramiona robotów albo osiągają duşe prędkości, albo przenoszą bardzo duşe obciąşenia, w zaleşności od aplikacji. W obu przypadkach oznacza to, şe nabierają duşego pędu. Wyjątkami są np. zadania takie jak spawanie, gdzie szybkość ruchu nie jest duşa przez cały czas, a końcówka robocza wcale nie jest bardzo cięşka, ale tak czy inaczej – ruch dosyć masywnego, sztywnego, metalowego ramienia powoduje zagroşenie dla osób znajdujących się w bezpośredniej okolicy. Dlatego typowe roboty przemysłowe pracują zawsze (za wyjątkiem zakładów w krajach trzeciego świata, gdzie nie dba się o bezpieczeństwo pracowników) albo w klatce, albo otoczone kurtynami bezpieczeństwa, które wstrzymują pracę urządzenia gdy tylko coś się przedostanie przez zabezpieczenia. Stosowane są róşne techniki osłon – oprócz
wspomnianych juş kurtyn mogą to być skanery laserowe albo – uşywane najczęściej pomocniczo – maty naciskowe, które wykrywają wejście na nie. To wszystko sprawia, şe roboty tego typu nie mogą wyglądać ani działać tak, jak na filmach science-fiction. Nie mogą bowiem wchodzić w interakcje z człowiekiem. Teraz jednak sytuacja ta się zmienia.
Roboty współpracujące Od pewnego czasu na rynku zaczęły pojawiać się tzw. roboty współpracujące. Zostały one zaprojektowane tak, by nie stanowiły zagroşenia dla ludzi pracujących w ich bezpośredniej okolicy. Stało się to moşliwe dzięki wykorzystaniu szeregu szybkich sensorów, wykrywających zmiany sił działających na robota oraz przez modyfikację dopuszczalnych parametrów pracy maszyny. Roboty współpracujące (pojawiające się angielskie określenia to: colaborative robots, cooperative robots, cobots) nie biją rekordów w szybkości pracy, ani w dopuszczalnym udźwigu, ale dzięki moşliwości pracy wspólnie z ludźmi są w stanie wykonywać zadania, których wcześniej maszyny nie dałyby rady samodzielnie realizować. Nowe moşliwości wynikają przede wszystkim z faktu połączenia ludzkiej inteligencji i zręczności z precyzją i siłą maszyny. Algorytmy rozpoznawania obrazów i sztucznej inteligencji, choć z kaşdym rokiem stają się coraz bardziej zaawansowane, wciąş nie radzą sobie, albo radzą niezbyt dobrze z wieloma częstymi problemami. Człowiek pracujący w bezpośrednim sąsiedztwie robota moşe wspomagać ma53
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY PRODUCENT
ABB
COMAU
FANUC
Model Zasięg [mm] Udźwig [kg] Liczba stopni swobody Stopień ochrony Zakres temperatury pracy [°C] Hałas [dBA] Powtarzalność [mm] Maksymalna szybkość [mm/s] Moc maksymalna [W] Masa [kg]
YuMi 559 0,5 7 IP30 brak danych brak danych 0,02 1500 170 38 robot dwuramienny – sumaryczny zasięg, udźwig i liczba przegubów dwa razy większe niş podane w tabeli
AURA NJ4 110 2210 110 6 IP65 brak danych brak danych 0,07 brak danych brak danych 685
CR-35iA 1813 35 6 IP67/IP54 0–45 70 0,08 750 1000 990
Uwagi
robot jeszcze niedostępny w oficjalnej ofercie
PRODUCENT
KUKA
NACHI
NACHI
Model Zasięg [mm] Udźwig [kg] Liczba stopni swobody Stopień ochrony Zakres temperatury pracy [°C] Hałas [dBA] Powtarzalność [mm] Maksymalna szybkość [mm/s] Moc maksymalna [W] Masa [kg]
LBR iiwa 14 R820 820 14 7 IP54 5–45 75 0,15 brak danych brak danych 30
MZ04-01 541 4 6 IP40 (opcjonalnie IP67) 0–45 70 0,02 brak danych 400 26
MZ04E-01 541 4 6 IP40 (opcjonalnie IP67) 0–45 70 0,02 brak danych 400 25
Uwagi Tab. : * $ * - 2 ( & -
szynę, ułatwiając jej realizację zadań w trudniejszych przypadkach. Bywa teş, şe człowiek podaje robotowi elementy do obróbki, dzięki czemu unika się budowy skomplikowanego systemu podajników i programowania wizji maszynowej. Częściej jednak to maszyna podaje człowiekowi przedmiot do pracy, utrzymując go w odpowiedniej pozycji, podczas gdy człowiek wykonuje juş konkretną operację na obiekcie. Innym ze sposobów podziału zadań jest przekazanie tych bardziej niewygodnych lub niebezpiecznych robotowi. 54
Przykładowo, jeśli dana czynność wymaga precyzji, jakiej nie moşe osiągnąć człowiek w rękawicach ochronnych, a praca bez rękawic grozi skaleczeniami. Czynność tę moşna powierzyć robotowi, o ile tylko jego końcówka robocza będzie w stanie dotrzeć tam, gdzie powinna. Zblişona sytuacja mogłaby wystąpić, gdy niektóre czynności wymagając pracy w bardzo wysokiej temperaturze, na którą końcówka robocza robota jest odporna. Co więcej, instalacja robota współpracującego bywa sumarycznie tań-
sza niş klasycznego, mechanicznego ramienia. Nie ma potrzeby wprowadzania ogromnych modyfikacji automatyzowanego stanowiska, nie trzeba tego stanowiska wydzielać ani instalować elementów ochronnych. Robot współpracujący wymaga tylko instalacji i zaprogramowania, tak jak nowy pracownik wymaga wyznaczenia mu miejsca pracy i przeszkolenia. Robot współpracujący jest bezpieczny w uşyciu, gdyş wykrywa kolizje z innymi obiektami i błyskawicznie reaguje na nie. Z załoşenia nie powiAUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY FANUC
FANUC
KAWASAKI
KUKA
CR-7iA 717 7 6 IP67 0–45 64,7 0,02 1000 500 53
CR-7iA/L 911 7 6 IP67 0–45 64,7 0,03 1000 500 55
duAro1 150 2 4 brak danych 5–40 brak danych 0,05 brak danych 2000 200 robot dwuramienny typu SCARA – sumaryczny udźwig i liczba przegubów dwa razy większe niż podane w tabeli
LBR iiwa 7 R800 800 7 7 IP54 5–45 75 0,1 brak danych brak danych 22
UNIVERSAL ROBOTS
UNIVERSAL ROBOTS
UNIVERSAL ROBOTS
YASKAWA
UR3 500 3 6 IP64 0–50 70 0,1 1000 250 11
UR5 850 5 6 IP54 0–50 72 0,1 1000 325 18,4
UR10 1300 10 6 IP54 0–50 72 0,1 1000 500 28,9
Motoman HC10 1200 10 6 IP20 0–40 brak danych 0,1 brak danych 1000 47 robot jeszcze niedostępny w oficjalnej ofercie
nien być groźniejszy od człowieka, który tak samo może w trakcie ruchu uderzyć osobę znajdującą się w otoczeniu, ale błyskawicznie się zatrzyma. Roboty współpracujące działają w ten sposób dzięki czujnikom siły, zamontowanym w przegubach. Monitorują siłę potrzebną do ruchu i gdy ta zaczyna odbiegać od przewidzianej, wstrzymują pracę lub nawet powracają do pozycji bezpiecznej. Dodatkowym zabezpieczeniem jest pokrywanie robota współpracującego miękkimi materiałami oraz 10/2017
pozbawienie go ostrych krawędzi i kantów, a także schowanie wszelkich przewodów wewnątrz obudowy. W efekcie jakiekolwiek uderzenia nie będą powodować takich szkód, jak zderzenia z klasycznymi robotami o twardszym wykończeniu. Bardziej zaawansowanym rozwiązaniem jest doposażenie robota w amortyzowane osłony, które dodatkowo pozwalają absorbować wstrząsy. Taki zabieg zmniejsza ryzyko zranienia człowieka do minimum. Pozostaje tylko zagrożenie wynikające z dzia-
łania końcówki roboczej, która sama w sobie nie musi już być bezpieczna dla człowieka. Niemal wszystkie aktualnie oferowane przemysłowe, stacjonarne roboty współpracujące zostały zebrane w tabeli. Nie obejmuje ona jednak robotów, które nie zostały zaprojektowane z góry do współpracy z człowiekiem. Niektórzy producenci oferują bowiem możliwość doposażenia robota w akcesoria, które czynią go bezpiecznym do pracy bez otoczenia klatek bezpieczeństwa. 55
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY Normy bezpieczeństwa robotów współpracujących Pojawienie się robotów współpracujących na rynku mocno wpłynęło na zmianę sposobu postrzegania maszyn tego typu. Konieczne stało się opracowanie nowych zasad bezpieczeństwa, związanych z działaniem robotów. Dotychczasowe wykluczały pracę maszyny „ramię w ramię” z człowiekiem. Dlatego półtora roku temu, organizacja ISO przygotowała nową specyfikację techniczną ISO/TS 15066, w której rozwinięto standard ISO 10218, opisujący wymagania bezpieczeństwa dla robotów przemysłowych. W dokumencie precyzyjnie zdefiniowano, co wpływa na bezpieczeństwo człowieka pracującego z robotem oraz jakie warunki muszą być spełnione, by pracę uznać za bezpieczną. Norma odnosi się przy tym zarówno do wdrażania, jak i samego projektowania robotów, przy okazji umożliwiając szacowanie ryzyka. Proces szacowania ryzyka sprowadza się przede wszystkim do wskazania wszelkiego rodzaju zagrożeń. Ich kompleksowa ocena jest kluczowa, ale podobnie ważne jest także ograniczenie tego ryzyka do poziomów wymaganych przez treść normy. Warto zapoznać się z tekstem normy, jeśli rozważa się wdrożenie robota współpracującego. Specyfikacja zawiera bowiem także przydatne wskazówki, które pomagają odpowiednio zaprojektować stanowisko robota i zainstalować go. Co ciekawe, w dokumencie znalazły się również informacje na temat kategorii progów bólu. Spełnienie wymagań normy ISO 10218 jest dobrym sposobem na wywiązanie się z obowiązku zapewnienia zgodności instalacji z europejskimi dyrektywami, a przede wszystkim z dyrektywą maszynową (2006/42/ EC „MD”), w której zharmonizowano normy ISO 10218-1, ISO 19218-2 i ISO 13849-1.
Roboty mobilne Rozwój robotów współpracujących można uznać za rozpoczęty na początku drugiej dekady tego wieku. To wtedy zaczęły pojawiać się na targach branżowych, a obecnie ma je w ofercie więk56
szość liczących się producentów robotów przemysłowych, choć niektórzy dopiero zaprezentowali pierwsze konstrukcje tego typu. Natomiast w ostatnich dwóch latach na targach zaczęły być prezentowane roboty nowszej klasy, które we współpracy z ludźmi idą jeszcze dalej. Są to roboty mobilne. W tym momencie warto dokonać pewnego rozróżnienia. Klasyczne roboty mobilne, sterowane zdalnie przez operatora są znane od wielu lat. Niemałe sukcesy na tym polu odnosi rodzimy Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP, w którym opracowano urządzenia tego typu przeznaczone do stosowania w wojsku i siłach porządkowych. Nowopowstające roboty mobilne są samodzielne i dzięki wyposażeniu w szereg czujników, nie muszą być zdalnie sterowane przez człowieka. Użyteczność robotów mobilnych jest silnie uzależniona od ich stopnia zaawansowania, a więc w dużej mierze inteligencji. Powstała też ogólna klasyfikacja, pozwalająca na ocenę samodzielności robota. Roboty pierwszej generacji to maszyny odtwarzające zadany im ruch. Nie są w stanie go zmieniać, ale wiernie go naśladują. Grupa ta obejmuje większość zainstalowanych dotąd robotów przemysłowych, niewyposażonych w żadne dodatkowe czujniki. Roboty drugiej generacji muszą być wyposażone w proste sensory pozwalające na wykrywanie obiektów, rozróżnianie ich barw, czy nawet kształtów. Mogą wykonywać zaprogramowane ruchy w zależności od danych pochodzących z czujników. Bardzo wiele robotów obecnie instalowanych w przemyśle należy do tej generacji. Trzecia generacja wymaga użycia systemu wizyjnego, albo innych podsystemów umożliwiających np. komunikację głosową z maszyną. Można tu już mówić o pewnego rodzaju sztucznej inteligencji, gdyż systemy wizyjne często są realizowane z użyciem algorytmów klasyfikowanych jako SI. W praktyce grupa ta obejmuje najbardziej zaawansowane wdrożenia robotów, jakie obecnie są konstruowane. Wiele robotów współpracujących również należy do tej grupy.
Czwarta generacja to roboty o sterowaniu adaptacyjnym, a piąta – roboty w pełni inteligentne. Stanowią one dopiero pieśń przyszłości. Odpowiednio przygotowane systemy wizyjne, wraz z wykorzystaniem szeregu innych czujników i interfejsów komunikacyjnych pozwalają na opracowanie nowej klasy robotów mobilnych, które poruszają się samodzielnie. Choć maszyny tego typu wciąż stanowią nowość, korzyści płynące z ich użycia są tak duże, że w niektórych zakładach przemysłowych zaczynają być wdrażane na masową skalę. Dużą zaletą robotów mobilnych jest brak ograniczenia do jednego, niewielkiego stanowiska pracy. Nie trzeba dostarczać im obiektów do obróbki, ponieważ to robot może poruszać się między stanowiskami. Ma to szczególne znaczenie w dużych zakładach, gdzie wymiary obrabianych produktów są duże. Częściej jednak roboty mobilne są używane w celu usprawnienia logistyki. Robot mobilny może bowiem służyć jako samobieżny, autonomiczny transporter. W wersji uproszczonej może być obsługiwany przez człowieka, który wskazuje mu punkt docelowy, ale za sprawą technologii komunikacji bezprzewodowej robotem może zdalnie sterować komputer. Dzięki temu maszyna może przenosić obiekty z miejsca na miejsce, robiąc to szybciej i sprawniej niż człowiek. Odpowiednie zaprojektowanie przenośnika sprawi, że transportowane obiekty nigdy nie wypadną i nie ulegną zniszczeniu, a sam robot się nie „nadwyręży” i nie uszkodzi. Wiele robotów mobilnych może działać na tej samej przestrzeni dzięki centralnemu sterowaniu komputerowemu lub z użyciem wbudowanych czujników. W tym drugim przypadku można mówić o zarysie tzw. inteligencji kolektywnej, gdzie wiele prostych maszyn, wyposażonych w czujniki i niezbyt złożone algorytmy realizuje razem zadanie, które wydaje się być inteligentnie nadzorowane. Chyba najlepszym przykładem takich aplikacji są roboty mobilne w dużych halach centr logistycznych, jak np. w oddziałach firmy Amazon. Zastosowanie niewielkich, AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
. H 0
płaskich robotów nie tylko pozwala nawet kilkukrotnie skrócić czas potrzebny na skompletowanie zamówienia. Inną zaletą jest możliwość znacznie gęstszego ustawienia regałów z produktami, gdyż roboty mobilne są w stanie wjeżdżać pod regał, poodnosić go i w ten sposób przemieszczać po hali zakładu. Alternatywnym, bardziej autonomicznym zastosowaniem robotów mobilnych jest ich wykorzystanie np. do podawania leków w szpitalach. Okazuje się, że taka metoda dawko-
wania tabletek jest bardziej niezawodna i tańsza w utrzymaniu, niż gdy zajmują się tym pielęgniarki. Pozwala to też odciążyć personel i pozostawić go do dyspozycji pacjentów. Robot może sam poruszać się między ludźmi, bez potrącania ich. Czujniki i systemy wizyjne oraz zdalna komunikacja pozwalają omijać przeszkody i komunikować się z centralą. Ruch robota może być rejestrowany, dzięki czemu można później sprawdzić, czy dane zadanie zostało poprawnie wykonane. Postęp w technologii robotów mobilnych sprawił, że producenci tacy jak np. Kuka zaczęli oferować mobilne maszyny wyposażone w ramiona robotów przegubowych. Pozwalają one bardziej elastycznie organizować pracę w zakładach fabrycznych, dynamicznie przyporządkowując zasoby do zadań, w zależności od aktualnych potrzeb. Roboty mogą poruszać się w oparciu o różnego rodzaju znaczniki – etykietki w postaci kodów graficznych, z użyciem pętli indukcyjnych albo znaczniki RFID. Al10/2017
ternatywna metoda to zastosowanie w pełni autonomicznej nawigacji, podobnej jak ta stosowana w nowoczesnych, automatycznych samochodach, które po prostu stale monitorują swoje otoczenie i na podstawie rozpoznawania obrazów określają swoją pozycję i wykrywają przeszkody. Oczywiście ramiona robotów instalowanych na mobilnych platformach muszą spełniać wymagania stawiane robotom współpracującym, dzięki czemu nie ma potrzeby odgradzania ich
i mieć większy udźwig, a ich dodatkowe czujniki mogły co najwyżej pomagać sprawniej identyfikować obiekty na taśmie produkcyjnej. Roboty współpracujące pozwalają na wykonywanie czynności, których „w pojedynkę” nie można sensownie realizować i dlatego pełnią tak ważną rolę. Potwierdzają to analizy rynkowe. Zgodnie z badaniami firmy ABI Research, do końca 2020 r. wartość rynku robotów mobilnych powinna przekroczyć 1 miliard USD, a więc wzrosnąć około 10-krotnie w ciągu 5 lat. Wielu producentów jest świadomych tych trendów i dlatego rozwijają swoje oferty robotów współpracujących. Prawdziwą rewolucją będzie natomiast popularyzacja autonomicznych, przemysłowych robotów mobilnych, które nie tylko będą współpracować z ludźmi, ale i poruszać się z nimi. Dzięki temu robot faktycznie będzie realną alternatywą względem człowieka, gdyż będzie umożliwiał łatwą realokację zasobów – nawet łatwiejszą niż w przypadku ludzi, gdyż przeszkolenie go do nowego zadania będzie trwało tyle, co wgranie nowego programu. Otworzy to także rynek robotów przemysłowych bardziej na świat konsu-
NOWE MOŻLIWOŚCI WYNIKAJĄ PRZEDE WSZYSTKIM Z FAKTU POŁĄCZENIA LUDZKIEJ INTELIGENCJI I ZRĘCZNOŚCI Z PRECYZJĄ I SIŁĄ MASZYNY. od ludzi. To wszystko sprawia, że roboty tego typu dobrze współpracują nie tylko z człowiekiem ale i działają w grupie, precyzyjnie realizując zadania i zastępując ludzi.
Podsumowanie Już wiele lat temu przewidywano, że roboty będą stopniowo zastępować ludzi w różnych pracach. Jak dotąd proces ten przebiegał dosyć wolno a ludzie byli zastępowani głównie na halach fabrycznych i nie tyle przez uniwersalne roboty, co przez specjalizowane maszyny. Teraz, wraz z pojawieniem się robotów współpracujących, sytuacja się zmienia. Dotychczasowe roboty mogły stawać się tylko coraz szybsze, mniejsze
mencki, gdyż maszyny te nie będą już stanowiły zagrożenia dla osób znajdujących się w ich otoczeniu i nie będą wymagały skomplikowanej obsługi. Jest bardzo prawdopodobne, że obecni producenci robotów przemysłowych będą wśród pierwszych dostawców robotów mobilnych do centrów handlowych, hoteli i biur, gdzie maszyny te będą wyręczać ludzi w prostych lub uciążliwych czynnościach. Dlatego warto bacznie obserwować tę dziedzinę techniki, by dostrzec nowe okazje, które z całą pewnością będą się pojawiały w kolejnych latach. Marcin Karbowniczek 0 + J
57
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Mechatronika
w modułach obrotowych Wszechstronne rozwiązania SCHUNK Wszechobecna digitalizacja 4@ / - - , 2 * '
( & / , 2 $ - / $ 4 ( /?H # 4(&/? - /
- ( & / - - - - - - - ( - ( & / , Q , - / @ '
@ & $ / H
- ,
2 * -( - - C
C # $ &
GHI ( - - C ' C $ , $ C - M / &/?
/ $ - & $ / ( & / H C -
& 4@ /
/? / ( /
$ - $ , ,
& $ / &/?H
58
J
ako lider systemów chwytakowych i technologii mocowań firma SCHUNK oferuje najszerszą gamę inteligentnych komponentów słuşących elastycznej produkcji i automatyzacji. Dzięki połączeniu wieloletniego doświadczenia z pionierskimi sukcesami i innowacyjnym podejściem do zadań produkcyjnych SCHUNK daje swoim klientom skuteczne, wydajne i niezawodne rozwiązania dla niemal kaşdej aplikacji. Dotyczy to zarówno komponentów chwytakowych i modułów liniowych, jak i mechatroniki modułów obrotowych.
P R O M O C J A
Elastyczne moduły obrotowe Z myślą o zastosowaniach montaşowych w elektronice, produktach konsumpcyjnych i przemyśle farmaceutycznym firma SCHUNK opracowała miniaturowy moduł obrotowy SCHUNK ERD. Moduł w standardzie ma dwa zintegrowane przepusty pneumatyczne. Opcjonalnie dostępne są cztery przepusty elektryczne i certyfikowany (SIL 2) system pomiaru połoşenia absolutnego. SCHUNK ERD, dostępny w trzech wielkościach i z trzema nominalnymi momentami obrotowymi – 0,4 Nm, 0,8 Nm i 1,2 Nm, moşe być stosowany do realizacji systemów montaşowych o duşej wydajności, duşej prędkości
AUTOMATYKA
© 2017 SCHUNK GmbH & Co. KG
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY obrotowej i dużych momentach obrotowych, spełniających również surowe wymagania dyrektyw maszynowych. Moduł obrotowy jest napędzany za pomocą bezszczotkowego silnika synchronicznego ze stałym wzbudzeniem. Jego specjalna geometria zapewnia dużą dynamikę i przyspieszenie. Ponadto dzięki zoptymalizowanym przepustom pneumatycznym sprężone powietrze jest szybciej podawane do podłączonych do modułu siłowników pneumatycznych. Czynniki te gwarantują krótki czas cyklu i wysoką wydajność. Absolutny system pomiaru położenia eliminuje konieczność czasochłonnego przeprowadzania testów referencyjnych podczas uruchamiania i po wyłączeniu awaryjnym. Poprawia się również powtarzalność, która wynosi 0,01°. Duża liczba par biegunów zapewnia generowanie przez moduł dużego znamionowego momentu obrotowego – do 1,2 Nm, nawet przy małych prędkościach. Moduł może być sterowany np. za pomocą sterowników dysków Bosch Rexroth IndraDrive CS.
www.gb.schunk.com/robotaccessories
Wszechstronny moduł obrotowy SCHUNK ERS został opracowany dla ruchu obrotowego w średnim zakresie obciążenia, który jest najczęściej stosowany. Najbardziej kompaktowy mechatroniczny moduł obrotowy wśród dostępnych obecnie na rynku osiąga znamionowy moment obrotowy 5 Nm i maksymalny moment obrotowy 17 Nm. Umożliwia projektowanie bardzo wszechstronnych i kompaktowych systemów. W aplikacjach montażowych może być używany jako moduł obrotowy lub jako mały obrotowy stół indeksujący. Moduł może obracać się z prędkością do 250 obr/min i osiągać dowolne pozycje pośrednie z powtarzalnością 0,01°. W przeciwieństwie do modułów obrotowych ze zwykłym serwomotorem ERS ma zwartą konstrukcję. Inne cechy charakterystyczne modułu to zminimalizowane luzy i tarcie, duże przyśpieszenie, duża prędkość obrotowa i wysoka precyzja. Zintegrowany opcjonalny hamulec pneumatyczny zapewnia niezawodność trzymania poszczególnych pozycji. Duże otwory przelotowe umożliwiają prowadzenie kabli i przedmiotów obrabianych, a także korzystanie z kamery. W celu umożliwienia bezprzewodowego poprowadzenia przez moduł sprężonego powietrza lub sygnałów elektrycznych, dostępna jest wersja z wbudowanymi przepustami pneumatycznymi i elektrycznymi. Moduł umożliwia transmisję za pomocą pierścienia ślizgowego do ośmiu sygnałów elektrycznych (24 V DC/2 A) i ma jeden kanał pneumatyczny o ciśnieniu do 8 barów. SCHUNK ERS jest dostępny w trzech typach o średnicy zewnętrznej 135–210 mm. Wersja z przepustem obrotowym jest oferowana w dwóch typach o średnicy zewnętrznej 170 mm i 210 mm. W celu zapewnienia maksymalnej uniwersalności sterowania moduły mogą pracować ze sterownikiem SCHUNK ECM (wersja 48 V) lub ze standardowym sterownikiem, np. firm Bosch lub Siemens (wersja 560 V). Z kolei elektrycznie napędzany moduł obrotowy SCHUNK ERM ukazuje ogromne zalety stosowania mechatroniki również przy dużych obciążeniach. Moduł łączy w sobie wiele 10/2017
Ponad 1 200 modułów dla Państwa Robota Unikalna linia standardowych modułów do mechanicznego, pneumatycznego i elektrycznego połączenia chwytaka i robota.
Przepust mediów Przepust obrotowy DDF 2
Łączenie Płyta adaptera
Kontrola Czujnik antykolizyjny i antyprzeciążeniowy OPR
Kompensacja Jednostka kompensacyjna TCU
Wymiana System szybkiej wymiany, złożony z głowicy SWK i adaptera SWA
R E K L A M A
. H % 0!
Minimalne kontury zakłócające
Jens Lehmann, legendarny bramkarz niemiecki, od 2012r. ambasador marki SCHUNK, reprezentuje bezpieczne i precyzyjne chwytanie i trzymanie.
Chwytanie NOWY chwytak PGN-plus. Teraz z permanentnym smarowaniem w prowadnicach wielozębnych.
59
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY zalet, w tym duĹźe momenty obrotowe z duşą precyzjÄ…, co sprawia, Ĺźe jest idealny do precyzyjnego pozycjonowania i reorientacji cięşkich obrabianych przedmiotĂłw w produkcji samochodowej. ZwiÄ™ksza to elastyczność procesu projektowania, poniewaĹź spontaniczne zmiany w schemacie przenoszenia mogÄ… być programowane na bieşąco, w miarÄ™ jak nastÄ™puje zmiana obrabianych części. JednoczeĹ›nie skrĂłcony zostaje czas uruchomienia, gdyĹź w przeciwieĹ„stwie do pneumatycznych moduĹ‚Ăłw obrotowych moduĹ‚y ERM umoĹźliwiajÄ… precyzyjne kompensowanie tolerancji w inĹźynierii instalacji z precyzyjnym ruchem obrotowym. Ponadto podczas konfiguracji lub konserwacji moĹźliwe jest dziaĹ‚anie moduĹ‚Ăłw z mniejszÄ… prÄ™dkoĹ›ciÄ…, co nie tylko zapobiega uszkodzeniom, ale rĂłwnieĹź znacznie skraca czas potrzebny do poczÄ…tkowego uruchomienia systemu. Adaptacyjna konstrukcja moduĹ‚Ăłw ERM umoĹźliwia stosowanie wszystkich standardowych przemysĹ‚owych silnikĂłw serwo. Specjalna przekĹ‚adnia 4 Ă— 90° zapewnia optymalne dopasowanie konturĂłw moduĹ‚u obrotowego i zespoĹ‚u napÄ™dowego stosowanych w moduĹ‚ach portalowych. Standardowe otwory o średnicy 22 mm gwarantujÄ… bardzo zwartÄ… konstrukcjÄ™ systemu, a osiem zintegrowanych przepustĂłw pneumatycznych dostarcza spręşone powietrze do siĹ‚ownikĂłw pneumatycznych zainstalowanych za moduĹ‚em. W przypadku typu 160 ma maksymalny moment
obrotowy wynosi 75 Nm, a maksymalny moment napędowy – 2 Nm.
Kompaktowe jednostki napędowe SCHUNK oferuje trzy kompaktowe i inteligentne moduły obrotowe o wysokiej wydajności, które są optymalnie zaprojektowane do zastosowań przemysłowych: SCHUNK PR 2, PDU 2 i PSM 2. Moduły mają w pełni zintegrowane elektroniczne sterowanie i zasilanie. Eliminuje to potrzebę stosowania zewnętrznego sterownika i minimalizuje liczbę połączeń kablowych, a takşe podatność na błędy. Moduły są dostępne w trzech standardowych wielkościach, a sterowanie jest realizowane za pośrednictwem magistrali Profibus (do 12 Mbit/s) lub CAN bus (do 1 Mbit/s). Wszystkie trzy są wyposaşone w port USB do uruchamiania i parametryzacji za pomocą komputera PC i narzędzia SCHUNK Motion Tool. Prosty manualny przełącznik kodowy DIP umoşliwia łatwe ręczne adresowanie. Status jest wskazywany
na wyświetlaczu LED. Dzięki zastosowaniu przekładni zębatych harmonicznych PR 2 zaprojektowany jako moduł obrotowy oraz PDU 2 zaprojektowany jako moduł osi liniowych osiągają bardzo duşe momenty obrotowe – od 16 Nm do 184 Nm, w zaleşności od typu. Napęd bezpośredni PSM 2 jest idealny do przenoszenia małych obciąşeń. Przy momencie obrotowym do 1,8 Nm kompaktowy moduł osiąga prędkość do 4320 obr/min. We wszystkich trzech modułach moşliwa jest indywidualna kontrola połoşenia, prędkości i momentu obrotowego. Enkoder inkrementalny zapewnia duşą dokładność pozycjonowania i powtarzalność. Zintegrowany hamulec umoşliwia niezawodne trzymanie poszczególnych pozycji. Niezaleşnie od zastosowań – np. wysokowydajnych dynamicznych montaşowych układów w elektronice czy swobodnie pozycjonowanych montaşowych stołów obrotowych dla duşych przedmiotów obrabianych – firma SCHUNK, mogąca pochwalić się najbardziej rozbudowaną linią modułów mechatronicznych z ponad 300 standardowymi elementami, umoşliwia realizację kaşdego rozwiązania.
SCHUNK INTEC Sp. z o.o. & H #& - GI ' I`9`II # H ZZ ]Z_ Z` II' 2 ) ZZ ]Z_ Z` Z` 9$ 2 a( H ,& H $ ---H( H ,& H $
60
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
- /?
@- & , - C - - &
$ - ? / C ( H ! / * ( - ' C / &/ 4 - $ $ @ & ( & *& - '
/ &C $H $ - C /
( $ @ ( * / /? 4 @ ( /? & @- ( C&/? ( $ , x$ -yH +* - $
$ &/ * $ ,' ( (4 ,
@ / &/? 4 - ?
( -( - (
- * $H ! /
A $& A , &'
- ( @M - /
-H - $ ?' * &
2& / 4 (4 & -
&C? A $ . & , * H
Niewiarygodnie niezawodne silniki firmy Faulhaber 62
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
D
ni, kiedy tradycyjne ekipy budowlane pracowały przy kanałach, tygodniami przekopując drogi i hamując ruch uliczny, to już pieśń przeszłości. O wiele przyjemniej jest przeprowadzać inspekcję i konserwację przewodów pod ziemią. Obecnie roboty do prac kanalizacyjnych wykonują wiele zadań od wewnątrz. Odgrywają coraz istotniejszą rolę w utrzymaniu miejskiej infrastruktury. Konserwacji podlega ponad pół miliona kilometrów kanałów. Najlepiej, by odbywała się ona bez uciążliwości dla toczącego się ponad nimi życia miasta. Higieniczne odprowadzanie ścieków zawsze stanowiło wyzwanie dla ludzkości. W dolinie Indusu archeolodzy odkryli kanały drenażowe sprzed ponad 4000 lat. W pewnych miejscach w Europie nadal w użytku są kanały pochodzące jeszcze z czasów rzymskich, które zostały włączone do nowoczesnych sieci kanalizacyjnych w okresie ekspansji wielkich miast pod koniec XIX w. Od tego czasu sieci ogromnie się rozrosły. W samych Niemczech łączna długość publicznych sieci kanalizacyjnych wynosi około 500 tys. km. Do tego trzeba doliczyć około 780 tys. km sieci na prywatnych posesjach. Na całym świecie pozostaje zatem do utrzymania wiele milionów kilometrów kanalizacji. Ważne, by nie utrudniało to życia toczącego się zaledwie kilka metrów nad nimi, zwłaszcza biorąc pod uwagę szybkie tempo rozwoju miast i przywiązywanie coraz większej wagi do płynnego funkcjonowania infrastruktury.
Fot. Faulhaber
Roboty zamiast koparek Kiedyś zlokalizowanie uszkodzenia wymagało odkopywania długich odcinków podziemnych rurociągów. Dzisiaj roboty kanalizacyjne badają je bez wykonywania prac budowlanych – są wprowadzane do rury przez studzienkę lub przyłącze domowe i za pomocą wbudowanej kamery oglądają wewnętrzne ściany rury, aby zlokalizować uszkodzenie. Roboty, które są wyposażone w tzw. głowice robocze, mogą także od razu przeprowadzić wiele napraw. – Istnieją różne rodzaje robotów kanalizacyjnych. Urządzenia 10/2017
do rur o mniejszej średnicy i zazwyczaj krótszych przyłączy domowych podłączane są do wiązki kablowej i poruszane przez zwijanie oraz rozwijanie tej wiązki. Są wyposażone tylko w obrotową kamerę do analizowania uszkodzeń. Natomiast w rurach o większej średnicy stosowane są maszyny zamontowane na podwoziu i wyposażone w wielofunkcyjne głowice robocze. Takie roboty już od dawna są stosowane w rurach poziomych, a ostatnio także w pionowych. Można również zaobserwować zainteresowanie coraz mniejszymi robotami kanalizacyjnymi, które są w stanie dokonywać oceny stanu rur o mniejszej średnicy. Generalnie obszar zastosowania robotów kanalizacyjnych wyznacza średnica rur – są to rury za duże dla kamer inspekcyjnych, ale za małe dla ludzi – tłumaczy Regina Kilb, która analizuje ten rosnący segment rynku w firmie Faulhaber. Najczęściej stosowanym typem robota jest konstrukcja przeznaczona do poruszania się w prostych i poziomych kanałach o niewielkim nachyle-
niu. Samobieżne urządzenia składają się z podwozia – zazwyczaj jest to płaski, co najmniej dwuosiowy wózek – oraz głowicy roboczej z wbudowaną kamerą. Istnieją też wersje, które mogą przechodzić przez kolanka rurowe, a ponadto roboty zdolne do poruszania się nawet w rurach pionowych, ponieważ ich kółka lub gąsienice przywierają do wewnętrznej ścianki rury. Urządzenie utrzymywane jest w środku rury przez ruchome zawieszenie, a resory kompensują nieregularności oraz niewielkie zmiany przekroju poprzecznego i zapewniają niezbędną przyczepność. Te i inne roboty kanalizacyjne znajdują zastosowanie nie tylko w sieciach kanalizacyjnych, ale także w rurociągach przemysłowych, np. w przemyśle chemicznym, petrochemicznym oraz przy wydobyciu ropy i gazu. – Wymogi stawiane silnikom wbudowanym
w podwoziu są bardzo wysokie. Muszą one nieść ciężar kabli, którymi doprowadzone jest do nich zasilanie i przekazywane są obrazy z kamery. Aby było to możliwe, niezbędne są silniki o bardzo wysokiej mocy i jak najmniejszych wymiarach – podkreśla Regina Kilb.
Praca w kanale Roboty kanalizacyjne mogą być wyposażone w bardzo zróżnicowane głowice robocze do automatycznego przeprowadzania napraw, które mogą eliminować zatory, skorupy i osady albo występy powstające wskutek przekrzywienia rur, np. przez frezowanie i szlifowanie. Wypełniają niewielkie dziury w ściance rury masą uszczelniającą, którą przewożą na sobie, lub wtykają w rurę korek uszczelniający. W robotach do rur o mniejszej średnicy głowica robocza ulokowana jest bezpośrednio na końcu podwozia, a w maszynach do większych rur znajduje się na końcu wysięgnika. W takim robocie kanalizacyjnym muszą być zatem realizowane cztery różne zadania napędowe: napędzanie kółek lub gąsienic, poruszanie kamerą, napędzanie narzędzi oraz poruszanie wysięgnikiem, który ustawia je w wymaganym położeniu. W niektórych modelach zainstalowany jest jeszcze piąty napęd – do regulacji ogniskowej obiektywu kamery. Kamera musi mieć możliwość ruchu w trzech płaszczyznach, aby możliwe było obejrzenie wszystkiego pod jak najlepszym kątem. We wsporniku kamery nie ma zbyt dużo miejsca i dlatego właśnie tam potrzebne są niezwykle małe, ale pracujące z najwyższą precyzją silniki. W takim przypadku doskonale sprawdzą się płaskie i bardzo krótkie, bo mierzące zaledwie 12 mm, motoreduktory serii 1512...SR, a także większe modele z serii 2619...SR. Szeroka gama produktów Faulhaber obejmuje także silniki krokowe lub napędy bezszczotkowe o średnicy od 3 mm oraz odpowiednie przekładnie. – Biorąc pod uwagę ich wielkość, napędy te osiągają najwyższą możliwą sprawność oraz gęstość energii – mówi Regina Kilb.
Opór ciężkich kabli Niewielkie wymiary silników odgrywają istotną rolę także w podwoziu, 63
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY zwłaszcza w dobie dążenia do miniaturyzacji, która umożliwia wysyłanie urządzeń do rur o coraz mniejszej średnicy. Konstrukcja tych napędów jest inna: całe podwozie, każda oś lub każde kółko mogą być napędzane przez osobny silnik. Silniki te muszą nie tylko doprowadzić podwozie wraz z osprzętem do miejsca pracy, ale także wlec – oprócz kabli elektrycznych – ciężkie przewody pneumatyczne lub hydrauliczne. Przy zasięgu 2000 m masa tych kabli może stawiać bardzo duży opór. – Dlatego napęd musi wytwarzać bardzo wysoki moment obrotowy. Ponadto w trakcie jazdy co chwilę napotyka się przeszkody. Przeciążenia przy pełnych obrotach występują zatem regularnie. Mogą temu podołać tylko bardzo solidne silniki i przekładnie. Do takich zastosowań zalecamy sprawdzony silnik z grafitowymi szczotkami komutatora 3557 z serii CR lub ze szczotkami komutatora z metali szlachetnych 2224 z serii SR oraz nowe przekładnie typu 20/1 R i 26/1 R. Silnik może być wyposażony w sworznie promieniowe, które stanowią zawieszenie i amortyzują siły działające podczas przeciążenia – mówi przedstawicielka firmy. Silnik ramienia robota nie musi być tak silny, jak napęd obrotowy i ma więcej miejsca niż napęd do kamery. Wymagania wobec tego zespołu napędowego nie są tak wysokie jak wobec innych napędów robota kanalizacyjnego. – Do realizacji tej funkcji proponujemy bardzo szeroką gamę silników standardowych. Wśród nich są optymalne rozwiązania dla każdego wariantu – dodaje Regina Kilb.
64
one większy moment obrotowy w warunkach panujących w kanalizacji niż jest to możliwe przy użyciu napędów elektrycznych. Silnik elektryczny obywa się bez dodatkowego hydraulicznego lub pneumatycznego modułu napędowego oraz drogich i ciężkich przewodów. Potrzebuje jedynie kabla elektrycznego, który zawsze musi być podłączony. Osiągi tych silników stale rosną, w dużej mierze za sprawą know-how i ciągłych prac badawczo-rozwojowych prowadzonych przez inżynierów z firmy Faulhaber. – Przykładowo silnik typu 2057...BHS został skonstruowany z myślą o takich głowicach frezujących i rozpędza się do prędkości ponad 30 000 obr/min. To narzędzie odgrywa bardzo istotną rolę w remontach systemów typu rura w rurze, ponieważ zapewnia swobodny przepływ między rurą ochronną a główną – mówi Regina Kilb.
Zespół napędowy o niewielkich wymiarach
Rura w rurze
Napędy narzędzi muszą z definicji dostarczać jak największą moc i odznaczać się małymi wymiarami, ponieważ w głowicy roboczej zawsze pozostaje mało miejsca. Do mocnego przytrzymywania lub wielogodzinnego frezowania potrzebne są z kolei silniki o szczególnie dużej sile, które bez problemów wytrzymują długi okres pracy. Ponadto muszą sprostać konkurencji, jaką stanowią napędy pneumatyczne i hydrauliczne. Ze względu na konstrukcję wytwarzają
Obecnie w przypadku uszkodzenia rury kanalizacyjnej często nie wymienia się jej, lecz okłada od wewnątrz tworzywem sztucznym. W tym celu w rurę wciskana jest pod ciśnieniem powietrza lub wody rura z tworzywa sztucznego. Miękkie tworzywo sztuczne jest następnie naświetlane promieniami ultrafioletowymi, aby je utwardzić. Służą do tego specjalistyczne, wjeżdżające do rur roboty wyposażone w lampy o wysokiej mocy. Po wykonaniu pracy
robot wielofunkcyjny z głowicą roboczą musi jeszcze zrobić wycięcia na boczne odgałęzienia rury. Jest to konieczne, ponieważ wcześniej wszystkie wloty i wyloty rury zostały zakryte wprowadzonym do niej przewodem elastycznym. W trakcie takiej pracy jeden otwór po drugim są frezowane w twardym tworzywie sztucznym, co może zająć wiele godzin. Trwałość i niezawodność silników gwarantują zachowanie ciągłości wykonywanych prac. – Producenci robotów kanalizacyjnych mogą u nas znaleźć szeroką gamę produktów, aby wybrać odpowiedni silnik do realizacji różnych zadań w ramach tego typu prac. Dotyczy to zarówno mocy i sprawności, jak i wytrzymałości. Chętnie pomożemy też klientom potrzebującym pomocy w spełnieniu specyficznych wymogów, jeśli np. poruszanie kamerą wymaga równoległego ułożenia silnika i przekładni. Wraz z klientami tworzymy specjalne rozwiązania dostosowane do ich indywidualnych potrzeb. Takie produkty przyczyniają się do zwiększania zakresu robót kanalizacyjnych, które mogą być wykonywane pod ziemią bez angażowania ekip budowlanych – podsumowuje Regina Kilb.
FAULHABER POLSKA Sp. z o.o. & H " ]' _I9ZIG # H _X Z]^ ]Z `\' 2 ) _X Z]^ ]Z `G 9$ 2 a2 & , * H(
---H2 & , * H(
AUTOMATYKA
FAULHABER BP4
Mocne uderzenie KOLEJNA RUNDA
NOWOŚĆ
Serwomotory bezszczotkowe DC FAULHABER seria BP4
WE CREATE MOTION
W zmaganiach o najlepszą wydajność przy minimalnym ciężarze seria BP4 firmy FAULHABER udowodniła swoją najwyższą jakość. Oprócz wyjątkowego stosunku momentu obrotowego do rozmiaru, napędy mają wbudowany system czujników oraz szeroki zakres prędkości i ważą o połowę mniej niż konwencjonalne silniki o porównywalnych parametrach eksploatacyjnych. Dostępne także jako kompletne systemy kontroli ruchu z wbudowaną elektroniką sterującą dla złożonych zadań pozycjonowania w obszarze automatyki.
Więcej informacji: www.faulhaber.com/bp4/en FAULHABER Polska sp. z o.o. · info@faulhaber.pl
dff_170568_anz_bp4_205x295_pl.indd 1
18.08.17 14:42
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Najwyşsza precyzja Robot LBR iiwa do wymagających zadań . $ 0 ' -( - /?
na rynek robota LBR iiwa, stwo ( - - / - ( ( - * $
- # $ & GHIH -
* ( @ / * ( /
- ( ( * * (
, ,H * B - '
*4 ? 4@ ? $ . '
4 , - / & @ ( A & M 4 - ' 4 ( ? &
,$& ? $ C $
( - M' ( $ - M
&$ - M - - / /
( H
I
nteligentne koboty, takie jak LBR iiwa, wprowadzają automatyzację w nowe obszary. Zajmują się załadunkiem maszyn lub systemów logistycznych, montują przekładnie itp., a przy tym rozpoznają np. tolerancję w pozycjonowaniu obrabianych przedmiotów lub rodzaj podzespołu. W fabryce przyszłości moşliwości zastosowań tego typu robotów są niemal nieograniczone. LBR iiwa udowadnia, şe moşna wcielić w şycie wizje Przemysłu 4.0. Juş dziś roboty pracują ramię w ramię z człowiekiem, rozszerzając wachlarz jego moşliwości – tak, aby pracownik mógł wykonać swoją pracę w sposób bardziej efektywny, ergonomiczny, precyzyjny i skoncentrowany.
Nowa jakość Robot LBR iiwa marki KUKA definiuje wysoką jakość w zakresie robotyki przemysłowej. Urządzenie wskazuje do tej pory niedostępne dla robotów obszary zastosowań w środowisku pracy. Umoşliwia ścisłą kooperację człowieka i maszyny, co jest niezbędne w realizowaniu zadań wymagających najwyşszej precyzji. Dlatego 66
P R O M O C J A
ma szczególne znaczenie w czynnościach technologicznych czy robotyce serwisowej. Inteligentny robot został stworzony na kształt ludzkiej ręki, jest wyposaşony w czujniki momentu i siły w siedmiu osiach, które umoşliwiają precyzyjną kontrolę tych parametrów w chwili oddziaływania na produkt. LBR iiwa z opcją kooperacji jest dostępny w dwóch wersjach: z maksymalnym udźwigiem 7 kg i 14 kg. Zasięg pierwszego wariantu to 800 mm, drugiego – 820 mm. Modele róşnią się takşe gramaturą: masa LBR iiwa o udźwigu 7 kg to 23,9 kg, natomiast LBR iiwa o udźwigu 14 kg – 29,9 kg.
KUKA Sunrise Cabinet – wyjątkowo proste sterowanie LBR iiwa jest wyposaşony w wysokiej jakości układ sterowania KUKA Sunrise Cabinet, który stanowi podstawę innowacyjności i zaawansowania technologicznego nowatorskiego robota. Układ sterowania niemal nie wymaga konserwacji, a jego interfejs, skalowalność, solidność i wydajność AUTOMATYKA
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY sprawiajÄ…, Ĺźe system daje praktycznie nieograniczone moĹźliwoĹ›ci w zakresie automatyzacji.
LBR iiwa – najlepszy w swojej klasie
. H 0
Inteligentny robot, który wyszedł spod ręki lidera robotyki przemysłowej, oprócz wielu nagród przyznanych przez światowe instytucje, został doceniony takşe na krajowej arenie wystawienniczej: LBR iiwa zdobył Złoty Medal Automaticon 2015 na targach w Warszawie, a ponadto otrzymał Złoty Medal Międzynarodowych Targów Poznańskich Mach-Tool. Nowatorska maszyna pokonała ponad 500 innych produktów wysokiej jakości i została wybrana przez niezaleşną komisję złoşoną z ekspertów z róşnych dziedzin.
KUKA Education: wiedza i doświadczenie na przyszłość Firma KUKA jest znana nie tylko z nowatorskich rozwiązań, ale równieş
z innowacyjnego programu KUKA Education – standardowej koncepcji celi do szkoleń z zakresu robotyki w szkołach, na uniwersytetach i w placówkach edukacji zawodowej. Gruntowna wiedza na temat robotyki i automatyzacji ma zasadnicze znaczenie dla przyszłych specjalistów. Dzięki takim inicjatywom zrobotyzowane rozwiązania KUKA są jeszcze blişej młodych inşynierów, którzy na własnej skórze mogą przekonać się o ich ogromnym potencjale i nieograniczonych moşliwościach. Koncepcja celi to rozwiązanie z moşliwymi udoskonaleniami, mające na celu minimalizację początkowych kosztów inwestycji i umoşliwienie zdobycia dodatkowego doświadczenia – krok po kroku. Elementami celi są solidna osłona bezpieczeństwa z dostępem do obszaru roboczego z kaşdej strony, dwie przesuwne szyby (zbalansowane), dwie pary drzwi obrotowych, a takşe dwa obszary aplikacji, dzięki którym moşliwe są szybkie zmiany i dowolne ustawienia zawartości. Bezpieczeń-
stwo, oznaczone certyfikatem CE, jest zgodne z narodowymi standardami. Co istotne, moşliwe jest przestawianie celi ręcznym wózkiem widłowym.
Kwalifikacje instruktora Aby trening z uşyciem celi KUKA ready2_educate był w pełni satysfakcjonujący, przeprowadzający go instruktorzy powinni mieć doświadczenie – wynikające z wcześniej zdobytej przez nich wiedzy lub nabyte w ośrodkach KUKA College. Dodatkowo KUKA oferuje pakiet materiałów edukacyjnych, w tym skrypty wykładów dla studenta, ćwiczenia oraz przewodnik treningowy. Szczegółowe informacje o programie KUKA Education moşna uzyskać pisząc na adres biuroPL@kuka.com.
KUKA ROBOTER CEE GmbH Sp. z o.o. & H # - XI' GI9ZG_ - H \Z] \I \Z XG 9$ & #Ba & H $
---H & H $
R E K L A M A
V
MEDICINE
10/2017
67
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Innowacyjne rozwiązania Zimmer Group z zakresu robotyki A $ S $$ " &(
( 4 4 / - , Q - / ( & /
$ ? $
, &( ?H %
/ ( ? & * $*
( / * H @ A $
/ $* $ - / ? $4 - ? ' $H H & * H
Z
immer Group rozpoczęła działalność w latach 80. – Zaczynaliśmy tak jak wiele innych firm przed nami, czyli od „garaşu�. Z tą róşnicą, şe nasz garaş był w rzeczywistości przebudowaną oborą. Tam w 1980 r. zaczęły od podstaw powstawać nasze pierwsze produkty – wspomina Gßnther Zimmer.
Recepta na sukces Gßnther Zimmer i Martin Zimmer, właściciele Zimmer Group, wciąş pracują na rzecz firmy, ale teraz juş nie sami, lecz otoczeni wielkim zespołem ludzi w supernowoczesnych biurach i halach produkujących dla odbiorców na całym świecie.
68
P R O M O C J A
Wrodzony „gen techniczny�, nieustanna ciekawość i pionierski duch zaprowadziły braci naprawdę daleko. Dziś razem prowadzą interesy Zimmer Group i zatrudniają blisko 900 pracowników, a firma notuje ponad 130 mln euro obrotu rocznie i od lat wykazuje wzrost na poziomie dwucyfrowym. Recepta na sukces jest pochodną dobrych składników i szerokiej gamy produktów. Obecnie bardziej niş kiedykolwiek Zimmer Group jest symbolem innowacji „Made in Germany�. Oferowane produkty z najnowocześniejszymi i najlepszymi technologiami są dostępne globalnie i o dowolnej AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
%,- * - - ( ( &/? ,
%,- "5#ZIII
,- - "#:`III
porze, a sieć sprzedaşy ośrodka Fabryka Know-How dociera do 125 krajów. W poszczególnych działach technologii grupa gwarantuje pełny i rzetelny serwis obejmujący wszystkie podzespoły i rozwiązania. Fabryka Know-How w czytelny sposób jednoczy technologie z dziedziny techniki manipulacyjnej, amortyzacji, liniowej, procesowej i narzędziowej oraz technologii budowy maszyn, sprawdzające się we wszystkich branşach na całym świecie.
ne np. w przypadku róşnorodności manipulowanych obiektów, ograniczonej przestrzeni montaşowej czy ograniczeń związanych z udźwigiem w aplikacji. Zaletą urządzenia jest takşe nastawna siła chwytania – zbyt duşy nacisk moşe uszkodzić produkt, a dzięki zintegrowanemu w GEP2000 potencjometrowi lub sterowaniu IO-Link moşna optymalnie dobrać siłę chwytania. Sterowanie w przypadku chwytaka GEP2000 jest wyjątkowo proste – do wyboru jest sterowanie przy uşyciu portu I/O lub skorzystanie z wersji IO-Link. Oba przypadki łączy łatwość integracji z systemem sterowania.
Systemy wymiany narzędzi dla robotyki
Chwytak do robotów współpracujących Wśród oferowanych przez Zimmer Group rozwiązań jest ekspert kolaboracji człowiek–robot – jeden z pierwszych na świecie chwytaków skonstruowany zgodnie z wytycznymi BG/DGUV. Chwytak ma wbudowany układ bezpiecznego wyłączenia momentu obrotowego – Safety Torque Off (STO). Charakteryzuje się wyjątkowymi właściwościami mechanicznymi, a dzięki mechanicznemu ograniczeniu siły zacisku gwarantuje ochronę przed zmiaşdşeniem. Urządzenie, które zostało wyróşnione nagrodą Handling Award 2015, jest dostępne jako zintegrowane rozwiązanie m.in. dla Motoman HC10 firmy Yaskawa oraz dla rozwiązań Universal Robots i wielu innych producentów.
. H S $$ " &(
Chwytak GEP2000 GEP2000 to elektrycznie napędzany chwytak małych części gwarantujący największy skok w małej przestrzeni montaşowej, co jest szczególnie istot10/2017
Inteligentna pneumatyka Rodzina chwytaków 5000 Zimmer Group została wzbogacona o inteligentną pneumatykę. Napęd pneumatyczny jest obecnie połączony z technologią IO-Link (połączenie jest realizowane za pomocą węşyka pneumatycznego i przewodu IO-Link), a wentyl, oczujnikowanie oraz wskazanie statusu i kontrola ciśnienia są zintegrowane. Co istotne, moşliwe jest zaprogramowanie dowolnej liczby rekordów odnoszących się do manipulowanego produktu.
Chwytak GPW5000 GPW5000 to uniwersalny chwytak kątowy zapewniający najwyşszą wydajność przy najmniejszych rozmiarach. Dostępnych jest wiele wariantów, np. ze stopniem ochrony IP64 i ochroną antykorozyjną. Chwytaki tej serii gwarantują wytrzymałość i pewność procesową oraz bezawaryjność do 30 mln cykli.
Do oferowanych przez Zimmer Group systemów wymiany narzędzi dla robotyki naleşą zmieniacz pełnoautomatyczny i zmieniacz ręczny. Zalety ich stosowania to zmiana w takcie sekundowym oraz redukcja kosztów uzbrajania i minimalizacja czasu przestojów dzięki trwającej zaledwie kilka sekund wymianie. Zintegrowany z obudową system zatrzaskowy umoşliwia wymianę bez jakiejkolwiek zewnętrznej pomocy i bez uşycia narzędzi. Zmieniacze mają zintegrowane transformatory powietrza. Elementy wykonawcze moşna wysterować za pomocą zintegrowanego układu przenoszenia powietrznego. Moşliwe jest takşe przenoszenie elektryczne.
Rozwiązania systemowe Zimmer Group oferuje równieş rozwiązania systemowe „pod klucz�, które umoşliwiają ograniczenie nakładów na prace konstrukcyjne i projektowe. Rozwiązanie te są oferowane w komplecie ze szczegółową dokumentacją i w 100 proc. sprawdzone. Doświadczenie zdobyte przez Zimmer Group w 6 tys. zrealizowanych rozwiązań systemowych gwarantuje pewność działania i brak nieprzewidzianych kosztów. Dodatkowo optymalny dobór elementów przekłada się na niewielką masę chwytaków, optymalną charakterystykę pracy robota, a tym samym jak najkrótsze czasy taktowania. 69
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY rozpręşeniu w kaĹźdej pozycji tĹ‚oka majÄ… wysokÄ… wydajność tĹ‚umienia, a co istotne – moĹźliwe jest dostosowanie krzywej tĹ‚umienia do indywidualnych wymagaĹ„ klienta. Precyzyjne dohamowanie jest zagwarantowane przez naciÄ™cie gwintowe o malejÄ…cej Ĺ›rednicy przekroju rowka. Inne zalety to niskie zuĹźycie dziÄ™ki hydrostatycznemu prowadzeniu tĹ‚oka, dĹ‚uĹźsza Ĺźywotność i wysokie bezpieczeĹ„stwo pracy dziÄ™ki rezerwie oleju, ochrona antykorozyjna dziÄ™ki zastosowanej stali nierdzewnej oraz moĹźliwość stosowania przy ciĹ›nieniu do 10 bar (wersja High Energy).
5 $ - B
Seria LBHS Wśród cenionych rozwiązań Zimmer Group jest takşe nowy kompaktowy zacisk hydrauliczny LBHS o wąskiej i niskiej budowie. W konstrukcji brak jest ruchomych elementów, a siła trzymająca i hamująca są generowane przez nacisk korpusu zacisku. Rozwiązanie charakteryzuje bardzo duşa sztywność oraz bardzo szybkie czasy reakcji. Jest dostępna dla wszystkich rodzajów prowadnic liniowych.
Kontakt z przedstawicielami Zimmer Group Wszystkich zainteresowanych rozwiązaniami Zimmer Group prosimy o kontakt z przedstawicielami firmy w Polsce:
< ( ( - , ( S $$ " &(
- ? $ - ,
• Christoph Czapla: christoph.czapla@zimmer-group.pl, tel. +48 664 343 738 – województwa, dolnośląskie kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, mazowieckie, podlaskie, warmińsko-mazurskie, zachodnio-pomorskie; • Wojciech Szwed: e-mail: wojciech. szwed@zimmer-group.pl, tel. +48 574 569 996 – województwa łódzkie, małopolskie, opolskie, podkarpackie, pomorskie, śląskie, świętokrzyskie, wielkopolskie.
Amortyzatory przemysłowe Proponowane przez Zimmer Group amortyzatory przemysłowe Powerstop są synonimem najwyşszej jakości dla ekstremalnych wymagań i obciąşeń. Dzięki maksymalnemu
ZIMMER GROUP POLSKA 9$ , (,H ( a $$ 9 &(H(
H Â G^ __G \G\ ]\^ 9$ - / ,H - a $$ 9 &(H(
H Â G^ `]G `_d dd_
$ ( $ - # - (
FIRMA ZIMMER GROUP POSZUKUJE
PRZEDSTAWICIELA HANDLOWEGO (DORADCY TECHNICZNEGO) Opis stanowiska:
Wymagania:
Pozyskiwanie nowych klientów w Polsce, wsparcie i doradztwo techniczne klientów, prezentowanie produktów firmowych u klienta, rozwój rynku budowy maszyn i branş powiązanych, ofertowanie i ponoszenie odpowiedzialności za ich skuteczność, opracowywanie zamówień oraz drobne czynności administracyjne.
Wykształcenie w zakresie mechaniki, automatyki lub dziedzin pokrewnych, znajomość języka angielskiego (minimum B2) i niemieckiego (minimum B2), wiedza biznesowa, umiejętność obsługi komputera, znajomość pakietu MS Office, prawo jazdy kat. B, łatwość nawiązania kontaktów, umiejętność pracy w zespole, samodyscyplina, zorientowanie na cel, pewność siebie.
. H S $$ " &(
Zainteresowane osoby prosimy o przesyłanie zgłoszeń Roman Majersky, Zimmer Group ul. Widok 5, 43-300 Bielsko-Biała tel. +421 4331-788, e-mail: roman.majersky@zimmer-group.sk
70
AUTOMATYKA
ZASTOSUJ REWOLUCYJNE ZIMMER GROUP INDUSTRIE 4.0
Seria chwytakรณw GEP2000 + Samoistne hamowanie przy spadku +
+ + ! "
# $ $ %&' (
) ) $ * * ,
$
( )
) $
THE KNOW-HOW FACTORY
www.zimmer-group.de
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Rośnie nisza
dla ramion robotycznych : ( ( $
4@ / 4 ( - ? * $ *
$ (& H S 4(&/?
- $' (
4 - - M - - - ' ( - $ - - & ? H #
(& & / ( - / ( A $4 & ( &/ '
/ 4 - &&/
/' 4 $& * /
4( / * / H
72
N
iskokosztowe manipulatory i ramiona robotyczne to nisza, której potencjał dostrzega coraz więcej firm – takşe tych działających w Polsce, choć polski rynek w tym obszarze dopiero raczkuje. Jedną z pionierskich firm, która dostrzegła rosnące zapotrzebowanie na rozwiązania tego typu jest igus, rodzinne przedsiębiorstwo z siedzibą w Kolonii i oddziałami w 35 krajach. Światowy lider w produkcji systemów prowadzenia przewodów i polimerowych łoşysk ślizgowych dys-
P R O M O C J A
ponuje największymi w branşy laboratoriami badawczymi, dzięki czemu moşe oferować klientom innowacyjne i dostosowane do ich potrzeb produkty i rozwiązania. Frank Blase, prezes spółki juş wiele lat temu dostrzegł, şe coraz więcej producentów, takşe mniejszych, chce korzystać z benefitów, które daje robotyka, takich jak brak przestojów czy moşliwość ich dokładnego planowania oraz standaryzacja produkcji i samych wyrobów. Powód jest pro-
AUTOMATYKA
Zmień swoje łożyska już teraz
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY sty – ma to przełożenie na oszczędność czasu i pieniędzy. Jednak wielu firm nie stać na zakup potężnych i drogich maszyn, kosztujących nawet kilkaset tysięcy złotych, a bywa też, że ich możliwości znacznie przekraczają realne potrzeby. – Z punktu widzenia ekonomii, ale też ergonomii, nie ma po prostu sensu strzelać do komara z armaty. Nie do każdej pracy, którą może wykonywać robot potrzebne jest ogromne i najbardziej zaawansowane technologicznie urządzenie. Proste, powtarzalne prace mogą wykonywać o wiele mniej skomplikowane i lżejsze roboty – podkreśla Radosław Sobociński, Product Manager igus Polska.
... i zaoszczędź, dzięki prowadnicom liniowym drylin nawet 40% kosztów ®
Lekkie Ciężki
Taka właśnie idea przyświecała firmie igus, gdy w 2009 r. rozpoczęła prace nad stworzeniem ramienia robotycznego, które wypełniłoby lukę rynkową. Efektem było powstanie pierwszej konstrukcji robolink igus oznaczonej literą W – od słowa „wires”. Konstruktorzy, inspirując się budową nóg czapli, stworzyli superlekkie ramię, które jest poruszane dzięki przypominającym ścięgna linkom umieszczonym w jego wnętrzu. Podobnie jak to ma miejsce w przypadku mięśni u czapli, napęd (silniki) umieszczono na zewnątrz ramienia. Zaletą rozwiązania była lekkość i prostota, miało ono jednak też wadę: było mało precyzyjne, co często ograniczało możliwości jego stosowania. Ramię robolink W znalazło jednak zastosowanie – zarówno komercyjne (np. w rozpylaniu farby na różnych powierzchniach), jak i w wielu projektach prowadzonych przez uczelnie, m.in. w konstrukcjach robota społecznego Flash skonstruowanego przez naukowców z Politechniki Wrocławskiej oraz jego niemieckiego kolegi – robota ROKI, który potrafi naśladować ruchy stojącego przed nim człowieka. W ramię robolink W wyposażony został też wózek inwalidzki, dzięki czemu właściciel wózka zyskuje dostęp do przedmiotów znajdujących się poza jego fizycznym zasięgiem. Wszystkie opisane realizacje udowodniły, że w konstrukcjach typu tanie ramiona robotyczne drzemie duży potencjał. Inżynierowie igus zaczęli więc szukać bardziej precyzyjnego rozwiązania konstrukcyjnego, które lepiej nadawałoby się do zastosowań przemysłowych. W efekcie narodziła się przekładnia ślimakowa igus, czyli „staw” ramienia robota – kluczowy element, na bazie którego można zbudować złożone ramię. – Oprócz dużej precyzji ruchów udało się też osiągnąć dwa najważniejsze założenia: prostotę konstrukcji i wynikający z niej niski koszt – mówi Radosław Sobociński. Przekładnia ślimakowa składa się z czterech podstawowych elementów: obudowy, polimerowego łożyska oporowego (firma igus od dawna ma je w ofercie, a działa ono na tej samej zasadzie, co duże łożysko wieńcowe) oraz zębatki i wałka, czyli ślimacznicy i ślimaka. Tym sposobem w 2015 r. na rynek wszedł robolink RL-D, którego trzonem były opracowane przez inżynierów redukcyjne przekładnie ślimakowe. To dzięki nim ramię działa bardziej precyzyjnie, dysponując jednocześnie większą siłą niż pierwotne rozwiązanie oparte na technologii linkowej. 10/2017
Głośny
Cichy
Czysty & higieniczny
Zanieczyszczony
motion? plastics! Tworzywa sztuczne zamiast metalu: zamień kulkowe prowadnice liniowe i skorzystaj z zalet bezsmarownej techniki liniowej drylin . Oblicz potencjał wymiany bezpośrednio na naszej stronie on-line i skonfiguruj prowadnice liniowe indywidualnie. Nawet, jeśli Twoja aplikacja została pomyślnie rozwiązana, zapoznaj się również z arkuszem informacyjnym. www.igus.pl/zamianalozysk ®
Odwiedź nas: Motek, Stuttgart – Hala 4 Stoisko 4320
plastics for longer life
®
R E K L A M A
. H &
Od czapli do ślimaka
Zamów bezpłatne próbki: Tel. 22 863 36 33
73
PRZEGLÄ„D SPRZĘTU I APARATURY sto klienci przychodzÄ… do nas i mĂłwiÄ…: mamy taki problem do rozwiÄ…zania, co moĹźecie nam zaoferować? Staramy siÄ™ wtedy dobrać odpowiednie rozwiÄ…zanie, a jeĹ›li nie jesteĹ›my w stanie go dostarczyć, polecamy jednÄ… z firm integrujÄ…cych, z ktĂłrÄ… współpracujemy – mĂłwi RadosĹ‚aw SobociĹ„ski. Do dyspozycji odbiorcĂłw jest teĹź wirtualny konfigurator, dziÄ™ki ktĂłremu kaĹźdy moĹźe samodzielnie edytować potrzebne parametry urzÄ…dzenia – moĹźna wybrać np. liczbÄ™ stopni swobody albo wydĹ‚uĹźyć Ĺ‚Ä…czniki ramienia. Robot dopasowany do konkretnej linii produkcyjnej zostaje zĹ‚oĹźony w fabryce igus i dostarczony do klienta w formie gotowej do zainstalowania i podĹ‚Ä…czenia.
Coraz lşej i coraz prościej
Robot dla kaşdego Tanie roboty świetnie zapełniają lukę rynkową i pracują tam, gdzie nie opłaca się stosować bardzo zaawansowanych i drogich urządzeń. Dzięki temu większe grono producentów moşe myśleć o zastąpieniu pracą robota czynności do tej pory wykonywanych manualnie. W Polsce z konstrukcji igus korzystają na razie głównie uczelnie i placówki badawcze, ale jedno z ramion trafiło juş do firmy produkcyjnej, w której wykonuje pracę typu pick&place. Na świecie z tego rozwiązania korzystają juş światowi giganci, którzy potrzebują zarówno duşych, jak i mniejszych robotów na liniach produkcyjnych. – Z naszej oferty skorzystały do tej pory światowe koncerny z branşy motoryzacyjnej, farmacji, przemysłu pakującego, a nawet producenci systemów do pozyskiwania 74
energii odnawialnej – wylicza Radosław Sobociński. Ramiona robolink sprawdzają się wszędzie tam, gdzie firma chce zautomatyzować proces produkcji, ale na zakup ramienia moşe przeznaczyć kilkanaście, a nie kilkadziesiąt tysięcy złotych. Cena ramion rozpoczyna się juş od 12,7 tys. zł (najmniejsze gabaryty), a kończy na niespełna 20 tys. zł w przypadku większej rozmiarowo wersji z udźwigiem do 3 kg na ramieniu 750 mm. – Zdarza się, şe klienci, z którymi rozmawiamy na targach pytają, czy na pewno chodzi nam o cenę w złotówkach, a nie w euro. To chyba najlepiej ilustruje róşnicę – zauwaşa przedstawiciel firmy igus. Jak dodaje, ogromną zaletą rozwiązania robolink jest prosta konstrukcja modułowa, która umoşliwia dopasowanie kształtu urządzenia do potrzeb klienta. – Czę-
Rynek tanich robotów dynamicznie się rozwija. Świadczy o tym zarówno zainteresowanie takimi rozwiązaniami na targach, jak i liczba firm, w których ofercie pojawiają się podobne urządzenia. Co więcej, takşe integratorzy coraz częściej chcą mieć w ofercie niskobudşetowe ramiona. Rosnącego zapotrzebowania na rozwiązania typu robolink dowodzi teş fakt, şe jest to obecnie najbardziej dynamicznie rozwijająca się grupa produktowa ze wszystkich, jakie oferuje igus. Pomocna jest w tym przypadku współpraca z uczelniami. Dzięki współpracy z naukowcami niemieckich uczelni powstają innowacyjne, polimerowe konstrukcje, takie jak przekładnia cykloidalna, której sprawność jest równie wysoka, jak przekładni falowej (pierwszej współosiowej przekładni stworzonej przez igus), natomiast şywotność większa. – Po raz pierwszy zaprezentowaliśmy ją w kwietniu 2017 r. Choć nie jest jeszcze dostępna w sprzedaşy, w przyszłości moşe stać się alternatywą dla naszej klasycznej przekładni falowej, stosowanej jako piąta oś w ramionach robolink – przewiduje Product Manager igus Polska.
IGUS Sp. z o.o. & H - XZX%' IZ9Z\G : - H ZZ ^_\ `] ]I' 2 ) ZZ ^_\ _X _d 9$ 2 a & H(
---H & H(
AUTOMATYKA
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Zrobotyzowana paletyzacja i transport za pomocÄ… AGV Automatyzacja procesu paletyzacji jest niezwykle istotna, - - ( ( & ( * & ( @ - - ( & - /
( & / /H % ? - 4 - / @ ( - '
C & ( ( - ( &
' 4( -
- - - ' ( ( &/ &
- ( - $ / , $ - /' / 4 ( H : / & / -
- - M - - ( /? ?
( * 4H
. H & ' :+*
J
ednym z rozwiązań słuşących automatyzacji procesu paletyzacji jest zastosowanie robotów przemysłowych o kinematyce cylindrycznej (obrót-przesuw-przesuw). Przykładowo roboty, które dodatkowo umoşliwiają obrót głowicą (np. chwytakiem) wokół własnej osi, znakomicie sprawdzą się w paletyzacji popularnych europalet. Roboty takie moşna równieş ustawić na układzie jezdnym, dzięki czemu mogą pracować na kilku liniach lub układać towary na wielu paletach, rozdzielając poszczególne wersje produktu do róşnych dostaw. Jednym z takich urządzeń jest robot Tower TR1000 produkcji firmy WObit. Ma on trzy stopnie swobody, a dzięki posadowieniu na układzie jezdnym zyskuje dodatkową oś ruchu. W podstawie robota zastosowana jest przekładnia cykloidalna, zapewniająca dynamicz-
10/2017
ny i precyzyjny obrót ramienia do 270°. Robot moşe przenosić ładunki o łącznej masie do 25 kg, przy maksymalnym zasięgu ramienia 1000 mm. W przypadku integracji z układem jezdnym zakres ruchu robota moşna wydłuşyć niemal dowolnie.
Efektywnie i elastycznie Dobrą praktyką, słuşącą podniesieniu efektywności procesu produkcyjnego, jest łączenie procesu paletyzacji z automatycznym transportem detali na wózkach AGV. Roboty autonomicznie dostarczą palety w odpowiednie miejsce. Oprócz odciąşenia pracowników (zamiast wykorzystywać siłę własnych mięśni mogą oni nadzorować pracę robotów) zyskujemy równieş pewność, gdzie i kiedy dany transport się znajduje, kiedy dotrze w odpowiednie miejsce, a takşe kiedy komplet załadowanych palet będzie gotowy do odbioru. Widoczną korzyścią, którą gwarantują roboty mobilne, jest elastyczność produkcji – nowoczesne systemy nawigacji AGV umoşliwiają bowiem wytyczenie nowej trasy bez układania linii (zastosowanie laserowego systemu mapowania terenu), co zajmuje niewiele czasu. Przykładem takiego rozwiązania jest rodzina robotów mobilnych MOBOT AGV produkcji firmy WObit.
Wydajność w górę Roboty MOBOT AGV zostały zaprojektowane tak, aby maksymalnie poprawić wydajność produkcji. Ich budowa P R O M O C J A
umoşliwia doposaşenie w dowolny wózek transportowy – w zaleşności od sposobu wykonania wózka mogą przewozić palety, kuwety, drobne detale. Roboty MOBOT AGV mogą zahaczać wózki samodzielnie. Ponadto moşna je ładować ręcznie lub automatycznie za pomocą robota przemysłowego. Po zsynchronizowaniu robota AGV z programem magazynowym lub po wyposaşeniu stacji albo maszyn produkcyjnych w odpowiednie czujniki moşe on być wzywany w pełni automatycznie do wykonania określonego zadania. Zadania moşe równieş zlecać człowiek – sposób realizacji zaleşy od stopnia zautomatyzowania procesów w przedsiębiorstwie. W zaleşności od modelu roboty mogą transportować detale o masie 100– 1000 kg, a wydajna bateria zapewnia pracę do 12 h na jednym ładowaniu. Więcej informacji na stronie firmy www.wobit.com.pl.
PPH WObit E.K.J. Ober s.c. 4* X_' _Z9IG` # - H _X ZZ Z] GZZ 2 ) _X ZZ Z] G\d 9$ - * a- * H $H(
---H- * H $H(
75
PRZEGLĄD SPRZĘTU I APARATURY
Autonomiczny i mobilny system robota HelMo : & &/ 4 & , ( & / ( @ '
$ $ - A $ ;&*
( @M /&C ( ,&
* &H : $ ,
( C - ( / & ( - 2 * ( &/? $ 4 - $ 4 $ * $' & $ $ * $ H
P
rzypomina to trochę film science fiction, kiedy kaşdego ranka HelMo przystępuje do pracy w hali montaşowej w Bayreuth. Mobilny system robota kieruje się samodzielnie do swojego miejsca pracy, zwalnia lub zatrzymuje się w momencie, kiedy jego koledzy-ludzie znajdują się zbyt blisko, aby następnie kontynuować swoją drogę do celu. Wśród róşnych zadań przypisanych do systemu są prace montaşowe, wymagające duşej precyzji. HelMo jest na to przygotowany. W praktyce procedura jest następująca: robot ustawia się na miejscu samodzielnie, z dokład-
76
nością do 0,1 mm za pomocą trzech punktów pomiarowych zainstalowanych na stałe w stacji roboczej. W tym momencie moşe rozpocząć swoją zmianę. Obserwując działania HelMo z bliska, szybko staje się oczywiste, dlaczego załoga chętnie przekazuje mu swoje zadania. Montaş styków elektrycznych w systemach multizłączy jest bardzo monotonny i şmudny. Kaşdy pojedynczy pin musi być dokładnie wsunięty do obudowy multizłącza, przy czym zawsze są to te same ruchy: chwycenie pinu, precyzyjne umiejscowienie, docisk. Pin po pinie, złącze po złączu, godzina po godzinie. Monotonia takiej pracy to jedna kwestia, druga to rosnąca liczba błędów w trakcie wydłuşania się czasu pracy. HelMo umoşliwia ich uniknięcie – zawsze działa idealnie, gwarantując przez cały czas stałą precyzję.
Elastyczna produkcja dzięki uniwersalnej maszynie Jeśli spojrzymy w trakcie montaşu złączy przez ramię robota, staje się jasne, P R O M O C J A
o czym myśli Gerhard Geyer, kierownik projektu w Stäubli, kiedy mówi o asystencie. HelMo porusza się w miejscu pracy tak naturalnie, jak kaşdy inny pracownik. Sięga po obudowę złącza, która ma zostać złoşona i precyzyjnie umieszcza ją w odpowiednim miejscu. Następnie pobiera z regału plastikowy pojemnik z pinami, podjeşdşa do podajnika i wysypuje elementy na taśmę montaşową, na której są one rozdzielane. Odbiera piny jeden po drugim, a następnie szybko i precyzyjnie montuje je w obudowie. Po zakończeniu montaşu odkłada zmontowane złącze i rozpoczyna nowy proces montaşu. Raz moşe być to montaş wtyczek, innym razem grawerowanie laserowe albo jakiekolwiek inne zadanie, w którym moşna zastosować robota. Nadrzędnym celem bieşącego projektu pilotaşowego jest zintegrowanie HelMo w sposób produktywny i opłacalny z istniejącymi procesami, a przy tym zebranie doświadczeń, które ułatwią wdroşenie go do nadchodzących zastosowań seryjnych. Aby robot AUTOMATYKA
HelMo mógł być w przyszłości stosowany w obszarze przemysłowym w sposób moşliwie wszechstronny, konieczne jest wytyczenie dla niego kierunku. Zadanie to spoczywa na dziale konstrukcyjnym oraz logistycznym. Tylko wtedy będzie moşna z powodzeniem wdraşać strategię współpracy człowiek–robot, w taki sposób, jak zrobiła to firma Stäubli w zakładzie produkcyjnym w Bayreuth.
HelMo sprawdza się we wszystkich zadaniach HelMo jest innowacyjnym, mobilnym systemem robota, który moşe poruszać się i nawigować autonomicznie, kontrolując jednocześnie swoje otoczenie dzięki trzem zintegrowanym skanerom laserowym. Robot moşe wykonywać zadania w pełni automatycznie i z maksymalną prędkością, a w razie potrzeby współpracować ramię w ramię z człowiekiem. HelMo bazuje na standardowym robocie TX2. Maksymalne obciąşenie sześcioosiowego TX2touch 90L to 15 kg, a zasięg – 1200 mm. Maszyna została opracowana z myślą o bezpośredniej współpracy robota z człowiekiem. Aby sprostać wysokim technicznym wymaganiom bezpieczeństwa, ma wbudowany kompleksowy pakiet bezpieczeństwa wraz z systemem kontroli bezpieczeństwa CS9. Inną cechą wyróşniającą robota jest „elektroniczna skóra�. Wraşliwa na dotyk powierzchnia gwarantuje natychmiastowe zatrzymanie ruchu robota w przypadku bezpośredniego kontaktu z człowiekiem. Wszystkie funkcje
zabezpieczające są certyfikowane i spełniają rygorystyczne wymagania w zakresie kategorii bezpieczeństwa SIL 3 oraz PL e. – Mobilny system robota ma budowę modułową i jest wyposaşony w automatyczny system wymiany narzędzi. Dzięki temu HelMo jest bardziej uniwersalną maszyną, moşna go zastosować w większej liczbie aplikacji i moşe odcią-
şać załogę od nielubianych czynności. Widzimy w nim w mniejszym stopniu robota, a bardziej asystenta, który zawsze znajduje się w tym miejscu, w którym jest potrzebny. Gdy HelMo stanie się w przyszłym roku standardowym produktem, chcielibyśmy nadać mu najwyşszy moşliwy stopień elastyczności w celu umoşliwienia wykonywania jak najszerszego spektrum zadań. Powinien on teş, tak jak pozostałe produkty Stäubli, cechować się duşą dostępnością oraz bezpieczeństwem procesów. Z pewnością optymalnym warunkiem dla osiągnięcia tego celu jest testowanie go w realnym środowisku pracy, a najlepiej we własnej fabryce na linii produkcyjnej – mówi Gerhard Geyer, kierownik projektu w firmie Stäubli. !" #$%&
. H &*
& H + ^I[^Z' P - ! -
d`9IIZ $ H GZ _\_ ^` IG 2 ) GZ _\] X\ dX 9$ &* H( a &* H $ ---H &* H(
10/2017
77
PRAWO I NORMY
DR ALEKSANDRA AULEYTNER radca prawny, szef praktyki własności intelektualnej Kancelaria Domański Zakrzewski Palinka sp. k.
Dylematy etyczne
przy projektowaniu robotów S &- $ C - @M /
/ & / /
& ƒ$ ( / - * -
( / - & $ ,
$ - , - C , * ,H
$ ( * $ $ / ' $ ( - ( - - M' * - & /
( - C
& @
& ' / @ '
/ / - - - ( - ,
* , C @
& / 6 (H $ / ( - - ' ( / ' - $ ( - - @ 8 ( - * M
* H
78
N
ajczęściej obecnie dyskutowane problemy etyczne to te związane z pojazdami autonomicznymi. Dotyczą one np. podejmowania przez pojazd autonomiczny decyzji o rozmiarze kolizji na drodze – w skrajnych przypadkach nawet decyzji o ratowaniu jednego şycia ludzkiego kosztem drugiego. Dylematy etyczne przy projektowaniu robotów obejmują równieş cały obszar zastosowań robotów w pracach domowych, opiece nad dziećmi czy osobami starszymi. Pojawiają się wówczas problemy etyczne związane z niebezpieczeństwem przywiązania się do robota przez osoby z grup społecznych szczególnie wraşliwych, wytworzenia więzi emocjonalnej czy wręcz zaleşności od robota przez takie osoby, a takşe ich izolacji od rzeczywistości. Szereg kontrowersyjnych zagadnień etycznych, które wymagają regulacji prawnych lub stworzenia co najmniej kodeksów etycznych występuje równieş w obszarze zastosowań robotów medycznych. Dotyczy to w szczególności autonomicznych systemów cyberfizycznych wszczepianych do ciała ludzkiego lub zastępujących fragmenty ciała. Systemy te mogą działać znacznie lepiej od ludzkich organizmów, co moşe mieć wpływ na zmianę rozumienia niepełnosprawności i w skrajnych przypadkach
na chęć zastępowania zdrowych organów sztucznymi. Autonomiczne systemy cyberfizyczne mogą teş wkraczać w przestrzeń wraşliwych danych osobowych, gromadząc je niezaleşnie od osoby wyposaşonej w taki system.
Kodeksy etyczne Rezolucja Parlamentu Europejskiego z 16 lutego 2017 r. zawierająca zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki (2015/2103(INL)) postuluje stworzenie na poziomie Unii Europejskiej kodeksu postępowania etycznego w dziedzinie robotyki, który stanowić będzie podstawę kontroli przestrzegania podstawowych zasad etycznych, począwszy od fazy projektowania, konstrukcji, testowania, aş do fazy rozwoju robotów. Takie kodeksy tworzone są teş niezaleşnie przez poszczególne państwa członkowskie – przykładowo w czerwcu 2017 r. Ministerstwo Transportu Niemiec przyjęło kodeks etyki projektowania pojazdów autonomicznych.
Po pierwsze: nie krzywdzić człowieka Robot, bardzo często samouczący się i z wbudowaną autonomią, musi podlegać ścisłej kontroli człowieka. Wspólnym załoşeniem kodeksów jest to, şe roAUTOMATYKA
PRAWO I NORMY bot ma za zadanie chronić ludzkie życie. W szczególności nie może szkodzić człowiekowi i musi mu być w pełni posłuszny. Zasady te przypominają sformułowane w 1942 r. przez amerykańskiego pisarza Isaaka Asimova w książce „Zabawa w berka” tzw. trzy prawa robotów: 1) Robot nie może skrzywdzić człowieka ani przez zaniechanie działania dopuścić, aby człowiek doznał krzywdy. 2) Robot musi być posłuszny rozkazom człowieka, chyba że stoją one w sprzeczności z Pierwszym Prawem. 3) Robot musi chronić sam siebie, jeśli tylko nie stoi to w sprzeczności z Pierwszym lub Drugim Prawem. Powyższe prawa zostały określone we wspomnianych wcześniej zaleceniach dla Komisji Europejskiej przyjętych w rezolucji PE wspólnym mianem Zasady nieszkodliwości – „po pierwsze nie szkodzić”. Zgodnie z tą zasadą, roboty nie powinny krzywdzić ludzi. Niemiecki Kodeks etyczny projektowania pojazdów autonomicznych wskazuje np. na to, że technologia stosowana w pojazdów autonomicznych powinna zapobiegać wypadkom tam, gdzie to możliwe i w zasadzie eliminować sytuacje kryzysowe. Powinna wykluczać sytuacje, w których pojazd autonomiczny musi sam „decydować” o tym, jakie mniejsze zło wybrać. Jeżeli jednak już taka sytuacja zaistnieje, ochrona życia i zdrowia ludzi powinna mieć priorytetowe znaczenie. To oznacza, że – z uwzględnieniem możliwości technologicznych – systemy pojazdu muszą być zaprogramowane tak, aby w razie konfliktu przedmiotu ochrony szkodzić zwierzętom lub mieniu, a zapobiegać jakimkolwiek obrażeniom ciała ludzkiego. Kodeks wskazuje jednak, że nie jest etycznie możliwe zaprogramowanie
WSPÓLNYM ZAŁOŻENIEM KODEKSÓW JEST TO, ŻE ROBOT MA ZA ZADANIE CHRONIĆ LUDZKIE ŻYCIE. W SZCZEGÓLNOŚCI NIE MOŻE SZKODZIĆ CZŁOWIEKOWI I MUSI MU BYĆ W PEŁNI POSŁUSZNY. z góry zachowania maszyny w sytuacji wyboru między jednym życiem ludzkim a drugim. W takim przypadku decyzja zależy od konkretnej sytuacji. Nie da się więc w tym zakresie ujednolicić zasad, a wszelkie rozróżnienie wyboru oparte na wieku, płci, kondycji fizycznej lub umysłowej jest zakazane.
Po drugie: interes człowieka, autonomia, sprawiedliwość Niezależnie od Zasady nieszkodliwości badania w dziedzinie robotyki powinny być prowadzone zgodnie z najwyższymi standardami etyki i profesjonalizmu oraz zapewniać przestrzeganie dodatkowych trzech zasad: 1) przynoszenia korzyści – roboty powinny służyć najlepszemu interesowi człowieka, 2) autonomii – rozumianej jako zdolność do podjęcia świadomej, niewymuszonej decyzji na temat zasad interakcji z robotami, 3) sprawiedliwości – sprawiedliwe rozłożenie korzyści związanych z robotyką, a w szczególności przystępność cenowa robotów do opieki domowej i zdrowotnej.
Po trzecie: ochrona praw człowieka Jak wskazuje się w zaleceniach dla Komisji Europejskiej z 2017 r., rozwiązania
TAM, GDZIE TO MOŻLIWE, NALEŻY ZAPEWNIĆ ODWRACALNOŚĆ DZIAŁAŃ ROBOTA. POWINIEN ON MIEĆ MOŻLIWOŚĆ COFNIĘCIA OSTATNIEJ SEKWENCJI SWOICH DZIAŁAŃ W CELU USUNIĘCIA NIEPOŻĄDANEJ AKTYWNOŚCI. 10/2017
technologiczne stosowane przy projektowaniu robotów powinny „uwzględniać prawa i zasady ujęte w Karcie praw podstawowych, w szczególności zasadę godności ludzkiej, poszanowania i ochrony życia prywatnego i rodzinnego, ochrony i bezpieczeństwa, ochrony danych osobowych, ochrony własności intelektualnej, wolności wypowiedzi i informacji, równości i niedyskryminacji, solidarności, praw obywatelskich i wymiaru sprawiedliwości, zgodnie z zasadą proporcjonalności”. Szczególnie istotne jest zapewnienie prawa jednostki i całej ludzkości do samostanowienia. Badania w dziedzinie robotyki powinny być ponadto prowadzone zgodnie z zasadą ostrożności. Oznacza to, że należy przewidzieć potencjalne skutki takich badań dla bezpieczeństwa oraz podjąć należyte środki ostrożności, proporcjonalne do wymaganego poziomu ochrony. Tam, gdzie to możliwe, należy też zapewnić odwracalność działań robota. Powinien on mieć możliwość cofnięcia ostatniej sekwencji swoich działań w celu usunięcia niepożądanej aktywności.
Dobrowolny charakter kodeksów Omawiane kodeksy etyki mają charakter dobrowolny. Zachęcają wszystkie zainteresowane strony do odpowiedzialnego postępowania przy projektowaniu technologii w obszarze robotyki. Nie zastąpią jednak norm prawnych, które w przyszłości powinny być wypracowane na poziomie unijnym, po to by zapewnić bezpieczne i etyczne projektowanie robotów oraz systemów autonomicznych. Takie prace w sposób kompleksowy jeszcze nie zostały podjęte. dr Aleksandra Auleytner 79
RYNEK
Efektywność energetyczna
dzięki rozwiązaniom Murrelektronik < ? & - , -
- ( & / $ / 2 - @M H /?
( ( * $ / &C ? 4 $ $ / 2 - @
/H ( / ? - /
/ & H
K
iedy kupujemy nowy samochód, lodówkę czy klimatyzator, jednym z istotnych czynników decydujących o wyborze jest ich efektywność energetyczna. Rzut oka na europejską etykietę energetyczną jasno obrazuje zaleşność między zuşytą energią a osiągniętymi wynikami. Klasa A+++ świadczy o najwyşszej efektywności.
Murrelektronik to właściwy partner we wdraşaniu rozwiązań z zakresu efektywności energetycznej – pomaga spełnić standardy w tym zakresie i oferuje łatwe do zastosowania rozwiązania niezwłocznie podnoszące efektyweność, a jednocześnie obnişające zuşycie energii. Firma skupia się na dwóch głównych zagadnieniach: integracji wysokowydajnych komponentów i/lub wymianie przestarzałych zasobów w istniejących maszynach i systemach oraz strategicznym podejściu skoncentrowanym na tych grupach maszyn, które nie są zaangaşowane w procesy produkcji i są tymczasowo przełączone w stan spoczynku.
Współpraca na linii moduł–zasilacz
Podobne właściwości są istotne w przemyśle maszynowym. Standardy dyrektywy ISO/DIS 14955-1 wyznaczają ramy przedsiębiorstwom, dla których efektywność jest priorytetem. Testowanie maszyn i systemów moşe pomóc w podniesieniu poziomu oszczędności energii nie tylko w zakresie produkcji. Naleşy równieş mieć na uwadze stan gotowości, symulacji i realizacji. Moşna to łatwo zaobserwować na przykładzie zasilaczy, które pracują bez przerwy lub przy stale włączonych lampach. 80
P R O M O C J A
Zasilacze Murrelektronik umoşliwiają osiągnięcie wyşszej efektywności energetycznej. Przykładowo zasilacze Emparro wyróşnia znakomity wskaźnik sprawności wynoszący około 95 proc. To oznacza znaczące obnişenie kosztów energii. Ponadto Emparro emituje niewielką ilość ciepła, więc komponenty znajdujące się w jego poblişu nie są naraşone na róşnice temperatury, co pozytywnie wpływa na ich şywotność. Moduł redundantny MB ściśle współpracuje z zasilaczami Emparro, tworząc jeszcze bardziej efektywne rozwiązanie. Ten inteligentny moduł szafy sterowniczej utrzymuje oba zasilacze na podobnym poziomie, dzięki czemu uzyskujemy najlepszy tryb pracy. To jednak nie wszystko – moduł redundantny MB pracuje w oparciu o technologię MOSFET, AUTOMATYKA
RYNEK
więc zuşycie wewnętrzne utrzymuje się na poziomie o 87 proc. nişszym niş w przypadku standardowych modułów diodowych.
ny, co dodatkowo podnosi poziom oszczędności energii.
Oświetlenie energooszczędne
Przykładem tego, jak duşe oszczędności moşe przynieść niewielka zmiana, moşe być wymiana przekaźników na optoizolatory Murrelektronik. Z uwagi na to, şe potrzebują niewielkiego prądu rozruchowego, moc wejściowa jest znacznie nişsza, a prąd podtrzymujący działanie jest o ponad 50 proc. mniejszy. To przynosi imponującą oszczędność w duşych systemach. Podobny cel przyświecał produkcji konektorów zaworowych MSUD z reduktorami mocy. Te wstępnie zarobione złącza typu A dostarczają 100 proc. mocy podczas rozruchu. Kiedy system przechodzi w stan czuwania, pobór mocy redukowany jest o 40–60 proc. W maszynach wyposaşonych w wiele
MURRELEKTRONIK Sp. z o.o. & H < XX' GI9I`_ - H \Z ]\I II ZI' 2 ) \Z ]\I II Z\ 9$ 2 a$& H(
---H$& H(
, (H$& H(
. H &
W oszczędzaniu energii pomaga równieş właściwy dobór systemów oświetlenia. Dlatego Murrelektronik oferuje wieşe sygnałowe Modlight, które oznaczają stanowiska pracy za pomocą jasnych diod LED. Mogą bezobsługowo pracować przez ponad 100 tys. godzin, a kluczową korzyścią jest to, şe na wyjściu oferują doskonałą relację do wejścia. Kolejnym przykładem tej technologii jest Modlight XTREME 440. Gwarantuje oświetlenie maszyn zblişone do jakości światła dziennego za pomocą diod LED zamiast energochłonnych lamp fluorescencyjnych. Modlight XTREME 440 moşe być na stałe przyciemnio-
Optoizolatory, konektory i inne komponenty
złączy znacząco wpływa to na efektywność energetyczną. Strategiczne podejście Murrelektronik umoşliwia całkowite odłączenie komponentów, które nie są w danym momencie potrzebne. W tym celu stworzono inteligentny komponent szafy sterowniczej do monitoringu prądu: MICO+. Podobne efekty przynosi zastosowanie modułu sieciowego Cube67. Powyşsze przykłady dowodzą, şe istnieje wiele sposobów na poprawę efektywności energetycznej maszyn i systemów. Te rozwiązania moşna bardzo łatwo zastosować, a firma Murrelektronik pomoşe znaleźć właściwe rozwiązanie dla kaşdego systemu.
10/2017
81
RYNEK
Zapewnienie
dostępu serwisowego do instalacji i maszyn : 4 @M / $
- , ( & / , /
/&C ( ? - M - $ , / C ( / & # $ GHI' @
- C / # $ - H : & ( - ( / @ , & &
( & / ? ( ?
$ * /$&/? $ ?
A $4 6 $ $ * & - $ 8
$H : ( @
* ( & / ,
( ? , - ( * *4 ?MH
Andreas FuĂ&#x;
R
ozwój związany z rewolucją 4.0 stwarza szereg moşliwości, jednak zapewnienie ochrony dostępu do kompleksowych sieci instalacji i urządzeń stanowi wielkie wyzwanie dla operatorów w zakresie bezpieczeństwa IT, w branşy nazywanego bezpieczeństwem ICS (systemów sterowania przemysłowego). Strumienie danych dotyczących produkcji są ograniczone do określonej objętości, a maszyny i instalacje są chronione przez zastosowanie znanych oraz sprawdzonych rozwiązań, takich jak architektura bezpieczeństwa według zasady ochrony w głąb, zgodna z wymaganiami norm ISA99 oraz IEC 62443. Zapewnienie dostępu w celu wykonania konserwacji i programowania tego rodzaju systemów jest zadaniem o szczególnym charakterze.
Zagroşenie dla bezpieczeństwa Podobnie jak w przypadku warstwowego podejścia do bezpieczeństwa IT, które przypomina strukturę cebuli, wdraşanie koncepcji ochrony w głąb w architekturze bezpieczeństwa polega na skonstruowaniu kilku warstw zabezpieczeń sieciowych, chronionych 82
P R O M O C J A
indywidualnymi ograniczeniami dostępu. Warstwa zewnętrzna jest połączona z Internetem i tym samym stanowi najmniej pewny pod względem zabezpieczenia poziom. Poziomy bezpieczeństwa określane są takşe jako poziomy zaufania, przy czym poziom zaufania wzrasta wraz z kaşdą kolejną warstwą sieciową. Centrum „cebulowej� sieci składa się z systemów, które wymagają szczególnie wysokiego poziomu ochrony – w sieciach produkcyjnych są to maszyny i instalacje wraz z komponentami. Systemy są chronione przez konstruowanie za pomocą NAT (translacji adresów sieciowych) niewidzialnych podsieci, a takşe przez maskowanie i ustawienie ograniczeń dostępu, które dopuszczają tylko absolutnie niezbędne do produkcji strumienie danych. Aby móc wykonywać zadania serwisowe i konserwacyjne, odpowiedni pracownicy w danej firmie, jak równieş zewnętrzni serwisanci producenta urządzeń muszą otrzymać dostęp do szczególnie chronionych obszarów sieci. W przeszłości często mogli uzyskać dostęp przez własne węzły dostępu za pośrednictwem sieci telefonicznej. Jednak takie węzły, dostępAUTOMATYKA
RYNEK ne bezpośrednio przez sieć telefonii, stwarzają znaczne zagroşenie dla bezpieczeństwa. Dzieje się tak, poniewaş osoba łącząca się moşe uzyskać dostęp do całej sieci i zwykle nie musi przechodzić przez proces uwierzytelniania w celu uzyskania dostępu do systemów podłączonych do danej sieci. Obecnie ten przestarzały technologicznie system jest często zastępowany popularnymi sieciami zdalnej konserwacji VPN.
Konfiguracja sieci serwisowej
. H #, ) %
Opisane wcześniej rozwiązania umoşliwiają weryfikację toşsamości osób upowaşnionych do dostępu, jak równieş zaszyfrowaną transmisję danych. Jednak osoby z prawami dostępu wciąş mają swobodny dostęp do sieci chronionej. Co więcej, szyfrowanie uniemoşliwia operatorom maszyn uzyskanie wglądu do danych, co oznacza, şe nie mają kontroli nad danymi. W rezultacie nie jest moşliwe śledzenie zdarzeń szkodliwych. Kolejny problem wynikający z tej koncepcji wiąşe się z tym, şe kaşdy producent maszyn chce stosować własny system zdalnego dostępu. Powoduje to powstawanie heterogenicznych, niemoşliwych
do spójnego zarządzania systemów IT. Dodatkowo zdalna konserwacja w sieci VPN nie rozwiązuje problemu zapewnienia pracownikom serwisu operatora kontrolowanego, uwierzytelnionego dostępu. W przypadku, gdy wewnętrzni serwisanci mają przyznane prawa szerokiego dostępu do instalacji i maszyn, skutkuje to znacznym obnişeniem poziomu bezpieczeństwa. Z tego względu wymagany dostęp zawsze powinien być ograniczony do koniecznego minimum. Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest utworzenie osobnej, odizolowanej strefy sieci (sieć serwisowa) i przekazanie lub przekierowanie połączeń serwisowych. W branşy IT tego typu strefy sieci są takşe znane pod pojęciem strefy zdemilitaryzowanej (DMZ).
Kontrola połączeń serwisowych Urządzenia bezpieczeństwa w asortymencie Phoenix Contact FL mGuard są odpowiednie do zastosowań przemysłowych i ochrony poszczególnych komórek produkcyjnych. Dodatkowo umoşliwiają tworzenie stref sieci serwisowej (fot. 1). Ze względu na ich sys-
Fot. 1. 0 ? * ( /? , ? ( $
( & / &$ C - /? *& -4 2 - - /
10/2017
temowe ukierunkowanie na bezpieczeństwo ICS mają funkcje niezbędne do realizacji opisanych zadań. Sieć serwisowa jest usytuowana dokładnie na poziomie sieci produkcyjnej. Obie sieci są od siebie oddzielone i odizolowane za pomocą urządzeń zabezpieczających. Produkty FL mGuard działają teş jako punkt dostępu dla poszczególnych sieci komórek produkcyjnych (fot. 2). Sieci są w przejrzysty sposób zintegrowane z siecią serwisową za pośrednictwem połączeń VPN. Na ich bazie moşna budować i demontować wymagane połączenia serwisowe oparte na sieci VPN z poziomu komórek produkcyjnych. W tym celu moşna uşyć wyłącznika kluczykowego, który kontroluje urządzenia zabezpieczające przez zintegrowane cyfrowe I/O. Alternatywnie operatorzy maszyn mogą korzystać z urządzenia HMI, które przesyła informacje o zdarzeniach zachodzących w sieci wewnętrznej. Metoda ta umoşliwia operatorom stałe sterowanie wszystkimi połączeniami serwisowymi. Zasady zapory w ramach połączeń VPN mogą określać autoryzowany dostęp do serwisu. Jeśli korzystanie z połączeń VPN w sieciach
Fot. 2. & - 2 - - / &C? / / (&
( - ( ? - - , &$ C - , * (
$ -
83
RYNEK PRAWIDĹ OWA REALIZACJA KONCEPCJI
Fot. 3. # - - , ( $ ? - ?
( @ - $ ( ? 7#!
&* * ( @ 4(&
wewnętrznych jest zabronione, takie same funkcje zapewnia GRE (Generic Routing Encapsulation) – funkcja tunelowania i warunkowej zapory (lub wymienne zestawy reguł zapory).
Aktywacja dynamicznych reguł zapory Zewnętrzni serwisanci producenta maszyny są podłączeni do serwisowej strefy sieciowej za pomocą VPN (fot. 3). Phoenix Contact oferuje odpowiednie rozwiązania dla tej aplikacji z zastosowaniem Secure Client VPN FL mGuard lub FL mGuard Smart2 VPN. Technicy operatora maszyny równieş mogą być podłączeni za pośrednictwem połączeń VPN lub przez bezpośredni dostęp do sieci. Dostęp moşe być skonfigurowany w taki sposób, şe dany technik musi dokonać autoryzacji przez zaporę urządzeń zabezpieczających uşytkownika. Ten proces otwiera moşliwość aktywacji dynamicznych reguł zapory dla określonych uşytkowników. Opisane zasady stosuje się do adresów IP, które są uşywane do uwierzytelniania. Dzięki temu kaşdy technik ma jedynie ograniczony, konieczny dostęp, a więc moşliwe jest tworzenie koncepcji bezpieczeństwa
wielopoziomowego. Jeşeli operator akceptuje rozwiązania VPN preferowane przez producenta maszyny, w strefie sieci serwisowej powinny być umieszczone odpowiednie urządzenia końcowe. Zapewnienie dostępu serwisowego do instalacji i maszyn daje operatorom znaczące korzyści, ale takşe oznacza duşe wyzwania w zakresie bezpieczeństwa dostępu. Odpowiednie strategie i specjalne technologie umoşliwiają sprostanie im, a tym samym obnişenie kosztów konserwacji przy jednoczesnym zwiększeniu dostępności.
Eksperci bezpieczeĹ„stwa ICS Phoenix Andreas FuĂ&#x; Contact pomagajÄ… klientom analizo , wać i oceniać istniejÄ…cÄ… infrastruk#, ) % % * & " turÄ™ i jej komponenty. OpracowujÄ… rozwiÄ…zania ochrony systemĂłw, jak rĂłwnieĹź zapewnienia bezpiecznych opcji dostÄ™pu. Bardzo waĹźne jest, by specjaliĹ›ci realizowali koncepcje w taki sposĂłb, aby wszystkie systemy dziaĹ‚aĹ‚y pĹ‚ynnie i współdziaĹ‚aĹ‚y ze sobÄ…. BezpieczeĹ„stwo nie jest jednak koncepcjÄ… statycznÄ…. Jego elementy muszÄ… być stale stosowane, od uĹźytkownika do administratora, takĹźe przez pracownikĂłw zapewnienia bezpieczeĹ„stwa, a wszystkie zaangaĹźowane osoby muszÄ… mieć taki sam poziom wiedzy. Dlatego Phoenix Contact oferuje szkolenia i seminaria oraz regularnÄ… kontrolÄ™ sposobu, w jaki koncepcje bezpieczeĹ„stwa sÄ…Â wdraĹźane i stosowane w firmach (fot. 4). Oferty te dotyczÄ… wszystkich sektorĂłw i obejmujÄ… wszelkie tematy zwiÄ…zane z cyberbezpieczeĹ„stwem. Andreas FuĂ&#x; PHOENIX CONTACT Sp. z o.o. & H & - `]9`d' `X9\X] : H ]X \d ^I GXI ---H(, ) H $
Fot 4. #, ) % 2 &/
- C 4 - -
* ( -
84
AUTOMATYKA
RYNEK
Enkodery Lika do stref EX z certyfikatem ATEX Lika Electronic oferuje szeroki - * - A tem ATEX. Serie IX58/IX58S/ CX58/CX59, XC77, XAC77 f %]] . ( / - $ @ ? - ,
, ( / ,H
E
nkodery Lika serii IX58/IX58S/ CX58/CX59, XC77, XAC77 oraz XAC77 FB sprawdzą się w kaşdej krytycznej aplikacji, gdzie wystąpienie atmosfery wybuchowej, której źródłem są gazy, pary, mgły lub mieszaniny powietrza i pyłu, jest przypadkowe i moşliwe w trakcie normalnej pracy (kategoria 2) oraz w strefach, w których jej wystąpienie jest mało prawdopodobne lub zdarza się sporadycznie, przez krótki czas i nie podczas normalnej pracy (kategoria 3).
Kategoria 2: enkodery do stref 1, 2, 21, 22 Enkodery serii XC77 oraz XAC77 z certyfikatem ATEX spełniają kryteria kategorii 2: mają hermetyczną, przeciwwybuchową i ognioszczelną obudowę oraz wysoki stopień ochrony przed zapłonem, zarówno w atmosferze zawierającej gazy, jak i pyły wybuchowe. Przeznaczone są do stosowania w strefach 1, 2, 21, 22 w klasie temperaturowej T6 (T 85 °C).
Kategoria 3: enkodery do stref 2, 22
Fot. Eldar
Enkodery z certyfikatem ATEX serii XAC77 dla sieci polowych i Ethernet oraz IX58/ IX58S/CX58/CX59 z wyjściem prostokątnym zostały zaprojektowane w celu zapewnienia ochrony w atmosferze potencjalnie wybuchowej (kategoria 3) i mogą 10/2017
P R O M O C J A
być stosowane w strefach 2 i 22 w klasie temperaturowej T5 (T 100 °C).
Inkrementalne lub absolutne XC77 to enkoder inkrementalny nadający się zarówno do zastosowań w strefie 1/21, jak i 2/22. Ma wyjście uniwersalne kompatybilne z Push Pull i Line Driver, a maksymalna rozdzielczość to 10 000 imp./obr. IX58/IX58S/ CX58/CX59 to enkodery inkrementalne przeznaczone do strefy 2/22. Podobnie jak XC77 mają wyjścia uniwersalne kompatybilne z Push Pull i Line Driver oraz rozdzielczość do 10 000 imp./obr. XAC77, z przeznaczeniem zarówno do strefy 1/21, jak i 2/22, to enkoder absolutny z wyjściem analogowym i protokołami SSI, Profibus oraz CANopen. Z kolei enkoder absolutny XAC77 FB został zaprojektowany z myślą o stosowaniu w strefie 2/22. Dostępne protokoły to Profinet, EtherCAT, Powerlink, Modbus, Profibus i CANopen. Oba enkodery absolutne są dostępne w wersji jedno- i wieloobrotowej.
ELDAR & H `X' G`9`\X +( tel. 77 442 04 04, fax 77 453 22 59 e-mail: eldar@eldar.biz www.eldar.biz
87
RYNEK
Ergonomia a bezpieczeństwo w osłonach zabezpieczających : , $ 4 ( $ 4 - $' C $ C & ?
* ( - - $& ( - -
- ,' ( * ,
@ ' $ / /? $
$ $ - / @M / ( H $ $ - - 4 @
( ( - & / 4 & ?M
2 &H " , * ( /? / ( $ ( - - / @ - - ,
( &C - -' - 4
4 ( / ( $ * ( - H ! / - $ * ( - ƒ
( &/? - ? $ 4 $ ? * ( - $H
- / &C - * - , & ? * ( /? , C
&C ( ( - $ H
W
 pierwszej chwili związek ergonomii z bezpieczeństwem moşe nie być oczywisty. Słownik łączy jednak te dwa elementy: „Fizyczne dostosowanie sprzętu, organizacja sekwencji czynności i wpływu czynników środowiska tak, aby zmniejszyć fizyczne i psychiczne zagroşenia, wpływa pozytywnie na zdrowie pracownika, a z drugiej strony poprawia wydajność i nastawienie do pracy� (Encyklopedia Brockhaus). Definicja ta podnosi kwestie trzech pochodnych ergonomii, w tym bezpieczeństwa i wydajno-
88
ści w jednym kontekście, co znajduje odzwierciedlenie w praktyce. Jeśli maszyna moşe być obsługiwana za pomocą niewielkiej liczby intuicyjnych operacji, to wydajność się zwiększy, a dodatkowo łatwiej będzie uniknąć nieprawidłowych operacji. W ten sposób ergonomia przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa urządzenia.
Istotne czynniki konkurencji Związek między ergonomią i bezpieczeństwem jest juş zapewne jasny, ale w przeszłości moşliwości optymalizacji często nie były w pełni wykorzystywane. To podejście uległo jednak zmianie. Za sprawą rosnącej konkurencji w branşy inşynierii maszynowej, współdziałanie człowieka z maszyną – np. ergonomia elementów uruchamiających – nabrało znaczenia. Inşynierowie koncentrują się obecnie na optymalnej integracji technologii zabezpieczeń, np. wyłączników bezpieczeństwa, zarówno z sekwencjami pracy, jak i z maszyną lub jej elementami uruchamiającymi.
Implikacje dla menedşera Wspomniane kwestie mają wpływ na decyzje menedşera, który chce kupić nowe urządzenie i na inşyniera zabezpieczeń, który musi zaprojektować zgodny z potrzebami system. Obaj będą musieli wziąć pod uwagę załoşenia bezpieczeństwa i systemy ochronne maszyny, a takşe związek między ergonomią a wydajnością i bezpieczeństwem. Gdy wybiorą maszynę zbudowaną z uwzględnieniem powyşszych załoşeń, osiągną większą P R O M O C J A
Fot. 1. $ &$ C - A & /4
4(& 2 C
/ ( * $ ' $ - /
( * &- 4 &
& 6 * &
&* *
? , $ 48 - * ( $
$ / &
wydajność i szybszy zwrot poniesionych nakładów przy tym samym poziomie bezpieczeństwa. Dlatego tak waşne jest, by wybrać urządzenie wyposaşone w zabezpieczenia zbudowane i skonfigurowane zgodnie z podstawowymi zasadami ergonomii. Waşną cechą takiej maszyny jest aparatura łączeniowa umoşliwiająca łatwe i ergonomiczne zintegrowanie jej funkcji i działania z procesem produkcyjnym w fabryce.
System zabezpieczeń zintegrowany w uchwycie drzwiowym Przykładem ergonomicznej aparatury jest modułowy system uchwytu drzwiowego STS produkowany przez firmę Schmersal (fot. 1), przeznaczony do ogrodzeń zabezpieczających roboty lub linie produkcyjne. Jego cechą charakterystyczną jest wysoki poziom zintegrowania funkcji: blokada elektromagnetyczna i jej aktywator są połączone z uchwytem w jednym urządzeniu, zbudowanym tak, aby ułaAUTOMATYKA
RYNEK twić aplikację inşynierowi i usprawnić pracę operatora. Funkcje systemu, takie jak np. ręczne zwolnienie blokady, wyjście awaryjne, zwolnienie awaryjne czy prowadnica, są realizowane za pomocą akcesoriów systemu STS i mogą być dostosowane do specyficznych wymagań. Dodatkowo moşliwe jest zintegrowanie w aktywatorze blokady serwisowej (LO-TO), dzięki czemu pracownik konserwujący urządzenie moşe uniemoşliwić operatorowi zaryglowanie blokady i uruchomienie procesu.
Czujnik magnetyczny bezpieczeństwa w uchwycie drzwiowym
. H ,$
Wyłącznik w uchwycie drzwiowym BNS-B20 (fot. 2) równieş został zaprojektowany zgodnie z zasadami ergonomii i integracji funkcji. Moşe pracować w lekkich i średnio cięşkich warunkach, w osłonach zdejmowanych i mocowanych na zawiasach. Zamiast elektromechanicznego przełącznika ma zintegrowany w eleganckim uchwycie magnetyczny czujnik bezpieczeństwa, który monitoruje usytuowanie osłony bezpieczeństwa. W porównaniu z typowym rozwiązaniem czujnik magnetyczny ma tę przewagę, şe ani czujnik, ani magnes nie są widoczne: oba komponenty są ukryte – odpowiednio – w uchwycie i obudowie urządzenia. Wśród za-
Fot. 2. S $ $ & ,-
- - ! 9 ZI - $
&/ $ / ( * - - /? ,
$ -' / -
10/2017
let rozwiązania jest jego wygląd, ale względy estetyczne to kwestia drugorzędna – waşniejsze jest bowiem, şe gdy osłona zabezpieczająca jest otwarta, şadne elementy z niej nie wystają, co zmniejsza ryzyko zranienia. Na korzyść czujnika magnetycznego przemawiają takşe odporność na zabrudzenia i zuşycie, ze względu na brak ruchomych elementów mechanicznych. Oprócz magnetycznego czujnika urządzenie ma równieş dwa wbudowane magnesy utrzymujące osłonę w pozycji zamkniętej. Podczas otwierania osłony siła magnesów jest neutralizowana przez mechaniczną dźwignię wbudowaną w uchwyt, co umoşliwia wykonanie tej czynności bez zbędnego wysiłku. Projektanci celowo unikali stosowania wystających części, by uniknąć niezamierzonego otwarcia drzwi. Gdy osłona monitorowana przez BNS-B20 zostanie otwarta, maszyna zostanie natychmiast zatrzymana, co redukuje ryzyko podjęcia nieprawidłowych operacji oraz zwiększa wydajność urządzenia.
Blokada elektromagnetyczna – integracja funkcji Opracowując blokadę AZM 200 (fot. 3), inşynierowie i projektanci firmy Schmersal przykładali duşą wagę do ergonomii urządzenia. Gładkie, zaokrąglone powierzchnie gwarantują pewny chwyt. Podobnie jak w uchwycie BNS-B20, z blokadą zintegrowane są klamka oraz diody LED informujące o statusie urządzenia. Integracja diod LED jest waşnym elementem umoşliwiającym uniknięcie nieprawidłowych i niepotrzebnych operacji, gdyş operator jest zawsze informowany o tym, czy blokada jest otwarta, czy zamknięta. Blokada AZM zawiera takşe zestaw czujników monitorujących zamknięcie osłony. Zamki elektromagnetyczne wymagają jednak mechanicznego rygla do utrzymania osłony w pozycji zamkniętej. Firma Schmersal opracowała rozwiązanie optymalnie integrujące rygiel z urządzeniem – gdy osłona jest otwarta, rygiel jest ukryty w obudowie zamka, co zapobiega zranieniu uşytkownika.
Fot. 3. $
* C? &C - -
2 $ / & ' ( *
( * $
&* ( - - $
( / $
Nowe technologie to lepsza ergonomia W celu monitorowania pozycji osłon zabezpieczających uşywany jest sensor typu BG, w którym zastosowano nowatorską, opatentowaną przez firmę Schmersal technologię, opartą na zasadzie działania impuls-echo. Czujnik jest odporny na poprzeczne przemieszczenia osłony – nie wyłącza natychmiast maszyny, a tym samym poprawia jej niezawodność. Zarówno uchwyt BNS-B20, jak i blokada AZM 200 mogą być szybko i sprawnie zamocowane do popularnych profili aluminiowych 40 mm i 45 mm. Ponadto mogą być zintegrowane z systemami bezpieczeństwa, które muszą spełniać najwyşsze wymagania. Firma Schmersal oferuje takşe odpowiednie moduły bezpieczeństwa, a dodatkowo dostarcza niezbędne dane do oceny Poziomu Zapewnienia Bezpieczeństwa (PL), zgodnie z wymaganiami normy PN-EN ISO 13849-1. Więcej informacji moşna znaleźć na stronie www.schmersal.pl.
SCHMERSAL-POLSKA Sp. J. & H - Zd' IZ9^_] : - H ZZ ^X_ ^` ]^' 2 ) ZZ ^X_ ^` ^I 9$ 2 a ,$ H(
---H ,$ H(
89
RYNEK
Szybka ścieşka projektowania nowej maszyny pakującej Linie opakowaniowe firmy : * &/? -
na modelowaniu cyfrowym. Pozwala to na znaczne skrĂłcenie czasu projektowania i realizacji $ - H Jakub Wypniewski
90
W
 dziale napojów supermarketu moşna zobaczyć wiele rodzajów opakowań rywalizujących o uwagę klientów. Dlatego wygląd produktu na półce jest bardzo waşny. WestRock, amerykańska firma specjalizująca się w produkcji opakowań, projektuje swoje wyroby wyłącznie metodą modelowania cyfrowego. Dzięki temu pierwsze wraşenie wywierane przez opakowanie moşe być dokładnie sprawdzone na długo przed rozpoczęciem jego produkcji. Projektanci mogą wirtualnie symulować róşne wielkości pojemników i kształty opakowań, a takşe obliczać takie parametry, jak miejsce zajmowane na półce czy masa pojemnika. Przed przedstawieniem producentowi napojów nowego opakowania i jego graficzną preP R O M O C J A
zentacją w wirtualnym supermarkecie, projektanci wysyłają dane wejściowe do zespołu przygotowania produkcji. Uşywając oprogramowania do symulacji, zespół ten sprawdza, czy nowe opakowanie moşe być produkowane w zakładzie WestRock oraz jaka byłaby pracochłonność i koszty jednostkowe. Taki, w pełni cyfrowy łańcuch działań, jest jak dotąd niespotykany w şadnej innej firmie.
Optymalizacja w ramach symulacji Projektowanie w oparciu o modelowanie cyfrowe daje firmie WestRock duşe korzyści nie tylko w obszarze planowania zamówień, lecz takşe w obszarze konstruowania nowych linii opakowaniowych. Od pierwszego kliknięcia myAUTOMATYKA
RYNEK szą w programie CAD, wszystkie dane projektowe są przesyłane na platformę 3DEXPERIENCE firmy Dassault Systèmes. Jeszcze zanim technik weźmie do ręki pierwszą rzeczywistą śrubkę, projektanci optymalizują wszystkie napędy i kinematykę, włącznie z funkcjami sterowania, wykorzystując wyłącznie oprogramowanie do symulacji. – Zdecydowana przewaga takiego podejścia polega na tym, şe inşynierowie mogą zaprojektować układ sterowania całkowicie wirtualnie, za pomocą platformy 3DEXPERIENCE. Uzyskana stąd wiedza moşe być zastosowana bezpośrednio w środowisku projektowania IndraWorks firmy Bosch Rexroth – wyjaśnia Philippe Bartissol, wiceprezes ds. wyposaşenia przemysłowego, Dassault Systèmes.
Przejście do rzeczywistości
Fot. Bosch Rexroth
Połączenie między wirtualną platformą 3DEXPERIENCE a rzeczywistymi sterownikami i napędami zapewniane jest przez oprogramowanie Open Core Engineering firmy Bosch Rexroth. Umoşliwia ono przyjmowanie przez symulowaną maszynę danych i rozkazów z rzeczywistego układu sterowania oraz natych-
miastowe ich wykonywanie. Ponadto oprogramowanie zapewnia modelowanie trójwymiarowe i modelowanie zachowania. Takie modele są w istocie pełnymi wirtualnymi obrazami zainstalowanych elementów. WestRock wykorzystuje szereg kontrolerów logiki ruchu IndraMotion MLC, które sterują róşnymi modułami linii opakowaniowej. Šącznie zainstalowanych jest ponad 80 inteligentnych bezszafkowych serwonapędów IndraDrive Mi. Poszczególne kontrolery połączone są interfejsem Sercos, co zapewnia wzajemną komunikację w czasie rzeczywistym i dokładną synchronizację linii opakowaniowych.
Pełna elastyczność Dzięki współpracy firm Bosch Rexroth i Dassault Systèmes, WestRock mógł zaimplementować nowe rozwiązania automatyki, które zwiększają elastyczność i produktywność. Cykle şycia produktów są obecnie coraz krótsze, a partie produkcyjne są coraz mniejsze, wobec czego produktywność w coraz większym stopniu zaleşy od krótkiego czasu wymiany i od wysokiej elastyczności. Dlatego WestRock stawia sobie za cel, aby nowe linie opakowaniowe umoşli-
wiały wymianę poprzez jedno kliknięcie myszą. W liniach opakowaniowych coraz większa część funkcji, które dotąd były sterowane mechanicznie, jest przejmowana przez oprogramowanie. Oprogramowanie bazujące na środowisku projektowym IndraWorks i platformie Open Core Engineering jest równie modularne jak sprzęt. Poniewaş uşytkownik ma zapewniony lepszy bezpośredni dostęp do układu sterowania, stosowanie oddzielnych programowalnych kontrolerów PLC jest juş często zbędne. Stanowi to konkretny przykład wykorzystania koncepcji Industry 4.0 w rzeczywistym zastosowaniu, gdyş programy komputerowe – takie jak środowisko symulacyjne Dassault Systèmes – komunikuje się bezpośrednio z układami automatyki. Jakub Wypniewski BOSCH REXROTH Sp. z o.o. ul. Jutrzenki 102/104, 02-230 Warszawa tel. 22 738 18 67 fax 22 758 87 35 e-mail: jakub.wypniewski@boschrexroth.pl www.boschrexroth.pl
: - &/ -
& ,& B%' &/? C $ $ & $
( - - /
10/2017
91
RYNEK
Dokładna regulacja i efektywne chłodzenie Nowy chiller Blue e+ Rittal Precyzyjna obróbka metalu wy$ - ( C * *
- ? & /4 $( & $ &$ , H < @ , ( -
* M 2 - '
- ' &$ C - M - -?
- /4H - $
- - ( /
- - / / ,
- & Â H : & ( - $ ,
$ ( -
- /? -
&H
92
D
o 15 proc. łącznego zuşycia energii przez obrabiarkę przypada na chłodzenie. Przyczyna duşego zuşycia energii jest następująca: temperatura medium chłodniczego musi być regulowana bardzo precyzyjnie. Histereza moşe przy tym wynosić maksymalnie 0,5 K. Większe wahania temperatury, ze względu na rozszerzalność cieplną komponentów, prowadziłyby do niedokładności w obróbce przedmiotu. Aby osiągnąć taką dokładność w zakresie temperatury i jednocześnie spełnić wymagania dotyczące wysokiej efektywności energetycznej, Rittal wprowadza na rynek nową serię chillerów Blue e+, która pozwala na niesamowity skok w zakresie efektywności energetycznej. Miarą efektywności energetycznej w systemach chłodzenia jest współczynnik Energy Efficiency Ratio (EER), będący ilorazem mocy chłodniczej do zastosowanej mocy elektrycznej.
Tradycyjne chillery z by-passem gorącego gazu mają EER rzędu 1, a z nowymi chillerami Blue e+ moşliwy jest EER równy 3. Podstawą wysokiej efektywności energetycznej jest spręşarka z regulacją obrotów. Zamiast, tak jak w przypadku by-passu gorącego gazu, uşywać spręşarki chłodniczej pod pełnym obciąşeniem i przez to tracić duşą część mocy chłodniczej, spręşarka DC z regulacją inwerterową moşe dostarczać dokładnie tyle mocy chłodniczej, ile w danej chwili jest potrzebne. Dzięki temu histereza moşe być bardzo mała bez niepotrzebnego tracenia mocy chłodniczej.
Oszczędność energii – do 70 proc. Jako napęd do spręşarek Rittal stosuje silniki synchroniczne DC, które w większości zakresów pracy osiągają lepszą sprawność niş zwykłe silniki asynchroniczne AC. Tak zwany inwerter w połączeniu z wentylatorami promieniowymi
AUTOMATYKA
RYNEK DC i elektronicznym zaworem rozpręşnym umoşliwia dokładną regulację prędkości obrotowej tych silników, dzięki czemu chillery Blue e+ zawsze pracują na optymalnych obrotach. Ta innowacyjna technika napędu i regulacji pozwala zaoszczędzić do 70 proc. energii w porównaniu z chillerami z by-passem gorącego gazu. Poniewaş silniki są włączane i wyłączane bardzo rzadko, wydłuşa się takşe przewidywana şywotność komponentów. Inną nowością stosowaną przez firmę Rittal w nowych chillerach jest technologia Micro Channel przenoszenia ciepła. Większa w stosunku do objętości powierzchnia wymiany ciepła między czynnikiem chłodniczym a wodą lodową pozwala zredukować ilość czynnika chłodniczego nawet o 55 proc.
. H
Trzy elastyczne klasy mocy Nowe chillery są dostępne w trzech klasach mocy z mocami chłodniczymi 2,5 kW, 4 kW i 6 kW (regulowanymi w zakresie od 20 proc. do 100 proc.). Mogą być przy tym stosowane w sposób bardzo elastyczny w zakresie temperatury otoczenia od –5 °C do 50 °C. Dostępne są równieş róşne pakiety opcji, jak np. wzmocniona pompa, pompa inwerterowa, moşliwość ustawiania na zewnątrz (do –20 °C), chłodzenie oleju, wbudowana funkcja free cooling (tryb hybrydowy) lub zintegrowane ogrzewanie do wstępnej regulacji temperatury medium.
* ? ?M - ? @M $( & / @ ( M - $ - /
2 - @ /'
-( - -? 4 ,
- & Â '
( - $ - - 2 - @ /
Inteligentna koncepcja obsługi Panel obsługi z ekranem dotykowym wyświetla wszystkie komunikaty w postaci tekstu. Znana juş z klimatyzatorów Blue e+ aplikacja Blue e+, która komunikuje się z urządzeniami przez NFC, moşe być uşywana takşe z chillerami Blue e+. Umoşliwia ona bezprzewodowe przesyłanie informacji, co stanowi duşe ułatwienie pracy, szczególnie w przypadku konfiguracji z większą liczbą chillerów. Z chillerami Blue e+ moşe być takşe stosowane oprogramowanie konfiguracyjne i diagnostyczne RiDiag III. Program
moşe się komunikować z urządzeniem przez USB lub w przyszłości – przez róşne protokoły sieciowe za pomocą modułów Com. Aprobaty dla wszystkich waşnych rynków, jak cULus Listed, EAC, CCC i GS, dodatkowo ułatwiają zastosowania w skali międzynarodowej.
RITTAL Sp. z o.o. & H - - G^ IZ9Z`` : -
H ZZ \XI I_ II ---H H(
R E K L A M A
10/2017
93
RYNEK
Zdalny dostęp do urządzeń i maszyn dzięki technologii VPN ( $ - -
-
$& * $ 4 $
- ( $ ' 4 * 4(&
- ( / /
H S $ 4 $
@ - ( / $ - * ? 4( - $ , & & ( 4* - H +*
& &/ 4 , 4
7#!' ? & ( * C
- & -
( $ - ,H
ciami niş realizowane wcześniej. Technologia VPN była na początku uşywana niemal wyłącznie przez świat biznesu, słuşąc do łączenia oddziałów firmy w jedną sieć prywatną lub łączenia się pracowników zdalnych z zasobami firmowymi.
Zasada działania VPN na przykładzie OpenVPN
VPN to koncept, który moşna zrealizować w róşny sposób. Obecnie do najpopularniejszych technologii do tworzenia połączeń VPN naleşą m.in. L2TP, OpenVPN, IPSec, Hamachi, SSTP. Kaşda z nich jest zbiorem protokołów realizujących róşne funkcje, np. szyfrujące SSL/TLS lub transportowe echnologia VPN słuşy do two– TCP/UDP. OpenVPN to pakiet otwarrzenia bezpiecznych prywattego oprogramowania do tworzenia nych połączeń (tunelów) między wirtualnych sieci prywatnych, który dodwiema sieciami prywatnymi przez myślnie powstał dla platform Unix, ale sieć WAN. Obecnie tunele VPN często z czasem trafił teş do systemów z rosą stosowane z myślą o zapewnieniu dziny Windows. Dostępna jest równieş bezpiecznego dostępu do zasobów płatna wersja, ułatwiająca konfiguraInternetu lub w celu ominięcia blokad cję oraz uruchomienie serwera regionalnych. OpenVPN w chmurze. UwierzySieć prywatna to sieć, która ma prytelnianie w OpenVPN odbywa się watną pulę adresową, czyli taką, za pomocą kluczy, certyfikatów do której nie ma dostępu z sieci pulub nazwy uşytkownika i hasła. Moşliwe są dwa główne tryby blicznej – przykładowo sieć domopracy tunelu VPN: tryb routera wa lub firmowa – i właśnie to ograniczenie genei tryb mostu (Bridge). W trybie routera adresacja IP po obu ruje potrzebę tworzenia połączeń VPN, aby stronach tunelu musi być inna, umoşliwić dostęp do aby nie doszło do duplikowania „schowanych� urząadresów IP w sieci prywatnej. dzeń. Protoplastą VPN Zaletą takiego rozwiązania jest łatwiejsze zarządzanie przydzielabył protokół PPTP, opracowany przez firmę nymi adresami IP w ramach obu Microsoft w 1996 r. Gwasegmentów i panowanie nad nimi, rantował bezpiecznieja wadą to, şe przez taki tunel nie zo+ %
"\X`I 9B 5
sze połączenie typu Q * $ 4( - stanie przepuszczona komunikacja punkt-punkt między sie- B 5 A $ ) w warstwie drugiej, czyli np. ramki
T
94
P R O M O C J A
( 2 - 4( &
( @ - $ - 7#!
rozgłoszeniowe (broadcast) lub multicast. W trybie Bridge problem ten nie występuje, poniewaş sieci są „zmostkowane�, czyli mają tę samą adresację, co umoşliwia pełną komunikację – taką jak w fizycznej sieci prywatnej. W obu wspomnianych trybach zawsze występują klient i serwer. Rolą serwera jest pasywne oczekiwanie na zdefiniowanym porcie TCP lub UDP (domyślnie 1194) na połączenie klienta VPN. Z tego względu serwer musi być dostępny publicznie, czyli musi mieć stały, publiczny adres IP, a tym samym być widoczny dla klienta VPN, w przeciwieństwie do niego. Klient moşe mieć kaşdy adres IP – waşne, by „widział� serwer VPN. Ponadto w konfiguracji w trybie routera tworzona jest wirtualna podsieć między fizycznymi sieciami prywatnymi, przy czym pierwszy adres w sieci jest przyznawany routerowi, a następne klientom. To najwaşniejsze cechy OpenVPN. Pozostałe mogą nieco się róşnić w zaleşności od implementacji. Takie połączenie VPN moşna tworzyć zarówno między odpowiednio skonfigurowanymi komputerami, uşywając otwartego OpenVPN, jak i między routerami i innymi urządzeniami z zaimplementowaną juş taką funkcją. AUTOMATYKA
RYNEK Zdalny dostęp w przemyśle? W róşnych gałęziach przemysłu często zachodzi potrzeba zdalnego połączenia z oddziałem przedsiębiorstwa, obiektem zdalnym, pojedynczą maszyną itp. Jednak nie zawsze w danym obiekcie jest dostęp do Internetu, co utrudnia zdalny dostęp. Zdarza się teş, şe obiekt, w którym jest sieć czy maszyna, do której trzeba się podłączyć, ma dostęp do sieci WAN, ale administratorzy sieci uniemoşliwiają zdalne logowanie do montowanych urządzeń integratorom lub firmom montującym, ze względu na politykę bezpieczeństwa firmy. Kiedy potrzebny jest zdalny dostęp do obiektu? Przykładowo wówczas, gdy zachodzi potrzeba zdalnego monitorowania stanu klimatyzatorów, dostępu do sterownika PLC (przeprogramowywanie/monitorowanie zmiennych), dostępu do SCADA itp. Taka potrzeba często zachodzi w  przypadku aplikacji OZE, poniewaş niemal zawsze turbiny i farmy fotowoltaiczne są umiejscowione w lokalizacjach i w terenie bez dostępu do przewodowego Internetu. Takich przykładów jest wiele, a ich róşnorodność bardzo duşa, ale na podstawie wspólnych mianowników łatwo zauwaşyć, şe tym, co łączy przytoczone przykłady, jest chęć uzyskania zdalnego, w miarę moşliwości bezpiecznego, dostępu do zdalnych obiektów przy uşyciu sieci komórkowej. Potrzebne jest zatem rozwiązanie łączące technologię dostępu z siecią komórkową oraz technologię wirtualnych sieci prywatnych (router lub brama przemysłowa) z obsługą VPN. Takie urządzenia są dostępne np. w ofercie firmy Moxa.
OnCell G3150A-LTE, czyli przemysłowa brama z LTE
4( / $& / $ 4 $
O firmie Moxa Moxa to producent bogatej gamy urządzeń do komunikacji przemysłowej. Od ponad 25 lat zdobywa doświadczenie i bierze udział w największych projektach w róşnych branşach. Przemysłowy Ethernet, komunikacja szeregowa, komputery przemysłowe oraz rozwiązania IoT to najmocniejsze strony firmy Moxa. ELMARK AUTOMATYKA Sp. z o.o. & H ! $ - ]_' I`9I]` : - 9: H ZZ ]]\ ]d \]' ZZ ]]^ dd Z`' 2 ) ZZ ]]\ ]d \_ 9$ $ a $ H $H(
---H $ H $H(
R E K L A M A
. H 5 $ & $
Brama dostÄ™powa OnCell G3150A-LTE zostaĹ‚a opracowana z myĹ›lÄ… o przytoczonych wczeĹ›niej przykĹ‚adowych aplikacjach. MoĹźe peĹ‚nić rolÄ™ routera dostÄ™powego do Internetu, a takĹźe być Ĺ‚Ä…cznikiem miÄ™dzy zdalnÄ… sieciÄ… OT a lokalnÄ… z uĹźyciem OpenVPN lub IPSec. UrzÄ…dzenie pracuje w technologii LTE lub niĹźszej aktualnie dostÄ™pnej w miejscu pracy. OnCell G3150A-LTE ma jeden port RS-232, z ktĂłrym moĹźna Ĺ‚Ä…czyć siÄ™ zdalnie lub w ramach VPN. Kolejne cechy bramy to Ethernet 10/100 Mbps, dwa sloty na karty SD zwiÄ™kszajÄ…ce redundancje, dwa wejĹ›cia zasilajÄ…ce (12–48 V DC), wyjĹ›cie alarmowe oraz dwa wejĹ›cia cyfrowe do inicjowania zdefiniowanych akcji. UrzÄ…dzenie jest zaprojektowane do pracy w warunkach przemysĹ‚owych, dlatego jego niezawodność jest wysoka. Zakres temperatury pracy modelu w wersji „Tâ€? to od –30 °C do +70 °C.Â
+( 7#! Q * ( - 7#!
10/2017
95
RYNEK
Robotyka
w edukacji i nauce W pogoni za udoskonalaniem procesu nauczania matematyki & @ , (
( - & 4 & / - & - - -
& - $(& -
* , * -H ! 4
? - ' / ,4 M & - & R
W
 Stanach Zjednoczonych i innych krajach pojawiło się wiele inicjatyw związanych z naukami ścisłymi, nazywanymi tam skrótem STEM (Science, Technology, Engineering and Math). Przyjmując, şe nauka przychodzi najłatwiej, gdy student ma szansę poznać podstawowe zasady w oparciu o własne doświadczenie oraz model nauczania, nauki ścisłe zakładają, şe po poznaniu tych zasad zwiększa się świadomość i zrozumienie sposobu uşywania inşynierii i maszyn w celu wpływu na otoczenie.
Zawody Robot Wars i FIRST W 1998 r. znacząco rozszerzyło się spektrum oferty telewizyjnej, co stworzyło miejsce dla oryginalnych programów, jakie nie były jeszcze do tej pory nadawane. Wyemitowano wówczas brytyjski pro-
96
gram o turniejach zdalnie sterowanych robotów rywalizujących w zawodach typu „wygrywa ostatni zawodnik na placu boju�. Program ten odniósł natychmiastowy sukces, a jego seria składała się z ponad 150 odcinków. Wzorujący się na nim amerykański program BattleBots, liczący ponad 100 odcinków, rozpoczął się w 2000 r. Oba programy przyczyniły się do znacznej popularyzacji robotów, przenosząc je z fabryk na poziom łatwo dostępny dla kaşdego odbiorcy. Dzięki ekscytującemu współzawodnictwu i rosnącej rzeszy fanów robotyka stała się ciekawym zajęciem nawet wśród 10-latków. Powtórki programów Robot Wars i BattleBots są obecnie odtwarzane w ponad 150 krajach. Od 1992 r. zawody robotów FIRST (For Inspiration and Recognition of Science and Technology) organizowane dla młodzieşy licealnej to największa na świecie międzynarodowa impreza związana z robotyką i nauką. Zawody FIRST dają uczestnikom moşliwość projektowania i konstruowania robotów i sprawdzenia ich w róşnych konkurencjach. Zawody polegają na bezpośredniej konkurencji druşyn, które testują nowe umiejętności podczas rozwiązywania rzeczywistych problemów. Do innych międzynarodowych turniejów robotów dla studentów naleşą zawody RoboRave International,
P R O M O C J A
Federation of International Robot-soccer Association (FIRA) i World Robot Olympiad (WRO). W środowisku akademickim coraz większe zapotrzebowanie na narzędzia edukacyjne w zakresie robotyki zetknęło się ze spadającymi kosztami ich zakupu i eksploatacji. Roboty wieloosiowe i sterowniki programowalne stały się ulubionymi pomocami naukowymi wielu studentów. Umiejętności, świadomość i zrozumienie wyniesione z wczesnych doświadczeń w klasie pomaga przyszłym studentom wyşszych uczelni oraz inşynierom i naukowcom w projektowaniu rozwiązań z zakresu automatyki dla środowisk produkcyjnych i laboratoriów naukowo-badawczych.
Przewaga robotów w laboratoriach Gdy robotyka stała się kolejną gałęzią nauki i techniki, roboty zadomowiły się na dobre w laboratoriach akademickich i naukowo-badawczych. Prace badawcze polegające na wykonywaniu często powtarzanych zadań i wymagające duşej precyzji w celu uzyskania prawidłowych wyników mogą być bardzo nuşące. Robotyka jest najbardziej rozpowszechniona w laboratoriach biologicznych i chemicznych. Do zalet stosowania robotyki w laboratoriach naleşy lepsza powtarzal-
AUTOMATYKA
RYNEK ność, automatyzacja systemów zmniejszająca róşnice w liczbie komponentów oraz przetwarzanie fizyczne. Usunięcie ograniczeń związanych z czynnikiem ludzkim (np. czasu pracy i koordynacji) pozwala zwiększyć wydajność laboratoriów. Na lepszą wydajność wpływa równieş zmniejszenie ilości odpadów. Uşycie robotów do manipulowania niebezpiecznymi substancjami zwiększa bezpieczeństwo pracowników. Zastosowanie automatyki i robotyki w laboratoriach umoşliwia doskonale wykształconym pracownikom i studentom skupienie się na „czystych� badaniach, zamiast spędzania większości czasu na wykonywaniu powtarzalnych zadań.
. H % $(
Ramiona wieloosiowe i roboty bramowe Firma RS Components wspiera środowiska edukacyjne i naukowe kilkoma ofertami. Ramię Robolink D firmy igus doskonale nadaje się do celów edukacyjnych i naukowo-badawczych. Produkt igus Robolink D na nowo zdefinio-
wał koncepcję warsztatowych robotów z ramieniem. Modułowa konstrukcja umoşliwia studentom tworzenie zautomatyzowanych robotów z ramieniem na podstawie określonych parametrów projektu. Roboty Robolink D moşna łatwo zaprojektować tak, aby uzyskać wymaganą liczbę osi i stopni swobody. Elastyczność projektowania robotów Robolink D umoşliwia ekonomiczną realizację zadań zarówno w salach zajęć, jak i w laboratoriach. Oprócz linii igus Robolink firma RS Components oferuje równieş wieloosiowe warsztatowe roboty z ramieniem ST Robotics – małe, szybkie i precyzyjne urządzenia umoşliwiające sprawne wykonywanie cięşkich zadań w sposób porównywalny z większymi urządzeniami i za niewielką część ich kosztów. Roboty bramowe to alternatywne podejście do realizacji powtarzalnych czynności w laboratoriach. Roboty bramowe wraz z kartezjańskim schematem opisu ruchu są najczęściej stosowane w laboratoriach, zwłaszcza do automatycznego przenoszenia płynów na stanowiskach
roboczych. Rozwiązania warsztatowe igus Drylin E Gantry umoşliwiają szybką i precyzyjną automatyzację zadań, co przekłada się na obnişenie kosztów i krótszy czas produkcji. Firma RS Components weszła na rynek robotyki, rozwijając serię robotów edukacyjnych, przemysłowych oraz przeznaczonych do pracy zespołowej, w tym elementy do zestawów robotów, autonomiczne roboty programowalne oraz części zapasowe i akcesoria do robotów. Oferta robotów tej firmy jest wspierana przez bogatą gamę podzespołów przemysłowych, takich jak bariery świetlne, układy zasilania, silniki, sterowniki, sterowniki programowalne, czujniki, elementy pneumatyczne oraz podzespoły do przesyłania zasilania.
RS COMPONENTS Sp. z o.o. & H #& - \I\' IZ9]^` : - H ZZ ZZ\ XX XX' 2 ) ZZ ZZ\ XX II 9$ * a ( H $ ( H 9 H $
R E K L A M A
FASTENER Mi´dzynarodowe Targi Elementów Złà cznych i Technik Šà czenia
28-30 listopada 2017, Kraków Zarejestruj si´ on-line i odbierz bezpłatny bilet
10/2017
Organizatorzy:
Kontakt: Targi w Krakowie Sp. z o.o. Beata ŠoÊ – komisarz targów tel. +48 12 644 12 17 tel. kom. +48 501 69 12 34 los@targi.krakow.pl
www.fastenerpoland.pl
97
APLIKACJE
Od starego zakĹ‚adu do inteligentnej fabryki . $ ! ˜ ( -
( $ /4 - - ( - $ $ ( / # $ & GHI
- C? $ /
- + , 2 - ! $ ,H
: $ & - C ( C -
( / ( $
( 3 - ? & +
)H ( - $
- ? 2 $ /? ( $ $ $ * M
$ ( & 2 - @ , 2 * H
Inge HĂźbner
W
 ramach działalności firmy NestlÊ co roku powstaje nowy zakład. Jednym z nich jest fabryka w Schwerin w Niemczech, gdzie produkcja ruszyła w 2014 r. Obecnie wytwarza się tam setki milionów kapsułek kawy rocznie. Zakład bazuje na najnowszej technologii, dzięki czemu wytwarzany produkt spełnia najwyşsze standardy jakości. – Dzisiejsze, budowane od podstaw zakłady wyposaşone są w urządzenia o wysoce zaawansowanej technologii, jednak nie osiągnęły jeszcze poziomu standaryzacji przewidzianego w koncepcji Przemysłu 4.0 – zauwaşa Ralf Hagen, menedşer techniczny ds. systemów produkcyjnych NestlÊ.
Šatwość przyłączania cechą inteligentnych fabryk Poza budowanymi co roku nowymi i wydajnymi zakładami do firmy NestlÊ naleşy teş 430 starszych fabryk, które wymagają zmian. – Te zakłady równieş powinny osiągnąć konkurencyjny poziom wydajności, a to oznacza ich optymalizację zgodnie z wymaganiami koncepcji Przemysłu 4.0. Niektóre z maszyn w tych zakładach zostały wprowadzone do eksploatacji 50 lat temu. W tamtych czasach infrastruktura sieciowa była czymś zupełnie innym niş to, co wyobraşamy sobie myśląc o inteligentnych fabrykach. W nowym zakładzie mamy do czynienia z jednolitym systemem komunikacji, który w czasie rzeczywistym przesyła dane do systemu planowania zasobów przedsiębiorstwa – wyjaśnia Ralf Hagen. Opisując obecną sytuację w ist98
P R O M O C J A
niejących zakładach, przedstawiciel NestlÊ dodaje: – W wielu przypadkach nadal pobieramy dane z maszyn ręcznie. Są tam wszelkie rodzaje interfejsów komunikacyjnych, a nie wszystkie z nich są zaprojektowane tak, aby zaspokajać nasze aktualne wymagania. Czasami dane, których potrzebujemy do zadań takich jak monitorowanie stanu maszyn, juş tam są – po prostu nie korzystamy z nich.
Poprawa wskaźników OEE i inne wyzwania Firma NestlÊ zwróciła się ze swoim problemem do kilku dostawców automatyki, równieş do firmy B&R. Karl-Heinz Mayer, kierujący biurem technicznym B&R w Bad Homburg w Niemczech, znalazł wiele moşliwości zastosowania inteligentnej automatyki w celu stworzenia warunków do optymalnego wykorzystania istniejących zasobów. Jego zdaniem najlepszym miernikiem, jakim moşna się posłuşyć, gdy chodzi o zmniejszanie kosztów produkcji, jest ogólna efektywność wyposaşenia (ang. Overall Equipment Effectiveness, OEE). – Poprawa wskaźnika OEE moşe obnişyć koszty produkcji o 10–20 proc. – zapewnia Karl-Heinz Mayer. Kierownictwo NestlÊ dostrzegło potrzebę zmian. – Aby poprawić nasze wskaźniki OEE, musimy znacznie zmniejszyć częstotliwość nieplanowanych przestojów. Musimy mieć dostęp w czasie rzeczywistym do cyfrowych danych produkcyjnych ze wszystkich naszych linii. Dotyczy to nie tylko nowszych, w pełni zintegrowanych systemów, ale takşe starszych, mniej zautomatyzowanych linii. Waşne jest AUTOMATYKA
Monitoring kontroli wydajności
Automatyka zakładowa
Zaawansowane sterowanie procesami
Sterowanie procesami
&/? , $ (( & $ / 2 * - - &
A $ 3
równieş posiadanie bezpośredniego lub pośredniego połączenia z systemem planowania zasobów przedsiębiorstwa – ERP. Ponadto rozwiązanie musi odpowiadać standardom bezpieczeństwa firmy NestlÊ – mówi Ralf Hagen. Zarząd firmy szukał czegoś, co przypomina zasadę korzystania z urządzeń dotykowych firmy Apple: zobacz – dotknij – pracuj i co jednocześnie mogłoby słuşyć jako skuteczne rozwiązanie przejściowe na okres od trzech do pięciu lat, dopóki nie znajdzie się optymalne rozwiązanie oparte na chmurze. Inne wyzwania wynikają z faktu, şe poszczególne zakłady korzystają z róşnych generacji systemów sterowania róşnych producentów, a ponadto róşnią się poziomem wiedzy specjalistycznej na temat automatyzacji.
WejdĹş na wyĹźszy poziom System sterowania
APROL
www.br-automation.com/APROL
Firma B&R po uwzględnieniu wymagań NestlÊ zaproponowała rozwiązanie Orange Box, obejmujące sprzęt działający na zasadzie Scalability+ i oprogramowanie bazujące na technologii mapp. – Orange Box stanowi optymalne połączenie naszego modułowego sprzętu i oprogramowania, dostosowane ściśle do wymagań klienta. Układ sterowania, HMI i technologia mapp zostały połączone, aby stworzyć doskonałą platformę dla produkcji odpowiadającej wymogom koncepcji Przemysłu 4.0. Klienci mogą wybrać jedną z dwóch opcji łączenia swoich maszyn i urządzeń – korzystać z modułów I/O z kontrolerami innych firm lub odbierać dane bezpośrednio z zastosowaniem protokołu ISO na TCP lub TCP/IP – podkreśla Karl-Hein Mayer. Dzięki technologii mapp specjaliści z B&R mogli ściśle dostosować się do wymagań klienta. – Technologia mapp umoşliwia korzystanie z wielu standardowych funkcji od razu po zamontowaniu urządzenia. Obliczanie wskaźnika OEE, zarządzanie uşytkownikami, PackML, akwizycja danych – wszystkie te funkcje są dostępne jako gotowe komponenty mapp, które moşna zainstalować równie łatwo, jak aplikację na smartfonie – mówi Karl-Heinz Mayer. Istnieje kilka zasadniczych róşnic pomiędzy koncepcją mapp a konwencjonalnym podejściem opartym na blokach funkcyjnych. – Komponenty mapp są interaktywne – mogą być połączone ze sobą i wymieniać dane automatycznie – wyjaśnia przedstawiciel B&R, jako przykład podając sposób, w jaki komponent mapp Energy ocenia dane dotyczące zu10/2017
Skalowalny
Elastyczny
50 do 500.000 sygnałów IO
Dla kaĹźdego rodzaju produkcji
R E K L A M A
. H 3 & $ # $ -
RozwiÄ…zanie: Orange Box
Wydajny
Zintegrowany
Wysoka dostępność na
Jeden system dla
kaĹźdym poziomie
wszystkich zadań
APLIKACJE
+ ) ( - ( ? - * 4 - - * ( 2 $ ( 4 - /
şycia energii, które uzyskuje od innych komponentów mapp.
Czym jest Scalability+? Rozwiązania B&R są oparte na precyzyjnym wyborze jednorodnych produktów, które obejmują wszystkie dziedziny automatyki. Niezaleşnie od tego, czy mowa o pojedynczej maszynie, zintegrowanej linii produkcyjnej czy całej fabryce – rozwiązania są wdraşane za pomocą tego samego uniwersalnego narzędzia oprogramowania, jakim jest Automation Studio. Šącząc w spójną całość zintegrowaną automatykę, pakiety oprogramowania i technologię maszyny, firma B&R otwiera nową epokę w dziedzinie automatyzacji maszyn. Komponenty mapp są włączane bez problemu w środowisko programistyczne B&R Automation Studio. Moşna je łatwo konfigurować, a przy tym zwalniają inşyniera z konieczności programowania kaşdego szczegółu. Innym waşnym elementem technologii mapp jest rozwiązanie w zakresie interfejsu mapp View. – Inşynierowie-automatycy mają wszystkie narzędzia potrzebne do tworzenia potęşnych i intuicyjnie prostych w obsłudze interfejsów HMI. Nie muszą korzystać bezpośrednio z technologii HTML5, CSS czy JavaScript – zaznacza Karl-Heinz Mayer. Oparty całkowicie na standardach sieciowych interfejs HMI firmy B&R zapewnia optymalny podgląd dowolnego urządzenia. Do aplikacji HMI moşna równieş ła100
+ ) A $ 3 ( 2 $ / ( & /
- ( / # $ & GHI
two przyłączać za pomocą standardu OPC UA urządzenia sterujące innych producentów. – Proponując obsługę z asystą menu i konfigurację zamiast programowania, zdołaliśmy spełnić jeden z głównych wymogów NestlÊ: przeprowadzenie instalacji przez pracowników niebędących specjalistami. Zapewniliśmy im równieş moşliwość centralnego zarządzania ich oprogramowaniem – przeprowadzania instalacji, sporządzania kopii zapasowych i aktualizacji przez sieć lub za pomocą złącza USB – podkreśla Karl-Heinz Mayer. Komunikacja moşe odbywać się róşnymi kanałami, np. sieciami LAN lub WLAN. W zakresie protokołów rozwiązanie opiera się na standardach typu OPC UA i ISO na TCP.
Zakład pilotaşowy w Osthofen Pierwsza pilotaşowa aplikacja Orange Box jest wdraşana w zakładzie NestlÊ w Osthofen w Niemczech. Trzystu pracowników zakładu wytwarza suplementy diety w płynie, oferowane przez NestlÊ Health Science osobom o specjalnych potrzebach şywieniowych. – Dzięki pełnej skalowalności oprogramowania i sprzętu Orange Box moşe zgodnie współdziałać z kaşdą maszyną i linią produkcyjną w naszym zakładzie. Stosowanie otwartych standardów umoşliwia elastyczne przyłączanie systemów sterowania procesami: zarówno systemu sterowania procesami APROL firmy B&R, jak i rozwiązań innych firm, a takşe systemów MES w rodzaju sys-
temu Wonderware stosowanego w naszym zakładzie – twierdzi Ralf Hagen. Co waşne, instalacja Orange Box nie wymaga şadnych modyfikacji oprogramowania w istniejących maszynach. – System jest na tyle przystępny, şe nie wymaga wzywania eksperta. W trakcie kaşdej operacji uşytkownik prowadzony jest przez intuicyjnie proste menu – dodaje przedstawiciel NestlÊ. Dane z urządzenia mogą być gromadzone lokalnie w formie cyfrowej, a zabezpieczenia moşna zaimplementować jako rozwiązanie autonomiczne lub za pośrednictwem protokołów dostarczanych przez standardowe systemy informatyczne. – Przy stosunkowo małych nakładach Orange Box zapewnia nam natychmiastowy wgląd w dane i umoşliwia wprowadzanie ukierunkowanych usprawnień – bardzo skutecznych i opartych na dobrym rozeznaniu sytuacji. Jest równieş w wyjątkowym stopniu modułowy, dzięki czemu moşemy łatwo, w dowolnym momencie, dostosować go lub rozbudować. To wszystko, czego szukaliśmy – podsumowuje Ralf Hagen. Inge Hßbner 7 5 75 B " "$* ---H 92 9/ & H
' ( )* () # + Sp. z o.o. & H , - XI' _X9XZd # H _X ^G_ I` II 9$ 2A H( a* 9 & $ H $ ---H* 9 & $ H $
AUTOMATYKA
WYDARZENIA
za nami +( @
- ( & &C & ? - 7 - , #
C & $ # $ - / # . %&( ™X]H ! * ,
( , &$ - 9 ( - $ #+ '
* ( * - / ( /
# & ( 5& ZIXZ'
- - X_ &C H
102
T
egorocznymi uczestnikami były druşyny – Kirchhoff Polska z Gliwic, Grupa Azoty Police Serwis, Uniwheels Production, ITM, Teamtechnik, Durr Radom, Adient (Recaro), Flexlink, Kirchhoff Polska z Mielca, Volkswagen, Kiel, HF Inverter, Blumenecker, Mars, Tristone oraz UTC. Do rozgrywek zakwalifikowano cztery grupy, kaşda po cztery druşyny. Rywalizacja odbywała się w systemie „kaşdy z kaşdym�. Po całodziennych zmaganiach zwycięzcą czwartej edycji turnieju okazała się druşyna Kirchhoff Gliwice, obrońca tytułu poprzedniej i wcześniejszych edycji, która w wielkim finale pokonała Grupę Azoty Police Serwis 2:1. Tegoroczny turniej uświetnili swoją obecnością byli reprezentanci Polski – Piotr Świerczewski oraz Piotr Reiss, którzy wręczyli uczestnikom pamiątkowe medale i nagrody. W tym roku do współpracy dołączyła fundacja DKMS, która tworzy Bazę Dawców Komórek Macierzystych (BDKM). Do przeprowadzonej akcji rejestracji potencjalnych dawców szpiku przystąpiło bardzo wielu uczestników turnieju. To dowód na to, şe tego typu
działania przy okazji róşnych inicjatyw wpływają na wzrost świadomości, skutkujący większą liczbą osób zarejestrowanych w BDKM, co przyczynia się do wzrostu szans na przeşycie pacjentów chorych na nowotwory krwi. – Wszystkim firmom dziękujemy za uczestnictwo w turnieju, fantastyczne emocje, rozgrywki toczone w duchu poszanowania przeciwnika i bardzo sympatyczną, przyjacielską atmosferę. Mamy nadzieję, şe IV Mistrzostwa Polski branşy automatyki przemysłowej w piłce noşnej P+F Cup ’17 spełniły Wasze oczekiwania pod kaşdym względem – powiedział Tomasz Michalski, dyrektor handlowy Pepperl+Fuchs. Partnerami tegorocznej edycji były firmy – Mercedes-Benz Duda Cars, oraz XL Energy Drinks, który wsparł uczestników turnieju napojami energetycznymi. Organizatorzy juş teraz zapraszają na kolejną, piątą – jubileuszową edycją Mistrzostw Polski Branşy Automatyki Przemysłowej P+F Cup, która odbędzie się w przyszłym roku. Sylwia Batorska AUTOMATYKA
AUTOMATYKA
. H # (( Â .& ,
Kolejny turniej piłkarski P+F Cup
R E K L A M A
WYDARZENIA
JesteĹ› gotĂłw
na cyfrową transformację? Dni Praktyki IT Rittal : ? * /?' C ZIZ`
H @M ,
$ @- - @ 4 X_\ * / -
6S 8H < @ - , ? ,
, - ? - $ ? *4 /
2 & & ( * - & & - ,H
+ $' C - / @
- , ( @
& - $ C -
* C - $ ( &
- & - , &$
- $ , & 2 / x
# yH
J
esteś gotów na cyfrową transformację?� – pytał bloger Tim Cole prowokując uczestników konferencji. Miał ku temu dobry powód: według aktualnych badań IDC Benchmark Assessments co piąta firma w Niemczech przyjmuje jeszcze postawę wyczekującą wobec cyfryzacji. Jedynie 16 proc. przedsiębiorstw działa jako „digital transformer„, zajmując czołową pozycję na rynku.
Dane to ropa naftowa XXI wieku Omawiając trzy najwaşniejsze trendy XXI wieku – cyfryzację, usieciowienie, mobilność – Cole zacytował futurologa i blogera – Gerda Leonharda, który określa dane mianem „ropy naftowej XXI wieku�. Trudność polega na tym, şe choć wiele procesów oraz informacji jest juş zdigitalizowanych, a ilość danych błyskawicznie wzrosła, to jednak często nie moşna ich odnaleźć. Zdaniem Cole’a przyczyną jest brak usieciowienia, dlatego moşemy mówić o „archipelagu
cyfrowych wysp�. Realizacja tego zadania będzie jednym z największych wyzwań dla przedsiębiorstw przez najblişsze 10–15 lat. Bloger przestrzega, aby firmy traktowały swoje dane jak składnik własnego majątku i na tej podstawie wyciągały wnioski na przyszłość. Komu uda się stworzyć relacje między pozornie niezwiązanymi danymi, ten będzie mógł przewidywać przyszłe zdarzenia i przez to redukować koszty, korzystając z metod Predictive Analysis. Na przykład chłodziarka wygeneruje komunikat systemowy, şe wymaga serwisowania zanim ulegnie awarii i zanim dojdzie do zatrzymania produkcji.
Zmiany w technologiach Data Center: od norm do chmur Postęp techniczny był takşe w centrum uwagi uczestników warsztatów eksperckich „Przyszłościowe centrum danych – wyzwana w planowaniu i eksploatacji� oraz „Modułowość i efektywność centrów danych typu edge i container�. Kluczowym pytaniem było to, jak zmiany w technologiach Data Center wpłyną na praktyczne funkcjonowanie przedsiębiorstw. – Przyglądając się centrom danych w Niemczech, dochodzimy do wniosku, şe nie jesteśmy jeszcze wystarczająco przygotowani na inteligentne fabryki, inteligentne miasta i Internet Rzeczy – wyjaśniał dr Sebastian Ritz, załoşyciel i prezes firmy iNNOVO Cloud GmbH. Siedem na dziesięć firm ciągle jeszcze uşywa własnych centrów danych, a nie zasobów kolokacyjnych lub chmurowych. Jednocześnie skalowalność i komercyjne korzyści wynikające z niskiego % 2 / ' & - $ * @M
$ ff - &' - / @ ,
#
(&* $ %
104
P R O M O C J A
AUTOMATYKA
. H
Q ! ( - $ ( ( - @$
$ 4 $ ( $ ' ( - C
2 / ? / *& ( - @M
( - &/
( Q $ - %,
B& - ' - ( H ( C -
( - ? #
obciąşenia własnych zasobów firmowych, często znacznie ponişej 50 proc., przemawiają za preferowaniem modeli Hybrid Cloud. W tym przypadku moşna by połączyć lokalne centra danych typu Edge z kolokacyjnymi centrami danych i publicznymi chmurami (Fog Computing). Według prezesa iNNOVO Cloud duşe znaczenie mają dwie kwestie. Po pierwsze, cyfrowa transformacja pod względem komercyjnym musi być moşliwa do realizacji w firmie średniej wielkości, gdy oferuje się jej zasoby data center, które moşna wynająć. Po drugie, nowe technologie jak Private lub Public Cloud, Edge i Fog Computing, wymagają zaufania. Zdobywa się je przez referencje i osobisty kontakt. Waşne jest wspieranie partnerów biznesowych przy
podejmowaniu strategicznych i krytycznych dla biznesu decyzji dotyczących IT. Szefowie firm ufają przede wszystkim ludziom, którzy gwarantują bezpieczeństwo oraz bezzakłóceniowy przebieg.
RITTAL Sp. z o.o. & H - - G^' IZ9Z`` : -
H ZZ \XI I_ II' 2 ) ZZ \XI I_ X_
9$ a H(
---H H(
R E K L A M A
EUROTOOLL 0LĂšG]\QDURGRZH 7DUJL 2EUDELDUHN 1DU]ĂšG]L L 8U]ĂˆG]HĂą GR 2EUĂśENL 0DWHULDĂŻĂśZ
28-30 listopada 2017, KrakĂłw
BLACH-TECH-EXPO
9. Mi´dzynarodowe Targi Obróbki, Šà czenia i Powlekania Blach
=DUHMHVWUXM VLĂš RQ OLQH L RGELHU] EH]SĂŻDWQ\ ELOHW
Salon Kooperacji Przemysłowej Salon Automatyki i Robotyki Salon Technologii CAx
www.eurotool.krakow.pl 10/2017
105
BIBLIOTEKA ĹšRODOWISKA PROGRAMOWANIA ROBOTĂ“W + , * / 0 5 6 7 0 8/ 6 8 +89 6 : 7 +: 89 6 ; <=>?0 @,Q V[; <]^ 680 ; / Q
Prezentowana ksiąşka jest pierwszą pozycją z cyklu ROBOTYKA przygotowaną przez wydawnictwo naukowe PWN. Wprowadza czytelnika w arkana nowoczesnej wiedzy dotyczącej jednej z najbardziej rozwijających się technologii XXI w. Autorzy, związani z Wojskową Akademią Techniczną, odnieśli się do rzeczywistych stanowisk znajdujących się na wyposaşeniu uczelni. Podręcznik zapozna czytelnika z charakterystyką dostępnych na rynku wirtualnych środowisk programowania robotów – ze szczególnym uwzględnieniem środowisk oferowanych przez takie firmy, jak: ABB, FANUC, KUKA i Mitsubishi. Materiał przedstawiony w ksiąşce pozwoli na poznanie zasad korzystania ze środowisk oraz tworzenia i symulowania pracy zrobotyzowanych stanowisk produkcyjnych. Ksiąşka ze względu na praktyczność i sposób przekazu kierowana jest do studentów kierunków automatyka i robotyka oraz mechatronika, ale równieş do praktyków – programistów robotów, integratorów automatyki, inşynierów i wielu innych.
ROBOTYZACJA PROCESĂ“W PRODUKCYJNYCH + , * / 0 5 6 7 +89 6 : 7 +: 89 6 ; <=>?0 @,Q V[; <\= 60 ; / Q
To druga ksiąşka z przygotowanego przez wydawnictwo naukowe PWN cyklu ROBOTYKA. Podręcznik zapozna czytelnika z wybranymi, zrobotyzowanymi procesami technologicznymi. Materiały zawarte w ksiąşce są wynikiem prac własnych autorów, jak równieş stanowią zbiór przykładów prezentujących rzeczywiste aplikacje zrobotyzowane. Publikacja poszerzona jest o zagadnienia opracowane na podstawie posiadanego zaplecza laboratoryjnego, w którego skład wchodzą stanowiska zrobotyzowanych procesów sortowania, pakowania, paletyzacji, klejenia, montaşu, obsługi maszyn, spawania MIG/MAG, spawania laserowego, cięcia plazmą oraz zgrzewania. W tej praktycznej ksiąşce opisane są równieş cechy rozwiązań technologicznych charakteryzujące poszczególne firmy produkujące roboty. Ksiąşka kierowana jest nie tylko do studentów kierunków automatyka i robotyka oraz mechatronika, ale równieş do praktyków – programistów robotów, integratorów automatyki, inşynierów i wielu innych.
PROGRAMOWANIE ROBOTĂ“W PRZEMYSĹ OWYCH + , * / 0 5 6 7 +89 6 : 7 +: 89 6 ; <=>?0 @,Q V[; <\= 60 ; / Q
Trzecia pozycja z przygotowanego przez wydawnictwo naukowe PWN cyklu ROBOTYKA systematyzuje szeroką, choć trudno dostępną wiedzę z zakresu programowania robotów i stanowi obszerny zbiór przykładów opisujących krok po kroku uruchamianie, konfigurację i programowanie robotów. Czytelnik moşe dowiedzieć się, jak programować roboty w językach: RAPID (roboty firmy ABB), KAREL (roboty firmy FANUC), MELFA-BASIC (roboty firmy Mitsubishi) i KRL (roboty firmy KUKA), a takşe poznać wyniki zbiorczego porównania róşnych systemów do programowania robotów przemysłowych. Ksiąşka skierowana jest zarówno do studentów kierunków automatyka i robotyka, mechatronika, zarządzanie i inşynieria produkcji, informatyka przemysłowa itp., jak i do praktyków – inşynierów, integratorów automatyki, programistów robotów, specjalistów z branşy motoryzacyjnej, spoşywczej i wielu innych. +( - Q CH 106
AUTOMATYKA
CENA 10,00 00
TEMAT WYDANIA
ZĹ (W TY M 8 % VAT VAT))
ROZMOWA 9 772392
10550 2
10
Paweł Naglik, Kubler Sp. z o.o.
ZarzÄ…dzani
e utrzymanie
20
TECHNIKA
m ruchu w
32
SPRZĘT
Wybór systemu SCADA – czym się kierować?
produkcji
I APARATU
AUTOMAT YKA ISSN 2392-1056
INDEKS 403024
AUTOMATYK
Kluczowy RA 44 element współczesnyc – przegląd h napędów przemiennikó w częstotliwośc i
AONLINE.PL
10/2015
F]XMQLNL F L�QLHQLD SU] ]DZRU\ E HSÎ\ZX L ]XÒ H]SLHF]HÆVW \FLD SRZLHW ZD ZJ ,62 U]D 3O F G H
< ... do 28
Dystrybutor
switchy HARTING
www.stermag.pl
000 l/min
... >
! " RV]F
]ÂťGQRĂ?¸ NR RV]F V]WĂˆZ ]DNXS ]ÂťGQRĂ?¸ SU] X HVWU]HQL ]DE XGRZ\
# #
$
AUTOMATYCZNIE WIEM WIĘCEJ...
ROCZNIK 2017 W W W . A U T O M AT Y K A O N L I N E . P L
P L A N W Y DAW N I C Z Y 2 0 1 7 P L A N W Y DAW N I C Z Y 2 0 1 7 Ǥ ĆŽ  Ć Ę Âť Ăƒ Âą Ǥ Ä‚ ø ç Ć á ÂŚ Äł Âą ĆŻ NADSYĹ ANIE KALENDARIUM BRANĹťOWE MATERIAĹ Ă“W (DOD. KOLPORTAĹť WYDANIA)
WYDANIE
TEMAT NUMERU
ARTYKUĹ PRZEGLÄ„DOWY
1-2/2017 7-8/2017
Bezpiecznai systemy produkcja Urządzenia dla przemysłu spoşywczego
Przyciski i przełączniki Kontrola kosztów zuşycia mediów
05.01.2017 05.07.2017
EXPOCUTTING, AUTOMATICON ENERGETAB, MSPO, TRAKO, PAKFOOD
9/2017
Automatyka w pojazdach szynowych
Komponenty dla energetyki
07.08.2017
ENERGETAB, TRAKO, PAKFOOD
10/2017
Przemysł 4.0
Roboty przemysłowe i  kooperacyjne
04.09.2017
TOOLEX, MAINTENANCE, SYMAS, PAKFOOD, WARSAW INDUSTRY WEEK, RENEXPO, KOMPOZYTEXPO
11/2017
Efektywność energetyczna w napędach elektrycznych
Pomiar pozycji i przemieszczenia
06.10.2017
WARSAW INDUSTRY WEEK, ENERGETICS, EUROTOOL, INTRALOMAG, FORUM NOWOCZESNEJ PRODUKCJI
12/2017
Monitoring i zdalne sterowanie
Komunikacja przemysłowa
03.11.2017
FACILITY MANAGEMENT WÂ ZAKĹ ADZIE PRODUKCYJNYM
www.automatykaonline.pl
WSPÓŁPRACA AUTOMATYKAONLINE TEL. 504 126 618, WWW.AUTOMATYKAONLINE.PL .................................................................................. 86, 107
AUTOMATYKA-POMIARY-STEROWANIE SA TEL. 85 748 34 00, 85 748 34 03, WWW.APS.PL .................................................................................................... 17
AXON MEDIA GROUP TEL. 533 344 700, WWW.AXONMEDIA.PL .............................................................................................................. 103
BALLUFF SP. Z O.O. TEL. 71 382 09 00, WWW.BALLUFF.PL, WWW.LEUZE.PL .................................................................................. 18 B&R AUTOMATYKA PRZEMYSŁOWA SP. Z O.O. TEL. 61 846 05 00, WWW.BR-AUTOMATION.COM ................................................................................. 98–100 BOSCH REXROTH TEL. 22 738 18 00 WWW.BOSCHREXROTH.COM/PL ................................................................ 40, 41, 90–91
COMAU POLAND SP. Z O.O. TEL. 32 217 94 02, WWW.COMAU.COM..................................................................................................... 42–44, 45
PPUH ELDAR TEL. 77 442 04 04, WWW.ELDAR.BIZ .............................................................................................................. 13, 15, 87 ELESA+GANTER POLSKA SP. Z O.O. TEL. 22 737 70 47, WWW.ELESA-GANTER.PL .......................................................................................................... 3
ELMARK AUTOMATYKA SP. Z O.O. TEL. 22 541 84 65, WWW.ELMARK.COM.PL .....................................................................................................94–95
ELMODIS TEL. +48 531 507 668, WWW.ELMODIS.COM ........................................................................................ 33, 48–49 ELTRON TEL. 71 343 97 55, WWW.ELTRON.PL ............................................................................................................................. 21 FANUC POLSKA SP. Z O.O. TEL. 71 776 61 60, WWW.FANUC.EU ............................................................................................................... II OKŁ., 18 FAULHABER POLSKA SP. Z O.O. TEL. 61 278 72 53, WWW.FAULHABER.COM ........................................................................................... 62–64, 65 FESTO SP. Z O.O. TEL. 22 711 42 71, WWW.FESTO.PL ...................................................................................................... 46–47, IV OKŁ. FUNDACJA DIGITAL UNIVERSITY TEL. 22 828 02 25, WWW.DIGITALUNIVERSITY.PL ............................................................................................ 103 IGUS SP. Z O.O. TEL. 22 863 57 70, WWW.IGUS.PL ......................................................................................................................... 72–74 KUKA ROBOTER CEE SP. Z O.O., ODDZIAŁ W POLSCE TEL. 32 730 32 14, WWW.KUKAROBOTICS.PL ................................................................................................ 66–67
108
AUTOMATYKA
WSPÓŁPRACA LAPP GROUP TEL. 71 330 63 00, LAPPPOLAND.LAPPGROUP.COM ..........................................................................................18 MM CONFERENCES SA TEL. 22 379 29 00, MMCPOLSKA.PL ............................................................................................................................. 67 MURRELEKTRONIK SP. Z O.O. TEL. 32 730 00 20, WWW.MURRELEKTRONIK.PL ................................................................................... 9, 80–81
MVM SP. Z O.O. TEL. 22 87 40 230 ........................................................................................................................................................................ 61 PHOENIX CONTACT TEL. 71 39 80 410, WWW.PHOENIXCONTACT.PL ............................................................................... 23, 82–84 PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP TEL. 22 874 00 00, WWW.PIAP.PL .................................................................................................................... 39, 61, 101
PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP, PIAP DESIGN TEL. 22 874 01 94, WWW.DESIGN.PIAP.PL .................................................................................................................. 85
PILZ POLSKA SP. Z O.O. TEL. 22 884 71 00, WWW.PILZ.PL ....................................................................................................................... 11, 50–51 RADWAG WAGI ELEKTRONICZNE TEL. 48 384 88 00, WWW.RADWAG.PL ............................................................................................................ III OKŁ.
RITTAL SP. Z O.O. TEL. 22 310 06 12, WWW.RITTAL.PL ................................................................................................. 92–93, 104–105
RS COMPONENTS TEL. 22 223 11 11, PL.RS-ONLINE.COM .......................................................................................................... 5, 96–97 SCHMERSAL-POLSKA SP. J. E. NOWICKA, M. NOWICKI TEL. 22 816 85 78, WWW.SCHMERSAL.PL ...................................................................................... I OKŁ., 88–89 SCHUNK INTEC SP. Z O.O. TEL. 22 726 25 00, WWW.SCHUNK.COM ........................................................................................................ 58–60 STAUBLI ŁÓDŹ SP. Z O.O. TEL. 42 636 85 04, WWW.STAUBLI.COM .................................................................................................... 37, 76–77 PPH WOBIT E.K.J. OBER S.C. TEL. 61 222 74 22, WWW.WOBIT.COM.PL ............................................................................................................ 19, 75
TARGI W KRAKOWIE SP. Z O.O. TEL. 12 644 59 32, WWW.TARGI.KRAKOW.PL ................................................................................................. 97, 105
WAGO TEL. 71 360 29 70, WWW.WAGO.PL.................................................................................................................................. 18 ZIMMER-GROUP TEL. +48 884 626 300, WWW.ZIMMER-GROUP.DE/PL ................................................................... 68–70, 71
10/2017
109
LUDZIE
STANOWISKO: H $ & ( C FIRMA: WIKA Polska Sp. z o.o. sp. k.
T
atiana Perczak-Szanowska jest absolwentką Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, studiowała na Wydziale Zarządzania, specjalizacja handel i marketing. W 2016 r. na tej samej uczelni ukończyła studia doktoranckie, a tematem jej dysertacji są kluczowe kompetencje sukcesu handlowców na rynku AKPiA. Jej pasją zawsze byli ludzie, ich zachowania i motywatory tych zachowań. Jak wynika z badań Dale Carnegie Institute of Technology: „85 proc. sukcesu finansowego zaleşy od osobowości, zdolności komunikacyjnych, negocjacyj-
110
nych i przywódczych, a jedynie 15 proc. od wiedzy technicznej�. Dlatego tworząc zespoły sprzedaşowe, stara się dobierać ich skład, aby maksymalizować potencjał całego zespołu, zwracając uwagę nie tylko na poziom wiedzy technicznej czy wykształcenie, ale takşe na osobowość członków zespołu, ich poziom inteligencji emocjonalnej i co najwaşniejsze – automotywacji. Dzięki takiemu podejściu WIKA Polska od lat zwiększa znacząco udziały w polskim rynku i umacnia wizerunek kompleksowego dostawcy w zakresie pomiarów ciśnienia, temperatury i poziomu oraz przepływu.
Za kluczowe w sprzedaşy uwaşa budowanie długofalowych relacji z klientami, opartych na wzajemnym zaufaniu, rozumienie rzeczywistych potrzeb i problemów klienta. Sprzedawanie to aktywne słuchanie i empatyczne reagowanie. Aby być w pełni profesjonalną, kładzie nacisk na rozwój swój i swojego zespołu. Wyznaje zasadę, şe trzeba rozumieć aplikacje, znać doskonale swoje produkty, ale teş własne słabe i mocne strony i permanentnie się doskonalić. Zawodowo najbardziej dumna jest z umocnienia pozycji lidera i marki WIKA na polskim rynku, zwiększenia rozpoznawalności nowych produktów oraz sieci lojalnych, wieloletnich klientów, z którymi WIKA pracuje wspólnie nad ich rozwojem. Nie byłoby to moşliwe bez oddanego i zaangaşowanego zespołu, który wierzy w siebie i w swoją firmę, mając pełną świadomość wpływu na jej rozwój. Analizując trendy rynkowe, nastawienie na szybki dostęp do informacji WIKA Polska aktywnie promuje swoje rozwiązania w Internecie na stronie www, blogu WIKA Polska. Stałym odbiorcom firma oferuje „WIKA Customer Portal�, gdzie klient sam moşe skonfigurować potrzebne mu produkty, sprawdzić aktualny status zamówienia, wysłane oferty, faktury oraz upewnić się, gdzie aktualnie znajduje się wysłana przesyłka. Na YouTube moşna znaleźć szereg ciekawych filmów pomocnych np. w kalibrowaniu manometrów czy blişej poznać procesy produkcyjne urządzeń WIKA. Prywatnie Tatiana Perczak-Szanowska jest szczęśliwą şoną i matką dwóch synów. Zimą uwielbia narty w słonecznych Alpach, a latem dalekie wycieczki rowerowe. Pasjonuje ją psychologia, projektowanie i uczenie się nowych rzeczy. Słucha rockowej muzyki, czyta kryminały i powieści obyczajowe oraz ksiąşki z obszaru psychologii biznesu. Ulubiony autor to John Irving, a ksiąşka „Drzwi w podłodze�. Poleca lektury: S. Cain „Ciszej proszę�, D.H. Pink „Drive. Kompletnie nowe spojrzenie na motywację�. AUTOMATYKA
Fot. WIKA
Tatiana Perczak-Szanowska
Cyfryzacja & = % & 1#2
% & & $ $ ' $ ( ( ) ' & ) & #