OP OPZIJ GLOPINIE – FEMINISME 4.0
dec /jan 2020 /21 • 50 ste JAARGANG • € 6 ,99
0 0 1 TOP t
mees jke i r d e o l inv wen vrou
KAMALA HARRIS
Rebecca Gomperts Barbara Baarsma Mariëtte Hamer Lilianne Ploumen Karin Slaughter Rudy Asibey OVER VOORUITGANG EN
DE KLOOF Seks voor de beleefdheid JIM BAKKUM ‘Ik hang nooit in de lampen’
BARBARA HEPWORTH ‘As I told you in my last letters, I was never so happy as to see my work in the Kröller-Müller.’ Barbara Hepworth in een brief aan directeur Rudi Oxenaar, mei 1965
Barbara Hepworth (Wakefield 1903 – St Ives 1975), is een van de meest succesvolle beeldhouwers van de twintigste eeuw. Haar beelden maken deel uit van grote sculptuurcollecties in de wereld. In de jaren twintig doet Barbara Hepworth haar intrede in de kunstwereld. Zij ontwikkelde zich tot een van de leidende figuren van een nieuwe generatie beeldhouwers die hun sculpturen rechtstreeks uit steen en hout hakten. Al snel sluit ze zich aan bij de internationale avant-garde. In Parijs bezoekt ze de ateliers van Pablo Picasso, Georges Braque, Jean Arp en Constantin Brancusi. Haar werk wordt steeds abstracter. Vanaf 1933 ontstaan de voor haar karakteristieke organische vormen,
waarin ze de gesloten vorm letterlijk openbreekt. In 1939 verhuist Barbarba Hepworth naar St Ives in Cornwall. Het landschap is dan een belangrijke inspiratiebron voor haar werk. Het Kröller-Müller Museum heeft een bijzondere relatie en lange relatie met de Engelse Dame Barbara Hepworth, die tot op de dag van vandaag zichtbaar is. Contrasterend tegen de strakke vormen van het Rietveldpaviljoen in de beeldentuin van het museum pronken grootse, zachte, majestueuste sculpturen. Hepworth koos acht van haar beelden speciaal uit voor dit befaamde paviljoen van architect Gerrit Rietveld.
WWW.KROLLERMULLER.NL
‘Your sculptures have given the pavilion its real purpose and we feel that we have now found the integration of architecture, nature and sculpture which we have had in mind as ideal for this situation.’ Directeur Rudi Oxenaar in een brief aan Barbara Hepworth, mei 1965
O
TO
PA
UL
TOL
ENAAR
Editorial Marianne Verhoeven
F
Z
o, het jaar zit er bijna op. Een jaar dat we ons nog lang zullen heugen. Op naar 2021. Niet dat we denken dat dan alles anders en beter zal zijn, was het maar zo’n feest. Maar er is in ieder geval hoop. Hoop op betere tijden. Door de komst van een vaccin – alhoewel, ik hou m’n hart vast voor de chaos die de massavaccinaties ongetwijfeld gaan veroorzaken, die vast een stuk minder soepeltjes zullen verlopen dan (voorlopig nog even) minister De Jonge ons belooft. Ik ben benieuwd hoe zijn persoonlijke routekaart er na de verkiezingen uitziet. En die verkiezingen geven ook hoop. Een flink aantal nieuwe vrouwen is zich aan het warmlopen, samen met de al bekende gezichten. Laten we hopen op een kabinet, van welke partijen ook, met in ieder geval meer vrouwen dan nu. En als Sigrid Kaag haar droom uitkomt: met een vrouwelijke premier. Hoop omdat er met de winst van Biden en Harris weer zicht komt op een beetje nuance en, zullen we het beschaving noemen, in het Witte Huis. We hebben wel genoeg van het rijtje onbehouwen mannen dat zo langzamerhand het wereldtoneel beheerst. Grofgebekt en zonder respect voor tegenstanders zijn Trump, Poetin, Bolsanaro, Erdogan en Orbán zo’n beetje het slechtste voorbeeld op het wereldtoneel dat je onze jonge generatie zou kunnen geven. En voorbeeld dat helaas in Nederland ook af en toe al te zien is bij Kamerdebatten en aan de onzorgvuldigheid waarmee met persoonlijke belangen wordt omgegaan, zoals bij de toeslagenaffaire. Hoop dat het racismedebat dat oplaaide een blijvend
resultaat zal hebben en in de hoofden van zelfs de botste boer iets teweeg heeft gebracht. We vroegen voor dit nummer van OPZIJ dan ook een flink aantal vrouwen naar hun hoop voor komend jaar. Hoop op verandering. Op zoveel gebieden. Dat is ook waar we met Rebecca Gomperts over spraken. Gomperts, oprichter van Women on Waves, de onverschrokken voorvechter van vrije abortus, die met haar abortusboot twintig jaar geleden al voor de kust van Ierland – net buiten de territoriale wateren – haar strijd streed. Die nog steeds dagelijks strijdt, voor al die vrouwen wereldwijd die om welke reden dan ook hun zwangerschap willen beëindigen. Ze is onze nieuwe nummer 1 op de lijst van meest invloedrijke vrouwen. En we kunnen alleen maar een diepe buiging voor haar maken. Of zoals een jonge redacteur verzuchtte na het lezen van het interview met haar: “Wat moet ik doen om als ik later groot ben Rebecca Gomperts te worden?” Daarom: aan de slag! Op naar een totaal ander 2021. O OPZIJ 2020/21
3
48
OPZI 24
55
16
Maatschappij & Wetenschap 07
KOPSTOOT
08
SAY WHAT?! Opmerkelijk nieuws
34
GEESTELIJKE GEZONDHEID ONDER DRUK
44
EETBALANSACT
55
TOP100
MEEST INVLOEDRIJKE VROUWEN
Mensen 44
10
4
38
10
Coverinterview KAMALA HARRIS
16
Interview MARIËTTE HAMER
20
Portret FOUTE VROUW
24
Interview BARBARA BAARSMA
26
De Kloof MILOU DEELEN EN BARBARA VAN BEUKERING
32
Interview LILIANNE PLOUMEN
38
Interview KARIN SLAUGHTER
78
86 40
Interview RUBY ASIBEY
48
Interview REBECCA GOMPERTS
94
Man over Vrouw JIM BAKKUM
Kunst & Cultuur 78
Interview PAULA VAN DER OEST
82
Interview SARAH SLUIMER
84
BOEKEN
86
Uitgelicht PENELOPE CRUZ
88
MUSEA
90
DE REISMEIDEN Zeeland
Columns 03 15 47 76 98
EDITORIAL SHEILA SITALSING ASHA TEN BROEKE ETCHICA VOORN CARIN GAEMERS
88
88
90
40
94
Service 99 06
ABONNEE WORDEN COLOFON OPZIJ 2019
5
OPZI
Colofon/Uitgelicht
Redactieadres Witte Singel 103 2313 AA Leiden redactie@opzij.nl
G LO P I N I E − F E M I N I S M E 4 . 0
d ec /ja n 2020/21 • 50ste ja a rga ng • € 6,99
Hoofdredacteur Marianne Verhoeven Editor at large Alies Pegtel Art director Emmely Pardon Eindredacteur Felix Huygen Medewerkers Lisette Alberti, Irene Berbee, Roselyn van den Berg, Barbara van Beukering, Asha ten Broeke, Corbino, Milou Deelen, Carin Gaemers, Iris Groenenberg, Nina Klaassen, Noémi Prent, De Reismeiden, Marije van Rest, Sheila Sitalsing, Fieke Tissink, Paul Tolenaar, Etchica Voorn, Renate van der Zee.
Achter de schermen
Uitgever Hans van Brussel Distributie Betapress Druk HaboDaCosta COPYRIGHT Niets uit deze uitgave mag op welke wijze dan ook worden overgenomen zonder voorafgaande toestemming van de auteurs of rechthebbenden. De uitgever is niet aansprakelijk voor schade als gevolg van druk- en zetfouten. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten van de illustraties volgens de wettelijke bepalingen te regelen. Zij die menen nog zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich wenden tot de uitgever. ABONNEMENTEN Een abonnement wordt tot wederopzegging aangegaan, tenzij anders vermeld. Opzeggingen kunnen UITSLUITEND schriftelijk worden doorgegeven, per post Perfect Groep B.V., Inzake OPZIJ, Karel Doormanweg 41, 3115 JD Schiedam. Of per email naar abonnementen@opzij.nl. PERSOONSGEGEVENS We maken u erop attent dat aan ons verstrekte persoonsgegevens zoals naam, (e-mail)adres en telefoonnummers worden opgenomen in het gegevensbestand van Opzij B.V.. Dit bestand is aangemeld bij het College bescherming persoonsgegevens door Opzij B.V., de verantwoordelijke voor uw gegevens. Uw persoonsgegevens worden gebruikt voor onze abonnement-enadministratie, voor de uitvoering van met ons gesloten overeenkomsten en om u op de hoogte te houden van interessante informatie en aanbiedingen van producten en diensten, eventueel ook na beëindiging van uw abonnement. KLANTENSERVICE Op opzij.nl/abonnementen kunt u zelf een abonnement nemen. Voor contact over abonnementen, bestellingen, wijzigingen en vragen kunt u mailen naar abonnementen@opzij.nl. Een jaarabonnement kost € 41,50 voor 6 nummers. 6
Work in progress... Het betere thuiswerken. Art director Emmely en Peppie (van de hoofdredactie) zijn een onafscheidelijk setje. Peppie is het enige mannetje dat haar continu gezelschap houdt, en hij vindt het goed.
Sorry! In het vorige nummer van OPZIJ is bij een aantal stukken niet de laatst gecorrigeerde versie afgedrukt. Daar kregen we wat commentaar op, en terecht. Typerend foutje in tijden van corona.
KOPSTOOT
Staatssecretaris van Financiën Alexandra van Huffelen biedt de gedupeerden in de toeslagenaffaire ook geen hoop in bange dagen. OPZIJ 2020/21
7