OpNieuw_2022_03

sinds 1983

Blad van de Amsterdamse Nieuwmarktbuurt

Veertiende Auke Bijlsma Geveltuinenprijsuitreiking 2022

Cliff van Dijk

foto: Gerrie van Heun

Op vrijdag 16 september worden de Geveltuinenprijzen voor 2022 uitgereikt.

Wie heeft dit jaar de mooiste geveltuin? Wie heeft de mooiste stoeptuin? Welke boomspiegels staan er goed bij? Welke straat verdient de straatprijs? Welke ondernemer heeft zijn/haar buurtbedrijf een groen aanzien gegeven?

Wie wordt Geveltuinier van het Jaar?

En bovenal: Wie wint de Auke Bijlsma Geveltuinenwisseltrofee 2022?

Een enthousiaste en deskundige jury heeft weer een jaar lang door de buurt gelopen, spiedend naar elk stukje groen in de openbare ruimte en heeft haar keuze gemaakt. Tijd om bijeen te komen, de winnaars bekend te maken en een feestje te bouwen in de Zuiderkerk.

Iedereen met groene vingers is daar welkom vanaf half zes. De prijsuitreiking begint stipt om zes uur. Wij zijn heel blij dat de Zuiderkerk – onbetwist de grootste en mooiste ruimte in onze buurt - het mogelijk maakt dit jaarlijkse feest voor de groenliefhebbers weer te huisvesten. Er is geen betere ruimte om de prachtige foto’s van Gerrie van Heun te laten zien. Wij houden de groene vingers gekruist met de wens dat we dit keer geen speciale

maatregelen hoeven te treffen vanwege de bescherming van onze gezondheid. Voorlopig gaan we uit van een open deur.

De Auke Bijlsma Geveltuinenprijzen worden financieel mogelijk gemaakt door DOCK, buurtcentrum De Boomsspijker en de Gemeente Amsterdam. Oorkondes voor de allermooiste tuinen in de buurt worden, als ieder jaar, door lokale beroemdheden uitgereikt. De bijeenkomst wordt gepresenteerd door Sandra Rottenberg en de oorkondes en prijzen worden uitgereikt door Wies Teepe, bioloog, tuinier, kokkin en gids bij natuurwandelingen (ook in de stad). De techniek wordt verzorgd door Hans van Os.

U bent allen van harte uitgenodigd om de prijsuitreiking met ons te komen vieren met een hapje en een drankje. Meer informatie bij Mevr. Monique Pheijffer, mpheijffer@dock.nl, tel. (020) 6264002. Bij binnenkomst wordt gevraagd een presentielijst te ondertekenen.

Wibautotisme 15

Verkeersregelaar aan de Binnenkant

De eerste hemelwaterstraat van Amsterdam 13

Kunst in Huis de Pinto

Wij hebben €15 ontvangen van JP L en €100 van Mw. EP H-B Waarvoor onze hartelijke dank

Moeder wist niet beter

Piet Labberdoedas zoekt opvolger

OpNieuw is het blad voor de Nieuwmarktbuurt / Lastage, door en voor buurtbewoners. OpNieuw wordt gratis huis aan huis verspreid in het gebied dat begrensd wordt door Geldersekade, Uilenburg, Zwanenburgwal, Staalkade, en ‘s Gravelandsveer, Kloveniersburgwal en Nieuwmarkt en op Oosterdokseiland. Deze uitgave wordt mede mogelijk gemaakt door Stadsdeel Centrum en de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen. Voorplaat Roos Hendriks Achterplaat Nanny Kok Aan dit nummer werkten mee Carry Bennink, Annette Crince, Cliff van Dijk, Pip Farquharson, Maaike van Gameren, Maurice, Melle Hammer, Roos Hendriks, Nanny Kok, Pien Schepel, Jo van der Spek, Louke Spigt en Moos Teunissen Bezorgers Maud van der Baan, Marie-Laurence van Asperen de BoerEichholtz, Beiki Bakker, Mieke van Beeren, Michiel Commandeur, Mariken de Goede, Johanneke Guldemond, Kim van Haaster, Lea Israels, George Janszen, Nico de Jong, Robbert Jonkheer, Machiel Limburg, Marte Meijer, Evelien van Os, Hedwig Paesbrugge, Gertrud Pijnenburg, Hans Puts, Dymph Rutten, Elena Simons, Ria van Teeffelen, Cees Tijsen, Alf van der Vliet, Barbara Wichers Hoeth Stichting OpNieuw Amsterdam K.v.K. 41209382 Redactieadres Recht Boomssloot 52, 1011 EC Amsterdam redactie@opnieuw.nu /bestuur@opnieuw.nu  Donaties NL 68 INGB 0006037046 t.n.v. Stichting OpNieuw, Amsterdam Advertenties advertenties@opnieuw.nu 06-41491757

Deadline volgende OpNieuw 4 november 2022

Jan Willem Blomhoff

annette CrinCe

Op 16 maart 2022 overleed Jan Willem Blomhoff, oud-inwoner van de Nieuwmarktbuurt. Hij kwam er in 1974 wonen, op zolder in een pand aan de Recht Boomssloot, waar ik hem als medebewoner leerde kennen. Het was de tijd van de aktiegroep Nieuwmarkt, die zich verzette tegen de gemeentelijke plannen om goede woningen te slopen en een metro en een vierbaansweg aan te leggen dwars door de buurt. Ons pand stond als eerste op de nominatie om ontruimd te worden.

Jan Willem had Elektrotechniek gestudeerd en was naar eigen zeggen een whizzkid en uitvinder. Vol overgave sloot hij zich aan bij de aktiegroep. In Tupperware-doosjes construeerde hij een telefoonsysteem dat niet kon worden afgeluisterd door de politie. Tijdens het Anti-citycircus op het Waterlooplein in 1978 zette hij koffie met een eigengebouwd zonnepaneel, het eerste. Zwart geverfde koperen leidingen in de zon, en ja hoor: het water kookte.

Samen met een paar andere buurtbewoners kocht hij een Engelse truck waarmee ze een lange reis maakten door Europa; onderweg verdienden ze de kost met muziek maken. Hieruit is de Amsterdamse Straatband ontstaan, die inmiddels al ruim veertig jaar bestaat en onder andere jaarlijks optreedt tijdens de Aprilfeesten.

Op de foto, uitgekozen door zijn dochter Marieke, zien we Jan Willem op zijn boot ‘Jentje’, waar hij lange tijd op gewoond heeft, aan de steiger hoek Prins Hendrikkade/ Binnenkant. Daar was ook een ijzerwerkplaats en een kantoortje waarin hij kluste, uitvond en elektroschema’s tekende, onder andere voor Stadsherstel.

Jan Willem leed sinds zijn jeugd aan een spierziekte, maar daardoor liet hij zich niet uit ‘t veld slaan. Fysieke beperkingen hoorden bij hem en scherpten juist zijn geest, leek het wel, al dwong zijn ziekte hem uiteindelijk toch om zijn boot op te geven. Na wat omzwervingen woonde hij met veel plezier in zijn tuinhuisje in Hollandsche Rading.

Ondertussen bedacht hij allerlei hulpmiddelen om te kunnen blijven functioneren, zoals gitaarspelen met een band rond z’n hals om zijn arm omhoog te houden en Chinese wielen voor de aandrijving van z’n rollator. Tot het einde toe bleef hij inventief, stoïcijns en optimistisch. Ook voelde hij zich nog altijd zeer betrokken bij het wel en wee van de Nieuwmarktbuurt. ‘Dat hebben we toch maar mooi voor elkaar gekregen, dat het zo’n mooie buurt is geworden’, vertelde hij in 1919 in de theatervoorstelling ‘Brand in Mokum’ van regisseur Loes Hegger.

Jan Willem is 73 jaar oud geworden.

Het is voor veel mensen waarschijnlijk hetzelfde als voor mij. We hebben best veel meningen over alles wat er in onze buurt gebeurt, maar houden die mening voor onszelf. Hoogstens met je eigen kringetje zal je er eens een gesprekje aan wagen, maar daar houdt voor ons toch de inmenging op. Ik voel mij wel betrokken, maar waar kun je nou actief een bijdrage leveren die ook zoden aan de dijk zet?

De Stadshart top is daar het uitgelezen moment voor. Eerst uitleggen wat het precies is.

louke SpiGt foto’S: arjen HeuS

Elena Simons, de Boomsspijker, Waag en “It’s OK” hebben gezamenlijk besloten om iedereen die zich actief bij de Nieuwmarktbuurt en de Wallen betrokken voelt, bij elkaar te brengen om samen te overleggen over de buurt. Er zijn namelijk heel veel losse projecten en initiatieven, die in eerste instantie alleen aan de slag gaan maar veel baat kunnen hebben bij samenwerken. Want uit gesprekken met die partijen bleek dat zij allemaal in principe hetzelfde willen bereiken: een hele prettige leef- en werkomgeving.

Elena en de rest blijken uiterst effectief en prettig samen te kunnen werken en organiseren regelmatig bijeenkomsten waar steeds meer buurtgenoten bij aanwezig zijn. Heel enthousiast en gemotiveerd vinden zij elkaar op allerlei gebieden. De toppen zelf zijn heel ongedwongen en puur aangedreven door passie. Geen wollige speeches en risico op publiekelijk in slaap sukkelen. Lekker fris, gewoon even bespreken ‘of’, en ‘wat’, en ‘met wie’, drankje erbij en heerlijke hapjes.

Ieder onderwerp kan op de agenda geplaatst worden en besproken door de deelnemers. De manier waarop de agenda en het programma van iedere top wordt geleid is dusdanig, dat er ook werkelijk iets uit voortkomt. Dat is op zijn zachtst gezegd verfrissend te noemen. Het doorpakken blijkt ook te gebeuren en zo kunnen we met zijn allen dus echt onze buurt heel leefbaar maken. Want zeg nou zelf, hoe gemakkelijk is het om een directe vraag ook gewoon te kunnen beantwoorden? Weten wat er speelt en nodig is om tot een hoog tevredenheidsgevoel te komen is goud waard.

Een bijkomend effect is dat je buurtnetwerk enorm uitgebreid wordt. Dat heeft dan weer als voordeel dat je weet met wie je een bepaalde activiteit ook van de grond zou kunnen krijgen. Als je de persoon achter of bij een instantie of bedrijf leert kennen, ontstaat er begrip en bereidheid om echt te luisteren. Dat alleen al is vruchtbare voedingsbodem voor samen plannen uitwerken om dat doel waar wij kennelijk allemaal naar streven ook te bereiken.

Iedereen is welkom en alle ideeën worden gehoord. Op dit moment zijn er bij iedere Top toch een gestaag groeiend aantal betrokken personen aanwezig die om uiteenlopende redenen nut zien in het van persoon tot persoon overleggen wat de beste aanpak zou kunnen zijn voor een

bijdrage aan de woon- en werkvreugde. En heus niet alles wat op de gekleurde papiertjes terecht komt wordt een succes, maar het gevoel dat je iets kunt betekenen voor de buurt is er wel altijd.

Ik sprak met Michel van Wijk, inmiddels deelraadslid. Hij is al een tijd bezoeker van de toppen en vindt het vooral prettig dat er creatieve en behapbare initiatieven worden aangedragen vanuit de visie dat we zelf verantwoordelijkheid nemen om onze buurt echt als thuis te laten aanvoelen. De insteek dat er vanuit positiviteit en creativiteit iets wordt ondernomen voor en door de buurt zelf. Je voelt je als bewoner en ondernemer op die manier ook veiliger. Dan is het ook meteen heel handig dat Michel bij de gemeente zelf intussen ook een handig netwerk heeft opgebouwd waar hij mensen kan verbinden om bijvoorbeeld subsidie of andere hulp te krijgen.

Yvette Pietersma van YPsalon gezichtsmassages, Bert Koeman en ikzelf hebben ons tijdens – en ook nog na – de laatste top gebogen over het fenomeen ‘buren die teruggetrokken leven en zich eenzaam voelen’. En hoe je aan mensen die alleen wonen zou kunnen vragen wie we moeten waarschuwen als er iets ergs gebeurd is. Privacywetten en de geijkte instanties zijn dan best een lastig struikelblok, maar wij willen als betrokken personen graag kunnen helpen zonder ons op te dringen. Dat soort dingen dus.

In een bevlogen gesprek met Jim Zielinski van het Bulldog Hotel en Anoushka Trauschke van Reinvent Tourism hoor ik dat de actieve creatieve insteek van alle betrokkenen verfrissend is. Zij zijn beide al brainstormend betrokken bij buurtinitiatieven om vooral te kijken wat er wél kan. Veel bedrijven en bewoners hebben hun hart verpand aan de Wallen en de Nieuwmarktbuurt en willen die liefde uitdragen en de positieve plannen helpen uitwerken. Daarbij zijn ook de negatieve dwarsliggende nee-roepers nuttig om tot uitvoerbare oplossingen te komen.

Voel je nou ineens de behoefte om ook eens te sparren over een buurtgerelateerd onderwerp of wil je je creatieve kracht inzetten? Kom dan vooral langs op de eerstvolgende Stadshart Top! Ze vinden steeds plaats op andere locaties in de buurt, zodat je daar ook eens een keer geweest bent, dus hou vooral bij waar het plaatsvindt iedere keer. De volgende Top is op 25 oktober 16–18 uur, locatie nog te bepalen

• A anmelden kan bij Floortje Schouten (fschouten@dock.nl) of Eena Simons (elena@wonder.nl)

Boomsspijker in het groen

Moestuin

Sinds vorige zomer heeft de Boomsspijker een moestuin die wordt beheerd door een buurtwerker en een aantal bewoners aanwonend aan dezelfde binnentuin. Buurtbewoner en moestuincoach Lishe Los zet zich vrijwillig in en besteedt veel van haar tijd en liefde aan de plantjes.

“Ik vind het heerlijk om bezig te zijn en met mijn handen door de aarde heen te kunnen gaan. Ik ben voornamelijk een hoofdmens, dus tuinieren werkt voor mij als een rustgevende therapie. Ik vind het heel gaaf om te zien dat uit zo’n klein zaadje een grote plant kan komen. Ik blijf mij daar telkens over verwonderen. Het is ook wel een kunst om geduld te hebben voor zo’n proces.”

Buurtbewoner – Lishe Los

Wildplukken

Op 1 juli liep een groepje bewoners samen met Wies Teepe een wildplukwandeling.

“Tijdens zo’n tocht zoeken we naar wilde eetbare planten in de stad. We speuren langs bermen, rond potten en tussen de kieren van de weg en stoep. Er zijn verrassend veel planten te vinden in de stad. Als je gaat wildplukken, let je er altijd op dat je dit duurzaam doet. Je plukt alleen van planten waar er heel veel van zijn, zodat er genoeg is voor mensen om ze te bekijken en dieren om ze te eten. Dat betekent bijvoorbeeld dat je rond de Boomsspijker niet kunt plukken. Een heel leuk en lekker plantje wat veel in deze buurt staat, is het harig knopkruid. Die smaakt naar artisjok! Je plukt wat takjes met bladeren en bloemen. Wassen, fijnsnijden en klutsen met een eitje. Even bakken en je hebt een heerlijke omelet!” Wildplukwandelaar – Wies Teepe

What else?

→ Workshop Composteren: maandag 12 september in speeltuin de Waag. In deze workshop leer je wat wel en niet in de compost mag en krijg je passend advies voor jouw keuken/balkon of tuin. Bovendien laten we zien hoe je zelf een wormenflatje of een geschikte compostemmer maakt.

→ Auke Bijlsma Geveltuinenprijsuitreiking: vrijdagavond 16 september in de Zuiderkerk. Dit jaar worden voor de vijftiende keer de geveltuinenprijzen toegekend. Aanmelden is niet nodig en de toegang is gratis.

→ Wandeling Stadsnatuur: zondag 25 september, startpunt Boomsspijker. Wandel mee langs de mooiste geveltuinen van de Nieuwmarktbuurt! Onderweg staan we ook stil bij de kleine en grote plekken waar niet de mens, maar de natuur zelf de inrichting heeft verzorgd!

→ Najaars inmaak Kimchi van Pimchi: zondag 25 september in de Boomsspijker. Leer onder begeleiding van buurtwerker Pim hoe jij lekkere Kimchi kunt maken (Koreaanse pittige zuurkool).

→ Groenploeg: op de Oostelijke Eilanden zet een groep gedreven bewoners zich al een tijd lang in om tuintjes van mensen te onderhouden die dat zelf niet meer kunnen. En voor het snoeiwerk maken ze met liefde de oversteek naar onze buurt. Ben jij of ken jij iemand die hulp kan gebruiken? Neem dan vooral contact met ons op.

Voor meer informatie of aanmelden, stuur een mailtje naar centrumgroen@dock.nl, bel naar de receptiebalie 020­6264002 of loop een keer binnen en vraag naar een buurtwerker. Vanaf september staat er nog veel meer groens op het programma en kun je de flyer met Groene Herfst & Winter activiteiten ophalen in de Boomsspijker.

Ik beschouw mij als

Wie tussen februari 2021 en begin juli 2022 de Binnenkant opliep of -reed heeft vast Michael (Mike), de verkeersregelaar, wel eens zien staan in zijn gele pak, petje op, ‘oortjes’ in zijn oren, luisterend naar klassieke muziek of jazz. Vivaldi is zijn lievelingscomponist. De muziek heeft hij nodig om rustig te blijven als hij te maken heeft met agressie, vertelt hij.

Carry Bennink en pien SCHepel

Ons gesprek vindt begin juli plaats op de Kalkmarkt in het rustkeetje voor hem en zijn collega’s. Daar kunnen ze even zitten, iets drinken of lunchen. Een spiksplinternieuw keetje is het. Het oude werd verpletterd door een omvallende boom op 18 februari toen het hard stormde. Mike is – samen met een paar collega’s - via zijn werkgever Binck ingehuurd door de gemeente om ervoor te zorgen dat zwaar verkeer wordt geweerd van de Binnenkant en de Oude Waal om de verzakte kades te ontlasten gedurende de maanden dat er gewerkt is aan versteviging door middel van damwanden. Ook nu dat werk is afgerond zijn de verkeersregelaars nog present. Tot hoe lang nog weten ze niet...

VVV-kantoor

In de praktijk was hij veel meer dan verkeersregelaar: bijkantoor van de VVV (veel toeristen vragen de weg naar het centrum. Maar: ‘Daar bent u”. (Wat ze eigenlijk bedoelen: Waar is de rosse buurt, of: Waar kan ik drugs kopen). Mike was in het begin helemaal niet bekend met de buurt, maar heeft op zijn paar vierkante meters op de hoek van de Kalkmarkt en de Binnenkant heel veel kennis opgedaan over dit deel van de stad. Hij leerde over de Montelbaanstoren, over het Waalseiland, over de Binnen- en de Buitenkant, de Binnen- en Buitenbantammerstraten en niet te vergeten over de onbetaalbare parkeertarieven en waar je goedkoper je auto kunt stallen.

Verkeersagent

En hij heeft moeten uitvinden hoe hij automobilisten moet sturen naar hun bestemming, die nauwelijks te bereiken is door eenrichtingverkeer en stremmingen. Valt niet mee als je de buurt niet héél goed kent… “Mensen raken gefrustreerd en reageren hun agressie soms op ons af. Terwijl wij er ook niets aan kunnen doen en proberen om iedereen zo goed mogelijk te helpen. En mensen die hier moeten zijn voor hun werk vinden hier geen parkeerplek. Maar ik kan die frustratie en agressie wel hebben: het gaat het ene oor in en het andere uit. Ik ga elke dag naar huis met een lach op m’n gezicht.”

Verkeersregelaar aan de Binnenkant – een sociologische studie

als jullie publiek

Lastige buren, lief en leed

Natuurlijk leerde hij ook veel buurtbewoners kennen.

Sommigen lastig:

‘ Waarom staat die vrachtauto halverwege de gracht stil?

Die mag hier helemaal niet komen!’

‘Toch wel, de chauffeur heeft een ontheffing.’

‘Maar nu kan DHL het door mij bestelde pakje straks niet afleveren!’

‘....’;

anderen weer reuze-aardig. Sommigen vertelden uitgebreid over hun leven, ze waren vriendelijk en nieuwsgierig. Lief en leed heeft hij voorbij zien komen.

Het contact met de gemeente in de persoon van Marlo de Kat verliep heel plezierig.

‘ Toch wel gek’, vindt Michael, ‘dat er wel ontheffingen werden verleend voor zwaar verkeer, als er bijvoorbeeld een verbouwing aan de gang was.’

Hoe lang doe je dit werk al?

Ik doe dit pas twee jaar. Hiervoor heb ik 38 jaar bij IBM gewerkt als projectmanager. Samen met een team van IT-architecten en techneuten bouwde ik servers voor grote klanten. Ik was de spin in het web.

In 2013 merkten we dat het niet zo goed ging met IBM. In 2015 volgde ontslag. Met mij werden nog vele anderen op straat gezet, wel allemaal met een flinke ontslagvergoeding. Ik was toen voor in de 50. Aanvankelijk heb ik veel gesolliciteerd: na mijn tijd bij IBM heb ik 950 sollicitatiebrieven verstuurd en ben ik uitgenodigd voor in totaal vier (!) gesprekken. Niemand zit te wachten op iemand van mijn leeftijd. Ik ben het werk van verkeersregelaar gaan doen om sociaal bezig te zijn. Ik kook altijd, want ik ben eerder thuis dan mijn vrouw. Ik vind dat leuk om te doen.

Mike, je bent de jongste niet meer. Je moet de hele dag staan. Hoe houd je dat vol?

Je moet in beweging blijven. Ik loop en fiets veel en af en toe loop ik naar mijn collega aan de overkant op de Oude Waal, of zij loopt naar mij. En we hebben natuurlijk het keetje op de Kalkmarkt waar we onze pauzes kunnen houden. Betaald door de gemeente. De Arbowet vindt het prima zo, en wij ook. Van een hotel op de Prins Hendrikkade krijgen we gratis koffie en mogen we naar de wc.

Wat ga je doen als je hier klaar bent?

Mijn pensioenadviseur heeft me gezegd dat ik over twee jaar met pensioen kan. Dat gaan we dus maar doen. Mijn vrouw en ik hebben het plan om een bed and breakfast te beginnen in de Algarve. Weg uit Nederland. We zijn dat nu al aan het voorbereiden. We hebben een

terrein van 6 ha. op het oog en we hebben inmiddels al gesprekken gehad met de burgemeester en met mensen uit het dorp. Het is belangrijk dat die weten wie wij zijn. En we zijn de taal aan het leren. Communicatie is het allerbelangrijkste. Ik moet er niet aan denken dat ons avontuur daar zoiets wordt als wat je vaak ziet in ‘Ik vertrek’. Mensen die zonder voorbereiding, zonder de taal te spreken zich ernstig verkijken op wat ze allemaal tegen kunnen komen aan problemen. Over een paar weken gaan we er weer naar toe. Het huis moet nog worden gebouwd, maar we hebben al een architect en een aannemer. We willen een nieuw huis want we hebben geen zin in lijken in de kast

En tot die tijd?

A ls ik niet bij Binck werk, geef ik computerles aan ouderen op IJburg, georganiseerd door de gemeente. Ik werk nu nog vier dagen in de week bij Binck, maar wil terug naar drie, zodat ik meer les kan geven.

R esumerend... Je leert in dit werk veel over de mens, de leuke, maar ook de minder leuke kanten. In die zin kunt je het wel een sociologische studie noemen, de anderhalf jaar die ik hier heb doorgebracht. Dat gaat tot in detail: Ik heb geconstateerd dat de mensen aan het begin van de Binnenkant anders zijn, ongeduldiger, meer opgewonden standjes, dan verderop aan de Binnenkant, zeg: voorbij de Schippersstraat. Nee, het is niet leuk als blijkt dat er iemand een filmpje van je maakt en dat opstuurt naar de gemeente als je even met een collega staat te praten.

Ik zie veel in de buurt. Ik beschouw mezelf als jullie publiek. De buurtbewoners voeren een toneelstuk op en ik kijk ernaar, meestal welwillend, licht geamuseerd, maar soms ook met grote ergernis. Fascinerend. Iemand die per telefoon, zonder enige gêne, haar relatie uitmaakt, pal naast je.

Ik vind dat er weinig cohesie is. Het lijkt wel of mensen zich verstoppen. Dat werd anders toen het kadevernieuwingsproject meer gestalte kreeg: toen zag je ook meer bewoners met elkaar praten op straat. (De interviewers leggen uit dat we in de buurt een actief Stadsdorp hebben waar Mike nog nooit van bleek te hebben gehoord. Dat gebrek aan cohesie valt dus wel mee). Ik heb heel veel geleerd over menselijke relaties en heb vaste gewoontes van veel buurtbewoners leren kennen. Dan ga je je bijvoorbeeld ongerust maken als iemand op een dag eens niet om 4 uur naar buiten komt voor z’n boodschappenrondje. Per saldo: ik heb het naar m’n zin gehad bij jullie.

Tot zover ons gesprek met verkeersregelaar Mike. We weten niet of hij ten tijde van het verschijnen van deze OpNieuw nog werkzaam is in de buurt. We danken hem voor dit gesprek en wensen hem en zijn vrouw heel veel succes met hun nieuwe avontuur in de Algarve.

Verwen jezelf met een heerlijke

JAPANSE GEZICHTSMASSAGE

(Ook een zeer gewaardeerd cadeau)

De massage bestaat uit een serie technieken die de huid stimuleren om collageen en elastine aan te maken. De huid neemt meer zuurstof op met als resultaat een frisse, jonge uitstraling. En de massage helpt de kaak te ontspannen, erg jn als je 's nachts tandenknarst of maalt. Kortom, een weldadige ervaring voor iedereen!

Meer informatie Yvette +31 6 30846508 www.ypsalon.org

• info@amstergaard.nl

Ruijterkade wordt de eerste hemelwaterstraat van Amsterdam

Mariken De GoeDe

De stad vergroenen is niet zo moeilijk, groen houden wel, zeker als je daarbij geen kostbaar en schaars drinkwater wilt gebruiken. Stichting Amstergaard opteert al jaren voor robuuste zeskants bakken van Stadshout met onderin een ruim bemeten waterbuffer. Op lokatie Ruijtergaard gaat Amstergaard nog stappen verder; het gestelde doel is: ‘in 2023 zero-drinkwater voor ons groen’. Ruim 1200 m2!

Dit bereiken we op verschillende manieren: We geven workshops; de zomer 2022 editie i.s.m. de Boomsspijker was een succes. Verder geven we rondleidingen aan studenten, bewoners, leerlingen, bedrijfsleven, onderwijzers, en meer.

Joris Voeten, onderzoeker Naturebased solutions aan de WUR en van het begin af aan betrokken bij Amstergaard, hielp ons de waterbuffers te realiseren onderin onze zes-kants bakken. Bij lezing en samenkomst is hij onze onvolprezen waterspecialist! Hij stuurde ons onlangs een e-mail met deze prachtige woorden:

Jullie zijn een prachtig initiatief begonnen op de kleinst mogelijke schaal maar van het grootst mogelijke belang. Jullie groep heeft onbewust-bekwaam een integrale visie op het gebied van samenleving, groene ruimte, gezondheid, leefbaarheid, voedsel en biodiversiteit waar grote projecten alleen maar van kunnen dromen. Jullie zijn je bewust van het belang van water, als koplopers worstelen jullie nu al met het groeiende tekort aan geschikt zoet water, en toch pakken jullie plant voor plant, bak voor bak, en schep voor schep door. Door te proberen zijn jullie aan het innoveren en ontzettend snel aan het leren. Jullie kracht is je niet blind staren op ‘visie of doel’, hindernissen aanvaarden alsof ze gecreëerd zijn om gewoon te worden overwonnen, en door te DOEN maken jullie het verschil tussen een ‘idee’ en echt tastbaar resultaat. En iedereen mag meedoen, in dat opzicht is jullie initiatief een schoolvoorbeeld van groene-gelijkheid, DE tegenhanger van Social-Inequity.

https://www.verzetsmuseum.org/nl/agenda/gratis-audiowandeling-door-de-plantagebuurt

Deze gratis audiowandeling is ingesproken door oud-burgemeester Job Cohen. Nergens anders in Amsterdam dan in de Plantagebuurt en de voormalige Jodenhoek zijn er zo veel gedenktekens en monumenten die herinneren aan Joods Amsterdam, de Jodenvervolging en het verzet. Deze audiowandeling gaat langs de belangrijkste van deze plekken. De wandeling begint en eindigt bij het Verzetsmuseum (Plantage Kerklaan 61, Amsterdam).

Doel van de Podwalk Plantagebuurt 1940-1945 is om zo veel mogelijk mensen kennis te laten maken met de bijzondere en indrukwekkende geschiedenis van deze buurt. Om die reden is ook een Engelstalige versie gelanceerd.

De podwalk bestaat uit 23 afleveringen. Elke aflevering bevat een audio-fragment over de locatie waar je op dat moment bent. De routebeschrijving in de notities van de aflevering beschrijft in tekst hoe je naar de volgende locatie moet lopen.

De podwalk is te beluisteren via Anchor, Spotify en andere podcast-apps.

Het onzegbare en het onzichtbare

bruggedicht

40 jaar Wibautotisme onder de M.S. Vaz Diasbrug in de Weesperstraat

Als je je vanaf de Nieuwmarkt naar de Wibautstraat beweegt, moet je wel over de M.S. Vaz Diasbrug komen, tenzij je per metro ondergronds gaat. In het midden van de Weesperstraat, precies tussen De Dokwerker en het Nationaal Holocaust Namenmonument, ligt basculebrug nr. 238. Die brug vormt een obstakel voor het verkeer dat door wil stromen, als die opengaat. Dan gaat de bel, gaan de bomen dicht en wordt het stil.

Sta je dan aan de kant van De Dokwerker, dan keert de onderkant van de brug zich naar je toe, en je ziet hoe een gedicht wordt geopenbaard: Wibautotisme van Kristian Kanstadt.

Door jo van Der Spek

De naam is een raadsel. Een -isme? Een gedicht? Onder een brug? En hoe moet ik dat lezen? Is dit irritant of amusant?

K anstadt schreef dit bruggedicht in 1980 na de opening van het sluitstuk van de oostlijn van de metro, op 12 oktober. Het is een aanklacht tegen die metro, tegen de racebaan, tegen het beton, tegen de sloop en de ganse stadsvernieling die op en rondom de Wibautstraat werd aangericht. En je kijkt terug in de tijd van de metrorellen en de ‘stadsoorlog’ van de jaren zeventig en tachtig. De naam verwijst naar Floor Wibaut, de SDAP-bestuurder die de volkshuisvesting uitvond, het gedicht is een verwijt aan de wethouders die zijn erfgoed verkwanselden.

Kristian Kanstadt had in 1977 een pand in de Sarphatistraat gekraakt, het latere Zebrahuis met fameuze kunstenaars als Diana Ozon en Hugo Kaagman. Kanstadt had met lede ogen aan moeten zien hoe de aanpalende Weesperbuurt naar de gallemiezen was geholpen, en door de aanleg van de metro definitief de das om dreigde te worden gedaan. Tijd voor aktie dus. Maar helaas: de ludieke interventie bij de opening van de laatste kilometer van de oostlijn viel in het water, e en verfbom werd onschadelijk gemaakt.

Uit onverzettelijkheid rekende Kanstadt af met alle ongein om hem heen en schreef Wibautotisme.

Het gedicht maakt tastbaar wat je ervaart als je met de metro van Waterloo- naar Weesperplein reist. De mechanische ondergrondse, vol elektronica en gekke geluiden, een gemankeerde omgang. Deze dystopische omgeving kun je autistisch noemen.

Karim Hashem had zijn strepen als letterverzetter eerder verdiend op de stencilzolder van koffiebar Roodmerk in de Bethaniënstraat en als opmaker van de Kraakkrant. Op de voorpagina van de editie uit april 1979 introduceerde hij het kraakteken. Als medewerker van het eerste uur in het gekraakte Fort van Sjakoo in de Jodenbreestraat voerde hij de Kantoorlog en het Anti-City Circus tegen de Stopera.

Daarnaast werkte Hashem in het cultureel centrum De Melkweg als grafisch vormgever en bood geregeld uitkomst aan dichters en andere kunstenaars die iets in eigen beheer wilden uitgeven. Zo werd ook Kanstadts bundel Extase Inquisitie, met daarin Wibautotisme, door Hashem vormgegeven. Dat was het begin van een samenwerking, een co-creatie van beeld en taal, die zou culmineren in het Wibautotisme.

Kristian bezocht Karim op diens woonboot, want daar lag een sloepje naast. Daarmee wilde hij spandoeken met het gedicht onder de ophaalbrug in de Weesperstraat hangen. Maar toen kregen ze de tip hiervoor bij de commissie beeldende kunst aan te kloppen en tot hun stomme verbazing gaf de gemeente opdracht aan de beide kunstenaars om dit gedicht onder de M.S. Vaz Diasbrug aan te brengen. ‘Kale’ Wim Polak Emzn, de toenmalige wethouder Kunstzaken, zette zijn handtekening eronder. Wat begon als een spandoek en een sloepje mondde na twee jaar uit in een duurzame uitvoering van de twaalf coupletten op twaalf solide Montaplex borden onder de brug, onder de val. Ga maar kijken, het hangt er nog steeds, sinds 23 september 1982. De mislukte ondergrondse interventie was als bruggedicht teruggekeerd en gecanoniseerd, met medewerking van de Dienst der Publieke Werken.

De uitdaging is de letter waarin het gedicht is gezet. Hashem ontwierp de unieke, nogal cryptische, typografie van het gedicht, waarin sporen van de Amsterdamse School en het constructivisme te herkennen zijn. Maar wat staat daar nou? De letter verzet zich tegen de lezer! Het gedicht laat zich niet zomaar kennen. Miljoenen malen hebben mensen ervoor gestaan in de afgelopen veertig jaar!

Je moet de tijd hebben, of nemen, om te kunnen ‘ontletteren’ wat er staat. Wibautotisme nodigt uit tot stilstaan, tot kijken, vanuit verschillende hoogten, hoeken en afstanden. Dan zie je meer. Dan kun je verder.

A ls verkeersdeelnemer vind je met enig geluk de juiste zichtlijn op de tekst. Dan moet je op het juiste moment, op de juiste plek en op de juiste hoogte zijn. Dan opent de brug het gedicht en beneemt het zicht op de Wibautstraat. Het ideale standpunt bereikte je met de auto vanuit de tunnel onder het Mr. Visserplein, om dan heuvel op, in de

foto: ruiSBroek

file voor de opgehesen brug te belanden. Op een afstand van ca. 250 meter en ietwat van onderaf, stilstaand voor de open mond vol tanden, zag je de twaalf coupletten. En kon je het lezen. Zo was het ontworpen.

Helaas heeft ook hier de herprofileringsdrift toegeslagen. De tunnel onder het Mr. Visserplein werd dichtgegooid. De grootstedelijke hotspot van gassen, graffiti en vieze geuren overleefde de jaren tachtig niet. Verkeerskundig bezien markeert het bruggedicht van Kanstadt dan ook het einde van het tijdperk van de autodominantie.

Vanaf De Dokwerker, de verzetsman, kijk je over de brug uit op de gekantelde kubus, ter ere van Vaz Dias. Mediatycoon Vaz Dias (1881-1963) was al wereldberoemd voor zijn dood in 1963. De in 1881 geboren Mozes Salomon Vaz Dias was pionier van het perswezen, uitvinder van de Radio Nieuwsdienst (later verzorgd door het ANP) en van het reclamewezen. Honderd jaar geleden produceerde hij het eerste radiotelefonische verslag van een voetbalwedstrijd. Zijn erfgoed? Dat zijn wij, kinderen van de media!

Toen Vaz Dias gevraagd werd aan welk object in de stad hij zijn naam zou willen verbinden zou hij gezegd hebben: ‘Ik heb een grote mond, dus doe maar een ophaalbrug.’ De man wist hoe hij zijn werk in de openbaarheid moest katapulteren.

Als de ophaalbrug zijn mond opent, verschijnt letterlijk verzet, een protest tegen de metro, tegen de racebaan, tegen het beton, tegen de sloop en de stadsvernieling die daar, van de Weesperzijde tot aan de Lastage, werd aangericht. Met alle gevolgen voor de mensen die daar woonden en dus moesten verkassen.

Het bruggedicht Wibautotisme is een uniek monument in een stad die zo rijk is aan bruggen (...) maar ook omdat het ‘t merendeel van de tijd onzichtbaar is (...), en dan weer even, als de brug opengaat om grote schepen te laten passeren, een artistieke verrassing biedt.

Vrijdag 23 september, om precies 15:00 uur, vindt de officiële opening van LetterVerZ plaats bij de Weesperbrug, de M.S. Vaz Diasbrug, waaronder dan exact 40 jaar het bruggedicht Wibautotisme van Kristian Kanstadt hangt, in de typografie van Karim Hashem.

Een bescheiden vloot boten met hoge mast zal de brug doen openen, waarop een herbeleving van jewelste kan volgen, waarna de wereld ontploft in dans en gezang.

Aansluitend presenteert het Comité LetterVerZ een expositie* van Aktie Typografie met werk van Karim Hashem. De vernissage begint om 17 uur in galerie-werkplaats Vrij Paleis, Paleisstraat 107.

Dit initiatief doet het zonder subsidie, maar wel met uw donatie: NL53TRIO0338573607 t.n.v. Stichting M2M o.v.v. LetterVerZ De catalogus van de expositie in het Vrij Paleis kun je bestellen voor 25 euro (ex-BTW) met een email aan info@letterverz.nl

Letter Ver Z

AktieTypografie rond 1980

Opening 23 September ‚22

Vaz Dias-ophaalbrug bij de Dokwerker, 15 uur

aansluitend in Vrij Paleis spektakel 24 en 25 September ‚22 Paleisstraat 107, Amsterdam

Kies uit meer dan 1000 leuke vrijwilligersklussen in de stad

020 - 530 12 20 | amsterdam@vca.nu | www.vca.nu

Na 23 jaar lukte het schrijver Paul Teunissen eindelijk een boek over zijn moeder te schrijven. Zijn zoon Moos vraagt hem waarom het zo lang moest duren en wat voor vrouw zijn oma eigenlijk was.

Ik begreep al jong

dat mijn moeder mijn hulp nodig had

MooS en paul teuniSSen

Speelt de roman zich af in de Nieuwmarktbuurt?

A an het begin en aan het eind, eigenlijk de periode dat het goed gaat met de hoofdpersoon. In de tussenliggende tijd woont hij in de toen nog armoedige Staatsliedenbuurt.

Waarom wilde je dit boek zo graag schrijven?

Omdat mijn moeder erg veel voor me heeft betekend en ik nooit heb kunnen terugdoen wat ze mij heeft gegeven. Het boek moest een ode aan haar worden, maar tegelijkertijd wilde ik de waarheid vertellen en dus komen er veel verdrietige dingen tussen haar en mij in het verhaal voor. Zoals een gesprek dat ik met haar had tijdens onze laatste vakantie op Curaçao. Ons gezin was door een diep dal gegaan. Mijn vader was failliet gegaan en we raakten ons huis, onze vrienden, eigenlijk alles, kwijt. Die vakantie moest onze eerste stap omhoog worden, naar een betere toekomst.

Ik sprak met mijn moeder over haar drankmisbruik en vroeg haar me te bellen zodra ze zich slecht begon te voelen. Dan zouden we samen erger voorkomen. Dit beloofde ze, maar eenmaal terug in Nederland hoorde ik dat ze gewoon was blijven drinken. De vriend waar we op Curaçao bij logeerden, had alle flessen sterke drank kunnen weggooien, mijn moeder had ze aangelengd met water. Daar was ik zo boos over, of eigenlijk vooral radeloos, dat ik nog maar één mogelijkheid zag: ik schreef haar een brief, dat ik zo niet met haar kon omgaan. Ik kon het niet aanzien hoe iemand waar ik zoveel van hield, zichzelf langzaam maar zeker aan het kapot maken was. Ik hoopte dat dit haar zou doen besluiten om eindelijk met de drank te stoppen. Maar vier maanden na mijn brief overleed ze, aan de gevolgen van de drank en zelfverwaarlozing, denk ik.

Veel later, na haar dood, besefte ik dat in die laatste periode moeilijk contact met haar te maken was. Ze was ernstig depressief en hoewel ze medicijnen slikte, leek ze op een andere planeet te wonen.

ISBN 9789463811354

Waarom heb je zo lang over het boek gedaan?

Ik ben er vaak aan begonnen, maar ik denk dat die geschiedenis me teveel emotioneerde om het goed te kunnen beschrijven. Vijf jaar geleden probeerde ik bepaalde verdrietige gebeurtenissen op te schrijven, maar mijn lichaam verkrampte en mijn hart sloeg op hol.

Hoe voelt het, nu het eindelijk geschreven is?

A ls een enorme opluchting. Ter ere van het verschijnen heb ik een groot feest gegeven, bij DOXY Film, op de Oudezijds Achterburgwal. Ik had veel oude vrienden en bekenden uitgenodigd die de hele geschiedenis met mijn moeder van dichtbij hadden meegemaakt. Het boek heeft me bevrijd. Ik heb geprobeerd een verhaal van mijn leven te maken om te begrijpen wat er is gebeurd. Nu kan ik ermee overweg. Ik heb veel nieuwe ideeën. Met een beetje geluk wordt er volgend jaar een film gemaakt van een scenario dat ik schreef, PA!, over de mantelzorg aan een lastige vader die bij de hoofdpersoon komt inwonen. Het is deels autobiografisch. Dus na een boek over mijn moeder komt er een film over mijn vader. En ik ben aan een nieuw boek begonnen, waar ik nu wat sneller mee klaar hoop te zijn.

Vind je het moeilijk dat de hele wereld, of in ieder geval de hele Nieuwmarktbuurt het boek bij Pantheon boekhandel kan kopen en jouw geschiedenis kan lezen?

Nee, eigenlijk niet. Mijn vrouw, jouw moeder, heeft er meer moeite mee, want het gaat ook best veel over onze relatie en haar geschiedenis, zij verloor haar moeder toen ze 17 was.

A ls journalist heb ik voor Het Parool en Vrij Nederland jarenlang mensen geïnterviewd over pijnlijke gebeurtenissen in hun leven. Ze vertrouwden erop dat ik er een mooi verhaal over zou schrijven. Een verhaal gaat over onze oude buurvrouw, die na de dood van haar man niet meer naar buiten durfde. Toen ben ik met haar naar Urk

gegaan, waar ze als klein meisje in de oorlog bij een gezin had gewoond. Het was ook haar laatste reis, want een tijdje later overleed ze.

Ik schreef ook een verhaal over een jongen van acht die liever een meisje wilde zijn. Allemaal mensen uit deze buurt. Je kunt ze lezen op mijn website. In dit boek moest ik eindelijk open en eerlijk mijn eigen pijnlijke verhaal opschrijven.

Wat vond je het moeilijkst om op te schrijven?

Dat ik me moest realiseren dat mijn moeder de laatste jaren de hoop was verloren en ze eigenlijk niet meer wilde leven. Ik geloof dat het zo was, al denkt mijn zus daar anders over. Dat is niet erg. Iedereen heeft zijn eigen herinnering bij een gebeurtenis. Dat kan. Uiteindelijk stierf mijn moeder vrij jong, met 59 jaar.

Mis je haar nog steeds?

Ja, eigenlijk wel. Misschien heb ik er daarom wel zo lang over gedaan. Als ik over haar schreef bleef ze dichtbij, kon ik als het ware met haar praten. Zodra het boek af was, moest ik haar laten gaan.

Waarom ben je toen uit de Nieuwmarktbuurt vertrokken?

Na de dood van mijn moeder raakte ik in een crisis. Ik stopte met schrijven en ging bij een daklozenpension van het Leger des Heils werken. Ik wilde me omringen met menselijk leed, zodat ik er nooit meer door verrast kon worden.

Ik ging ook bij je moeder weg. Ik voelde me ongelukkig en je moeder kon me niet gelukkig maken. Nu, achteraf, realiseer ik me dat je niet van een ander kunt eisen dat ze je gelukkig maakt. Dat begint natuurlijk bij jezelf, maar in die periode was ik een beetje in de war.

Jij was nog maar één jaar oud. Als ik daar nu over nadenk, vind ik het nog steeds onvoorstelbaar dat ik dat heb gedaan. Gelukkig woonde je wel de helft van de tijd bij mij. Ik weet niet of je je er nog iets van herinnert.

Na drie-en-een-half jaar kwam ik bij zinnen en was je moeder zo groothartig om me terug te nemen. Zo woonden we weer samen op Rapenburg en een jaar later werd je zus Charlie geboren. In dat opzicht is het een happy end, maar het heeft veel tranen gekost.

We moeten het over de drank hebben, want die speelt wel een cruciale rol in het boek, toch?

Ja, dat klopt en iemand vertelde me laatst dat het verhaal daarom in deze buurt past, met z’n vele cafés én bewoners die ook niet schuwen voor een paar borrels. Mijn moeder, je oma die je tot mijn grote spijt nooit hebt gekend, was een heel gevoelig iemand. Ze trok zich het leed van vrienden en familie erg aan. Ze was zeven weken energiek en liefdevol, maar op een bepaald moment werden alle emoties en spanning haar teveel en ging ze drinken. Ze dronk zoveel dat ze een week lang buiten westen was en ze dus niet meer hoefde te voelen of te denken. Daarna knapte ze weer op en beloofde beterschap en werd ze weer de leuke en lieve moeder als daarvoor. Ik was inmiddels twintig, woonde op kamers in Amsterdam en maakte dus niet alles mee. Maar als ik naar huis belde, probeerde ik altijd te horen hoe haar stem klonk,

Opnieuw

of ze misschien had gedronken. En als ik thuis kwam probeerde ik aan haar adem te ruiken of ze had gedronken. En het gekke is dat nu, zoveel jaar later, ik dat nog steeds doe als je moeder ’s avonds thuis komt. Voor ik er erg in heb besnuffel ik haar. Dat is wel iets geks wat ik aan die geschiedenis heb overgehouden.

Je oma groeide op in een traditioneel katholiek dorp in de Achterhoek, maar was een heel vrijdenkende vrouw. Dat botste natuurlijk. Met dertien vond ze dat ze zelf mocht bepalen hoe ze zich kleedde en ging in een spijkerbroek naar school. In die tijd mochten meisjes alleen nog rokken dragen. Dat ging natuurlijk mis. Ze werd bij de rector geroepen en naar huis gestuurd en mocht pas weer terugkomen als ze zich aan de kledingvoorschriften hield. Dat zegt iets over haar karakter, denk ik. Ik wil heel graag dat jij en je zus haar beter leren kennen en ze een beetje onderdeel van jullie leven wordt. Ze was een hele lieve vrouw. Ik hoop dat jullie het boek gaan lezen.

Wat voor lieve dingen deed ze dan bijvoorbeeld?

Nou, ik had vroeger veel last van migraineaanvallen. Dan zorgde ze altijd extra goed voor me. Als ik moest overgeven, wat wel zo’n twintig keer per dag gebeurde, hield ze mijn hoofd vast en fluisterde ze me lieve dingen toe. Als ik opknapte kreeg ik ontzettende zin in patat en een frikandel en dat ging ze dan voor me halen. Een kwartier nadat ik het op had kwam alles er natuurlijk weer uit. Wil je nog iets liefs horen?

Ja, graag!

Z e probeerde verdrietige dingen altijd bij ons vandaan te houden. Ze wilde dat wij zo lang mogelijk gewoon gelukkig waren en we niet met tegenslagen als ziektes en dood te maken zouden krijgen. Nu weet ik niet of dat wel zo goed was, want uiteindelijk krijg je er onherroepelijk mee te maken. En ze verwende ons ook teveel. We hoefden nooit klusjes in huis te doen en ook geen bijbaantje, want ze gaf ons altijd geld voor alles wat we maar wilden. En als we op school slechte cijfers haalden, was dat niet erg. Zolang we maar gelukkig waren, was het goed. Uiteindelijk kregen we natuurlijk toch met verdriet te maken, en het ongelooflijke en ongelukkige was dat zij het zelf veroorzaakte.

Ik probeer niet meer aan de slechte dingen te denken, maar aan de goede. Haar lieve zachte stem als ze me ’s ochtends wakker maakte, hoe graag ze me vasthield en dan vroeg of ik wel wist hoeveel ze van me hield.

Kunst in Huis De

Pinto

Jacqueline Verhaagen

Jacqueline Verhaagen

MauriCe

Kun je iets over jezelf en de exposities voor Huis de Pinto vertellen?

Ik ben beeldend kunstenaar en werk voornamelijk aan projecten in de openbare ruimte. Dus in een park of bij een school, en nu ben ik bezig met een licht-kunstwerk in de Singel in Utrecht.

Daarnaast organiseer ik culturele projecten. Dat varieert van het adviseren voor kunstopdrachten voor gemeentes en instellingen tot bijvoorbeeld de kleine exposities die ik in Huis De Pinto organiseer.

In Huis De Pinto ben jij degene die zich intensief bezighoudt met kunst. Wat is voor jou de uitdaging in deze taak en wat brengt het jou? Hoe lang doe je dit al?

Vanaf het begin stel ik de tentoonstellingen samen. Ik doe dat in overleg samen met de programmaraad. Afgesproken is dat we hedendaagse kunst willen exposeren van nog levende kunstenaars, omdat het belangrijk is voor hen om een podium te hebben en we willen graag in de huidige tijd staan. In het begin was het nog een beetje zoeken, maar al snel heb ik me gericht op kunst waarin taal een beeldende rol speelt. Het komt voort uit mijn persoonlijke interesse, maar ik wilde ook een onderwerp voor Huis De Pinto waar we ons in kunnen specialiseren.

Omdat de taal een belangrijke rol speelt in de geschiedenis van de bibliotheek en de huidige situatie van Huis De Pinto vond ik dit een interessant aanknopingspunt. Al snel bleek dat er veel meer kunstenaars dan ik verwacht had met taal werken. Ik bezoek vaak tentoonstellingen en ook eindexamenexposities en let dan altijd op mogelijk interessante projecten voor Huis De Pinto. Zo hebben we een heel interessante mix van kunstenaars kunnen brengen. Bekend en nog onbekend. Sommige kunstenaars werken puur esthetisch, anderen meer vanuit de poëzie, en onlangs hebben we met Now You See Me Moria ook een project gehad dat meer politiek geëngageerd is.

Het leuke is ook dat dit een soort sneeuwbal-effect heeft. Kunstenaars die meedoen geven ook weer tips over bevriende kunstenaars die met taal werken, die ik zelf nog niet kende. Dat is voor mij ook iedere keer weer een verrassing. Inmiddels hebben we al zo’n 35 exposities gehad met ‘talige’ kunstwerken. En er staan er al weer meerdere in de planning.

Welke reacties krijg je op de exposities van vrijwilligers of bezoekers?

De reacties die ik krijg zijn over het algemeen heel positief. Het gebeurt vast ook dat mensen het niet kunnen waarderen, maar dat dan niet willen of durven zeggen. Dat is jammer want kritiek is, net als goede tips, altijd welkom. Wat grappig is, is dat sommige vrijwilligers

de kunst in het begin helemaal niets vinden, maar als het dan na zes weken weer weggaat, vinden ze het jammer omdat ze er toch gehecht aan zijn geraakt.

Heb je wensen en/of ideeën voor de toekomst voor kunst in Huis De Pinto?

Afgelopen jaren hebben we een aantal projecten speciaal voor Huis De Pinto laten maken door al best heel bekende kunstenaars onder de noemer ‘Tussen de regels’. Het ging dus niet om reeds bestaande kunstwerken, maar om kunst die speciaal voor Huis De Pinto werd gemaakt. Er waren erg leuke projecten waarbij een aantal kunstenaars zelfs gebruik gemaakt heeft van boeken uit de opslag. We kregen daarvoor ook subsidie van het Amsterdams Fonds en andere fondsen.

Uit Tussen de regels kwamen heel verrassende en bijzondere projecten voort, zoals het werk van Job Koelewijn met de titel Be realistic, Plan for a Miracle. Dat was niet alleen heel mooi maar ook heel toepasselijk want het was te zien tijdens en na de corona-periode. Ik zou het ontzettend leuk vinden als we in de toekomst weer een aantal van die projecten kunnen organiseren. Nu net na corona is hier even geen geld voor, maar het zou erg leuk zijn om in de toekomst jaarlijks zo’n project te kunnen organiseren.

• Voor wie meer wil zien over de projecten die Jacqueline organiseert, of haar eigen werk wil zien, kan kijken op www.jacquelineverhaagen.nl

Piet Labberdoedas zoekt opvolger

Al sinds 1999 luiden Nieuwmarkbuurtbewoners en vriendinnen Willie en Barbara op 5 december samen met Sinterklaas de klokken voor zijn verjaardag, een ware buurttraditie. Dit jaar willen de dames graag het stokje overdragen aan de nieuwe generatie. OpNieuw gaat daarom in gesprek met Willie en Barbara.

rooS HenDrikS

foto’S: BarBara en Willie / eveline renauD

‘We liepen een keer door de rosse buurt met de Sint, en die maakte toen een praatje met die dames’, vertellen Barbara en Willie enthousiast, elkaar aanvullend. ‘En weet je nog, die andere keer, toen het zo hard waaide, er was een ontzettende storm’, zegt Willie. ‘En toen kwam Sinterklaas met een zuidwester op’, lacht Barbara. ‘Dat was echt een hele leuke’, geniet Willie nog steeds na. Al jaren organiseren de vriendinnen het klokkenluiden op Sinterklaasavond.

Vanwege COVID-19 hebben jullie al twee jaar niet kunnen ‘luiden’. Zouden jullie voor de nieuwe bewoners eens kunnen uitleggen wat er precies gebeurt op 5 december?

‘Sinterklaas komt elk jaar zijn verjaardag inleiden in het bijzijn van een aantal kinderen’, legt Barbara geduldig uit. In de eerste jaren kwam de goedheiligman nog naar de Zuiderkerk, maar vanwege brandgevaar én de groeiende populariteit van het evenement, besloten de dames in overleg om een nieuwe plek te zoeken. De Oude Kerk biedt een prachtig alternatief voor de festiviteiten, die overigens ook altijd door de middenstand werden gesteund, volgens Barbara.

Sindsdien komt Sinterklaas met een handvol pieten elke vijf december met een klein bootje aan op de Oudezijds Voorburgwal. Op het plein van de Oude Kerk staan dan tientallen kinderen te wachten op de goedheiligman. Dan wordt het kleinste klokje van de kerk geluid, en dansen de kinderen met Sinterklaas. Er is chocolademelk en glühwein, voor de volwassenen.

A ls de kleinste kinderen weer naar huis gaan, begint te pret voor de oudere pieten pas.

Die mogen nog een uur ‘wild pieten’ in de buurt, vertelt Barbara. Ze gaan elk café binnen en gooien handen met pepernoten naar binnen. Voor de volwassenen is er daarna vaak nog wat zuurkool en wijn op de boot van Barbara. Het is een waar ‘buurtgebeuren’, vertelt Barbara met pret in haar ogen, en: “er is altijd wel een soort intrige. Of de sleutel is zoek, of het boek is kwijt, of Piet is kwijt of Sinterklaas is wel eens binnengekomen en toen had hij een gebroken been”.

Wat een prachtige traditie. Waarom zijn jullie er eigenlijk ooit mee begonnen?

In 1999 zaten vriendinnen Barbara en Willie op de steiger voor Barbara’s woonboot nadat ze net een paar uur Zwarte Piet hadden gespeeld op een basisschool in Nieuw-West. Willie werkte toen nog in het onderwijs. ‘Toen zeiden we tegen elkaar: over een paar uur is het donker, zullen we dan langsgaan bij vrienden met kinderen?’, zegt Willie, ‘en zo is het organisch gegroeid’. ‘Als kind vond ik het zo ontzettend leuk’, voegt Barbara er nog aan toe.

‘ Wij zijn dus eigenlijk al samen meer dan dertig jaar Piet’, zegt Barbara, die altijd onder de naam Labberdoedas ging. Willie had geen ‘vaste naam’, maar stond vooral bekend om haar koprollen en grappen. ‘Wij waren dus altijd de zwarte piet, ja, maar elk jaar zochten we weer opnieuw een Sinterklaas’, zegt Willie met stralende ogen. Ze kijkt naar haar vriendin: ‘Ik ben er te klein voor, Barbara ook … daar heb je een wijze indrukwekkende figuur voor nodig’. Toch vonden ze elk jaar weer een nieuwe Sint: er was altijd wel een buurtgenoot die wilde helpen.

Jullie vertelden dat jullie in 2019 voor de laatste keer met Sinterklaas ‘de klokken hebben geluid’. Waarom moet de buurttraditie volgens jullie blijven bestaan?

“Het is gewoon ontzettend leuk en als dat verloren gaat is dat zo ontzettend zonde. Kijk, Sinterklaas als traditie gaat wel verder in gezinnen maar wat we hebben opgezet is cultureel erfgoed dat behouden moet worden, net als je oude huizen niet neer moet halen. Het is zeer gewaardeerd erfgoed en het zou zo jammer zijn als dat verloren gaat”, pleit Barbara. Ook Willie zou het gewoon zonde vinden als niemand de nu 23 jaar oude traditie wilt overnemen.

Wat moet er volgens jullie behouden blijven?

‘Hoe mensen het willen doen, dat is aan hen’, zegt Willie kordaat. Wel hebben de dames alles al klaargemaakt voor de overdracht: het draaiboek met de gedetailleerde planning, de pietenkostuums en een sinterklaaspak. Ook willen ze natuurlijk graag advies blijven geven. ‘Het is niet zo dat we niet meer mee willen doen’, zegt Barbara, ‘maar je moet op een gegeven moment toch wel iets gaan overdragen. Straks gaat alles nog verloren en dat zou zo zonde zijn’.

• Om in contact te komen met Barbara en Willie, email de redactie van OpNieuw: redactie@opnieuw.nu

jnc-ict is gespecialiseerd in het installeren, verbeteren en

jnc-ict Jonathan Cohen www.jnc-ict.nl

Met een geldkistje van 150 euro per jaar heb jij samen met je buren alle vrijheid om kleine attenties bij elkaar langs te brengen. Bijvoorbeeld als er een kindje is geboren, je buur al een poosje ziek is of juist ontzettend veel voor de straat doet.

Doe je mee?

Bel of mail voor meer informatie naar Huis van de Buurt de Boomsspijker om jouw straat op te geven. Start je eigen lief &

Vraag naar buurtwerker Floortje

Schouten Tel: 020 626 4002 of mail: liefenleedamsterdamcentrum@dock.nl

D W A R S K L A N K

zingt olv Žana Naidionova

R H E I N B E R G E R

Stabat Mater, liederen

U M M I T T E R N A C H T

toegangsprijs: voorverkoop € 15,-/ aan de zaal € 16,50 voor meer informatie en kaartverkoop: www.dwarsklank.nl

Rijk Griffioen woont op het Oosterdokseiland en is initiatiefnemer van Stichting Emile, aanjager in Amsterdam voor deelrijden in besloten kring.

Emile is een initiatief ontstaan hier op Oosterdokseiland met als doel deelrijden in besloten kring onder de aandacht te brengen. Als voorzitter van de VvE parkeren kreeg ik de vraag van een bewoner om een parkeerplek te regelen voor een tweede auto. Dat bracht mij op het idee om mijn eigen auto te vervangen voor een elektrische auto samen met twee andere huishoudens. Drie fossiele auto’s eruit, één elektrische deelauto er voor in de plaats. Twee parkeerplaatsen vrij, een nieuwe BMWi3 en 1/3 van de kosten per deelnemer was het resultaat.

Het is nu bijna 4 jaar geleden en we zijn toe aan de volgende auto. Het is zo leuk, vorige week hebben we samen een proefrit gemaakt, ik kan er een boek over schrijven.

Het idee ontstond om dit concept verder te ontwikkelen. We zijn in 2020 gestart met Emile. Een groep enthousiaste mensen

ZONDAG 9 OKT, 15.00

Hofkerk

Linnaeushof 94 1098 KT Amsterdam

ZATERDAG 15 OKT, 20.00

Dominicuskerk

Spuistraat 12 1012 TS Amsterdam

die impact willen maken, de leefomgeving willen verbeteren, en minder auto’s betekent meer ruimte voor iedereen. Deelnemers profiteren door lagere kosten, terwijl het voelt dat je in een eigen nieuwe elektrische auto rijdt. Verder verbindt het enorm.

Als je een deelauto huurt is dit anoniem. Bij co-autoschap bepaal je met elkaar welke auto je rijdt, maak je onderling afspraken over gebruik. We spreken elkaar indien nodig via whatsapp en zo helpen we elkaar ook indien dit uitkomt, gewoon, omdat je elkaar kent.

We hebben nu twee deelauto’s op het Oosterdokseiland, dat moet naar minimaal tien met deze campagne. Met de twee bestaande groepen zijn er met 8 huishoudens al 7 fossiele auto’s de stad uit. We zijn een campagne gestart gericht op de Nieuwmarkt en Plantagebuurt. We doen veel aan voorlichting, mensen vertellen waarom het werkt. Mensen veranderen niet makkelijk. Ze realiseren zich vaak niet hoeveel vrijheid ze krijgen als ze gaan deelrijden. We willen in gesprek komen met mensen, wij willen dit vertellen. We hebben een survey op onze website die ons helpt inzicht te krijgen in wat mensen motiveert.

Als we tien elektrische auto’s delen, staan er zo’n 30 fossiele auto’s minder in de stad stil. Vervolgens starten we mogelijk een coöperatie en kunnen we met deze succesverhalen de hele stad verleiden.

• https://emile-amsterdam.nl/hoe-werkt-autodelen/

In 2020 bezochten maar liefst 103 duizend ouderen een spoedeisende hulp vanwege letsel veroorzaakt door een val. “Gelukkig kun je de kans op een val verkleinen”, aldus onderzoeker Maaike van Gameren van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). “Meer bewegen en oefenen kan het evenwicht en de spierkracht van 65-plussers verbeteren.”

In Nederland kunnen veel ouderen deelnemen aan het ‘In Balans’ oefenprogramma, maat het is nog onbekend of deze training werkt. Daarom doen de VU, de Hogeschool van Amsterdam en VeiligheidNL onderzoek naar dit veelgebruikte oefenprogramma.

Invloed van corona

Door corona en de bijbehorende maatregelen, blijken 65-plussers minder te bewegen dan voorheen. Minder bewegen zorgt voor een hoger risico op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en diabetes. Daarnaast zorgt minder bewegen ook voor een verhoogd risico om te vallen en valverwondingen op te lopen. Daarom is het belangrijk om te blijven bewegen, om daardoor zo actief en gezond mogelijk te blijven. Het onderzoek naar het In Balans trainingsprogramma draagt hieraan bij.

Elke 5 minuten belandt een 65-plusser op de spoedeisende hulp

Maaike van GaMeren

Vallen is een groot probleem

Het voorkomen van vallen is belangrijk. Meer dan een derde van de volwassenen van 65 jaar of ouder valt minstens één keer per jaar. De kans is groot dat iemand daarbij gewond raakt. Dit maakt vallen en valverwondingen een groot probleem. Een trainingsprogramma kan de kans op vallen kleiner maken.

Onderzoek naar het trainingsprogramma

In het onderzoek wordt het In Balans trainingsprogramma onderzocht. Er wordt gekeken of deze training goed werkt. Voor dit onderzoek zijn we op zoek naar deelnemers van 65 jaar of ouder die mee willen doen. Meedoen aan het onderzoek is belangrijk om de kans op vallen en verwondingen kleiner te maken. Voor uzelf en voor anderen.

Wilt u meer inzicht krijgen in hoe fit u bent?

Als u meedoet aan het onderzoek, krijgt u testen om te kijken hoe fit u bent. De helft van de deelnemers krijgt ook de training In Balans met beweegoefeningen. De andere helft krijgt advies over bewegen. Het onderzoek zal in september 2022 starten. De testen zijn op de Vrije Universiteit Amsterdam, en de training zal gegeven worden op het Roelof Hartplein in Amsterdam. Deelnemen is gratis. Bent u geïnteresseerd om mee te doen? Dan kunt u vrijblijvend contact opnemen met Maaike van Gameren (uitvoerend onderzoeker), m.van.gameren@vu.nl of 020 5985627.

Uiteraard houden we rekening met de coronasituatie en volgen we de richtlijnen van de overheid.

• K ijk voor meer informatie op https://vu.nl/inbalans

Mensen maken een buurt. Mensen met verschillende passies, verschillende ideeën, verschillende manieren om naar de wereld te kijken. Dit is een ‘snapshot’ van slechts één. Misschien resoneert er iets? Misschien is er een vonk die een gesprek doet ontbranden? En misschien hebben we allemaal meer gemeen dan we denken...

Ivo

Snapshot

pip farquHarSon

Geboorteplaats

Leiden. Verder heb ik mijn jeugd doorgebracht in Noordwijk.

Buurtbewoner sinds? December 2019.

Wat vind je er leuk aan?

De rust in alle drukte. Dat alle lockdowns kwamen toen ik hier net kwam wonen was op zich geen overbodige luxe. In het centrum van Amsterdam wonen zonder al het toerisme. Verder had het wel nadeel dat de Nieuwmarkt zelf ook daar onder heeft geleden. Inmiddels is het weer ouderwets druk en gezellig!

Favoriete plekjes

Hoogtepunt in de Nieuwmarktbuurt is Slagerij Vet. Heerlijke broodjes om te halen.

Favoriete muziek?

Dat verschilt per dag eigenlijk. Christopher Cross wordt het meeste gedraaid. Nederlandstalig staat ook regelmatig aan. Tijdens het

studeren wordt naar Ludovico Einaudi geluisterd.

Favoriete films?

De klassieker Shawshank Redemption.

Favoriete boeken?

Autobiografieën en managementboeken. Interessant om levenservaringen van anderen te lezen en daar eigen lessen uit te halen.

Favoriete podcasts?

De Krokante Leesmap. Heerlijk om de drukte van Noortje af te wisselen met de nuchterheid van Marcel van Roosmalen. Deze podcast zorgt vaak voor een grijns of een grote glimlach.

Wat lees je op dit moment?

De biografie van Toon Gerbrands.

Iets interessants aan jou dat mensen misschien niet weten?

Dat ik een onwijze koffieliefhebber ben.

Hoe overleef je het leven?

Door drukte af te wisselen met rust. Het leven moet je relativeren en zo ook je programma. Na een druk weekend of zelfs lang weekend is het goed om ook weer even rust te pakken. Wij hebben het hier allemaal beter dan we denken en dat mogen wij ook wel vaker koesteren.

Wat zou je leven veranderen?

A ls ik ooit uit de prachtige Nieuwmarktbuurt moet. Alle rust net buiten de Nieuwmarkt en Wallen is heerlijk. Daarnaast is het ook heel gezellig op de Nieuwmarkt zelf. Dat zou ik echt missen wanneer ik hier ooit weg zal gaan. Mocht Nederland het WK voetbal aankomende winter winnen, zou dat mijn leven ook veranderen.

Nog iets anders?

Een tip net buiten de buurt maar maximaal 5 minuutjes fietsen. Lebkov & Sons (Roetersstraat 15). Ze hebben er heerlijke koffie en sandwiches. Zij maken alles zelf en alles is vers en verantwoord. Dat spreekt mij erg aan. Gebroeders Niemeijer (Nieuwendijk 35) is mijn favoriete bakker.

Heeft u ook last van de volgende

* Slapeloosheid

* Spanning

* Migraine

* Maagklachten

* Gewrichtsklachten

* Rugpijn

* Jicht

* Schouderpijn

* Stijve nek

klachten?

* Sportblessures

* Verstuikingen

* Tennisarm

* Muisarm

* Beroerte

* Reuma

* Zenuwpijn

* Neurose

* Of iets anders?

Mercy Chinese Medical 善心國醫館痛症治療中心

Traditioneel Chinees Geneeswijze: Tuina massage, kruidenbehandelingen, acupunctuur, en nog veel meer!

Vragen en reserveren:

Adres:

Website:

020-7723536 / 06-42850388

Dr. Zhi Xiong Li & Dr. Sau Ying Liu Sint Antoniesbreestraat 74 1011 HB, Amsterdam www.mercytcm.nl

BEHANDELINGEN KOMEN EVENTUEEL IN AANMERKING VOOR TERUGBETALING DOOR DE ZORGVERZEKERING

Pianoles

Zoek je een gekwalificeerde pianoleraar in het Centrum? Are you looking for a qualified piano teacher in Amsterdam?

Ik geef pianoles op de Nieuwmarkt, voor jong en oud, beginners en gevorderden. I offer piano lessons at the Nieuwmarkt, to students of all ages, from beginner to advanced levels.

www.arisklavier.com

Pianostudio

Meer info: 06-40108446

Vaginale verjonging!

Ervaar je klachten van vaginale droogheid/ losheid, stressincontinentie of andere vaginale ongemakken? Schaam je niet en neem contact met ons op!

Ook bieden wij de Morpheus8 behandeling aan, hét alternatief voor de facelift!

Ongewenste haargroei? Check de website voor meer informatie www.notaboo.nl

ALZHEIMER CAFE & TREFPUNT

Amsterdam Centrum

Wat is de rol van een casemanager dementie? Wat betekent het als je partner dementie heeft? Welke ondersteuning is er voor mensen met dementie en hun mantelzorgers? Hoe houd ik het zorgen vol voor mijn naaste?

Deze vragen en andere vragen komen aan de orde bij het Alzheimer Trefpunt. Het Alzheimer Trefpunt is een prettige en veilige plek voor mensen met dementie, hun partners, familieleden en vrienden. Naast informatie is er ook gelegenheid tot uitwisseling en van elkaar te leren. De bijeenkomsten zijn iedere eerste woensdag van de maand. In augustus is er geen bijeenkomst. Aanmelden is niet nodig.

• https://www.alzheimer-nederland.nl/regios

Huis de Pinto, Sint Antoniesbreestraat 69

Inloop vanaf 19:00 uur. Start 19:30 tot 21:30 uur.

Onthulling van een blijvende herinnering

Hierbij nodigen wij u uit voor de onthulling van een blijvende herinnering aan de afgevoerde en vermoorde bewoners van Vlooienburg 1940 -1945. Op de locatie waar het huidige stadhuis en operagebouw “Stopera” staat, bevond zich tot in de 70-er jaren van de vorige eeuw de ‘Joodse wijk’ Vlooienburg. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden veel bewoners door de Duitse bezetter weggevoerd. Slechts weinigen overleefden de oorlog.

Een van de overlevenden was de heer Randolf Wörner, die beijverde voor een gedenkteken voor deze oorlogsslachtoffers. Zijn wens gaat nu in vervulling doordat er in samenwerking met de gemeente een herdenkingstekst voor alle vermoorde bewoners van Vlooienburg geplaatst wordt bij het Gedenkteken voor het Nederlands-Israëlitisch jongensweeshuis Megadlé Jethomien. Dit weeshuis was een van de vele gebouwen op Vlooienburg en die uiteindelijk werden gesloopt.

15 november 2022

15:30–17:00

Hoofdingang Operagebouw aan de Amstelzijde

Spreker: Wethouder Touria Meliani

Geachte lezer,

Op één van de drie foto’s bij het In Memoriam Piet Seijsener staat ook een oude NieuwMarkt buurtbewoner! Hubert Kraaivanger wonende op de Zwanenburgwal 176 1011 JH. Hij was een stille, maar wel betrokken bij onder andere het wijkcentrum ‘Oude Stad’ en bij de Stichting Over Water (maritiem onderzoek, tentoonstellingen en evenementen).

Helaas in stilte overleden. Eind vorig jaar. Maar wel vereeuwigd in de foto bij Piet Seijsener. Waarvan akte!

J. Wolf

De Ruyterkade 149 B 1011 AC

Nieuwe koorleden gezocht.

Van Onbesproken Gedrag is een klein meerstemmig dameskoor met serieus en ondeugend repertoire. Repetitie wekelijks op maandag om 17:00 uur.

• Wilt u meezingen, bel 06-46045668