Παναγία η Πορταΐτισσα
της Ελένης Β. Μπ., Β3
Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Πορταΐτισσας προέρχεται από την Μικρασιατική Νίκαια.
Μία ευσεβής γυναίκα με το μοναχογιό της την είχαν τοποθετήσει μέσα στην ιδιόκτητη εκκλησία τους και την τιμούσαν.
Στα χρόνια της δεύτερης εικονομαχικής περιόδου βασιλικοί κατάσκοποι ανακάλυψαν την εικόνα και απείλησαν την γυναίκα πως θα την σκοτώσουν αν δεν τους δωροδοκήσει. Εκείνη υποσχέθηκε ότι την επομένη θα τους έδινε τα χρήματα.
Και τη νύκτα, προσευχήθηκε μπροστά στην εικόνα, τη σήκωσε με ευλάβεια, κατέβηκε στην παραλία και την έρριξε στην θάλασσα. Τότε έγινε κάτι θαυμαστό. Η θαυματουργική εικόνα στάθηκε όρθια στα κύματα και κατευθύνθηκε προς τη Δύση.
Η γυναίκα γύρισε στο σπίτι, λέγοντας στο γιο της τί συνέβη, τον έστειλε στη Θεσσαλονίκη κι από κει πήγε στο όρος “Άθως”, όπου εμόνασε. Σαν μοναχός ασκήτεψε στον τόπο που αργότερα ιδρύθηκε η Μονή των Ιβήρων
Πέρασε καιρός. Ο μοναχός από τη Νίκαια πέθανε και το μοναστήρι των Ιβήρων ιδρύθηκε και ολοκληρώθηκε.
Ήταν βράδυ, όταν οι μοναχοί αντίκρυσαν ένα παράξενο θέαμα : Ένα πύρινο στύλο που ξεκινούσε από τη θάλασσα και έφθανε στον ουρανό. Το όραμα συνεχίστηκε μέρες και νύχτες. Κατεβαίνουν οι μοναχοί στην παραλία και βλέπουν με θαυμασμό στη βάση του πύρινου στύλου μία εικόνα της Θεοτόκου. Όσο όμως πλησίαζαν εκείνη απομακρυνόταν.
Μεταξύ των μοναχών υπήρχε ένας ευλαβής ασκητής που λεγόταν Γαβριήλ. Σ΄αυτόν παρουσιάστηκε η Παναγία και του λέει: “Να πεις στον ηγούμενο ότι θα σας παραδώσω την εικόνα μου για να σας προστατεύει. Θα μπεις στην θάλασσα, θα περπατήσεις πάνω στα κύματα, κι έτσι θα καταλάβουν όλοι την εύνοιά μου στο μοναστήρι σας.
Έτσι κι έγινε. Ο μοναχός Γαβριήλ περπάτησε πάνω στη θάλασσα, παρέλαβε την θαυματουργή εικόνα και επέστρεψε στην παραλία. Εκεί συγκεντρωμένοι όλοι οι μοναχοί της επεφύλαξαν τιμητική υποδοχή. Ύστερα την παρέλαβαν και την τοποθέτησαν στο ιερό βήμα του Καθολικού.