OpNieuw is het blad voor de wik Nieuwmarkt Lastage, door en voor buurtbewoners. OpNieuw wordt gratis huis aan huis verspreid in het gebied dat begrensd wordt door Geldersekade, Uilenburg, Zwanenburgwal, Staalkade, en 's Gravelandsveer, Kloveniersburgwal en Nieuwmarkt en op Oosterdokseiland.
Deze uitgave wordt mede mogelik gemaakt door Stadsdeel Centrum en de Koninklike Nederlandse Akademie voor Wetenschappen.
Redactie
Lylith Oude Vrieling (vormgeving), Sati Dielemans, Roos Hendriks, Nanny Kok, Martin van der Molen, Henk Oldeman, Lisa de Rooy, Olivier van de Sanden.
Medewerkers aan dit nummer
Bert Baanders, Trees Beautycase, Mieke van Beeren, Fausto van Bronkhorst, Peter Commandeur, Cliff van Dik, Doenja, Marion Fambach, Maarten Henket, Flip Lambalk, Myrthe van Mierlo, Heleen Verleur.
De advertentiepris is vastgesteld op €1 per vierkante centimeter.
Bestuur Stichting OpNieuw bestuur@opnieuw.nu
Bezorgers
M.L. van Asperen de Boer-Eichholtz, Beiki Bakker, Mieke van Beeren, Iek Boeles, Marian Bos, Mariken de Goede, Johanneke Guldemond, Lea Israels, George Janszen, Nico de Jong, Baukje Kleinbekman, Femke Koens, Machiel Limburg, Marte Meier, Evelien van Os, Gertrud Pinenburg, Hans Puts, Dymph Rutten, Joost Schings, Cees Tissen, Bob Vos, Barbara Wichers Hoeth en Thera van Zaal.
Flesseman
OpNieuw bericht regelmatig over het groen, een onderwerp dat bij veel buurtbewoners speelt. Geveltuinprijzen, adoptieperkjes, groenstroken; de Nieuwmarkt doet haar best om tussen alle drukte het evenwicht met de natuur te bewaren. Bij de Flesseman denkt u wellicht in eerste instantie aan een uitstapje met ‘De Zonnebloem’, maar hoe zet het verzorgingshuis de bloemetjes eigenlijk buiten? De gemeenschappelijke ruimte van de Flesseman staat er altijd feurig bij. Letterlijk; op de tafels staan grote vazen met chrysanten, amaranten, asters en andere herfstbloemen. Deze boeketten komen zeker niet uit de supermarkt, noch worden ze kant-en-klaar aangeleverd.
Eens per maand op vrijdag tussen 11:00 en 12:00 worden er verse bloemen gehaald bij de bloemenstal van Mirjam op de Nieuwmarkt, waarna de bewoners zich kunnen verliezen in de intrinsieke kunst van Ikabana (Japans bloemschikken) of gewoon een mooi boeket kunnen maken. Tijdens de jaarlijkse uitstapjes worden de ‘blommetjes’ niet vergeten. In de afgelopen jaren is de Keukenhof wel eens aangedaan, en de Floriade in 2020 staat op het verlanglijstje van veel bewoners.
Ook in de binnentuin wordt er af en toe getuinierd. Hoewel er een tuinman voor het onderhoud is, mogen bewoners ook zelf aan de slag met een stukje grond. Zeker bij het tuinfeest in de zomer wordt de tuin dan in opperste staat gebracht. ‘Voor een aantal bewoners is de tuin echt hun rustplekje. Voor ons is het dan belangrijk om ook op de behoefes van die bewoners in te spelen’, vertelt Deborah die de dagtherapieën verzorgt.
Niet alleen wordt de natuur naar de Flesseman gehaald, ook gaat het verzorgingshuis zelf de buitenlucht in. Elke donderdag wordt er met begeleiding van sportorganisatie Sciandri een wandeling gemaakt. Een bonte stoet van vrijwilligers, begeleiders en bewoners beweegt zich dan langs al het groen wat de buurt te bieden heef. De route loopt soms langs de Zeedijk, dan weer de Nieuwe Dijk en ook de grachten worden zeker niet vergeten. Als het weer het toelaat, wordt er zelfs een picknick georganiseerd.
Wil je ook een keer meedoen met bloemschikken of mee op excursie? Houd dan de Facebook-pagina van de Flesseman in de gaten of neem contact op met Deborah Elzenaar via 020 620 4890.
Voor de buurt
• Om de week gratis koffe-concert op zondagochtend, tussen 10.30 en 11.45 uur, op de andere zondagen twee keer per maand op zondagmiddag Bingo van 14.00 tot 16.00 uur
• Elke eerste zaterdag van de maand gratis zaterdagnamiddagconcert, tussen 14.00 en 15.30 uur
Deadline volgende OpNieuw 21 februari 2020
• Voor details, data en programma kik op www.facebook.com/fesseman
• Bi ons kunt u ook lunchen en dineren, alle buren zin welkom
De buurt in beeld
Expositie van de tekeningen van Hans Puts in de Boomsspijker. Mieke van Beeren
Interview met Kadir van Lohuizen
"Op heel andere plekken heb ik gewoond, in de wereld, maar Amsterdam staat voor mij op een belangrijke plaats."
Heleen Verleur
Foto s van Crispijn
Crispijn probeert met zijn foto’s te laten zien dat dit rafelrandje van Amsterdam niet gladgestreken moet worden, omdat het zoveel verschillende mensen van zoveel verschillende rangen en standen samenbrengt.
Kogels, verraad en brieven
Het is voor het eerst dat er in een tentoonstelling aandacht wordt besteed aan de massamoord door Duitse Einsatzgruppen op ruim 1,5 miljoen Oost- Europese joden. (Nationaal Holocaust Museum in oprichting)
Overlidensbericht
Tot ons verdriet is een geliefd lid van onze OpNieuw-familie uitgevallen. Pieternel van Tongeren, jarenlang bezorgster en trouw bezoekster van onze contactavonden, is op 1 november gestorven, 79 jaar oud. We zullen haar missen.
5 In een notedop, Henk Oldeman
10 Het Trippenhuis (deel 2), Flip Lambalk
14 Mijn madeleine is een hazelnoot, Sati Dielemans
15 Over boeken wegdoen, Maarten Henket
15 De Volksbond in de Moddermolen, Flip Lambalk
18 Bewonersraad Nieuwmarkt Groot Waterloo
19 Een geweldige zondagmiddag, Trees Beautycase
20 Gedichten
21 Slecht werk, Peter Commandeur
23 Geveltuinenprijs, Marion Fambach
25 My secret garden: bewoners nemen het heft in handen
27 Boekjes
30 Even denken
31 Opvallende buurtgenoten, Nanny Kok
verder...
Gebakken lucht
Heeft u ook last van de volgende klachten?
* Slapeloosheid
* Spanning
* Migraine
* Maagklachten
* Gewrichtsklachten
* Rugpijn
* Jicht
* Schouderpijn
* Stijve nek
* Sportblessures
* Verstuikingen
* Tennisarm
* Muisarm
* Beroerte
* Reuma
* Zenuwpijn
* Neurose
* Of iets anders?
Mercy
Chinese Medical
善心國醫館痛症治療中心
Vragen en reserveren:
Adres:
Website:
020-7723536 / 06-42850388
Traditoneel Chinees Geneeswijze: Tuina massage, kruidenbehandelingen, acupunctuur, en nog veel meer!
Dr. Zhi Xiong Li & Dr. Sau Ying Liu Sint Antoniesbreestraat 74 1011 HB, Amsterdam www.mercytcm.nl
BEHANDELINGEN KOMEN EVENTUEEL IN AANMERKING VOOR TERUGBETALING DOOR DE ZORGVERZEKERING
De hele buurt weet inmiddels wel dat je lekker kunt eten bij Captein & Co en dat het er gezellig is. Wil je eens geen buurtgenoten zien, bezoek dan ook eens ons filiaal in Zuid-India!
GEBRUIKT DE ECOLOGISCHE PRODUCTEN EN VERF VAN KEVIN MURPHY DIE GEMAAKT ZIJN VAN HERNIEUWBARE EN DUURZAME GRONDSTOFFEN. ALLE HAARPRODUCTEN SULFAAT- EN PARABEEN VRIJ!
Bij ons vind je het beste en grootste assortiment voedingssupplementen en natuurlijke cosmetica. Kom langs en laat je adviseren!
Nieuwe Nieuwstraat 47, 020 427 47 47 info@vitaminadviceshop.nl
06-25087778 G u n j e z e
Gratis Waardebepaling
06 53 81 62 81 remco@promakelaars.nl
Gebruikt u nog Windows XP of Ofce 2003? Op 8 april 2014 stopt Microsof met het repareren van beveilingslekken voor Windows XP en Ofce 2003. Uw computer staat vanaf die datum wagenwijd open voor allerlei soorten van misbruik.
oplossen wif problemen
Slecht bereik, traag wif, verbinding valt regelmatig weg? jnc-ict is gespecialiseerd in het installeren, verbeteren en uitbreiden van wif voor particulieren en bedrijven.
U dient tijdig over te stappen naar een latere versie van Windows en Ofce. Wij kunnen deze wijziging zonder onderbreking van uw bereikbaarheid uitvoeren. Neem vrijblijvend contact met ons op voor advies.
jnc-ict
Jonas Daniël Meijerplein 36 Jonathan Cohen 020-627 4732 / 06-2506 4567 www.jnc-ict.nl info@jnc-ict.nl
Massage volgens Westerse en Aziat ische principes
In een notedop
In den beginne schiep God den hemel en de aarde. Hij schiep het licht en scheidde dat van de duisternis en vormde de dag en de nacht. Hij schiep het uitspansel, liet de wateren erboven en eronder samenvloeien, scheidde het nat van het droge en vormde aldus de aarde en de zeeën. God liet zaden uitschieten en de aarde vormde grassen en kruiden en geboomte. Hij schiep lichten aan het uitspansel, zon, maan en sterren, schiep een gewemelte van zielen boven de aarde en op de aarde en in de zeeën en vormde aldus de vogels en de landdieren en de vissen. Tenslotte schiep Hij de mens. Dit alles leefde tezamen, aanvankelijk in een paradijselijke toestand. Er bestaat enige onduidelijkheid omtrent hoe de carnivoren aan hun voedsel kwamen. Volgens de geschrifen zegt God tot de mens: “Ziet, Ik heb ulieden al het zaadzaaiende kruid en alle geboomte tot spijze gegeven en aan het gedierte boven en op de aarde en in de zeeën heb Ik al het groene kruid tot spijze gegeven.” Dat lijkt geen zeer praktische maatregel; misschien heef zich daar ooit een vertaal- of interpretatiefout voorgedaan. Immers, de diersoorten, inclusief de mens, eten thans onderling vlijtig van elkaar en het ziet er niet naar uit dat dat ooit anders is geweest. Volgens anderen is de aarde ontstaan als resultaat van een oerknal en een ontwikkeling daarna van miljoenen jaren. Het is niet zeker of beide zienswijzen elkander uitsluiten.
Hoe dan ook, op enig ogenblik was daar de mens, al dan niet als gevolg van evolutie; de aarde bleek een geschikte plaats voor die mens om zich te handhaven. Dat handhaven was niet gemakkelijk, het was een sober bestaan, vaak gepaard met aanpassen aan de natuurelementen, gebrek, strijd, rampen. En juist die uitdagingen bleken het meest gunstig te zijn voor zijn voortbestaan. Die eisten een sterke lichamelijke conditie en intensief gebruik van zijn denkvermogen.
Veel eeuwen lang is dat goed gegaan. Technische uitvindingen bleven beperkt en de mens was niet meer dan een medebewoner van de aarde. Jammer genoeg, echter, vormde de wetenschap zich allengs, het begon al met het buskruit. Met de uitvinding van de explosie kreeg de mens de beschikking over een kracht die zijn eigen lichaamskracht ver te boven ging. Daarop volgde elektriciteit, schei- en natuurkunde: steeds meer macht, maar de wijsheid om die macht op een juiste manier te gebruiken groeide niet mee. Zo zijn we dan nu hier aangeland. We wanen ons heerser van de aarde, zijn lui en dik geworden en verbruiken kwistig alles wat onze planeet te bieden heef. Weg soberheid, weg verbondenheid
met de aarde.
Nu slaat de natuur terug. Ik was zelf overtuigd medegebruiker van alle weelde die onze tijd te bieden heef. Tot ik, kort geleden, las dat de troposfeer, de onderste laag van de dampkring waarin ons weer zich afspeelt, gemiddeld 13 km dik is. Dertien kilometer! Nog geen uurtje fetsen. En die dunne laag, waarvan wij totaal afankelijk zijn, vervuilen wij met de meest ondenkbare chemische stofen en gifige gassen. Geen wonder, dacht ik, dat het klimaat zo raar doet. Ik heb zitten slapen, het is allemaal nog veel erger dan we denken. Net lees ik wat de regering doet om de land- en de huizenbouw uit het slop te helpen: snelheidsbeperking tot 100 km, alleen overdag, en verhoging van de dijken. Geen enkele aandacht voor de werkelijke oorzaak van die klimaatveranderingen.
Onze schoolkinderen demonstreren, want tijdens hun levens zullen die steeds hetere zomers, hogere zeespiegels, orkanen en bosbranden en andere rampen plaatsvinden. Daar wordt welwillend naar gekeken, dappere kinderen toch... Het blijkt niet voldoende voor ons volk om in beweging te komen en onze besturen te dwingen te doen wat noodzakelijk is.
Er bestaat een wereldwijde beweging, Extinction Rebellion, die dat anders wil aanpakken. De naam zegt het al, zij weigeren om de mensheid te laten uitsterven. Zij voeren actie door middel van vreedzame burgerlijke ongehoorzaamheid. Hun eisen aan de regering zijn:
1. Eerlijkheid. Vertel ons, burgers, eerlijk hoe het er voor staat met het klimaat.
2. Neem de juiste maatregelen om de dreiging af te wenden.
3. Vorm een burgercomité dat er op toeziet dat die maatregelen ook genomen worden, want politici zijn te afankelijk van hun kiezers om strenge maatregelen te nemen.
De groep is zeer actief in veel landen, heel belangrijk want het is een wereldwijd probleem.
Als u, lezer, ook verontrust bent over de veranderingen die onze aarde de afgelopen jaren vertoont, kom dan naar de informatie-avond van Extinction Rebellion in de Boomsspijker op vrijdagavond 20 december om 20.00 uur. U krijgt dan te horen over de werkelijke toestand volgens betrouwbare berekeningen van vooraanstaande wetenschappers en hoe een desastreus verloop misschien te voorkomen is.
Komt allen naar de Boomsspiker vridag 20 december 20.00 uur
DOOR Henk Oldeman
Fotojournalist en flmmaker Kadir van Lohuizen:
“Dat ik gewoon
de tros los kan gooien, dat vind ik best een fjn idee!”
Achtergrond
Mijn vaders familie komt uit Amsterdam, maar mijn ouders zijn later verhuisd en ik ben uiteindelijk in 1963 in Utrecht geboren. Mijn opa was van Lohuizen, werkte met van Eesteren en kwam uit Amsterdam-Zuid. Ik kom dus uit een stedenbouwkundig geslacht. Na een middelbareschooltijd in Gouda, waar mijn moeder conservator in het museum werd en mijn vader hoogleraar aan de TU Eindhoven, ging ik naar Utrecht, werd actief in de kraakbeweging en ging in ’93 naar Amsterdam. De oude vroedvrouwenkliniek van het
OLVG was eerst gekraakt, daarna gelegaliseerd. Daar heb ik eerst gewoond, tot ik op het idee kwam om op zoek te gaan naar een schip om op te wonen én mee te varen.
Ik heb elders gekeken, maar ik vond de Oude Waal en omgeving het mooiste stukje Amsterdam. Ik vond een schip, een zeilende tjalk, gebouwd in 1901. Op heel andere plekken heb ik gewoond, in de wereld, maar Amsterdam staat voor mij op een belangrijke plaats. Daar kwam ik ook weer terecht na mijn middelbareschooltijd, toen ik fotografe wilde gaan doen.
Fotografe
Mijn pogingen om fotografe te studeren mislukten jammerlijk: ik werd afgewezen op zowel motivatie als kwaliteit. Vervolgens wilde ik politicologie studeren. Ik had de havo gedaan en kon door naar het atheneum, maar daar had ik echt geen zin meer in. Toen heb ik een jaar sociale academie gedaan, hbo. Met één jaar hbo kon je doorstromen. Dat jaar heb ik wel afgemaakt maar die studie is er nooit van gekomen. Toen heb ik toch gewoon de camera weer opgepakt. Ik dacht: ik kan het wel zelf. Een basis had ik geleerd van een aardrijkskunde-
leraar op de middelbare school, hij was amateurfotograaf. Van hem heb ik leren ontwikkelen en afdrukken. Verder heb ik het gewoon geleerd uit boekjes en door veel naar anderen te kijken. Mijn eerste project -ik was toen een jaar of 25- deed ik in confictgebieden in
Israël en de Gazastrook. Ik heb tijdens allerlei gevaarlijke reizen collega’s verloren, dus ik heb wel een engeltje op mijn schouder gehad.
Tjalk
Mijn toenmalige eerste schip, de tjalk uit 1901, was mooi oud maar niet bepaald klimaatneutraal. Dat idee kwam pas veel later, want ik er er 24 jaar op gewoond. Na verloop van tijd ging ik dus op zoek naar een ander schip, maar er was altijd wat mee. Want ik ben hier gebonden aan maten, aan de hoogte van de brug. De meeste schepen waren dus te lang of te kort of te hoog of te rot, of noem maar op. Altijd was er wat. En er kan dan wel van alles, maar elke keer als ik dat ging uitrekenen, hing daar wel een prijskaartje aan. Het zodanig klimaatneutraal aanpassen dat het helemaal naar wens was, dat was bijna duurder dan een nieuwe bouwen. Je loopt tegen veel dingen aan met een oud schip. Die schepen zijn ooit gebouwd met het idee dat ze een levensduur hadden van dertig, veertig jaar. Dus het is wonderbaarlijk dat die daar zo overheen getild zijn. Ik dacht: als ik nu geen nieuw schip bouw, dan gebeurt het natuurlijk nooit meer. Het was een soort jongensdroom. We zijn maart vorig jaar (2018) gaan bouwen. Er zat een heel lang traject daarvoor, omdat ik een vervangingsvergunning moest krijgen, en ik moest het natuurlijk tekenen en alles. We waren langer bezig met het ontwerpen dan met bouwen. Dit schip is vorig jaar gebouwd, in samenwerking met een werf in Arnhem. Het grote zusje van mijn oude schip -dat overigens nog vaart- lag ten grondslag aan dit nieuwe model. We hebben het helemaal nagetekend. November vorig jaar hebben we het naar Amsterdam gevaren en bij de NDSM helemaal ingetimmerd. In juli is hij hier gekomen. Het schip is helemaal van het gas af, elektrisch, er komen nu nog zonnepanelen. Als het goed is ga ik helemaal ‘of-grid’.
De mast kan ik elektrisch strijken, dan kan ik onder de brug door. Dat is alleen gemak, zodat we met z’n tweeën kunnen varen. Ik heb ooit nog een tijd
op de chartervaart gevaren, de oude “bruine vloot”. Daar heb ik leren zeilen op dit soort schepen, begin jaren ’80. Ik heb heel veel op het water gezeten. Daar heb ik gewoon wat mee. En of het nou gebeurt of niet, maar het idee dat ik gewoon de tros los kan gooien, dat vind ik best fjn. Eigenlijk doe ik het niet regelmatig genoeg, want vanwege mijn beroep van fotojournalist ben vaak wel zeven maanden per jaar weg.
‘Strid om het is’ en ‘Rizend Water’ In twee van mijn tentoonstellingen die op dit moment in het Scheepvaartmuseum te zien zijn, staan de confronterende gevolgen van het smeltende Noordpoolijs en de stijgende zeespiegel centraal. ‘Rijzend Water’ over de klimaatcrisis is een ‘wake-up call’. Mijn hoop is, dat we gaan besefen dat het wel nu aan de hand is, dat we wat moeten doen. We hebben toch nog steeds de neiging van het beste scenario uit te gaan en niet van het slechtste. Terwijl zoals we ons gedragen, is er geen enkele aanleiding om van het beste scenario uit te gaan. Überhaupt die twee graden van Parijs, daar zijn we nog heel ver van verwijderd. En ook met twee graden stijgt het natuurlijk een meter. Het is niet de vraag óf het één meter of drie meter stijgt, maar wanneer dat gebeurt. Daar heb ik best veel over nagedacht. Dat veel mensen zich hier nog niet druk over maken, komt denk ik omdat we het nog niet voelen. Het is niet zo, dat het water hier tegen de drempel klotst. Dus het is moeilijker voor te stellen, dat dit gaat gebeuren. En willen we dit vertragen, dan zijn de consequenties groot. Dat we allemaal een stap of twee stappen terug moeten doen. Dat is natuurlijk een heel moeilijke boodschap. We moeten echt wat doen: minder vlees eten, minder vliegen, enzovoort. Ik denk dat dat een deel van het probleem is. Dat je mensen raakt in hun persoonlijke leven. En we er natuurlijk gewoon aan gewend zijn geraakt dat onze welvaart gekoppeld is aan economische groei. En zeker de generatie die geboren is eind jaren vijfig, begin zestig, die heef het eigenlijk heel goed gehad. Het is gewoon een moeilijke boodschap. >>
Advertentie
Tegelijkertijd: ik merk wel -ik ben hier natuurlijk al lang mee bezig- dat het schuif. Mensen besefen dat de zeespiegel gaat stijgen, mensen besefen dat er een klimaatcrisis is. Er zijn dingen bespreekbaar die een jaar of vijf, tien geleden niet bespreekbaar waren.
Na ons de zondvloed
Het project over de zeespiegelstijging had ik eigenlijk al een tijd geleden afgesloten. Het idee om er een televisieserie van te maken lag al bij NTR. Maar het duurde wel even voordat het allemaal rond was. Intussen was ik met andere dingen bezig. Zo is het eigenlijk weer helemaal opnieuw opgestart. Ik ben voor de serie ‘Na ons de zondvloed’ weer terug geweest naar plekken waar ik al geweest was, en naar een aantal nieuwe plekken. En daardoor is er veel nieuw werk gekomen. Dus in het Scheepvaartmuseum is deels ouder werk, en voor een deel heel recent. Ik ben blij dat de tentoonstelling nu in het Scheepvaartmuseum is, met haar maritieme geschiedenis. Ik denk ook dat er met de nieuwe directie wel een nieuwe wind waait. Er komen daar ook veel scholen, dat is een jong publiek dat ik graag in die tentoonstellingen zie.
Klimaatcrisis en lange termin Medewerkers van het Scheepvaartmuseum schijnen nare reacties over zich heen te krijgen van mensen die ontkennen dat er een klimaatcrisis is. Het is best een
grote groep die ontkent. Het helpt ook niet dat de overheid dit niet echt onder ogen wil zien. De overheid zegt natuurlijk: “We doen heel veel, we stoppen veel meer in watermanagement, kustbescherming.” Allemaal waar, maar wederom: het slechtste scenario daar willen we niet aan. Dat zegt ook de deltacommissaris, die zegt: “We hebben de tijd, geen paniek.” Wat dat betref is het vertrouwen in de overheid op dit moment ook beperkt. Ze moeten weliswaar op korte termijn besluiten nemen en ze worden gedwongen door de Raad van State om op het stikstof te reageren. Maar dat er op langere termijn wordt gedacht, dat er initiatief wordt genomen, is gewoon niet waar. De minister zegt gewoon nog, twee dagen voordat dat stikstofrapport van Remkes uitkomt: “We blijven gewoon 130 rijden, hoor!”
Natte voeten
Teoretisch heb ik nog wel hoop dat er iets aan kan gebeuren. Ik maak dit werk om in ieder geval te laten zien wat er aan de hand is. We kunnen niet zeggen dat we het niet geweten hebben. Maar ik lig er soms wel wakker van. Ik ben op veel plekken geweest waar het water de mensen aan de lippen staat. Er zitten trouwens ook mooie dingen aan, hè. Wij zijn natuurlijk hier een beetje ons vermogen tot aanpassing verloren. In Bangladesh leven mensen met het water, die handelen daarnaar. Op de tentoonstelling in het Scheepvaart hangt
Vanaf zondag 20 oktober 2019 wordt wekeliks de serie ‘Na ons de zondvloed’ uitgezonden op NTR om 20.20 uur. In deze serie interviewt Kadir van Lohuizen verschillende mensen over het klimaat: van een ristboer in Bangladesh tot de president van de Marshall Islands. Maar ook de Deltacommissaris, of de rechterhand van de burgemeester in New York. De serie bestaat uit vier delen van 50 minuten. Op het moment van verschinen van OpNieuw is de serie al in zin geheel uitgezonden. Je kunt het terugkiken via NPO start of Uitzending gemist.
De tentoonstellingen ‘Strid om het is’ en ‘Rizend Water’ met foto’s van Van Lohuizen zullen nog t/m 10 mei 2020 te zien zin in het Scheepvaartmuseum. Daarna reizen de tentoonstellingen naar New York en Dubai.
Al op zin 25e jaar maakte van Lohuizen een reportage over de eerste Intifada voor de Groene Amsterdammer.
Sinds 2007 is hi, samen met de Moskouse Yuri Kozyrev, medeoprichter van het agentschap ‘Noor’. Zi werkten samen aan het project over de Arctic, dat ook in het Scheepvaartmuseum vertoond wordt.
ook een foto van een vrouw die in een hangmat ligt, terwijl het water zo om het huis stroomt. Dit is op Kiribati, een eilandrepubliek in Oceanië. Naast haar is een kind aan het spelen, tot aan de knieën in het water. Iemand had laatst een mooie analyse van die foto. Hij zei: dat is een symbolische foto want het laat eigenlijk zien dat de oudere generatie berust in de situatie en in de hangmat ligt. Terwijl de kinderen ontdekken dat dit wel serieus is. Het lijkt even leuk, vervolgens daalt het besef in. Ik kom op veel plekken waar je ook wel moed kunt putten uit het feit dat mensen zelf initiatief nemen en handelen. Maar ja: we hebben deze planeet, in één generatie, behoorlijk uitgewoond. Wat dat betref is dit een heel rare tijd. Het klimaat wordt, voor zover het dat al niet is, de belangrijkste bron van conficten in de wereld. Tekort aan water, zeespiegelstijging. Ik hoorde de laatste voorspellingen van de IOM (International Organization for Migration). Die verwachten aan het eind van de eeuw twee miljard mensen op de vlucht. En als er dan maar een paar gebieden overblijven waar het leefaar is… Ik weet niet of je nu geboren wil worden, hoor. Soms denken mensen dat ik op een boot woon omdat ik visionair ben. Een soort Noach op zijn ark. Maar wij, onze generatie, gaan die natte voeten nog niet krijgen. Echter, is het dan "na ons de zondvloed"?
De tentoonstelling ‘Wasteland’ waarbi van Lohuizen onderzoek deed naar hoe zes megasteden omgaan met hun afvalberg, reist nog steeds de wereld rond en staat nu aan de Donau in Bratislava. Kadir van Lohuizen is onder meer bekend door zin fotoreportages in confictgebieden in Afrika, hi deed verslag van de overgang van apartheid naar democratie in Zuid-Afrika.
Meer info over Noor en/of Lohuizen: zie hieronder. Kadir van Lohuizen | NOOR photojournalist +31 6 24253814 (cell Holland) PLEASE NOTE, NEW NUMBER +31 202142040 (offce NOOR) kadir@noorimages.com http://noorimages.com/photographer/lohuizen/ My latest publication ‘Where will we go’ on the consequences of the rising sea level can be ordered here twitter: http://twitter.com/#!/mediakadir facebook: http://www.facebook.com/ kadirvanlohuizen instagram: http://instagram.com/kadirvanlohuizen
Het Trippenhuis II
Binnentuin en daktuin
Tinbergen zaal, zie ook
"My secret garden", pag 25
OpNieuw
In vervolg op het artikel in het vorige nummer van OpNieuw, gaan we nu meer in het Trippenhuis kijken. Het is en blijf een geweldig genoegen om rond te lopen in het Trippenhuis zeker nu veel is gerestaureerd en de herinrichting voltooid is. Je gaat door vier eeuwen geschiedenis van architectuur, kunst en wetenschap. Het is een aaneenschakeling van schatkamers. In werkelijkheid met de schilderijen van Ferdinand Bol en Allart van Everdingen en virtueel in de zalen waar het bureautje staat waaraan Torbecke mogelijk de Grondwet schreef en de zaal waar Lorentz in bijzijn van Albert Einstein (die was daarbij te gast) de resultaten van de Eddington expeditie bekendmaakte (het experimenteel bewijs voor
de relativiteitstheorie). Kunsten en Wetenschappen.
Al vanaf de oplevering van het Trippenhuis in 1662 was het gebouw vermaard. Het was ook een sterk staaltje powerplay van de gebroeders Trip. Puissant rijk geworden van wapenhandel in heel Europa, gaven ze Justus Vinckbooms opdracht om een dubbelwoonhuis te bouwen. Niet in de grachtengordel maar aan de rand van de stad bij de St. Anthoniespoort (de Waag). “Het leek meer een Koninghs Paleis dan een Koopmans Huys”, schreef Melchior Fokkens in zijn Beschrijvinge der wijdt vermaarde koopstadt Amstelredam (1662). De gevel wordt versierd met oorlogsattributen maar ook met vredes-
symbolen. Het exterieur kondigt het decoratieprogramma voor binnen aan. In geen ander zeventiende-eeuws grachtenpand zijn zoveel oorspronkelijke interieurdecoraties bewaard gebleven: plafondschilderingen, schouw en bovendeurstukken, houtsnijwerk, reliëfs en beschilderde deuren en muren. Speciale aandacht willen we schenken aan de plafondschilderingen in de ‘Rembrandtzaal’. Daar heef ooit de Nachtwacht gehangen toen het Trippenhuis door het Rijksmuseum gebruikt werd. In negen omlijste cassettes is een Allegorie op Oorlog en Vrede geschilderd door Nicolaes van Helt Stockade. Een reeks symbolische voorstellingen die het krijgsbedrijf van de gebroeders Trip in een klassiek mythologisch
Detail Allegorie op de Vrede
Plafond Rembrandtzaal, Allegorie op de Vrede, 1662
Nicolaes van Helt Stockade. copyright Wim Ruygrok
TEKST Flip Lambalk
Wist U dat U om de hoek een meditatie vanuit de zen-boeddhistische traditie kunt volgen?
Op 8 juni is er een introductie-ochtend gepland.
Zen Centrum Amsterdam, Binnenkant 39 zenamsterdam.nl/begin
Perspectief, 1991 Jan Dibbets
perspectief plaatsen. Met Hercules en Minerva, Mars en Neptunus, en natuurlijk dartelen de putti rond met wapentuig en andere attributen.
Van een totaal andere orde is de ingrijpende verbouwing en inrichting van het nieuwere gedeelte. De panden 23, 25 en 27 aan de Kloveniersburgwal waren al in gebruik door de KNAW, de gebruikers van het Trippenhuis en nu is daar het publieksgedeelte. Vanaf de brons-glazen gevel aan de Kloof strekt zich een ‘enflade’ van ruimtes uit naar de grote congres- en theaterzaal, de Tinbergenzaal. Gedistingeerd en goed vormgegeven. Terazzo vloeren, wanden in fraaie kleuren, en plafondschilderingen van Evi Vingerling. De tribune van de grote zaal is inschuifaar zodat op de vrijkomende vloer ook grotere uitvoeringen mogelijk zijn. Mooi staaltje techniek. Op het dak is een daktuin waarmee de KNAW 'wat groen teruggeef aan de buurt’. Vanaf het begin van
Abstracties, 2019 Evi Vingerling
de verbouwing (2017) heef de tuin nogal wat geleden. Dat zal worden hersteld en dan is er weer een prachtige tuin die mooi aansluit bij de achtergevel van het historische pand. Zo’n mooie binnentuin zal waarschijnlijk altijd enigszins geheimzinnig blijven, zoals er zoveel onwaarschijnlijk boeiende verhalen te vertellen en soms te zien zijn in het Trippenhuis en in de geschiedenis van de KNAW.
De plattegrond met de namen van alle zalen en andere ruimtes laat zich ook lezen als een bijzondere vertelling over de Nederlandse wetenschap. Van de Maria Sibylla Merian zaal (1647-1717, entomologe en kunstenares met schitterende aquarellen uit Suriname) tot de Willem Kolf zaal (1911-2009). Willem Kolf was een Nederlandse internist die de eerste werkende kunstnier uitvond, gemaakt van stukjes van een Duitse bommenwerper, een waterpomp uit een T-Ford en cellofaan van de plaatselijke slager). Dat zijn nog eens verhalen!
Gaat dat zien
De KNAW organiseert, vaak ’s avonds, gratis publieksbijeenkomsten over wetenschappelijke onderwerpen, of de wetenschap achter actuele onderwerpen. U bent daarbij van harte welkom.
Lezers van Opnieuw die geïnteresseerd zijn in een rondleiding in het Trippenhuiscomplex kunnen zich aanmelden bij de KNAW via Communicatie@ knaw.nl onder vermelding van 'Rondleiding voor bewoners van de Nieuwmarktbuurt'. Bij voldoende aanmeldingen zal deze rondleiding begin 2020 plaatsvinden.
Volg de KNAW op www.knaw.nl/ blijfopdehoogte.
Min madeleine is een hazelnoot
Het schijnt een uitdrukking te zijn in Frankrijk, … c’est ma madeleine de Proust en op de plek van die puntjes vul je dan in wat het is dat bij jou levendig een plaats of situatie uit het verleden oproept. Een geur, smaak, beeld of sensatie. Het is een ervaring die bijna iedereen wel kent, een herinnering die opkomt door iets dat er niets mee te maken lijkt te hebben. Zo hevig dat het voelt alsof je terug in de tijd gaat. Zo tastbaar dat je verbaasd bent dat je de dingen niet aan kunt raken.
Proust heef dit prachtig beschreven in zijn boek Op zoek naar de verloren tijd. “En zodra ik de smaak van het in lindebloesemthee gedrenkte brokje Madeleine dat mijn tante mij gaf had herkend (…..) kwam het grijze oude huis (….), en met het huis de stad, van de ochtend tot de avond en in alle weersomstandigheden, het Plein waar ik vóór het middageten heen werd gestuurd, de straten waar ik boodschappen deed, de wegen die we namen als het mooi weer was(…….. alle bloemen van onze tuin (…..), kwam dat alles, vorm en vastheid krijgend, tevoorschijn, (….) uit mijn kopje thee.”
In augustus dit jaar, midden in een periode van prachtig weer, was er ineens een zomerstorm. Mijn huis is omgeven door bomen. Hun volle groene bladerdaken begonnen onrustig te bewegen, met korte stormachtige rukken en onheilspellende stiltes ertussen. Alsof de bomen zelf niet konden geloven dat in de warmte ineens de wind opstak. De bladeren van de grote hazelaar voor mijn raam, één van de oudste bomen van Amsterdam (1795) en de koningin van de Hortus, strooiden licht door de straat. Langzaam werd de lucht donkerder, grijspaars. De boom gaf zich over aan het onstuimige weer en liet al haar hazelnoten los. Ruim zes weken te vroeg. Een groot deel viel in de Hortustuin, maar de boom helt over de heg, dus ook de straat lag vol.
Ik ben een stadsmeisje. De bibliotheek en een geschikt café om een boek te lezen, weet ik in elke stad ter wereld te
vinden, maar wat er in een stad allemaal groeit en bloeit, daar weet ik weinig tot niets van. Het was nooit eerder in me opgekomen om de hazelnoten te rapen. Ik heb het één keer geprobeerd, maar toen waren ze nog zo onrijp dat ze niet uit hun stekelige omhulsel wilden komen. Dat nodigde niet uit tot verder onderzoek. Bovendien gebeurt er, zoals dat in een stad gebruikelijk is, van alles in de straat dat geen eetlust opwekt. De heg is een geliefde plek voor bezoekers om te urineren. De brede stoep is een hondenallee voor alle buurthonden die hun baasjes richting het Wertheimpark trekken. En in de parkeervakken en op de weg rijden de auto’s de hazelnoten stuk. Dat laatste is fjn voor de vogels, want een hazelnoot kraak je niet zomaar, dus een beetje hulp is welkom. Maar alles bij elkaar oogt het nogal rommelig en, voor een stadsmens die boodschappen doet in de supermarkt, een beetje vies.
En toen gebeurde het. Ineens was ik op Ibiza, vijf jaar oud, met mijn moeder, mijn zusjes en mijn broertje tussen de pijnbomen.
Dit jaar was het anders. De noten viel snel achter elkaar in een paar uur en door de storm was het stil op straat. En omdat ik voor mijn werk toevallig aan het nadenken was over eetbare natuur in de stad, zag ik plotseling in dat een noot natuurlijk bij uitstek geschikt is om te eten, ongeacht de omstandigheden, omdat hij van zichzelf al zo netjes verpakt is. Dus ging ik met een mandje in de stromende regen hazelnoten rapen. En toen gebeurde het. Ineens was ik op Ibiza, vijf jaar oud, met mijn moeder, mijn zusjes en mijn broertje, op een droge, dorre grasheuvel, tussen de pijnbomen, pitten aan het rapen van de grond. Pijnboompitten zijn hele kleine zwarte nootjes, die groeien in de holtes van pijnappels. Daar moet je ze dan uithalen en dan nog stuk voor stuk openen, voordat je bij het heerlijke witte pitje komt. Wij raapten de zwarte pitjes, die vanzelf al uit de pijnappel gevallen waren. Mijn
DOOR Sati Dielemans
moeder hield haar rok aan de zijkanten omhoog en maakte zo een provisorisch mandje om de pitjes mee te kunnen nemen, zodat we ze later op konden eten.
Het was warm, de aarde rook verschroeid en het dorre gras had de kleur van zand. Alleen in de schaduw van de pijnbomen was een beetje verkoeling te vinden. We gingen zo op in het zoeken naar de nootjes onder en rond de bomen dat we niet zagen dat er vanaf hoger op de heuvel een groep vrouwen in het zwart aan kwam lopen. Pas toen ze heel dichtbij waren, zagen we ze. Mijn moeder wilde naar ze toe lopen, maar de vrouwen begonnen ons, onder luid geschreeuw, te bekogelen met stenen. We begonnen allemaal tegelijk te rennen en mijn moeder liet haar rok los. Weg pitjes. Al die moeite voor niks. Onder aan de heuvel klommen we snel over het stenen muurtje naar de weg. Terwijl wij een beetje geschrokken, maar ook lachend van de adrenaline, wegliepen, schreeuwden de vrouwen ons nog steeds na en zwaaiden ze hun vuisten in de lucht.
Mijn verzamelde hazelnoten heb ik inmiddels uit hun omhulsel gehaald, gewassen, gedroogd en geproefd. Ze zijn klein maar fjn en ze smaken intens naar hazelnoot. Er zijn wel veel lege nootjes bij. Nadat ik er twintig opengemaakt had, kon ik er vijf proeven. Maar toch koester ik mijn pot met hazelnoten en voel ik me al een echte wildplukker. Etend van mijn hazelnoten, ga ik terug naar Proust en zijn heerlijke beschrijvingen over de werking van de herinnering.
Een paar dagen later komt er een veegwagentje van de gemeentereiniging alle hazelnoten opzuigen die nog op straat liggen. Achter mijn raam sta ik te vloeken en te tieren dat het zo natuurlijk nooit wat wordt met die stadslandbouw. Dat je geen eten in een stofzuiger laat verdwijnen en zeker niet zulk lekker eten als hazelnoten. Dat we gek geworden zijn en dat ik niet begrijp waarom niemand die noten meeneemt. Ik begrijp nu wel iets beter waarom die vrouwen in Ibiza hun handel zo hard verdedigden.
1575 J.J.Bilhamer
De Volksbond in de Moddermolen
DOOR Flip Lambalk
In 1875 is opgericht de Multapator’s Bond ter bestrijding van bedwelmende dranken. De naam is later veranderd in de Volksbond (tegen drankmisbruik). Die Volksbond bestaat nog steeds! Na een fusie met het Streetcornerwork, twee jaar geleden, geven ze vorm aan de opvang en begeleiding van mensen die dat nodig hebben. Zie op de site hoe en waar dat gebeurt in Amsterdam (volksbond.nl/buurtkamer-demoddermolen/).
Sinds oktober van dit jaar is in de Moddermolenstraat een buurtkamer geopend met allerlei activiteiten. Een hele aardige is het maken van Phing Things. In een mal wordt gips gegoten en dan is er een Phing-Thing. Er zullen er honderden komen, misschien wel duizend, beschilderd, met een boodschap beschreven of in hun witte eenvoud. Ze staan voor geluk. “Spread happines: give a Phing Thing. De Buurtkamer Moddermolen is elke werkdag open en de koffie staat klaar.
Over boeken
DOOR Maarten Henket
wegdoen
Toen mijn moeder kleiner ging wonen moest ze een groot aantal boeken wegdoen. Maar welke? Ik bood aan te helpen. Het vlotte niet erg, want elk boek werd uitvoerig doorgebladerd, elk afscheid kostte haar moeite. De dozen die bestemd waren voor de antiquaar raakten maar moeizaam vol. Telkens als ze even de kamer uit was stopte ik er vlug een paar boeken in waarvan ik dacht dat ze die niet zou missen. Twee dagen later belde ze op: ‘Zeg Maarten, dat boek over Brabantse boerderijen, hebben we dat per ongeluk ook weggedaan?’ Boeken wegdoen is niet leuk, maar er zitten ook verrassende aspecten aan. Verrassend is bijvoorbeeld, dat je ongelezen boeken makkelijker weg doet dan boeken die je al gelezen hebt. Althans, zo vergaat het mij. Zou een boek, doordat je het leest, een stukje van jezelf worden? Psychologie van de koude grond, maar een betere verklaring weet ik niet. Een ander verrassend aspect is, dat het wegdoen van boeken na de eerste paar keer steeds makkelijker wordt. Op den duur ga je het zelfs ervaren als een vorm van onthechting, als iets positiefs dus. Positief is ook, dat het wegdoen van boeken ervoor zorgt dat de overgebleven boeken even wat ruimer kunnen ademhalen, en dat er weer nieuwe boeken bij kunnen.
Zodoende wordt je boekerij geen stofge verzameling maar blijf het een levend organisme.
Behalve boeken wegdoen is er nog een andere manier om ruimte te maken in je boekenkast: je kunt boeken ergens anders onderbrengen. In een bibliotheek bij voorbeeld, achter de boeken die er al staan. Ook heel geschikt zijn plekken waar wel boeken staan, maar waar normaal gesproken niet gelezen wordt, zoals de Schreierstoren of het Grand Hotel. Je kunt daar gerust een boek neerzetten zonder dat je het kwijt wilt, want de kans dat iemand het meeneemt is minimaal. Zo’n plek wordt dan als het ware een kleine dependance van je boekenkast. Boeken die zich daarvoor lenen zijn dichtbundels, brievenverzamelingen, dagboeken, bundels korte verhalen, kortom boeken die je niet achter elkaar uitleest.
Ga je af en toe in zo’n dependance in een van je eigen boeken zitten lezen, dan ontstaat vanzelf het gevoel dat de andere boeken die daar staan ook een beetje van jou zijn. Zo resulteert het fysiek inkrimpen van je boekenbezit in een gevoelsmatige uitbreiding ervan. Een vorm van creatief boekhouden waar niemand bezwaar tegen kan hebben.
Over boeken
Moddermolen
Interview Hans Puts, ter gelegenheid van zin kunstexpositie in De Boomsspiker in januari 2020
De buurt in beeld
Binnenkort is er een expositie van je werk in De Boomsspiker. Je hebt heel veel divers werk. Wat ga je hier presenteren?
“Tekeningen van de laatste jaren met als onderwerp “de buurt”, portretten en buurtgezichten. Via vele manieren van schilderen teken ik nu weer meer. Tekenen brengt je tot preciezer werken en dwingt tot meer nadenken.”
Wat wilde je worden als kind, waar droomde je van?
“Als kind wilde ik kunstenaar worden, ik houd van tekenen. Vincent van Gogh was mijn grote held. Op de middelbare school heb ik een studie van Vincent van Gogh gemaakt. Ik leerde hiervan dat het leven van een kunstenaar zwaar is. Vincent was aan het eind van zijn leven opgebrand als een mot in de vlam. In plaats van naar de Kunstacademie te gaan
TEKST Mieke van Beeren
besloot ik Engels te studeren. Ik wilde in het leven staan, een bijdrage aan de maatschappij leveren en mijn eigen geld verdienen. Ik heb als leraar Engels gewerkt. Daarnaast ben ik altijd blijven schilderen.”
Je tekende als kind en daarna ben je gaan schilderen. Hoe ben je tot zoveel verschillende stilen gekomen? “Het is een zoektocht en een mateloze nieuwsgierigheid naar hoe het kan zijn. Mijn productie van voorstudies is heel erg groot. Ik ben steeds weer op zoek naar een andere kleur of andere vorm en dat wil ik allemaal proberen. Als kind tekende ik veel, op de middelbare school maakte ik van alles door elkaar. Allerlei vormen schilderen en daarop spiegeltjes of stukjes hout plakken. Tijdens mijn studie Engels ging ik bij CREA op schilderles met veel modeltekenen. In de jaren negentig kon ik werken in een groot atelier op de Westerstraat. In die periode ontstond een nieuwe fase van “knallen met verf” , beïnvloed door Karel Appel vanuit het gevoel met verf het onzichtbare te laten zien. Op een gegeven moment kwam ik niet verder met het abstracte van “laat maar gaan”. In het nieuwe millennium ben ik teruggegaan naar studie maken van het schilderen van fesjes en potjes, bij de Zondagsschilders op de Geldersekade. Gestuurd vanuit meer innerlijke rust kreeg ik aandacht voor de werkelijkheid en dat leidde tot fguratieve kunst. Door al deze fasen te hebben doorlopen, kan ik nu meer bereiken omdat ik weet wat ik doe. Er is ordening in de chaos .”
Op welke manier heeft het wonen in de Nieuwmarkt invloed op je werk?
“De buurt vind ik heel belangrijk en heef veel invloed op mijn werk. Het Waterlooplein, de zaterdagmarkt op de Nieuwmarkt, de Boomsspijker. De buurt is een bonte mengeling van mensen. Het is hier ongepolijst, de mensen hebben het hart op de tong. Naast tekeningen van mijn lievelingsgracht de Krom Boomssloot en de andere grachten teken ik graag portretten van de marktkooplui en andere buurtbewoners.”
Je doet al jaren mee aan de Open Ateliers Nieuwmarkt. Vertel hier eens over.
“25 jaar heb ik mijn huis opengesteld tijdens de Open Atelier dagen. Ik heb met hand- en spandiensten geholpen met de
organisatie. Voorafgaande aan de Open Atelier dagen in 2017 en 2018 zijn twee projecten georganiseerd met de leerlingen van de Witte Olifant en kunstenaars uit de buurt . Een van de projecten was van fguratie tot abstractie. Met veel plezier heb ik met de kinderen samengewerkt. Helaas hebben de Open Atelier dagen in 2019 geen doorgang kunnen vinden. Er was geen bestuur om de organisatie op zich te nemen. Als er mensen zijn die dit lezen en die zich willen inzetten om in 2020 de Open Ateliers Nieuwmarkt weer mogelijk te maken, graag een berichtje naar info@ateliersnieuwmarkt.nl. Het zou toch jammer zijn als deze traditie zou verdwijnen in een buurt waar zoveel kunstenaars wonen.
Mijn expositie in De Boomsspijker is van 6 t/m 31 januari 2020. Iedereen is van harte welkom om mijn werk te bekijken. Opening vindt plaats op woensdag 8 januari van 17.00 tot 19.00 uur.”
Zie ook: www.hansputs.com
Facebook: “Amsterdam Art Nieuwmarkt”, “Amsterdam Photo Art Nieuwmarkt”. Informatie over exposeren in de Boomsspiker: u.metzler@hetnet.nl
Bewonersraad Nieuwmarkt
Groot Waterloo
Actieve bewoners van de Nieuwmarktbuurt en van Groot Waterloo, samen postcodegebied 1011, hebben een drukke agenda. In september werd in de Boomsspijker vergaderd over het Amsterdam Light Festival, nieuwe filmopnames in de buurt, overlast van lachgasverkoop op straat, gewijzigde handhaving en de MUPI’s, die momenteel het straatbeeld vervuilen.
Het Amsterdam Light Festival gaat deze winter een andere route maken. Meer door onze buurt, langs de Zwanenburgwal, onder de St. Antoniesluis door en door de Oude Schans naar het Oosterdokseiland en langs NEMO terug naar de Nieuwe Herengracht. 53 dagen lang van 28 november tot en met 19 januari is de route hét internationale toneel voor alles wat met lichtkunst te maken heeft. Boten, fietsers en wandelaars komen langs die route. Vorig jaar waren er 900.000 bezoekers. De kunstwerken zijn dagelijks verlicht van 17:00 - 23:00 uur (op Oudjaarsavond tot 20:00 uur). Ze zijn geluidloos en lichthinder voor bewoners is minimaal.
Bij filmopnames is altijd veel overlast voor de direct omwonenden. Toch verleent de gemeente nog vergunningen. In de vergadering was de locatiemanager van het filmproductiebedrijf aanwezig om de communicatie met bewoners op gang te brengen en tot een verbetering te komen. Hij noteert dat bewoners en bedrijven graag ruim van tevoren ingelicht willen worden en een simpel bloemetje zou zeer op prijs gesteld worden.
Een nieuw fenomeen in de buurt is de straatverkoop van lachgas. De gemeente neemt maatregelen tegen de verkopers, waaraan geen ventvergunningen worden verleend. Handhaving in onze buurten wordt beperkt. Met name de nachtelijke handhaving is geschrapt.
MUPI’s zijn de zuilen met de opvallende bewegende reclames. Je vindt ze overal langs de doorgaande straten in de binnenstad. Ze worden geëxploiteerd door JCDecaux, een groot internationaal bedrijf dat de meeste reclames in de stad verzorgt. Er zijn rechtszaken tussen de gemeente en JCDecaux over de vergunningen voor deze obstakels in de openbare ruimte. De Bewonersraad heeft brieven aan de rechtbank geschreven waarin ze protesteert tegen deze verrommeling van de openbare ruimte in onze buurt. De gemeente heeft eerst de vergunning verleend, toen (na ons bezwaarschrift)
weer ingetrokken en later weer voor (28 andere MUPI’s) verleend, waartegen weer bezwaar is gemaakt door de VVAB en het Wijkcentrum d’Oude Stadt. Ondertussen houdt JCDecaux zich niet aan de regels en exploiteert MUPI’s waar ze niet mogen staan (bijvoorbeeld die op de Antoniesluis) en vertoont bewegende beelden waar alleen om de zes seconden een ander beeld is toegestaan.
In oktober vergaderde de Bewonersraad een keertje niet in de Boomsspijker, maar in de algemene ruimte van woningcomplex “De Halve Wereld’, de WAR. Aan de orde kwam onder meer het “Gebiedsplan 2020 e.v.”.
Gebiedsplannen zijn al vaak aan de orde geweest en tot 2017 werd vooral op de inhoud van de plannen ingegaan. Het gebiedsplan beschrijft welke concrete maatregelen de gemeente het komende jaar gaat nemen. In deze bijeenkomst ging het vooral om de procedure die de gemeente heeft gevolgd om tot het gebiedsplan te komen. Eigenlijk was er dit keer geen inspraak van de bewoners geweest en toch zijn er voor het Centrum, met name voor de Oostelijke binnenstad een zestal “focuspunten” geformuleerd. Dit zijn (kortweg; meer over deze onderwerpen op de website www. bewonersraad1011.amsterdam):
1. Aanpak Binnenstad (Binnenstad initiatief)
2. Agenda Autoluw
3. Aanpak Oostelijke Eilanden
4. Knowledge Mile
5. Winkeldiversiteit
6. Ouderenhuisvesting
De focuspunten zijn wel onderwerpen die in onze buurten leven. Maar er ontbreken ook belangrijke punten. Al jaren geeft de Bewonersraad de hoogste prioriteit aan een gezonde lucht en een goede balans in de drukte door het massatoerisme. Hierover niks in het gebiedsplan 2020. In oktober is ook het opiniestuk van Zef Hemel (hoogleraar ruimtelijke ordening aan de UvA) “Visie op de Binnenstad” gepresenteerd. Hemel heeft met honderden bewoners, ondernemers en deskundigen gesproken alvorens hij tot zijn visie is gekomen. De kern van Hemels verhaal is de ‘vervreemding van de binnenstad’. Hij komt met een plan om de binnenstad weer ontmoetingsplek voor alle Amsterdammers te maken met ondernemers en bewoners. Het plan gaat niet over concrete oplossingen, maar biedt een langetermijnperspectief. Hierover zal in de novembervergadering van de Bewonersraad uitgebreider worden gesproken. Er is een projectteam opgetuigd en die komt de bewoners vragen stellen als: Van wie is de binnenstad?, Wat voor binnenstad willen de bewoners in de toekomst? Wat moeten we daarvoor doen?.
De eerstkomende bijeenkomst is op donderdagavond 13 februari vanaf 20:00 uur in de Boomsspijker.
Een geweldige zondagmiddag
Nieuwe sterren en oude knallers in 7e seizoen Symphonica in Casa Rosso DOOR Trees
Ook dit jaar komt er weer een serie sprankelende shows van Travestiecabaret Amsterdam. De ingrediënten zijn onveranderd live gezongen liedjes, bekende en zelfgeschreven of bewerkt, cabareteske sketches, variété. Overgoten met glitter en glamour. Liefst met een vette knipoog en een vleugje oh-la-la... Organisator Koos van den Berg, ook wel bekend als Coco Coquette, licht toe.
Uit de kast
“In ons zevende seizoen trekken we echt alles en iedereen uit de kast! Uiteraard zijn we weer te gast bij Casa Rosso op de Wallen dat dit jaar het 50-jarig bestaan viert. Het intieme theater met beweegbaar podium en honderden lichtstandjes lijkt speciaal voor ons geschapen. Toch zijn veel Amsterdammers er nog nooit geweest, zeggen ze! Op zondagmiddag heb je nu een mooi alibi. Want die zondagen in de winter zijn vaak een verschrikking. Geen zon, grauwe luchten, somberheid troef”, verzucht de organisator. “Daarom organiseren we op zondag een gezellige middag vol ‘travestie met een knipoog’ en ‘onverantwoord amusement’. We hebben wekelijks een keur van top- én bottomartiesten live on stage. En die stage is al een belevenis op zich. Je zondagmiddag krijgt er kleur van!“
Oude knallers
“Oudgedienden als Pia Vapeur, Victoria False en Dora Royale maken hun opwachting voor hun groeiende schare fans. Charité la Bustier zal op 15 december haar talenten showen en de sterretjes van de hemel zingen en geen blad voor de mond nemen met haar heerlijke ordinaire zelfgeschreven songteksten. En wat dacht je van Taylor Made die het publiek versteld doet staan met spectaculaire luchtacrobatiek en paaldans. Voor een gezonde dosis mannelijkheid laten Mario Magic en de Poppers de jurk in de kast en showen ze hun unieke specialiteiten.”
Liedjesmaker Gavin Reijnders
Gavin Reijnders is de jongste aanwinst in ons cabaret en met zijn 21 jaar ook echt de allerjongste. Gavin zingt en vertelt over de moeilijke dingen die makkelijk zouden moeten zijn en simpele dingen die eigenlijk heel moeilijk blijken. “Ik zag hem in een speelpakje vol bravoure zijn homoseksualiteit
bespreken en zo het overwegend heteroseksuele publiek voor zich innemen.
Ik was meteen verkocht. Met zijn ukulele doet hij me aan een prille Brigitte Kaandorp denken.”
Hij schopte het tot de finale van het Leids Cabaret Festival 2019. “In zijn mooie liedjes met nog mooiere teksten kan menigeen verdwalen. Ontwapenend en helemaal in zijn element bestijgt hij het toneel.”, aldus de jury. “Zijn liedjes zijn ijzersterk; of het nu gaat over ‘De ode aan de stratenmaker’ of ‘Jongen met swag’. Bij het leuke ‘Romantiek is voor de hetero’s’ was Reijnders volgens de jury volledig in zijn element. Het deed de jury denken aan ‘Sorry dat ik besta’ van Annie M.G. Schmidt uit de musical Foxtrot.
Gavin Reijnders treedt 8, 22 en 29 december op.
Jazzdiva Hella Holland
“Ik ben heel blij dat Hella Holland dit jaar voor het eerst van de partij is. Ik ken haar al sinds de roemruchte Club Chique avonden en de Gay Datingshows. Ze treedt nog steeds op en haar stem is er alleen maar mooier en doorleefder op geworden.”
Hella Holland brengt muzikaal cabaret in de traditie van Ella Fitzgerald en Van Kooten en De Bie. Vocale jazz, met wilde pop-uitstapjes en literaire pretenties. Haar optredens zijn ontspannen én hilarisch tegelijk. Hella ontstond beginjaren ’90 onder regie van actrice Hetty Blok (‘Ja zuster, nee zuster’). De conservatorium-geschoolde, kwetsbare diva van onbepaalde leeftijd forceert graag een intieme sfeer. Ze vertolkt op virtuoze wijze jazz en pop in haar eigen Nederlandstalige bewerking. Van Peggy Lee tot Verdi, van Abba tot The Who. Tussendoor draagt ze gedichten voor of babbelt over alles wat haar bezighoudt. Bij Hella gaat het niet om ijdele gevoelens, maar om ware kunst. Wellicht is daarom het Holland festival naar haar genoemd.
Hella is te bewonderen op 8, 22, 26 en 29 december.
Zelfspot
Tot slot wil Koos nog kwijt: “Met deze nieuwe sterren blijft ons programma vernieuwend en afwisselend. Belangrijk is dat we lol hebben en zelfspot. Ons plezier in de kleedkamer straalt vanuit het podium de zaal in. Zo geven we onze bezoekers een geweldige zondagmiddag!”
Behalve vage gedaantes die als je keek weer verdwenen?
We beginnen te bouwen
Slapen eerst nog in tenten, maar weten al snel
Een dorp op te zetten
We beginnen te vérbouwen
Gewassen en fruit, helemaal niks bizonders
Gewoon net als thuis
De wetenschappers weten, het water hier dat stroomt niet in beken
We moeten het is gaan smelten of breken
We moeten ons naar de polen begeven
Ondertussen heeft trots ons overgenomen
Ongeloofik dat we hier zin gekomen
Een tweede planeet, het is om van te dromen
Veel plek om te wonen, er zin toch geen bomen
We graven in de aarde naar mineralen
We vinden het water, iedereen mag wat halen
En als er genoeg is, kunnen wi gaan bepalen
Hoeveel laten we voor het water betalen?
Op voorraden kunnen we ons niet meer beroepen
We moeten weer terug naar oude beroepen
We brachten van thuis ook dieren mee
We slachten ze hier en ze worden ons vee
We beginnen fabrieken de grond in te stampen
En ook hier blikt de lucht te vervuilen met dampen
We weten nog niet zo goed wat er hier leeft
Wel dat het door ons minder habitat heeft
Toen we aankwamen was er nog niets te horen
Nu het razen van auto’s, het eindeloze boren
Het heien van palen voor de eerste grote toren
En het gezoem van de net gebouwde kernreactoren
We werken hard aan onze infrastructuur
Hebben behoefte aan veel nieuwe apparatuur
We gaan treinen en vliegtuigen produceren
En schepen, om het vissen uit te proberen
Misschien lukt het niet, dan gaat het ons irriteren
Een paar gaan zich ergens verderop isoleren
Hun akkers en velden privatiseren
En verdedigingswapens legaliseren
Maar wacht…
Ik vraag mi af
Zin we dan weer terug bi af?
We krigen hier een tweede kans
We hebben het in eigen hand
Maar liggen onszelf dan toch weer dwars
Heeft de mensheid dan echt niets méér in zin mars?
Ingezonden brief
Naar aanleiding van het artikel van Peter Commandeur "Burenoverlast", min verhaal. Allereerst, deze man verdient een lintje.
De brandweer verliet in 1973 de kazerne op de De Ruyterkade en betrok een nieuwe kazerne aan de I-tunnel . Drie woningen die leeg kwamen werden aan brandwachten verhuurd. De andere leeggekomen ruimtes werden ingenomen door kunstenaars, schilders, een beeldhouwer e.d. De achtergevel door de bergsportvereniging. Klimmuur . Alles prachtig toch! Wi wonen nog steeds op twee hoog. Naast onze slaapkamer is een studio ingericht, het muurtje tussen hen en ons is tien centimeter dik. Dus wi kunnen als zi aan het oefenen zin "heerlik mee genieten". Meestal doen zi dit ’s avonds. De groepen "Baal"," de Familie" ,"de Roomsoezen" en anderen maken hier gebruik van. Bi te veel overlast mochten wi na twaalf uur ’s nachts klagen, en dan werd er wel naar ons geluisterd. Buren. als ons kindje om zeven uur naar bed ging, begon onze benedenbuurman te timmeren e.d. Nieuwe buurvrouw, krigt een leuk meisje. Meisje wordt groot, meisje krigt een drumtoestel. Meisje wordt nog groter, drumtoestel groei met haar mee. Haar moeder neemt zanglessen, moeder koopt een saxofoon, moeder krigt een piano. Op zo’n bongo trommelen is ook leuk. Maar wi wonen er boven. Onze bovenburen hebben een houten vloer, ongetwifeld geven wi ook overlast.
1985. De gemeente heeft grootste plannen met de I-oevers, maar eerst moeten de gebouwen en de bewoners weg.
Van de De Ruyterkade. Dus wi maken daar een gedoogplaats van, voor heroïnehoeren en de bibehorende junken en ander soort tuig. Afwerkplaats ect, etc. Over overlast gesproken Details weten ?
Oosterdok
De gebouwen van de voormalige PTT worden gesloopt. Wat gepaard gaat met lawaai en stof.
Nieuwbouw
Duizenden damwandplaten worden de grond in gedrild. Hoeveel heipalen gaan er de grond in? Deze nieuwbouw gaat natuurlik met geluidsoverlast. En nog steeds gaat er gebouwd worden, met de bibehorende overlast. Ook fetsers en wandelaars ondervinden er overlast van.
Naast de voormalige brandweerkazerne is een braak stuk grond met struiken en bomen. Weg er mee. Een kantoor levert meer op. Bomen op de De Ruyterkade, weg er mee, parkeerplaatsen, touringcars zin belangriker. Achter het Centraal Station een busstation, dus weg met die bomen.
Achter ons zin de sporen van de treinen met hun geluidsoverlast, maar dat wisten wi. Sinds de verkeersstop tussen Damrak en de Martelaarsgracht is het autoverkeer op de De Ruyterkade verdubbeld, elke dag flevorming tidens de spits, zowel naar het oosten als wel naar het westen. Als er geen fle is gaan vooral de herrie- en snelheidsmaniakken o.a. motorriders met veel lawaai voorbi. "Politie"?
Na veel gezeur eindelik twee afvalbakken waarin de passanten hun afval kwit kunnen. Twee jaar! Dat scheelt mi weer minder overlast. Over overlast gesproken. En toch bliven wi hier wonen, tot de dood er op volgt, of dat wi de trap niet meer op kunnen komen.
Afz, J. Wolf
Column Peter Commandeur
Huurspreekuur De Boomsspiker // Rechtboomssloot 52
Woensdagmiddag van 2 tot 5 uur en woensdagavond van 7 tot 8 uur
Slecht werk
Onlangs nam er iemand contact met me op omdat ze in haar tuin een aanbouw aan haar woning had gebouwd. Een aantal keer had ze haar verhuurder, een makelaar, om toestemming daarvoor gevraagd en zelfs haar plannen naar hem toegestuurd. Maar hij had alles genegeerd. Toen was ze maar gaan bouwen en de aanbouw was klaar, maar nu had de makelaar laten weten dat ze die weg moest halen. Daarover hadden ze e-mails uitgewisseld, en in de laatste e-mail vorderde hij dat ze binnen een week de aanbouw zou slopen. De wet was niet zo gunstig voor de huurster. De wet zegt namelijk niet alleen dat je voor zulke werkzaamheden toestemming moet hebben maar ook dat je de verhuurder daarvoor twee maanden tijd moet geven, en als hij dan geen toestemming heef gegeven, moet je aan de kantonrechter een machtiging vragen om de werkzaamheden uit te voeren. Die wordt toegewezen als de verhuurbaarheid of de verkoopbaarheid van de woning door de werkzaamheden wordt vergroot. Dat was hier wel het geval maar een machtiging had de huurster niet en die kun je niet achteraf vorderen. Mij leek het beste als ze de laatste e-mail van de makelaar zou negeren. De huurster was er erg zenuwachtig over; de aanbouw was inmiddels een onmisbaar deel van de woning geworden. Maar het is goed als emoties wat tot bedaren komen. Bovendien worden zaken heel vaak niet doorgezet als ze eenmaal stil zijn komen te liggen. Mensen krijgen het te druk met andere dingen en zo'n aanbouw wordt dan al snel vergeten, vooral als bij dat weghalen ook eigenlijk niet zo veel belang was. De makelaar moest bovendien een procedure voeren bij de rechtbank en die winnen voordat hij de aanbouw kon weghalen. Daarvoor moest hij een advocaat inhuren, want bij makelaars werken geen juristen. Een advocaat kost €200 tot €400 per uur. Daar begin je pas aan als je redelijk zeker van je zaak bent. En zo zwak stond de huurster ook weer niet na maandenlang genegeerd te zijn.
Mensen werken vaak slecht, en dat is erg lastig als je toestemming nodig hebt en wordt genegeerd. Maar het is een voordeel als er aandacht en kennis nodig zijn om een zaak tegen je door te kunnen zetten, terwijl er gerede kans is dat die er nu eenmaal niet zijn.
Enige tijd geleden kwam er iemand op het spreekuur die werd beschuldigd van ernstige burenoverlast. Er waren maar twee klachten bekend, maar volgens de medewerkster van de corporatie, die hier de verhuurder was, waren de buren zo bang voor hem dat ze geen klachten wilden indienen. Er zou sprake zijn van "extreme burenoverlast", waarover vergaderingen waren geweest met hulpverlenende instellingen, met de GGD en met het Meldpunt Zorg en Woonoverlast van de gemeente. Het werd een procedure bij de rechtbank en er waren stukken van die hulpverlenende instellingen waarin stond dat ze alles hadden geprobeerd. Niettemin waren er nog steeds niet meer dan die twee klachten. De huurder had bovendien van twee buren verklaringen dat er niets aan de hand was. In dit
geval vond zelfs ik het verbijsterend hoe slecht er gewerkt was. De medewerkster bij de corporatie voerde een privékruistocht tegen de huurder, zonder dat iemand haar corrigeerde. De hulpverlenende instellingen zaten, zo stel ik me voor, gezellig kofe met elkaar te drinken, want men kende elkaar natuurlijk en had het over een belangrijk en interessant onderwerp, want dat is het wel als iemand zijn buren zodanig terroriseert dat die er niet eens over durven te klagen. Maar uit de notulen kwam niet naar voren dat ook maar iemand de vraag had gesteld waarover de buren nu eigenlijk geklaagd hadden. De huurder werd voor de vergaderingen ook niet uitgenodigd. Misschien was het uit een soort respect voor ieders privacy en angsten, maar een dergelijk respect is niet nodig, en ik denk dat het ook een fjn gevoel moet geven om het zo prettig met elkaar eens te zijn over dat het heel erg is en dat alles is geprobeerd terwijl niets heef geholpen. Zo vermoed ik dat de absurde situatie tot stand was gekomen, die lijkt op het sprookje van Andersen over de nieuwe kleren van de keizer: niemand vroeg zich af wat er nu eigenlijk gebeurd was en er zou een kind nodig zijn, dat voldoende onbevangen is om die vraag te stellen.
Slecht werk is een tweesnijdend zwaard: het geef veel stress en ongemak aan degenen die van dat werk het lijdend voorwerp zijn, maar tegelijkertijd komt degene die zulk werk afevert er niets verder mee. Want het resultaat van slecht werk is altijd dat er niets tot stand wordt gebracht en alles hetzelfde blijf. Als het de wederpartij is die zo te werk gaat, is er daardoor uiteindelijk niets aan de hand; de huurder in het tweede voorbeeld kon in zijn woning blijven. Op een dergelijk resultaat kan men anticiperen, zoals in het eerste voorbeeld, en dat levert een zelfstandige machtspositie op tegenover een wederpartij, hoezeer die als verhuurder in de huidige huizenmarkt ook veel geld pleegt te hebben of hoezeer die ook tal van verantwoordelijkheden moge dragen. Inmiddels ben ik, zonder enige opzet daartoe kan ik u verzekeren, terecht gekomen in de sfeer van de kwatrijnen van Omar Khayyam (1048-1123):
Een mondvol wijn trotseert den vorst Kaoes, den schepter van Kobad en den troon van Toes.
De zucht des minnaars 's morgens overtref moskeegeprevel en geroezemoes. De eigennamen in de eerste twee regels zijn die van de toenmalige machthebbers en machtige landen. Maar een mond met goede wijn is eigenlijk al wel voldoende om het tegen ze op te kunnen nemen. Macht leidt tot zelfgenoegzaamheid en tot desinteresse voor alles wat het ego niet streelt, zoals de gewone, saaie verantwoordelijkheden. Onvermijdelijk zal de machtige falen. Ik denk dat het geprevel en geroezemoes in de laatste regel mede verwijst naar het geluid van vergaderingen. Het is niet zo belangrijk wat machtigen en verantwoordelijken zeggen te willen. Er zijn andere zaken, die veel meer de aandacht waard zijn, zoals een mondvol wijn of de zucht van de minnaar.
Foto's van Crispijn
Te zien in Café Bern van 2 november tot 27 december 2019
In 2015 kreeg Crispijn het boek ‘Waterlooplein’ van Evert Werkman in handen; dat boek eindigde met: “Wat er voor in de plaats is gekomen is modern, gerieflijk, netjes, keurig, ‘t is alleen geen Waterlooplein meer.”
Toch wist de markt zich weer te manifesteren na terugkeer op de oude plek in 1988, maar nu, 32 jaar later, lijkt de markt weer terug bij af. Bedreigd om nog meer ingeperkt te worden door prestigieuze plannen van de gemeente om het geflopte gebouwontwerp van het stadhuis een lucratief winkelcentrum te geven ten koste van de markt. De gemeente denkt in nette strakke lijnen, iets waar een rommelmarkt zich absoluut niet voor leent. Crispijn probeert met zijn foto’s te laten zien dat dit rafelrandje van Amsterdam niet gladgestreken moet worden omdat het zoveel verschillende mensen van zoveel verschillende rangen en standen samen brengt.
Tussen 4 en 6 uur ’s middags kunt u in alle rust de expositie bekijken. Of ’s avonds na 11 uur, als de grootste drukte achter de rug is en er een heerlijk ontspannen “after hours” sfeer over Café Bern is neergedaald.
Geveltuinenprijs
Begin november, toen de herfst halverwege was en de winter zo nu en dan al voelbaar, bloeiden er her en der weer voorjaarsbloemen op. Wellicht is het zorgelijk dat de natuur uit de pas loopt, maar van bloemen word je nu eenmaal blij.
Offensief tegen ontgroening en bloemenarmoede Over de hele wereld zijn visionairen, beleids- en groenmakers en vele vrijwilligers in grote steden bezig met vergroening, doordrongen van de noodzakelijkheid om daadwerkelijk een beter milieu te scheppen. De stad Londen wordt als koploper gezien van deze ontwikkeling en is daarom op 19 juli van dit jaar uitgeroepen tot de eerste "National Park City" ter wereld. Gebruikmakend van de principes die de grote Nationale Parken hanteren voor het beleid en het beheer van grote ecologische systemen heeft de National Park City Foundation, een organisatie van ecologen, ecomodernisten, stadsplanners, kunstenaars, landschapsarchitecten, tuiniers en vrijwilligers, een aangepaste visie ontwikkeld en een plan gemaakt voor de grote steden. Door middel van het stimuleren van een atmosfeer waarin stedelingen zich actief inzetten om de kwaliteit van hun leven in de stad te verbeteren, kan iedereen zowel profiteren als bijdragen. Glasgow, Newcastle, Wales, het Ierse Galway en Adelaide in Australië hebben zich reeds aangemeld om ook de eretitel "National Park City" te verkrijgen.
Alleen de bomen dromen, echter niets is minder waar. Gelukkig zijn er ontwerpers van huizen en wooncomplexen die ook dromen, die dromen van bomen. Van miljoenen, misschien wel miljarden, snelgroeiende bomen die, indien goed ingepland en beheerd, gebruikt kunnen worden voor de uitvoering van hun ontwerpen.
Van geveltuin tot boomspiegel, tot steentje lichten en plantje zetten
Auke Bijlsma droomde van geveltuinen en hij zou zeer tevreden zijn geweest met de voortdurende uitbreidingen van het groen in de buurt. Op 4 oktober werden in het Pintohuis voor de elfde keer de Auke Bijlsmaprijs Geveltuinenprijs uitgereikt. Voor de mooiste geveltuin, de groenste, de kleurrijkste, de best onderhouden, de meest aanmoedigende, de insecten vogelvriendelijkste. Al lang niet meer vallen alleen de geveltuinen in de prijzen, ook de groei en bloei op boten, op kademuren, in straathoeken, plantsoenen en boomspiegels, ja, zelfs hele straten doen mee aan het prijzenfestival.
Er werden maar liefst 20 oorkondes uitgereikt, waarvan er een speciaal bestemd was voor Gerrie van Heun, vanwege haar inzet om "de voorheen wat afstandelijke Rapenburgerstraat te veranderen in een groene oase"; aldus de oorkonde die zij mocht ontvangen en zij is daarmee geveltuinier van het jaar.
Twee van de vier aanmoedigingsprijzen vielen op een nieuw aangelegde geveltuin, die, aldus de jury, "imponeert door gedurfde afmetingen en voor een mooie opknapper zorgt in een somber stukje straat." en de andere naar "tien grote, zorgvuldig gerangschikte en beplante potten, die een steeg een groen aanzien geven".
"Een stil en groen straatje waar koolmeesjes en vlinders zich thuis voelen" kreeg een van de twee straatprijzen, een "smaragdgroen sedumdak, dat het oog streelt" verdiende de botenprijs. Voor "een Blauwe Regen en een weelderig groeiende wingerd samen met de twee vruchtdragende perenbomen en een paar doorleefde reuze vlinderstruiken aan de overzijde" werd de groene hoek met grootste Blauweregen prijs gegeven. Bij al dit moois vroeg een jurylid zich verwonderd af hoever je kunt gaan met de verwildering en vergroening van de stad.
Een "grote, nieuwe, opvallende en gezichtsbepalende geveltuin, waar de professioneel gekozen planten ritmisch zijn gerangschikt op vorm en kleur, wat een harmonieuze aanblik geeft" heeft de ondernemersprijs gekregen.
De boomspiegelprijs is gegeven voor "een rustiek, immer groener wordend plein met grote ovaalvormige en beplante boomspiegels", naar het oordeel van de jury een "weldaad voor mens en insect". De nog jonge Ruytergaard viel ook in de prijzen, vooral vanwege "het paadje achter de geparkeerde auto's, dat je van de ene groene verbazing naar de andere voert."
De beplanting rondom een trapje dat naar het souterrain leidt van een woning op het Rapenburgplein, is een waar paradijs voor insecten. Daar gonzen bijen in een oude lavendelstruik en staan er potten met kruiden onder overhangende rozenbottels, een goed geknipte ligusterhaag en herfstasters. Rijkbloeiende eenjarigen, hangend onder een raam completeren deze liefdevol verzorgde tuin, waarvan de bewoonster jaren geleden al een aanmoedigingsprijs kreeg. Dit jaar mocht ze de wisselbeker in ontvangst nemen en is daarmee uitgeroepen tot de winnaar van de geveltuinenprijs.
TEKST Marion Fambach FOTO Peter Paschenegger
Familiegeschiedenis verbindt Oosten West-Europa in oorlogstijd
28 oktober 2019 t/m 2 februari 2020
Op 28 oktober 2019 opent in het Nationaal Holocaust Museum in oprichting (NHM i.o.) de tentoonstelling Kogels, verraad en brieven over de familiegeschiedenis van filmmaker Willy Lindwer die zich uitstrekt van Polen en Oekraïne tot Nederland. Het is voor het eerst dat er in een tentoonstelling aandacht wordt besteed aan de massamoord door Duitse Einsatzgruppen op ruim 1,5 miljoen OostEuropese joden.
De Amsterdamse filmmaker Willy Lindwer (1946), die bekend werd door zijn films over de Holocaust, Israël en het Midden-Oosten, besloot zijn familiegeschiedenis vast te leggen na de ontdekking van brieven van zijn opa Wolf en onthutsende vondsten bij de moordplek van zijn oma Ryfka in Oekraïne.
De tentoonstelling vertelt het complexe verhaal van de familie van Lindwer. Vanwege het toenemende antisemitisme vluchtten zijn ouders in 1930 vanuit Galicië naar Amsterdam, waar zij in 1942 alsnog moesten onderduiken. Lindwers ouders en ook zijn broer Jonas overleefden de oorlog, zijn opa Wolf overleed tijdens de onderduik aan een hartaanval.
Een tante en een oom werden verraden en vermoord. Oma Ryfka en andere achtergebleven familieleden werden doodgeschoten aan de rand van een zelf gegraven massagraf in Oekraïne.
Lindwer, die na de oorlog werd geboren, kreeg de brieven van zijn grootvader, en een dagboek van een joodse overlevende die getuige was van het verraad van zijn oom en tante. Een rabbijn gaf hem persoonlijke eigendommen en kogelhulzen, die gevonden waren in het massagraf waar Ryfka vermoord werd. Lindwer is daarmee de schakel tussen drie verhaallijnen die West- en Oost-Europa met elkaar verbinden. Aan de hand van documenten, films, foto’s en objecten brengt het NHM i.o. deze verhalen samen in de tentoonstelling. Daarnaast wordt in de randprogrammering aandacht besteed aan Lindwers familieverhaal door middel van films en lezingen.
Naar aanleiding van deze tentoonstelling verschijnt op 27 oktober bij uitgeverij Prometheus Willy Lindwers boek Wolf en Ryfka. Kroniek van een Joodse familie.
De tentoonstelling in het Nationaal Holocaust Museum i.o. is te zien van 28 oktober 2019 t/m 2 februari 2020. Dit is de laatste tentoonstelling voordat de verbouwing van het Nationaal Holocaust Museum van start gaat.
My secret garden: bewoners nemen het heft in handen
Wist u dat ingesloten tussen de Sint Antoniesbreestraat, de Nieuwe Hoogstraat en de Kloveniersburgwal (ter hoogte van de panden van de KNAW) zich een binnenplaats bevindt? Op deze gesloten binnenplaats delen de KNAW en zo’n 200 balkonnetjes samen het uitzicht. Bewoners kijken onder andere uit op de KNAW tuin- het Trippenhuis, de Tinbergen zaal en het achterhuis.
De balkonnetjes en gedeelde binnenplaats vormen een rustige en groene plek, een welkome tegenhanger van onze drukke binnenstad. Die paar vierkante meter buiten, onze balkonnetjes, die richten we met (wan)smaak en passie in. Hier kunnen we bijkomen van de drukte. Maken we even een praatje. Hier vinden we elkaar in bont gezelschap.
Ook tsjilpt, zoemt, en bruist onze binnenplaats van ander leven: merels kondigen met prachtige aubades de ochtend aan, bezige bijtjes zoemen van balkon naar balkon om onze bloemen te bestuiven, vleermuisjes schieten bij zwoele zomernachten de muggen uit de lucht; en trakteren ons op een prachtige show tegen het dovende avondlicht.
Een mooie oase, en dat midden in Mokum!
De afgelopen 2 jaar echter moesten bewoners de binnenplaats ook delen met nieuwe gasten: bouwhelmen en drilboren.
De KNAW startte in 2017 met een grootscheepse renovatie van het Trippenhuiscomplex (Kloveniersburgwal 23 t/m 31). Noeste bouwvakkers begonnen 's ochtends vroeg al
met drilboren, elektrische zagen en ander grof geschut. Het werkgeluid verdrong het gezang van vogels; door lawaai, stof en de afbraak van habitat bleven vleermuisjes en bestuivende insecten weg.
De KNAW hield bewoners goed op de hoogte van de werkzaamheden die men kon verwachten, en had speciaal iemand aangesteld om klachten over de verbouwing te behandelen, maar dat nam helaas niet weg dat onze binnenplaats niet langer de geliefde oase van rust was. Nu de verbouwing van de KNAW eind 2019 nagenoeg is afgerond, zien wij bewoners (Nancy Leeger en Myrthe van Mierlo) een nieuw begin, en nemen het initiatief om de binnenplaats weer terug te geven aan bewoners en biodiversiteit. Tijd voor een positief geluid in de buurt! Ons plan is om de binnenplaats een kleurrijke en levendige plek te maken, die buren verbindt en waar dieren weer graag komen. We willen borders creëren met kleurrijke bloemen, geurende kruiden, en klein fruit. Door banden met lokale initiatieven als Stichting Amstergaard en Voedselbos Amsterdam Zuidoost hebben we al de nodige kennis in huis, ook krijgen we hulp vanuit de KNAW bij het maken van een ontwerp.
Bewoners die mee willen helpen zijn van harte welkom! Heb je zin om actief te helpen met aanleg en onderhoud van een gezamenlijke tuin- of wil je meedenken of helpen organiseren?
Je kunt ons voor meer informatie mailen op: binnentuingroen@gmail.com
We horen je graag!
Pilates aan de Recht Boomssloot 73 Privélessen reformer* & mat
Informatie en reserveren via: info@wandadewit.nl www.sprankelendfit.nl
*Oefeningen op de reformer zijn gericht op spieruithoudingsvermogen, stabiliteit, flexibiliteit en coördinatie. De oefeningen worden individueel aangepast om voor iedereen het beste uit zijn/haar lijf te halen.
- 530 12 20 | amsterdam@vca.nu | www.vca.nu
Boekjes
DOOR Henk Oldeman
Oom uitvinder
Een nieuwe
bundel jeugdherinneringen van buurtgenote Monica Metz in de Argus reeks. Zij observeert scherp en beschikt over een rijke pen om die observaties liefderijk en soms ook even scherp te verwoorden. Haar jeugd speelde zich af in Rotterdam; uit zinnen als 'een braakliggend terrein dat de vorm had van een grote brede kuil' en 'er waren veel van dat soort kuilen in Rotterdam' zie je dat het bombardement toen al geweest was. De verhalen geven een duidelijk beeld van het leven toen, in de oorlog en daarna: er was veel niet, dus er moest geïmproviseerd worden. De kerk, van welke gezindte dan ook, speelde een grote rol. Ook de padvinderij deed haar best om Monica te vermaken, wat maar deels lukte. Oudere lezers zullen veel herkennen. Jongere, daarentegen, zullen een boeiende indruk krijgen over hoe bepaalde praktische problemen nu niet meer bestaan en andere, meer menselijke, nog gewoon zijn gebleven. Een aanrader.
Hanneke over "De ijdele engel": "In 1965 vond ik op het Waterlooplein een prentenboekje met een prachtig verhaal van Godfried Bomans. Ik was kort tevoren afgestudeerd aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam en wilde kinderboeken gaan illustreren. Het verhaal raakte me en ik ging ermee aan de gang. Toen het klaar was heb ik Godfried Bomans geschreven of ik het hem mocht laten zien.
Dat gebeurde: hij haalde mij van het station in Haarlem en bekeek in zijn studeerkamer met veel belangstelling mijn boekje. Hij vond het er leuk uitzien, en zou het aan zijn agent doorgeven, die dan contact met mij kon opnemen. Enige tijd later, op een namiddag om kwart voor zes ging de bel en daar stond een keurige meneer voor de deur. Ik woonde in een afgekeurde woning in de Jordaan, en had inmiddels twee baby’s, een hing aan mijn rok en eentje op de arm. Ik was aan het koken. Alles gebeurde in één kamer, primitief zoals je je nu niet meer kunt voorstellen. De meneer bekeek mijn werk vlug, zittend op mijn bed, en had enige aanmerkingen waar ik geen antwoord op had. Ik heb nooit meer iets van hem vernomen. Ik heb de tekeningen nooit veranderd. Het boekje heb ik mijn hele leven bewaard, met het idee dat ik er nog iets mee wil. Afgelopen december heb ik van de weduwe van Godfried Bomans en haar dochter toestemming gekregen om mijn versie van “De ijdele Engel” uit te geven. Ik heb ervoor gekozen het boekje precies zo te laten als het is, inclusief de handgeschreven letters. Op deze manier is het ook een tijdsbeeld geworden." Het boekje is uitgekomen in een oplage van 100 en is inmiddels uitverkocht. Hanneke overweegt een herdruk, maar zal dat alleen doen als er voldoende belangstelling is (rond de 75 exemplaren). U kunt haar bellen om op de lijst te komen: 020-3206368.
Bedenkt eer gij herdenkt
Op 3 oktober jongstleden werd in Arcam onder grote belangstelling het boekje ‘Bedenkt eer gij herdenkt’ gepresenteerd. In dit boekje, samengesteld door Petra Catz, Abram de Swaan en Herman Vuijsje, geven een aantal auteurs hun kritische mening over het geplande Holocaust Namenmonument in de Weesperstraat, waarvan de bouw onlangs is begonnen. Hier ging
een jarenlang proces aan vooraf en uiteindelijk moest de rechter eraan te pas komen om de bouw te kunnen laten starten.
De aanleiding voor het samenstellen van dit boekje is, aldus Herman Vuijsje, het feit dat vanaf het begin van het proces van de totstandkoming van het Holocaust Namenmonument door verschillende partijen en individuen geprobeerd is om input te geven op het proces. Helaas stonden noch de Gemeente Amsterdam, noch het Auschwitz comité hiervoor open. Uiteindelijk zijn we op dit moment (november 2019) op het punt beland dat de rechter de wetten mag toetsen die van toepassing zijn op de totstandkoming van het fysieke monument. Een gemiste kans volgens Vuijsje. De vragen die vooraf gesteld hadden moeten worden zijn ‘Wat willen we als Joodse Gemeenschap met betrekking tot herdenken, hoe willen we dat doen, op welke plek en met welke boodschap’. Al deze onderwerpen zijn nooit in brede kring besproken. Het Auschwitz comité stond en staat hier niet voor open. In dit boekje worden deze vragen wel gesteld en geven verschillende auteurs vanuit verschillende achtergronden (onder andere kunst, architectuur, overlevende, historicus) hun visie hierop.
Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan Marja J. Smit die ook een bijdrage heef geschreven. Marja is zelf overlevende van de oorlog. In haar bijdrage ‘Onzin’ gaat ze onder andere in op de vragen wat herdenken we met dit monument, wie herdenken we en hoe doen we dat. Ook gaat ze in op de specifeke kenmerken van een namenmonument. Kun je dit ooit goed doen, wanneer is de namenlijst compleet en hoe pijnlijk is het bijvoorbeeld als er mensen op staan die nog leven, zoals bij een namenmonument in Utrecht. Zij stelt dan ook ‘Een monument is een symbool, geen document’. De bijdragen in het boekje geven stuk voor stuk stof tot nadenken en hopelijk inspiratie voor de totstandkoming van eventuele toekomstige monumenten, gedenkplekken en gedenkmomenten.
Linda van Beest
‘Bedenkt eer gij herdenkt’ is uitgegeven door Lecturis, ISBN 978 946226 364 2
Zes jaar geleden wilde de gemeente de beheerder van de speeltuin nog wegbezuinigen. Vanwege een actieve groep vrijwilligers en bestuur is dat gelukkig niet doorgegaan.
Op dit moment zitten we in rustiger vaarwater, maar dat betekent niet dat het vanzelfsprekend is…
De speeltuin is daarom op zoek naar ouders/buurtbewoners die willen bijdragen binnen het bestuur als BESTUURSLEDEN
Het is echt geen dagtaak, maar wel belangrijk voor de toekomst van de speeltuin!
Donderdagavond van 20:30 tot 22:30 uur Inlichtingen: 06 4493 3126
Even denken
2019-4
Ooit oefenden Parijse dames zich in het opzetten van een koket pruimenmondje door elke ochtend voor de spiegel honderd keer achter elkaar te zeggen ‘Un pruneau de Tours’.
Welk Nederlands oefentekstje zou voor dit doel gebruikt kunnen worden?
Stuur uw suggestie in, misschien komt hij wel in het volgende nummer.
Antwoorden Even denken 2019-3
De vraag was: Honing heeft bijwerkingen, maar hebben tantes ook nevenfuncties?
Barbara Wichers Hoeth antwoordde, misschien na raadpleging van haar Belgische neven, of anders na het eten van honingkoekjes:
Ja zeker, hoewel ze daar in Antwerpen kanttekeningen bij maken
Cultureel programma Huis De Pinto in de maand december
zaterdag 14 december - 12.00 tot 16.30 - Boekenmarkt December de boekenmaand bij uitstek. Lezen in je luie stoel of in de keuken. Zoek je een cadeautje voor onder de kerstboom? Kom langs en sla je slag. Prettig geprijsde kookboeken, thrillers, romans en kunstboeken in alle soorten en maten.
zondag 15 december - 16.15 - Muziekmatinee met het Phoenix Trio Drie jonge Italiaanse musici uit Rotterdam: Letizia Elsa Maulà op klarinet, Sylvia Cempini op cello en Duccio Beverini piano. Het trio maakt gebruik van de verschillende klankkleuren die een klarinettrio biedt. In de muziekmatinee een bewerking van het eerste deel van het bekende Eerste Pianotrio van Franz Schubert, een vroeg klarinettrio van Beethoven en tot slot een nieuw stuk van de Franse componist Nicolas Bacri en een stuk van Astor Piazzolla.
zondag 22 december -11.00 - Koffieconcert met twee gitaren
Huis de Pinto organiseert i.s.m. het Conservatorium van Amsterdam een laagdrempelig informeel podium voor talentvolle musici. Bezoekers worden gastvrij ontvangen met koffie en een verse croissant. De gitaartweeling Krisna en Prawira Pijloo treedt regelmatig samen op in Nederland of daarbuiten. In 2016 speelden zij in het Concertgebouw in de serie Meesters op de gitaar. Op het repertoire Spaanse componisten als Albeniz, Tarréga, Ponce and Granados, romantische stukken van Merzt, Schubert and Barrios en moderne stukken van Piazzola and Takemitsu.
Op www.huisdepinto.nl plaatsen we regelmatig aanvullingen op het programma.
Bekijk het actuele aanbod en meer informatie op http://www.huisdepinto. nl en/of volg ons op Facebook.
vrijdag 13 dec - 11:00 tot 20:00 zaterdag 14 dec - 11:00 tot 20:00 zondag 15 dec - 11:00 tot 16:00 Geldersekade 99 - A’dam
lylies.amsterdam 06 - 283 66 128
OPVALLENDE BUURTGENOTEN
OP HET MOMENT DAT IK DIT STUKJE SCHRIJF IS HET
NOG GEEN 5 DECEMBER, MAAR 18 NOVEMBER IS DE GOEDHEILIGMAN EEN DAG IN AMSTERDAM. DE DEADLINE VOOR DE INLEVERDATUM VAN DIT STUKJE HEB IK AL RUIMSCHOOTS
OVERTREDEN, OMDAT IK HOOPTE DAT IK DE OUDE SINT EEN
PAAR MINUTEN ONDER VIER OGEN KON SPREKEN. DAT IS NIET GELUKT; ZIJN AGENDA IS, ZO ZEI DE OPPERPIET AAN DE TELEFOON, TOT 5 DECEMBER MIDDERNACHT VOLGEBOEKT
GELUKKIG IS ER EEN ARCHIEF OVER DE BEZOEKEN
VAN SINTERKLAAS AAN ONZE BUURT; OMDAT SINT NICOLAAS DE BESCHERMHEILIGE IS VAN AMSTERDAM WERD IN 1300 DE OUDE KERK AAN HEM GEWIJD.
VIJF GEWELFSCHOTELS MET DE AFBEELDING VAN SINT NICOLAAS ZIJN DAAR NOG STEEDS, ALS JE OMHOOG KIJKT (MET EEN GOEDE VERREKIJKER), TE ZIEN. OOK LUIDT SINTERKLAAS IEDER JAAR ZIJN VERJAARDAG IN MET HET LUIDEN VAN HET ANGELUSKLOKJE IN DE OUDE KERK. HOPELIJK GAAT DAT DIT JAAR OOK WEER GEBEUREN EN UIT GEHEIME BRON WEET IK DAT SINT OP ZIJN VERJAARDAG ALTIJD EEN HEERLIJKE AFHAALMAALTIJD
VAN DE ZEEDIJK BESTELT EN ZIJN VERJAARDAG AFSLUIT MET EEN STRAFFE NEUT NA HET GEDANE WERK.
We vieren het begin van de winter met een creatieve wintermarkt, Live muziek, warme chocolademelk, taartjes, glühwein en kleine kadootjes voor jou en je geliefden. Alles om de dondekere dagen door te komen. Verrassende workshops voor kinderen & volwassenen. Meer informatie: annawintermarkt@gmail.com
