A EXTRR OVNEGS
GA IER DOSS
GLOPINIE – FEMINISME 4.0 april/mei 2021 • 50 ste JAARGANG • € 6 ,99
BOEGBEELDEN AAN DE OPZIJTAFEL
‘IK STOP U EVEN’ Kristie Rongen van de toeslagenaffaire in gesprek met Carin Gaemers van de ouderenzorg en Annemarie Heite van de aardgasmisère
Susan Smit
EEN LESJE GESCHIEDENIS Feministen in de Middeleeuwen
MARCEL VAN ROOSMALEN
‘Kan dit nou echt niet anders?’ EEN HELE DIEPE KLOOF Milou Deelen & Barbara van Beukering
Let op je woorden ZUHOOR AL QAISI
BP
‘Ik kan het vuur in me niet doven’
‘Hoe haal je ’t uit je hoofd!’ Onortodoxe hulpverlening voor zakelijke, persoonlijke en relationele situaties
provocatiefcoachenzuidholland.nl
O
TO
PA
UL
TOL
ENAAR
Editorial Marianne Verhoeven
F
Excuses
D
e tweede ochtend na de verkiezingen, tijdens het in bed lezen van de ochtendkranten, kwam er uit de iPad van m’n man een hele trits oude Nederlandse hits langs, die ik tot zijn hilariteit – en mijn eigen verbazing – allemaal volkomen tekstvast kon meezingen. Vluchten kan niet meer, het lievelingsnummer van m’n vader door Frans Halsema en Jenny Arean, Toe vader drink niet meer, van de onvergetelijke Zangeres Zonder Naam en een paar puike nummers van Boudewijn de Groot, Wonderkind, Meisje van Zestien en natuurlijk zijn Testament uit 1967. Door dat laatste nummer realiseerde ik me dat we de laatste vijftig jaar toch een heel stuk opgeschoten zijn. Testament staat al jaren in de Top 2000, terwijl die tekst nu dus echt niet meer zou kunnen: En dan heb ik nog een stuk of wat vriendinnen Die welopgevoed en zeer verstandig zijn En waarmee je dus geen donder kunt beginnen Maar misschien krijgt iemand anders ze wel klein… Terwijl ik blij was met de progressie die er was gemaakt, dacht ik tegelijkertijd waar blijven de tweets en commentaren die vinden dat Boudewijn de Groot dit nummer alleen nog met aangepaste tekst mag zingen en dat hij bovendien ook met terugwerkende kracht zijn excuses moet aanbieden voor dit vrouwonvriendelijke stukje proza. Zoals onze chef kunst & cultuur Fieke Tissink – dit jaar vijftig jaar mijn hoofdvriendin – al tijden zegt: gewoon gelijk overal je excuses voor aanbieden. En zij kan het weten: ze is
immers samen met Judikje Kiers de auteur van het vuistdikke standaardwerk De glorie van de Gouden Eeuw, dat ze schreven toen ze beiden voor het Rijksmuseum werkten. En Judikje, tegenwoordig directeur van het Amsterdam Museum, weet dus nog beter wat het is om excuses voor het verleden te maken. Het Amsterdam Museum startte immers de discussie over de naamgeving van de Gouden Eeuw, die tenslotte is gefinancierd door ons slavernijverleden. Nou ja, we vergaten Sorry Seems to be the Hardest Word van Elton John en sloten de morgensessie af met Joni Mitchell, Both Sides Now. De epische evergreen uit 1969: So many things I would have done But clouds got in my way I’ve looked at clouds from both sides now From up and down and still somehow It’s cloud’s illusions I recall I really don’t know clouds at all Kunnen we afspreken dat we in alle drukte om het verleden in de huidige context te plaatsen en te (her)waarderen terwijl we onszelf op de borst slaan, geen nieuwe slachtoffers maken? Dát is waar Amanda Gorman ook voor pleitte in haar weergaloze gedicht The Hill We Climb. O OPZIJ 2021
3
60
42
30
Maatschappij & Wetenschap
48
24
07
Kopstoot
08
Say What?! Opmerkelijk nieuws
20
POLITIEK De situatie na de verkiezingen
24
GESCHIEDENIS Susan Smit - De Heks van Limbricht
42
LOOPBAAN Tuinvrouwen
64
WETENSCHAP Wetenschappers aan de top
Het overgangsdossier 48 54 56
36
60
GEZONDHEID Lekker wegluisteren met Rouze
Mensen 10
4
DE OPZIJTAFEL Dorenda van Dijken, Elles de Bruin en Joyce van Dijk HULP BIJ DE OVERGANG OVER GEWICHT Marianne Baars
DE OPZIJTAFEL Carin Gaemers, Kristie Rongen en Annemarie Heite
82 er den e M he
klimaat
min i loo mum n
er
d min
30
ZUSTERSCHAP Zuhoor Al Qaisi
36
DE KLOOF Milou Deelen en Barbara van Beukering
94
MAN OVER VROUW Marcel van Roosmalen
20
86
Kunst & Cultuur 74
BOEK UITGELICHT Corbino’s Bijbel
77
BOEK UITGELICHT Irene Berbee - Meander
78
Boeken
82
FILM UITGELICHT Monic Hendrickx
86
Musea
88
De Reismeiden LEIDEN
Columns 03 19 59 99
74
88
94
Editorial Sheila Sitalsing Etchica Voorn Carin Gaemers
Service 35 06
Abonnee worden Colofon OPZIJ 2019
5