LÀM SAO CHA MẸ
TÌM ĐƯỢC
BÌNH AN?
NHAØ XUAÁT BAÛN TOÂN GIAÙO—2011
RBC Ministries
SÖÙ MAÏNG cuûa chuùng toâi laø laøm cho Kinh Thaùnh, nguoàn khoân ngoan ñem ñeán söï bieán ñoåi ñôøi soáng, deã hieåu vaø deã tieáp caän cho taát caû moïi ngöôøi.
KHAÛI TÖÔÏNG cuûa chuùng toâi laø nhìn thaáy moïi ngöôøi khaép moïi nôi kinh nghieäm moái lieân heä caù nhaân vôùi Ñaáng Christ, coù ñôøi soáng gioáng Chuùa vaø phuïc vuï Ngaøi.
Laøm Sao Cha Meï Tìm Ñöôïc Söï Bình An? (How Can A Parent Find Peace of Mind?)
Baûo Löu Baûn Quyeàn:
©1991, 2001 RBC Ministries, Grand Rapids, Michigan AÛnh Bìa: Alex Soh In taïi Vieät Nam Kinh Thaùnh: Trích töø Baûn Hieäu Ñính Truyeàn Thoáng 2010 bôûi Lieân Hieäp Thaùnh Kinh Hoäi. Ñöôïc pheùp söû duïng. Baûn quyeàn ñöôïc baûo löu
Nội DuNg
Thách Thức Tuyệt
Vời Nhưng Khó Khăn. . . . . . 4
Dấu Hiệu Của Việc
Đánh Mất Tầm Nhìn ....... 5
Kinh Thánh Có
Hứa Kết Quả
Tương Xứng Không? ...... 7
Làm Sao Cha Mẹ Có Được Sự Bình An ...... 8
Nhận Sự Bảo Đảm
Học Cách Chơi
Từ Con Vật Cưng
Nhà
Sống Với Giao Ước
12
14
BÌNH AN?
RRất hiếm có những kinh nghiệm vừa tuyệt vời vừa thách thức như
kinh nghiệm nuôi dạy con cái. Vua Sa-lô-môn đã nhận ra hai đặc điểm này khi ông
nói: “Con trai khôn ngoan làm vui cha mình; nhưng đứa ngu muội gây buồn cho mẹ nó" (Châm. 10:1).
16 Làm Con Khóc .
Làm Việc Như Một Nông Dân
Chấp Nhận Vai Trò
Thầy Tế Lễ
Những Trái Nho
Trong Vườn
Dạy Con
Chết Hàng Ngàn Lần
18
20
22
26
28
Chuẩn Bị Cho Tình Trạng
Trống Trải
Trễ Còn Hơn Không
Kinh Thánh cũng đưa ra những chỉ dẫn khôn ngoan nhằm giúp chúng ta đối diện với thách thức này. Không có kinh nghiệm nào thực tế hơn kinh nghiệm của Áp-ra-ham, Sa-ra, Đa-vít, cha mẹ của đứa con trai hoang đàng và của những người khác trong Kinh Thánh. Không nơi nào có sự thấu hiểu và an ủi như nơi Thiên Phụ, Đấng kiên nhẫn, yêu thương và mong nhìn thấy sự trưởng thành trong đời sống của con cái Ngài.
Martin R . De Haan II
KHÓ KHĂN
Khi nhìn lại, hiếm có
Knhững người trong vai trò làm ông bà cho rằng nuôi dạy con cái là việc dễ dàng. Tuy nhiên, nhiều người vẫn nói làm cha mẹ đã và vẫn là một trong những kinh nghiệm bổ ích nhất.
Cũng có người nói rằng
nếu biết trước nuôi con là khổ thì họ đã chẳng sinh con. Một số khảo sát được nhiều người
biết đến cho thấy thất vọng khi có con cái là điều khá phổ
biến. Các chương trình đối
thoại trên báo chí, trên các đài phát thanh truyền hình luôn
cho thấy phía sau những câu
nói hóm hỉnh duới đây không chỉ là tiếng cười:
HạnH PHúc Là Được Tiêu •
Xài của THừa Kế của
con cái Trước KHi cHúng
Xài HếT
cHa Mẹ THànH công Là •
người Sống Đủ THọ Để
Trở THànH nan Đề cHo
con cái.
Đằng sau sự hài hước đó là tấm lòng tan vỡ, những đêm mất ngủ và những ước mơ
không thành.
Đối với cha mẹ, cái khó nằm ở chỗ con cái là khúc
ruột của mình. Nhiều người thấy đối với họ chẳng có điều
gì quan trọng bằng con cái mình. Cũng khá nhiều phụ huynh nói không có điều gì đáng lưu tâm bằng sự lo nghĩ khi con cái họ không hạnh phúc. Không có điều gì khiến
cha mẹ lo lắng như khi con cái đau bệnh, tổn thương và bị
đe dọa.
Hầu hết những lo toan của các bậc cha mẹ là tốt. Bạn lo lắng cho con cái vì bạn yêu
chúng. Tuy nhiên, đôi khi sự lo âu đó trở thành có hại. Đôi khi lo lắng cho đứa con khó dạy có thể ám ảnh bạn––một lời cảnh báo rằng bạn đã mất đi một cái nhìn đúng đắn.
DẤu HiỆu CỦA
ViỆC ĐÁNH MẤT
TẦM NHÌN
D
D
ù cha mẹ cũng có
những lúc chán nản và
tức giận, nhiều người
vẫn nói rằng họ sẵn lòng làm
bất cứ điều gì miễn là bảo
đảm hạnh phúc cho con.
Cũng không hiếm những bậc
làm cha mẹ ước họ có thể hy
sinh chính cuộc đời của mình
vì con cái. Điều này được thể
hiện trong những việc làm
yêu thương kèm theo trách
nhiệm của cha mẹ.
Gốc rễ của sự lo lắng
thái quá cho con cái
là những mong đợi phi
thực tế.
Tuy nhiên, đôi khi chúng ta đánh mất cách nhìn nhận
đúng đắn. Dù chúng ta hiểu được sự lo lắng và nỗi đau
của cha mẹ, nhưng sẽ không
tốt nếu cha mẹ sống với suy
nghĩ sau:
Lẽ ra phải khác. Phụ huynh thuờng hay lý tưởng hóa hình ảnh cha mẹ tốt.
Nhiều người có những mong
đợi phi thực tế về việc nuôi
dạy con cái. Chúng ta cho rằng cha mẹ tốt thì chắc chắn con cái cũng phải tốt ngay
bây giờ. Những hy vọng và tin tưởng như vậy không phải là cách mà người phụ huynh
khôn ngoan và yêu con nên làm.
Không điều gì quan trọng bằng. Có thể chúng ta không
chỉ lý tưởng hóa trách nhiệm làm cha mẹ mà còn thần
tượng hóa con cái mình. Dù con cái rất quan trọng, nhưng
chúng không phải là tất cả.
Chúng ta không thể để chúng trở thành tâm điểm chi phối cả đời sống mình. Chúng ta không thể để những chọn lựa thiếu chín chắn của con cái ngăn trở mối quan hệ giữa chúng ta với vợ/chồng mình hay cả mối quan hệ với Cha
Thiên Thượng.
Nan Đề Của Con Cái Phản Ánh Sai Lầm Của
Chúng Ta. Dù chúng ta đều truyền lại cho con cái bản chất của mình, nhưng nếu cho
rằng nan đề của con cái luôn luôn tương ứng với lỗi lầm
của chúng ta là thiếu sáng suốt.
Câu chuyện của Gióp
trong Cựu Ước, ba người bạn
của người đàn ông đang gặp nan đề này đã suy luận một
cách sai lầm rằng những gì
xảy ra cho Gióp và con cái
của ông là kết quả của tội lỗi
Gióp đã phạm. Bạn ông hiểu
được nguyên tắc đạo đức
“gieo gió, gặt bão” nhưng họ
đã sai khi cho rằng nan đề xảy
đến cho gia đình Gióp tương
xứng với tội lỗi của ông.
Nếu quan tâm đến con,
chúng ta nhận ra những sai
lầm của mình, chúng ta không thể làm gì khác ngoài việc nhận lỗi và cam kết thay đổi.
Nhưng thật sai lầm khi nghĩ rằng nếu chúng ta thay đổi cách sống, con cái của chúng ta cũng sẽ thay đổi theo. Hết Hy Vọng. Kinh nghiệm của Gióp giúp chúng ta nhìn thấy vấn đề theo cách khác. Rồi sẽ có lúc Gióp nhận ra những giây phút tăm tối và thất vọng nhưng đó không phải là đoạn kết của cuộc đời ông. Đến thời điểm, Chúa—
Đấng đã yên lặng với ông vì Ngài có lý do của Ngài—giờ đây đã lên tiếng. Ngài cất lên tiếng nói đầy yêu thương.
Không có một nguyên tắc nào dạy rằng những nan đề của con cái tỉ lệ thuận với những sai lầm của
chúng ta.
Nhiều phụ huynh nhận biết
khó khăn thử thách không kéo dài mãi mãi. Đến đúng thời điểm, họ hiểu đuợc giá trị của việc trông đợi nơi Đức Chúa Trời qua việc nương dựa vào nguồn sức lực của Ngài để
yêu thương và chăm sóc con cái một cách khôn ngoan.
CÓ HỨA KẾT QuẢ
TƯƠNg XỨNg
KHÔNg? M
ột trong những
nguyên tắc làm cha
mẹ được trích dẫn nhiều nhất là Châm Ngôn
22:6. Trong câu Kinh Thánh
đó, Sa-lô-môn—vị vua khôn
ngoan của Y-sơ-ra-ên đã nói:
“Hãy dạy cho trẻ tho con đuờng nó phải theo; dầu khi nó trở về già cũng không lìa
khỏi đó . ” Trong tiếng Hê-bơrơ, nghĩa đen của câu này là nếu bạn uốn nắn, dạy dỗ (chủ động, thấm nhuần, biệt riêng hoặc tận hiến) một đứa trẻ theo đường lối đúng đắn (quan tâm đến cá tính và nhu cầu cá nhân theo từng giai
đoạn trưởng thành của nó) thì khi nó già (gốc của từ này có nghĩa “có râu” hay “trưởng thành”), nó cũng không đi xa khỏi đường lối đó.
Có người coi đó là một lời hứa. Có người tin rằng đó là một nguyên tắc phổ biến nói lên tầm ảnh hưởng của cha
mẹ trên con cái khi chúng còn dễ uốn nắn. Mỗi quan điểm chứa đựng một số chân lý. Ít
nhất câu châm ngôn này cho thấy nếu đứa trẻ có một khởi
đầu tốt do được dạy dỗ một
cách đúng đắn và phù hợp với nhu cầu cá nhân của nó, thì
ảnh hưởng tích cực của những
điều nó được dạy khi còn nhỏ sẽ còn lại đến suốt đời. Nó
sẽ không thể nào đi xa khỏi
những gì mà cha mẹ đã để
lại trên nó. Điều đó không có
nghĩa là khi đứa trẻ lớn lên nó
sẽ luôn sống theo ảnh hưởng
của cha mẹ hồi nhỏ, nhưng
những ký ức về sự dạy dỗ của cha mẹ sẽ được chúng mang theo đến suốt đời.
Tóm lại, Kinh Thánh cho chúng ta thấy cách dạy dỗ con cái tốt là theo gương của Cha trên trời. Ngài yêu con cái Ngài hơn bất cứ bậc làm cha mẹ nào nhưng Ngài cũng cho con cái Ngài có quyền quyết định và cho phép chúng mắc sai lầm.
SỰ BÌNH AN?
LLà phụ huynh, đôi khi
chúng ta băn khoăn về
tương lai, chúng ta ao ước Chúa đảm bảo kết quả cho chúng ta. Nhưng thật ra dạy dỗ con cái mà không có
sự bảo đảm về kết quả càng
thể hiện tình yêu của chúng
ta dành cho con cái hơn. Qua việc quan sát cách Cha Thiên
Thượng thương yêu chúng ta, chúng ta sẽ thấy rằng
nuôi dạy con cái là việc đáng làm—không phải vì con cái
chúng ta sẽ luôn có những chọn lựa đúng đắn mà vì
chúng ta đã có được đặc ân, cơ hội và sự bình an khi yêu thương chăm sóc chúng theo cách mà Cha Thiên Thượng đã yêu thương chăm sóc chúng ta.
CHẤP NHẬN SỰ BẢO
ĐẢM CÓ giỚi HẠN
Cha mẹ tốt không đảm bảo con cái sẽ tốt. Nó chỉ đảm bảo con cái chúng ta có rất nhiều thuận lợi vì đã có cha mẹ tốt. Hãy nghĩ về Đức Chúa Trời của Kinh Thánh! Ngài là người Cha hoàn hảo. Nhưng hãy thử nhìn xem con cái Ngài: A-đam và Ê-va đã được nuôi dưỡng trong môi trường tốt nhất; nhưng họ đã quẳng tất cả những điều đó, họ đi theo đường lối của con rắn và sinh ra một kẻ giết người.
Kế đến là người Y-sơ-raên, một dân tộc được Chúa yêu thương, trìu mến nhưng đó lại là đứa con khó dạy, nổi
loạn nhiều lần.
Tiếp theo là Hội Thánh, đứa con luôn làm xấu mặt Cha nó khắp nơi.
Tiên tri Ê-xê-chi-ên cho rằng cha mẹ tốt vẫn có thể có con hư. Ông cũng nhắc nhở chúng ta rằng cha mẹ tệ có khi lại có con ngoan. Ông đã kịch liệt chống lại mối liên hệ theo kiểu định mệnh giữa cha mẹ và con cái (Êx. 18:1-28).
“Ngoại lệ” này đi ngược lại quan niệm về mối quan hệ
cha mẹ–con cái mà chúng ta thường nghĩ. Thấy con của một gia đình nề nếp hư hỏng, chúng ta thường có khuynh hướng nghĩ rằng chắc chắn
phải có góc khuất nào đó
của cha mẹ nó mà chúng ta không biết. Có thể! Nhưng
còn những đứa con rất tuyệt vời của những gia đình có vấn đề thì sao? Hay chúng ta vội vàng cho rằng chắc cha mẹ chúng có được những phẩm tính quan trọng nào đó chúng ta không thấy bù trừ cho những điều không tốt? Hay chúng ta nghĩ rằng đứa trẻ đó quyết định sống khác với gia đình nó?
Cha mẹ yêu thương và
quan tâm cho hạnh phúc của con phải lo lắng cho chúng là một kinh nghiệm đau lòng. Cũng thật đau lòng khi chúng ta nhận ra mình đã không yêu thương, kiên nhẫn và dạy dỗ con cái tốt như chúng ta mong đợi. Vì thế, sẽ đáng buồn hơn khi những suy nghĩ không đúng cướp mất sự bình an của chúng ta. Thật đáng tiếc khi
cha mẹ chịu đựng cảm giác có lỗi không đáng có vì họ nghĩ rằng nếu là cha mẹ tốt thì con cái họ phải ngoan. Thật ra, nếu chúng ta làm tốt vai trò của mình thì con cái chúng ta sẽ rất có phước vì có được một nền tảng vững vàng.
Có hai cách chơi quần vợt.
Bạn có thể chơi vì tinh thần
thể thao, giải trí mà việc thắng
thua không quan trọng. Bạn
cũng có thể chơi để giành chiến thắng và nhận tiền
thưởng. Cách thứ hai này là do những kẻ choai choai nhà nghề bày ra; họ đã làm mất giá trị của môn thể thao này bằng sự cáu giận, lời thô tục và đánh nhau.
Cũng có hai chọn lựa tương tự cho bậc làm cha mẹ. Họ có thể dùng cơ hội đó để
cải thiện khả năng tiết chế, cách dạy dỗ và phản ứng đối với con cái. Họ cũng có thể
không quan tâm đến lỗi lầm của mình mà lo đổ lỗi rằng
người khác đã gây ra vấn đề.
Trong cách thứ hai, cha mẹ sẽ biện hộ kiểu “Mấy đứa nhóc
nhà tôi làm tôi phát khùng.
Chúng muốn làm tôi điên lên đây mà. Nhiều lúc tôi nghĩ
tôi không còn là mình nữa.
Tôi biết không nên la hét quát tháo, nhưng không thể không
la chúng. Chúng thách thức những tính xấu nhất trong tôi.
Tôi nghĩ cái tật này của tôi là do tôi xuất thân từ trong gia đình có vấn đề. Tôi không
thể không la, không đánh, không cãi cọ với mấy đứa trẻ hỗn xược này. Chính tôi cũng không hiểu được mình.”
Phụ huynh đầu tiên của chúng ta đã cho trái bóng đổ lỗi lăn trên sân. A-đam đổ lỗi cho Ê-va. Ê-va đổ lỗi cho con rắn. Con rắn quỷ quyệt dĩ nhiên sẽ đổ tội cho Đức Chúa Trời. Nhưng Chúa nói rằng
A-đam phải chịu trách nhiệm cho những chọn lựa của mình. Ngài cũng bắt Ê-va phải có trách nhiệm với những gì bà đã quyết định. Con rắn cũng không trốn khỏi tội của nó.
Ngày nay chúng ta có
khuynh hướng cho rằng những nan đề trong việc dạy con của chính mình là kết quả của những sai lầm của cha mẹ chúng ta. Có lẽ cũng có nhiều điều đúng. Tuy nhiên từ xưa, Chúa đã dạy con dân Ngài rằng đừng đổ tội cho người
khác về những chọn lựa của mình. Chúa phản đối câu tục ngữ người ta dùng để trốn tránh trách nhiệm về hành vi của họ:
Cha ăn trái nho chua, mà con ghê răng (Êx . 18:2)
Điều đó không có nghĩa
là Đức Chúa Trời phủ nhận những thói hư tật xấu chúng
ta thừa hưởng từ cha mẹ. Dĩ
nhiên Kinh Thánh cũng nói có
một khuynh hướng di truyền
về sinh học và nhận thức. Đức
Chúa Trời phán:
Ta . . .là Đức Chúa Trời kỵ
tà, hễ ai ghét ta, ta sẽ nhân
tội tổ phụ phạt lại con cháu
đến ba bốn đời
(Xuất . 20:5) .
Tuy nhiên Kinh Thánh nói
rõ rằng việc chịu ảnh hưởng
của cha mẹ cũng không khiến
chúng ta được miễn trách
nhiệm về những chọn lựa
của chúng ta để đáp ứng với những ảnh hưởng đó. Chọn lựa đi theo gương của cha mẹ một cách không suy nghĩ hay muốn đi theo một cách có ý
thức hay chọn lựa con đường khác là quyết định của cá nhân chúng ta.
Điều quan trọng
không phải là cuối
cùng chúng ta được gì mất gì, nhưng là
cách chúng ta dạy dỗ chúng.
Một cậu con trai đang ở tuổi dậy thì có thể thách thức những giới hạn của chúng ta. Hình ảnh người cha tối ngày say xỉn hoặc người mẹ bị rối loạn thần kinh có thể vẫn còn luẩn quẩn trong ký ức của chúng ta. Nhưng điều đó không biện hộ thay cho hành vi thiếu trưởng thành, giận dữ, hay tranh cãi lý luận, la mắng, xúc phạm người khác của chúng ta.
Vào lúc chúng ta nhận ra việc
học đã ở phía sau chúng ta, qua khỏi cái thời của một đứa trẻ bị buộc phải đến trường.
Nhưng đột nhiên, chúng ta nhận ra mình “đi học tiếp”.
Chúng ta nghiệm ra làm cha
làm mẹ không phải chỉ việc
từ từ tuôn những kiến thức
chúng ta tích lũy lâu nay vào một cái đầu còn rỗng tuếch, sẵn sàng tiếp nhận, dễ uốn nắn và thèm kiến thức. Một lần nữa chúng ta lại có nhiều thắc mắc cần có câu trả lời hơn.
Chúng ta bắt đầu thấy
mình có cái nhìn hoàn toàn mới về trẻ thơ. Nhặt viên phấn của kho tàng kiến thức
làm cha mẹ lên, chúng ta phát hiện ra rằng tấm bảng đó đã rất trơn, không chịu tiếp nhận khao khát nhiệt huyết muốn viết và dạy muôn điều tuyệt diệu. Chừng nào chúng ta còn có con cái thì những sự dạy dỗ của chúng ta vẫn có thể bị chối từ. Trong thất vọng, chúng ta nhận ra rằng hầu như đứa trẻ nào cũng học nhanh nhất khi chúng ta nhìn vấn đề theo hướng ngược lại.
“Giá trị của hôn nhân không phải ở chỗ
người lớn sinh ra những đứa trẻ nhưng
là con trẻ tạo nên người trưởng thành.”
––Peter DeVries
Đó không phải là cách chúng ta mong đợi. Chúng ta tưởng rằng trẻ con như một trang giấy trắng tinh, chúng ta có thể viết vào đó tất cả những sự hiểu biết mà khi ở tuổi chúng, chúng ta rất muốn tiếp nhận.
Tuy nhiên, chúng ta đang học tiếp dù chúng ta có nhận ra điều đó hay không. Cuối
cùng thì chúng ta cũng đang học để hiểu cha mẹ mình.
Chúng ta từ từ hiểu được cảm
giác hết lòng yêu thương đứa con của mình cho dù nó hay bắt chước những lỗi lầm của
chúng ta, nhưng lại không chịu tiếp nhận những giá trị,
những mong đợi và kỳ vọng của chúng ta.
Chúng ta cũng bắt đầu
hiểu được tấm lòng của Đức
Chúa Trời, tấm lòng ngập tràn
yêu thương đối với những đứa
con bé bỏng được gọi bằng danh Ngài và được mang lấy
ảnh tượng của Ngài. Chúng ta bắt đầu hiểu được sự vui
sướng của Ngài. Chúng ta hiểu được nỗi đau Ngài chịu khi con cái quay lưng với sự sửa dạy yêu thương của Ngài (Ês. 1:2).
Chúng ta biết nhiều hơn về
chính mình. Chúng ta nhận ra rằng những đứa trẻ này giúp chúng ta thể hiện những điều đẹp đẽ nhất và cả mặt tệ nhất
của chúng ta. Tuy vậy, không phải tất cả những điều tồi tệ
đều xấu. Nó giúp chúng ta
nhận ra chính mình. Sự căng thẳng, lo âu và giận dữ cũng gây tác hại cho chúng ta như bệnh đau đầu hay cảm sốt. Cám dỗ la rầy, lên mặt thể hiện thẩm quyền không đúng
chỗ (“Ba/mẹ đã nói rồi mà
không nghe!”) là những triệu
chứng không nên làm ngơ.
“Chỉ khi chúng ta làm cha làm mẹ chúng ta mới hiểu
lòng cha mẹ.”
—H. W. Beecher
Những phản ứng như vậy
cho thấy vẫn còn rất nhiều khía cạnh chúng ta phải để
Chúa dạy dỗ. Để có thể hiểu và hướng dẫn một “trung tâm
của vụ trụ” trưởng thành, chúng ta phải lớn lên trong
Chúa, học nơi Chúa cách sống điều độ và nhờ cậy vào quyền năng của Ngài. Khi nhận ra rằng điều đó đem đến ích lợi cho chính mình, chúng ta sẽ thấy bình an.
TRONg NHÀ
Trước khi bực mình vì sự so sánh khập khiễng này, hãy
thử suy nghĩ một chút. Bạn dạy chú chó con cách ngồi
xuống và năn nỉ mình làm
gì đó bằng cách nào? Bạn có cuộn tờ báo lại quất cho nó
vài cái, có quát tháo, cãi cọ hay chế giễu nó không? Thật lạ là dù bạn có thể lôi nó ra
khỏi chuồng và đánh cho nó một trận nhưng bằng cách đó bạn không thể bắt nó ngồi
xuống, bắt nó cuộn mình lại hoặc mang đôi dép đến cho bạn. Chú cún con đó cũng sẽ không chịu học mấy trò mới
nếu bạn không thưởng nó, không ôm nó hoặc khen nó.
Dạy trẻ con cũng vậy. Đề ra những điều luật, dọa sẽ hình phạt và lên mặt dạy “Bố đã nói vậy rồi mà sao không nghe! Không chịu vâng lời bố!” chỉ phát huy tác dụng trong thời gian rất ngắn. Tất cả những lời đe dọa đó cuối cùng đều sẽ không khiến con bạn để ý. Chúng còn kích thích đứa trẻ nổi loạn trước mặt bạn và chắc chắn là cả sau lưng bạn nữa.
Bạn sẽ không
bình yên nếu chỉ đưa ra luật.
Không thể dùng sự áp
đặt khiến một đứa trẻ ngoan ngoãn––dù đôi khi có hiệu quả. Đến một lúc chúng sẽ làm tất cả những gì chúng thích dù bạn có muốn chúng làm hay không. Bí quyết là phải giúp chúng ước muốn làm những điều đúng đắn theo tiêu chuẩn của Đức Chúa Trời và đúng với nhu cầu của cá nhân chúng. Ai cũng muốn tự do, và hơn thế nữa, ai cũng
muốn cảm giác thoải mái và
được tôn trọng. Hãy bắt đầu
giúp chúng cảm nhận rằng
chúng được quan tâm. Hãy
khích lệ chúng! Dành thời gian cho chúng. Làm những
điều chúng yêu thích. Nắm tay chúng! Ôm chúng! Hãy
làm cho chúng những điều mà
qua đó chúng sẽ nhận ra rằng
chúng có vị trí quan trọng
trong lòng bạn và lòng bạn luôn mong điều tốt cho chúng.
Đừng chỉ yêu thương
chúng mà thôi! Cũng hãy giúp chúng biết những ranh
giới được tạo nên để bảo
vệ sự tự do của chúng! Cho chúng thấy kết quả xảy đến cho những người không sống
trong sự tể trị khôn ngoan và
yêu thương của Đức Chúa
Trời! Hãy luôn sáng tạo trong cách chúng ta giúp con cái thấy Lời Chúa được ban ra để
đáp ứng nhu cầu và cả những ước mơ sâu kín nhất của chúng ta!
Hãy giúp chúng hiểu được nguyên tắc sống khôn ngoan của Châm Ngôn. Những câu
châm ngôn được thể hiện
bằng nhiều cách nhưng đều
ngụ ý dù Đức Chúa Trời có
thẩm quyền để bắt con người thuận phục, nhưng Ngài
không làm như vậy. Hãy giúp con cái mình hiểu và cũng hãy khích lệ chúng để chúng
làm theo!
Là cha mẹ, bạn sẽ không nản lòng khi hiểu được tầm quan trọng của việc đưa ra những nguyên nhân hợp lý và khích lệ con cái chọn lựa làm những việc đúng đắn. Chúng cần thấy được những nguyên nhân và sự khích lệ này cũng rất phù hợp với nhu cầu sống vui thỏa, thấy mình có giá trị, có sự tự do và thấy mình được tôn trọng. Không giải thích cho chúng hiểu và
không khích lệ chúng là “chọc cho con cái mình giận dữ” (Êp . 6:4) và đánh mất sự bình an của chính mình.
Luật lệ trừ tình yêu bằng nổi loạn. Tình yêu trừ luật lệ bằng bất an. Tình yêu cộng luật lệ bằng hiểu biết và khích lệ.
Cha mẹ khôn ngoan sẽ không
ép buộc con cái phải cư xử
phải phép. Họ nhận ra không thể bắt con ngoan được vì
như thế không khác nào bắt
ngựa uống nước. Bạn có thể hướng dẫn nó cách sống đúng
đắn nhưng bạn không thể ép
buộc nó. Đó là quyền của con người. Bề ngoài con cái có thể ngồi im lắng nghe bạn nói, nhưng bên trong nó có quyền có ý kiến đối lập.
Điều đó không có nghĩa là bạn không được bắt con cái
làm những gì chúng không thích làm. Có những trường hợp ngoại lệ, đặc biệt là khi
chúng còn nhỏ.
Một trong những bài học quan trọng nhất mà cha mẹ
cần học là đi theo gương mẫu
của Đức Chúa Trời trong cách Ngài dạy dỗ con Ngài. Ngài là Đức Chúa Trời lập giao ước. Ngài cho chúng ta biết kết quả của việc chúng ta làm theo những gì Ngài mong muốn. Ngài cũng cho chúng ta biết điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không làm theo. Ngài chủ động đề nghị giúp chúng ta có quyết định đúng nếu chúng ta xin Ngài ban sự khôn ngoan. Ngài cũng luôn sẵn sàng giúp chúng ta làm những gì Ngài muốn chúng ta làm, là những việc chúng ta không thể tự mình làm được. Trọng tâm trong mối quan hệ giữa Chúa và con cái Ngài là vấn đề chọn lựa. Nếu họ sống sai lầm, đó là chọn lựa của họ. Khi họ phải gánh chịu hậu quả về những việc làm của mình, đó là vì họ đã chọn lựa đi ngược lại với ý muốn Ngài một cách có ý thức. Hãy áp dụng nguyên tắc
đó trong việc nuôi dạy con cái! Cách dạy dỗ này đối lập với việc quyết định thay cho con cái, để rồi khi chúng
chọn lựa sai lầm thì chúng ta lại nhảy vào bảo vệ chúng.
Cách dạy này cũng đối nghịch
với việc bắt chúng làm theo những gì chúng ta muốn.
Điều này có nghĩa
là chúng ta không cần la hét, dọa nạt và cằn nhằn mãi.
Điều tốt nhất chúng ta nên
làm là nói rõ mong đợi của
chúng ta và khoảng thời gian
chúng cần làm việc đó. Cho chúng biết kết quả của việc
chúng làm theo, cũng cho
chúng biết nếu chúng không làm thì điều gì sẽ xảy ra và sau đó hãy để chúng chọn lựa. Nếu cuối cùng chúng không
được xem TV, không được
dùng xe đạp hoặc xe máy nữa, nếu chúng phải đi ngủ sớm hơn thường lệ 1 tiếng, hay
chúng không được đi chơi với gia đình—đó là kết quả của chọn lựa của chúng, không phải của chúng ta.
Dạy con cách chọn lựa con đường của riêng con mình,
và để chúng trải nghiệm kết quả của chọn lựa đó, dù vui hay buồn là một trong những điều quan trọng nhất chúng ta có thể làm––không chỉ cho chúng mà cũng cho sự bình an trong tâm hồn của chúng ta.
Mặt khác, khi dạy con biết chọn lựa như vậy, chúng ta sẽ không cần la hét, dọa nạt và nhắc đi nhắc lại nữa. Điều đó có nghĩa là chúng ta không phải cằn nhằn vì phải nhặt
đống đồ chất trong phòng chúng nữa, cũng có nghĩa là chúng ta có thể nói nhỏ nhẹ hơn với chúng về những mong đợi của chúng ta. Bạn có thể nói “Giờ con có thể chọn lựa những gì xảy đến cho con. Chúa dạy dỗ cha mẹ như thế nào thì cha mẹ cũng sẽ dạy con như vậy. Cha mẹ luôn bên con nhưng chọn lựa làm gì là phần của con.”
LÀM CON KHÓC
Chúng ta sống trong một thời
đại mà sự lạm dụng trẻ em
tăng đến mức báo động. Do
đó, chúng ta cần nhạy bén
nhận ra khả năng chúng ta có thể đánh chúng khi nóng
giận bao gồm việc dùng tay
hay bất cứ dụng cụ nào, để
rồi gây cho chúng những tổn thương trầm trọng về thể chất.
Thật quan trọng khi nhận thức rằng khi đứa trẻ lớn lên, nó có thể được sửa dạy bằng việc
áp dụng nhưng kết quả của
sự chọn lựa của nó trước đó
(Xem tr. 14-15).
Tuy nhiên đó chỉ là một
mặt của vấn đề. Mặt khác, bậc
cha mẹ yêu thương và khôn
ngoan sẽ không ngại làm cho con khóc khi cần thiết. Kinh
Thánh đưa ra những sự chỉ
dạy khôn ngoan áp dụng cho mọi thời đại:
Người nào kiêng roi vọt
• ghét con trai mình; Song ai thương con ắt cần lo sửa trị nó (Châm . 13:24) .
Hãy sửa phạt con ngươi
trong lúc còn sự trông cậy; Nhưng chớ toan lòng giết
nó (Châm . 19:18) .
Sự ngu dại vốn buộc vào
• lòng con trẻ; Song roi răn phạt sẽ làm cho sự ấy lìa xa nó (Châm . 22:15) .
Roi vọt và sự quở trách
• ban cho sự khôn ngoan; Còn con trẻ phóng túng làm mắc cỡ cho mẹ mình (Châm . 29:15) .
Hãy sửa phạt con người,
• thì nó sẽ ban sự an tịnh cho người, Và làm cho linh hồn người được khoái lạc (Châm . 29:17) .
Thật các sự sửa phạt lúc
• đầu coi như một cớ buồn
bã, chớ không phải sự vui mừng; nhưng về sau sanh
ra bông trái công bình và
bình an cho những kẻ đã
chịu luyện tập như vậy
(Hê .12:11) .
Có lẽ với cha mẹ, đó là
điều không dễ nghe. Chìu theo ý con trước mắt có vẻ dễ hơn việc nhìn thấy những giọt nước mắt và sự cằn nhằn của chúng. Ngay hiện tại, điều đó
làm chúng ta đau lòng, nhưng về lâu dài, sự sửa phạt xứng
đáng và đúng lúc trong tình yêu là điều cần thiết cho con bạn và cũng đem đến sự bình an cho chính bạn. Con cái
chúng ta thường giống người
đầy tớ được mô tả trong sách
Châm Ngôn:
Chẳng phải bởi lời nói mà
sửa trị kẻ làm tôi; Vì dầu
nó hiểu biết, nó cũng không
vâng theo (29:19) . Hãy cầu nguyện rằng khi
chúng ta khiến chúng phải khóc là vì tình yêu chúng ta dành cho chúng chứ không phải vì tức giận. Chúa không hứa ban sự bình an khi cha mẹ làm con khóc vì sự ích kỷ của chính mình.
Điều đó có nghĩa là cha mẹ không nên làm cho con
cái có lý do để nói: “Cha mẹ không công bằng. Cha mẹ chẳng nghe con nói. Cha mẹ đòi hỏi ở con nhiều hơn điều con có thể làm. Cha mẹ chẳng bao giờ thỏa lòng cả. Con phạm một lỗi nhỏ mà cha mẹ lại làm cho lớn chuyện. Khi cha mẹ làm sai thì cha mẹ lại không nhận lỗi. Chẳng lý do nào con đưa ra mà cha mẹ chấp nhận. Cha mẹ cứ đổi ý liên tục “Hỡi các người
làm cha, chớ chọc cho con cái mình giận dữ”
––Ê-phê-sô 6:4
Cha mẹ chỉ dùng thẩm quyền của mình mà thôi! Cha mẹ quá ích kỷ và hay thay đổi. Cha mẹ có thể giận bất cứ lúc nào. Con sợ cha mẹ. Lẽ ra cha mẹ phải là người
bảo vệ con, nhưng con thấy con cần sự bảo vệ khỏi cha mẹ. Con ghét cha mẹ vì lúc nào cha mẹ cũng làm con phải khóc.”
LÀM ViỆC
NHƯ MộT NÔNg DÂN
Việc nuôi dạy con cái giống làm ruộng hơn là nấu nướng.
Chỉ cần vài giờ là có thể chuẩn bị xong một bữa ăn ngon. Cứ theo công thức có sẵn, bạn có thể có được kết quả khá chắc chắn. Tuy nhiên, công thức thường không phát huy tác dụng với con cái.
Chúng ta cần học từ việc làm ruộng để rút ra nguyên tắc nuôi dạy con cái. Việc làm ruộng rất giống với việc nuôi dạy con. Làm cha mẹ là cày xới và đào đất, sắp xếp và trồng trọt. Nó bao gồm việc nhổ cỏ, trồng trọt, tưới tiêu, và sau đó trông trời trông đất
cho đến mùa thu hoạch. Có năm bạn có được một vụ mùa bội thu, cũng có khi bạn mất trắng vì rầy và sâu bệnh, do mưa nhiều quá hoặc mưa ít quá, do nóng quá hoặc lạnh quá.
Điều đó không có nghĩa là làm nông giống như đánh cược với may rủi. Nghề nông cũng rất khoa học. Để kẻ lười nhác hoặc kẻ ăn chơi ra đồng thì cầm chắc đến mùa thu hoạch bạn sẽ bị đói. Nông dân
giỏi là người siêng năng lao động, người biết phải chăm
sóc mỗi loại cây, nuôi mỗi
loài gia súc như thế nào. Ông
sẽ không nuôi gà ta như nuôi
gà tây, cũng không trồng ngô y như trồng cà chua. Bạn sẽ không thấy nông dân dùng
công thức nấu nhanh với
thái độ “cái này là thứ không thể thiếu”. Người nông dân
giỏi là người khiêm nhường. Ông biết rau cỏ là tài sản của mình, nhưng ông không bị áp
lực bởi kết quả. Tất cả những
gì ông cần là trách nhiệm của ông ở từng thời điểm. Nếu
có được một mùa bội thu, đó
là vì ông đã làm tốt những gì trong khả năng cộng với sự
suôn sẻ của những gì không
nằm trong khả năng của ông.
Trong thư thứ nhất gửi
cho người Cô-rinh-tô, Sứ
đồ Phao-lô đã ngụ ý nói đến
nguyên tắc làm nông này:
Thế thì, A-bô-lô là ai, và
Phao-lô là ai? Ấy là kẻ tôi
tớ, mà bởi kẻ đó anh em
đã tin cậy, y theo Chúa đã
ban cho mọi người . Tôi
đã trồng, A-bô-lô đã tuới,
nhưng Đức Chúa Trời đã
làm cho lớn lên . . .Vậy, người
trồng, kẻ tuới, đều không
ra gì, song Đức Chúa Trời
là Đấng làm cho lớn lên .
Người trồng, kẻ tuới, đều
bằng nhau; ai nấy sẽ nhận
phần thưởng tùy theo việc
mình đã làm . . .Chúng tôi
dùng chính tay mình làm
việc khó nhọc . . .Tôi viết
những điều nầy…để khuyên
bảo anh em, cũng như con cái yêu dấu của tôi vậy . Bởi
chưng, dẫu anh em có một
vạn thầy giáo trong Đấng
Christ, nhưng chẳng có
nhiều cha; vì tôi đã dùng
Tin Lành mà sanh anh em
ra trong Đức Chúa Giê-xu
Christ . Vậy, tôi lấy điều đó
khuyên anh em: Hãy bắt
chước tôi .
(3:5-6,8;4:12, 14-16) . Phao-lô đang nghĩ về vai trò làm cha mẹ thuộc linh.
Vai trò này khác với với việc nuôi dạy con cái, nhưng cũng có nhiều điểm tương đồng.
Ở cả hai vai trò, bạn đều phải làm điều đúng, làm cách siêng năng, chờ đợi Chúa đem mùa thu hoạch đến và nhận ra rằng bạn được ban thưởng xứng đáng—không phải dựa trên kết quả bạn gặt hái được nhưng dựa trên tình yêu và
sự chăm sóc bạn đã dành cho con mình.
Sự bình an có được không phải do nỗ lực thúc ép sự tăng trưởng nhưng do nhận thức nuôi dạy con cái là một tiến trình lâu dài cung cấp những gì cần thiết cho chúng, chăm sóc và chờ đợi Chúa đem kết quả đến. Cố gắng thúc ép cho mùa gặt đến sớm sẽ không đem lại sự bình an và cũng không kết quả.
CHẤP NHẬN VAi TRÒ
THẦY TẾ LỄ
Trong Cựu Ước, thầy tế lễ
Hê-li đã nuôi đứa trẻ không phải là con mình (I Sa. 1:242:21). Hê-li đã giữ vai trò làm phụ huynh cho cậu bé Sa-mu-ên trẻ tuổi trong nhiều
năm. Nhưng Sa-mu-ên chỉ là một sự ủy thác mà Chúa đặt trong sự chăm sóc của Hê-li mà thôi. Ở một khía cạnh nào đó, mối quan hệ giữa chúng ta với con cái cũng tương tự như vậy. Con cái cũng giống như mọi vật khác trong gia tài
của chúng ta. Nhưng trên thực tế, chúng không thuộc riêng về chúng ta. Đức Chúa Trời
tạm thời giao phó chúng cho
chúng ta chăm sóc.
Về một khía cạnh nào đó,
ý tưởng con cái không thuộc riêng về mình không phải là
ý tưởng đem đến sự an ủi cho
chúng ta. Chúng ta hiểu được
cảm giác lo lắng khi đem trả
lại cái xe máy hay cái điện thoại chúng ta mượn từ rất
lâu. Mặt khác, nhận ra con cái thuộc về Chúa lại là một
ý tưởng giải phóng chúng ta vì điều đó có nghĩa là chủ sở
hữu hợp pháp của đứa trẻ sẽ
bảo đảm cung cấp cho chúng ta đầy đủ những gì cần để
chúng ta chăm sóc đứa trẻ đó thay Ngài.
Cha mẹ cũng giống như
Hê-li ở khía cạnh họ cũng là những thầy tế lễ. Trong Hê-bơ-rơ 5:1-4, thầy tế lễ là người cầu thay cho dân mình. Người đó cầu thay với nhận thức về sự yếu đuối của bản thân. Vì thầy tế lễ biết nan đề của chính mình nên ông sẽ cảm thông và nhân từ trong cách đối xử với những ai đến nhờ ông giúp đỡ. Tác giả của sách Hê-bơ-rơ nói về vai trò thầy tế lễ cả như sau:
Người đã bị vây trong sự yếu đuối, nên có thể thương
xót những kẻ ngu dốt sai
lầm . Ấy bởi sự yếu đuối
đó mà người buộc phải vì
tội lỗi mình dâng của tế lễ, cũng như vì tội lỗi của dân
chúng (Hê . 5:2-3) .
Vì phân đoạn này nói về
thầy tế tễ hầu việc Chúa trước
khi Đấng Christ, thầy tế lễ
thượng phẩm tuyệt vời, được
sinh ra nên một số người nghĩ
rằng nó đã lỗi thời rồi. Tuy nhiên, tác giả thư Hê-bơ-rơ cũng nói về Đấng Christ:
Vì chúng ta không có thầy
tế lễ thượng phẩm chẳng có
thể cảm thương sự yếu đuối
chúng ta, bèn có một thầy
tế lễ bị thử thách trong mọi
việc cũng như chúng ta, song chẳng phạm tội
(Hê . 4:15) . Tân Ước gọi con cái của
Đức Chúa Trời là vương quốc của thầy tế lễ (I Phi. 2:5,9).
Hãy thử nghĩ về việc ứng
dụng điều này cho các bậc
cha mẹ. Thật không hợp lý khi mong đợi con cái tốt hơn
hồi chúng ta bằng tuổi của chúng. Chúng ta có thể mong đợi chúng có những chọn lựa đúng đắn. Chúng ta có thể cầu nguyện xin Chúa giúp chúng khôn ngoan hơn tuổi của chúng. Nhưng chính chúng ta không phải lúc nào thông minh và tuyệt vời.
Cha mẹ có thể có sự bình an trong tâm hồn khi họ đặt sự quan tâm đến con cái trong sự cầu nguyện cho con cái.
Chúng ta đã từng như con cái chúng ta bây giờ. Chúng ta cũng khờ khạo, thiển cận và ngây ngô như chúng. Chúng ta không cần phải làm một tấm gương hoàn hảo đối với chúng, nhưng chúng ta cần cảm thông, yêu thương, và đại diện chúng đến gần Đức Chúa Trời, Cha Thiên Thượng và là chủ sở hữu hợp pháp của chúng.
NHỮNg TRÁi NHO
TRONg VƯỜN
Bí quyết ra trái nằm ở nhánh
và rễ cây. Nuôi dạy con tốt
là kết quả của một nhân cách
tốt được bám rễ và tiếp tục
trưởng thành trong chính
Chúa. Kinh Thánh gọi nhân
cách đó là trái của Thánh
Linh. Điều đó có nghĩa là
nhân cách đó đến từ Đức
Thánh Linh chứ không phải từ
khả năng và sức lực tự nhiên
của chúng ta. Hãy xem điều
Sứ đồ Phao-lô viết và điều đó
bảo đảm chúng ta sẽ dạy dỗ con cái tốt như thế nào:
Trái của Thánh Linh, ấy
là lòng yêu thương, sự vui mừng, bình an, nhịn
nhục, nhân từ, hiền lành, trung tín, mềm mại, tiết độ:
Không có luật pháp nào
cấm các sự đó . Vả, những
kẻ thuộc về Đức Chúa Giê-
xu Christ đã đóng đinh xác
thịt với tình dục và dâm dục mình trên thập tự giá rồi .
Nếu chúng ta nhờ Thánh
Linh mà sống, thì cũng hãy
bước theo Thánh Linh vậy
(Ga . 5:22-25) .
Lý do những lời này trở
nên rất quan trọng đối với cha mẹ là chúng không chỉ chứa
đựng những đức tính bảo đảm
bạn sẽ dạy con đúng cách mà còn cho thấy đức tính đó khởi nguồn từ Đức Thánh
Linh, vì vậy chúng ta không cần phải dựa vào chính mình
hay những kinh nghiệm riêng. Nếu điều Phao lô nói là đúng, thì sự thiếu sót và bối cảnh
gia đình không hạnh phúc của chúng ta vẫn được dùng một cách ích lợi. Có thể chính sự thiếu sót thúc đẩy chúng ta tìm thấy nơi Thánh Linh của Cha Thiên Thượng những
đức tính cần thiết của bậc làm cha mẹ không có sẵn nơi con người tự nhiên của chúng ta.
Hãy nghe điều Phao-lô
viết cho những Cơ Đốc nhân
muốn sống bằng nỗ lực riêng:
Sao anh em ngu muội
dường ấy? Sau khi đã khởi
sự nhờ Đức Thánh Linh, nay sao lại cậy xác thịt mà
làm cho trọn? Anh em há
luống công mà chịu sự khốn
khó dường ấy sao? Nếu
quả là luống công! Đấng
ban Đức Thánh Linh cho
anh em và làm các phép lạ
trong anh em, thì làm bởi
các việc luật pháp, hay là
bởi đã nghe mà tin?
(Ga . 3:3-5) .
Nguồn tài nguyên thuộc
linh để có được nhân cách mà
Phao-lô đề cập không phải do nỗ lực sống với những lý
tưởng về Chúa. Những phẩm
tính đó có được khi chúng ta tin vào lời hứa của Đức Chúa
Trời rằng Ngài sẵn lòng và có
đủ năng lực để làm điều đó
trong chúng ta.
Chúng ta cần thường nhắc nhau rằng bí quyết để làm
cha mẹ tốt giống như trái của
cái cây được bắt nguồn từ nhánh và gốc rễ, tức là Thánh
Linh Đấng Christ. Khi sống vâng phục Chúa và Lời Ngài (Giăng 15:1-14), chúng ta kinh nghiệm trái của Thánh Linh kết quả trong chúng ta ngày càng hơn.
Tình yêu siêu nhiên thay
cho nỗ lực và sự mệt mỏi.
Sự vui mừng thay cho sự
bi quan yếm thế.
Tinh thần thư thái thay cho
sự lo lắng.
Sự kiên nhẫn thay cho sự • nóng nảy.
Sự nhân từ thay cho sự keo • kiệt, bủn xỉn.
Động cơ và ý định đúng
đắn thay cho sự ích kỷ.
Giữ lời hứa thay cho thất
• hứa.
Sự hiền lành thay cho đanh • đá, dữ dằn.
Sự tiết độ thay cho sự • nghiện ngập.
Đừng quên đâu là khởi điểm để bạn trở thành bậc cha mẹ tốt.
TÌM CƠ Hội
ĐỂ DẠY CON
Trong Cựu Ước, Đức Chúa
Trời truyền cho dân sự Ngài dựng những đống đá lên để
sau này, khi con cái của họ thắc mắc, cha mẹ phải sẵn sàng để kể lại việc Đức Chúa
Trời của Y-sơ-ra-ên đã đáp
ứng nhu cầu của họ một cách tuyệt vời như thế nào. Bí quyết là luôn sẵn sàng cho những cơ hội bạn có thể dạy con mình.
Khi con cháu các ngươi hỏi cha mình rằng: Các hòn đá
này có nghĩa gì? thì các
ngươi sẽ dạy con cháu mình mà rằng: Y-sơ-ra-ên đã đi
qua sông Giô-đanh trên đất khô (Giôs . 4:21-22) . Thầy cô, cha mẹ không phải là vai trò nhàm chán đối với người Y-sơ-ra-ên. Nhiệm vụ của họ là sống theo cách nào đó để khích lệ con cháu họ đặt câu hỏi: “Cha, mẹ, sao mình làm điều này? Tại sao chúng ta lại chừa một cái ghế trống trên bàn ăn?” (Xem trong Phục 6:6-9, 20-25).
Phương pháp chủ yếu
Chúa Giê-xu sử dụng để dạy môn đồ Ngài là gì?
Người cha viết những
Châm Ngôn cho con nhận ra sức mạnh của lời nói đúng lúc (Châm Ngôn 15:23; 25:11).
Dân tộc của ông có truyền thống dùng những cách sáng tạo để mở ra những cách nhìn mới mẻ nhằm đem đến sự thay đổi cho con trẻ. Người
Do Thái dạy bằng cách dùng những đống đá, những câu đố, những dụng cụ trực quan, dùng kịch, dùng tranh ảnh
và nhìn chung họ nhận ra trẻ em luôn sẵn lòng và tích cực
tham gia vào tiến trình học tập.
Những bài học từ dụng cụ trực quan mà đứa trẻ dễ tiếp
nhận như vậy rất khác với kiểu gia đình dạy bằng sự ép
buộc, bằng hình thức và nhồi
nhét lý thuyết suông. Cách
dạy tiêu cực như vậy khó
có được hiệu quả thuộc linh
như chúng ta mong đợi. Nếu
không biết nắm bắt những
cơ hội để dạy chúng, những
điều chúng ta dạy chắc chắn
sẽ không giúp con trẻ gần gũi
với Đức Chúa Trời của chúng.
Sự dạy dỗ áp đặt như vậy chỉ
làm được một việc là trấn an lương tâm cho cha mẹ vì họ đã làm những gì cần làm.
Lên kế hoạch và tận dụng
những cơ hội thích hợp để dạy con là điều quan trọng.
Nhẹ nhàng trao đổi về cuộc sống khi đang thư giãn trên chiếc thuyền câu, khi đang đi
bộ trên cánh đồng, khi chạy xe về quê hay trò chuyện tự phát khi đang dùng bữa hoặc kể câu chuyện Kinh Thánh và lời cầu nguyện nhẹ nhàng
trước khi đi ngủ thường được
con cái đón nhận và ghi nhớ (Phục. 6:6-9). Thách thức ở chỗ bạn không thể dạy con bằng cách đó nếu bạn không dành nhiều thời gian và suy nghĩ đến cách thức sáng tạo để cùng làm một việc gì đó hoặc cùng chơi với chúng.
Hầu hết những cơ hội
thuận lợi cho việc dạy dỗ con trẻ đòi hỏi thời
gian và sự sáng tạo.
Điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể cầu nguyện với con cái vào giờ ăn. Nếu bạn thấy cách đó hiệu quả thì cứ tiếp tục cách đó.
Nhưng nếu tất cả những gì
bạn muốn là rán ép con mình học được điều gì đó, thì rất có thể chúng chỉ thấy bực bội không chỉ với giờ đọc Kinh Thánh và cầu nguyện đó mà
còn với bạn và với Chúa.
CHẾT
HÀNg NgÀN LẦN
Hầu hết các bậc cha mẹ hiệu
quả phải “chết” hàng ngàn
lần. Đó có thể là kết quả của sự xấu hổ bởi những hành vi của con cái. Đôi khi là kết quả của sự chán nản và lao nhọc.
Đôi khi là kết quả của việc lo lắng thái quá khi con cái thiển cận và tự hủy hoại chính mình. Nhưng cha mẹ thường tự nguyện chết đi những ước muốn của riêng mình chỉ vì đây là cách đưa một đứa trẻ vào đời.
Không ai nói rằng nuôi con trưởng thành là điều dễ dàng. Người mẹ phải trải qua cơn đau lúc sinh. Người mẹ
phải bỏ ra nhiều năm tháng để nuôi dạy con từ lúc nó còn bé, rồi khi nó cần được để mắt tới
lúc chập chững biết đi. Không phải là điều dễ dàng khi hai vợ chồng từ bỏ sự tự do họ có trước khi đứa trẻ được sinh ra. Không dễ để người cha gạt bỏ ý chí mạnh mẽ của mình qua một bên để cho con mình quyền tự quyết. Rất khó để càng ngày càng để cho nó tự do hơn và càng hạn chế chính mình trong việc điều khiển nó để giúp nó nhận ra trách nhiệm của người trưởng thành. Rất khó để không nhảy vào chữa cháy khi nó gây rắc rối. Rất khó để tiếp tục cho con cái thấy những giới hạn
đồng thời với sự quản lý hợp lý để chúng có toàn quyền tự do. Đôi lúc nhượng bộ và để chúng leo xuống khỏi lưng bạn có vẻ dễ hơn. Thật
khó giúp chúng thấy vấn đề
thật sự không nằm ở chỗ bạn muốn chúng làm gì, nhưng
chúng sẽ chọn lựa ra sao và
kết quả của những chọn lựa
đó là gì. Rất khó để không
nhảy vào và kiểm soát. Rất
khó để kiên nhẫn và cho
chúng có thời gian trưởng
thành. Để chúng bước vào thế giới lạnh lùng và tàn nhẫn này
chẳng khác nào cha mẹ phải
chết đi vậy.
Cầu nguyện mỗi ngày cho chúng cũng rất khó. Nói với
Chúa rằng bạn thuận phục
Chúa hoàn toàn cũng rất khó.
Nói với Chúa “Xin Chúa làm
những gì Ngài thấy cần để giúp con cái con đến gần Ngài
và giúp nó trưởng thành trong
đức tin và tình yêu. Lạy Chúa, xin làm bất cứ điều gì cần
thiết cho nó” cũng không dễ dàng gì.
hơn. Tuy nhiên, bậc cha mẹ tốt là kết quả của một nhân cách giống Đấng Christ. Nếu chúng ta không bước theo sự chỉ dẫn của Đấng Christ và sự hướng dẫn của Phao-lô (II Cô. 4:1-12), chúng ta sẽ không bao giờ thấy sự khác biệt mà
Thánh Linh của Đấng Christ có thể làm trong chúng ta. Chỉ khi chúng ta chết đi thì con cái chúng ta mới có thể được Đấng Christ dạy dỗ qua chúng ta.
“Hiện nay tâm thần ta bối rối; ta sẽ nói gì?
Lạy Cha, xin
cứu Con khỏi giờ này!
Nhưng ấy cũng vì sự
đó mà Con đến giờ này!”
Chúa Giê-xu (Giăng 12:27).
Trớ trêu thay, chúng ta có khuynh hướng nghĩ rằng con đường dễ dàng hơn thì kết quả sẽ vui hơn và ít đau đớn
CHuẨN BỊ CHO
TÌNH TRẠNg
TRỐNg TRẢi
Hội chứng “tổ chim trống”
được coi là sự khủng hoảng
của tuổi trung niên. Cuộc
sống sau khi con cái lớn lên
được coi là một sự đe dọa
mới cho hôn nhân, điều mà
trước đây không xảy ra. Cha
mẹ cả đời vì con cái, giờ đây
họ đột nhiên nhận ra rằng họ
cứ quanh quẩn trong căn nhà trống. Họ bồn chồn, không thỏa lòng và dễ cáu giận. Lo lắng, giận dỗi và trầm cảm có
thể từ từ xâm chiếm lòng họ.
Nếu hội chứng “tổ chim trống” này đánh dấu một
thách thức khác đối với cha mẹ và hôn nhân của họ thì nó cũng nên được coi là dấu hiệu tốt và đầy hy vọng cho con cái.
“Điều quan trọng nhất cha mẹ có thể dạy cho con cái mình là cách để sống khi không có cha mẹ bên cạnh.”
––Frank A. Clark.
Con cái không phải sinh ra để làm con trẻ mãi. Được cha mẹ nâng niu và chăm sóc, bảo vệ quá mức không phải là điều tốt. Ngay từ khi đứa trẻ được sinh ra, cha mẹ đã hiểu rằng nhiệm vụ của họ là chuẩn bị cho đứa trẻ đôi cánh để nó bay.
Trưởng thành tốt hơn là sự non nớt, sự độc lập tốt hơn là sự lệ thuộc và ngày đi tốt hơn ngày đến.
Sau nỗi buồn vì phải xa con, nếu cha mẹ vẫn còn cảm giác quá gắn bó, muốn bảo vệ con và muốn xen vào những vấn đề của cuộc đời đứa con
đã lớn thì lúc đó cha mẹ cần
phải thay đổi chính mình. Đó là thời điểm tốt để nhận ra và
bỏ đi thói quen kiểm soát và
bảo vệ con một cách ích kỷ.
Đó có thể là lúc chấp nhận
sự thật rằng chúng ta đã quá
gắn bó và sự gắn bó đó không
phải vì ích lợi của con cái
nhưng để chìu chuộng những
nhu cầu vị kỷ của chúng ta.
Rất khó để buông con cái
mình ra, đặc biệt khi chúng
ta đã lệ thuộc vào chúng. Sự
lệ thuộc là dấu hiệu của tính
cách trẻ con trong chúng ta, và là sự cảnh báo rằng chúng
ta không thấy thỏa lòng và
bình an trong chính Đức Chúa
Trời.
Thật thú vị khi thấy cách
Đức Chúa Trời dạy dỗ con cái
Ngài. Trong cả Cựu Ước và
Tân Ước, Cha Thiên Thượng
đôi khi dạy dỗ con cái Ngài
bằng việc thi thố những dấu
kỳ phép lạ để họ có thể tin
chắc vào sự hiện diện của
Ngài. Nhưng khi đến lúc,
Ngài cất sự hiện diện hiển
nhiên qua những dấu kỳ phép
lạ đó đi và để cho họ bị chìm
và rồi học cách bơi trong kỷ
luật của đức tin.
“Có hai của hồi môn bền vững mà chúng ta có thể để lại cho con cái. Một là nguồn cội; hai là đôi cánh.”
––Hodding Carter
Đức Chúa Trời đã tạo dựng nên người nam người nữ để rồi họ lìa cha mẹ và gắn bó với người bạn đời của họ. Đó là lúc họ bước vào phạm vi mới của cuộc sống lệ thuộc mà vẫn cảm nhận được sự tự do nhất để học yêu Chúa, yêu cha mẹ, người bạn đời, con cái và bạn bè của mình. Và khi đó chúng ta tìm được sự bình an mà Đức Chúa Trời ban cho chúng ta.
CÒN HƠN KHÔNg
Nói lời xin lỗi muộn vẫn tốt
hơn là không bao giờ nói gì.
Nói “Cha/mẹ yêu con” khi
hấp hối còn tốt hơn là không
bao giờ nói câu ấy. Tìm cách
khích lệ con cái dù khi bạn đã
già vẫn tốt hơn là để chúng
thắc mắc “Cha mẹ có khi nào thật sự quan tâm đến mình
không?” Một trong những
kinh nghiệm tuyệt vời là
chứng kiến những gì lời nói
khích lệ có thể mang lại ngay
cả khi nó chỉ được thốt ra vào những giây phút cuối đời của cha mẹ.
Không điều gì có thể thay
đổi những lỗi lầm của cả một
đời. Hậu quả mà người cha người mẹ ích kỷ, say xỉn, ngoại tình, lạm dụng con cái, nghiện công việc đem đến cho con cái có thể sẽ không thể nào xóa sạch được một cách dễ dàng như xóa đi vết phấn trên bảng. Nhưng bạn vẫn có thể kinh nghiệm niềm vui của
Chúa, người thầy dạy môn đồ Ngài mỗi ngày sống trọn vẹn, xưng nhận những lỗi lầm của mình và bồi hoàn nếu có thể
và nhờ đó có được sự bình an của Đức Chúa Trời.
Nhận được lời chúc phúc muộn màng của cha/mẹ có thể giống như được uống một
ngụm nước ngọt ngào mát dịu làm bạn thỏa lòng đến mức kể từ
đó ngày nào bạn cũng nhớ đến thứ nước uống đó.
Nhưng nếu con cái qua
đời trước khi cha mẹ có cơ hội cho chúng biết mình quan
tâm đến chúng thì sao? Bạn vẫn có thể trân trọng cuộc đời
và những kỷ niệm với đứa con đó. Bạn cũng có thể sửa sai bằng cách làm điều ích lợi cho người nào đó mà bạn thấy họ sẽ được ích lợi qua sự quan tâm của bạn.
Sứ đồ Phao-lô minh họa
việc sửa sai bằng cách làm
điều đó cho người khác. Ông
trở thành cha của nhiều người sau khi đã phạm nhiều sai lầm trầm trọng. Khi ông chưa tin
Chúa, ông là người dữ tợn
và đối xử tệ bạc với các Cơ
Đốc nhân (Công. 8:1-3). Hành
động của ông đã để lại gánh
nặng trên ông (I Tim. 1:15).
Nhưng ông không đầu hàng.
Ông tiếp tục trở thành một
trong những người cha quan trọng nhất của mọi thời đại.
Được nhắc nhở bởi những lỗi
lầm trong quá khứ và nhờ tình
yêu tha thứ của Chúa, ông
sống làm một người cha thuộc linh đem đến cho con cái tình
yêu, sự khôn ngoan, gương tốt và những lời cầu nguyện.
Khi nhận ra tình yêu bao
la của Chúa, lòng ông được
thay đổi và sau khi ông kinh
nghiệm sức lực của Đấng
Christ, Phao-lô nổi tiếng là người làm gương tốt, là người khuyên bảo, khích lệ nâng đỡ người khác. Ông học để có sự dịu dàng của người mẹ, sự an ủi và thách thức của người cha (I Tês. 2:7-12). Những đứa con “nuôi” của ông chắc chắn sẽ nói rằng “trễ còn hơn không.”
Không bao giờ là quá trễ để trân trọng cuộc sống hay ký ức của một đứa trẻ.
hông cần phải ở trong
Kgia đình cha mẹ ly dị
hay là con của bậc cha
mẹ say xỉn, nghiện công việc
hay bị xâm hại về tình dục, về lời nói hay về thể chất thì mới
nghi ngờ khả năng làm cha mẹ của mình. Tất cả chúng ta đều đặt ra những thắc mắc
liệu mình có thể truyền lại cho con cái điều gì. Có người
tự hỏi liệu chúng ta có thể
làm cha mẹ tốt như cha mẹ
chúng ta đã làm hay không.
Điều vui mừng ở chỗ chúng ta không truyền lại những thiếu sót trong vai trò làm cha mẹ
của mình.
Đức Chúa Trời của Kinh Thánh sẵn lòng chấp nhận, nuôi dưỡng và sống trong bạn nếu bạn cho phép Ngài chăm sóc, dạy bảo bạn. Đức Chúa Trời và Cha của Chúa Giêxu Christ sẵn lòng nhận và ghi tên bạn trong tài sản thừa kế đời đời của Ngài nếu bạn nhận biết tội lỗi và tin nhận Đấng Christ để được tha tội và được sống (Êp. 1:3-12; I Giăng 5:1).
Bạn không chỉ có thể
làm con của Chúa, nhưng Ngài còn thêm năng lực cho để bạn là một đứa con ngoan! Trong mối quan hệ mới mẻ với Đức Chúa Trời này, cha mẹ có thể tìm thấy tình yêu, sự an ninh và sự tự tin mà chỉ có Đức Chúa Trời mới có thể ban cho chúng ta. Nó bắt đầu khi chúng ta tin Chúa Giê-xu là Đấng cứu chúng ra ra khỏi hình phạt đời đời của tội lỗi. Nó tiếp diễn khi chúng
ta nương cậy nơi Chúa để có sự khôn ngoan và khả năng để nuôi dạy chúng.
Đây là cách duy nhất để chúng ta có thể làm cha mẹ tốt. Khi chúng ta tin cậy nơi
Chúa và sống với địa vị làm con Ngài, Ngài sẽ xây dựng trong chúng ta một nhân cách, nhân cách đó chính là bí quyết để làm cha mẹ tốt.
NHÖÕNG TAÄP SAÙCH ÑAÕ XUAÁT BAÛN
Töïa Saùch
Nguoàn Nuoâi Döôõng Taâm Linh
Food For The Soul
Lôøi Soáng Haèng Ngaøy (3 thaùng/kyø)
Our Daily Bread (Quarterly)
Nguyeân Taéc Xaây Döïng Hoân Nhaân Beàn Vöõng
Building Blocks To A Strong Marriage
Gioâ-seùp: Chieán Thaéng Thöû Thaùch Trong Cuoäc Soáng
Joseph: Overcoming Life’s Challenges
Ma-ri & Gioâ-seùp:
Suy Gaãm Veà Ñieàu Kyø Dieäu cuûa Leã Giaùng Sinh
Mary & Joseph: Reflecting On The Wonder of Christmas
Giöõ Giôø Heïn Vôùi Chuùa
Keeping Our Appointment With God
Taïi Sao Chuùa Cöùu Theá Phaûi Cheát?
Why Did Christ Have To Die?
Ña-ni-eân: Ñôøi Soáng Thuoäc Linh Trong Neàn Vaên Hoùa Theá Tuïc (Môùi)
Daniel: Spiritual Living In A Secular Culture
Laøm Sao Cha Meï Tìm Ñöôïc Söï Bình An? (Môùi)
How Can A Parent Find Peace of Mind?
Nuoâi Döôõng Söï Thoûa Loøng (Saép Xuaát Baûn)
Cultivating The Heart of Contentment
LAØM SAO CHA MEÏ
TÌM ÑÖÔÏC SÖÏ BÌNH AN?
( Khaùm Phaù Caùc Chuû Ñeà)
Dòch töø cuoán
How Can A Parent Can Find Peace Of Mind? (Discovery Series)
Taùc gia & Dòch gia: RBC Ministries
NHAØ XUAÁT BAÛN TOÂN GIAÙO
Yeân Hoøa—Caàu Giaáy—Haø Noäi
Chòu traùch nhieäm xuaát baûn: Nguyeãn Coâng Oaùnh
Bieân taäp: Vuõ Vaên Hieáu
Trình baøy & Söûa Baûn In: Traàn Thò Xuaân Thuûy
Ñoái taùc lieân keát:
Muïc sö Nguyeãn Ngoïc Thuaän
UÛy ban Cô Ñoác Giaùo duïc HTTL Vieät Nam (MN)
Lieân heä: UBCÑGD/ HTTL Vieät Nam (MN)
155 Traàn Höng Ñaïo, Q.1
NTÑ. Traàn Thò Xuaân Thuûy
(0903 012 234—Email: thuy_tran@rbc.org) hoaëc
Email: uybancdgd@gmail.com
In 2.000 baûn, khoå 10x15 (cm)
Taïi Cty TNHH DV-TM-SX-In Thieân Ngoân
Soá xuaát baûn: 1352 - 2011/CXB/24-226/TG ngaøy 22/12/2011
In xong vaø noäp löu chieåu quyù I/2012