OpNieuw is het blad voor de wijk Nieuwmarkt Lastage, door en voor buurtbewoners. OpNieuw wordt gratis huis aan huis verspreid in het gebied dat begrensd wordt door Geldersekade, Uilenburg, Zwanenburgwal, Staalkade, en 's Gravelandsveer, Kloveniersburgwal en Nieuwmarkt en op Oosterdokseiland.
Deze uitgave wordt mede mogelijk gemaakt door Stadsdeel Centrum en de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen.
Redactie
Lylith Oude Vrieling (vormgeving), Sati Dielemans, Roos Hendriks, Nanny Kok, Martijn van der Molen, Henk Oldeman, Lisa de Rooy.
Medewerkers aan dit nummer
Bert Baanders, Mieke van Beeren, Peter Commandeur, Cliff van Dijk, Doenja, Marion Fambach, Maarten Henket, Marein Kolkmeijer, Flip Lambalk, Coutier Rademaker, Elte Rauch, Olivier van de Sanden, Heleen Verleur, Barbara Wichers Hoeth.
De advertentieprijs is vastgesteld op €1 per vierkante centimeter. Website: www.opnieuw.nu
Bezorgers
M.L. van Asperen de Boer-Eichholtz, Beiki Bakker, Mieke van Beeren, Iek Boeles, Mariken de Goede, Johanneke Guldemond, Lea Israels, George Janszen, Nico de Jong, Baukje Kleinbekman, Femke Koens, Machiel Limburg, Marte Meijer, Evelien van Os, Gertrud Pijnenburg, Hans Puts, Dymph Rutten, Joost Schings, Piet Seysener, Cees Tijssen, Bob Vos, Barbara Wichers Hoeth en Thera van Zaal.
Deadline volgende OpNieuw 15 november 2019
Muziek in de Flesseman
De Flesseman is na de Waag misschien wel hét gezichtsbepalende gebouw op de Nieuwmarkt. Hoewel de klok op de gevel niet altijd even betrouwbaar is, kan men er wel de klok op gelijkzetten dat het personeel van de Flesseman er alles aan doet om de functie van ontmoetingsplek in de buurt weer te heroveren. Zo wordt er in september vol ingezet op een muzikaal programma voor de bewoners en de buurt.
Drie jaar geleden is Deborah begonnen met leidinggeven aan de dagbesteding. Deze richt zich vooral op kwetsbare ouderen van 75+. Zij zag veel kansen om overdag en in het weekend wat extra’s te organiseren voor haar cliënten.
Deborah: ‘Ik vond het zo jammer dat er geen versierinkje te vinden was en dat de weekenden zo ontzettend stil waren. Vanuit mijn ervaring in mijn werk zag ik veel potentie: juist ook op het gebied van muziek, dat is leuk voor jong en oud.’
Elke zondag vindt er afwisselend een bingo of een ochtendconcert plaats. Deze trekken steeds meer bezoekers uit de buurt. Deborah: ‘Het is de afgelopen tijd echt gegroeid. Eerst zag ik vooral dezelfde gezichten, maar nu het bekender wordt is er telkens meer aanloop. Dat is leuk: sommige bewoners van de Flesseman zijn helaas niet meer goed genoeg ter been om de buurt in te gaan, dus wordt de buurt nu naar de Flesseman gehaald.’
Ook doordeweeks is de dagbesteding geopend. Behalve een lekker bakkie drinken, worden er diverse activiteiten georganiseerd. Deborah: ‘We wandelen, knutselen, doen oefeningen, praten met elkaar; eigenlijk van alles! Ik zorg altijd dat iedereen kan meedoen. Zo probeer ik de activiteiten echt op maat aan te bieden, afgestemd op wat iemand nog wél kan.’
Voor meer informatie over de dagbesteding kunt u contact opnemen met Deborah via de mail: d.elzenaar@amsta.nl of anders telefonisch: 06 - 81 45 26 46.
Voor de buurt
• Elke zondagochtend gratis koffie-concert, tussen 10:30 en 11:45
• Twee keer per maand op zondagmiddag van 14:00 tot 16:00 Bingo
• Voor details, data en programma kijk op www.facebook.com/flesseman/
• Bij ons kunt u ook lunchen en dineren, alle buren zijn welkom.
Behalve de vaste zondagprogrammering is er de komende tijd nog veel meer te doen in de Flesseman. Zie pagina 16 en 17.
Wijkagente Corinne Kouwenberg
"Ik wil de brug zijn tussen de burgers en de politie."
Ton Flaton / De Wijnerij
"De Binnen Bantammerstraat wordt steeds leuker. Restaurants blijven nu eindelijk een keertje zitten, na een tijd van veel doorloop."
Brand in Mokum
een locatievoorstelling van Grey Vibes Amsterdam
"Jaren 70 activisme was toen heel succesvol, maar dat zou nu niet meer kunnen.
Bedrijven hebben de macht van de vakbonden afgepakt. Als je kraakt, krijg je meteen een strafblad. Er wordt veel meer afgeluisterd."
5 Bij de voorplaat
Het Trippenhuis
Dwarsklank is inmiddels uitgegroeid tot een serieus klassiek koor, een vocaal ensemble zo gezegd, met wat hogere ambities dan alleen maar gezellig samen zingen van de gebruikelijke koorliederen van alle tijden en uit vele windstreken. 8 22 18 13 en verder... 6
11 Onderbrugse avonturen, Henk Oldeman
14 Tijd om te oogsten! Marion Fambach
15 Urban sketching, Flip Lambalk
15 Over boeken herlezen, Maarten Henket
16 De Roze Poort, Olivier van de Sanden
17 Het Ouderen Songfestival, Olivier van de Sanden
17 De Suzuki-methode, Coutier Rademaker
De KNAW heeft nu aan de Kloveniersburgwal de beschikking over vijf panden die nu met elkaar verbonden zijn en met de achterliggende zalen en accommodaties.
Dwarsklank na 40 jaar anders DWARS
20 Gedichten
21 Burenoverlast, Peter Commandeur
22 Het buurthuis, Marion Fambach
24 Buurtberichten
27 Even buurten bij … Quinty Wix, Mieke van Beeren
29 Berichten uit de tekenklas, Barbara
30 Even denken & Kunst in de Etalage
31 Opvallende buurtgenoten, Nanny Kok
Heeft u ook last van de volgende klachten?
* Slapeloosheid
* Spanning
* Migraine
* Maagklachten
* Gewrichtsklachten
* Rugpijn
* Jicht
* Schouderpijn
* Stijve nek
* Sportblessures
* Verstuikingen
* Tennisarm
* Muisarm
* Beroerte
* Reuma
* Zenuwpijn
* Neurose
* Of iets anders?
Mercy
Chinese Medical
善心國醫館痛症治療中心
Traditioneel Chinees Geneeswijze: Tuina massage, kruidenbehandelingen, acupunctuur, en nog veel meer!
Vragen en reserveren:
Adres:
Website:
020-7723536 / 06-42850388
Dr. Zhi Xiong Li & Dr. Sau Ying Liu Sint Antoniesbreestraat 74 1011 HB, Amsterdam www.mercytcm.nl
BEHANDELINGEN KOMEN EVENTUEEL IN AANMERKING VOOR TERUGBETALING DOOR DE ZORGVERZEKERING
De hele buurt weet inmiddels wel dat je lekker kunt eten bij Captein & Co en dat het er gezellig is. Wil je eens geen buurtgenoten zien, bezoek dan ook eens ons filiaal in Zuid-India!
Gaat je relatie niet zo goed? Mensen wachten vaak te lang voordat ze hulp zoeken. Met een paar gesprekken kun je soms al veel verbeteren. Hoe eerder, hoe beter.
Gebruikt u nog Windows XP of Office 2003? Op 8 april 2014 stopt Microsoft met het repareren van beveilingslekken voor Windows XP en Office 2003. Uw computer staat vanaf die datum wagenwijd open voor allerlei soorten van misbruik.
oplossen wifi problemen
Slecht bereik, traag wifi, verbinding valt regelmatig weg? jnc-ict is gespecialiseerd in het installeren, verbeteren en uitbreiden van wifi voor particulieren en bedrijven.
U dient tijdig over te stappen naar een latere versie van Windows en Office. Wij kunnen deze wijziging zonder onderbreking van uw bereikbaarheid uitvoeren. Neem vrijblijvend contact met ons op voor advies.
jnc-ict Jonas Daniël Meijerplein 36 Jonathan Cohen 020-627 4732 / 06-2506 4567 www.jnc-ict.nl info@jnc-ict.nl
Dichter bij de Nieuwmarkt
Vitrine-expositie Sint Antonies-breestraat
De buurt biedt
Meer dan Blowen en bloot
Burgers eten
Een buurt van creatieve geesten
Oud gediend of net neergestreken
Laten wij hun
Ateliers de ruimte geven
De Stichting Kunst & Cultuur Amsterdam Centrum presenteert vanaf 13 september 2019 tot en met eind 2019 in de vitrines van de Sint Antoniesbreestraat in Amsterdam een nieuwe expositie met als titel Dichter bij de Nieuwmarkt. Ieder kwartaal hangt er in de vitrines een andere tentoonstelling en deze keer heeft de Stichting Kunst & Cultuur Amsterdam Centrum gekozen voor een gedicht van Fausto van Bronkhorst. Hij heeft zijn gedicht Nieuwmarkt bewerkt, aangevuld en opgeknipt in 30 strofes, voor de 30 vitrines. De illustraties zijn gemaakt door grafisch-ontwerper Victor Levie.
Bij deze expositie verschijnt een boekje waarin het gedicht, de bewerking voor de vitrines en de illustraties zijn opgenomen.
Het boekje is vanaf 13 september bij de boekhandels in de Nieuwmarkt verkrijgbaar.
Stichting Kunst & Cultuur Centrum Amsterdam stimuleert, initieert en ondersteunt de productie en presentatie van kleinschalige en laagdrempelige kunstprojecten van en voor bewoners in het centrum van de stad.
Een van haar initiatieven is de wisseltentoonstelling in de vitrines in de Sint Antoniesbreestraat.
OPENING
Vrijdag 13 september om 16.30 uur. Huis De Pinto
Sint Antoniesbreestraat 69 1011HB Amsterdam
Voor vragen kunt u een mail sturen naar: info@kunstencultuurcentrum.nl
Stichting Kunst en Cultuur Amsterdam Centrum
Interview met wijkagente Corinne Kouwenberg
Brug tussen burgers en politie
Corinne Kouwenberg is Dick Jansen opgevolgd als wijkagente van Nieuwmarkt-Zuid. Ze is een rasechte Amsterdamse; geboren in Oost, getogen in Noord. We zullen haar regelmatig tegenkomen als ze haar rondes door de buurt loopt. Reden genoeg voor een nadere kennismaking. We ontmoeten elkaar op het politiebureau op de Nieuwezijds Voorburgwal. Ik vraag haar of ze er als meisje al van droomde om politieagente te worden.
DOOR Lisa de Rooy FOTO Rogier Fokke
‘Nee, nee, ik wist eigenlijk heel lang niet wat ik wilde worden. Na de havo ben ik een jaartje au pair geweest in Brussel. Na dat jaar wist ik het nog steeds niet. Maar ik sprak ondertussen al wel een aardig woordje Frans, dus ik dacht: dan ga ik de lerarenopleiding Frans doen. Dat heb ik gedaan en afgemaakt, hier op de HvA, maar ik wilde eigenlijk helemaal geen lerares worden. Mijn broer werkte toen al bij de politie, en via hem ben ik er een beetje ingerold. Ik heb twee jaar politieschool gedaan.
De politieacademie is meer voor leidinggevende functies. Dat trok mij toen al niet en nu nog steeds niet. Ik werk het liefst op straat, dat vind ik het mooiste van politiewerk. Midden in het leven staan. Je komt met zoveel mensen in aanraking, dat verrijkt je ontwikkeling en je mensenkennis, daar heb je in het dagelijkse leven ook veel profijt van.’
Corinne begon in 1998 in Bos en Lommer in de noodhulp: in de auto rondrijden en meldingen afgaan. Zo
leerde ze het vak. Ze had het naar haar zin in die roerige buurt.
‘Maar op een gegeven moment miste ik een beetje verdieping. Je gaat van opdracht naar opdracht, van melding naar melding, en je blust daar je brandje en dan ga je weer verder. Er waren veel jeugdgroepen in de buurt. Ik kreeg daar wel affiniteit mee en op een gegeven moment ben ik daderregie gaan doen; dan pik je er een paar jochies uit en daar ga je mee aan de slag om te kijken of je
ze kunt laten stoppen met hun overlast. Zo is bij mij de interesse in wijkzorg gegroeid, in buurtregie. Ik denk wel dat ik makkelijker contact legde met die jongens, omdat ik niet zo van bovenaf kwam. Ik probeerde ze altijd respectvol te benaderen, en dat verwachtte ik ook van hen. Natuurlijk vinden ze het niet leuk als je een proces-verbaal tegen ze opmaakt, maar als je altijd eerlijk bent over wat je doet, wordt dat wel gewaardeerd.’
In 2010 werd Corinne wijkagente in Amsterdam Noord. In 2018 begon ze op Nieuwmarkt Noord met duopartner Sandra Lammers en nu, sinds 1 juli, is ze wijkagente van Nieuwmarkt Zuid, drie dagen per week. Ze vindt het een leuke buurt om te werken, maar heel anders dan in Amsterdam Noord.
‘In Noord waren echt veel jeugdgroepen, waar we mee aan de gang moesten. Dat ging over inbraken, overvallen en straatroven bij de bewoners. Hier gebeurt natuurlijk ook van alles, vooral straatroven en (nep)dope gerelateerde zaken, maar hier zijn niet echt de bewoners het slachtoffer, maar vooral de toeristen. En die durven geen aangifte te doen. Je gaat natuurlijk niet graag naar het politiebureau om te zeggen van: ja, ik probeerde drugs te kopen, en toen kreeg ik poedersuiker. (Nep)dope handel is, naast de algehele overlast van de drukte, het grootste probleem van deze buurt. Het gebeurt heel veel. Voornamelijk op De Wallen. Voorheen, heb ik van Dick begrepen, was het meer rond de Zuiderkerk en het Pentagon, daar liepen veel junks en dealers. Met behulp van camera’s en veel controle hebben ze dat daar wel weg gekregen. Nu zijn het voornamelijk De Wallen. Jullie als bewoners hebben er last van als ze zich meer in de buurt bewegen om hun dealtjes te sluiten, dan vind je zakjes of andere tekenen daarvan. Je krijgt het bijna niet weg, maar mijn collega’s zijn zeer vasthoudend. Eén keer in de maand gaan ze alleen maar op die (nep)dopeoverlast zitten, dat noemen we hier acties van Team Bert. Dan zijn ze vier, vijf nachten alleen maar bezig dealers en andere boeven aan te pakken, want als we ze aanhouden, kunnen we ze uiteindelijk een gebiedsverbod geven. Eerst voor 24 uur, dan voor een maand, dan voor 3 maanden en uiteindelijk voor nog langer. Dus je moet daar bovenop blijven zitten, als we dat loslaten, dan is het in no time weer gigantisch.’
Corinne begint haar werkdag altijd met de briefing: wat is er de afgelopen dagen gebeurd? Ze krijgt dia’s te zien van mensen die gezocht worden en wordt op die
manier door haar collega’s op de hoogte gesteld van wat er speelt. En er is altijd gelegenheid om te zeggen wat zij wil. Als zij iets gesignaleerd heeft in de buurt, dat er bijvoorbeeld veel slapers zijn op het Siebeleshof, kan ze haar collega’s vragen dat in de gaten te houden.
‘Het is een heel mooi instrument om met mijn collega’s te sparren. Daarbij hebben we elke maandag overleg met de basisteamleiding en de mensen die hier op de werkvloer de sturing hebben. In dat overleg wordt vastgesteld: wat is er gebeurd deze week en waar gaan we komende week op inzetten? Je hebt echt wel een jaar of anderhalf nodig om echt goed in de haarvaten van een buurt te komen en de mensen te leren kennen. Ik kan zelf wel rondkijken en dan heb ik er wel mijn beeld bij, maar een bewoner kan het allemaal heel anders ervaren. Dus je moet echt met heel veel mensen praten: met de ondernemers, de bewoners, maar ook de gemeente, om een goed totaalbeeld te krijgen en niet een te eenzijdig beeld vanuit de politie of de gemeente. Ik zit ook één keer in de twee weken met de gemeente om de tafel, voor het 1011 overleg. Daar zit handhaving ook bij.’
Corinne wandelt op haar werkdagen het liefst twee keer per dag door de buurt, als dat in haar tijdschema past. Want naast de uren overleg, heeft ze ook nog regelmatig trainingen of kan ze bijvoorbeeld ingezet worden bij demonstraties. Maar ze wil zoveel mogelijk zichtbaar en aanspreekbaar zijn voor de buurtbewoners.
‘Ik hoor heel graag wat bewoners signaleren, zij zijn de oren en de ogen van de wijk. Ze kunnen me altijd bellen op 0900 8844. Even zeggen: ‘ik heb een melding voor de wijkagent’, en dan sturen ze die naar mij door. En mijn emailadres is corinne.kouwenberg@politie.nl. Ik wil de brug zijn tussen de burgers en de politie. Ook voor sociale problematiek, zoals burenruzies, geldt: hoe eerder je daarbij bent, hoe makkelijker het is om het op te lossen.’
Advertentie
Het Trippenhuis
Aan de Kloveniersburgwal 29 is de ‘Stem van de Wetenschap’ ruim twee jaar lang verstoord geweest door de ingrijpende verbouwing van het Trippenhuis complex. TEKST & FOTO S Flip Lambalk
Het Trippenhuis is een uniek gebouw, niet alleen in de Nieuwmarktbuurt maar ook nationaal is het een belangwekkend architectonisch en cultuur-historisch monument én het herbergt al meer dan twee eeuwen de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).
Laten we, voordat we het gebouw binnengaan en over de geschiedenis, het interieur en de verbouwing vertellen, een rondje om het Trippenhuis maken.
Staand voor de imposante gevel met links en rechts gebouwen die nu ook onderdeel van het complex zijn geworden, gaan we naar links en passeren dan de Klovenierssteeg. Die is nu afgesloten, maar loopt door naar de Sint Antoniesbreestraat naast het voormalige postkantoor. Aan die straat ligt de Salamandersteeg, eveneens afgesloten maar het straatnaambordje is er nog. Nu is daar de platenwinkel van Record Friend, maar vroeger was dat het woonhuis van de familie Vingboons. Een roemruchte familie van architecten, cartografen, drukkers en tekenaars. Eén van de vijf zonen, Justus Vingboons, heeft het ‘stadspaleis’ voor de gebroeders Trip ontworpen. Tijdens de bouw (1660-1662) heeft hij dus vanuit zijn atelier in de Salamandersteeg het werk op de Kloof kunnen volgen.
Het bouwblok waarin het kolossale Trippenhuis, met z’n mooie achtergevel en prachtige tuin ligt, werd doorkruist door minstens vier stegen of gangen die openbaar waren. Om de hoek, in de Nieuwe Hoogstraat is er ook een, de Spijkergang, naast fietsenmaker Bankras.
Een andere connectie met het Trippenhuis én de KNAW, in de Nieuwe Hoogstraat, wordt gevormd door een onopvallend pand op nr. 17, met dubbele deuren en daarboven het geheimzinnige opschrift: ‘Centrale Commissie voor Onderzoek van het Nederlandse Volkseigen’. Dit is een verwijzing naar het ‘Meertens Instituut’, een onderdeel van de KNAW en onderwerp van de beroemde roman cyclus van J.J. Vos-
kuil: Het Bureau. Op alle omslagen van de zevendelige serie prijkt de gestileerde voorgevel van het Trippenhuis. De tekst is in 2015 weer aangebracht door de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA).
We komen weer op de Kloof en zien voor het Trippenhuis, aan de overkant van de gracht, het smalste huisje van Amsterdam. En klein wit pandje, zo breed als één van de voordeuren van het Trippenhuis. Een Amsterdams broodjeaapverhaal vertelt dat het een geschenk was van één van de gebroeders Trip aan een dienstmeisje dat moest trouwen…
Het Trippenhuis heeft iets met deuren en met brons; een enorme, vier meter hoge deur van brons en glas is de rolstoelingang tot de lobby van het vernieuwde zalengedeelte.
De architect van de verbouwing en de herinrichting, Office Winhov, verwijst met de keuze voor dit materiaal ook naar de internationale wapenhandel van de gebroeders Trip: bronzen kanonnen en mortieren.
De bouw is gefinancierd uit het enorme kapitaal dat “Jacob, Louys en Hendrikck Trip, kooplieden in waepenen, geschut, cogels en amonietie van oorloge” in de tweede helft van de zeventiende eeuw vergaarde. "Ex Bello Pax”, uit oorlog komt vrede voort. Tel uit je winst.
Met de realisatie van dit ‘stadpaleis’ hebben de Trips zich ook definitief gepositioneerd als achtenswaardige burgers. Louys Trip werd driemaal verkozen tot burgemeester van de stad.
De KNAW heeft nu aan de Kloveniersburgwal de beschikking over vijf panden die nu met elkaar verbonden zijn en met de achterliggende zalen en accommodaties.
In een volgend nummer van OpNieuw vertellen we meer over de verbouwing, de tuin en de prachtige gerestaureerde plafondschilderingen.
De opening is gepland in het najaar; dan zal ook meer over bezichtiging en het programma van de publieke lezingen bekend worden gemaakt.
Info en websites: knaw.nl/blijfopdehoogte
1. ‘De Stem van de Wetenschap’ Geschiedenis van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschap. 1808- 2008. Klaas van Berkel. Uitg. Bert Bakker 2008 2. ‘Het Kunstbedrijf van de familie Vingboons. J.Huisken en F.Lammertse 1989 Maarssen
3. Artikelen uit OpNieuw 2010 door Gerrit Wijnhoud en Riet Paasman: http://opnieuw.nu/wp-content/ uploads/2016/04/OpNieuw_2010_01.pdf
www.rijksvastgoedbedrijf.nl/kei www.rkd.nl/oudholland2019-1 Nieuw licht op het Trippenhuis
Onderbrugse avonturen
TEKST EN FOTO Henk Oldeman
Al jarenlang herbergt de Theo Boschbrug over de Raamgracht, bij de Zwanenburgwal, een meerkoetengezin. Tussen de meerpaal en de kade aan de Pentagonzijde ligt een nest, opgebouwd uit takjes, plastics in alle verschijningsvormen en verder wat maar drijfbaar is. Dit voorjaar hebben vader en moeder koet de winterschade hersteld; moeder heeft vijf eieren neergeteld en is braaf gaan zitten broeden. Vader was druk met voedsel zoeken en eenden verjagen, duidelijk een drukke baan. Dit alles onder grote belangstelling van de buurt.
Na weken broeden kwam er resultaat, vijf piepkleine koetjes. Drie daarvan werden al snel opgegeten en twee bleven, groeiden en werden de trots van pa en moe. Toch was moeder niet voldaan. Zij produceerde opnieuw eitjes, nu vier, en het broeden herhaalde zich. De kinderen uit die leg heb ik nooit gezien, hun was maar een kort leven beschoren. Ook vader legde het loodje; hij werd aangevallen door de nijlganzen uit de Zwanenburgwal, zwom een tijdlang rond met een hoofdwond en dreef toen omgekeerd in het water, verdronken.
Moeder kende haar plicht, de wereld vullen met meerkoeten zoals wij dat doen met mensen. Als jonge, aantrekkelijke vrouw had zij geen moeite een andere man te vinden. De nieuwe liefde resulteerde in vier eitjes. Bij het broeden kreeg ze assistentie van de opgroeiende
twee jongen uit het eerste nest. Maar ook deze leg mocht niet uitmonden in opgroeiende koeten, zij werden al snel verslonden.
Nog legde de bewonderenswaardige dame zich niet neer bij haar lot. Ze perste vier nieuwe eieren te voorschijn en broedde opnieuw, dag en nacht. De twee jongen waren de wereld ingetrokken en hielpen dus niet meer , maar de nieuwe vader putte zich uit in het aanbrengen van liefdeskost. Weken gingen voorbij. Buurtbewoners maakten zich zorgen, 'wat duurt het toch lang'. Eindelijk toch braken de eieren open en vier prachtige piepjes bevolkten het nest. De hele buurt enthousiast, rondvaart- en andere boten stopten en fotografeerden, het was één en al geluk onder de Theo Boschbrug. Vanaf mijn balkon aan het Pentagon kon ik het volgen, alleen het nest zelf zag ik niet, het lag te diep.
Twee dagen lang ging het goed. Een woonboot, die op de werf was geweest voor onderhoud, werd teruggebracht naar zijn ligplaats op de Raamgracht. Ik zag hem voorbijvaren, sleepboot ervoor en een erachter voor de stabiliteit. Toen ik een uurtje later weer op mijn balkon kwam geloofde ik niet was ik zag. De achterste sleepboot lag nu afgemeerd aan de meerpaal, zijn boeg exact daar waar het nest hoorde te liggen. Ik vloog naar beneden en ja hoor, het nest dobberde losgeslagen midden in de gracht,
alle verband was er uit. Het koetengezin zwom er niet begrijpend omheen. Verder op de gracht werd de woonboot vastgelegd. Alle woorden die ik als kind van mijn moeder niet mocht zeggen kwamen spontaan naar buiten toen ik bij de sleepbootmannen aankwam. Dat maakte in zoverre indruk dat een van hen de sleepboot verlegde en met een roeibootje het nest naar zijn plaats terugbracht en daar vastknoopte. Maar dat had weinig zin, de takjes en andere onderdelen dreven los in het water.
De gebeurtenis was niet onopgemerkt voorbijgegaan. Eén buurman timmerde een vlot van planken die op straat lagen voor de huisvuilophaaldienst, een andere vond een dikke kabel om het vlot te water te laten en vast te leggen. Inmiddels waren pa en moe alweer bezig om het nest te herbouwen van het ronddrijvende materiaal. Weer andere buurtbewoners zochten takjes, grasjes, hooi en geschikte planten en reikten die het echtpaar aan. De koeten waren immers de vaklui nestenbouwers, wij waren maar goedbedoelende assistenten. Zij keken welwillend naar het vlot, maar besloten toch om het nest in het water te bouwen; uit beleefdheid wél tegen het vlot aan. In een dag was alles weer hersteld.
De jongen zijn nu te groot om als prooi te dienen. Ze zijn maar kort dakloos geweest. Het geluk is hersteld en alles gaat weer zijn gewone gang.
Wist U dat U om de hoek een meditatie vanuit de zen-boeddhistische traditie kunt volgen?
Op 8 juni is er een introductie-ochtend gepland.
Zen Centrum Amsterdam, Binnenkant 39 zenamsterdam.nl/begin
Ton Flaton/De Wijnerij:
“Nou, hier ga ik nooit een winkel beginnen!”
Hij zit er inmiddels al 25 jaar.
Ton wilde oorspronkelijk boer worden, maar via een aantal omzwervingen kwam hij bij een groothandel in Haarlem te werken als destilleerder. Daar bracht hij ordening aan in het magazijn en leerde vanzelf ook de namen van alle chateaux. Inmiddels had hij zijn slijtervakdiploma gehaald. Eerst werkte Ton voor een baas, maar toen die vieze wijn wilde verkopen nam hij het besluit om voor zichzelf te beginnen. Niet lang daarna werd hem gevraagd om in de Binnen Bantammerstraat een winkel te openen. TEKST
Dacht je meteen: ja, dat doe ik?
Drie jaar daarvoor liep ik hier te folderen, maar toen liepen er junkies bloedend voor me uit, omdat ze dachten dat ik van de politie was. Het bloedspoor kon ik zo volgen naar de brug. Ik dacht: “Nou, hier ga ik nooit een winkel beginnen.”
Zo’n donker smal straatje, met auto’s aan één kant van de weg. Eén jaar voordat ik hier kwam – dat moet in ’94 geweest zijn – heeft Patijn de straat opnieuw geopend. Toen stonden er geen auto’s meer in, wel Amsterdammertjes.
In die tijd hadden de Chinezen nog de hele straat: er werd nog gegokt, gemajongd. Maar je had ook café Holland, daar zaten uitsluitend Surinamers. Je kon er wel binnenlopen, hoor, als blanke jongen, dan werd je niet eruit gekeken, maar ze vonden het wel raar. Ze vonden het ook wel dapper.
Kon je er meteen in, nadat je het pand in de Binnen Bantammer had overgenomen?
Toen ik in dit pand kwam was het een ruïne! Er zaten geen deur en geen vloer in. De kelder was heel vies: er zaten allemaal dikke plakken op de grond. Hiervoor had tante Mie erin gezeten. Daar kon je je buik vol eten, voor twee gulden. Er waren van die doorschuiftafels. Ze heette eigenlijk geen tante Mie, maar tante Pi Ha, of zoiets. Alles opgeruimd, zat ook nog asbest in. Maar hier kon ik dus beginnen op de manier zoals ik het wilde. Ik heb altijd een winkel gewild waar ik elk flesje met pijn in mijn hart verkoop. Alles is met zorg uitgekozen, met aandacht voor de mensen. Ik heb niet veel nodig. Mijn kracht is, dat ik klein wil blijven, en dat ik niet hebberig word.
Je zei net: het is heel erg veranderd in de straat, en in de buurt. Vind je het ook verbeterd?
Ja, de straat is zeer ten goede veranderd. Want toen ik hier kwam werden er nog stukken kaas uit de tas gejat, door de junks, zo’n 25 jaar geleden. Ik moest hier alles vastbinden! Daarvóór was het helemaal erg: als jong jongetje ging ik met vriendjes natuurlijk wel de rosse buurt in. Op de Zeedijk moest je toen erg oppassen als blonde jongen met blauwe
& FOTO Heleen Verleur
ogen: aan het einde van de Zeedijk was je dan alles kwijt. Er was toen een mythe over de Zeedijk: je kon er een Panasonic stereo cassetterecorder bestellen: dan was-ie wel gestolen, maar twee dagen later had je ’m. Dus dan gingen met de tram vanuit de Rivierenbuurt, waar ik woonde, naar de rosse buurt.
Doe je als winkelier ook iets om een steentje bij te dragen aan het milieu?
Ik haal alles met de bakfiets en ik breng alles met de bakfiets. En ik werk met drie kleine leveranciers. Ik heb slechts drie wagentjes in de week, terwijl bij sommige winkels wel honderd wagens in de week komen voorrijden.
De meeste klanten die bij mij komen hebben een karretje of een mand, alleen toeristen niet. Ik reken geld voor tasjes. Bij elke tasje ontstaat nu wel een discussie, in de winkel, over de plastic soep. Aan die discussie doe ik graag mee, want het is belangrijk dat we hier met z’n allen over nadenken en oplossingen zoeken. De klanten komen bij mij meestal na elkaar, de winkel loopt nooit helemaal vol. Gelukkig maar, want ik wil liever geen rijen in mijn winkel. Ik wil graag tijd hebben om met mensen te praten.
Is er nog iets wat je onder de aandacht wilt brengen?
De Binnen Bantammerstraat wordt steeds leuker. Restaurants blijven nu eindelijk een keertje zitten, na een tijd van veel doorloop. Ik zou dus graag willen dat iedereen naar de Binnen Bantammerstraat komt, om te zien hoe leuk het is geworden! Iedereen doet echt zijn best om het netjes te houden, om aardig te zijn tegen de mensen. Er zijn geen koffieshopachtige, criminele toestanden. Er zit een leuke barbier, een kookstudio, een mooie lampenwinkel. Mo is een aardige gozer met een hartstikke leuk supermarktje. Basil Visser, de strijkstokkenmaker. Goeie kroegen. Noem maar op. Kom het gewoon allemaal eens zelf bekijken!
Eén dag na dit interview ontving De Wijnerij het keurmerk ‘De Goede Zaak Amsterdam’. www.degoedezaak.org
Verslag uit de Ruijtergaard
Tijd om te oogsten!
Vrijdagmiddag 19 juli. Aanstonds, om 5 uur, wordt het nieuwe wormenhotel in de nog jonge Ruijtergaard feestelijk geopend. Hopelijk schijnt het zonnetje dan, want tot nog toe regent het flink vandaag. Wel fijn voor de nog jonge voedselbosjes en wellicht worden de wormen blij van het spetteren van hemelwater. DOOR Marion Fambach FOTO Sandra Rottenberg
Gelukkig is de lucht opengebroken en de regen opgehouden als ik aan kom fietsen en een opgewekt gezelschap aantref op het terras van Grand Café 1884. Om ons heen raast het verkeer, aan de overkant liggen de vele rivierboten aangemeerd en bovenop de tunnel achter ons komen er regelmatig treinen overlangs denderen. Over de Piet Heinkade heen in oostelijke richting kijkend, het druk bevaren water van het IJ met in de verte de contouren van de 21ste-eeuwse hoogbouw.
Focus en enthousiasme
Maar al dit tumult lijkt geen vat te hebben op de focus en het enthousiasme van de aanwezigen. Op het ruime trottoir, een aantal meters van het terras verwijderd, staan twee nieuwe voedselbosjes in hun zeskantige bakken, gemaakt van onze eigen Iep en aan de overzijde op de hoek van de Ruijterkade en de Piet Heinkade, achter een fietsenrek, staat trots het nieuwe, grotere, en van moderne technische foefjes voorziene wormenhotel.
Resultaat
Mariken de Goede, initiatiefnemer van de Ruijtergaard heeft het onder andere over het al in één jaar behaalde resultaat; de beplanting is goed aangeslagen en hard gegroeid, het is zelfs al tijd om te oogsten. Er worden workshops georganiseerd over het onderhoud en het beheer van de voedselbosjes en de wormenhotels, en het drogen en/of verwerken van de kruidenplanten. Ook de gemeente is vol lof, zo laat gebiedsregisseur Wies Damen weten en de eigenaar van Grand Café 1884 blijkt een enthou-
siast voorstander en deelnemer van deze groene opleving. Hij maakt al gebruik van de mogelijkheid om het groenafval uit zijn keuken te composteren. De kok gaat bedenken hoe hij de kruiden en de vruchten en vruchtjes uit de bosjes kan verwerken in zijn maaltijden.
Steentje bijdragen
Het sociale aspect en het plezier van het hele gebeuren wordt door alle drie de sprekers benadrukt. En dan is het tijd voor een bezoekje aan het betreffende wormenhotel, waar de aanwezigen hun letterlijke steentje kunnen bijdragen door deze, naar eigen inzicht, in de aan de achterkant gemonteerde waterbergingsbak, annex beekloopje, te plaatsen. Het teveel aan regenwater dat op het hotel terechtkomt, stroomt over de steentjes van het beekje, waarna het door een superslim pompje, draaiend op een zonnepaneeltje, omhoog gepompt wordt naar het plantendak bovenop hotel. Waar overigens wel tot zesduizend wormen in terecht kunnen. Mariken wijst ons op het raampje aan de zijkant van het houten gebouwtje. We turen door het raampje en nemen niet veel waar, geen worm te zien tussen al dat composterende bruinige afval. Mariken, van humor niet gespeend, bedenkt dat de dames daarbinnen, ter afwisseling van het gewurm, zich voor het raam zouden kunnen posteren om een centje bij te verdienen.
In stand houden
Intussen is het augustus geworden en hebben we de tweede hittegolf achter de rug. De planten in de Ruijtergaard hebben het goed overleefd, sterker nog,
achterlangs de slinger van voedselbosjes is een strook ontstaan met bloeiende planten. Volgens Mariken zou het het beste zijn als elk voedselbosje door iemand omhelsd wordt. We zitten aan de tafel tussen het groen aan de overkant van Starbikes, het is avond en zo dadelijk gaan we de voedselbosjes inspecteren. Mariken vraagt zich af hoe dit alles in stand te houden.
Het lijkt haar een goed idee om een of tweewekelijks belangstellenden en aanpakkers bijeen te brengen, die in de Ruijtergaard de planten bekijken en verzorgen en er het afval uit verwijderen. Terwijl je de gaard ziet groeien en bloeien, leer je wat van het plantenrijk en zou je je zomaar kunnen verwonderen over de kracht en de pracht van de natuur, om maar wat te noemen. Er kan geoogst worden en genoeglijk samen getoefd met hapjes en drankjes en al doende ontstaat er een kleine oase te midden van alle hectische dynamiek die onze metropool bijkans 24/7 in zijn greep heeft.
Verderop in de Museumhaven hebben de bootbewoners drie voedselbosjes geadopteerd en is er twee maanden geleden in samenwerking met de gemeente een 120 meter lange geveltuin gerealiseerd.
De waterhuishouding is een andere uitdaging; het water van het IJ is te brak voor het bewateren van de planten en wie gaat al dat leidingwater betalen?
Linda van de Starbikes heeft tijdens de laatste twee hittegolven de planten en de voedselbosjes (ondanks het ingebouwde waterbergings- en waterafgiftesysteem) aan de overkant van haar winkel, van water voorzien en ze is benieuwd hoe de waterrekening er uit zal zien.
Over boeken herlezen
DOOR Maarten Henket
Wie een schilderij aan de muur hangt, doet dat om er regelmatig naar te kunnen kijken. Wie een CD koopt, zet hem niet na één keer luisteren voor altijd in het rek. Met boeken ligt dat vaak anders. Afgezien misschien van gedichten en korte verhalen worden verreweg de meeste boeken slechts één keer gelezen, om daarna voorgoed in de kast te belanden. Met enige regelmaat een boek herlezen, ik ken maar weinig mensen die het doen. Ook ik zelf heb het heel lang niet gedaan. Toch wel vreemd, want toen je jong was deed je het wel. Het begon eigenlijk al voordat je kon lezen. Je moeder las een sprookje voor, na twee, drie keer kende je het van buiten, maar toch wilde je hetzelfde verhaal telkens weer opnieuw voorgelezen krijgen. En o wee als ze de tekst even niet letterlijk volgde: je verbeterde haar onmiddellijk. Toen je eenmaal zelf kon lezen, ging je ook herlezen. Hoe vaak heb ik de boeken van Karl May gelezen? Zeker vier keer. En elke keer was het weer spannend, en elke keer moest ik weer net zo hard huilen als Winnetou dood ging.
De ervaring van het herlezen is vergelijkbaar met die van het opnieuw beluisteren van een bekend muziekstuk, het weer
Urban sketching
DOOR Flip Lambalk
Opeens zaten ze daar op het Zuiderkerkhof in alle vroegte: tientallen tekenaars en later werden het er meer en later op de dag vele honderden. De Urban Sketchers waren hun vierdaags Symposium begonnen.
Vanuit de Zuiderkerk zwierven ze uit over de buurt en de stad. Je zag ze overal. Een internationaal gezelschap schets-muskieten was neergestreken. Uiteindelijk deden meer dan duizend mensen uit 47 landen er aan mee. Urban Sketchers Nederland heeft dit 10e Symposium mogen organiseren. Zij waren blij met de locatie, de buurt en de stad.
Op urbansketchers.nl/tag/amsterdam is een leuke impressie te zien, maar wist u dat ons ‘Stadsdorp Nieuwmarkt’ ook een schetsclub heeft? Al vijf jaar gaan ze twee keer in de maand op donderdag schetsen en als het regent naar een museum.
Informatie bij Stadsdorp Nieuwmarkt. Ter illustratie een schets van de Montelbaanstoren door Biek van Rooij.
eens goed bekijken van een schilderij, of het opnieuw bezoeken van een geliefde stad. Er is de bekoring van vertrouwdheid, van herhaling, er is ook het ontdekken van niet eerder opgemerkte dimensies en details. En er is nog iets: degene die herleest is niet dezelfde persoon als de eerdere lezer. Een andere stemming, tussentijdse ervaringen, een andere leeftijd, het maakt hem tot een andere lezer, en daarmee het boek tot een ander boek. Lezen is immers niet een automatisch in je opnemen van woorden en bedoelingen van een schrijver, het is een interpreteren van die woorden en bedoelingen. De lezer maakt als het ware mede zijn eigen boek, bij elke lezing opnieuw en telkens weer anders. Interessant om over na te denken, en een reden te meer om mooie boeken af en toe te herlezen.
Nsho-Tshi, de zuster van Winnetou, wil op een bepaald moment met Old Shatterhand trouwen. Meisjesboekengezeur vond ik dat altijd. Nu lees ik op internet dat er zelfs sprake was van verliefdheid. Goed dat ik dat indertijd niet geweten heb. Maar misschien moet ik Karl May toch nog een keer gaan herlezen.
Over boeken
De Roze Poort
In het zonnetje voor de Olofskapel zit
Peter Schröder. Vandaag is het Hartjesdag, waar hij als vrijwilliger de inschrijvingen van de Hartjes en Queens verzorgt, de rest van het DRP team steekt ook de handen uit de mouwen tijdens deze dag. Op de vide van de mooie Olofskapel vertelt Peter over de Roze Poort: ‘In 2016 is de Roze Poort geopend. Dat werd toen gedaan door voormalig wethouder Eric van den Burg. We zijn een stichting die wordt gesubsidieerd vanuit het diversiteitsfonds van de gemeente. Samen met drie andere vrijwilligers geef ik leiding aan de stichting en proberen zoveel mogelijke inclusieve activiteiten voor roze 50-plussers te organiseren’.
Advies en steun
Dat ‘maximale’ wordt zeker behaald. Zo organiseerde de Roze Poort tijdens Pride een ‘roze high tea’ in de Flesseman, met optredens van Victoria False en Ashley Knight. De aanwezigen genoten van het vermaak en konden met andere gelijkgestemden kennis maken. Peter: ‘Je loopt als roze oudere tegen van alles op in deze specifieke periode
in je leven, daarom is het belangrijk om daarover te praten. Dat kan bijvoorbeeld bij de Roze High Tea, maar ook bij de praatgroep in woon- en zorgcentrum Het Schouw, waar senioren elkaar tweewekelijks van advies en steun voorzien’. Op de vraag wie er welkom is, geeft Peter resoluut antwoord: ‘Bij ons is iedereen welkom! ‘Roze’ is de aanleiding, maar geen vereiste. We willen een toegankelijke omgeving creëren waarin iedereen zich op zijn gemak voelt’.
‘Je loopt als roze oudere tegen van alles op in deze specifieke periode van je leven’
Roze koffie Inloop
Vanaf september organiseren we in de Flesseman om de week op vrijdag een koffiemiddag: De Roze Koffie Inloop. Van 14:00 tot 16:00 kan men genieten van een kopje koffie of thee onder begeleiding van live muziek. Op 6 september gaat men explosief van start met een optreden van ‘Kruit’, een gitarist die erbij zingt en op 20 september wordt de Fles-
seman verblijdt met de komst van ‘Twee Amsterdamse Mannen’. Aansluitend aan de koffiemiddag kun je blijven dineren; dit moet je wel van tevoren reserveren bij de Flesseman.
Bitterballenfonds
De Roze koffie Inloop wordt u kosteloos aangeboden, maar een vrijwillige donatie wordt zeer op prijs gesteld. Deze donatie komt terecht in het ‘bitterballenfonds’ dat ingezet wordt voor, jawel, bitterballen tijdens roze activiteiten, ook in huizen waar De Roze Poort niet actief is. Ook wordt uit dit fonds een extra feestelijke draai aan evenementen gegeven, bijvoorbeeld een optreden van Dolly Bellefleur.
Vragen of contact?
Voor vragen of contact kunt u een kijkje nemen op de website van de Roze Poort: www.derozepoort.amsterdam. Hier kunt u ook een link naar de Oud Roze Agenda vinden, waarin alle activiteiten voor roze senioren te vinden zijn. Mocht u niet over een computer beschikken dan kunt u contact opnemen met de Flesseman: 020 620 4890.
DOOR Olivier van de Sanden FOTO Adrie van Diemen
Op de foto o.a. buurtgenote
Victoria False en Ashley Knight en 3 vrijwilligers van De Roze Poort. De jongeman in het zwart is de technische man die de dames begeleidt.
Het Ouderen Songfestival
DOOR Olivier van de Sanden
Op de Krom Boomssloot bevindt zich het kantoor van Rob van Waaijen. Op de tafels liggen posters voor diverse evenementen, stapeltjes flyers en ander organisatorisch gereedschap. Rob is directeur van stichting JAM en zet zich al meer dan twintig jaar in voor het uitgebreide programma van de culturele stichting. Zo ook voor het Ouderen Songfestival, waarvoor 27 september voorrondes zijn in de Flesseman.
Stichting JAM
Jeugd en muziek, dat is waar JAM zich aanvankelijk voor inzette. Zo is het welbekende Nationale Jeugdorkest voortgekomen uit een initiatief van JAM. Ook jazzlegende Willen Breuker zat in het bestuur, wat goed van pas kwam bij de wekelijkse pop-band voor de jeugd die georganiseerd werd in de Boomsspijker. Tegenwoordig is een van de grootste evenementen de jaarlijks terugkerende Kunstschooldag, waarbij ruim 8.000 achtstegroepers twee dagen op pad gaan langs culturele instellingen, variërend van musea tot dansvoorstellingen.
Muzikale soos
Ruim 30 jaar geleden bedachten Miek Stranger en Auke Bijlsma dat er een muzikaal evenement voor ouderen ontbrak. Hun antwoord daarop bleek het Ouderen Songfestival, waarvan de eerste
editie plaatsvond in de Flesseman. Dat er dit jaar wederom een editie is, toont aan hoe succesvol deze formule is. Dat is ook niet verrassend: in de Nieuwmarktbuurt werd in de ouderensoos al veel gezongen. Maandags in de Boomspijker, dinsdags bij de Zuster Augustinessen. Op deze muzikale soos was onder andere J.W. Siebbeles te vinden, naar wie het plein achter de Flesseman is vernoemd.
In deze technologisch geavanceerde tijd is het mogelijk om online snel je lievelingsnummer te vinden, dit te streamen naar je ‘AirPlay’ boxen, om vervolgens al video-chattend aan je beste vrienden je zangkunsten ten gehore te brengen. Dat staat in groot contrast met hoe dit vroeger ging; toen er nog geen radio was en LP’s nog de enige muziekdragers waren. Wat was toen de oplossing om je favoriete nummer te luisteren? Zingen! Naast de (nostalgische) herinneringen die dat ophaalt, is het bovendien een sociale activiteit. Gezellig met een glaasje in de hand oude klassiekers zingen is en blijft een tijdloze hobby.
Informatie
Vrijdag 27 september vinden er in de Flesseman voorrondes plaats. De aspirant zangers en zangeressen laten hier voor de eerste keer horen hoe
getalenteerd zij zijn. Onder begeleiding van een pianist kunnen zij hun (lievelings)nummers ten gehore brengen. In principe mag iedereen ouder dan 55 jaar meedoen: zangervaring is niet vereist. Hoewel er uiteindelijk een winnaar wordt gekroond, is het geen echte competitie. De lol en het plezier van het optreden staan voorop.
Op de dag van de voorrondes wordt er ’s ochtends voor de deelnemers een kopje koffie geserveerd en repeteren ze de rest van de dag. Vanaf 13:30 is het publiek welkom, en om 14:00 gaan de voorrondes van start.
De winnaars gaan vervolgens door naar de pre-finale. In de pre-finale zingen zij onder begeleiding van een ensemble en wordt bepaald wie er naar de finale mag. Bij de finale, die vorig jaar plaatsvond in het DeLaMar Theater, wordt de muzikale begeleiding verzorgd door een groot orkest en bestaat de jury uit belangrijke namen uit de Nederlandse muziekwereld. Zo zaten André van Duin en Henny d’Ancona al eens op de plek van de jury.
Vragen of contact?
Voor vragen kunt u kijken op de website: www.ouderensongfestival.nl, of bellen met: 020-6220183.
De Suzuki-methode
Onze leerlingen komen uit heel Amsterdam. Het gaat om strijkers: violisten en cellisten. En dwarsfluiten. Ze krijgen allemaal les van ons via de zogenaamde ’Suzuki-methode’. Het is een methode die over de hele wereld veel succes heeft en met name in Japan en Amerika enorm veel navolging heeft. Een paar kenmerken: de kern is een vast repertoire van mooie stukken die in feite etudes zijn. Het zit geniaal in elkaar. Dus zeker de eerste jaren geen saaie oefeningen. Naast de Suzukistukken spelen we ook andere muziek hoor. Het leuke van de methode is dat het internationaal is. Je kunt een groep Suzukikinderen uit tien verschillende landen bij elkaar zetten en ze spelen moeiteloos een concert met z’n allen. Er zijn ook grote internationale workshops over de hele wereld. Alle Suzukistukken
worden uit het hoofd gespeeld, zodat er alle aandacht kan zijn voor houding en zuiverheid en als mensen samenspelen ze ook contact kunnen hebben met elkaar. En met het publiek. Nog een ander belangrijk ding is dat bij kinderen, minstens tot een jaar of 12, een van de ouders een belangrijke rol speelt. Die ouder is er altijd bij tijdens de lessen en oefent thuis ook met het kind. Dat maakt dat de kans op succes relatief groot is bij deze methode. En nog iets: we raden mensen aan heel jong te beginnen, bij 4 of 5 jaar oud, zodat ze, tegen de tijd dat de puberteit begint, een heel eind gevorderd zijn. Voor onze groep maak ik even een onderscheid. We hebben ons Ikuzus ensemble dat bestaat uit gevorderde leerlingen. We spelen allemaal spannende en mooie klassieke en semi-klassieke stukken. Dit
is een echt orkest met muzieknoten etc. Op dit moment stel ik me voor dat het concert met het ensemble begint. Daarnaast hebben we de Suzukistukken van verschillende niveaus, van volksliedjes tot concerten van Bach en Vivaldi. Onze voorraad muziek is schier oneindig. We kunnen ze spelen als groepsstukken en ook als solo’s. En daarnaast hebben we nog andere muziek die we als groep of in solo of duo kunnen spelen. The sky is the limit. Onze concerten zijn altijd dynamisch en inspirerend en van goede kwaliteit. Ik praat meestal het laatste gedeelte van de concerten aan elkaar en kan ook leuke dingen doen met het publiek.
Dat is in een notendop wat we te bieden hebben. We hebben onze pianiste, Kana Yamaguchi.
DOOR Coutier Rademaker
Brand in Mokum
Alwin van der Wolff zet zich al 60 jaar in voor de vakbond, helpt mensen met hun administratie, zingt en sinds kort is hij ook acteur. Op een zondagochtend, toen hij aan het oefenen was met het koor, werd hij benaderd door Loes Hegger. Of hij mee wilde doen aan Brand in Mokum; een locatievoorstelling van Grey Vibes Amsterdam over Amsterdamse sores in de jaren ’60 en ‘70. Inmiddels hebben ze ruim tien keer opgetreden voor een gemêleerd publiek. In het Stadsarchief (De Bazel), maar ook in de Flesseman, Beth Shalom, Amstelrade en het Shaffy Huis. Met swingend muziektheater, waarin oudere Amsterdammers vertellen over het rebelse Amsterdam. Van Provo tot kraker en alles daartussenin. DOOR Sati Dielemans ILLUSTRATIE Dunya
Activisme is een groot onderdeel van de geschiedenis en het ontstaan van de Nieuwmarktbuurt van nu. Zonder ingrijpen van bewoners had er nu een vierbaansweg gelegen van de Wibautstraat naar het Centraal Station. Maar wat kun je in déze tijd nog doen? Daarover praat ik met Alwin (77) en Jan (33)1. Over activisme vroeger en nu. Over de vraag hoe je dingen in beweging krijgt. Binnen het systeem en erbuiten. Alwin begon met actievoeren vanuit zijn betrokkenheid bij de vakbond en recenter deed hij mee aan Occupy op het Beursplein. Jan is actief in de klimaatbeweging.
Volgens Jan kent activisme tegenwoordig drie hoofdstromingen. Feminisme, antiracisme en klimaatrechtvaardigheid. Hij houdt zich bezig met het laatste. Dat kun je op verschillende manieren doen, zegt hij: “Je kunt bij Shell gaan werken op de duurzaamheidsafdeling, veganist worden, of je verzetten tegen het kapitalistische systeem en proberen daar zo min mogelijk onderdeel van te zijn. Werken in een fietsreparatiebedrijf op basis van vrijwilligheid bijvoorbeeld, dumpsterdiven om weggegooid eten te sparen en geen (of minimaal) (nieuwe) spullen kopen. Dat is meer een manier van leven, hoewel het soms gezien wordt als activisme. En dan is er klimaatactivisme zoals het bezetten van kolencentrales om klimaatactie af te dwingen.“
Van betrokkenheid naar actievoeren
De stap van betrokkenheid naar actievoeren gaat vaak geleidelijk, het is je verzetten tegen dingen, meer dan een bewuste keuze om actie te voeren. Alwin: “Bij mij ging het via de vakbond. Ik werkte in een drukkerij en daar zou een nieuwe drukpers komen. Niemand wist wat dat allemaal in zou houden. Zou het banen gaan kosten? Iedereen praatte erover. Als bestuur van de vakbond kregen we antwoorden, maar die mochten we niet delen. Gaandeweg deden we dat toch. Tegen de directeur zeiden we dat we niet wilden praten over dingen die we niet mochten delen. Toen veranderden de regels. Soms moet je dat forceren. Bij Occupy bleef ik ook tot het laatst en ben ik zelfs gearresteerd.”
Ook Jan is wel eens gearresteerd. Omdat hij weigerde zijn identiteitskaart te tonen. Jan: “9/11 is misbruikt om allerlei wetgeving erdoorheen te jassen die vanwege onze geschiedenis, met de Tweede Wereldoorlog, daarvoor ondenkbaar was. Ik vond het belachelijk dat je verplicht bent een id bij je te hebben. Je moet wel bedenken dat dit nog vóór Whatsapp en
Google was.”
Alwin: “Na 9/11 is de bangmakerij begonnen.” Jan: “Ja, door een angstcultuur te creëren, kun je alle wetten legitimeren. Ik zat vroeger op de Gerrit van der Veen school, dat heeft me ook gevormd. Gerrit van der Veen heeft in de oorlog het bevolkingsregister aan de Plantage Middenlaan in brand gestoken en daarmee heel veel burgers gered omdat de Duitsers niet meer bij hun gegevens konden. Privacy is zo belangrijk, dat realiseren veel te weinig mensen zich.”
Alwin: “Ik ben in de oorlog geboren, dus die geschiedenis draag ik ook met me mee. Ik liep een keer op de Amstel toen ik de politie mensen preventief zag fouilleren. Ik moest echt omkeren, want anders was ik woedend geworden.”
Wanneer mag je volgens jullie de regels overtreden?
Jan: “Daar is niet echt een moment voor aan te wijzen. Het gaat stap voor stap. Voor mij was het keerpunt in mijn denken hierover het argument van Colin Powell over massavernietigingswapens dat gebruikt werd om een oorlog te starten in Irak, terwijl het helemaal niet waar bleek te zijn. Nu denk ik, ze liegen allemaal. Rutte liegt, Kaag liegt, Buitenlandse Zaken liegt. Veel klimaatactivisten hebben Cowspiracy gezien of Meat the truth en Eating Animals gelezen van Jonathan Saffran Foer. Ik herinner me dat ik een film zag, Darwin’s nightmare, die diepe indruk heeft gemaakt. Actievoeren begint vaak met meer kennis krijgen over een onderwerp.”
Alwin: “De boeken van Joris Luyendijk geven veel inzicht in hoe dingen geframed worden in onze maatschappij. Alles wordt ook zo ingewikkeld gemaakt, dat mensen afhaken. Deelname aan een pensioenfonds is voor werknemers verplicht, maar je weet helemaal niet waar je geld voor gebruikt wordt. De hele Ferdinand Bolstraat is opgekocht door een Amerikaanse beleggersmaatschappij en het kan zomaar dat Nederlanders via hun pensioen in dat vastgoed beleggen en met hun eigen geld bijdragen aan de woningnood van hun kinderen. Instellingen als pensioenfondsen, maar ook de vakbonden, zitten zo dicht tegen de overheid aan, dat is niet goed voor de oppositie die nodig is. De vakbonden sloten na heel lang overleg een voorlopig akkoord. Twee dagen later kwam Dijsselbloem al met ‘het kan niet’. Al 10 jaar krijgen gepensioneerden er niks bij terwijl alles duurder wordt. Huur, gas en elektra, boodschappen. En nu is er zelfs sprake van dat het in 2020 naar beneden gaat.”
1 Omdat anoniem blijven één van de voorwaarden is om überhaupt acties te kunnen organiseren in deze tijd, hebben we afgesproken dat Jan anoniem opgenomen wordt in het artikel. Zijn naam is bekend bij de redactie.
Wanneer is dan de stap naar ik doe niet meer mee?
Jan: “Misschien als je ethisch voelt dat de wet niet klopt. Het is een dunne lijn. Als je een kolencentrale stillegt, dan breek je de wet, maar als de centrale draait, verpest ie de toekomst. Dat is zo onlogisch dat je daartegen actie mag voeren. En kraken gaat over het eigendomsrecht tegenover het recht op wonen en de leegstandswet. Dan is niet altijd evident welk recht prevaleert en waarom. De overheid kiest altijd de kant van het grote geld, terwijl de overheid er is voor de gewone man. Dat betekent dat je soms in opstand moet komen om iets veranderd te krijgen.” Alwin: “Als ik demonstreer voor de pensioenen, zeg ik wel eens tegen mijn kleinkinderen ‘ik doe het ook voor jullie’. Als een huis of kantoor leegstaat en het heeft alleen maar beleggingsdoelen, dan vind ik dat je daar mag wonen met deze woningnood.”
Is er verschil tussen actievoeren vroeger en nu?
Alwin: “Vroeger was er meer actiebereidheid, meer stakingsbereidheid en er waren meer vakbondsleden. Wij zeiden tegen onze directeur ‘we gaan even praten in de kantine’ en dan vroeg hij of we gingen staken. ‘Nee, zeiden we dan, gewoon even praten in de kantine.’ En dan regelden we betere voorwaarden rond dingen. Ik was vaak degene die de machine uitzette in de drukkerij. Dat was ook een drukmiddel voor ons. Zo hadden wij ook macht.”
Jan: “Jaren 70 activisme was toen heel succesvol, maar dat zou nu niet meer kunnen. Bedrijven hebben de macht van de vakbonden afgepakt. Als je kraakt, krijg je meteen een strafblad. Er wordt veel meer afgeluisterd.” Alwin: “Ja, en de lokroep van politiek en bedrijfsleven is voor vakbondsbestuurders zo sterk, dat ze al tijdens hun werk denken aan hun toekomstige baan.” Jan: “Het ‘In gelul kan je niet wonen’ van Schaeffer was toch eerlijker. Die zat niet in de politiek om later een baan te krijgen bij Stadgenoot of Ymere. De wetgeving is ook veranderd. Bij de rellen van Geen woning, geen kroning hadden de activisten een apparaatje om de politiefrequentie te jammen. Als je zoiets nu zou doen, valt dat onder terrorismewetgeving en zijn de repercussies veel groter.” Alwin: “Ja, een startbaan bezetten zou nu 20 jaar gevangenisstraf opleveren.” Jan: “Bij het bezetten van een kolencentrale mag de politie pepperspray gebruiken, maar activisten mogen geen plastic helm dragen om zich te beschermen, omdat dat gezien wordt als een wapen.”
kennen. Boeren in het Oosten van Nederland merken het aan hun opbrengst. Binnenkort is er misschien onvoldoende water om aardappels te telen.” Alwin: “De natuur zelf geeft antwoorden. Hoge temperaturen, tsunami’s, stormen. De aarde zelf zegt nu stop. Mensen ervaren het zelf aan den lijve.” Jan: “Precies, dus daar tegen opstaan is zelfverdediging. Een bekende slogan is ook we are not defending nature, we are nature defending itself.”
Wat werkt wel?
Waarom is er geen opstand tegen de woningnood en wel klimaatactivisme?
Alwin: “Omdat er geen platform is, zoals Provo bijvoorbeeld. In je eentje kan je niks.” Jan: “De meeste mensen van mijn generatie zijn emotioneel en fysiek uitgeput door de toegenomen financiële druk, de onmogelijkheid om een woning te vinden, de druk om te presteren in een onzekere arbeidsmarkt. De jeugd heeft helemaal geen tijd om actie te voeren. En dat is gunstig voor de machthebbers. Het voelt ook alsof het grootkapitaal alles al gewonnen heeft, dus strijden heeft geen zin.” Alwin: “Jongeren beginnen hun werkende leven al met schuld. Ze zijn al geketend voordat ze beginnen.”
Jan: “De klimaatbeweging krijgt nu eindelijk wel media-aandacht, omdat ook gewone mensen het niet meer kunnen ont-
Jan: “Individuele politici kunnen nog steeds wel dingen voor elkaar krijgen. Wat Ivens doet bijvoorbeeld, die al 12 jaar hamert op een eerlijke woningmarkt en de noodzaak van sociale huur, terwijl het de SP niet veel winst oplevert in de verkiezingen.“ Alwin: “Vliegenthart heeft ook wel wat gedaan tegen de armoede. De voorzieningen zijn er wel, maar de afstand tot de mensen die ze nodig hebben is te groot.”
Aandacht en informatie helpen nog steeds, daar zijn ze het over eens. Het doet pijn als onrecht zichtbaar wordt. Volgens Jan worden de posters over Prins Bernard als huisjesmelker actief gezocht om ze weg te halen. En Alwin denkt dat de zestiger jaren wel iets betekend hebben voor de democratisering, voor het besef bij de overheid dat bewoners mee moeten doen om iets voor elkaar te krijgen in buurten. Individuele politici kunnen samen met bewoners wel het verschil blijven maken.”
Jan: “Als je radicaliseert, bereik je niks. Als actievoeren te veel verwatert, ook niet. Dus ik denk dat je binnen en buiten het systeem actie moet voeren voor wat je belangrijk vindt.”
Gedichtenpagina
Er staat een iglo in Amsterdam
Ze vonden elkaar op de ijsvlakte toen er niemand keek behalve de wind die kleurenbellen blies in ijs
Het bleef maar licht
De zon wist van geen hou maar op De nacht als dag
Er woont een walvisjager in de stad met vrouw en kind Alaska woont er ook net om de hoek
Onzichtbaar trekt de iglo mee waar ze ook gaan de zee
Lightwear
Software
De harde schijf
Het zachte grijs van Amsterdam
Verhalen van verandering Beelden gesneden in ivoor en zwarte teer Oeroude maskers halen nieuwe maskers neer
Het licht dat spiegelt in het raam
Zo goed als ijs.
Dunya
Ik wilde overal wortel schieten
'Gimme a ticket for an aeroplane. Ain't got time to take a fast train.' zong ik op het strand van Bourdigou terwijl de wind het water geselde
Mother Mary riep ik aan in times of trouble, toen we strandden langs de weg met uitzicht op de Sierra Nevada
Vol saudade zocht ik een blauw huis in Coimbra door straten vol zonlicht sardientjes en fado
Bij de ruïne, die je bijna kocht, op de stenen berg, leeg en verlaten met alleen de grijze rotsen, vogels en de lucht om mee te praten, viel ik stil
Ik wilde overal wortel schieten. Maar blijven kan niet als weggaan je muziek is
Sati Dielemans
Ik wil nog even leven met dit leven in mijn hoofd voordat de helderheid weer dooft
en plaats maakt voor het gif dat zich door mijn aderen beweegt op zoek naar alles wat leeft en dood moet
opdat het goed doet. Al moet ik daarvoor eerst verbrijzelen en haast worden uitgeveegd, dan weer worden opgeveegd.
Ik wil nog niet naar bed want morgen weer, met tegenzin moet dat infuus erin, dat oranje zakje dat boven mij hangt
brandt en stangt, mysterieus chemisch levenselixir. Er is een jongen zijn vader is een Arabier
maar hij wil het ook al niet geloven. Want waarom we zijn toch hier? Uit wie en wat bestaan we? We weten niks
en ook niet waar naartoe we gaan. We bewegen zoveel is zeker. Jongen met de naam; vloeistof dat zich een weg baant door mijn vreemd geworden lichaam. Het is zo ver. Ik gehoorzaam.
Elte Rauch
de sterrenkunde het huiselijk geluk de politieke overtuiging je bekoopt het met je leven in het oog van de wereld de waarheid op zoek naar een onderkomen je redt er geen leven mee voorkomen en genezen varen en verbranden het bloed kruipt waar het leven gaat
een vonk van vertrouwen het recht op menselijkheid het onweer nadert er is geen ontkomen aan generaties
Bert Baanders
Column Peter Commandeur
Huurspreekuur De Boomsspijker // Rechtboomssloot 52
Woensdagmiddag van 2 tot 5 uur en woensdagavond van 7 tot 8 uur
Burenoverlast
Een paar weken geleden was er iemand op het spreekuur die klachten had over zijn benedenbuurvrouw. Zij zou overlast geven. Klachten over burenoverlast komen veel voor. In dit geval rookte de buurvrouw en de rook kwam zijn woning binnen. Ook had ze een hond die vaak luid blafte, en dat kon hij goed horen. Maar de buurvrouw op haar beurt had geklaagd over het feit dat hij stampte op de vloer. En hij had een keer in het trappenhuis de hond een, volgens hem, lichte trap gegeven. Zij was toen naar de politie gegaan met een klacht over dierenmishandeling. Er was zelfs een gesprek gekomen met de politie, de buurvrouw, en de corporatie die verhuurder was. Dat was twee maanden voordat hij op het spreekuur kwam. Sindsdien was het rustig geweest. Wat kon hij het beste doen?
Burenoverlast is een moeilijk oplosbaar probleem, zeker ook juridisch. Mensen lijden er erg onder. Ze zijn gestrest, ze slapen vaak slecht en hebben wallen onder de ogen. In mijn ervaring zijn zelfs mensen aan wie de huur is opgezegd en die daarover een procedure hebben bij de rechtbank, minder ongelukkig en minder gespannen. Meestal wordt er geklaagd over geluidsoverlast. Dat zijn vaak contactgeluiden, dus stampen of schuiven met meubels. U wilt niet weten hoeveel mensen elke nacht weer hun huis opnieuw inrichten. Maar de overlast kan ook luide muziek zijn, of luide ruzies. Stankoverlast komt voor, en dan gaat het meestal om sigaretten en soms om kookluchtjes. Bij luide muziek in de nacht kan de politie gewaarschuwd worden. Soms is het mogelijk om gedaan te krijgen dat er isolatie wordt aangebracht. Maar meestal kan er alleen gevorderd worden dat de verhuurder de overlastgevende persoon zal ontruimen vanwege de overlast. En dat is vrijwel altijd een veel te zwaar middel. Zo'n vordering slaagt eigenlijk alleen als de overlast betrekking heeft op bedreiging of mishandeling, die duidelijk bewezen is. Enige tijd geleden was er een man op het spreekuur die klaagde over de buurvrouw naast hem. Het was heel ernstig. Elke nacht was ze vanaf een uur of drie een uur lang aan het schreeuwen en soms deed ze dat uit het raam. Ze sloeg met deuren en liet alarms afgaan. Soms nam ze haar televisie mee naar het trappenhuis, waar ze vervolgens ging kijken. Ze smeerde boter op de muur in het trappenhuis. De man had geluidsopnames en hij had ook video-opnames van haar in het trappenhuis. De verhuurder, een corporatie, was met de buurvrouw in gesprek gegaan. Maar volgens hen was er niets aan de hand. Een argument daarvoor was dat er geen klachten waren van andere buren. Volgens de man die klaagde kwam dat door de wijze waarop hun twee woningen waren gebouwd. Maar klachten moeten een zekere objectiviteit hebben en opnames zijn te weinig, bijvoorbeeld omdat je bij het afluisteren niet weet hoe hard het geluid oorspronkelijk geweest is. Als de man zijn buren niet mee kon krijgen, was er niets aan te doen. Van de corporatie kreeg hij nog te horen dat hij moest stoppen met video-opnames want dat was in strijd met de privacy.
Overlast heeft de neiging erger te worden en niet omdat de mate van overlast altijd toeneemt maar omdat men er gevoeliger voor wordt. Wie één keer wakker is geworden van de buren, raakt daarop gespitst en een volgende keer wordt hij eerder wakker van ze. En dit wordt erger wanneer hij geklaagd heeft, terwijl daarna de overlast gewoon doorgaat. Want dan wordt het mogelijk dat iemand herrie gaat maken juist om de ander te ergeren, of tenminste kan de herrie zo geïnterpreteerd worden. Het gaat bij overlast lang niet alleen om de objectieve hoeveelheid decibellen die door het plafond of de muren komen. Het kan zo uit de hand lopen dat buren elkaar gevangen houden in een wederzijdse geobsedeerdheid, waarin ze elkaars leven tot een nachtmerrie maken.
De man in het eerste voorbeeld meende dat woningruil wel geen oplossing zou zijn, omdat overal wel iets zou zijn. Maar zo erg is het niet. In de gehorige Amsterdamse panden kan iedereen z'n bovenburen horen lopen maar dat kan ook worden gewaardeerd als teken dat men niet alleen in het pand is. Mensen houden soms veel rekening met elkaar. Ik ken een pand waarin men het vanzelfsprekend vindt om 's nachts vanwege de buren de WC niet door te trekken. De man uit het voorbeeld had al twee maanden geen last meer had gehad van de buurvrouw. Volgens mij kon hij zich het beste op de vlakte houden en sokken gaan dragen. Zo'n aangifte over dierenmishandeling wordt door de politie niet doorgezet en de corporatie zou uit zichzelf hoogstwaarschijnlijk ook niets meer doen. Aan de man in het tweede voorbeeld kon ik alleen maar woningruil aanraden. De corporatie had al laten weten dat hij aan een ruilkandidaat niets hoefde te zeggen over de overlast.
Als afsluiting wil ik een gedicht van Ida Gerhardt nemen (Verzamelde gedichten, Amsterdam 1985, blz. 399) omdat maar weinig dichters haat en afkeer zo mooi onder woorden gebracht hebben. In het onderstaande gedicht gaat het over de ellende, de overlast, die wordt veroorzaakt door een dagloonster op een boerderij. Nu moge de Nieuwmarktbuurt niet bekend staan om zijn mooie boerderijen, de motivatie van iemand die overlast geeft is vaak genoeg even onbegrijpelijk als in het gedicht en het ongeluk dat de overlast teweeg brengt even reëel, net als uiteindelijk ook de haat die daar zo gemakkelijk uit voortvloeit.
De dagloonster
Wat deed ze op de boerderij?
Met pest en plaag zijn wij bezocht, uit iedere muur slaat klam het vocht, geen ziekte ging het vee voorbij.
Wat deed ze op de boerderij?
Het noodweer heeft de oogst geveld, ons kind werd tegen de eg gekneld en is verminkt. O duivelsbruid die mij bezat met haar en huid, laat af, laat af! God, wijs haar uit!
Dwarsklank na 40 jaar anders DWARS
Vocaal ensemble Dwarsklank is ontstaan in de Nieuwmarktbuurt aan het eind van de roerige jaren zeventig als strijdliederenkoor. Ik woonde op een schip aan de Binnenkant naast de Gaja, het schip van de Stichting voor Geweldloze Weerbaarheid waar ze repeteerden. In die tijd was ik zelf nog geen koorlid. Maar ik kon ze horen zingen. Ze oefenden strijdliederen voor protestmanifestaties. Wiggert Platvoet van de Stichting voor Geweldloze Weerbaarheid zong ook mee. Hij stelde het schip beschikbaar als oefenruimte, maar had van muziek verder geen kaas gegeten, evenals de anderen. Het repertoire bestond slechts uit een tiental eenstemmige, maar nauwelijks ‘gelijk’-stemmig gezongen liederen. Het was bij de buurschepen goed te horen dat er muzikaal inzicht en leiding ontbrak. Dat idee kregen de zangers na een paar jaar zelf ook. Het anarchistische clubje begon zich te organiseren. Er werd een bestuur gevormd, waarschijnlijk om de financiën te regelen en het koor werd in 1980 officieel ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Vooral dat laatste verbaast me van anarchisten. Maar hoe het precies gegaan is kunnen de mensen uit die tijd die ik heb weten te achterhalen me niet meer vertellen. Wel dat ze begin jaren 80 opzoek gingen naar muzikale hulp. Nadrukkelijk niet naar een dirigent, dat was nog een stap te ver voor ze. Er werd een briefje opgehangen op het prikbord van het conservatorium.
Van 1- naar 4-stemmig Gilles Michels, toentertijd student schoolmuziek aan het conservatorium, reageerde op de oproep. “Ik ben er naar toe gegaan. Het leek me wel leuk om eens iets met koren te doen. Directie was een onderdeel van mijn opleiding dat me goed lag. Ik wilde Dwarsklank wel verder helpen,” vertelt hij. “Het was echt zo’n anarchistische club. En er werd ontzettend slecht gezongen!” Gilles was minder moeilijk op te sporen dan oud-leden. Hij is inmiddels een gezien koordirigent, ontdekte ik al googlend. Hij heeft maar kort lesgegeven, o.a. op de Geert Groote school waar mijn dochter Roos les van hem kreeg. Soms blijkt de wereld heel klein te zijn. Op het conservatorium switchte Gilles na zijn vertrek en ervaringen met Dwarsklank naar hoofdvak directie en is na zijn studie fulltime koren gaan dirigeren. Dwarsklank was zijn eerste koor, 23 jaar oud was hij toen. “In het begin was ik geen dirigent,” zegt Gilles: “Ik moest het koor muzikaal leiden, repertoire verzorgen en ik zong mee. Maar al gauw ging ik er wel echt vóór staan. Er werd zo slecht gezongen, heel basaal, het ging om de politieke teksten. Teksten die ze zelf maakten over hoe slecht de wereld wel niet was, het bewind van Indonesië of het milieu in de Noordzee. Allemaal in één lied gepropt. Het was heel apart. Het waren echt chaotische avonden met veel discussies over teksten, woorden. Ik ben arrangementen
gaan schrijven voor 2 of 3 stemmen met wat instrumenten erbij, want er was heel weinig repertoire. Er was een soort bestuurtje en een kas waaruit de ruimte op de boot en ik betaald werden. Ik kreeg zo’n 15 of 20 gulden per avond, geloof ik. Maar dat ging na afloop gelijk weer op in de kroeg. Die was op de hoek aan de andere kant van de brug (Literair Café Miller, m.k.). Daar hebben we ook een keer echt opgetreden met een programma met 8 of 10 Jiddische liedjes. Dat waren ook strijdliederen, bestaande onderdrukkingsliederen die ik had gearrangeerd voor 4-stemmigkoor met wat instrumenten. Ik heb toen zelf op het conservatorium een ensemble bij elkaar gezocht. Dat was een heel project, voor mij ook. Ineens was het serieus, met echte noten. Niet meer allemaal dezelfde melodie met een geïmproviseerd tweede stemmetje. Het jaar daarvoor stonden we al met een drietal djembéspelers meerstemmige Zuid-Afrikaanse strijdliederen te zingen op de korendagen in Paradiso. Die optredens leverden ook wel weer discussies op. Het moest niet te mooi worden, het ging om de politieke boodschap! We zijn zelfs eens naar de jaarlijkse Anarchisten Pinksterlanddagen op het anarchistische kampeerterrein (voluit: het Vrijsocialistische, antimilitaristische, drugs- en alcoholvrije terrein tot Vrijheidsbezinning, en dat bestaat nog steeds! m.k.) in Appelscha geweest.”
DOOR Marein Kolkmeijer RECENTE FOTO’S Erik Schötker
Depolitisering
Onder Gilles’ leiding ontstond er meer belangstelling voor de muziek, het echte zingen. Toen hij wegging in '85 of '86 waren de rechttoe-rechtaan eenstemmige protestliederen verleden tijd. Vlak voor Gilles’ vertrek verhuisde het koor van de Gaja naar de Boomsspijker. Ik heb niet kunnen achterhalen waarom. Buurman Wiggert kan ik het niet meer vragen; die is inmiddels dood. Mogelijk is de Gaja toen verkocht. Onder leiding van Aleid Pluvier, de opvolgster van Gilles, ging het verder met de depolitisering. Aleid had helemaal geen zin in protestliederen, volgens Gilles. Nadat in 1993 Jetze Dubbelman dirigent werd, kwam ik bij Dwarsklank. Via een advertentie in de Volkskrant: alten gezocht. Niet wetend dat het de voormalige anarchisten van de Gaja waren. De naam strijdliederenkoor was veranderd in Gemengd koor Dwarsklank. Er volgden een aantal jaren pretentieloos lekker zingen op de woensdagavonden onder verschillende opeenvolgende dirigenten. Het gebruikelijke klassieke koorrepertoire en wat volksliedjes, maar voor mij als beginnend koorzanger geheel nieuw. Er ontstond een traditie van jaarlijkse concerten en koorweekenden. Het eerste koorweekend was in 1999 op een eilandje in de Biesbosch, waar we werkten aan het laatste concert met Jetze dat in de Uilenburger Sjoel plaatsvond. Paul Delcourt nam vervolgens het dirigeerstokje over. Maar die haakte halverwege 2000 al weer af wegens gezondheidsproblemen. Daarna volgden vele jaren onder leiding van Carla Doorenspleet. Onze voornamelijk a capella gezongen concerten werden uitgebreid met instrumentale intermezzi uitgevoerd door muzikaal nageslacht en aanverwanten van koorleden of dirigent. Ons muzikale niveau steeg mede dankzij de extra solfègelessen die Carla ons gaf. In 2006 veranderde de naam in Vocaal ensemble Dwarsklank. Toen Carla in 2014 stopte als dirigent, koos het koor ervoor om in te zetten op verdere ontwikkeling van de kwaliteit en een ambitieuzer repertoire. Met die taakomschrijving werd de sollicitatiecommissie op pad gestuurd.
Ambities
Dwarsklank is inmiddels uitgegroeid tot een serieus klassiek koor, een vocaal ensemble zo gezegd, met wat hogere ambities dan alleen maar gezellig samen zingen van de gebruikelijke koorliederen van alle tijden en uit vele windstreken. We blijven ons nog wel dwars door tijden en stijlen heen bewegen maar voornamelijk op westers klassiek gericht. En allang niet meer dwars in de zin van protest. We hebben een andere draai gegeven aan onze naam, want we zijn erg gehecht aan die naam en
trots op ons strijdlustige verleden. Sinds de komst van onze huidige dirigent Marieke Koster in 2014 zijn we gaan zoeken naar meer uitdagingen qua niveau met minder bekend repertoire. Eventuele begeleiding en intermezzi worden nu uitgevoerd door (pas afgestudeerde) professionele musici. Onze concerten concentreren zich rond een specifieke componist, taal of kunststijl. In november 2018 bijvoorbeeld zongen we liederen van Franse impressionistische componisten, zoals Gabriel Fauré, SaintSaëns en Massenet. Met als hoogtepunt 6 bijzondere liederen van de in Nederland vrijwel onbekende componist Florent Schmitt, die begeleid werden door piano à quatre mains. We gaven 2 uitvoeringen: in de Amstelkerk en in de Singelkerk. Bij elkaar trokken we daarmee een publiek van wel 400 personen. Afgelopen mei gaven we een korter, intiem concertje in het dorpskerkje van Durgerdam rondom de componisten Samuel Barber en Charles Villiers Stanford. Voor de voorbereiding van ons 40-jarig jubileumconcert, dat gepland staat in november 2020, nemen we anderhalf jaar de tijd. We zingen dan een programma rondom de Duitse componist Joseph Gabriel Rheinberger. Daarbij pakken we groots uit met begeleiding door strijkers en orgel.
Zing mee op ons jubileumconcert! Bij het komende jubileumconcert hebben we net als bij de laatste twee concerten ruimte voor projectleden, in alle stemgroepen. Nieuwe vaste leden zijn natuurlijk ook van harte welkom. Koorervaring is wel vereist. Kom gerust eens luisteren op woensdagavond in de War in de Turfsteeg. Dat is de algemene ruimte van de bewonersvereniging van het wooncomplex De Halve Wereld tussen Nieuwe Amstelstraat en Waterlooplein. Daar zingen we sinds we een paar jaar geleden uit de Boomsspijker zijn gegroeid. Helaas moesten we daardoor de Nieuwmarktbuurt verlaten. Maar de onderlinge cohesie van het koor heeft baat gehad bij de verhuizing naar Groot Waterloo dankzij de eigen bar van de WAR. We zijn wel serieus maar ook heel gezellig!
Voor meer info over het koor en het programma dat we in ons jubileumjaar 2020 gaan uitvoeren zie www.dwarsklank.nl.
Daar vindt je ook de contactgegevens om je aan te melden of als je aanvullende info kwijt wilt over ons strijdlustige verleden.
Alzheimer Trefpunt Amsterdam Centrum
Het Alzheimer Trefpunt is een prettige en veilige plek voor mensen met dementie, hun partners, familieleden, vrienden en hulpverleners. Ook andere belangstellenden zijn welkom. U kunt er met lotgenoten praten over de dingen die u meemaakt en er is veel informatie beschikbaar. U hoeft zich niet tevoren aan te melden en de toegang is gratis.
Locatie: Huis de Pinto, Sint Antoniesbreestraat 69 Inloop vanaf 19.00, start 19.30, eind 21.30 uur
Woensdag 2 oktober 2019
DEMENTIE EN EUTHANASIE
Dementie en euthanasie is een lastig onderwerp. Wie niet meer wilsbekwaam is kan een eerder opgesteld euthanasieverzoek vaak niet meer bevestigen. Er spelen veel dilemma’s, zowel voor patiënt, naasten en arts. Samen met een deskundige gaan we hierover in gesprek.
Woensdag 6 november 2019 DE KRACHT VAN HERINNERINGEN
Het ophalen van herinneringen (reminiscenties) is vaak een uitstekend middel om op een plezierige manier contact te hebben met mensen met
Bewonersraad juni 2019
Omdat er sinds de vorige OpNieuw maar één vergadering is gehouden, namelijk op 13 juni, verwijzen wij voor de uitgebreide notulen hierover naar de website: www. bewonersraad1011.amsterdam
Wel noemen we even de onderwerpen op waarover gesproken en onderling overlegd is:
1. De aankondiging van 5 werkgroepen (Openbare ruimte, Verkeer, Horecabezoekers en toerisme, Groen, en Sociale Cohesie en (on) veiligheid.
2. De toekomstvisie van de binnenstad, resultaten van de gespreken met Zef Hemel. Zie hiervoor:
3. Schone Lucht NU! (over een op handen zijnde kort geding over de véél te slechte luchtkwaliteit hoort u later meer)
4. De Aprilfeesten, klachten over overlast en uitleg hierover.
5. De taxipilot: afsluiting zoals die is blijft, maar de paaltjes worden zodra de techniek dat toelaat vervangen door een “intelligent systeem” van camera’s e.d.
6. Niet alle parkeerplaatsen in de Montelbaanstraat zullen worden opgeheven.
dementie. Annemarie Bolder komt haar kennis en ervaringen met ons delen.
Woensdag 4 december 2019 DEMENTIE EN RELATIEVERANDERING
Door dementie veranderen relaties ingrijpend. Of het nu om een liefdesrelatie gaat, of om een ouderkindrelatie, of om welke relatie dan ook: het wordt heel anders. Maar wat verandert er dan aan relaties en hoe zou je daar mee om kunnen gaan? Vanavond gaan we hierover met elkaar in gesprek.
7. Het Amsterdam Light Festival wordt aan het eind van dit jaar gehouden rond de Nieuwmarkt.
Mocht het om de één of andere reden lastig zijn de uitgebreide versie van het verslag te bekijken, laat dit dan weten aan:
Cliff van Dijk 06 - 20 58 36 77 cliffvdijk@gmail.com ook voor goede ideeën of Evelien van Os 06 - 11 53 33 52 evelienvanos@hetnet.nl
De volgende bijeenkomsten zijn op 12 september, 10 oktober en 14 november.
Amsterdam Light Festival over de Nieuwmarkt
Dit jaar komt het Amsterdam Light Festival naar de Nieuwmarkt. De route, enkele jaren door de Herengracht, zal nu door de Zwanenburgwal en Oude Schans lopen. Wat dat betekent moge duidelijk zijn: honderdduizenden bezoekers extra gedurende de relatief rustige avonden in december en januari. Om uit te leggen wat er precies gaat gebeuren, organiseert het festival voor Nieuwmarktbuurtbewoners en -ondernemers een (gratis) speciale rondvaart op woensdag 4 september van 19.30 uur tot 21.00 uur vanaf de steiger in de Amstel voor de Hermitage. Graag van te voren opgeven bij joanne@amsterdamlightfestival.nl of telefoon 020 62 06 908.
van Dijk
Cliff
Auke Bijlsma Geveltuinenprijzen 2019
Op vrijdagmiddag 4 oktober 2019, vanaf half zes, worden in Huize De Pinto (Sint Antoniebreestraat 69) voor het elfde jaar de Auke Bijlsma Geveltuinenprijzen uitgereikt. U bent allen van harte uitgenodigd om dit feest van de groene stad met ons te komen vieren met een hapje en een drankje.
De geveltuinen in onze buurt zijn een beroemd fenomeen geworden. Groepen toeristen lopen er graag een straatje voor om. Bezoekers en bewoners kunnen genieten van de vele geveltuinen en groene plekjes langs grachten, op pleintjes en in straten. Bewoners van de Nieuwmarktbuurt en omstreken hebben een soort van vergroeningsmanie omarmd, met aanstekelijk enthousiasme. En met veel liefde, geduld en groene vingers. Steeds meer ondernemers zijn ook aangestoken door deze vergroeningsmanie. Het Amrath bouwde een groene muur in de Buiten Bantammersteeg, het Ibishotel in de Valkenburgerstraat heeft bijenkasten geplaatst en de kantoortoren aan de Muiderstraat kreeg toestemming voor een extra brede, zestig meter lange geveltuin.
De Auke Bijlsma Geveltuinenprijzen voor de allermooiste tuinen in de buurt worden, als ieder jaar, door een lokale beroemdheid uitgereikt.
Tuinonderhoud aan de Lauriergracht
Groene najaarsweken
Hoe groener de stad, hoe mooier, hoe beter! Iedere stadsbewoner kan zijn ‘steentje’ bijdragen. Vanaf half september organiseren Het Claverhuis, De Boomsspijker en De Witte Boei diverse groenactiviteiten. Bewoners kunnen deelnemen aan cursussen stadstuinieren en snoeien en workshops fermenteren en composteren. Op de jaarlijkse Groenmiddag op zondag 13 oktober worden er lezingen gegeven en kunnen mensen informatie krijgen over alles wat groeit en bloeit. Voor het definitieve programma: houd de posters en flyers in de buurthuizen in de gaten en de website van Dock https://www.dock.nl/activiteiten. Alle details zijn ook te vinden op de agenda van Buurtgroen020 https://buurtgroen020.nl/activiteiten.
Huis de pinto
Maandag 9 september - 20:30 uur
Improvisatiemuziek Pintotonics n+1
Set 1: Solo
John Hugues: contrabas De Amerikaanse contrabassist John Hugues (1972) komt naar Amsterdam voor een solo optreden bij Pintotonics n+1; een première voor Nederland.
Set 2: Grand Duo
Michiel Scheen: piano
Frank Rosaly: slagwerk, percussie
Reserveren aanbevolen via 020 - 37 00 210
Entree €10, student/CJP €7
Dinsdag 10 september
19:30-21:30 uur
Lezing/cursus Humanistisch Verbond
Mens zijn in de 21ste eeuw, docent Peter de Wit
Aanmelden via www.cursushumanisme.nu
Zondag 15 september
16:15-18-15 uur
Muziekmatinee
Frank Bridge Pianokwartet
Jacob Plooij – viool
Örzse Adam – altviool
Florien Hamer – cello
Hans van Beelen – piano
Het Frank Bridge Pianokwartet speelt een laatromantisch programma dat expressionistische eind 19e -eeuwse klanken uit verschillende West-Europese landen verenigt: het Eerste pianokwartet van Brahms en het (minder bekende) Eerste pianokwartet van Fauré.
Reserveren via 020-3700210
Entree €5, kinderen € 2,50
Sint Antoniesbreestraat 69
1011 HB Amsterdam
Cliff van Dijk
Pilates aan de Recht Boomssloot 73 Privélessen reformer* & mat
Informatie en reserveren via: info@wandadewit.nl www.sprankelendfit.nl
*Oefeningen op de reformer zijn gericht op spieruithoudingsvermogen, stabiliteit, flexibiliteit en coördinatie. De oefeningen worden individueel aangepast om voor iedereen het beste uit zijn/haar lijf te halen.
MEER NAar BUITEN?
Eindeloze mogelijkheden als vrijwilliger
Maak een afspraak of kijk op onze website! www.vca.nu/centrum | 020- 5301220
Even buurten bij ...
In deze serie komt elke keer een buurtbewoner aan het woord die vertelt hoe hij/zij de Nieuwmarkt ervaart. Wat is er leuk, mooi of lelijk in de buurt? Deze keer Quinty Wix (10 jaar).
DOOR Mieke van Beeren FOTO Rogier Fokke
"Dag mensen van de Nieuwmarkt, ik ben Quinty Wix. Ik ben 10 jaar oud en ik ben geboren op de Recht Boomssloot in het huis waar ik nog steeds woon. Ik ga NOOIT weg uit de buurt, omdat mijn opa Henk ook op de Recht Boomssloot heeft gewoond. Mijn opa Henk was taxichauffeur, ik heb hem nooit gekend. Mijn moeder is in de Bloedstraat geboren en iedereen van de familie is hier opgegroeid en woont hier om ons heen. Ik zit op de Sint Antoniusschool, lekker dicht bij mijn huis. Na de zomer ga ik naar groep zeven. Het leukste op school vind ik gym en daarnaast buitenspelen. Als de andere kinderen uit de klas taakwerkjes doen, mag ik met een ander kindje werkjes doen op de computer. Dat vind ik fijner.
Quincy en ik kunnen samen goed fietsen maken. Banden plakken, kettingen repareren en oude fietsen opknappen. Als je een lekke band hebt, kom hem maar brengen op nummer 17. Ik zit ook nooit op m’n telefoon, het liefste ben ik buiten. Het allerliefst vissen vanuit ons bootje. We hebben nu een klein polyester bootje met een buitenboordmotortje. We zouden graag een stalen bootje hebben, dat is echt stoer.
Quinty Wix (10 jaar)
Recht Boomssloot
Ik vind het zo leuk hier in de buurt, omdat je hier zo goed kunt buitenspelen. En omdat de winkels allemaal zo dichtbij zijn. Het meeste houd ik van vissen. Ik kan de beste hengels maken. Geef me een bezemsteel of een bamboestok, wat draad en haakjes en ik maak zo een hengel voor je. Ik maak ze ook op bestelling, hoor. Mij opa hield veel van vissen. Hij viste ook in de Recht Boomssloot. Als ik aan het vissen ben, is hij altijd dicht bij me. Ik vang gewone visjes en ook stekelbaarsjes met een net. Sinds kort heb ik met mijn stiefbroertje Quincy een magneet aan een lang touw en dan gaan we in de gracht magneetvissen. We halen van alles op. Laatst hadden we een bootje aan de magneet, maar dat was veel te zwaar om omhoog te halen.
Toch denk ik dat ik wel een huis in de buurt kan vinden als ik later groot ben. Het is mijn opa gelukt en m’n moeder, dus zal het mij ook wel lukken.
Een andere hobby van me is kickboksen. Twee keer in de week ga ik met mijn stiefbroertjes op de fiets naar de Weesperzijde naar KOPS, de sportschool, om te trainen. Ik wil discipline leren en sterk worden. Mijn grootste wens is om later het leger in te gaan. En dat ga ik ook echt doen. Als je goed en sterk bent kan je het, daarvoor hoef je niet lang naar school te gaan. Ik houd erg van het leger. Ik verzamel spullen van het leger, ik heb al een paar spullen zoals een legertas. In het leger wil ik bij de mobiele brigade. Dan wil ik lange tijd naar het buitenland, parachute springen en in helikopters vliegen. Een paar maanden weg en dan weer een paar maanden thuis. Maar ik blijf dan wel in de Nieuwmarktbuurt wonen.
Wat ik zou willen veranderen in Amsterdam en onze buurt is dat er minder toeristen komen. Ze gooien viezigheid in het water en soms schelden ze ons uit. 's Nachts wordt ik weleens wakker als toeristen op het speelpleintje van de school lawaai maken. En wat ik ook zou willen is dat er goedkopere huizen komen om te kunnen wonen. De huizen worden steeds duurder. Toch denk ik dat ik wel een huis in de buurt kan vinden als ik later groot ben. Het is mijn opa gelukt en m’n moeder, dus zal het mij ook wel lukken."
Berichten uit de tekenklas #14
Piet Mondriaan kwam onder andere tot abstractie door te kijken naar de zogenaamde “restvormen”. Dat zijn bijvoorbeeld de vlakken die je kunt zien tussen de takken van een boom. Dan kijk je niet naar die takken, maar naar de ruimtes er tussen dus.
Ik leg dat uit aan de kinderen, de laatste les voor de eindpresentatie, de waslijn-tentoonstelling. Dan wordt al het werk aan waslijnen opgehangen en bewonderd, om vervolgens meegenomen te worden naar huis.
Het moeten TOP stukken worden zeg ik, de laatste les voor de vakantie!
En dat werden het!
Je schildert een boom met kale takken die elkaar kruisen, en kleurt de rest vormen in.
Zie daar!
Barbara
GRIP OP UW LEVEN
Steun als het even niet meer gaat
CentraM biedt ondersteuning:
• bij het omgaan met geld(problemen)
• bij het zo lang mogelijk gezond en zelfstandig thuis blijven wonen
• bij problemen in relaties en een veilig thuis
• voor mantelzorgers
CentraM ondersteunt en verbindt bewoners en geeft informatie & advies.
U kunt altijd gratis bij CentraM terecht, een verwijzing is niet nodig.
U kunt contact met ons opnemen via: 020 -557 33 38 • tussen 9 en 12 uur.
U kunt ook langs komen bij een van onze pluspunten in de buurt. Voor meer informatie en adressen kijk op onze website: www.centram.nl
Recreantenvereniging Nieuwmarktbuurt zoekt enthousiaste spelers (V/M) om te
Donderdagavond van 20:30 tot 22:30 uur Inlichtingen: 06 4493 3126
Even denken
Kunst in de etalage 2019-3
Stuur uw oplossing(en) in, met kans op publicatie ervan in het volgende nummer.
Honing heeft bijwerkingen, dat kan niet anders. Maar hebben tantes ook neveneffecten?
Uw antwoord (maximaal 80 woorden) komt misschien wel in het volgende nummer.
Oplossingen
Even denken 2019-2
Gevraagd was (kleintje crypto): Wat is een hippodroom? En een triptiek?
Beike Bakker vond:
triptiek = reiswinkeltje hyppodroom = nachtmerrie
Alied Blom bedacht:
Een hippodroom is de heerlijke roskam gehanteerd door de jeugdige verzorgster waar elk paard van droomt.
Een triptiek is een modieus winkeltje waar men door allerlei genotmiddelen opgewekte trips kan kopen.
Na de ‘wad-abstracties’ van Hannemieke Stamperius is nu ruimtelijk werk van Heleen van Deur te zien in de etalage van PRENT&BOEK op het Zuiderkerkhof. Eigenzinnige werk: wonderlijke figuren gemaakt met bijzondere materialen. Papier van groente en moerbei blad, kommetjes van rijst en beelden van oude boeken. Bijzonder is ‘De Snoever’. Hij is gemaakt van moerbei papier, geprepareerde visgraten, schelpen, zeesterren en zalmhuid. Dat is nog eens recycling ! Te zien tot de derde week september. Meer informatie op www.heleenvandeur.nl Daarna gloed nieuw werk van Hanneke Dikboom waarvan hier een voorproefje.
- advertentie -
OPVALLENDE BUURTGENOTEN
OP DE TEKENING STAAN FANTA EN SALLIE (SPREEK UIT SJALLIE). FANTA IS JOURNALIST EN WEET VEEL OVER DE BUURT, VOORAL DE ZESTIENDE EN ZEVENTIENDE EEUW HEBBEN ZIJN INTERESSE. VOOR ONS AMSTERDAM HEEFT HIJ EEN BOEIEND ARTIKEL GESCHREVEN OVER DE VALSE PROFEET SJABTAI TSVI, DIE DE GEMOEDEREN ROND 1666 IN DE WATERLOOPLEINBUURT NOGAL OPSCHUDDE. ALS BUURVROUW MAG IK SOMS MET SALLIE WANDELEN. SALLIE IS VOOR DE DUVEL NIET BANG, HIJ DENKT DAT HIJ EEN GROTE HOND IS WAT TOT ONVOORZIENE CONFRONTATIES KAN LEIDEN. WAT FANTA LEUK VINDT AAN DE BUURT IS DAT – ONDANKS DE VELE TOERISTEN – BUURTBEWONERS ELKAAR HERKENNEN EN NADRUKKELIJKER GROETEN.
Ondernemer en weinig inkomsten?
Kom naar de informatie- en netwerkmiddag op 16 oktober!
Wie onderneemt weet dat het soms tegen kan zitten. Een paar slechte maanden en er blijft weinig over om van te leven.
Bent u ondernemer/zzp’er en wilt u meer weten over de ondersteuning die de gemeente te bieden heeft? Kom dan naar de informatie- en netwerkmiddag voor gratis advies. Volg de workshop belastingaangifte voor zzp’ers of één van de andere workshops, doe de voorzieningencheck en vergroot uw netwerk.
Waar OBA Oosterdok
Wanneer woensdag 16 oktober
Tijd vanaf 14.00 uur
Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden via www.amsterdam.nl/pakjekans
Voor meer informatie over ondersteuning van de gemeente voor ondernemers kijk op www.amsterdam.nl/sterkerondernemen
