OpNieuw is het blad voor de Nieuwmarktbuurt / Lastage, door en voor buurtbewoners. OpNieuw wordt gratis huis aan huis verspreid in het gebied dat begrensd wordt door Geldersekade, Uilenburg, Zwanenburgwal, Staalkade, en ‘s Gravelandsveer, Kloveniersburgwal en Nieuwmarkt en op Oosterdokseiland.
DEZE UITGAVE WORDT MEDE
MOGELIJK GEMAAKT DOOR
Stadsdeel Centrum en de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen.
VOORPLAAT
Alf van der Vliet
ACHTERPLAAT
Nanny Kok
AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE
Irene Betlem, Heleen van Deur, Sati Dielemans, Cliff van Dijk, Pip Farquharson, Roos Hendriks, Nanny Kok, Eveline Renauld, Winfried Scholtz, Linapanda Tomesen, Alf van Vliet, Fien Volders, Herman Vuijsje.
BEZORGERS
Maud van der Baan, Marie-Laurence van Asperen de Boer-Eichholtz, Beiki Bakker, Mieke van Beeren, Mariken de Goede, Johanneke Guldemond, Kim van Haaster, Lea Israels, George Janszen, Nico de Jong, Robbert Jonkheer, Machiel Limburg, Marte Meijer, Evelien van Os, Hedwig Paesbrugge, Gertrud Pijnenburg, Hans Puts, Dymph Rutten, Elena Simons, Ria van Teeffelen, Cees Tijsen, Alf van der Vliet, Barbara Wichers Hoeth.
De hele buurt weet inmiddels wel dat je lekker kunt eten bij Captein & Co en dat het er gezellig is. Wil je eens geen buurtgenoten zien, bezoek dan ook eens ons filiaal in Zuid-India!
en 06 54 22 65 49
Heeft u ook last van de volgende klachten?
* Slapeloosheid
* Spanning
* Migraine
* Maagklachten
* Gewrichtsklachten
* Rugpijn
* Jicht
* Schouderpijn
* Stijve nek
* Sportblessures
* Verstuikingen
* Tennisarm
* Muisarm
* Beroerte
* Reuma
* Zenuwpijn
* Neurose
* Of iets anders?
Mercy
Chinese Medical
Traditioneel Chinees Geneeswijze: Tuina massage, kruidenbehandelingen, acupunctuur, en nog veel meer!
Vragen en reserveren:
Adres:
Website:
020-7723536 / 06-42850388
Dr. Zhi Xiong Li & Dr. Sau Ying Liu Sint Antoniesbreestraat 74 1011 HB, Amsterdam www.mercytcm.nl
Deadline volgende OpNieuw 5 augustus 2022
Nadja Fitzler
I.M. HENK HAMEL
‘Op 30 mei 2022 is, na een kort ziekbed, vredig ingeslapen Henk Hamel. Henk was voor veel mensen een bekende bewoner van de Nieuwmarktbuurt en jarenlang een frequent bezoeker van Café van Beeren en het toenmalige Bohemia Jazz café. Henk is 68 geworden. Moge hij welverdiend rusten in vrede.’
Namens zijn familie, Art, Den Helder
Meer info? Mail de redactie
Nadja
Filtzer
TEKST: HERMAN VUIJSJE / FOTO’S: MARCEL ROB
HELP! riep actrice en zangeres Nadja Filtzer voor ‘t eerst van haar leven toen ze een jaar geleden uitgleed met haar fiets en in het koude water van de Krom Boomssloot belandde. En niet tevergeefs. ‘Voor ik het wist werd ik door buren uit het water gevist. Mijn mooie nieuwe witte fiets die ik de hele tijd had vastgeklemd werd ook gered. De hele buurt was in touw en bezorgd.’
Het maakte haar dankbaar bewust van de sociale bewogenheid in haar woonomgeving. Eerder woonde ze in de Oosterparkbuurt, waar ze de vermoorde Theo van Gogh op straat heeft zien liggen. Ook door andere bedreigende gebeurtenissen voelde ze zich er niet meer veilig. ‘Deze woning aan de Krom Boomssloot was een lot uit de loterij’.
In de voorkamer aan de gracht is alles geschilderd in vrolijke lichte tinten. Een heel verschil met hoe ze het aantrof toen ze hier veertien jaar geleden kwam wonen: ‘Alles was mokkakleurig, de wanden, de verwarming, alles.’
Aan de wanden hangen schilderijen van mooie en levendige taferelen, sommige duidelijk ontleend aan de Amsterdamse hoerenbuurt, maar dan gemengd met een soort Chagall-achtige invloed. Als ik er naar kijk, realiseer ik me dat het dezelfde tinten zijn die in Nadja’s interieur het mokka hebben verdreven.
‘Het is werk van mijn vader,’ zegt ze. ‘Hij had zijn woning en atelier op het Rapenburg en schilderde graag taferelen van de Wallen. Daar deed hij inspiratie op. Niet uit lust, hij keek vooral vanuit vormen, kleuren en vlakken. ‘Die vrouwen hebben ook mooie vlakken,’ zeg ik met een schuine blik naar een van de schilderijen. ‘Ja,’ lacht ze. ‘Zitvlakken! Maar mijn vader heeft hij ook veel werk gemaakt dat best heftig is, over
onrecht, dictatuur, machthebbers en slachtoffers. Daarvoor wilde hij in de bres springen.’
In 1928 vluchtte hij met zijn ouders uit Zhitomir, een stad in Oekraïne niet ver van Kiev, waar ze een stoffenwinkel hadden. De familie was joods, ze vluchtten voor pogroms en het antisemitisme van de bolsjewieken. ‘Via Le Havre gingen ze per schip naar New York, maar daar werden ze niet toegelaten. Mijn opa heeft toen een plek gevonden in Mexico. Daar was een joods ontvangstcomité, heel goed georganiseerd, dat met van alles heeft geholpen.’
In Mexico Stad begonnen Nadja’s grootouders een handel in truien, ze stonden ermee op de markt. ‘Maar mijn vader vond het daar niks, die is op z’n zesde al een keer achterop een vrachtwagen gesprongen om ervandoor te gaan.’ Toen lukte het niet, maar later greep hij de kans om met een beurs te gaan studeren aan kunstacademies in Parijs, Rome en Amsterdam. ‘Onder de naam Luis Filcer werd hij een succesvol schilder en tekenaar. In Nederland leerde hij mijn moeder kennen, die model voor hem stond. Begin jaren zestig was dat.’
‘Hij had zijn woning en atelier op het Rapenburg en schilderde graag taferelen van de Wallen. Daar deed hij inspiratie op. Niet uit lust, hij keek vooral vanuit vormen, kleuren en vlakken.
Haar ouders zijn gescheiden en na twintig jaar keerde haar vader terug naar Mexico. ‘Ik heb hem daar vaak opgezocht, maar hij is al met al weinig aanwezig geweest in mijn leven. Toch heeft dat me ook veel opgeleverd. Het heeft gemaakt dat ik heel erg op
zoek ben gegaan hoe ik dat gemis kon invullen en in mezelf kon gaan geloven.’
Opgroeien deed ze bij haar moeder in De Rijp en Middenbeemster. ‘Daar ben ik begonnen met acteren.’ Nu is ze een geschoold actrice, maar ze regelde die scholing op eigen houtje. ‘Ik kreeg les bij acteursschool Het Collectief aan de Koestraat. Vanaf mijn dertiende ook zangles. En veel privédanslessen… ik heb eigenlijk m’n eigen kleinkunstopleiding vormgegeven.’ Eén keer deed ze auditie voor de kleinkunstacademie, op piano begeleid door Maarten van Roozendaal, ‘maar ik was zo verliefd op hem dat ik er niks van terecht bracht.
‘Daarna ben ik mijn eigen voorstellingen gaan maken, ik voelde dat ik zelf dingen moest maken. Mijn Zwervend Hart, de productie die ik nu speel, samen met drie muzikanten, is mijn zesde.’ Daarvoor speelde ze het succesvolle Vive Piaf, een voorstelling over Edith Piaf, waarmee ze rondtourde in Nederland en ook optrad in Engeland en Mexico. Onder andere in de woonplaats van haar vader, die toen net was overleden.
‘In Mijn Zwervend Hart speel ik mijn oma, op haar vlucht vanuit Oekraïne. Het gaat over het gevoel van ontworteld zijn maar ondanks de tragische omstandigheden wel hoop blijven houden. Net als mijn vader in zijn schilderijen, probeer ik zware thema’s lichter te maken, met humor. Ik heb uit mijn familiegeschiedenis een enorme positieve kracht meegekregen. Of het iets joods of iets Mexicaans is, weet ik niet, maar ik ben doordrongen van de noodzaak om het beste van het leven te maken.’
Ze wordt daarbij ook geholpen door haar boeddhistische levenswijze. Met haar vriend is ze niet voor de wet, maar wel boeddhistisch getrouwd,
Het gaat over het gevoel van ontworteld zijn maar ondanks de tragische omstandigheden wel hoop blijven houden. Net als mijn vader in zijn schilderijen, probeer ik zware thema’s lichter te maken, met humor.
volgens de leer van Nichiren Daishonin. Elke dag ‘chant’ (ofwel mediteert) ze hardop, daaraan ontleent ze veel van haar positieve energie.
Het is muziektheater wat ze maakt, en van een veelzijdigheid die me naarmate ons gesprek vordert, doet duizelen. De meeste liedjes schreef ze zelf, de muziek maakte ze samen met haar pianist Leo Bouwmeester. ‘Met Russische en Mexicaanse volksmuziek.’ Daarnaast zingt ze jazz en
06 24 72 55 49
hethondenhoofd@gmail com @het hondenhoofd
Braziliaans in haar ensemble Nadjazzda, en Frans in haar groep Nadja et les Gamins. In Mijn Zwervend Hart vertolkt ze ook een jiddisj lied, Mazzel, van Leo Fuld.
‘Zing eens,’ vraag ik verlangend, en het volgende moment word ik haast de kamer uit geblazen door het giga stemgeluid dat zich uit de petite gestalte een weg naar buiten baant.
En daarmee zijn we er nog niet. Ze treedt ook op in het Paleis van de Weemoed aan de Voorburgwal. Geeft smartlappen-workshops als Tante Sjaan uit de Jordaan, en workshops plat Amsterdams. En is via haar website nadjafiltzer.nl in te huren met op maat gemaakte liedteksten en repertoire voor feesten en partijen… én begrafenissen. Bijvoorbeeld met Laat me van Ramses Shaffy, dat past gek genoeg bij heel veel mensen. En daar maak ik dan een aangepaste versie van. Dingen op maat maken is een beetje mijn specialiteit geworden.’
Eén keer is Nadja zelf naar Zhitomir gereisd, in 2004, toen leefde daar nog een zus van haar oma. ‘Ik ging samen met mijn vader, die zus had hem voor ‘t laatst gezien toen hij een baby was.’ Het was indrukwekkend, vooral door de gastvrijheid: ‘Terwijl ze zelf geen cent hadden, schotelden ze ons kaviaar en champagne voor.’ Nu woont er niemand meer van de familie. Toch ervaart ze bij de afschuwelijke beelden die nu uit Oekraïne komen een gevoel van familie-achtige verbondenheid: ‘Het brengt me helemaal van mijn stuk.’
Maar het is ook een inspiratie voor de nieuwe musical comedy waar ze nu aan werkt. Die gaat over Amsterdam, over de Nieuwmarkt en de Wallen, gebaseerd op het boek Cotton Club van Alice Boots en Rob Woortman. ‘Een belangrijk thema is de tolerantie die we zouden moeten hebben in Amsterdam. Die zie ik wel, maar er moet wel voor gevochten worden om die te behouden en aanspraak te blijven maken op de titel van meest vrijzinnige stad ter wereld.’
Piet Seijsener
Zaandam, 26 december 1931 – Amsterdam, 29 april 2022
De Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo ontving van de familie bericht van het overlijden van Piet Seijsener. Piet is na een kort ziekbed op 29 april overleden. Buurtgenoten reageerden geschokt, maar wel heel blij dat ze heel kort daarvoor, op 23 april, nog een vrolijke Piet hadden gesproken tijdens de Groenmarkt op de Siebbeleshof.
Zaterdag 7 mei was de afscheidsviering in de Sint Pancratiuskerk te Sloten. Familie, collega’s en vrienden kwamen aan het woord en zetten Piet Seijsener in het licht. Allen waren het erover eens, Piet was een open, verbindend en sociaal mens. Piet hield van fietsen en lange wandelingen en maakt altijd een praatje onderweg. Later werd zeilen zijn passie.
Piet was zijn hele leven maatschappelijk betrokken, ook in zijn geliefde Nieuwmarktbuurt. Hij woonde 26 jaar op de Krom Boomssloot. Hield zich bezig met het Pintohuis, Stadsdorp Nieuwmarkt en de Bewonersraad en zat zijn hele leven al in vele actiegroepen. Dat de buurt “de baas is” van de speeltuin, is mede door Piets toedoen. Hij was frequent aanwezig in de Bewonersraad. Ondanks zijn hoge leeftijd zelfs bij de digitale versies.
Hij was lid van de werkgroep ouderen, die altijd in Wijkcentrum d’Oude Stadt vergaderde. Die werkgroep hield zich steeds meer bezig met wonen voor ouderen. Zo zette de werkgroep zich in voor de regelingen “van Hoog naar Laag” en “van Groot naar Beter”. Over levensbestendig wonen heeft Piet in het wijkcentrum indertijd een gloedvol betoog gehouden tijdens een thema-avond over wonen. Hij was een van de drijvende krachten achter de realisatie van de lift bij het Pentagoncomplex.
Toen de vereniging Wonen voor Ouderen Nieuwmarkt Groot Waterloo vanuit de werkgroep was opgericht, hoopte hij (vergeefs) dat de werkgroep zich zou gaan richten op andere ouderenzaken zoals de (on)begaanbaarheid van de openbare ruimte.
Piet Seijsener blijft eeuwig verbonden met zijn Nieuwmarktbuurt. Op zijn sterfbed zei hij tegen zijn zoon: ”Bedank iedereen en allemaal”.
Piet heeft jarenlang de OpNieuw bezorgd.
Amsterdamsche Vischhandel Vis & Visspecialiteiten sinds 1938
Zeedijk 129
Telefoon 020 – 624 20 70 www.zeedijk129.nl
Met een geldkistje van 150 euro per jaar heb jij samen met je buren alle vrijheid om kleine attenties bij elkaar langs te brengen. Bijvoorbeeld als er een kindje is geboren, je buur al een poosje ziek is of juist ontzettend veel voor de straat doet.
Doe je mee?
Bel of mail voor meer informatie naar Huis van de Buurt de Boomsspijker om jouw straat op te geven.
Vraag naar buurtwerker Floortje
Schouten Tel: 020 626 4002 of mail: liefenleedamsterdamcentrum@dock.nl
Vitamin Advice Shop
Bij ons vind je het beste en grootste assortiment voedingssupplementen en natuurlijke cosmetica. Kom langs en laat je adviseren!
Nieuwe Nieuwstraat 47, 020 427 47 47 info@vitaminadviceshop.nl
www.vitaminadviceshop.nl
VERZAMELD WERK IN DE VITRINES
VAN DE SINT ANTONIESBREESTRAAT
TEKST: HELEEN VAN DEUR
Op 9 april, bij de start van de Boekenweek, werd in de Zuiderkerk de tentoonstelling ‘Verzameld Werk’ geopend. In de vitrines van de Sint Antoniesbreestraat hangen tot half september van dit jaar 32 werken die zijn gemaakt door 24 verschillende kunstenaars. Voor de Stichting Kunst en Cultuur Amsterdam Centrum organiseerde Rogier Fokke deze expositie. Met de Boekenweek als uitgangspunt, vroeg hij alle kunstenaars om een kunstwerk te maken over een boek dat ze inspirerend vonden en om dat boek - of een deel ervan - in het kunstwerk te verwerken. Voor het overige waren de kunstenaars, die vanuit verschillende kunstdisciplines en met uiteenlopende technieken en materialen werken, vrij in hun keuzes.
In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister
Ik ben één van die kunstenaars. Waar Rogier Fokke dacht dat er slechts één beperking gold voor het maken van een kunstwerk voor de vitrines, namelijk het integreren van een boek, wist ik er nog wel een paar te noemen. Ik kan het weten want voor de hieraan voorafgaande tentoonstelling ‘Uit het stof gehaald’ heb ik 32 werken gemaakt. Vanuit mijn ervaring met de vitrinewerken, zag ik zeven beperkingen.
– De vitrine zelf is met een ijzeren frame rondom sterk beeldbepalend voor het kunstwerk.
– De maten van de vitrines zijn dwingend, het mag geen halve centimeter groter zijn want dan past het niet.
– Door het glas ervoor kunnen spiegelingen ontstaan.
– De diepte van de vitrine is slechts 3 cm en dat is voor een ruimtelijk werkend kunstenaar ‘een uitdaging’.
– De opdracht om een boek te verwerken in het kunstwerk legt bij voorbaat veel vast en sluit veel uit.
– De vitrine staat slechts een gelimiteerde materiaalkeuze toe, zwaardere materialen als klei, steen en brons vallen af.
– Tot slot moeten de kunstwerken in de vitrines in de Sint Antoniesbreestraat concurreren met andere visuele prikkels: de kleurrijke gebouwen, het aanhoudende verkeer, de winkels.
‘In der Beschränkung zeigt sich der Meister’ riep Rogier vrolijk toen ik hem de inperking van mijn kunstenaarsvrijheid inwreef. Tijdens de opening van de tentoonstelling merkte collega-kunstenaar Christina Fuchs op dat zij als architect altijd al met veel beperkingen te maken heeft, zodat haar vrijheidsmarges bij aanvang van haar creatieve proces vooraf zijn vastgelegd. Ze kan er goed mee uit de voeten, zo blijkt uit haar bijdrage aan Verzameld Werk. Dat geldt voor de meeste kunstenaars die deelnemen aan deze expositie.
Een aantal kunstwerken komt heel naturel over, alsof de kunstenaar het zo uit zijn mouw heeft geschud. Werk dat volkomen past in de vitrines met al zijn beperkingen, werk dat vol betekenis is en ook nog eens prachtig om te zien. Zo vind ik Christina Fuchs ‘Daar waar de rivierkreeften zingen’ mooi gelaagd, rijk en heb ik zelfs zin om dat boek te gaan lezen. Roger Ruhulessin levert met ‘Revolusi’ en ‘De Molukkers’ twee indrukwekkende en ontroerende werken, die verwijzen naar de Nederlandse geschiedenis en zijn eigen plaats daarin. Tegelijk heeft het werk iets luchtigs. Heel bijzonder is dat. Iets soortgelijks doet Petra Banning met haar werk ‘De Heilige Schrift’, waarbij ze verwijst naar haar ingewikkelde ervaringen met het katholicisme. Let op dat prachtige Lam Gods en zijn dwingende oog.
Overigens luidt de vaak geciteerde uitspraak van Von Goethe (1749-1832) volledig: ‘In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister, und das Gesetz nur kann uns Freiheit geben.’ (In de beperking toont zich pas de meester, en alleen regels en inperkingen kunnen ons vrijheid geven). Al googelend op deze uitspraak kom je verwante uitspraken tegen die alle wijzen op het belang van het opleggen van beperkingen omwille van een belangrijker doel. Dat kan schoonheid zijn (Oscar Wilde) maar vaker wordt bedoeld ‘het in goede banen leiden van de menselijke driften’ (Sigmund Freud, Jacques Rousseau) en ‘het ordenen van de samenleving’ (Baruch Spinoza). Spinoza’s uitspraak ‘Het doel van de staat is de vrijheid’ staat te lezen op het mooie standbeeld naast de Stopera dat Nicolas Dings van hem maakte. Het inperken van vrijheden door wetten en verordeningen om de vrijheid voor iedereen te kunnen garanderen blijft ook in onze tijd van ‘alles-moet-kunnenen-gezegd-worden’ actueel.
De uitspraak van Goethe ‘In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister’ heeft de tand des tijds doorstaan omdat er zoveel waarheid in schuilt. Zelf ben ik nog lang geen Meister want ik vind het verzamelen van ideeën veel leuker dan het schrappen ervan. Maar de gelimiteerde mogelijkheden van de vitrinewerken hebben mij veel goeds gebracht: het werken met andere materialen zoals textiel, het experimenteren met nieuwe technieken zoals breien met de binnenband van een fiets, het gebruiken van meer kleur dan ik gewend was, het toepassen van reliëf in minimale verhoudingen.
Of en hoe mijn collega-kunstenaars net zo hebben geworsteld met de vitrines als ik weet ik niet, maar het resultaat mag er zijn.
Ga dus kijken naar de vitrinetentoonstelling ‘Verzameld Werk’ in de Sint Antoniesbreestraat. Koop de catalogus (bij Pantheon Boekhandel aldaar) en lees de verhalen van de kunstenaars, opgetekend door Marit van der Meer, in de fraaie ‘Penguin’-catalogus die Victor Levie maakte.
ONDERGRONDSE METROKUNST GERED
In 2012 dreigde door een renovatie van de metro Oostlijn, de openbare kunst op de ondergrondse metrostations te verdwijnen. De renovatie was noodzakelijk vanwege de hogere eisen aan de veiligheid van de metroreizigers. De Delftse ontwerpers Group A en Fabrique werden ingeschakeld voor dit project en men was al begonnen de stations, inclusief de kunst uit de tachtiger jaren, af te breken.
Winne Meijering was tien jaar geleden de voorzitter van de Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo. Onder haar leiding richtten verontruste bewoners de actiegroep ‘Red de ondergrondse metrokunst’ op. Een petitie werd 1670 keer ondertekend. De projectleiding van het GVB werd vervangen door een projectleiding van de nieuwe Dienst Metro. Deze werkte gelukkig op prettige wijze met bewoners en de oorspronkelijke kunstenaars samen om zoveel te redden als mogelijk was. Bij de renovatie
werd het behoud van de kunst een toegevoegd nevendoel. In 2019 was het renovatiewerk aan ventilatiekanalen en vluchtwegen klaar en de veiligheid van de metrogebruikers getest en gegarandeerd.
Helaas waren er nog wel een paar losse eindjes, waar het de kunstwerken betrof. Met name in het station Nieuwmarkt waren de fotocollages al decennia terug door graffiti onherstelbaar beschadigd. Alleen de lijsten bleven over van ‘Groeten uit de Nieuwmarkt’, een enorme zwartwit fotocollage van Roel van de Ende ter herinnering aan de Nieuwmarktopstand. In het Waterloopleinstation zijn de fantastische scheurletters van Sandberg respectloos afgeknipt door donkere ventilatieroosters. Gelukkig is de reclame, die tussen de letters hing, wel verwijderd.
De schoonmaak en het herstel van de kunstwerken in de metrostations Wibautstraat (de dansende letters van
‘Groeten uit de Nieuwmarkt’, een gezamenlijk kunstwerk van Jan Sierhuis, Louis van Gasteren, Tine Hofman e.a. in het station Nieuwmarkt gaat hersteld worden.
Boekje ‘Red de ondergrondse metrokunst’ uit 2012 met de ‘Slopersbal’ op de voorkant.
Op het Waterloopleinstation wordt het enig openbare kunstwerk van Sandberg hersteld.
Opland), Waterlooplein en Nieuwmarkt gaat de komende maanden plaatsvinden onder leiding van Arno Wissink van het GVB.
Vooral op de Nieuwmarkt is veel te doen. De slopersbal van Jan Sierhuis komt terug, ‘Groeten uit de Nieuwmarkt’ wordt hersteld, met nieuwe kopieën van de oude voorstellingen, de spiegels worden mooi schoongemaakt en ook Hans van Os wordt opgepoetst. Op het Waterlooplein worden de letters van Sandberg zoveel mogelijk hersteld, ook waar de ontluchtingskanalen dwars door de letters zijn geboord.
Bij alle kunstwerken komt een plaquette met duiding en verwijzing naar de website
De werkzaamheden worden ’s nachts uitgevoerd vanaf medio maart 2022. De oplevering wordt in juni verwacht.
In dit deel van het Nieuwmarktstation komt de slopersbal terug en wordt de gesloopte muur opgepoetst.
DOOR CLIFF VAN DIJK
“Boomsspijker kookt”
“De iftar mee mogen maken was waardevol, vooral vanwege het contact met de statushouders. Chapeau voor de gulle en gastvrije organisatie! Diepe buiging voor de opzet van het kennismakingsdiner in de Waalse Kerk. Mooi en sfeervol met hele aparte presentatie. Ik voel me zeer vereerd om in deze bijzondere buurt te mogen wonen.”
– Buurtbewoner Gìsele Roos
Iftar
Samen met de tijdelijke COA-locatie op de Kloveniers burgwal heeft de Boomsspijker drie keer een iftar georganiseerd, gemoedelijk en ontzettend gezellig! Gemiddeld ongeveer 25 statushouders aan tafel en in gesprek met enkele omwonenden die ook aanschoven voor het eten.
“Het viel me op, de mensen kwamen niet voor het religieuze aspect; het verbreken van het vasten, maar veel meer voor de vrijheid, gezelligheid en het samenzijn. Daarnaast vond ik het koken voor een groot gezelschap leuk om te doen, in samenwerking met medewerkers van de Boomsspijker.” – Buurtbewoner Michal Shabtay
Ontdekkingsdiner
Op 21 april verwelkomde de Waalse Kerk ons, om voor 60 stadshartbewoners een uitgebreid diner te serveren. Dit was de start van de driedaagse Grooote Stadshart Top. Wat een feest!
“Laatst las ik in de Boomsspijker dat er vrijwilligers werden gevraagd voor het ontdekkingsdiner in de Waalse Kerk. Ik vind koken leuk en zo’n diner in een kerk in het oude Amsterdam leek mij wel wat. Het werd een vega(n) diner en ik kon aanschuiven als koksmaatje in de keuken. Na het snijden, de borden zo aantrekkelijk mogelijk opmaken. Uiteindelijk konden wij met zijn vijven op een rij de borden uitserveren aan de tafels onder applaus van 60 tevreden gasten. Zo ben ik weer een leuke ervaring rijker.”
– Buurtbewoner Richard Beumer
What else?
→ Woensdagmiddag buurtlunch: Wekelijks om 12 uur soep en broodje.
→ Soep aan huis: Bij buurtbewoners die slecht ter been zijn kan er een soepje worden langsgebracht.
→ Buurtrestaurant: Iedere eerste vrijdag van de maand koken de buurtkokkies van de Boomsspijker een heerlijk driegangendiner, iedere maand in het thema van een ander land.
→ Buurtrestaurant op locatie: Op vrijdag 1 juli organiseert de Boomsspijker samen met buurtkamer de Moddermolen een buitenrestaurant op het Zuiderkerkhof.
→ Straatdiner: Op vrijdagavond 26 augustus kookt de Boomsspijker samen met haar buren een feestelijk diner om de zomervakantie af te sluiten. Met als kers op de taart een openluchtfilm in de binnentuin.
Voor meer informatie, stuur een mailtje aan Daan dburger@dock.nl / Floortje fschouten@dock.nl / Pim pvgalen@dock.nl , bel naar Daan 06-59936891, Floortje 06-59902655, de receptiebalie 020-6264002 of loop een keer binnen!
Foto door Suze Commandeur
Foto door Eveline Renaud
Grooote Stadshart Top
FOTO’S EVELINE RENAUD
‘Wat wij willen voor onze buurt: We willen al het mooie en goede van de buurt op de voorgrond plaatsen, gasten welkom heten om daar deel van uit te maken en zich daarnaar te gedragen.’
Alida Verheij, beeldend kunstenaar
Wanneer je vanaf het Nieuwmarktplein de Koningsstraat in loopt kom je al gauw een kunst etalage tegen, aan je rechterhand op nummer 6.
Lang geleden al geïnitieerd door wijlen buurtfotograaf
Sjaak van der Leden, is de etalage sinds januari 2021 een presentatieplek voor het kunstproject ‘# te kijk gezet’.
‘Ik heb altijd ruimte nodig om te experimenteren’, vertelt beeldend kunstenaar Alida Verheij die de drijvende kracht was achter het behoud van de etalage nadat Sjaak zijn camera en zijn schilderskwasten voorgoed neer had moeten leggen.
‘Ik kan mij sinds mijn vroege jeugd het beste in beelden uitdrukken. Daarom werk ik meestal met onderwerpen die een weergave zijn van de ideeën die bij mij opkomen. Soms levert dat hele mooie beelden op. Maar deze werkwijze biedt geen garantie voor succes. Dan moet ik afstand nemen van mijn spontane aanpak van het onderwerp en begin ik gewoon opnieuw’.
Afgelopen april en mei was er een aankondiging van een nieuw groot kunstproject in de etalage te zien, een begaanbare kunstinstallatie met de titel
‘Tussen Hemel en Aarde’. Dat klinkt beslist ambitieus en maakt nieuwsgierig naar wat voor verhaal Alida hier in beelden om wil zetten.
‘In mijn werk als kunstenaar houd ik me altijd bezig met aspecten van het menselijk leven. Emotie zie ik als een
drijvende kracht achter heel veel dingen in het alledaagse bestaan. Meestal ervaar ik impulsen vanuit mijn omgeving die in mij een soort alchemistisch proces op gang brengen. Daarbij komen nieuwe ideeën en inzichten tot stand. Ik benader een thema intuïtief, onderzoek mijn persoonlijk gevoel ervoor, probeer de diepte van betekenissen te doorgronden. De beelden die zich daarbij in mijn fantasie vormen stimuleren mij om naar mogelijkheden voor praktische uitwerking te zoeken. Hoewel ik vaak schildertechniek gebruik kan in principe elk materiaal dienst doen voor mijn experimenten. Dan blijf ik ook niet keurig binnen de begrenzingen van een traditionele schilderslijst maar werk in alledrie de dimensies en combineer uiteenlopende materialen en technieken.
De aanleiding voor mijn nieuwe installatie ‘Tussen Hemel en Aarde’ kwam voort uit een routine klus, een update voor de presentatie van mijn beeldend werk op mijn website. Al doende realiseerde ik mij dat ik ongemerkt al veel situaties veel uit mijn eigen leven als thema of onderwerp gebruikt had. Ik ben niet meer de jongste, bevind mij nu in een latere fase van mijn levenspad en heb veel om op terug te kijken. Hoe mooi zou het zijn om de betreffende delen uit mijn bestaand werk in volgorde van beleving te plaatsen en aan te vullen met nog ontbrekende stukken. Zo is het idee geboren voor mijn installatie ‘Tussen Hemel en Aarde’.
Maar belangrijker nog dan een complete verzameling van eigen kunstwerken is het verhaal dat ik ermee kan vertellen. Hier komt mijn maatschappelijke betrokkenheid
DOOR WINFRIED SCHOLTZ
bij kijken want ik wil altijd iets tot stand brengen wat ook voor andere mensen van betekenis kan zijn. Misschien enkel een aangename ervaring, stof om na te denken of gewoon een - soms broodnodig - tegengeluid, een confrontatie of misschien zelfs de aanzet voor een persoonlijk inzicht. Maar altijd een ervaring van absolute schoonheid, hoe pijnlijk die soms ook kan uitpakken.
In het recente verleden heb ik al eens een dergelijke grote installatie opgezet over het thema dood, in samenwerking met mijn partner en onze dochter. Het project heette ‘Dood Gewoon’ en stond bijna drie maanden in VOX-POP bij de Universiteit van Amsterdam. Daar heb ik ervaren hoe de gebruikelijke drempels in de communicatie over beladen onderwerpen en grote emoties weggenomen kunnen worden wanneer beeldende kunst als transformatie medium ingezet wordt.
Met ‘Tussen Hemel en Aarde’ streef ik naar het bereiken van een vergelijkbaar doel, maar nu gericht op de communicatie tussen jongeren en ouderen.
In de egocentrische gehaastheid van het tegenwoordige alledaagse leven dreigt het begrip voor de situatie en
de beleving van de ander volledig ten onder te gaan in stromen van door derden voorgekookte informatie en in de overlevingsstress die dat veroorzaakt.
Beeldende kunst kan het denken helpen focussen en houvast bieden voor het ontwikkelen van nieuwe sociale contacten. Zij brengt in elk geval ervaringen van begrip en schoonheid tot stand. In die zin draagt mijn nieuwe installatie terecht de ambitieuze titel ‘Tussen Hemel en Aarde’. Het is mijn voornemen om deze ambitie ook waar te maken met mijn werk als beeldend kunstenaar.’
Op dit moment verkeert het project in de fase van fondsenwerving. Zoals alle kunstenaars moet ook Alida nu de lange weg afleggen van eindeloze beoordelingsprocedures en afhankelijkheden van geldschieters. Maar dat weerhoudt haar niet om vol goede moed uit te zien naar de realisatie van ‘Tussen hemel en Aarde’ bij NDSM-fuse later dit jaar. Zoals ze zelf al zei: in haar kunstwerk bestaat er geen garantie voor succes. En anders begint zij gewoon weer opnieuw.
Verwen jezelf met een heerlijke
JAPANSE GEZICHTSMASSAGE
(Ook een zeer gewaardeerd cadeau)
De massage bestaat uit een serie technieken die de huid stimuleren om collageen en elastine aan te maken. De huid neemt meer zuurstof op met als resultaat een frisse, jonge uitstraling. En de massage helpt de kaak te ontspannen, erg jn als je 's nachts tandenknarst of maalt.
Kortom, een weldadige ervaring voor iedereen!
Meer informatie
Yvette +31 6 30846508 www.ypsalon.org
Aprilfeesten
FOTO’S EVELINE RENAUD
Muziek in de buurt
Geen groter geluk dan live muziek te mogen horen.
In de hogere regionen klinkt het getsjilp, gek oer en gekrijs van vele vogels. Het gebeier van kerkklokken en het getingel van carillons.
En muziek in de diverse kerken – katholiek, protestants, Armeens en Russisch-orthodox – er klinkt koorzang, volkszang en orgelspel.
Door vele koren wordt wekelijks onder meer in het Buurtcentrum gerepeteerd, gevolgd door mooie uitvoeringen. Er wordt klassiek gezongen, in grote en kleine ensembles, er is een protestliederenkoor, een smartlappenkoor en alles daar tussenin.
Op een zaterdag in november 1985 organiseert mijn oudste neef een familiereünie in Meerssen, met op zondagochtend een speciale hoogmis in de Basiliek, een kerk uit de 7e eeuw. Als Paul daarvan hoort zegt hij direct: ‘Dan moet jij een solo zingen. Het Laudate van Mozart. Ik regel het wel met de dirigent daar.’
Als ik me meer in de familiegeschiedenis verdiep blijkt dat drie van mijn voorvaderen tussen 1764 en 1901 als organist, koordirigent en koster in de Basiliek werken, terwijl hun zonen deel uitmaken van het koor. Vrouwen is dat dan nog niet toegestaan. Het salaris voor deze zware baan is het gebruik van het z.g. Orgelland, om van de opbrengst in hun onderhoud te kunnen voorzien. De zangers worden wel gewoon betaald.
En natuurlijk zijn er alle mogelijke instrumenten die worden bespeeld – thuis, solo en in groepsverband. Snaar-, tokkel-, blaas- en slaginstrumenten, en accordeons. Kortom, muziek leeft op alle niveaus. Op bepaalde plekken in de buurt laten ook internationale straatmuzikanten hun bijdrage horen.
Een buurtgenoot die alles van orgels weet heeft me veel verteld over het mooiste orgel ter wereld, dat van onze Oude Kerk. In de 16e eeuw is Jan Pieterszoon Sweelinck er organist, op een vroegere versie van het huidige orgel.
Als ik in juli 2007 een week naar Berlijn ga, raadt mijn buurtgenoot me aan om dan vooral het eerste van de reeks zomerorgelconcerten in de Dom te bezoeken. Daar speelt op zaterdag Daniel Roth uit Parijs op het beroemde Sauerorgel. Dat bezorgt me een onvergetelijke avond.
Mijn hele leven al zing ik met veel enthousiasme – liedjes, songs, chansons. Maar vooral ook klassiek, bij een koor. Waar ik dat vandaan heb weet ik de eerste jaren nog niet. Als ik hier in de stad bij een kamerkoor word aangenomen, blijkt dat zangles verplicht is. De dirigent geeft me de naam van een zangleraar, Paul Hameleers (19202010).
We werken hard aan mijn solo, en zo zing ik als vrouw toch in de die kerk. Ik sta te trillen als een espenblad, maar mijn solo komt er foutloos uit.
Paul Hameleers is een vermaard zangpedagoog, die goede zangers opleidt. Ook beijvert hij zich vele jaren om de jongerenkoren weer op een hoog peil te brengen. Want die vormen de voedingsbodem voor het toekomstige zangtalent. Betty de Jong zet zich met veel liefde en geduld in voor de ouderenkoren.
Daar ga ik wekelijks heen, en als we na de les met zijn vrouw Betty bij een kopje thee nog wat napraten, valt me zijn accent op. ‘Kom jij ook uit het zuiden?’ vraag ik. ‘Ja, uit Meerssen,’ is zijn antwoord. De wereld is soms klein.
Paul heeft een bijzonder mooie, hoge mannenstem. Hij zingt in het koor van de Basiliek, en solliciteert bij het Nederlands Kamerkoor, waar hij als tenor bijna 25 jaar zal zingen. En waar hij de sopraan Betty de Jong ontmoet, met wie hij trouwt.
Als ik de zanglessen soms niet kan bekostigen geeft Paul ze gratis. En als dank maak ik zijn portret.
Ook de tournees zijn fascinerend. ‘s Morgens om half zes verzamelen op het Stadionplein, waar de bussen gereedstaan. We rijden bijvoorbeeld naar Parijs, om in de Notre Dame een mis van Hendrik Andriessen te zingen. Van zijn zoon Louis zullen we later nog heel veel horen. En dan ’s nachts om half twee weer naar huis fietsen.
Aan eigentijdse componisten ontbreekt het ook niet in onze buurt. Onder wie Peter Schat (1935-2003).
Behalve in het Muziektheater zijn er ook prachtige concerten te beluisteren in de Waalse kerk.
En in de Uilenburgersjoel. Deze synagoge uit 1766 wordt in 2015 schitterend gerestaureerd.
De fluitiste Eleonore Pameijer richt in 1996 samen met pianist Frans van Ruth de Leo Smit Stichting op. Leo Smit (1900-1943) is een joodse componist wiens werk door de nazi’s wordt verboden. Hij overleeft de oorlog niet. De Stichting doet onderzoek naar al het verboden, verdwenen en in vergetelheid geraakte werk van joodse musici, en veel ervan wordt ontdekt op zolders en in
Paul Hameleers door Fien Volders
DOOR FIEN VOLDER
koffers. En alsnog uitgevoerd. Ook dat van Rosy Wertheim (1888-1949), pianiste en componiste.
Zo geven de medewerkers van de Leo Smit Stichting de ‘verboden muziek’ terug aan het publiek.
En dan is er in dezelfde straat een muziektheater van recenter datum – ‘Splendor’, in 2013 opgericht door 50 topmusici en hun publiek, uit alle hoeken van de wereld. Ze hebben zich gevestigd in een voormalig badhuis uit de jaren ’30 in de stijl van de Amsterdamse School. Ze hanteren een brede stijl, en iedere muziekliefhebber is er welkom.
Het Groot Concertkoor Amsterdam
Het Groot Concertkoor Amsterdam is verheugd om weer twee concerten te mogen aankondigen. Onder leiding van dirigent Benjamin Bakker treden we zaterdagavond 11 juni op in de Zuiderkerk en zondagmiddag 12 juni in de Grote Kerk in Monnickendam.
Kaartverkoop en informatie via www.hetgca.nl
17 19:30
Foto: Foppe Schut
De ongelijke strijd van
De nieuwe gemeenteraad mag zich binnenkort buigen over een stukje pijnlijke geschiedenis van de Zeedijk. Was het herstelbeleid in de jaren 80 racistisch?
Wat kun je verwachten als je alleen staat tegenover het grote geld en het gemeentelijk gezag? Stanley Samuel, Surinamer, bokser, harde kop, sterke wil. Ondernemer in een 17e eeuws monument aan de kop van de Zeedijk. Toplocatie. Maar in de jaren 80 was de Zeedijk de goot van Amsterdam, waar junkies, dealers en andere hosselaars de toeristen overvleugelden. En waar
Op de Geefmarkt trakteren we elkaar op alle rijkdom die we hebben. Op 17 september is er weer een Geefmarkt op de Nieuwmarkt en in november en januari komen er weer twee op binnenlocaties in de buurt.
Stanley Samuel (Zeedijk 5)
politie en politiek hun vingers aan brandden. Stanley kocht Zeedijk 5 in 1976 van de uitgedoofde sigarenboer Janmaat en ging aan de slag als horecaondernemer, nog niet wetend hoe klem hij daar zou komen te zitten.
De meeste gebruikers op de dijk waren Surinamers, overgewaaid na de onafhankelijkheid in 1975, en lost in migration. Zwarte ondernemers waren schaars toen, Stanley was bijna de enige. Hij genoot dan ook speciale belangstelling van het plaatselijk gezag. Het opjaagbeleid, waarbij de Zeedijk soms dagelijks werd schoongeveegd van ongewenste elementen, strekte zich geregeld uit tot over de drempel van zijn café. Ontelbaar waren de invallen, waarbij soms op raadselachtige wijze eigendommen verdwenen, en soms juist iets werd ‘aangetroffen’ dat er eerder niet was. De verdachtmakingen waren permanent. Ondertussen organiseerde Stanley op 1 hoog sociaal werk: een cursus om het Horeca-diploma te halen. De brothers van de dijk werden uitgenodigd om een vak te leren. Helaas kozen de leerlingen op twee na toch voor de irreguliere handel. En dan konden ze snel vertrekken, want als het moest liet Stanley de bokser in zich los. ‘Als ik slap was had ik het niet zoveel jaren kunnen volhouden.’ Dat ervoer ook de opbouwwerker die de cursus verzorgde, toen die ook in de handel bleek te zitten.
Stanley slaagde niet alleen wél voor het Horeca-diploma, hij bleek ook nog op een goudmijn te zitten! Dat zat zo. Omdat het opjaagbeleid nergens toe leidde kwam de gemeente met een meersporenbeleid voor de Zeedijk. Onder druk van belangenbehartigers en zorgwerkers kwamen er gebruikersruimtes waar verantwoord geconsumeerd kon worden. En de gemeente sloot een bondje met het bonafide bedrijfsleven om via complexe vastgoed constructies de hele Zeedijk een total make-over te geven. De KLM was een van die partners van de NV Zeedijk in wat een Public Private Partnership ging heten. De KLM had namelijk een hotelpoot: Golden Tulip en die wilde wel een mooi hotel bouwen aan de oneven kop van de Zeedijk. Ze kregen alle medewerking van banken, pensioenfondsen en wat dies meer zij. Maar niet van Stanley!
kom je geven en ontvangen?
Oostelijke Eilanden
Van 12.00 tot 18.00 uur scan de qr-code voor meer informatie 19 juni
Want toevallig stond Zeedijk 5 precies op de plek waar het hotel moest komen. Dus met het uitkopen van Stanley zouden twee vliegen in één klap worden geslagen: een mooi, clean hotel als koploper van de vernieuwing, en een verdachte, zwarte kroegbaas minder. Maar dat was buiten de waard gerekend.
Hoe meer Stanley van alle kanten op zijn huid werd gezeten, hoe koppiger hij werd. Hoe vaak hij ook klappen kreeg en invallen van bureau Warmoesstraat, een ver-
DOOR JO VAN DER SPEK
oordeling kreeg hij nooit. En hoe hoger het bod op zijn café, hoe hardnekkiger hij bleef dromen van zijn eigen bloeiende zaak, meeprofiterend van het komende herstelbeleid. Zeedijk 5 was niet te koop! Golden Tulip zag zich gedwongen om eromheen te bouwen.
Stanley dacht nu van de goudmijn zijn eigen gouden berg te maken. Maar dat kostte nog steeds geld. En dat had ie niet. Het pand werd al snel een onderpand. De invallen vanuit de onderbuiken van Bureau Warmoesstraat stopten niet. De massale toeristenstroom liet nog jaren op zich wachten. Het liep niet goed af voor Stanley Samuel en de zijnen. ‘Ik ben niet failliet gegaan. Ze hebben me kapot gemaakt. Op een slinkse manier hebben ze mijn hele toekomst afgenomen.’
Hoe dat precies ging, volgens het schema inval-’drugsvondst’-dichttimmeren-beslaglegging-veiling, leest u in het adres dat bij de gemeenteraad ligt te wachten op behandeling. Voor dat dichttimmeren werd de burgemeester tot de orde geroepen door de Raad van State:
Het mooie is dat Stanley nog leeft. En dat hij een ijzeren geheugen heeft. En een kubieke meter aan documenten. En al heeft hij de ring verlaten, compleet geruïneerd, hij is nog steeds die koppige bokser die weigert neer te gaan.
Je zou natuurlijk kunnen stellen dat Stanley gewoon een slechte zakenman geweest is, die zijn hand overspeelde toen hij binnen kon lopen. Maar dan kijk je niet verder dan je neus lang is.
Henk J. Smits, destijds algemeen directeur van Golden Tulip Hotels, vertrouwde Stanley eens toe: ‘Je mag daar blijven zitten, maar je hebt je kleur tegen.’ Alles overziende heeft deze onverdachte bron gelijk gekregen.
En dat vraagt om erkenning, met de kennis van nu, dat Stanley onrechtvaardig is bejegend door de overheid. Het vraagt aandacht, met het inzicht van nu. Is hier een vorm van herstelbetaling op zijn plaats?
Zeedijk 5 is nog steeds een café, met veel bier en weinig bakkeljauw. Het luistert naar de naam Het Elfde Gebod: ‹Wees niet onverschillig›
Van Verwersgraft
Namen van straten en grachten werden tot begin 17e eeuw nog niet door het stadsbestuur bepaald. Ze ontstonden door bijvoorbeeld de ligging of de functie of ze werden ontleend aan een uithangbord of de naam van een belangrijke bewoner. De volksmond was
leidend. Over de Groenburgwal is vaak geschreven dat de naam ontstond doordat hier ‘speciaal de groenververijen’ waren gevestigd. Maar klopt dat wel?
Tekening: Gerrit Lamberts (1776-1850)
Gezigt van de Verwersgracht ziende op de Zuyderkerk (Stadsarchief Amsterdam)
Opnieuw
ONTSTAAN VAN HET ‘VERVERSEILAND’
Het eiland waar de Groenburgwal nu deel van uitmaakt, lag vroeger net buiten de oude stadsmuur, die rond 1600 afgebroken zou worden. Het werd begrensd door de tegenwoordige Kloveniersburgwal, Raamgracht, Zwanenburgwal en de Amstel. Het gebied was aanvankelijk in bezit van het Oude Nonnenklooster, maar werd in 1525 door de stad aangekocht. Enige jaren later waren er al lakenververs actief. Op de bekende kaart van Cornelis Anthoniszoon uit 1544 zijn de vele houten stellages – de ‘ramen’ – afgebeeld waaraan de wollen stoffen werden gedroogd. Die Raemen, zoals het eiland werd genoemd, kon worden bereikt via een houten brug vanuit het Raempoortje in de oude stadsmuur, ter hoogte van het Rusland.
Op grond van de stadsuitbreidingsplannen van 1585 zou het gebied bij de stad worden getrokken. Enige jaren later werd het aangewezen voor de lakenververijen die uit de oude binnenstad moesten verdwijnen en werd het voor bebouwing gereedgemaakt. Daarbij werd een nieuwe gracht gegraven, waarlangs de ververijen zich konden vestigen. Die werden aan de oostzijde gepland op erven die doorliepen tot aan de Verversstraat. Aan de westzijde van de gracht mocht alleen worden gewoond en waren vervuilende ambachten en opslag van giftige stoffen verboden.
De kaart uit 1625 van Balthasar Florisz van Berckenrode maakt de situatie goed zichtbaar: de houten stellages langs de oostzijde, en aan de westzijde een rij fraaie trapgevels met een lint van bomen ervoor.
Rond 1630 werden aan de Amstelkant nog twee nieuwe stukken grond aangeplempt, waardoor de latere Staalstraat ontstond. Deze is genoemd naar het Staalhof waar de stoffen werden gekeurd door de staalmeesters.
ONTWIKKELING VAN DE NAAM
De nieuwe gracht werd verwersgraft genoemd - net als destijds de Raamgracht en de Zwanenburgwal – maar staat op de kaart uit 1625 al als Groene Burchwal vermeld.
De verklaring dat de naam zou zijn ontstaan door de aanwezigheid van groenververijen is afkomstig uit een straatnamenboek uit 1913 en is steeds overgenomen. Wie nu op internet zoekt naar ‘groenververijen’ stuit alleen op teksten over de Groenburgwal.
In een artikel in Amstelodamum uit 1977 laat M.B. Lohmann-de Roever zien dat in de lakenindustrie geen groenververijen voorkwamen, maar voornamelijk blauwververijen. Door de kleurvastheid vormde blauwgeverfd laken een goede basis voor andere kleuren: door het geel te verven ontstond groen, en zwart werd bereikt door het rood te verven. Na het blauwverfproces bleef een groenig
DOOR IRENE BETLEM-VAN INGEN
tot Groenburgwal
zaksel achter in de verfkuip. Dit moest apart worden afgevoerd, maar kan ook wel - samen met het uitgewerkte verfbad – in de gracht terecht zijn gekomen. Dit zou het water groener hebben gekleurd, wat de naamsverandering zou verklaren.
Een andere verklaring geeft H.J.M. Roetemeijer in 1969 in Ons Amsterdam: het groen in de naam zou zijn ontstaan aan de westkant, waar de bomen stonden. Hij baseert zich daarbij op de 19e eeuwse geschiedschrijver J. ter Gouw.
Een kijkje in de oude transportakten geeft opheldering over de juiste verklaring. In de eerste akte die de oostzijde betreft, uit 1596, wordt de locatie van een perceel omschreven als: ‘…een erve gelegen buyten de raempoort in de raemen, aen de oostsijde van de nieuw gegraven verwersgraft…streckende voor van de burgwal tot agteraen de gemeene straet…’ (= Verversstraat). Met burgwal wordt de
burghwal…’. In een ondertrouwakte uit 1692 wordt zelfs gesproken van ‘groeneburgwalgracht’.
De naam is dus aan de westkant ontstaan, en in de loop van de tijd overgegaan op de hele gracht. En gezien de vermelding op de kaart van 1625, kan dat in de volksmond al eerder zijn begonnen dan uit de aktes blijkt.
Bomen aan de gracht was een nieuw verschijnsel, dus nog kenmerkend. Maar ze stonden er niet toevallig: bij de stadsuitbreidingsplannen was al het idee ontstaan dat langs een gracht een rij bomen moest worden geplant zodra er huizen waren gebouwd. Zoals dat later bij de grote stadsuitbreidingen van rond 1610 en 1660 ook voor de hoofdgrachten werd bepaald.
Vermeldenswaard is nog wel dat uit de aktes blijkt dat veel kopers geen lakenververs maar onder meer zijdeververs waren, voornamelijk nieuwkomers uit Antwerpen. Het lijkt erop dat de lakenververijen vooral elders op het ververseiland terecht zijn gekomen.
De naam Verversgracht wordt in officiële stukken nog minstens tot 1750 gebruikt, maar alleen voor de oostzijde tussen de Staalstraat en de Raamgracht. In de kadastergegevens van 1832 komt de naam niet meer voor.
De ‘groenververijen’ ten spijt, het groen komt van de bomen aan de westkant, zoals Ter Gouw al schreef in zijn
En het huidige beeld van de Groenburgwal wordt nog altijd door bomen bepaald. In de afgelopen decennia is een aantal bij hevige stormen gesneuveld, maar ze zijn altijd weer vervangen. Inmiddels staan er minstens 3 soorten
En zo blijven ze de naam eer aan doen.
STADSARCHIEF
In het Stadsarchief is tot 31 juli de bijzondere tentoonstelling Dwalen door Amsterdam te zien over het leven en werk van de tekenaar Gerrit Lamberts. Een aanrader voor Amsterdam-liefhebbers! www.amsterdam.nl/stadsarchief/tentoonstellingen/ GERAADPLEEGDE BRONNEN
Margaretha van Gelder, Amsterdamsche straatnamen. 1913 • M.B. Lohman-de Roever, Hoe de Groenburgwal zijn naam dankt aan de blauwververij. Amstelodamum 1977 • H.J.M. Roetemeijer, Het staalhof anno 1626. Ons Amsterdam 1969. • J. ter Gouw, Amstelodamiana 1877 • Kwijtscheldingsregisters Stadsarchief Amsterdam
heeft u nog ongebruikte cadeaubonnen liggen?
HELP DIEREN IN NOOD
Doneer uw cadeaubon
WWW.AAP.NL/cadeaubon
Adverteren in OpNieuw? advertenties@opnieuw.nu
Razende reporter Linapanda Tomesen (8 jaar) fotografeerde bij de uitreiking van de Andreaspenning aan Benjamin Mouwes op zijn 74e verjaardag op 27 maart.
Lina is het bovenbuurmeisje van Ben. Hij kreeg de penning voor zijn jarenlange en onbezoldigde inzet voor (onder andere) speeltuin de Waag.
speeltuinvereniging
De Waag wordt 100 jaar
Jonkerstaat vóór de sloop, 1927
‘Wachie’ op de speeltuin, 1934
Feestcommissie Waag 100
Gezocht: Vrolijke artiest(en) voor kindershow!
Ben jij een kinderartiest en kun jij een swingend zang, theater en/of dansoptreden verzorgen tijdens het jubileumfeest op zaterdag 27 augustus a.s.? Alle ideeën zijn welkom! Het is voor een grote groep kinderen vanaf ±2 jaar en ouder.
Voor meer informatie neem contact op met Melissa van Halderen of mail naar speelochtend@speeltuindewaag.nl
Alvast bedankt!
Speeltuinhuisje, 1951
Speeltuinhuisje, 2007
Werkgroep Geschiedenis
Beste buurtbewoners en speeltuinbezoekers,
Eind augustus 2022 bestaat speeltuinvereniging De Waag 100 jaar. Ter gelegenheid van dit jubileum wil werkgroep Geschiedenis graag drukwerk met herinneringen aan de speeltuin maken. Wie van jullie heeft een mooi , leuk of gek verhaal over zijn of haar kindertijd in de speeltuin? Laat het ons weten.
Graag een e-mail naar: hcvanbeeren@upcmail.nl
Ik ben benieuwd naar jullie verhalen.
Groet, Mieke van Beeren
Speeltuinhuisje, 2013
Foto Henk Worst, 199?
Bouwgrond speeltuin De Waag, 1931 Nieuwe speeltuin De Waag, 1933
EXPOSITIE HEKWERK ZOMEREDITIE.
Nu te zien tot eind juni: Bio-diversiteit in de stad. In de Ruijtergaard, 24/7 Gratis.
Begin juli start ‘Water’, een expositie verlevendigd met geluidsfragmenten en poezie.
Dit thema sluit mooi aan bij het uitdrukkelijk streven van stichting Amstergaard: ‘louter hemelwater voor ons groen’. Wij maken de eerste ‘HEMELWATERSTRAAT’ van Amsterdam.
Meer weten? Meedoen? Rondleiding? info@amstergaard.nl
Deze zomer geven we in de Ruijtergaard ook een hemelwater-workshop i.s.m. de Boomsspijker , met tips & tricks voor balkon, pot en bak. Woensdagmiddag 20-07 vanaf 14. 00 uur
De expositie bekijken kan elk moment van elke dag.
Tegenover Starbikes Ruijterkade 143, die lekkere koffie en thee schenken met heerlijke appeltaart, gebakken door de buurvrouw.
Centrum Begroot : Hoe zou jij €450.000 besteden in Centrum?
Om bewoners meer zeggenschap te geven en omdat zij vaak zelf de beste ideeën hebben voor hun buurt, stelt het bestuur van stadsdeel Centrum € 450.000,beschikbaar.
Er zijn 103 plannen ingediend. Daarvan vallen 31 af vanwege onvoldoende steun. Van de overige plannen zijn er 11 ‘onhaalbaar’ verklaard door het stadsdeel.
Van 17 juni t/m 18 juli kunnen alle binnenstadbewoners vanaf 12 jaar de € 450.000 verdelen over de geselecteerde plannen.
Op 22 juli volgt bekendmaking van de winnende plannen. www.centrumbegroot.amsterdam.nl/
jnc-ict is gespecialiseerd in het installeren, verbeteren en
Kevin
Mensen maken een buurt. Mensen met verschillende passies, verschillende ideeën, verschillende manieren om naar de wereld te kijken. Dit is een ‘snapshot’ van slechts één. Misschien resoneert er iets? Misschien is er een vonk die een gesprek doet ontbranden? En misschien hebben we allemaal meer gemeen dan we denken…
DOOR PIP FARQUHARSON
Geboorteplaats
Amsterdam.
Buurtbewoner sinds?
2012
Wat vind je er leuk aan?
De Nieuwmarkt buurt is Amsterdam op zijn best. Bol van historie en met alle levendigheid die je van een grote stad verwacht. De Zeedijk met al de top Aziatische restaurants, gezellige kroegen op de Nieuwmarkt, de schoonheid van de Kromboomsloot. Het heeft nog iets authentieks, iets wat ik in andere stadsdelen toch vaak mis.
Favoriete plekjes?
Het terras van Fonteyn – topservice en lang zon (wat wil je nog meer?). Café Stevens, Van Beeren, Mata Hari, Sichuan, Dun Yong en Amazing Oriental zijn ook plekken waar ik graag kom.
Favoriete muziek?
Ik luister eigenlijk van alles. Van oude disco tot aan Nederlandstalig:
André Hazes, Marvin Gaye, Sister Sledge, Yves Berendse, Mobb Deep, Drukwerk, Dr. Dre, Van Morrison,
Rolling Stones. Het is maar net hoe mijn humeur is.
Favoriete films?
The Godfather, Pulp Fiction, The Butterfly Effect
Favoriete boeken?
Lord of the Flies (William Golding). Voor de rest lees ik graag non-fictie, zoals de biografie van Keith Richards. Never Split The Difference, een soort handboek over onderhandelingsprincipes, geschreven door een oud gijzelingsonderhandelaar van de FBI, vond ik ook erg interessant én bruikbaar.
Favoriete podcasts?
De Krokante Leesmap. De enige podcast waar ik geregeld hardop om heb moeten lachen. Ik vond de Deventer Mediazaak podcast trouwens ook erg goed gemaakt, ik heb er met grote verbazing naar geluisterd.
Wat lees je op dit moment?
Momenteel lees ik het boek over Sywert van Lienden, onze polder mafioso. Ongelofelijk wat een smerig spel er is gespeeld. Leest wel erg lekker weg.
Iets interessants aan jou dat mensen misschien niet weten?
10 jaar geleden ben ik begonnen met draaien als DJ en dat doe ik nog steeds regelmatig in verschillende clubs in Amsterdam. Van de Chin Chin tot aan Marktkantine.
Hoe overleef je het leven?
Ik kickboks een paar keer week. Om het nachtleven te compenseren, ga ik doordeweeks vroeg naar bed. Sinds er niet zo veel taxi’s meer door mijn straat rijden gaat dit uitstekend!
Wat zou je leven veranderen?
Om de loterij te winnen. Ik zou mijn appartement in de Nieuwmarktbuurt absoluut niet verlaten maar ik zou dan toch wel iets vaker in Spanje verblijven.
Nog iets anders?
Voor geïnteresseerden, mijn
DJ avonturen zijn te volgen via Instagram: omekev.official
Wil je geïnterviewd worden voor de volgende Snapshot – of ken je iemand die dat zou willen? Mail dan naar redactie@opnieuw.nu
Ervaar je klachten van vaginale droogheid/ losheid, stressincontinentie of andere vaginale ongemakken? Schaam je niet en neem contact met ons op!
Ook bieden wij de Morpheus8 behandeling aan, hét alternatief voor de facelift!
Ongewenste haargroei? Check de website voor meer informatie www.notaboo.nl
Adverteren in OpNieuw? advertenties@opnieuw.nu
Zoek je een gekwalificeerde pianoleraar in het Centrum? Are you looking for a qualified piano teacher in Amsterdam?
Ik geef pianoles op de Nieuwmarkt, voor jong en oud, beginners en gevorderden. I offer piano lessons at the Nieuwmarkt, to students of all ages, from beginner to advanced levels. www.arisklavier.com Meer
Amsterdam, 21-05-2022
Laatst had ik een verhit gesprek met een goede vriend. Hij ontplofte zowat dat bij hem aan de overkant wéér een sociale huurwoning te koop stond. Het is inderdaad misdadig wat in Amsterdam gebeurt en met name in de Nieuwmarktbuurt. We werden zo kwaad dat we de binnenstadjeugd wilden aanzetten tot kraken. In de jaren ‘70 is het al gebeurd, dat groepen Brabo’s de Nieuwmarktbuurt voor groot onheil behoedden. Nu gebeurt bijna hetzelfde en ik hoor niemand over het verkwanselen van het recht op betaalbare woningen. Binnenkort gaan we échte wereldsteden achterna. De kinderen hier geboren zijn en op zichzelf willen wonen krijgen geen kans en worden verjaagd naar oorden waar ze meer dan de helft van hun salaris of studiegeld kwijt zijn aan woekeraars. Lieve mensen en vooral de jeugd, laat jullie dit niet overkomen. Vecht voor je recht voordat het hier echt het Venetië van het noorden wordt!
JAAP BISSCHOP
In onze buurt zijn heel veel gevelstenen waarop een dier is afgebeeld. Op de achterplaat zie je een paar. Weet jij nog een of meer gevelstenen met afbeeldingen van dieren? Maak er dan een tekening van en stuur die op naar de redactie. Dan wordt je tekening afgedrukt in de volgende OpNieuw.
Wat is de rol van een casemanager dementie? Wat betekent het als je partner dementie heeft? Welke ondersteuning is er voor mensen met dementie en hun mantelzorgers? Hoe houd ik het zorgen vol voor mijn naaste?
Deze vragen en andere vragen komen aan de orde bij het Alzheimer Trefpunt. Het Alzheimer Trefpunt is een prettige en veilige plek voor mensen met dementie, hun partners, familieleden en vrienden. Naast informatie is er ook gelegenheid tot uitwisseling en van elkaar te leren. De bijeenkomsten zijn iedere eerste woensdag van de maand. In augustus is er geen bijeenkomst. Aanmelden is niet nodig.
