FC Bergman in de ban van Peter Benoit p. 48
Trajal Harrell choreografeert
Winterreise p. 36
Gentse gevels breken uit met Thomas Verstraeten p. 31
ESSAY
Tom Lanoye p. 58
‘In wat voor Vlaanderen willen we wonen?’
over SEIZOEN 26/27
is het tijdperk van de bastaard’
Zoë Demoustier interviewt Alain Platel
‘Een artiest komt niet zomaar uit de lucht vallen’
gesprek
smeedt Vlaanderen?’
Sibo Kanobana
Duizelingwekkend
Beste toeschouwers,
Opera Ballet Vlaanderen presenteert een nieuw seizoen onder de noemer À la flamande. Zoals een goede kok zich laat inspireren door traditionele gerechten, maakt Opera Ballet Vlaanderen voorstellingen die het opera- en danserfgoed levendig houden.
‘Op Vlaamse wijze’ laat zich moeilijk in een eenduidige definitie vatten. Het verwijst naar tradities die telkens opnieuw worden heruitgevonden. Vlaanderen is ontstaan door instroom, vermenging en verandering. Onze identiteit is dan ook een meerlagige constructie.
Wat de programmering van dit nieuwe seizoen typeert, is een speels en soms verrassend samenkomen van uiteenlopende invloeden. ‘In verscheidenheid verenigd’ is niet toevallig het motto van de Europese Unie. In een geopolitieke context waarin polarisatie en uitsluiting toenemen, klinkt die oproep tot verbinding urgenter dan ooit. De kunsten hebben hierin een cruciale rol te spelen.
Opera Ballet Vlaanderen werkt vanuit Vlaanderen in dialoog met de wereld. Onze theaters zijn voor velen een plek om thuis te komen. Componisten, dirigenten, choreografen en regisseurs hebben generaties lang daaraan bijgedragen. Onze organisatie rust op de schouders van vele reuzen die een
rijk en meerstemmig cultureel leven in Vlaanderen hebben uitgebouwd. Maar kunst is ook kwetsbaar: ze schuurt en stelt vragen. Dat behoeft een maatschappelijk draagvlak.
In Vlaanderen is de waardering voor kunst en cultuur gelukkig diep verankerd in de samenleving. Getuige hiervan zijn het breed toegankelijke deeltijds kunstonderwijs, de conservatoria, het bloeiende culturele verenigingsleven, het brede netwerk van theaters, kunstencentra, cultuurhuizen en bibliotheken. Vlaanderen kent ook een lange traditie waarin de artistieke vrijheid wordt beschermd en gekoesterd. Dat is niet overal zo in de wereld.
We hopen dat we samen met beleidsmakers onze kunst en cultuur ambitieus een plaats kunnen blijven geven in Europa en ver daarbuiten. Zo blijven onze huizen ontmoetingsplekken waar we, in al onze diversiteit, van schoonheid en troost kunnen genieten.
Jan Raes & Benedikt Spierings ALGEMEEN DIRECTEUR & ADJUNCT ALGEMEEN DIRECTEUR OPERA BALLET VLAANDEREN
‘Alle identiteiten zijn meerlagig, maar de Vlaamse is bij uitstek een morsig en vaak speels samenraapsel van invloeden en kruisbestuivingen’, zegt artistiek directeur Jan Vandenhouwe. Dit seizoen gaat Opera Ballet Vlaanderen onder de vlag À la flamande op zoek naar wat ons verbindt met België, Europa en de rest van de wereld en wat mogelijke toekomsten voor Vlaanderen zijn.
— Door Ilse Degryse
Waarom heeft seizoen 26/27 de slagzin À la flamande gekregen?
Verschillende thematische lijnen kruisen elkaar. Ten eerste brengen we drie operaprojecten in het Nederlands: De Materie van Louis Andriessen, Lucifer en De Schelde van FC Bergman naar Peter Benoit en De draaischijf naar de roman van Tom Lanoye. Daarnaast hebben we meerdere voorstellingen waarin Vlaanderen inhoudelijk een belangrijke rol speelt en meer bepaald de rivier de Schelde. Met onze dansprogrammering duiken we dan weer in het repertoire van de choreografen van de zogenaamde ‘Vlaamse Golf’, die in de jaren 1980 en 1990 ons land internationaal op de kaart hebben gezet.
Overkoepelend willen we het met al onze voorstellingen hebben over de vraag in wat voor Vlaanderen we willen leven en wat mogelijke toekomsten zijn? We willen nadenken over actuele thema’s die Vlaanderen nauw verbinden met België, Europa en de rest van de wereld. In onze zoektocht naar antwoorden laten we ons voeden door kennis van het verleden en laten we ons inspireren door het rijke repertoire uit de opera-, dans- en muziekgeschiedenis. Wat daarbij meteen duidelijk wordt, is hoe moeilijk ‘Vlaams’ te definiëren valt. Alle identiteiten zijn meerlagig, maar de Vlaamse is bij uitstek een morsig en vaak speels samenraapsel van invloeden en kruisbestuivingen.
Beginnen we met de operaproductie Lucifer en De Schelde naar Peter Benoit. Een verrassende keuze misschien?
Het waren de makers van FC Bergman die – na het monstersucces van Les Pêcheurs de perles – zelf met het idee kwamen om iets met die twee oratoria van Benoit te doen. Dat heeft mij ook wel een beetje verrast, moet ik toegeven. Stef Aerts en Marie Vinck zijn met name geprikkeld door het feit dat die oratoria in het Nederlands geschreven zijn en zij zullen er hun eigen bijzondere, visuele dramaturgie aan geven. Twee verhalen komen samen in de voorstelling: het verhaal van Lucifer, de figuur die de wereld in chaos stort, en het verhaal over de Schelde, als bron van nijverheid, handel en vooruitgang in
Antwerpen. De Schelde gaat over het naïeve optimisme van een wereld die steeds meer wil. Lucifer toont de gevolgen van een op hol geslagen vooruitgangsdenken. Peter Benoit lag uiteraard ook aan de basis van de Vlaamse Opera en het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium in Antwerpen. Het Nederlands staat vandaag als cultuur- en wetenschapstaal steeds meer onder druk. Op cultuur en kunstonderwijs wordt wereldwijd bespaard. Het is dan ook fascinerend te zien welke rol cultuur en muziek meer dan een eeuw geleden konden spelen in de emancipatie van een taalgemeenschap en hoe zij mee een nieuwe dynamiek hebben gebracht in de samenleving.
De Vlaamse Opera speelt een belangrijke rol in de succesroman De draaischijf van Tom Lanoye.
In De draaischijf komt een ander, duister aspect van onze geschiedenis aan bod. Lanoye laat vlijmscherp zien tot welke uitwassen een doorgedreven nationalisme en een eng identitair denken kunnen leiden. We mogen niet vergeten dat tijdens de nazi-bezetting van Antwerpen de chef-dirigent in een SS-uniform Die Meistersinger von Nürnberg in onze bak heeft gedirigeerd. Dat houdt ons een spiegel voor. De razzia’s die Lanoye beschrijft, zijn, als je bijvoorbeeld naar de Verenigde Staten kijkt, helaas nog aan de orde van de dag. Het is een verhaal dat we niet uit de weg mogen gaan als we nadenken over het Vlaanderen van de toekomst. Welke keuzes hadden we destijds zelf gemaakt? Welke keuzes zullen we als cultuurmakers maken wanneer de wereld verder blijft polariseren en verharden?
De draaischijf wordt een theatermonoloog gebracht door Peter Van den Begin, met een nieuwe orkestpartituur van componist Steven Prengels.
Steven Prengels, die we kennen van C(H)ŒURS en Ombra van Alain Platel, verweeft de muziek die in het boek vermeld wordt ook in zijn partituur. Wat ik er bovendien boeiend aan vind: Peter Benoit heeft in 1893 het Nederlandsch Lyrisch Tooneel opgericht als voorloper van de Vlaamse Opera. Daar werden Nederlandstalige toneelteksten
‘In onze zoektocht laten we ons voeden door kennis van het verleden en laten we ons inspireren door het rijke repertoire uit de opera-, dans- en muziekgeschiedenis’
ritmisch gesproken boven een live-orkestbegeleiding. Onze Draaischijf knoopt weer bij die traditie aan. Het is een interessante hybride vorm tussen theater en opera. Ook zetten we hiermee onze reeks van succesvolle romanbewerkingen verder, denk aan Brodeck of De bekeerlinge
Over hybride producties gesproken: onze grote opener van het seizoen is De Materie van Louis Andriessen, in een regie van Phia Ménard en met een choreografie van Antonio De Rosa en Mattia Russo (KOR’SIA).
Dat is het soort productie waar ons huis intussen voor bekend staat. Koor, orkest en dans worden samengebracht in een totaalspektakel dat een breed publiek aanspreekt en waar verschillende generaties en groepen elkaar ontmoeten. De Materie ligt in de lijn van het overdonderende Satyagraha van enkele jaren geleden.
Kan je iets meer vertellen over het werk zelf? De Materie is misschien niet zo bekend in Vlaanderen.
De Materie is het hoofdwerk van Louis Andriessen, zonder twijfel de belangrijkste Nederlandse componist van de laatste eeuwen. Hij heeft op een heel eigen, radicale manier een antwoord gegeven op het Amerikaanse minimalisme. Je kan hem in één adem noemen met componisten zoals Philip Glass en Steve Reich. De Materie vertelt geen zuiver lineair verhaal, maar vormt een eerder associatief werk over hoe de geest de materie beïnvloedt en omgekeerd. Het heeft vier hoofdstukken: een rond de 17e-eeuwse scheepsbouw, een rond de Antwerpse mystica Hadewijch, een rond Piet Mondriaan en een rond Marie Curie.
Dat klinkt vrij abstract.
Oh, maar het wordt ook een emotionele avond. De muziek uit het deel over Hadewijch is bijvoorbeeld onaards mooi, extatisch zelfs. In het luik over Mondriaan krijgt ze een swingend, dansant karakter, wordt het boogiewoogie. De samenstelling van het orkest is ook bijzonder. Andriessen had het zelf over een ‘groot ensemble’: veel slagwerk waaronder ook vier autobumpers, saxofoons, basklarinetten en een
contrabasklarinet, elektrische gitaren, basgitaar, synthesizers, piano’s, etc. Wat daarnaast zo aanspreekt in De Materie, is de Europese dimensie. Het werk brengt verhalen uit verschillende landen en naast het Nederlands komen er ook andere talen in voor. Dat Europese karakter is een wezenskenmerk van onze kunstvormen, die steeds verschillende invloeden samenbrengen en dus per definitie onzuiver zijn.
In welke werken in seizoen 26/27 zie je die Europese dimensie verder?
We brengen Hector Berlioz’ versie van de opera Orphée et Eurydice van Christoph Willibald Gluck, in een concertante uitvoering: een oude Griekse mythe, het verhaal van Orpheus, heeft hier een Duitse componist uit de verlichting geïnspireerd om een opera in het Italiaans te schrijven die later in het Frans werd bewerkt. Voor Lohengrin heeft Wagner zich laten inspireren door een middeleeuwse sage die in Antwerpen speelt. Christendom en Germaanse mythologie botsen op elkaar. La traviata is dan weer een Frans verhaal dat zich in Parijs afspeelt en door de Italiaanse componist Verdi tot een opera werd gemaakt, die wij in de regie van de Belg Tom Goossens brengen. Al die werken verklanken waarden, idealen en passies die Europa door de eeuwen bezield hebben: van de antieke oudheid en de middeleeuwen over de verlichting en de romantiek tot de postmoderniteit.
Gaan we even terug naar die kruisbestuivingen in onze kunstvormen waar je het in het begin over had. Die karakteriseren bij uitstek de choreografen van de Vlaamse Golf, die in de jaren 1980 en 1990 de wereld bestormden.
Als je er meer precies naar kijkt, kom je snel tot het besef dat onze Vlaamse dans ondenkbaar is zonder internationale beïnvloeding. Anne Teresa De Keersmaeker is ondenkbaar zonder het werk van de Amerikaanse postmodernisten van de tweede helft van de 20e eeuw. Alain Platel is schatplichtig aan choreografen zoals Pina Bausch. Zeker Alain Platel heeft dat onzuivere waar ik het eerder over had, altijd opgezocht. Het doet me veel plezier dat we ons dansseizoen afsluiten met een nieuwe creatie van hem, Soûl, op het symfonische
‘De Materie is het soort hybride productie waar ons huis intussen voor bekend staat, een totaalspektakel dat een breed publiek aanspreekt en waar generaties en groepen elkaar ontmoeten’
gedicht Totenfeier van Gustav Mahler, een vroege versie van zijn tweede symfonie. Soûl brengen we in een double bill met Adagio van Pina Bausch, op de tiende symfonie van diezelfde Mahler. Dat wordt een erg mooie avond, live begeleid door ons orkest.
De strijkers van OBV begeleiden ook de dansvoorstelling Bartók / Beethoven / Schönberg, waarmee we drie klassiekers uit het oeuvre van onze associate artist Anne Teresa De Keersmaeker aan ons repertoire toevoegen.
We hebben een jarenlang traject met Anne Teresa De Keersmaeker. Met Fase (seizoen 23/24) hebben we gefocust op echt vroeg werk van haar uit 1982. Rain (seizoen 24/25) ontstond in 2001. Dit seizoen brengen we drie iconische choreografieën die ze in de jaren 1980 en 1990 gecreëerd heeft op muzikale meesterwerken: Bartóks vierde strijkkwartet, de Grosse Fuge van Beethoven en Verklärte Nacht van Schönberg. Als geen ander maakt Anne Teresa De Keersmaeker muzikale structuren zichtbaar in haar dans. Het is fantastisch dat onze dansers dit met de strijkers van ons orkest kunnen brengen.
Van Alain Platel en Anne Teresa De Keersmaeker gaan we naadloos naar Zoë Demoustier, want het een heeft wel wat met het ander te maken…
Zoë Demoustier neemt voor A Wave de generatie van niet alleen Anne Teresa De Keersmaeker en Alain Platel, maar ook Wim Vandekeybus en Marc Vanrunxt als vertrekpunt. Zoë is een jonge choreografe die altijd veel over die dansklassiekers heeft gehoord, maar ze zelden of nooit live op het podium heeft gezien. In haar voorstelling onderzoekt ze hoe dat kostbare danserfgoed vandaag doorgegeven kan worden. Ze maakt A Wave met een diverse groep van medemakers: dansers van Opera Ballet Vlaanderen, aangevuld door jongeren, een danser met een beperking van Platform K en iconische dansers die de stukken van weleer creëerden.
Verder op het dansprogramma staan twee grote namen: Marcos Morau brengt The Sleeping Beauty en Trajal Harrell maakt een choreografie op de Winterreise van Schubert.
Marcos Morau kennen we intussen goed dankzij Romeo + Julia, dat niet alleen ons publiek in Antwerpen en Gent heeft verrukt, maar ook internationaal onder luid gejuich op tournee is geweest.
‘De makers van FC Bergman kwamen zelf met het idee om iets met twee oratoria van Peter Benoit te doen. Zij zullen er hun eigen bijzondere, visuele dramaturgie aan geven’
Met The Sleeping Beauty brengt hij zijn eigen onstuimige, even poëtische als adembenemende visie op de balletklassieker De schone slaapster van Tsjaikovski. Trajal Harrell gaat aan de slag met een van de hoofdwerken van de romantiek, de Winterreise van Schubert. Het is voor ons een eer dat een van de meest gevraagde choreografen – kunstenaars tout court – die op alle grote festivals staat, voor het eerst een choreografie maakt op een klassieke partituur. Ook dat wordt opnieuw een hybride productie met onze dansers, operazangers en livemuziek.
Kan je iets meer vertellen over Trajal Harrell? Hoe zou je zijn danstaal omschrijven?
Trajal Harrell is een Amerikaanse choreograaf die zich liet inspireren door het New Yorkse nachtleven van de jaren 1980. Het was de periode van de ondergrondse vogue, ontstaan in de Afro- en Latijns-Amerikaanse lhbtqia+-gemeenschap, waar iedereen transformeerde tot wie die maar wilde zijn. In vogueing draait het erom je met kledij en andere vormen van zelfexpressie te bevrijden van hoe anderen naar je kijken. Dat past helemaal bij het verhaal van Franz Schubert, die als queer componist in het begin van de 19e eeuw in Wenen ook tot een subcultuur of underground behoorde. Schuberts liederen vormden een onthutsend moderne tegenstem in tijden van conservatisme en reactionaire politiek. Het zijn hele andere tijden, maar er zijn fascinerende overeenkomsten.
Keren we nog even terug naar À la flamande en de Schelde. Die rivier zien we opduiken in meerdere producties.
Klopt, ze stroomt niet enkel door het gelijknamige oratorium van Peter Benoit en De Materie. Ook de graalridder Lohengrin komt op een zwaan op de Schelde naar Antwerpen. De Schelde stroomt ook door Gent, wat ons bij Der Schmied von Gent brengt, de opera die Franz Schreker componeerde naar een oud volksverhaal verteld door Charles De Coster. Via de Schelde, en de havens die daarmee verbonden zijn, zijn internationale contacten en tendensen in de loop van de geschiedenis steeds naar Vlaanderen gekomen. Tegelijk is de kolonisatie van Congo grotendeels via die rivier gebeurd. Het is dus opnieuw ambigu, maar de Schelde is wel altijd de opening naar de wereld geweest.
een ander, duister aspect van onze geschiedenis aan bod.
Tom Lanoye laat vlijmscherp zien tot welke uitwassen een doorgedreven nationalisme en een eng identitair denken kunnen leiden’
Met Der Schmied von Gent keert de internationaal bejubelde productie van Ersan Mondtag terug.
Ik ben blij dat we dat stuk na zes jaar opnieuw kunnen brengen. Der Schmied von Gent was in veel opzichten een ontdekking: van een geweldige partituur én van Ersan Mondtag. Het was zijn allereerste operaregie. Zijn Schmied – met spectaculaire set en kostuums –heeft pers en publiek omvergeblazen én bracht tegelijk een kritische boodschap over ons eigen koloniale verleden. De productie is ook internationaal in de prijzen gevallen. De komende jaren zijn de opera’s van Ersan Mondtag te zien op de Salzburger Festspiele en in de Wiener Staatsoper. Om maar te zeggen: het doet me nog altijd veel plezier dat we hem toen hebben kunnen overtuigen om de stap te zetten van theater naar opera.
Nu we toch in Gent zijn: belangrijk om te onderstrepen is dat Opera Ballet Vlaanderen met een stevig programma aanwezig blijft in de Arteveldestad.
Klopt helemaal. Winterreise en A Wave brengen we in De Vooruit, met onze concerten en concertante opera’s Orphée et Eurydice en Lohengrin staan we opnieuw in De Bijloke, aperitiefconcerten brengen we in de MIRY concertzaal. De Capitole ontvangt ons voor Bartók/ Beethoven/ Schönberg, The Sleeping Beauty en De draaischijf. We trappen ons seizoen ook af in Gent met De opstand van de gevels. Dat project van theatermaker Thomas Verstraeten, dat bestaat uit een feestelijke parade en een muziektheatervoorstelling in NTGent, toont bij uitstek de diversiteit van de stad. Samen met een nieuw Gents stadsorkest brengt Thomas Verstraeten de hedendaagse maatschappij tot klinken en stelt hij vragen als: wat is centrum, wat is periferie, wat is echt en wat is geïdealiseerd verleden?
Het zijn vragen die ook aan de orde komen in onze panelgesprekken, een nieuw initiatief van OBV onder de titel AAN TAFEL. Dat brengt een reflectie over Vlaanderen in de grote(re) buitenwereld.
Ons jaarthema pakken we op tijdens drie panelgesprekken. Ze zijn een actieve uitnodiging om verder aan de slag te gaan met de vragen die onze producties aanreiken en met het idee dat we in Vlaanderen steeds als een spons verschillende invloeden gewillig hebben opgenomen. Daarbij deze gedachte: Europa wordt in de nieuwe wereldorde in het nauw gedreven door autoritair geleide continenten. Uiteraard is het dan belangrijk om economisch en militair sterk te staan, maar minstens even urgent is het om de Europese waarden te blijven verdedigen en te blijven investeren in kunst en cultuur. Een gezonde democratie geeft cultuur alle vrijheid en laat die bloeien. Een gezonde democratie leert ook uit het verleden. Om de gesprekken alvast in gang te trekken, hebben we voor deze brochure aan drie auteurs gevraagd een kritische bijdrage te schrijven: Tom Lanoye, Rashif El Kaoui en Sibo Kanobana.
Last but not least: we verwelkomen onze nieuwe muziekdirecteur, Stephan Zilias. Dat is een nieuwe start, maar ook een blij weerzien.
We kennen de Duitse dirigent Stephan Zilias inderdaad al goed van Der Freischütz in de regie van Christoph Marthaler in het seizoen 24/25. Toen werd meteen duidelijk dat er een klik is met ons huis en dat Stephan graag met ons orkest aan het werk wil. Bovendien is hij iemand met wie je echt een artistieke dialoog kan voeren, ook met regisseurs. Hij is graag betrokken bij het hele productieproces. Hij is daarnaast een bijzonder ervaren muziekdirecteur en komt van een van de grootste Duitse huizen – Staatsoper Hannover – naar OBV. Ook Francesco Corti, met wie we een traject hebben rond het historisch geïnformeerd spelen van klassieke muziek, komt overigens terug. Na het grote succes van Don Giovanni in 25/26 dirigeert hij komend seizoen Orphée et Eurydice van Gluck. Dat gaat vuurwerk geven!
Vaak begint het gesprek pas na de voorstelling – in de foyer, op de trein naar huis of de volgende dag aan tafel. Met AAN TAFEL giet Opera Ballet Vlaanderen die conversaties in een reeks panelgesprekken. Schrijfster en radiopresentatrice Heleen Debruyne verdiept zich samen met gasten in het jaarthema À la flamande. Ze gaan in op de maatschappelijke vragen die onze producties aanreiken. Ook het publiek krijgt de kans mee te denken.
Het eerste panelgesprek ‘Ik ben een bastaard’ onderzoekt de (on)zuiverheid van de Vlaamse identiteit: wie bepaalt wat ‘Vlaams’ is en wie erbij hoort? In ‘De tael is gansch het volk’ staat de rol van taal centraal en bekijken we hoe cultuur en kunst hebben bijgedragen aan de Vlaamse ontvoogding. De reeks sluit af met ‘Mijn vlakke land’, een gesprek over de toekomst van en de veranderingen in ons Vlaamse landschap.
ALLE GESPREKKEN VINDEN PLAATS IN OPERA ANTWERPEN. MEER INFO OP P. 114
Rashif El Kaoui is acteur, rapper, podcastmaker en schrijver. Hij studeerde woordkunst aan het Koninklijk Conservatorium Antwerpen. In 2016 werd zijn proza bekroond met de El Hizjra Literatuurprijs. Ook uitgeverij Das Mag pikte zijn werk op. Als acteur was El Kaoui te zien bij ’t Arsenaal, Het Paleis, fABULEUS, de Monty en KVS. Hij speelde onder meer in Malcolm X, Odysseus: een zwerver komt thuis, Drarrie in de Nacht en JR (FC Bergman/ Toneelhuis/ NTGent/ KVS) en Who’s Afraid of Virginia Woolf. In 2021 maakte hij voor Het Zuidelijk Toneel de theaterproductie/documentaire De Bastaard, een persoonlijk verhaal rond zijn Marokkaans-Vlaamse identiteit. De laatste jaren werkt hij vaak bij Het Nieuwstedelijk (o.a. Mooie Jaren, Kellyanne Conway The Musical, Orde van de dag). Rashif El Kaoui schreef deze reflectie bij het jaarthema À la flamande op onze uitnodiging.
‘Ik ben een bastaard. Een halfbloed. Een vuilnisbakkenras. Veelal een passe-par-tout, nog vaker een passe-par-rien.
Mijn X-chromosoom komt uit de Vlaamse Kempenklei, mijn Y-chromosoom komt uit het mulle Atlaszand. Ik zou niet mogen zijn.’
Zo begon de openingsmonoloog van De Bastaard, de voorstelling die ik nu zo’n vijf jaar geleden maakte bij Het Zuidelijk Toneel om in het reine te komen met mijn eigen bi-culturele identiteit. Ik nam de spade van de taal ter hand en groef in mijn ziel. Ik reisde voor het eerst naar Marokko, bezocht het graf van mijn vader in Zuid-Frankrijk en ging op tournee door België en Nederland om te tonen wat ik uit mijn hart had ontgonnen.
De eerste definitie van ‘bastaard’ volgens Van Dale is ‘niet uit een wettig huwelijk geboren kind’, maar een tweede en derde definitie betreffen ‘dieren geboren uit kruisbestuiving van aanverwante rassen’ en in oudere versies van Van Dale ook ‘halfbloeden’. De taal en de geschiedenis zijn niet vriendelijk geweest voor mensen geboren uit kruisbestuiving.
Ook in literatuur, theater en film zijn bastaarden weinig benijdenswaardige figuren. Ze dragen maskers, spreken met gespleten tong en lopen verloren tussen ‘zij’ en ‘wij’.
Ik ben in de Nederlandse taal getogen, maar ook uitgespogen. Ik ben erin geliefkoosd en geslagen. Ik ben erin gevangen. En ik heb getracht te schaven aan de taal, ik heb getracht ze om te smelten tot ze louter inkt was, die ik kon bewerken op het aambeeld van de verbeelding en dan liet stollen op mijn tong.
‘Ik ben geboren in de tussenruimte. De ruimte waarin haat ontstaat, de liefde broeit en de as wordt verschoven. Ik ben een bastaard.’
Of ik daarin geslaagd ben, laat ik in het midden. Maar soms ontstaat betekenis in het uitspreken. Ik moest graven. Ik moest spreken. Ik moest, ik moest, ik moest… opdat ik eindelijk zou ‘mogen’. Mogen bestaan in de tussenruimte. De ruimte die altijd evenredig ‘hier’ en ‘daar’ is. De ruimte tussen podium en publiek. Daar ontstaat ons gedeeld verhaal.
Stel uzelf de vraag: stel ik mijzelf in vraag?
Hoe stellig stelt u zichzelf in vraag?
Keer uw hoofd richting het verleden, daar ligt uw toekomst.
Wandel met ons over het pad der tranen, the trail of tears En tel de wervels van de gebroken ruggen op wiens kap uw welvaart is gebouwd.
Voel u niet schuldig. En heb geen medelijden. Maar kijk. Kijk om u heen.
Haal uw aders open met het chirurgische mes der zelfanalyse. Snij uw aders open met dit mes. Maak de snede verticaal. Niet horizontaal als een kreet om hulp, snel gestelpt met een doekje voor het bloeden. Maak de snede verticaal.
Zodat de gal eruit kan vloeien. Voorbij het punt van terugkeren. Kijk werkelijk om u heen.
Uw blik is gekleurd. In sepia, zwart en wit. Wie heeft de kleurenfilter gekozen?
Voel u vooral niet schuldig. Dat leidt enkel tot witte tranen. En witte tranen zijn geen melk. Tranen zijn te zout om kinderen te zogen.
Dit is het tijdperk van de bastaard. Een vloeibare tijd van vermenging, vervloeiing en vervloeding. Een tijd waarin de overvloed te mager uitvalt. Een tijdperk van twijfel.
Luister. Luister. Naar de stemmen ongehoord. De stemmen gesmoord alvorens gehoord, gesmoord in de moederschoot, een ongelukkig nevenproduct van onze ‘maakbare’ samenleving.
Wij zijn bastaarden. Niet half -of dubbelbloeden. Wij zijn kinderen van Horus. Kinderen van de maan. Kinderen van Kal-El. Wij bloeden in stilte. Druppel per druppel. Drop by drop. Het gaat hem net om die ene druppel.
Ga voorbij de fenotypes en besef dat er maar één mensenras is. Met vele stammen. Ras is een sociale constructie. Tribaal is triviaal.
Maar waarom klinkt dat zo moeilijk te geloven?
Leugens zijn verhalen met macht. Leugens zijn verhalen plus macht.
Daarom klinken leugens aannemelijker dan de waarheid.
Wie heeft er baat bij de leugen?
Wie houdt hem in stand?
Daarom bieden wij u gecodeerde woorden. Coded language. Opdat u zou luisteren. Opdat wij u niet zouden kwetsen. Of erger nog: dat u zich schuldig zou voelen. Wij dragen de schuld wel voor u. Sla ons op ons achterste en wij galopperen de woestijn in. We zullen er niet bokkig om zijn.
Wij maken een reis au bout de la nuit Helter Skelter tegemoet. The wormwood star staat hoog aan de heldere hemel.
Wij zijn mixed-up, but don’t get it twisted.
Wij zijn hybride exoten. Aanlokkelijk. Verboden vruchten welwillend geplukt. Net niet gevaarlijk genoeg om te bijten, maar toch… Des petits fétiches om uw lusten op bot te vieren.
Aai maar. Graai maar.
U bent misschien gewoke-washet, maar in uw geest worden handjes gekapt.
Later wanneer we groot zijn, is iedereen beige. En dat is geen doel, maar ook geen probleem. Bastaarden zijn de kinderen van morgen. En wij vragen niet veel. Maar wat we vragen is best veel.
Alleen dat u zichzelf bevraagt. Durf te vragen. Vraag zodat wij bestaan.
We zijn allemaal nog zo klein.
Zoë Demoustier in gesprek met Alain Platel
Bausch / Platel / Mahler
DANS WERELDCREATIE
Zoë Demoustier maakt dit seizoen met A Wave een dansvoorstelling waarin ze teruggrijpt naar het werk van de zogenaamde ‘Vlaamse Golf’. Alain Platel maakte deel uit van die groep Vlaamse choreografen die in de jaren 1980 en 1990 de wereld bestormden en veroverden. We vroegen aan de jonge choreografe of ze haar voorganger en voorbeeld voor ons wilde interviewen. Dat deed ze. En dat werd een fijn gesprek.
— Door Ilse Degryse / foto's Ivan Put
‘Jullie waren van jongs af aan mijn helden. En zoals dat ook gaat met je ouders: gaandeweg verandert je relatie. Je ziet de kracht, maar ook de barsten’
— Zoë Demoustier
Zoë Demoustier en Alain Platel treffen elkaar op een van die eerste kraakverse lentedagen begin maart in de dansstudio van laGeste, het gezelschap dat in 2023 uit les ballets C de la B (opgericht door Platel en enkele vrienden) ontstaan is. Die studio is gelegen op de schilderachtige Bijlokesite, waar vanaf de 13e eeuw en daarna meer dan 750 jaar een hospitaal gevestigd was. Het is een heerlijke, rustige plek, aan de rand van de Gentse binnenstad. Vandaag heeft het Gentse stadsmuseum STAM er zijn onderkomen, naast onder meer het KASK, het Conservatorium, Muziekcentrum De Bijloke, de International Opera Academy en LODmuziektheater
Ook in de repetitiestudio van laGeste valt de zon die dag vrolijk binnen. Tegen de achterwand hangt een bijzonder relikwie: een sjaaltje van Pina Bausch, naast een foto van de legendarische choreografe uit Wuppertal. Het brengt het gesprek meteen waar het wezen moet: naar het verhaal van inspiratie en bewondering en groeien op de schouders van je helden.
‘Dat sjaaltje heb ik van Pina zelf gekregen’, vertelt Alain Platel. ‘In 2002 mocht ik voor het Leuvense festival Klapstuk de tien voorstellingen programmeren die mijn leven veranderd hebben. Café Müller, een werk van Pina uit 1978, was daar een van. Iedereen zei dat het nooit zou lukken om haar daarmee naar Klapstuk te brengen, want ze danste Café Müller enkel samen met Le Sacre du printemps en alleen in het kader van een langere speelreeks. Maar Pina kwam. Omdat de voorstelling maar veertig minuten duurde, stond ze achteraf een interview toe – op de scène, live voor het publiek – wat ze normaal gruwelijk vond. Het werd een memorabele avond. Voor Pina vertrok, schonk ze me het sjaaltje als souvenir. Sindsdien hangt het hier.’
ZOË DEMOUSTIER Waw, nu ken ik eindelijk het verhaal van het sjaaltje… Maar wat ik je allereerst wil vragen, Alain: jij gaat opnieuw een voorstelling maken voor Opera Ballet Vlaanderen in 26/27, en er is ook een link met Pina Bausch. Kan je daar wat meer over vertellen? Want was jij niet met pensioen? (glimlacht)
‘Ik heb snel beseft dat ik al wat ik had voorbereid aan de kant moest leggen en moest vertrekken van wat ik voor mijn ogen in de studio zag gebeuren.
Vanaf dan heb ik mijn eigen stem gevonden’
— Alain Platel
ALAIN PLATEL Ik ben inderdaad met pensioen, maar Jan Vandenhouwe heeft me verleid… (lacht) Hij vroeg of ik een korte choreografie wilde maken als tweede voorstelling naast Adagio, een vroeg werk van Pina Bausch uit 1974, op muziek van Mahler. Jan weet dat ik Pina persoonlijk heb gekend en altijd een enorme bewondering voor haar heb gekoesterd. Mijn voorstelling heet Soûl, wat dronken betekent in het Frans. Ik vraag me namelijk af of het ons niet allemaal zou helpen om wat licht dronken te zijn om de ellende van de wereld vandaag aan te kunnen. ZOË Boeiend. En op welke muziek?
ALAIN Jan vroeg me te werken op Mahler, om zo ook de link met Adagio van Pina te onderstrepen. Ik heb lang gewacht om muziek van Mahler te gebruiken omdat ik dat als jongeman absoluut niet graag hoorde. Een vriend van mijn ouders probeerde me dertig jaar lang van Mahler te overtuigen en nodigde mij bij hem thuis uit om te luisteren. Daar zat ik dan met gekromde tenen… Het is pas onder invloed van Gerard Mortier dat ik ben gaan luisteren, nadat we samen C(H)ŒURS hadden gemaakt in 2012. Nadien heeft de componist Steven Prengels, met wie ik vaak samenwerk, een verdere opening gecreëerd. Steven is een grote Mahlerfan en is me beginnen te voeden met muziek waarvan hij dacht dat ik er niet aan zou kunnen weerstaan. Langzaam ging ik ook begrijpen dat de muziek van Mahler een enorme politieke laag in zich heeft en een tijdsgewricht laat horen waarin ik veel overeenkomsten zie met onze tijd. Ik voel dezelfde onrust, spanningen onder het oppervlak, geweld overal… Jan en ik zijn voor Soûl na wat zoeken uitgekomen bij het symfonische gedicht Totenfeier, een vroege versie van Mahlers tweede symfonie.
ZOË Voor mijn voorstelling A Wave laat ik me inspireren door de Vlaamse Golf, waar jij ook deel van uitmaakte. Jouw generatie heeft in de jaren 1980 en 1990 de Vlaamse dans internationaal op de kaart gezet. Ik ben in 1995 geboren en toen was de Vlaamse Golf op zijn hoogtepunt. Jullie waren van jongs af aan mijn helden. En zoals dat ook gaat met je ouders: gaandeweg verandert je relatie. Je ziet de kracht,
‘Ik heb nooit gène gevoeld om mijn twijfels en onvermogen te uiten tegenover de mensen met wie ik een voorstelling maakte. Omdat er voor mij geen andere mogelijkheid was: ik moest mijn kaarten op tafel leggen’
— Alain Platel
maar ook de barsten. Je vraagt je af: hoe moet ik me daar tegenover positioneren? Moet ik me ertegen verzetten? Wat neem ik mee? Wat doe ik anders? Dat wil ik onderzoeken in A Wave. Wat ik vooral zo bijzonder vind als ik je over Pina Bausch hoor praten, is het idee dat generaties materiaal aan elkaar doorgeven, en dat de geschiedenis een soort lijn door ons allemaal vormt.
ALAIN Pina was er voor mij altijd, bij elk repetitieproces en bij elke voorstelling. In het begin heb ik haar bijna letterlijk gekopieerd. Dat ging zover dat journalisten in de recensies van mijn eerste voorstelling schreven ‘dat onze imitatie van Pina Bausch helemaal niet zo slecht was’ (lacht). Ik heb het gevoel dat kunstenaars dikwijls moeten passeren via imitatie voor ze een eigen taal vinden. Dat is niet zo uitzonderlijk. Een artiest komt niet zomaar uit de lucht vallen. Je neemt altijd elementen mee van wat je om je heen ziet gebeuren.
ZOË Hoe oud was je toen je je eerste voorstelling maakte?
ALAIN Ik was 28. Ik was toen al vijf jaar aan het werk als orthopedagoog en had in feite geen ambitie om carrière te maken als choreograaf. Ik deed dat voor de lol. Op zijn beurt heeft Arne Sierens me de theaterwereld binnengeloodst – hoewel ook hij zich daar niet echt bewust van was. We wilden gewoon voorstellingen maken. Arne was met woorden aan het doen wat ik met bewegingen deed en daarin vonden we elkaar. Gaandeweg hebben we onze eigen theatertaal kunnen ontwikkelen.
ZOË Als je terugkijkt naar de jonge, beginnende Alain van 28: hoe anders pakte die het aan? Hoe stond hij voor een groep? Hoe creëerde hij materiaal? Wat is er gaandeweg veranderd?
ALAIN Ik was geen choreograaf, dus ik kon geen dansjes voordoen. Ik werkte met dansers uit heel verschillende werelden, jong en oud door elkaar, en moest op zoek naar hoe ze overeen konden komen en samen materiaal konden maken. Ik was verplicht om te vertrekken van wat zij voorstelden. Het keerpunt kwam met de voorstelling Bonjour Madame uit 1993. Daarin deden drie kinderen mee en zij waren als het ware mijn geheime wapen. Ze waren geïntrigeerd door wat de volwassen dansers deden en zochten voortdurend wat ze eruit konden leren. Omgekeerd waren de volwassenen enorm gecharmeerd door wat de kinderen aanreikten. Toen heb ik beseft dat ik al wat ik had voorbereid aan de kant
moest leggen en moest vertrekken van wat ik voor mijn ogen in de studio zag gebeuren. Vanaf dan heb ik mijn eigen stem gevonden.
ZOË Je had het net over de onderhuidse spanningen en het geweld die je voelt en herkent in de muziek van Mahler. Heb je het gevoel dat de wereld vandaag meer binnenkomt in het theater dan in de jaren tachtig en negentig? Of is dat altijd al zo geweest?
ALAIN In de jaren negentig woedden de Joegoslavische oorlogen en die kwamen zeker ook het theater binnen. In het begin wist ik me er geen blijf mee en vroeg me af wat ik ermee moest doen. Ik stelde de dansers – vanuit mijn achtergrond als orthopedagoog – voor om bewegingen die ze niet echt onder controle hadden omdat die eerder een soort reflex waren, zoals bijvoorbeeld niezen, een stomp in de maag krijgen of struikelen, te analyseren en om te zetten in bewegingsfrasen. Daaruit ontstonden beelden en scènes die je kon associëren met geweld of een oorlogssituatie – wat het publiek ook deed. Maar het is onder makers altijd wel een onderwerp van discussie geweest of je de buitenwereld moest binnenlaten of niet.
ZOË Ik ben nu iets ouder dan jij toen jij begon, en ik herken dat zoeken wel. Ik voel al meer rust, maar elk proces is nieuw en je weet nooit waar je tegenaan zal lopen. Je rol als choreograaf is ook veel meer dan enkel dansmateriaal maken. Dat beseffen mensen niet altijd goed. Je moet het geheel overzien, mensen bij elkaar brengen, een dynamiek creëren waarin dansers zich veilig en tegelijk geïnspireerd voelen. Je bent een soort facilitator. Dat vind ik spannend, omdat ik zelf nog zo jong ben. Maar als het lukt, kan er een wonderlijke chemie ontstaan.
ALAIN Dat beschrijf je zeer mooi. Terugkijkend zie ik wel dat dansers de laatste tien jaar mondiger zijn geworden. In mijn jonge jaren legden ze hun lot als het ware in de handen van de choreograaf of regisseur. Vandaag stellen ze meer vragen, bij het creatieproces en bij je positie als maker. Dat juich ik toe. Ik heb vanaf het begin nooit gène gevoeld om mijn twijfels en onvermogen te uiten tegenover de mensen met wie ik een voorstelling maakte. Gewoon omdat er voor mij geen andere mogelijkheid was: ik moest mijn kaarten op tafel leggen. Ik heb gaandeweg ontdekt dat dat voor veel mensen een uitnodiging vormde om mee te denken. In de zin van: oh, hij weet het zelf niet zo goed, we kunnen hem misschien een beetje helpen… (lacht) Dat was een erg
‘Als ik dan voor een eigen gezelschap zou gaan, moet het boven alles een huis zijn, wat wil zeggen dat meerdere mensen een sleutel hebben. Dat vind ik essentieel, naast goed eten’
— Zoë Demoustier
constructieve en positieve manier van werken. Ik heb het materiaal dat mij op die manier aangereikt werd ook altijd erg au sérieux genomen. Er is weinig dat ik niet goed vond en vind. En nog altijd zeg ik aan het begin van elk creatieproces heel duidelijk dat ik niet weet waar we gaan uitkomen. Ik kan ingrediënten aandragen, een element in een decor of een componist rond wie we gaan werken bijvoorbeeld, maar dat is het dan.
ZOË Ik ben nu volop aan het grasduinen in de archieven van de beginperiode van de Vlaamse Golf, en tegelijk ben ik gesprekken aan het voeren met componisten om tot een score voor de voorstelling te komen. Kan je meer vertellen over hoe jij dat deed bij je eerste voorstellingen?
ALAIN Ik ben al vanaf mijn zestien jaar een grote barokfan, en met name een grote Bachfan. Zeker in het begin greep ik voortdurend naar zijn muziek terug. Ik zette ze aanvankelijk in om een sfeer of een soort tegengewicht bij de bewegingen te bieden. De twee versterkten elkaar. De dans had een zekere rauwheid die nog aangezet werd doordat ze op muziek van Bach getoond werd. En de muziek werd nog mooier door de rauwheid die je te zien kreeg. Dat werkte voor ons – en voor het publiek – maar werd op den duur een soort van ‘systeem’ dat ik uiteindelijk zelf onderuit gehaald heb. Er deed zich een verschuiving voor: ik ben de muziek letterlijk gaan gebruiken. Ik ben ze echt als een score voor dansmateriaal gaan behandelen. Dat is voor mij een ontdekking geweest. Daarnaast ben ik ook nooit bang geweest voor de populaire muziek die dansers meebrachten. Dikwijls vroegen ze om hun muziek op te leggen terwijl ze opwarmden. Ik geloof in de kracht van entertainment. In de muziek voor Soûl hoor je op een bepaald moment een walsje en klezmer- of fanfaremuziek, naast elementen die een diep emotionele, bijna pathethische kant van Mahler verklanken. Weet je: ik heb eens geteld hoeveel uren muziek ik in al die jaren heb gebruikt. Ik kom uit bij een veertigtal uur en daar zit echt niets bij dat ik vandaag niet meer graag hoor. Terwijl ik sommige stukken, bijvoorbeeld van Bach, op zijn minst duizend keer heb beluisterd.
ZOË Haha, als je toen al op Spotify had gezeten, zou je een bijzondere rating voor Bach hebben gekregen…
ALAIN Maar Zoë, mag ik jou nu eens iets vragen? Ik zou alle vragen die je aan me hebt gesteld wel aan jou willen voorleggen, maar dan zijn we snel een paar uur verder. Dus als ik me tot het meest dringende moet beperken: hoe zie jij je toekomst als jonge choreografe in het danslandschap vandaag? Met die toekomst ben ik zelf altijd weinig bezig
geweest. De dingen overkwamen mij, zoals gezegd, en dat groeide en van het een kwam het ander. Het is niet zo dat ik een punt had waar ik wilde komen of dat ik droomde van een eigen compagnie. Misschien is dat voor jou anders?
ZOË Ik ben beginnen te dansen toen ik vier was. Ik was een verlegen kind dat letterlijk aan de rokken van haar moeder hing en zij zag dat als een goeie manier om me meer te openen. Dans is ook echt een taal geweest die me heeft ‘gered’ als tiener. Vanaf mijn achttiende ben ik mime gaan studeren in Amsterdam. Een van de vakken die we kregen, was cultureel ondernemerschap. Voor veel artiesten is ondernemerschap een vies woord, maar ik heb wel al vroeg zo’n soort motor in mezelf gevoeld. Ik werk graag met groepen mensen, dus het werd me gauw duidelijk dat ik liever zelf iets wilde maken dan in het werk van anderen staan. Ook de droom van een eigen gezelschap kwam vrij snel. Creëren met verschillende generaties vind ik de max, dat is mijn grote liefde. Ik werk ook graag met lijven die niet de virtuoze lichamen zijn. In de mime bestaat het begrip ‘de zero’, wat de basis van alles is. Iedereen heeft zijn eigen zero en vanaf daar vertrek je. Je gaat niet je lichaam kneden naar een ideaal maar net vertrekken vanuit dat lijf met zijn beperkingen, blessures, asymmetrie, leeftijd enzovoort. Als ik voor een eigen gezelschap zou gaan, dan moet het boven alles een huis zijn, wat wil zeggen dat meerdere mensen een sleutel hebben. Dat vind ik essentieel, naast goed eten. Ik kook supergraag, dus in dat huis gaan we samen eten en dingen laten gebeuren rond een tafel. Dat brengt me bij het jaarthema van OBV, Alain, À la flamande. Wat zijn jouw eerste gedachten daarbij?
ALAIN Vlees!
ZOË Ha ja, die van mij ook. Ik denk aan stoofvlees. En aan asperges.
ALAIN Die À la flamande is overigens wel een doordenkertje, dat hebben we in de jaren van de Vlaamse Golf ook ontdekt. Want hoe komt het dat hier in Vlaanderen zoveel specifieke voorstellingen werden gemaakt, die bovendien populair waren in de hele wereld. Met Bernadetje (1996) en Allemaal Indiaan (1999) trokken Arne Sierens en ik door Europa en zelfs tot in Canada en Australië en overal trok dat volle zalen. Terwijl het voorstellingen waren in een soort Gentse tussentaal. Het boeit me dus zeker om uit te zoeken wat À la flamande vandaag betekent.
Op vraag van artistiek directeur Jan Vandenhouwe waagde de Duitse regisseur Ersan Mondtag zich in 2020 voor het eerst aan een opera. En hoe! Zijn productie van Der Schmied van Gent, een vergeten werk van de Oostenrijkse componist Franz Schreker, blies publiek en pers van hun sokken. Veel had te maken met het exuberante decor waarin de opera speelt – een sprookjesachtig en onheilspellend kasteel – en met de kleurrijke kostuums die de zangers droegen. Voor het decorontwerp won Ersan Mondtag een prestigieuze Oper! Award.
Voor zijn regie van Der Schmied von Gent bedacht Mondtag – die inmiddels te gast is op alle grote operapodia en -festivals – ook een ingenieuze update, met een uitdagende (provocerende?) verwijzing naar onze eigen koloniale geschiedenis. Hij trekt de parallel tussen de Zuidelijke Nederlanden die in de 16e/17e eeuw door de Spanjaarden onderdrukt werden en het geweld dat Leopold II en zijn onderdanen 300 jaar later aanrichtten in hun kolonie Congo. Het slachtoffer (de smid Smee) is zelf dader en geweldenaar geworden. Het dramatische hoogtepunt in de voorstelling is de inlassing van de moedige speech van Patrice Lumumba na de onafhankelijkheidsverklaring van Congo in 1960 – terwijl Smee (die in de huid van Leopold II is gekropen) op de achtergrond Brusselse wafels staat te bakken.
OBV verwelkomt met de Duitse dirigent Stephan Zilias een bevlogen, charmante en uiterst nieuwsgierige muziekdirecteur. ‘If we’re not curious, we’re dead ’, zegt hij in een kennismakingsgesprek. ‘En dan heb ik het niet alleen over muziek, maar over het leven tout court. Dat idee is echt een leidraad voor mij. Het houdt me jong, fris en alert.’
— Door Jasper Croonen
Pas over enkele maanden gaat muziekdirecteur Stephan Zilias officieel aan de slag, maar nu al is hij geprikkeld om zijn nieuwe werkplek – België – beter te leren kennen. Wat een gesprek over zijn nieuwe rol bij OBV zou zijn, gaat plots over schilderes Michaelina Wautier, een tijdgenote van Rubens. We hebben het zelfs even over de geschiedenis van Neutraal Moresnet. Niet bepaald thema’s uit de vaderlandse canon. Zilias vraagt ernaar zonder hoogdravendheid, niet streberig, gewoon oprecht geïnteresseerd. Wanneer ik hem vragen over zijn plannen bij OBV voorleg, kaatst hij er terug over ons Belgische medialandschap. Voor ik kan hengelen naar zijn favoriete componisten, moet ik ingaan op vragen over het oeuvre van David Van Reybrouck.
Niet toevallig noemt de dirigent nieuwsgierigheid als zijn drijvende kracht, ‘naast enthousiasme en blijdschap, want dit is vooral een vreugdevolle aanstelling voor mij. Ik ben erg blij dat ik mijn passie en enthousiasme kan meebrengen naar dit huis. Maar als iemand die is opgegroeid in de Duitse traditie van de kapellmeister, kijk ik er ook enorm naar uit het nieuwe muzikale DNA van OBV te mogen ontdekken.’
Dan lijk je vooral curieus naar de mensen en het instituut. Ben je ook zo nieuwsgierig naar muziek?
Natuurlijk, de muziek die ik goed vind, is muziek die mij weet te prikkelen. Bij elk stuk stel ik mij een heleboel waarom-vragen. Waarom moet ik dit uitvoeren? Waarom heeft dit met mij te maken? Waarom dit stuk en niet een ander? Waarom voel ik er affiniteit mee, en iemand anders met een ander perspectief niet? Waarom kan ik iets toevoegen aan deze muziek? Waarom voegt deze muziek vandaag nog iets toe? Waarom is ze nog relevant?
Neem een werk als Lohengrin. In dat libretto zitten zinnen als ‘Für deutsches Land das deutsche Schwert!’, begeleid met militaristische muziek die door wat zich later heeft afgespeeld erg ongemakkelijk voelt. Maar wáárom plaatst Wagner dat daar? Je kan dat alleen begrijpen als je het vanuit zijn perspectief bekijkt. De componist nam actief deel aan de Mei-opstand in Dresden (waarbij linkse revolutionairen de Duitse eenmaking probeerden te realiseren, red.). Dat maakte van Wagner zelf een politiek vluchteling. Dat feit heeft me doen inzien dat die zinnen niet zozeer bemoedigend bedoeld zijn, maar dreigend.
Lukt het altijd om zo nieuwsgierig te blijven?
If we’re not curious, we’re dead. En dan heb ik het niet alleen over muziek, maar over het leven tout court. Dat idee is echt een leidraad voor mij. Het houdt me jong, fris en alert. Routine heeft zijn voordelen, maar draagt het risico in zich een doodlopend straatje te worden.
Hoe vermijd je dat?
Ik denk dat ik op twee manieren probeer niet in gewoontes te verzanden. Enerzijds denk ik niet te veel na over wat ik voordien gedaan heb. Ik sta niet stil bij wat er eerder gewerkt heeft – of niet gewerkt heeft. Elke nieuwe productie is een kans om een werk met een frisse blik te benaderen. Anderzijds zijn er nu eenmaal werken waar ik die persoonlijke betekenis niet in vind. Die vermijd ik. Dat heeft niets met de artistieke kwaliteit van die creaties te maken – vaak vind ik ze zelfs fantastisch –, maar ik weet gewoon niet wat ik ermee moet aanvangen. In alles wat ik dirigeer, wil ik een noodzaak voelen, een reden om het werk te doen.
‘Als dirigent stond het van bij het begin wel vast dat ik opera wilde doen. Ik heb het altijd eindeloos fascinerend gevonden. Waar vind je naast opera nog zo’n gezamenlijk gedragen project?’
Dat laatste is nochtans niet het imago dat aan opera kleeft.
Al zolang als ik me kan herinneren, zeggen mensen dat het bourgeois is, voor een rijke elite, ontoegankelijk. Ik ben het daar niet mee eens. Opera ontroert ons al eeuwen. Als het goed gedaan is, raakt het ons als mensen, alle mensen. Emoties zijn niet klassengebonden.
Als muziekdirecteur sta je niet alleen in voor de opera’s, maar ook voor de concertprogrammering. Heb je in abstracte muziek eenzelfde urgentie nodig?
Ik voel alleszins eenzelfde noodzaak om naast opera ook het symfonische repertoire te spelen. Concerten maken absoluut een deel uit van ons werk met het orkest en het koor – want die prachtige zangers wil ik er ook zo veel mogelijk bij betrekken. Het is wel zo dat ik me het meest in mijn element voel als er een plot is. Maar muziek zonder een narratief is voor mij niet per se abstract. Wel integendeel. Elke symfonie kan een verhaal suggereren. Er is altijd wel iets te vinden. De componist zat heus wel ergens aan te denken tijdens het schrijven. Ik vind het bijvoorbeeld fascinerend hoe Bruckner, toen hij wanhopig probeerde zijn symfonieën gespeeld te krijgen, soms programmatoelichtingen schreef omdat het symfonisch gedicht toen in trek was. Ik weet zeker dat hij, toen hij de muziek schreef, niet aan vogels of dat soort concrete verklankingen dacht – ook al past het in retrospect wel. Ach, als het overtuigend en persoonlijk is, kan het allemaal kloppen. Dat is het mooie aan klassieke muziek: er zijn zoveel geldige benaderingen.
Iets minder noodzaak dus, maar nog steeds even veel nieuwsgierigheid.
Als dirigent, zelfs als muziekdirecteur, ben je maar een deel van het grotere geheel. In hoeverre moet die urgentie, die reden, overeenkomen met die van de regisseur?
Helemaal! Je probeert allemaal samen een gemeenschappelijke visie op het werk te presenteren, of toch op z’n minst er gezamenlijk betekenis in te vinden. Sommige makers hebben het daar moeilijk mee, omdat niet één iemand het voor het zeggen heeft. Ik vind het net een van de grote meerwaarden van dit huis dat de dirigenten hier zo vroeg in het creatieproces worden betrokken. Ik heb het altijd vreemd – en cru gezegd: dom – gevonden wanneer de maestro er pas op het laatste moment bij komt. Dan begint die commentaar te geven op de plaatsing van de zangers en de klank… Dat is te laat hé. Je start niet op de eerste dag van de orkestrepetities. Je eerste werkdag is het moment waarop je weet dat je een productie gaat doen. Ik heb zo veel geleerd van mijn samenwerkingen met goede regisseurs en artistieke teams – want het gaat natuurlijk ook over de decorbouwers, de kostuumontwerpers, de lichtartiesten… Het zijn allemaal zulke fascinerende métiers.
Het klinkt bijna alsof je het foute vak gekozen hebt.
Neen, dat zou ik niet kunnen en niet willen. Maar als dirigent stond het van bij het begin wel vast dat ik opera wilde doen. Ik heb het altijd eindeloos fascinerend gevonden. Het is een enorme luxe en een plezier om met gepassioneerde mensen samen te werken, waarbij ieder bijdraagt om iets te creëren dat groter is dan de som van zijn delen. Waar vind je naast opera nog zo’n gezamenlijk gedragen project? Er zijn mensen die schoenen maken, die hoeden aankopen, die de partijen prepareren in de bibliotheek, spelen, dirigeren, zingen, de kaartenverkoop aanzwengelen, je jas aannemen… Het is een ongelofelijke microkosmos, een wereld op zich. Ik zie diezelfde verwondering nu bij mijn twee zonen. De oudste is negen en zijn ogen lichten op wanneer hij in een theater komt. Hij heeft natuurlijk een passie voor muziek, maar zijn favoriete plaats in een operahuis is naast de toneelmeester.
Wordt de magie daar niet doorgeprikt?
Integendeel. Voor mij heeft die plek net iets magisch, omdat daar het vakmanschap duidelijk wordt. Die bovenmenselijke spektakels zijn ook gewoon door mensen gemaakt. Dat maakt het tegelijk zo betoverend en zo down-to-earth
Ik heb binnen het repertoire geen voorkeur qua tijdsperiode, ik heb al Haydn-symfonieën gedaan en hedendaags werk, maar ik hou nu eenmaal van muziek die complex is. Daarmee bedoel ik niet dat ze moeilijk moet zijn voor de luisteraar. Ik heb gewoon graag dat ik iets niet begrijp wanneer ik een partituur voor de eerste keer opendoe. Ik hou van dingen die me aan het denken zetten. Komend jaar staat er een project rond Peter Benoit op het programma, daar weet ik nu nog bijna niets over. Maar het geeft me al zin om naar info te beginnen spitten. Oh, misschien kan jij me wel zeggen waar ik best kan beginnen?
De Duitse dirigent Stephan Zilias volgt Alejo Pérez op als muziekdirecteur van Opera Ballet Vlaanderen. In september 2026 begint hij in zijn nieuwe functie. Zillias is een goede bekende van ons huis. In seizoen 24/25 dirigeerde hij bij OBV Der Freischütz, in de regie van Christoph Marthaler, die bij pers en publiek veel lof mocht oogsten. Stephan Zilias is sinds 2020 en tot augustus 2026 Generalmusikdirektor van de Staatsoper Hannover, waar hij de afgelopen jaren een indrukwekkend artistiek parcours liep. Zijn interpretaties van zowel het grote klassiekromantische repertoire als van hedendaags werk werden geprezen om hun muzikale helderheid en dramatische diepgang. Onder zijn leiding groeide het orkest van de Staatsoper uit tot een van de meest veelzijdige ensembles in het Duitstalige operalandschap. Zilias werkte eerder bij Deutsche Oper Berlin en verzorgde bevlogen gastoptredens in operahuizen en op concertpodia in heel Europa. In seizoen 26/27 dirigeert hij bij OBV de oratoria Lucifer en De Schelde van Peter Benoit, Wagners Lohengrin en de concerten Schubert 9 en Sibelius 5
Sibo Kanobana is hoofddocent sociolinguïstiek en postkoloniale theorie aan de Open Universiteit. Hij is samensteller van de essaybundel Zwarte bladzijden. Afro-Belgische reflecties op Vlaamse (post)koloniale literatuur (2021) en auteur van Witte orde. Over ras, klasse en witheid (2024) en Lumumba’s droom Wat zijn gedachtegoed ons vandaag kan leren (2025). Hij was redacteur bij rekto:verso van 2016 tot 2024 en maakte deel uit van de gastredactie van het nummer Tervurologie (juni 2025). Hij schreef deze column op uitnodiging van Opera Ballet Vlaanderen, als reflectie bij de opera Der Schmied von Gent
Wat betekent het vandaag om een ‘Vlaamse’ opera te maken? Het gaat, denk ik, niet over een kunstwerk dat Vlaanderen bevestigt als louter zuiver of onschuldig, maar een dat durft te graven in de morele, politieke en historische lagen van deze boeiende plek van kruisbestuiving en geweld. Der Schmied von Gent blijkt zo’n opera, precies omdat hij weigert Vlaanderen als puur, ondubbelzinnig of afgebakend te tonen.
Centraal staat de figuur van Smee: smid, geus, opportunist, kapitalist. Al die dingen tegelijk. Geen held, maar een knooppunt van tegenstrijdigheden. Verzetsstrijder én collaborateur. Hij verzet zich inderdaad tegen onderdrukking en terecht, maar hij profiteert er tegelijk ook van. Hij is slachtoffer van macht, maar grijpt zelf de macht in zijn voordeel zodra hij kan. In de dramaturgische lezing van Ersan Mondtag wordt Smee na zijn dood zelfs de belichaming van de onderdrukte die tegelijk ook schuld draagt voor koloniale gruwel: verstoten door hemel én hel. Dat is geen gratuite provocatie, maar een scherp historisch inzicht. De koloniale geschiedenis is immers geen randverhaal, maar diep verankerd in de recente Vlaamse geschiedenis en die geschiedenis bestaat niet steeds op een eenduidige manier uit good guys tegenover bad guys
Historisch onderzoek toont aan hoe de emancipatie van de Nederlandstalige bevolking in België, de zogenaamde ‘Vlamingen’, nauw verweven is met het koloniale project. In de 19e eeuw werden Vlamingen systematisch geïnferioriseerd: uitgesloten van macht, zelfs als ‘primitief ras’ beschreven in pseudo-wetenschappelijk onderzoek, en hun taal sowieso weggezet als louter geschikt om te spreken aux animaux et aux domestiques, en dus ongeschikt voor wat gold als ‘hoge cultuur’ en ernstig bestuur. Die structurele uitsluiting beperkte de sociale mobiliteit binnen België zelf. De kolonisatie van Congo eind 19e eeuw bood een alternatieve ruimte voor de Vlaming. Vlamingen waren er daarom sterk oververtegenwoordigd, vooral als missionarissen en lagere koloniale ambtenaren. De Vlaming was de ‘kleine blanke man’ die diep in het Congolese binnenland werd gestuurd. Die aanwezigheid was zo alomtegenwoordig dat de koloniale periode vandaag in het Lingala bekendstaat als tango ya Baflama: het tijdperk van de Vlamingen.
De Vlaming was namelijk de witte man met wie de zwarte Congolees over het algemeen eerst mee te maken had. Via deelname aan het koloniale apparaat konden Vlamingen een machtspositie innemen die in België onbereikbaar bleef. Door actief
deel te nemen aan de onderdrukking van een andere bevolking verwierven ze toegang tot de westerse bourgeois norm, eerst als witte man in Congo, vervolgens als legitieme Vlaming in België. De uitbreiding van sociale en taalkundige rechten in Vlaanderen werd bovendien mede ondersteund door de economische opbrengsten van de koloniale exploitatie van Congo. Terwijl rechten in België geleidelijk werden uitgebreid voor de gemarginaliseerde Vlaming, werden ze in de kolonie aan zwarte onderdanen systematisch ontzegd. Vlaamse welvaart en sociale bescherming waren dus voorwaardelijk en bleken in belangrijke mate afhankelijk van de koloniale onderneming.
De sporen daarvan zijn vandaag nog altijd zichtbaar. Vlaamse politieke belangen worden te vaak voorgesteld als tegengesteld aan die van geracialiseerde migranten. Vlaamse identiteit verschijnt daarbij als een ordelijke, hardwerkende, normatief ‘witte’ persona, waarnaast niet-Europese migranten als storend of bedreigend worden gezien. Dit denkkader kan slechts begrepen worden vanuit een koloniale geschiedenis waarin Vlamingen, ooit zelf gemarginaliseerd en onderdrukt, een legitieme status konden verwerven als onderdrukker. Een hedendaagse analyse van het Vlaams-zijn mag daarom niet losstaan van dit verleden. De marginalisering van Vlamingen en de daaropvolgende erkenning als respectabele Europese bevolkingsgroep is historisch tot stand gekomen via uitsluiting en ontmenselijking van anderen. Dat schuurt met het dominante emancipatieverhaal, dat Vlaanderen graag voorstelt als arm maar rechtvaardig, onderdrukt maar eerlijk, cultureel miskend maar moreel superieur. Wat dat verhaal verzwijgt, is dat Vlaamse emancipatie – net zoals de emancipatie van tal van traditioneel gemarginaliseerde Europese bevolkingsgroepen – zich jammer genoeg voltrok binnen de koloniale logica, niet erbuiten.
De keuze van Opera Ballet Vlaanderen om het Nederlands als zangtaal te gebruiken in meerdere producties is helemaal geen identitair, nationalistisch gebaar, integendeel: het is eerder een kritische daad
In Der Schmied von Gent wordt dit zichtbaar via het personage Astarte, die Smee toegang geeft tot de ‘schatten van Congo’. Als erotische en demonische figuur belichaamt zij het koloniale verbeeldingsapparaat, waarin verlangen en geweld, begeerte en ontkenning samenvallen. Die ambiguïteit maakt de opera ongemakkelijk, en precies daarom ook noodzakelijk, bevrijdend en verrijkend. Ze dwingt ons Vlaanderen niet te denken als een homogeen eendimensionaal geheel, maar als een historisch voorwaardelijk, samengesteld en ambigu proces.
Dat geldt ook voor onze taal. Het Nederlands is geen neutraal instrument, maar draagt sporen van macht en uitsluiting. Wie spreekt, wordt gehoord; wie afwijkt, moet zich verantwoorden. Tegen die achtergrond is de keuze van Opera Ballet Vlaanderen om het Nederlands als zangtaal te gebruiken in meerdere producties helemaal geen identitair, nationalistisch gebaar, integendeel: het is eerder een kritische daad. Niet de aloude bescherming van ‘onze taal’ staat daarbij centraal, maar de vraag welke verhalen we ermee blijven vertellen, en wie daarin als vanzelfsprekend thuishoort. Vlaanderen heeft altijd bestaan vanuit meertaligheid, culturele meervoudigheid en verbondenheid met andere werelden. Cultureel gezien zijn we allemaal bastaarden. Precies daarin schuilt de mogelijkheid tot internationale solidariteit en radicaal humanisme. Zoals de Indiase schrijver Amitav Ghosh schrijft, hebben we daarvoor nieuwe verhalen nodig om los te breken uit de ideologische kooien van nationalisme, kolonialisme en kapitalisme (en de daarmee gepaard gaande ecologische vernietiging).
Opera kan zo’n ruimte proberen openen. Niet om Vlaanderen als begrensd gebied en reine cultuur te bevestigen, maar om het telkens weer opnieuw te denken. Misschien is dat vandaag de taak van de Vlaamse cultuursmid: geen zuiver staal smeden, maar telkens opnieuw een nieuw allooi, dat Vlaanderen ruimer, menselijker en eerlijker maakt.
De opstand van de gevels
VONK WERELDCREATIE
Kunnen bewoners en toeristen een stad delen? En hoe klinkt dat dan? Die vragen stelt theatermaker Thomas Verstraeten in zijn even ingenieuze als spectaculaire project De opstand van de gevels. Samen met een stadsorkest van Gentenaars van diverse pluimage én twee Gentse gevels maakt hij de voorstelling (en parade). We gingen langs bij de eerste bijeenkomst.
— Door Ilse Degryse, foto’s Wouter Van Vooren
‘Of je nu ervaren muziekmaker bent, in de fanfare zit, orgel of viool speelt, eigen instrumenten maakt, dj bent, rapt, aan bodypercussie doet of gewoon zin hebt in iets nieuws: iedereen is welkom!’ Zo luidde de warme oproep die Thomas Verstraeten in het najaar van 2025 verspreidde. Want hij wilde voor zijn nieuwe project – een parade waarin twee Gentse gevels van plaats zullen wisselen, en die later een voorstelling wordt – een stadsorkest vormen dat Gent een muzikale stem zal geven. En of er gehoor werd gegeven aan de oproep! Met een brede waaier aan instrumenten kwamen Gentenaars – van heinde en verre – naar het kenningsmakingsweekend voor het stadsorkest op 10 en 11 januari in theater CAMPO.
Wij waren erbij op 11 januari en zagen daar – om een paar voorbeelden te noemen: een meisje van twaalf met haar draagbare, elektronische harp, een meisje van twaalf met een blokfluit, mannen en vrouwen met saxofoons en een contrabas, een oudere dame die kwam dj’en, een Oekraïense percussionist, een bassist, twee nichten die kwamen zingen, een Syrische jongeman met zijn oed, een jonge vrouw met haar geërfde accordeon, violisten, een Braziliaanse Gentenaar met zelfgebouwde instrumenten…
Geen wonder dat regisseur Thomas Verstraeten opgetogen was toen hij na het koffiemoment zijn project voorstelde aan de deelnemers. ‘Ik heb altijd al een enorme fascinatie en liefde voor de stad gehad, als startpunt om de wereld te begrijpen’, vertelde hij. ‘De grote uitdagingen van de tijd, denk aan klimaat, migratie, gentrificatie enzovoort, zie je voor het eerst in de stad. In al mijn projecten ga ik op zoek naar de poëzie in het alledaagse leven in de wijken. Want daarin vind je meer waarheid dan op de voorpagina van de krant. Daar geloof ik hard in.’
Het idee voor De opstand van de gevels kwam Thomas Verstraeten aanwaaien toen hij op een dag het Gentse stadsmuseum STAM bezocht: ‘Ik zag daar een oude schets van Gentse gevels en het verhaal erbij was dat de stad Gent vanaf de 17e eeuw eiste dat alle gevels van steen zouden zijn. Daarachter mocht een houten constructie staan, of om het even wat. Dat fascineerde me en in mijn fantasie zag ik het beeld van een lint van gevels met daarachter een leegte. En misschien ligt dat niet zo ver van hoe je Gent vandaag zou kunnen ervaren, dacht ik… Met een middeleeuws centrum dat een soort afgebakend, groot Disneyland geworden is, met terrassen en Nutellashops, airbnb’s en neuzekeskramen. Dat levert een spanning op met de mensen die daarrond wonen. Die zie je in alle toeristensteden – denk aan Barcelona, Venetië, Amsterdam, enzovoort. Want van wie is de stad? De bewoners of de bezoekers? Of kan het samengaan?’
‘Zo ontstond het idee om twee gevels in Gent, één op de middeleeuws ogende Vrijdagmarkt en één in de volkswijk de Brugse Poort, fysiek van plaats te doen wisselen. Concreet: we kiezen twee huizen, zetten op een nacht exacte kopieën van de gevels voor de originelen, op een ochtend pellen we die af, we leggen ze op een vrachtwagen en vervoeren ze door de stad, begeleid door een parade waaraan heel Gent kan meedoen. En dan wisselen de gevels van plaats. Klinkt eenvoudig toch? Is dat niet! (luide lach) Maar de technische teams en ateliers van Opera Ballet Vlaanderen zijn al heel hard aan de slag om een oplossing te zoeken en dat komt goed…’
‘Daarnaast komt er een voorstellingenreeks in NTGent. Het idee is om de gevels te verklanken: als ze instrumenten zouden zijn, hoe zouden ze dan klinken? Kunnen we met een diverse groep mensen uit Gent tot een samenklank komen? Daar gaan we in een reeks workshops het komende halfjaar naar op zoek. Daar hebben we een aantal spelregels bij. Ten eerste is er niets gegeven, we vertrekken van een wit blad, er zijn enkel de gevels. Die op de Vrijdagmarkt wil middeleeuws zijn en echoot misschien de muziek van Vlaamse neoromantische componisten uit de 19e eeuw zoals Karel Miry. Die van de Brugse Poort laat misschien hip-hop of rap horen. De voorstelling maken we met jullie materiaal en creatieve ideeën. Iedereen is welkom, goesting om mee te doen is belangrijker dan wat je kan. Ik zie mezelf in het hele proces als de verkeersregelaar: ik zal ingangen aanreiken waarmee jullie aan de slag kunnen en ik draai op het einde alles in elkaar. Daarin word ik geholpen door twee muzikale leiders, Wouter Deltour en Helena Casella.’
En dan, na de lunch, volgt een eerste opdracht. De Gentenaars worden in groepjes opgedeeld en Thomas brengt hen naar een tafel waarop inspiratiemateriaal ligt. Hij heeft prenten meegebracht: van een middeleeuwse terechtstelling op de Vrijdagmarkt, een stoet van Keizer Karel, een tolpoort… Er liggen krantenartikels over de befaamde neuzekesoorlog aan het Gravensteen en over een krakersoproer in de jaren 1970 in de Brugse Poort. Hij heeft een verhaal van Italo Calvino met als titel Onzichtbare steden afgeprint. De opdracht is om rond een van die bronnen te improviseren en tot een muzikaal fragment van een paar minuten te komen. Meteen voel je de creativiteit opborrelen. Een groepje gaat in de keuken zitten van CAMPO – wat krap is met een contrabas en vier saxen –, anderen nemen plaats in de foyer, het technisch atelier of gewoon op het podium. Voor je het weet, is het hele theater gevuld met fascinerende, botsende, zoekende, spannende klanken.
Na een dik uur presenteren de groepjes hun ideeën aan elkaar. Het klinkt veelbelovend allemaal, de verkeersleider/regisseur Thomas en zijn team staan erbij te glunderen. Na een jamsessie met de hele groep volgt nog een afsluitend gesprek. Heeft iedereen nog altijd zin om mee te doen? Ja, zo blijkt. Nog even zien of alles in de (gezins)agenda past, maar op hun enthousiasme kunnen we rekenen. En dus zijn ze vertrokken voor een heerlijk creatieparcours met twee Gentse gevels als betrokken partijen. Afspraak op 12 september met de rest van Gent voor de Karavaan – tijdens het muziekfestival Odegand – en vanaf eind oktober in NTGent voor de voorstellingen van De opstand van de gevels
Thomas Verstraeten (1986) is theatermaker, acteur en beeldend kunstenaar. Hij woont in de Antwerpse Seefhoek en heeft een grote fascinatie en liefde voor zijn buurt. In zijn werk spint hij verhalen uit de bewegingen van de stad en haar inwoners, uit hun zichtbare en verborgen verhalen en levens. In 2017 maakte hij De parade van mannen, vrouwen en diegenen die vanuit de verte op vliegen lijken, een theatrale optocht van duizenden mensen op Linkeroever. In 2021 bracht hij Familiestraat, een zes uur durende voorstelling over het leven in zijn eigen Familiestraat. In 2023 keerde hij terug naar de Seefhoek met de Seefhoek Series, een estafette waarbij het ene tafereel naar het andere leidde en uiteindelijk eindigde op het podium van de Bourlaschouwburg. Vorig seizoen creëerde hij samen met componiste Heleen Van Haegenborgh Symphony for one hundred citizens and a traffic light in DE SINGEL. Verstraeten maakt daarnaast deel uit van het theatergezelschap FC Bergman, dat nationaal en internationaal gelauwerd wordt voor zijn grootschalige theaterstukken en opera’s.
DANS WERELDCREATIE
Het werk van de Amerikaanse choreograaf Trajal Harrell is opwindend, aanstekelijk vrolijk en bevrijdend én tegelijk melancholisch en diep ontroerend. Voor OBV maakt hij dit seizoen voor het eerst een choreografie op een klassiek muziekstuk: de Winterreise van Franz Schubert. Een portret.
— Door Kristof Van Baarle
Kijken naar het werk van Trajal Harrell (Georgia, VS, 1973) heeft voor mij altijd iets persoonlijks gehad, ik kan er dan ook moeilijk niet in de eerste persoon enkelvoud over beginnen te schrijven. Ik zag mijn eerste voorstelling van Trajal Harrell in 2011 in New York, in The Kitchen, een zaal waar al meer dan vijftig jaar avant-garde dans en performance werk getoond wordt. Op straat, bij de ingang, stonden de performers het publiek al op te wachten. Die intrigerende, charismatische mensen –queer, en vooral ‘here’ – maakten indruk op mijn 21-jarige zelf. ‘I don’t work with wallflowers’, zei Harrell later in een interview, en dat gaat inderdaad op voor de cast van elk van zijn voorstellingen en performances. Toen in 2011 woonde ik (M)imosa: Twenty Looks or Paris is Burning at The Judson Church (M) bij. Het was de ‘medium-size’ voorstelling van een vijfdelig project (XS, S, M, L, XL) waarin Harrell twee werelden met elkaar vermengde, zonder ze aan eigenheid te laten inboeten: die van de ballrooms en vogueing enerzijds, en die van de postmoderne dans anderzijds.
Paris is burning is de legendarische documentaire van Jennie Livingstone uit 1991 waarin de ballroom scene in het Harlem van de jaren 1980 in beeld gebracht werd. Ballrooms waren plekken waar de queer gemeenschap, voornamelijk van kleur, samen kwam om balls te houden: een vorm van competitie waarin in verschillende categorieën allerlei genderstereotiepen en -eigenschappen geperformed, vervormd en toegeëigend werden. Daarvoor keken de deelnemers naar wat op straat en in de popcultuur gebeurde – en zeker ook naar de mode. Naar analogie met de grote modehuizen organiseerden leden zich in ‘huizen’ die hun naam vaak ontleenden aan grote labels, zoals Chanel, Saint Laurent of Mugler. Die huizen waren zowel teams als sociale en persoonlijke ondersteuningsnetwerken: een chosen family Ook naar analogie met de mode was de dansvloer een soort catwalk waarop geparadeerd werd en poses werden aangenomen. Het lichaam met outfit vormde samen een ‘look’. Er ontstond een heel bewegingsvocabularium, een eigen dans, die vogueing genoemd wordt.
Judson Church was dan weer de kerk in downtown New York, in Greenwich Village, waar de postmoderne dans zich ontwikkelde in het Judson Dance Theater in de vroege jaren 1960. Sleutelfiguren zoals Trisha Brown, Yvonne Rainer, Lucinda Childs en Steve Paxton creëerden hun eigen dansvocabularium door alledaagse bewegingen te verkennen en te integreren. Op het eerste gezicht klinkt dat wat tegenstrijdig, maar net daardoor kreeg hun werk een conceptuele lading. De groep mensen die zich in Judson Dance Theater verzamelde, legde de basis voor wat nu postmoderne dans genoemd wordt, en wat zich later ontwikkelde tot hedendaagse dans.
Wat als de grofweg 10 kilometer tussen beide plekken en de afstand tussen beide gemeenschappen en tijden overbrugd konden worden?
Dat gebeurde al enigszins in de figuur van Harrell zelf, die als AfroAmerikaan onder andere dans studeerde in de Trisha Brown School en de Martha Graham School of Contemporary Dance, maar ook American Studies deed aan Yale. De praktijk en geschiedenis van de postmoderne en daaruit voortvloeiende hedendaagse dans, de verbinding met de ballrooms en een theoretische blik op de maatschappij: samen vormen ze de voedingsbodem voor Harrells rijke oeuvre.
Vogueing, queerness, catwalk, mode, kledingstukken die letterlijk ‘gedragen’ worden, zijn dan ook ingrediënten die Harrell blijft verwerken en herformuleren doorheen zijn erg consistente oeuvre. Uit de postmoderne dans neemt hij mee dat vogueing geïntegreerd kan worden in choreografie, dat het ‘queer alledaagse’ deel van een dans kan zijn – poses, blikken, ‘fierceness’, maar ook dat uit die vormen een abstractie en minimalisme gepuurd kunnen worden alsook complexe groepschoreografieën. Niet zelden is er ook een ‘MC’ een ‘master of ceremonies’ die wat gebeurt becommentarieert, dansers introduceert of simpelweg een anekdote deelt.
‘I don’t work with wallflowers’, zei Harrell in een interview, en dat gaat inderdaad op voor de cast van elk van zijn voorstellingen en performances
dansvloer
catwalk waarop geparadeerd werd en poses werden aangenomen. Er ontstond een eigen dans, die vogueing genoemd wordt
Emotie kan je als een derde pijler beschouwen van Harrells werk. De levenskracht en de vreugde van het performen stralen van de dansers af. Harrell is ook een melancholische maker en danser. Gemis, pijn, rouw, tragiek: het zijn universele emoties die niet zelden de andere zijde van de munt vormen. Het plezier van de zelfexpressie en ontplooiing gaat gepaard met het verdriet om de prijs die daar toen en vandaag nog al te vaak voor betaald moet worden. Die vrolijke tragiek en plezierige melancholie is wat Harrells toon zo ontroerend en specifiek maakt. Bijvoorbeeld in het wondermooie Köln Concert (2020), waarin hij een choreografie maakte op Keith Jarrets iconische concert, gevolgd door een aantal nummers van Joni Mitchell. De voorstelling vatte op treffende wijze het isolement, de melancholie en het verlangen naar fysiek gezelschap dat de coronaperiode zo kenmerkte.
De voorbije jaren toerde Harells werk internationaal langs grote podia, galerijen en musea. Toch lijkt dat succes ook weer heimwee op te roepen naar de underground en het gemeenschapsgevoel dat daarbij hoort. In het project Welcome to Asbestos Hall (2025) keerde Harrell terug naar het vrije, ongedwongen werk van proberen, onderzoeken en mensen samenbrengen rond kunst. Tijdens het Holland Festival liet Harrell daarin de legendarische studio van Tatsumi Hijikata herleven, een van de grondleggers van de Japanse butoh-dans in de jaren 1960.
Het voorbije decennium vond Harrell regelmatig een rijke bron in die dansvorm om emoties vorm te geven. Butoh was tegelijk een reactie op het trauma van de Tweede Wereldoorlog en een zoektocht naar een nieuwe, open bewegingstaal. Hijikata omschreef butoh eens als ‘een dood lichaam dat wanhopig opstaat’. Het lichaam is er fragiel en rauw, maar ook verbonden met invloeden uit de popcultuur. Taboes rond (homo)seksualiteit worden doorbroken. In het werken met groteske gezichtsuitdrukkingen en een grote concentratie om te reageren op
gevoel beïnvloedt butoh de bewegingen, maar het is vooral als dans die in relatie staat tot de doden, duisternis, verval, spoken en herinnering dat ze een bron is die resoneert met Harrells werk.
Muziek speelt niet zelden een belangrijke rol in Harrells voorstellingen. Referenties uit (ouder en hedendaagser) klassiek, pop, jazz, folk, soul en r&b vormen een muziekdramaturgie die een essentieel onderdeel uitmaakt van het werk. Niet enkel omdat de nummers soms verbonden zijn met topics of gemeenschappen, maar ook omdat ze een emotionele lijn trekken door de stukken. Muziek onderstreept, stuwt voort, biedt de cadans, voedt de emotie en expressie. Het genereuze gebruik van muziek draagt eraan bij dat Harrells werk de gemeenschappen waaruit hij inspiratie haalt overstijgt – hoewel hij er tegelijk ook trouw aan blijft – en vele publieken en levenservaringen aanspreekt.
Trajal Harrell behoort dan ook tot het kruim van de internationale dans en performance scene. Voorstellingen op het Cour d’honneur in het Festival van Avignon, artist in residence bij het MoMA, centrale gast in het Festival d’Automne in 2024, centrale gast in het Holland Festival in 2025 en een zilveren leeuw op de Biënnale van Venetië in 2024 zijn slechts enkele blijken van waardering. Na een periode als maker bij het Schauspielhaus Zürich (2019-2024) richtte hij er het Zürich Dance Ensemble op in 2024. In België werd zijn werk eerst bij Kunstencentrum CAMPO getoond, later op KunstenfestivaldesArts en nu bij Opera Ballet Vlaanderen. Schuberts Winterreise, met zijn rijke emoties, melancholie, een persoonlijke tocht: dat moet wel een kolfje naar de hand van Harrell zijn.
Kristof van Baarle is docent en opleidingsvoorzitter bij KASK Drama en dramaturg voor onder anderen Kris Verdonck / A Two Dogs Company en Michiel Vandevelde.
DANS NIEUW BIJ OBV
Na Mozart/ Concert Aria’s, Rain, Fase en de Tweede Cellosuite van Bach wekken de dansers van Opera Ballet Vlaanderen opnieuw choreografieën uit het rijke oeuvre van Anne Teresa De Keersmaeker tot leven. Samen vormen ze de repertoirevoorstelling Bartók / Beethoven / Schönberg
‘Er is niets meer hedendaags dan het lichaam dat de dans in het hier en nu belichaamt’, zei de choreografe in een interview met Floor Keersmaekers (juni 2019) over haar Bartók/ Beethoven/ Schönberg ‘Wat me intrigeert, is de individuele “nu-kracht” waarmee een danser zich die schriftuur eigen kan maken en er hedendaagsheid aan kan geven.’
De drie luiken van Bartók/ Beethoven/ Schönberg zijn levend danserfgoed. Het zijn choreografieën uit verschillende fases van De Keersmaekers artistieke traject, die in 2006 voor het eerst werden samengebracht. De muziekkeuze overspant een boog van meer dan een eeuw, van Beethovens Grosse Fuge uit 1825 over Verklärte Nacht van Schönberg (1899) tot Bartóks vierde strijkkwartet (1928). Elke choreografie benadert de partituur op een specifieke manier. Het vierde strijkkwartet zet in op het dansante karakter. De elkaar kruisende melodische lijnen in Beethovens Grosse Fuge worden toevertrouwd aan afzonderlijke dansers en in Verklärte Nacht kon De Keersmaeker niet om de vele thema’s en leidmotieven waarmee Schönberg een gedicht van Richard Dehmel verklankte heen. Bartók/ Beethoven/ Schönberg is een contrastrijke ontmoeting van drie muzikale keuzes met drie specifieke danstalen.
Over De Materie van Louis Andriessen zijn alle critici het eens: dit is een meesterwerk. Waarom dat zo is, lees je hier. De nieuwe productie van Opera Ballet Vlaanderen, in een regie van de internationaal gelauwerde Phia Ménard en met een choreografie van Antonio De Rosa en Mattia Russo (KOR’SIA), belooft een niet te missen totaalervaring te worden.
— Door Tom Swaak
Toen Andriessen in de jaren 1980 de opdracht kreeg om zijn magnum opus De Materie te schrijven voor het Holland Festival en De Nederlandse Opera, was het van meet af aan duidelijk dat dat op zijn voorwaarden zou gebeuren. De Materie zou niet zomaar een opera worden, niet voor de gebruikelijke operapersonages, niet voor een standaardorkest of een doorsnee koor. Wel voor een tenor, een sopraan, twee spreekrollen en een gigantisch muzikaal ensemble met veel percussionisten en saxofonisten, met gitaristen en toetsenisten. In plaats van een operakoor laat hij haast voortdurend acht zangers – niet zelden achtstemmig – zingen als een soort verlengstuk van zijn onconventionele orkest. Andriessen wilde ook beslist geen romantisch verhaal vertellen over een verboden liefde of gekrenkte eer. In plaats daarvan draait het werk rond de interactie van het onstoffelijke met het stoffelijke, de geest met de materie. Is De Materie dan niet erg avant-gardistisch en postmodern? Absoluut wel, maar geen zorgen: de muziek is even goed aanstekelijk, swingend en bezwerend en kent momenten van grote ontroering en schoonheid. Weerklanken van Johann Sebastian Bach gaan hand in hand met een muzikale drive à la Steve Reich en zelfs met disco of boogiewoogie. De Materie laat zich, kortom, moeilijk onder één noemer scharen. Maar of het nu een ‘theatrale ultrasymfonie’ of een ‘ideeënopera’ is, alle critici zijn het erover eens: dit is een meesterwerk.
Is De Materie niet erg avant-gardistisch en postmodern? Absoluut wel, maar geen zorgen: de muziek is even goed aanstekelijk, swingend en bezwerend en kent momenten van grote ontroering en schoonheid
Louis Andriessen (1939-2021) was een van de invloedrijkste Nederlandse componisten van de afgelopen eeuwen, een mening die wereldwijd gedeeld wordt. Zo eerde de New York Times hem als ‘the Dutch Modernist master’. The Independent karakteriseerde Andriessen dan weer als ‘de voornaamste Nederlandse componist sinds Jan Pieterszoon Sweelinck uit de 17e eeuw’, de man die vroeger op het biljet van 25 gulden stond. Louis Andriessen werd geboren in een warm en muzikaal nest – zijn moeder was pianiste en zowel zijn vader Hendrik als zijn broer Jurriaan was componist. Na zijn studies bij de Italiaanse vernieuwer Luciano Berio (1925-2003) zou hij met enkele collega’s aan de grondslag liggen van de Haagse School, een muziekstroming met invloeden uit de jazz en de Amerikaanse minimal music. Ze bracht muziek die luid durfde te zijn, ritmisch en energiek, met veel slagwerk en elektronische instrumenten en die wars was van elk zweempje sentiment. En zo verklankte Andriessen, als beroemdste vertegenwoordiger van zijn kring, de roerige jaren 1960. De tegendraadse frisheid uit die periode zou hij zijn hele carrière lang blijven uitdragen. Een bekend geworden incident was de Aktie Notenkraker uit 1969, waarbij Andriessen en een aantal medestanders (denk aan Reinbert de Leeuw en Jan van Vlijmen) een optreden van het prestigieuze Concertgebouworkest verstoorden. Ze wilden zo het conservatieve en elitaire karakter van het muziekwezen aan de kaak stellen. Sindsdien had Andriessen een complexe verhouding met de gevestigde instituties.
Elk van de vier delen van De Materie transporteert de toeschouwer naar een ander tijdsgewricht en naar een andere omgang met materie. Deel 1 is gesitueerd in de 16e en 17e eeuw. Het opent met 144 iconisch geworden orkestrale hamerslagen: donderende klappen die elkaar sneller en sneller opvolgen. De compositiestijl doet denken aan het stuk waarmee Andriessen doorbrak – De Staat uit 1976 – maar is evenzeer een knipoog naar zijn grote voorbeeld Igor Stravinsky. De hamerslagen staan symbool voor revolte, voor afbreken en weer opbouwen. De openingswoorden zijn van het koor: puntig en onverschrokken zingen zij het Plakkaat van Verlatinghe uit 1581, een soort onafhankelijkheidsverklaring van de meerderheid van de provinciën van de Nederlanden (waaronder Hertogdom Brabant en Graafschap Vlaanderen) tegenover de Spaanse koning. In een volgende scène gooit Andriessen het over een andere boeg: het koor zingt nu uit een 17e-eeuws handboek voor scheepsbouwkunde. In groot detail sommen ze alle afzonderlijke delen van een schip op en welke gereedschappen ervoor nodig zijn om dat te bouwen. Het gehamer waarmee een onderdrukkend systeem afgebroken werd, blijkt zo ook het naarstige getimmer van een scheepswerf te zijn. In elk deel is er bovendien een solist: hier is dat een tenor die in de rol van filosoof kruipt. Die filosoof, Gorlaeus, gaat naar de kern van de materie, letterlijk. In zijn vroeg-17e-eeuwse traktaat durft hij tegen de gevestigde theorieën in te gaan door te stellen dat materie opgebouwd is uit ondeelbare deeltjes, de atomen (naar het oud-Griekse átomos, ofwel ondeelbaar).
In het tweede deel gebruikt Andriessen maar één tekst, en wat voor een: het zevende visioen van Hadewijch van Antwerpen. Zij was een 13e-eeuwse mystica, de belangrijkste schrijfster uit onze middelnederlandse literatuur. In haar visioen, gezongen door een sopraan en door het koor, beschrijft ze indringend hoe ze een ontmoeting met God heeft gehad. In verschillende gedaanten openbaarde Hij zich aan haar. Hadewijch heeft dat zo lichamelijk en liefdevol beleefd dat er een onmiskenbare, haast knetterende erotische spanning uit het visioen spreekt. Andriessen stelde zich het tweede deel van De Materie daarom voor als iets dat het midden houdt tussen een mystieke opgang en de versmelting van twee geliefden. In zijn verbeelding zag dat er als volgt uit. Langzaam, voetje voor voetje, schuifelt Hadewijch door een kerk naar voren. Gaandeweg probeert de werkelijkheid om haar heen – de wereld, de kerk, haar eigen lichamelijkheid – haar telkens weer met de voeten op de grond te krijgen, maar Hadewijch gaat meer en meer op in haar beleving. Wanneer ze het altaar bereikt heeft en bij het hoogtepunt van haar visioen is aanbeland, klinkt muziek die simpelweg hemels is: bijna gewichtloos, mysterieus en ongekend mooi. Volgens dirigent Bas Wiegers – en velen zullen hem bijtreden – de prachtigste noten die Andriessen ooit geschreven heeft.
Het derde deel van De Materie swingt de pan uit. We zijn in de vroege 20e eeuw, in het universum van Piet Mondriaan, de schilder die de wereld veroverde met zijn geometrische composities, met zijn zwarte lijnen en kleurvlakken in primaire kleuren. In dit deel lijkt de geest wiskundige inzichten en geometrische constructies die zuiver abstract zijn te vertalen naar bijvoorbeeld een canvas. De solist is dit keer een danseres met een spreekrol: met een ritmisch uitgeschreven dictie haalt zij herinneringen op aan Piet Mondriaan die, zo blijkt, zelf een fervent danser was. De ultieme gelegenheid voor Andriessen om ‘hoog’ en ‘laag’ naar hartenlust te vermengen, zoals hij dat graag deed. Muzikaal tapt hij dan ook gretig uit de vaatjes van disco en boogiewoogie, al weerhoudt dat hem er niet van om uit diezelfde ingrediënten zo nu en dan ook een fuga te kneden.
Als de vorige delen de opbouw van een symfonie echoden (een snel eerste deel, een traag tweede en een vinnig, dansant en zelfs geestig derde), dan volgt in deel 4 opnieuw een ingetogen beweging, een introspectieve finale. De muziek is zo mogelijk nog geheimzinniger en ijler dan in het tweede deel, Andriessen laat zijn akkoorden nagalmen en nazinderen met een ongrijpbare kracht. Halverwege dit slotdeel neemt het koor opnieuw het woord en die tekst – bestaande uit sonnetfragmenten van Willem Kloos – doet uitschijnen dat het ditmaal over de grote operathema’s zal gaan: over schoonheid en verlangen en hoe de liefde de dood trotseert. Helemaal aan het eind lost Andriessen die verwachtingen in wanneer hij in stilte zijn laatste hoofdpersonage voorstelt: wetenschapslegende Marie Curie. We blijven dus in min of meer dezelfde tijdsgeest als in deel drie, maar zijn nu bij Madame Curie thuis in Parijs en in Stockholm, waar ze haar tweede Nobelprijs in ontvangst neemt. De toespraak die ze daar in 1911 geeft over de onzichtbare kracht die van sommige materie uitgaat, radioactiviteit, wisselt Andriessen af met fragmenten uit haar dagboeken. Daarin beschrijft ze op prachtige wijze dat ze enorm worstelt met de dood van haar echtgenoot en collega Pierre Curie terwijl de wereld genadeloos doorraast en dorst naar nog meer wetenschappelijke ontdekkingen.
Tot op heden heeft De Materie twee legendarische producties gehad en Opera Ballet Vlaanderen tekent nu voor de derde. Voor de première in 1989 sloeg Andriessen de handen ineen met theaterfenomeen Robert ‘Bob’ Wilson, die een jaar of twintig eerder al wereldfaam verwierf toen hij met Lucinda Childs de opera Einstein on the Beach van Philip Glass creëerde. Volgens de overlevering was het trouwens Bob Wilson die Andriessen op het idee bracht om zijn laatste deel aan Marie Curie te wijden. Zijn regie was abstract, absurdistisch, kleurrijk en doorspekt met dans en komische interventies. Reinbert de Leeuw was de gedroomde dirigent en hij zou de rest van zijn leven een pleitbezorger van het stuk blijven. In 2014 nam Heiner Goebbels de handschoen op voor de Ruhrtriennale in een groots opgezette en verbeeldingsrijke succesproductie, met zeppelins en historische kostuums. Wie die voorstelling gezien heeft, herinnert zich vooral de kudde schapen, en hun doordringende geur, die Goebbels op het toneel bracht – zijn manier wellicht om de toeschouwers met hun neus op de materie te drukken.
TOTAALERVARING BIJ OBV
Voor ons huis gaat de weergaloze en meermaals gedecoreerde Phia Ménard de uitdaging aan om een nieuwe versie van De Materie op de planken te brengen. Zij vindt inspiratie in een anekdote (en tevens de grondgedachte) die Andriessen graag vertelde, over hoe eenzelfde materie – hout, in zijn voorbeeld – puur door de interactie met de geest tot compleet andere objecten gevormd kan worden, tot een klarinet of een basgitaar, bijvoorbeeld. Daarom bedacht Phia Ménard een haast toverachtige scenografie die voortdurend met het stuk meebeweegt.Ook de kostuums van Marie La Rocca en het imponerende lichtontwerp van Éric Soyer dragen eenzelfde transformatieve kracht uit. Bovendien nemen we, in ware OBV-stijl, ook Andriessens uitnodiging om te dansen graag aan! Het choreografische duo achter KOR’SIA, Antonio de Rosa en Mattia Russo, belooft alvast een spetterende totaalervaring in het groovy derde bedrijf. De muzikale leiding, tot slot, ligt in handen van dirigent en ervaringsdeskundige Bas Wiegers, die De Materie ooit zelf als violist uitvoerde en die eerder dit jaar nog een concertante uitvoering leidde in het Concertgebouw in Amsterdam. Phia Ménard bedacht een haast toverachtige scenografie die voortdurend met het stuk meebeweegt. Bovendien nemen we, in ware OBV-stijl, ook Andriessens uitnodiging om te dansen graag aan
Na zijn beklijvende Romeo + Julia keert Marcos Morau terug naar Opera Ballet Vlaanderen met opnieuw een radicale herlezing van een balletklassieker. In The Sleeping Beauty vertrekt hij weliswaar van het beroemde sprookjesballet De schone slaapster op muziek van Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, maar wars van elke narratieve logica schept hij een parallelle werkelijkheid vanuit één intrigerende vraag: waarover droomt de schoonheid terwijl ze slaapt?
Zoals steeds creëert Morau een groots en verbeeldingsrijk universum waarin droom en nachtmerrie naadloos in elkaar overvloeien. Het toneel baadt in rood licht, mistflarden snijden door monumentale groepsbeelden en de dansers bewegen in weergaloze jurken als raadselachtige figuren binnen Morau’s bevreemdende choreografische idioom.
De internationale pers prees Morau eerder om zijn hypnotiserende beeldcomposities en cinematografische grandeur. Naast zijn werk voor Opera Ballet Vlaanderen creëert hij voor onder meer het Ballet de l’Opéra national de Paris en het Staatsballett Berlin. Met zijn eigen gezelschap La Veronal was hij te gast op toonaangevende podia zoals het Festival d’Avignon en Sadler’s Wells. Critici omschreven zijn werk als een zintuiglijke totaalervaring: tegelijk spectaculair én onheilspellend. Hij werd bovendien uitgeroepen tot choreograaf van het jaar door het gezaghebbende tijdschrift tanz in zowel 2023 als 2025.
The Sleeping Beauty is een apocalyptische fantasie over verlangen en illusie. Geen klassiek sprookje maar een choreografisch visioen: groots, verstild en duizelingwekkend.
Van de grote oratoria die de Vlaamse romantische componist Peter Benoit componeerde, zijn Lucifer en De Schelde wellicht zijn bekendste. Marie Vinck en Stef Aerts van FC Bergman nemen beide werken als vertrekpunt voor één voorstelling. ‘Dat er in het Nederlands gezongen wordt, heeft een directe werking op hart en ziel. Het voelt erg dichtbij.’
— Door Wilfried Eetezonne
Het is altijd prettig vertoeven in het gezelschap van Stef Aerts en Marie Vinck, twee leden van het theatercollectief FC Bergman, maar als dat gebeurt aan een tafel gedekt met bouillabaisse, caesarsalade en vol-au-vent is het nog net iets prettiger. Aan het einde van de lunch merken we dat we in het restaurant al de hele tijd onder een grote zwart-witfoto van de Schelde zitten. Op de foto staat een aanlegsteiger in de rivier. ‘Ik ken die plek goed’, zegt Marie Vinck. ‘Ik heb er nog een scène moeten draaien voor de film De Kus.’
Wat betekent de Schelde voor hen als inwoners van Antwerpen? ‘Goh, het is vooral een romantische plek’, vindt Stef Aerts. ‘Waar je in de zomer jonge stelletjes ziet zitten, waar je je eerste lief mee naartoe neemt. Voor Marie en mij is het vooral een omgeving waar we graag gaan wandelen met onze dochter. Het is ook de plek waar onze eerste locatieprojecten zijn ontstaan bij de Scheld’apen en op Petroleum Zuid.’
Ook in het oratorium De Schelde (1869) van Peter Benoit (1834-1901) probeert een hitsige jongeling een wat melancholisch meisje te versieren, te midden van lofzangen op de visvangst en de nijverheid. Maar ook Klauwaerts en Leliaerts (uit de Guldensporenslag) en zelfs de geest van Willem van Oranje duiken op in de tekst van Emanuel Hiel. Het werk ging in 1869 in première in de Bourlaschouwburg, toen nog het Franse theater genoemd. De opera en de Vlaamse Schouwburg aan de Kipdorpbrug bestonden nog niet. Toch vormt De Schelde samen met Lucifer de grote doorbraak voor de Nederlandstalige oratoria van Benoit.
Lucifer componeerde Benoit in 1866, ook op een tekst van Emanuel Hiel, toen hij als jonge dertiger net terug was uit Parijs, waar hij in het Théâtre des Bouffes van Jacques Offenbach diens operettes dirigeerde. Het werk kende destijds een redelijk internationaal succes en zou het eerste deel vormen van een drieluik, dat er uiteindelijk nooit zou komen. In het oratorium, dat geen band heeft met de Lucifer van Vondel, wordt de eeuwige strijd tussen licht en donker verklankt.
Vanwaar het idee om rond Peter Benoit te werken?
STEF AERTS Wij hebben onze theateropleiding genoten aan het Conservatorium in Antwerpen. Als je de trappen oploopt van DE SINGEL, stuit je als eerste op een indrukwekkend borstbeeld van Peter Benoit. Hoewel hij de oprichter was van het Conservatorium, werd er ons nooit iets over verteld in onze opleiding. Misschien in de muziekafdeling, maar niet in de theateropleiding. Het was dus altijd een enigmatisch beeld. Vervolgens merk je dat ook elders in de stad beelden staan van die man. Hoeveel Antwerpenaren zouden weten dat er een beeld van hem prijkt op De Wapper, tegenover het Rubenshuis?
MARIE VINCK Ook in het Harmoniepark staat een monument, ontworpen door Henry van de Velde, dat jarenlang voor de Antwerpse opera stond. (De titels van zijn zes grootste werken zijn in dat monument gebeiteld, met Lucifer en De Schelde voorop, red.) Het is een fontein
‘In
duivel letterlijk de intentie om de mens te corrumperen, en in De Schelde komt hij er – hoewel hij er als personage niet in voorkomt – mee weg’
die in de volksmond ‘het zwembad’ werd genoemd omdat er altijd zatlappen in struikelden en er zelfs ooit eens een auto in sukkelde. Je komt dan ook te weten dat hij een van de founding fathers van de Vlaamse Opera was en heeft gevochten voor cultuur in de moedertaal, in een periode dat dat niet vanzelfsprekend was en in een landje dat pas bestond. Kortom, we zijn al langer nieuwsgierig naar die man. Later zijn we tot de ontdekking gekomen dat hij een boegbeeld is van de Vlaamse beweging en door bedenkelijke kringen werd gerecupereerd. Toen we met ons idee naar Jan Vandenhouwe gingen, reageerde hij verbaasd. Geamuseerd ook.
STEF Muzikaal greep het ons op een vreemde manier aan. Je hoort die grote romantische muziek die doet denken aan Wagner, en tegelijk heeft zeker De Schelde ook iets onnozels. En dat bedoel ik in de meest positieve zin. Het heeft iets schlagerachtigs, alsof het een collectie levensliederen is: aandoenlijk en naïef, en tegelijk gevoelig en diepgaand. De Schelde staat in contrast met Lucifer, dat donker en unheimisch is. Dat heeft echt de allure van een requiem. Beide werken hebben ons op veel manieren geraakt.
MARIE Dat er in het Nederlands gezongen wordt, heeft een directe werking op hart en ziel. Het voelt erg dichtbij.
STEF En we hebben goede herinneringen aan de samenwerking met Opera Ballet Vlaanderen tijdens Les Pêcheurs de perles. We kijken ernaar uit om opnieuw met het fantastische koor en orkest van OBV te kunnen samenwerken.
Lucifer van Benoit en Hiel is coherenter dan De Schelde
STEF Lucifer is natuurlijk de strijd tussen het uiterste goed en het uiterste kwaad. De twee werken zijn fascinerend omdat ze sterk met elkaar contrasteren en elkaar toch aanvullen. De Schelde volgt redelijk snel op Lucifer, maar de toon is helemaal anders. In Lucifer richt de gevallen en verraden engel zich nog één keer op om de
mensheid op te zetten tegen God. Hij wil de ambitie bij de mensen aanwakkeren en hen ertoe aanzetten de aardse elementen te exploiteren. Gods creatie moet gebruikt worden voor eigen gewin. De Schelde is dan weer een naïeve lofzang op vooruitgang, internationalisering en handel.
MARIE In die tijd was de Schelde net vrij van tolheffingen en niet veel later zou ze worden rechtgetrokken om onder andere de grote schepen uit Congo-Vrijstaat te kunnen ontvangen. Antwerpen barstte in die jaren niet enkel uit zijn voegen op economisch vlak, maar ook in de kunsten en architectuur is het een boeiende periode.
STEF Het oratorium is geschreven vanuit een echt vooruitgangsoptimisme: méér nijverheid, méér visvangst, méér internationale handel, méér, méér, méér… Vandaag weten we waartoe dat geleid heeft.
Dat klinkt faustiaans.
STEF Precies. In Lucifer heeft de duivel letterlijk de intentie om de mens te corrumperen, en in De Schelde komt hij er – hoewel hij er als personage niet in voorkomt – mee weg.
Het thema van de mens die worstelt met grotere elementen komt vaker terug in jullie werk. Dat zit ook hierin?
MARIE Nu je het zo benoemt, lijkt dat inderdaad te kloppen. Het is blijkbaar het verhaal dat we altijd opnieuw vertellen. Maar de manier waarop is telkens anders, en vertelt telkens iets anders over wat het is om mens te zijn. Wat dat betreft zijn deze twee oratoria ontzettend inspirerend.
– 1 –
Wat is je moedertaal?
Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
– 2 –
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
– 3 –
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
– 4 –
Waar voel je je thuis?
– 5 –
Wat is je favoriete gerecht?
Opera Ballet Vlaanderen koestert de ontmoeting en brengt artiesten uit alle windhoeken samen. Wij polsten bij enkelen naar hun thuisgevoel en hun associaties bij de woorden À la flamande.
Tetiana Koichurenko is violiste in het orkest van OBV
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Mijn moedertaal is Oekraïens, dat erg muzikaal is en aangenaam voor het oor. Daardoor is het moeilijk één favoriet woord te kiezen. Ik hou wel erg van ‘веселка’ (veselka). Dat betekent regenboog en is voor mij een symbool van hoop: iets dat verschijnt met de eerste zonnestralen na een zomerse regenbui en mooi en magisch is. Bovendien heeft het dezelfde stam als ‘веселий’ (veselyi), wat vrolijk betekent.
Waar voel je je thuis?
Door mijn levensloop voel ik me overal thuis waar mijn geliefden zijn. Ik ben een reiziger geweest. Ik verliet mijn land al vrij vroeg om in het Verenigd Koninkrijk te studeren. Na bijna tien jaar in het buitenland keerde ik terug naar Oekraïne en bouwde daar mijn leven op. Toen de oorlog begon, besliste ik om mijn jonge kinderen uit het gevaar te halen en zo zijn we hier beland. Thuis is nu België, samen met mijn kinderen, mijn moeder, mijn honden en mijn geliefde.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Ik ben opgegroeid als een post-Sovjet-kind. Ik zat nog vastgeklemd in de restanten van de oude ideologie die in de hoofden van mijn ouders was verankerd, maar tegelijk zocht ik een evenwicht in een snel evoluerende samenleving. Voor mij was dat iets makkelijker, omdat ik al van jongs af aan als doel had professioneel muzikante te worden. Vrijwel al mijn energie en tijd gingen daar naartoe. Toch denk ik dat we als kinderen toen meer vrijheid hadden. Ik kon de hele dag verdwijnen met vrienden, in de toppen van de bomen hangen, spelen op de daken van garages in de buurt of fietsen. Het was eenvoudig en vrij.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
Dan denk ik in de eerste plaats culinair, want ik hou van koken – ik moet ook wel, aangezien ik een vrij grote familie heb. Vlaamse stoverij is voor mij op en top comfortfood.
Wat is je favoriete gerecht?
Om de een of andere reden ben ik geen grote fan van de traditionele Oekraïense keuken. Ik verkies eenvoudige, pure gerechten, zoals gebakken zalm met groene pesto en grana padano, geserveerd met rijst en een lekkere frisse salade. Een goede Schotse of Ierse ribeye steak, saignant gebakken, met groenepeper- of blauwekaassaus is een favoriet van het hele gezin.
Evander Neven,
Jamila De Melo Rego en Milla Heyrman zingen in ons kinderkoor
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
JAMILA Mijn moeder komt uit Guinee en mijn vader uit Portugal, maar mijn moedertaal is gewoon Nederlands. Ik vind ‘pardon’ een heel leuk woord, omdat het zulke grappige klanken heeft. Het is beleefder dan ‘wa?’ en toch klinkt het plezant. Met mijn vader spreek ik ook wel Portugees, maar in die taal heb ik niet echt een lievelingswoord.
EVANDER ‘Dank u’ vind ik het mooiste woord. Het voelt altijd goed als iemand dat zegt.
MILLA Hoewel ik niet speciaal van vlinders hou en zelf zeker ook geen vlinder zou willen zijn, vind ik ‘vlinder’ het mooiste woord. Gewoon omdat het zo leuk klinkt.
Waar voel je je thuis?
MILLA Bij mijn vriendinnen en in mijn kamer. Omdat ik daar mezelf kan zijn.
EVANDER In Leuven waar ik ben opgegroeid. Het is er niet te groot en ik ken het daar goed. Het is mijn thuis.
JAMILA In Borgerhout. Mensen denken vaak dat het een rare gemeente is, maar ik woon er al sinds mijn geboorte. Ik ken er heel veel mensen. Je hebt er alles, veel winkels, restaurants… Het is er megagezellig.
EVANDER Steak-friet. En dan mag het vlees rood gebakken zijn. En graag met wat mayonaise en ketchup erbij.
JAMILA Sushi, bij voorkeur in zo’n boot.
MILLA Sushi. En frietjes van de frituur. Ik neem er dan graag een viandel speciaal bij.
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Mijn moedertaal is Duits. Ik vind vooral het woord ‘Schneestille’ bijzonder mooi. Het beschrijft de toestand van de wereld wanneer er sneeuw is gevallen en alles plotseling een beetje langzamer gaat, alsof de tijd met het langzame vallen van de vlokken even stil blijft staan – een toestand waar ik erg van hou.
Waar voel je je thuis?
Ik voel me overal thuis waar mijn familie op dat moment is.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Het landschap van mijn kindertijd was groen, weelderig en heuvelachtig.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
Bij À la flamande denk ik aan kruidige, huiselijke kost en veel boter.
Wat is je favoriete gerecht?
Mijn thuisland Oostenrijk is beroemd om zijn zoete hoofdgerechten. Mijn favoriet is ‘Grießschmarren’ volgens het recept van mijn moeder:
GRIEßSCHMARREN
220 gram harde tarwegries
120 gram boter
30 gram suiker 5 deciliter melk zout rozijnen
Breng de melk met boter, suiker en een snufje zout aan de kook. Roer de gries er langzaam door. Voeg de rozijnen toe en roer nog even tot het begint te binden. Doe het mengsel in een ovenschaal en bak het 15 minuten in de oven op 160°C. Bestrooi met wat poedersuiker en bak nog 3 minuten verder.
Grießschmarren moet mooi luchtig zijn en mag slechts hier en daar een korstje hebben. Je serveert het nog warm, liefst met huisgemaakte vruchtencompote.
Madison Vomastek danst in ons gezelschap en creëert in 26/27 haar eerste Choreolab
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Mijn moedertaal is Engels. Ik voel me aangetrokken tot het woord ‘ephemeral’, omdat het me doet denken aan een liveoptreden en aan hoe vluchtig een moment kan zijn, zowel voor de performer als voor het publiek. Livekunst is een van de zeldzame gelegenheden waar we actief herinneringen ervaren – waar verleden, heden en toekomst samenkomen in één moment. Voor mij vat het woord ephemeral die ervaring samen. Ze lijkt steeds zeldzamer te worden in de snelle, complexe wereld waarin we leven.
Waar voel je je thuis?
Ik voel me het meeste thuis als mijn lichaam verbonden is met een ruimte of een persoon. Ik voel me thuis als ik de studio's van Opera Ballet Vlaanderen in ‘t Eilandje binnenloop voor een dagje werk, als ik met de trein naar Amsterdam of Keulen reis om dierbare vrienden te bezoeken, of als ik in de bibliotheek van Traverse City (Michigan) koffiedrink met mijn moeder met uitzicht op Lake Michigan.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Ik ben in 1997 geboren in Traverse City en ik ben de oudste van drie meisjes. Ik had een mooie, speelse jeugd waarin ik veel buiten was. Ik had het geluk op te groeien aan Lake Michigan, vlak bij de Sleeping Bear Sand Dunes. Mijn zussen, neven en nichten, buren en vrienden brachten uren door met het verkennen van de duinen. We verzonnen verhalen over piraten, feeën en alles wat we maar konden bedenken. Het zand leek alsof het oneindig doorliep. Omdat het nog voor de tijd van mobiele telefoons was, gaven onze ouders ons walkietalkies mee, zodat we tijdens onze avonturen contact konden houden. Als ze dat deden, vonden we altijd wel een manier om hun stemmen in onze verhalen te verwerken, alsof ze ook personages waren. Ik herinner me dat ik me vrij voelde en druk bezig was met mijn fantasie.
Het doet me denken aan een Frans restaurant in Traverse City, genaamd Amical, waar ze in de winter een aspergegerecht serveerden dat à la flamande heette. Het herinnert me aan de familiediners daar toen ik een kind was.
Mijn favoriete recept is ‘de zelfgemaakte pasta van oom Dan’, maar die moet wel door mijn zusje Chloe worden klaargemaakt. Bij dit gerecht is de saus maar een accent om de smaak van de zelfgemaakte pasta naar voren te brengen, niet om die te onderdrukken.
De opstand van de gevels
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Mijn moedertalen zijn Portugees en Nederlands. Mijn favoriete woord in het Portugees is ‘maracatu’, het oudste afro-Braziliaanse ritme, afkomstig uit het noordoosten van Brazilië. Het is ook een dans en een religieus ritueel. Ik hou van dit woord omdat je het ritmische patroon van de dans erin hoort wanneer je het uitspreekt. Het mooiste woord in het Nederlands is voor mij ‘smaragd’. Ik vind het zo raar klinken, het lijkt wel iets uit een fantasiewereld. Het is een van mijn favoriete edelstenen en ik gebruik het soms als koosnaampje.
Waar voel je je thuis?
Ik voel mij altijd thuis in ons familiehuis aan het strand van Barra do Sahy in Brazilië, een plek waar ik sinds ik een baby was al naartoe ga. Het brengt mij altijd een gevoel van kind-zijn, zorgeloosheid en volledige ontspanning.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Ik ben opgegroeid in Gent. Het landschap van mijn jeugd was een combinatie van de middeleeuwse geschiedenis van de stad met een bruisende studentensfeer. Vanuit mijn raam had ik zicht op de spoorwegen; trainspotting was een echte bezigheid. Ik was als kind ook gefascineerd door het brede assortiment aan willekeurige winkels in mijn straat: verkleedwinkels, rugzakkenwinkels, een aquariumwinkel, een winkel met design geluidsapparatuur, een kaaswinkel… Ik hoefde mijn straat niet uit te gaan, ik kon er alles vinden wat ik nodig had.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ? Á la flamande associeer ik met aardappelvelden.
Wat is je favoriete gerecht?
Feijão is mijn favoriete gerecht. Het zijn eigenlijk gewoon bruine bonen op Braziliaanse wijze en ze worden gegeten met rijst, iets van groente erbij en meestal veel vlees, maar dat laat ik dan weg. Ik eet het met okra, couve (een soort groene kool, niet te vinden in België) of chuchu (ook niet te vinden in België).
Phia Ménard regisseert
Materie en ontwierp er de scenografie voor
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Ik ben geboren in Nantes en Frans was de enige taal die in mijn familie gesproken werd. Ik heb later wel een andere taal geleerd: Braziliaans. Ik weet niet of ‘révolution’ het mooiste woord is, maar ik vind de verschillende betekenissen die het oproept geweldig: een opstand, maar ook een inwendige ommekeer, een open blik naar de horizon. Ongetwijfeld spreekt dit woord me aan omdat het de drang om te bewegen aanwakkert, om naar het onbekende toe te gaan.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Enerzijds was het de wereld van de arbeidersklasse en van fabrieken, van de scheepswerf waar mijn vader scheepsrompen uittekende. Anderzijds waren het de landschappen en zeegezichten van Bretagne waar we weekends doorbrachten met familie en vrienden.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
Natuurlijk doen ze mij aan eten denken, maar ik associeer ze ook met een levenswijze, met kleurgebruik, met kunst en architectuur. Ze vertellen ook iets over menselijke verhoudingen, over een historische afbakening tussen het Romaanse versus het Germaanse.
Waar voel je je thuis?
Paradoxaal genoeg voel ik mij thuis ver bij de mensen vandaan, in een bos, omringd door de geuren van dichte begroeiing, tussen zonnestralen die door het gebladerte vallen. Ook op zee, op rivieren, tussen waterdieren ben ik thuis. Of als het regent of waait, wanneer mijn zintuigen op scherp staan.
Wat is je favoriete gerecht?
Zonder enige twijfel Hongaarse goulashsoep. Je laat blokjes mager rundsvlees enkele uren sudderen met knoflook en ui in een soep gemaakt van water, pikant en zoet paprikapoeder, marjolein en groentebouillon. Later voeg je aardappelen, wortelen, paprika’s, tomaten en peper en zout toe en je dient het op met brood.
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Ik ben geboren aan de Atlantische Oceaan in Frankrijk, onderaan in de Vendée in Bretagne. Het woord dat voor mij subliem blijft, is ‘merci’. Het is de ander erkennen, accepteren dat je alleen niet echt bestaat, of in ieder geval dat je niet veel voorstelt alleen. Het is een van de mooiste emoties om op te roepen en te voelen. Merci is voor mij ook verbonden met het spelen en je geven aan een publiek, je inzetten en je kwetsbaar opstellen. En dan hopen op applaus… Zoals het kind dat zijn eerste stapjes zet voor het valt en voor wie we applaudisseren.
Waar voel je je thuis?
Tijdens de lockdown stelde het initiatief Gent Bougement voor een solo te creëren voor een geïsoleerd iemand. Ik ontmoette Daniëlla en interviewde haar. Ze vertelde, over een aankomst in Italië: ‘En toen ik me realiseerde dat ze me aardig vonden… Ze vertrouwden me en ik was hun vriend… Eh ja, dat was voor mij thuiskomen.’ Ik weet niet of ik zelf een mooiere definitie zou kunnen vinden.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Wild, warm, uitgestrekt, divers. Ik ben gevlucht uit dat landschap uit angst geassocieerd te worden met de boeren, die ik als onbeschaafd beschouwde. Ik wilde niet bij hen horen, maar ze zijn wel degelijk mijn roots. Tegenwoordig heb ik steeds meer behoefte aan het platteland en zie ik een grote schoonheid in de mensen die het land bewerken.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
Spontaan denk ik aan asperges.
Wat is je favoriete gerecht?
Oei, dat is een moeilijke vraag. Mijn smaak verandert met de seizoenen en de tijd. Maar oké: als we bij asperges blijven, geef ik een recept dat ik in de lente elke dag zou kunnen eten. Bak 500 gram groene asperges enkele minuten in een pan met een beetje olijfolie. Doe een zakje rucola in een slakom. Voeg 250 gram cherrytomaatjes (gehalveerd), enkele zwarte olijven en een eetlepel kappertjes toe. Meng alles en besprenkel met olijfolie, balsamicoazijn, zout en peper. Strooi er 150 gram verkruimelde feta en fijngehakte basilicumblaadjes over.
Timothy Veryser maakt deel uit van het Jong Ensemble van OBV
Wat is je moedertaal? Wat is het mooiste woord in je moedertaal en wat betekent het?
Nederlands is mijn moedertaal. Ik denk dat het mooiste woord in het Nederlands ‘gezelligheid’ is. Het is een woord dat weinig tot geen gelijken kent in andere talen én het is misschien wel hét begrip dat de Vlaamse/Belgische cultuur typeert.
Waar voel je je thuis?
Overal waar muziek, liefde en kunst een belangrijk deel zijn van het leven. Het brengt instant een connectie tot stand met die personen of locatie. Voor mij is het de lijm van de maatschappij. Daarnaast hou ik van een open gesprek of discussie met anderen, niet voor het confronterende ervan, maar om je blik te verruimen. Waar dat kan, daar ben je thuis. Het maakt je geest scherper.
Hoe zag het landschap van je jeugd eruit?
Ik ben opgegroeid op het platteland van Diksmuide. Als vijfjarige kreeg ik privéles notenleer, piano en accordeon van mijn grootvader René Van Roye. Mijn gedachten toen, als kind, hadden nooit kunnen vermoeden dat ik zo vaak in steden als Gent, Brussel en Antwerpen zou vertoeven én dat ik er zo graag zou zijn. De mix is voor mij ideaal. Het bruisende van de stad met het bijna-meditatieve van de velden.
Wat associeer je met de woorden À la flamande ?
Vooral het culinaire. Asperges, uiteraard. Maar ik denk spontaan ook aan stoofvlees met frieten.
Wat is je favoriete gerecht?
Uiteraard ben ik een echte bourgondiër, zoals een Vlaming betaamt. Een goede steak-friet, heerlijke ribbetjes of een pasta met zelfgebakken kip. Heerlijk. Oh ja, of orloffgebraad. Het is moeilijk kiezen…
De jonge Belgische regisseur Tom Goossens legde al een indrukwekkend traject af bij OBV: hij was regieassistent, maakte een familievoorstelling en tekende voor semi-scenische concerten zoals Die Fledermaus en Peer Gynt. Ook regisseerde hij bij OBV zijn eerste grootschalige operaproducties, die telkens met groot succes werden onthaald. Het stond in de sterren geschreven dat een opdracht voor een buitenlands operahuis niet lang op zich zou laten wachten. In 2025 maakte Goossens zijn internationale debuut bij Hessisches Staatstheater Wiesbaden en creëerde hij een nieuwe regie voor Verdi’s La traviata. Al vaker bewees hij dat hij opera’s in uitgepuurde vorm op de planken durft te brengen – denk aan de strakke set waarin Goossens in seizoen 25/26 Don Giovanni regisseerde. Ook in La traviata schept hij een universum waarin ‘de regisseur en de personages de mogelijkheid krijgen om zich over de kern van het stuk te bezinnen’, aldus het vooraanstaande magazine OPER!.
Het bruisende nachtleven waarin La traviata zich afspeelt, maakt in Goossens’ lezing plaats voor een uitgeklede theaterruimte, met in het midden een groot podium. Via openingen in de omringende wanden krijgen we een inkijk in de bedrijvigheid in de coulissen. Goossens legt bloot dat wat we van onszelf willen tonen aan elkaar al te vaak een geconstrueerde performance is. Hoe hard we ook proberen de schone schijn hoog te houden, we kunnen nooit helemaal controleren hoe we door anderen bekeken worden. Door gapende blikken op en rond het podium wordt Violetta, het hoofdpersonage, met die vaststelling geconfronteerd. In seizoen 26/27 hercreëert Goossens zijn Traviata voor OBV, onder leiding van dirigente Elena Schwarz. Sopraan Vuvu Mpofu, die het OBV-publiek betoverde in Lucia di Lammermoor, tekent voor de rol van Violetta. Ook publiekslieveling Kartal Karagedik, bekend van producties als Le nozze di Figaro, Les Pêcheurs de perles en Parsifal, is van de partij.
Twee prangende vragen drongen zich telkens weer op tijdens de jarenlange research voor, en het schrijfwerk aan, De draaischijf – mijn roman over culturele collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Antwerpen en omstreken.
Met de historische feiten en de literaire verwerking ervan hadden die niets te maken.
Dat soort vragen en probleemstellingen waren er natuurlijk ook. Bij de vleet. In hoeverre, bijvoorbeeld, kan en mag een romanschrijver zich laten inspireren door de levens van Vlaamse regisseurs, actrices, collaborateurs, dirigenten en verzetslui? Zonder zich evenwel volledig te houden aan de feiten omtrent hun levensloop en hun entourage? En mag hij dat allemaal zomaar uitspoken onder de paraplu van poëtische vrijheid en romaneske Dichtung?
Het antwoord luidt uiteraard volmondig ‘ja’ en wordt al eeuwenlang bevestigd door tal van kunstwerken, niet alleen in romanvorm. Friedrich Schillers Don Karlos, een drama in verzen over de 16e-eeuwse Spaanse tiran Filips II, vormde de basis voor de gelijknamige opera van Giuseppe Verdi (Don Carlos). Historici zijn het, zacht gezegd, niet altijd eens met zowel de gesproken als de gezongen podiumrepresentatie van de Spaanse despoot. En evenmin met het aandeel van zijn zoon Don Carlos, ‘Der Infant von Spanien’. Die wordt door Schiller opgevoerd als een even onstuimige als fijnzinnige idealist die tegelijk rampzalig verliefd is op zijn stiefmoeder, Elisabeth van Valois, die zelf een dochter is van de machtige Franse koning en de rijke Catharina de’ Medici.
Tom Lanoye (1958) is romancier, dichter, columnist, theaterauteur en performer. Hij schreef bestsellers als Ten oorlog, Het goddelijke monster Het derde huwelijk, Zuivering en De draaischijf. Veel van zijn proza is verfilmd en er werd werk van hem vertaald of gespeeld in meer dan twintig landen. Als eerste ooit werd hij bekroond met de drie grootste oeuvreprijzen van ons taalgebied: de Gouden Ganzenveer (2007), de Constantijn Huygensprijs (2013) en de Prijs der Nederlandse Letteren (2024). Opera Ballet Vlaanderen brengt in seizoen 26/27 De draaischijf naar de grote scène, als een theatermonoloog door Peter Van den Begin met muziek van Steven Prengels. Tom Lanoye schreef dit essay op onze uitnodiging.
Aanvankelijk was die Elisabeth aan het Spaanse hof opgedoken als verloofde van kroonprins Carlos, maar al snel werd ze hem afhandig gemaakt – en pas als derde echtgenote, nota bene – door de imperialistische tiran die papa Filips ook op het huishoudelijke slagveld bleek te zijn. Bij Schiller, niet toevallig een boegbeeld van de Sturm und Drang, krijgt die driehoeksintrige tussen vader, zoon en stiefmoeder buitenproportioneel veel aandacht. Zeker in het licht van de massale gruwelijkheden die papa Filips tezelfdertijd liet aanrichten in de opstandige Lage Landen. Die demarches doen in bloeddorst en fanatisme denken aan de langdurige represailles in het huidige Gaza, aangericht door de apartheidsregering van de Israëlische premier Bibi Netanyahu.
Bij geschiedkundigen zou het amoureuze knutselwerk aan het hof van een Spaanse monarch hooguit een voetnoot opleveren. In het specifieke geval van Filips II zouden ze er misschien een bijkomend bewijs in zien van zijn geopolitieke vernuft. In zijn tijdvak stond de echtverbintenis als instituut los van passie en kalverliefdes. Het was de voortzetting van grondroof met andere middelen. Titels, tronen, land en kapitaal, díe moest je versmelten. Vier lippen en twee harten liever niet. Deed je dat toch, dan riskeerde je, uit persoonlijke sentimentaliteit, het staats- en familiebelang te schaden. Dat diende enkel gericht te zijn op machtsuitbreiding. Meer nog dan religie vormde het gearrangeerde huwelijk het fundament van de Europese aristocratie. Toch zullen verstandige historici nimmer het belang en de kwaliteit betwisten van Don Carlos. Als toneelstuk en als opera, weliswaar Een kunstwerk is geen geschiedenisboek. Dat onderscheid siert en bevestigt beide in hun bestaan.
Dat onderscheid geldt uiteraard ook voor de ‘history plays’ van Christopher Marlowe en William Shakespeare, handelend over antieke Britse koningen. En bij uitbreiding voor alle moderne versies ervan, zoals de tv-serie The Crown. Of een film als The Favourite, geregisseerd door de altijd heerlijk onrespectvolle Yorgos Lanthimos.
De kwestie blijft overigens niet beperkt tot protagonisten uit een ver verleden. Geportretteerden kunnen nog in leven verkeren en bijgevolg zelf de kans krijgen om hun goedkeuring dan wel – meestal – hun afgrijzen uit te schreeuwen aangaande een artistiek product waarvan zij het onderwerp vormen. Een van de smakelijkste voorbeelden is een film van Ali Abbasi, The Apprentice (2024), waarin de jonge Donald Trump als leerling-tovenaar langzaam de meerdere wordt van zijn duivelse idool, Roy Cohn. Een corrupte zakenadvocaat en de voormalige rechterhand van communistenjager Joseph McCarthy. Cohn hielp deze senator bij het vervolgen, bezwadderen en uitrangeren van zwarte leiders, mensenrechtenactivisten en homoseksuelen. Tegelijk was Cohn zelf een flamboyante duikelnicht die tot op zijn sterfbed ontkende dat hij, als een van de eerste New Yorkers, kapotging aan aids. (‘Ik ben geen homo. Ik heb seks met mannen. Dat zijn twee totaal verschillende dingen.’) De belangrijkste levensles van Cohn aan de jonge Trump luidde dan ook: ‘Geef nooit je ongelijk toe. Nooit!’
Om deze nu al te lange inleiding te besluiten zou ik toch nog snel een voorbeeld ‘van bij ons’ willen aanhalen, De Leeuw van Vlaanderen.
Een kunstwerk is geen geschiedenisboek.
Als beenhouwerszoon wiens vader een trots lid was van de lokale Jan Breydelgezellen kwam het voor mij, enkele jaren geleden, als een schok dat meerdere historici na grondig onderzoek onthulden dat Jan Breydel, gedoodverfd leider van de machtige slachtersgilde, niet heeft meegevochten tijdens de Slag der Gulden Sporen in 1302. Hendrik Conscience, onze onvolprezen literaire stamvader, had in zijn beroemdste (maar niet beste) roman nochtans een heldhaftige sleutelrol voorzien voor Breydel, tot in de voorste linies toe, als professionele slachter der fransozen. Er bestaan ook academische kwatongen die beweren dat Breydel niet eens een slager was, maar dat hij een heel ander, goddank nog altijd volksverbonden, beroep uitoefende – dat van brouwer. Daarbovenop zijn er geschiedkundigen die beweren dat op de Kortrijkse Groeningekouter drie Jan Breydels hebben meegevochten, afstammend uit een en dezelfde wijdvertakte familie. Maar de echte, invloedrijke Jan zou pas later op de historische voorgrond zijn getreden, om pas dan al zijn andere familieleden voorgoed uit het zicht te ellebogen.
Wie was dan de ware Jan? Historicus Jan Dumolyn, die meewerkte aan zowel de officiële Canon van Vlaanderen als aan het tv-programma Het verhaal van Vlaanderen, probeerde in Gazet van Antwerpen (23 januari 2023) de gordiaanse knoop als volgt door te hakken. ‘Breydel was zeker betrokken bij de slag, en niet alleen om varkensvlees te leveren aan de troepen. Maar Conscience heeft hem geromantiseerd. Hij zocht een tegenpersonage voor Pieter de Coninck. Vergelijk het met Laurel en Hardy. Om een karakter in de verf te zetten, zet je er iemand totaal anders naast. De brutale beenhouwer die perfect met messen overweg kon, tegenover Pieter de Coninck, de rustige en verstandige wever.’
Dit salomonsoordeel biedt voor- en nadelen. De Brugse voetbaltempel kan met een gerust hart zijn heroïsche benaming, Jan Breydelstadion, bewaren. De verwijzing naar een verwoede middeleeuwse slachter, die tevens grossier was in vers varkensvlees, kan zelfs helpen om bezoekende ploegen en hun hooligans af te schrikken.
Maar het zegevierende monument op de Grote Markt van Brugge, dat Pieter de wever en Jan de slager schouder aan schouder afbeeldt terwijl ze samen een groot slagzwaard vasthouden, verdient op zijn sokkel een corrigerend bordje. Daarop zou
niet alleen vermeld kunnen staan dat het gedenkteken destijds mee werd bekostigd door het jonge Belgische vorstenhuis, en misschien zelfs deels uit eigen zak werd opgehoest door die andere beroemde slachter, koning Leopold II. De belangrijkste vermelding zou moeten waarschuwen dat het hier gaat om een romantischnationalistisch tafereel, dat zijn oorsprong niet vond in gedegen academisch onderzoek, maar in een ooit veelgelezen en hooggeprezen roman.
Met zo’n bordje erbij mag het standbeeld evengoed overeind blijven staan als dat voetbalstadion, ook al zijn alle historici ervan overtuigd dat Breydel en De Coninck niet altijd onafscheidelijk samen opereerden. Zo was Breydel hoegenaamd niet, en De Coninck juist wél, betrokken bij de Brugse Metten, dat andere wereldberuchte wapenfeit tijdens de Vlaamse Volksopstand, een soort gewapende intifada die liep van 1297 tot 1305.
Een paar maanden voor de Guldensporenslag werd in de Brugse binnenstad, bij nacht en ontij en tijdens een vooraf perfect gecoördineerde actie, de keel doorgesneden van zo’n honderdtwintig slapende bezetters. Omdat ze bij hun bruuske ontwaken twee woorden (schild en vriend) niet konden uitspreken zoals Bruggelingen dat doen. Laat ook die gebeurtenis een waarschuwing vormen voor bezoekende hooligans. En voor iedereen, Belg of buitenlander, die de finesses van het Brugse dialect niet onder de knie heeft en het toch aandurft een overnachting te boeken in een van onze mooiste Vlaamse steden.
Al was Breydel er dus alleen van ver bij betrokken, toch hoeft ook die bloedige nachtelijke aanslag niets te veranderen aan dat standbeeld op de markt van Brugge. Breydel en De Coninck? Laat ze voor altijd schouder aan schouder staan. Ik supporter sowieso voor Conscience en juich dus het toelaten van verbeelding toe, tegen de alleenheerschappij van exacte wetenschap in. Toch waar het gaat om onze herdenkingscultuur. En zolang we maar de beide verschijningsvormen van onze memorie helder blijven onderscheiden. De ene emotioneel, de andere rationeel, samen: het hele plaatje. Boek én studie, standbeeld én bordje.
Ik juich het toelaten van verbeelding toe tegen de alleenheerschappij van exacte wetenschap in.
Toch waar het gaat om onze herdenkingscultuur.
En zolang we maar de beide verschijningsvormen van onze memorie helder blijven onderscheiden.
De ene emotioneel, de andere rationeel, samen: het hele plaatje. Boek én studie, standbeeld én bordje
Vergeef me de bovenstaande uitweidingen. Als ik over Vlaanderen en zijn historie mag schrijven, laat ik me wel vaker ver meevoeren. Terug nu naar de twee vragen uit de aanhef van dit stuk. Ze bleven zich, zoals gezegd, aan me opdringen tijdens het werken aan De draaischijf
De eerste vraag knaagde aan een vooroordeel dat ik, tot dan toe onbewust, had gekoesterd aangaande kunst. Alle kunst. Noem het naïviteit of stompzinnig blind geloof in de eigen overtuigingen, maar ik was er altijd van uitgegaan dat het wezen van kunst uiteindelijk, bij iedereen, zou samenvallen met haar aloude aanspraken. Die had ik, aanvankelijk met enige puberale tegenzin, leren kennen in het katholieke college waar ik schoolliep. In een richting die toen nog gewoon ‘de humaniora’ mocht heten. Een term die de lading dekte en geen leeg potjesjargon was om indruk te maken op Latijnonkundige collega’s of dito journalisten.
Humanior. Meer mens. Dat moest en zou je worden, als adolescent. Dankzij een algemene vorming die jou zo breed mogelijk wilde opvoeden en doen openbloeien. In plaats van je zo gezwind en volgzaam mogelijk klaar te stomen voor de arbeidsmarkt, zoals dat tegenwoordig te vaak gebeurt, met medeplichtigheid van de bevoegde ministeries. Opvoeding anno nu? Dat is een belegging geworden in becijferbare rentabiliteit: het kind als start-up. Opgericht door zijn investerende ouderpaar, hyperactief in te lopen tegen zijn dertigste, niet zelden volledig afgeschreven na een eerste burn-out op zijn veertigste. Tel uit je winst.
Er zijn mij recente gevallen ter ore gekomen van leerlingen die, aan nochtans prestigieuze scholen, afstudeerden en amper één opstel per jaar hadden moeten schrijven, amper literatuur gedoceerd hadden gekregen en nooit in een schoolse toneelvoorstelling hadden meegespeeld. De lessen wiskunde en bedrijfsbeheer dikten daarentegen ieder jaar aan. Zo’n overdreven economistisch keurslijf trekt mettertijd een wissel op een hele gemeenschap. Je ontmoedigt niet ongestraft de individuele creativiteit onder het mom dat onze collectieve arbeidsproductiviteit daar later enorm van zal profiteren. Op de lange termijn is productiviteit juist meer gebaat met speelse, zelfs dwarse verbeeldingskracht dan met slaafse inzetbaarheid, die tot verveling en verkalking leidt. Noem het nostalgie of zelfverheerlijking, maar je smoort niet zonder gevolgen de immateriële ambities die het onderwijs en de schone kunsten wel nog mochten bezitten toen ik er als jonge snuiter mee in aanraking kwam.
Opvoeding anno nu? Dat is een belegging geworden in becijferbare rentabiliteit: het kind als start-up.
Opgericht door zijn investerende ouderpaar, hyperactief in te lopen tegen zijn dertigste, niet zelden volledig afgeschreven na een eerste burn-out op zijn veertigste. Tel uit je winst
Gebald en ongetwijfeld ietwat voorspelbaar geformuleerd komen die immateriële ambities hierop neer: het goede, het schone en het ware. Drie idealen die elk op zich onhaalbaar zijn, zowel fysiek als geestelijk, als je tenminste de lat constant op de hoogste stand legt.
Maar het streven, zeg maar: het springen op zich, is als les belangrijker dan telkens weer over diezelfde levenloze lat proberen te gaan zonder ze te raken. Dat is net het verschil tussen het kind als industriële start-up en het kind als unieke, onhandelbare puistenkop en druktemaker. Laat die halfwassen toch springen in het wilde weg. Over, onder, naast of desnoods pal op die lat. Moedig ze aan, dat wel. Wijs ze op geijkte wegen en vaste aanlooproutes. Maar laat ze genoeg vrijheid om daar eigenwijs van af te wijken en te springen of te duiken of te vallen zoals ze willen. En zie dan waar ze, tot eigen en ieders verbazing, alsnog terechtkomen.
Ik besef terdege dat dit een veel te idyllische voorstelling van zaken is, zeker komend van een bejaarde en kinderloze disconicht. Maar ik verkies zo’n poëtische evocatie boven een droog pedagogisch recept. De poëzie ervan hielp me bovendien mijn eerste onaangename conclusie nog wat langer voor me uit te schuiven. Hier komt ze.
Ik had altijd geleefd en gewerkt in de overtuiging dat de kennis en studie van klassieke, moderne en hedendaagse cultuur onvermijdelijk zou leiden tot nog meer humaniora. Universele en tijdloze meesterwerken vormden op zich reeds, dacht ik, een remedie tegen fascisme, superioriteitswaan en groepsvernedering. Tegen minderhedenvervolging, brute deportaties en berufsverbot. Tegen álle machtsmisbruik dat werd gepleegd in de naam van raszuiverheid en de ideologie van Blut und Boden.
Omdat ze afwijkende vrijheid vreesden: daarom – dacht ik – gooiden de nazi’s gedurfde romans en onwelgevallige studies op de brandstapel. Daarom ook – dacht ik – betichtten de Führer en zijn knokploegen zoveel schitterende artiesten van kosmopolitisme, decadentie en verraad aan het Volk-met-een-hoofdletter. En om dezelfde reden – dacht ik – bestrijden nog steeds alle autocratische en godsdienstwaanzinnige regimes ‘ontaarde kunst’. Ze zien daar een bedreigend vaccin in. Tegen het virus dat zij zo graag belichamen en dat ze alles willen laten overwoekeren wat hun niet bevalt.
Was het maar waar, dat kunst per definitie een vaccin zou zijn. Was het maar waar, dat alle kunstenaars minstens een symptoomverklikker en misschien wel een medicijn vormen tegen de zwarte koorts van de antidemocratie. De waarheid is anders en erger.
Behoorlijk wat van mijn eertijdse collega-artiesten legitimeerden in WO II het ondemocratische virus, en niet alleen door lippendienst te bewijzen aan de Nieuwe Orde. Ze hielpen het ook metterdaad te verspreiden. Via cenakels en sleutelposten die ze bleven bestieren, probleemloos in dienst van de bezetter. Ook als andere collega’s daardoor werden gebroodroofd of weggevoerd.
Zijzelf werden niet weggevoerd. Zij kregen veeleer promotie en een hoger loon. Ze bleven theaterdirecteur of werden hoofddirigent, ze bleven directeur-generaal van het onderwijs of werden hoofd van de nationale radio-omroep. Ze namen het jargon van de bezetter over, ze echoden zijn propaganda, ze plooiden zich naar zijn ideologische dwanggedachtes en bij de meesten vereiste dat geen extra lenigheid. Ze hadden zich al in de jaren dertig prima kunnen warmlopen in de Zwarte Leer. Vaak dankzij zogenaamd culturele genootschappen die smeergeld hadden toegestopt gekregen vanuit nazi-Berlijn.
Toen de bezetting een feit was, gingen ze voluit. Als leraar begonnen ze hun lessen in de humaniora met de Hitlergroet, als directeur plaatsten ze een buste van de Führer op de schoorsteenmantel in hun bureau, als diensthoofd ontsloegen ze joodse ondergeschikten en als leidinggevende hielpen ze ook de advocatenbalies en universiteiten te zuiveren van ‘volksvreemde elementen’. Voor de Antwerpse razzia’s in de zomer van 1942 knepen ze de ogen dicht. Ze dirigeerden in de Vlaamse Opera wel nog altijd Mozart en Wagner. Gehuld in het uniform van de Algemeene SS-Vlaanderen, die ze zelf mee hadden opgericht. En ze namen, in dat uniform, diep buigend het applaus in ontvangst van het talrijk opgedaagde publiek.
Niettemin handelden zulke collaborateurs volgens henzelf nog steeds onder het driedubbele vaandel dat ook ik altijd zo hoogachtte: het goede, het schone en het ware. Zij vulden die aspiraties gewoon anders in. Alles wat hún politieke overtuiging stutte, was vanzelf goed, schoon en waar. In feite was het nog erger. Dezelfde meesterwerken die ik nagenoeg aanbad, van de oude Grieken tot Vergilius en Ovidius, Hadewijch tot Erasmus, Dante tot Cervantes, Tijl Uilenspiegel tot Reinaert de vos, noem maar op – al die meesterwerken noemden en roemden zij als het bewijs van de westerse superioriteit in de rangorde van rassen en volkeren. Ze zagen er bovendien hun hoogstpersoonlijke leermeesters in, de basis van hun artistieke raison d’être.
Net zoals ik en míjn geestverwanten dat doen. Terwijl wij ons juist afkeren van illiberale en koloniale ideologieën, en in dezelfde meesters de onderbouwing vinden voor onze afkeer.
Was het maar waar, dat kunst per definitie een vaccin zou zijn. Was het maar waar, dat alle kunstenaars minstens een symptoomverklikker en misschien wel een medicijn vormen tegen de zwarte koorts van de antidemocratie. De waarheid is anders en erger
Dat inzicht leverde geen kleine geestelijke kortsluiting op. Temeer omdat de eerlijkheid gebiedt toe te geven dat onze collaborerende kunstbroeders er niet per se slechtere kunst van gingen maken, of ze nu schrijver waren, schilder of componist.
Dat geldt niet voor Hitler zelf. Hij was een landschapsschilder, maar goddank meer een kliederaar dan een genie of zelfs maar een degelijke vakman. Datzelfde kan helaas niet gezegd worden van – ik beperk me hier voor het gemak tot één buitenlands voorbeeld – de Noorse schrijver Knut Hamsun. Hij was wel degelijk een literair genie, zelfs een voorloper van het modernisme en van wat later de stream of consciousness zou worden genoemd. Zijn romans, zoals Hoe het groeide of Honger, zijn even invloedrijk gebleken als het oeuvre van Henrik Ibsen of Fjodor Dostojevski. Tegelijk was Hamsun een hartstochtelijke aanhanger van de nazi’s en dus ook van Vidkun Quisling, de collaborerende Noorse minister-president die een paar maanden na de bevrijding en een snel proces zou eindigen voor het vuurpeloton. De hoogbejaarde Hamsun zelf zou, zonder berechting, eerst gedwongen opgenomen worden in een
psychiatrische instelling. Later werd hij alsnog veroordeeld. Niet tot de kogel, maar tot een torenhoge boete.
Schuld of schaamte heeft hij nooit laten blijken. Terecht, volgens sommige negationistische fans. Zij houden vol dat hij alleen maar een principiële dwarsligger en poseur was. Zo gaat het wel meer, met fans van aperte collaborateurs. Aangaande Hamsun valt die stelling nochtans moeilijk vol te houden. In 1943 bezocht hij propagandaminister Joseph Goebbels en schonk hem naderhand per post, uit bewondering voor Hitlers verwezenlijkingen, de eremedaille die hem in 1920 was overhandigd in het concertgebouw van Stockholm, samen met de Nobelprijs Literatuur. Het was dus geen primeur, toen de Venezolaanse oppositieleidster María Corina Machado in januari 2026 haar Nobelprijsmedaille wegschonk aan een buitenlands staatshoofd, Donald Trump. Al ging het daar niet om de Nobelprijs voor Literatuur, maar om die voor de Vrede. In beide gevallen een even hallucinante als gênante vertoning.
Nog in 1943 zocht Hamsun ook Hitler zelf op. In diens ‘adelaarsnest’, Villa Berghof op de Obersalzberg. Een ontmoeting die naar verluidt moeizaam verliep gezien de stokdoofheid van Hamsun en de staccatospreekstijl van de Führer. Dat Hamsun zijn gastheer bleef onderbreken kwam de sfeer evenmin ten goede. Hitler overhandigde zijn gast al snel een gouden swastikamedaille en brak de ontmoeting vervroegd af.
Kort na de dood van Adolf schreef Knut een lijkrede die meer een eloge leek dan de klacht van een afgewezen aanbidder of de grap van een onverbeterlijke poseur. ‘Hitler was een krijger. Een krijger voor de mensheid en een profeet van het evangelie van gerechtigheid voor alle volkeren.’
Voor de Antwerpse razzia’s in de zomer van 1942 knepen ze de ogen dicht. Ze dirigeerden in de Vlaamse Opera wel nog altijd Mozart en Wagner. Gehuld in het uniform van de Algemeene SS-Vlaanderen, die ze zelf mee hadden opgericht. En ze namen, in dat uniform, diep buigend het applaus in ontvangst van het talrijk opgedaagde publiek
In Vlaanderen wijdde vooral een derderangsdichter als Ferdinand Vercnocke eloges aan de Führer, toen die nog in het zenit van zijn macht verkeerde. ‘Kunstenaar-staatsman, ziener, man der daad’, zo ving Vercnocke een van zijn lofzangen aan. ‘Veldheer en held, mens méér dan mens / Ons hebt gij niet verwonnen, doch bevrijd.’
Een ander letterkundig lichtgewicht, dat in de zwarte zuil der incivieken werd opgehemeld als ware hij Voltaire en Jean Racine in één soutane bijeengepropt, was kapelaan Cyriel Verschaeve. Als priester-dichter bejubelde hij de spirituele lotsverbondenheid en superieure cultuur van alle Groot-Germanen. En als onvermoeibaar pleitbezorger van het Vlaams Legioen, dat kanonnenvlees leverde voor het oostfront, ontmoette ook hij meermaals hooggeplaatste nazi’s. Onder hen Heinrich Himmler, pas een klein jaar vóór de Duitse capitulatie. Terwijl de vliegende bommen in het bevrijde Antwerpen al vierduizend doden hadden gemaakt, probeerde Verschaeve de SS-Reichsführer, tevens architect van de Endlösung, ervan te overtuigen de westerse beschaving alsnog te redden van de ondergang, en wel door het christendom eindelijk te verzoenen met het nationaalsocialisme.
Himmler brak naar verluidt op zijn beurt de ontmoeting vervroegd af.
Er waren ook belangrijke vaderlandse schrijvers die aanpapten met de moffen. Het wrangste voorbeeld is Filip De Pillecyn, vaak en niet onterecht ‘de prins der Vlaamse Letteren’ genoemd. Ooit een verstokt pacifist en fel criticaster van het Belgische kolonialisme. Later ook auteur van boeken als Mensen achter de dijk, een onterecht vergeten meesterwerk, dat hem in de Vlaamse literaire genealogie tussen grootheden als Gerard Walschap en Louis-Paul Boon plaatst.
Dat meesterwerk schreef hij in de cel, waar hij vertoefde van 1945 tot 1949. In feite was hij tot tien volle jaren veroordeeld, als een der meest uitgesproken culturele voortrekkers en bepleiters van de Nieuwe Orde, als stichter en/of redacteur van meerdere Duitsgezinde bladen, en vooral als directeur-generaal van het middelbaar onderwijs voor heel België, onder wiens verantwoordelijkheid joodse leerlingen en leerkrachten waren weggezuiverd.
Net als Knut Hamsun ontmoette ook De Pillecyn Goebbels, op diens uitnodiging. Dat was in 1941 en tijdens een gratis propagandareis naar Duitsland, samen met Nederlandse en Vlaamse collega’s. Doel was de samenwerking tussen het Derde Rijk en alle Dietse kunstenaars te versterken door cultuurkamers op te zetten en door een Groot-Germaans Europa, met bijbehorende nationaalsocialistische grondslag, ook cultureel, te propageren.
De verleiding is groot om dieper in te gaan op elk van die drie gevallen — Vercnocke, Verschaeve en De Pillecyn. Maar dat zou te ver voeren. Ik heb ze hier enkel nodig om de tweede vraag te illustreren die me dwarszat bij het werken aan De draaischijf. Het is een vraag die niet alleen artiesten, journalisten of politici, maar alle burgers zich kunnen stellen. ‘Wat zou ik zelf hebben gedaan, in die oorlogsomstandigheden?’
Het Verzetsmuseum in Amsterdam – in Antwerpen is het nog steeds wachten op zo’n instelling – wordt in hoofdzaak bezocht door laatstejaarsleerlingen en het gooit hun bij het binnenkomen gelijk drie mogelijke antwoorden voor de voeten. ‘De nazi’s bezetten je land – wat doe jij? Meewerken, verzet plegen of zwijgend afzijdig blijven?’
Van die laatste mogelijkheid maakten misschien wel de meeste Vlaamse kunstenaars gebruik. De grote Willem Elsschot was zo iemand. Al bleef hij daarom niet gespaard van kritiek. Vanwege dat zwijgen, maar nog meer vanwege de sympathieën die hij alsnog uitte, kort na de oorlog, en nog lang na de ‘repressie’. Die maatregel werd in Nederland en Duitsland trouwens accurater denazificatie genoemd. Ondanks de blijvende bewondering voor zijn werk werden die naoorlogse demarches hem kwalijk genomen door menig auteur en columnist. Johan Anthierens, bijvoorbeeld. En ook Jeroen Brouwers, die als driejarig kind in Java samen met zijn moeder was weggevoerd naar het beruchte interneringskamp Tjideng, opgezet door de Japanse bondgenoten van de nazi’s.
‘Elsschots onbesproken gedrag gedurende de Duitse bezetting van België [staat vast]’, schreef Brouwers in ‘Het Vlaamse vlakgom’, een uitvoerig artikel dat eerst verscheen in De Groene Amsterdammer (3 april 1996) en later werd opgenomen in vele verzamelbundels. ‘Maar daarna? Elsschots vers over [de ter dood veroordeelde collaborateur] August Borms, zijn vers voor [de in ere herstelde collaborateur] Edgar Boonen, zijn veneratie voor [de aartscollaborateur] Cyriel Verschaeve, zijn brief aan [de latere Vlaams Blok-stichter] Karel Dillen: stuk voor stuk zijn het jammerlijke misstappen.’
Daarna volgde het vaak geciteerde slotoordeel van Brouwers over Elsschot. De bewonderaar over de grootmeester, de vakman over het lichtend voorbeeld, de schrijver over de collega: ‘Men kan ook fout zijn ná de oorlog.’
Ik weet niet hoe het met u zit, maar ik aarzel om te speculeren over wat ik destijds zou hebben gedaan, als burger en als kunstenaar. De terugwerkende verbeeldingskracht werkt niet. Wie weet zeker hoe hij of zij zou reageren, oog in oog met de ware repressie: die van de Nieuwe Orde? Geconfronteerd met maatschappelijke uitsluiting en mogelijk geweld? Op de huid gezeten door de fanatiekste zwarthemden, met hun dwingende eisen op het gebied van censuur en verplichte volksverbondenheid? In het diepst van zijn gedachten is ieder mens een held, tot de realiteit zich aandient. De verleiding van collaboratie zou ik aan mezelf voorbij hebben laten gaan, dat maak ik me toch wijs. Maar metterdaad verzet plegen? Zou ik daarvoor niet domweg te laf zijn geweest?
Dit weet ik echter wel, met stelligheid. We mankeren vandaag niet alleen een verzetsmuseum in de stad waar verzetslui een cruciale rol hebben gespeeld: zij lieten mee de belangrijkste doorvoerhaven van West-Europa onbeschadigd in handen vallen van de geallieerden. Terwijl diezelfde verzetslieden jarenlang machteloos hadden moeten toezien hoe meer dan dertienduizendvijfhonderd joodse medeburgers werden weggevoerd, net als duizenden ‘Rijksvijanden’ en politieke gevangenen. De meesten van hen zouden de oorlog niet overleven.
Wat we behalve zo’n museum gek genoeg ook mankeren, niet alleen in Antwerpen maar overal te lande, zijn gedenktekens zoals het standbeeld van Breydel en De Coninck in Brugge. Monumenten en herdenkingsplaquettes die, eindelijk en op veel symbolische openbare plaatsen, eer en lof betuigen aan de Vlamingen die in de Tweede Wereldoorlog wel degelijk durfden over te gaan tot verzet. Desnoods gewapend en met bloedvergieten erbij. Zoals eertijds die slager en die wever dat ook al deden.
Enige romantiek hoeft ook hier niet te ontbreken. Realisme is zelden aan standbeelden besteed. Dus laat ook hen maar schouder aan schouder poseren. Of ze nu ‘in het echt’ aan elkaar geklonken waren, dan wel naast elkaar zijn gezet voor het gemak van de gezamenlijke vertelling. Deze: dat er ook veel Vlamingen bestonden die lijnrecht en principieel tegen de Duitse onderdrukker in zijn gegaan, met gevaar voor eigen leven.
Ik weet niet hoe het met u zit, maar ik aarzel te speculeren over wat ik destijds zou hebben gedaan, als burger en als kunstenaar. De terugwerkende verbeeldingskracht werkt niet. Wie weet zeker hoe hij of zij zou reageren, oog in oog met de ware
repressie: die van de Nieuwe Orde?
Het voordeel is dat er bij zulke beelden weinig extra bordjes met waarschuwingen nodig zullen zijn. Het opschrift ‘Helden van het verzet’ kan volstaan. Naast uiteraard hun namen, hun levensdata en – belangrijk als ultieme drijfveer tegen het vergeten –de manier waarop ze om het leven zijn gebracht. Geëxecuteerd, verhangen, onthoofd, doodgemarteld, vergast, van uitputting gecrepeerd, op de vlucht neergeschoten, zogenaamd uit een raam gevallen… Misschien moet ons ministerie van Onderwijs aan zo’n omgekeerde beeldenstorm zijn medewerking verlenen, voor de gelegenheid fusionerend met het ministerie van Toerisme. Want niet alleen in de opvolginstituten van onze vroegere humaniora’s ontbreekt het aan parate kennis, zeker aangaande WO II. Die blijft in onze regio nog vaak te fragmentair en doelbewust wazig. Terwijl zoveel historisch materiaal klaarligt om heel wat Vlamingen gepast te gedenken en te loven.
MET DE STAD
De Belgische kunstenaar Thomas Verstraeten is niet aan zijn proefstuk toe als het gaat over grootschalige artistieke interventies in de publieke ruimte. Voor zijn nieuwste project vraagt hij de inwoners van Gent om deel te nemen aan een groot omkeringsritueel. Een gevel op de Vrijdagmarkt en een gevel in de wijk Brugse Poort worden nauwkeurig nagebouwd en voor hun originele evenbeeld geplaatst. Tijdens het muziekfestival Odegand zullen de gevels zich losrukken van de huizenrij. Vergezeld door buurtbewoners en muzikanten komen ze elkaar in een optocht tegemoet. Uiteindelijk eindigt de gevel van de Vrijdagmarkt in de Brugse Poort en omgekeerd, omringd door de feestende menigte. Verstraeten legt met de kruisbeweging de spanning en verbinding tussen het historische centrum en de stadsrand bloot, en toont dat gevels als maskers van de stad zijn waarachter veel te ontdekken valt. Iedereen is welkom om dat mee te beleven.
WIL JE MEELOPEN IN DE KARAVAAN, SCHRIJF JE DAN IN VIA DEZE QR-CODE.
VONK
CONCEPT, REGIE Thomas Verstraeten EN SCENOGRAFIE
samen met muzikanten en inwoners uit Gent
PRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
COPRODUCTIE Gent Festival VIERNULVIER
NTGent CAMPO KOPERGIETERY
TICKETS gratis OP LOCATIE IN GENT za 12 sep om 11:00u
Summertime - and the livin’ is easy. Wie kent het iconische thema uit Porgy and Bess niet? Met dit meesterwerk brak George Gershwin de klassieke tradities open: een werk dat de Afro-Amerikaanse ervaring centraal stelt, waarin jazz, spirituals en opera samenkomen tot een krachtig en meeslepend verhaal. Bovendien wilde Gershwin dat Porgy and Bess exclusief door zwarte zangers werd uitgevoerd. Wie anders dan het Cape Town Opera Vocal Ensemble uit Zuid-Afrika en het Britse Chineke! Orchestra kunnen die wens beter waarmaken? Of om het met de woorden van de Britse krant The Guardian te zeggen: ‘South Africa could rescue Opera … returning it to the passion, humanity, and personality that inspired the great operas in the first place.’ Porgy and Bess groeide uit tot een van de meest geliefde opera’s van de 20e eeuw door zijn unieke samensmelting van muziekstijlen en zijn universele thema’s: liefde, strijd, hoop en gemeenschap. Onder leiding van Enrique Mazzola brengen de twee ensembles dit meeslepende verhaal tot leven met ongekende urgentie. De Zuid-Afrikaanse topstemmen Siyabulela Ntlale (Porgy) en Nonhlanhla Yende (Bess) vormen het kloppende hart van een vertolking die je niet snel zal vergeten. Te zien bij onze collega’s van DE SINGEL.
COMPOSITIE
GEORGE GERSHWIN (1898–1937)
Porgy and Bess (1935)
MUZIKALE LEIDING Enrique Mazzola
PORGY
BESS
SPORTIN' LIFE
CROWN
CLARA
SERENA
MARIA
ORKEST
KOOR
TICKETS
vanaf € 15
Verkoop via desingel.be
DE SINGEL ANTWERPEN do 17 sep om 20:00u
Siyabulela Ntlale
Nonhlanhla Yende
Lukhanyo Moyake
Conroy Scott
Brittany Smith
Siphamandla Moyake
Lungelwa Mdekazi
Chineke! Orchestra
Cape Town Opera Vocal Ensemble
MUST-SEE HEDENDAAGS
Louis Andriessen, waarschijnlijk de belangrijkste Nederlandse componist van de afgelopen eeuwen, voltooide in 1988 zijn magnum opus De Materie. Sommige recensenten noemden het ‘een filosofische opera’, anderen juist ‘een theatrale ultrasymfonie’. Wel zijn ze het erover eens dat De Materie een absoluut hedendaags monument is. Echo’s van Igor Stravinsky, Johann Sebastian Bach en Steve Reich klinken door in ijzingwekkend slagwerk, aanstekelijke boogiewoogiefuga’s en bezwerend minimalisme. De tekst transporteert ons naar de vroegmoderne tijd – een periode van scheepsbouw en opstand tegen de Spanjaarden –, naar de 13e eeuw voor een wondermooi visioen van Hadewijch en naar de 20e eeuw van Mondriaan en Marie Curie. In elk van de vier delen transformeert het stoffelijke door de interactie met de menselijke geest. Die lijn trekken de internationaal gelauwerde regisseuse Phia Ménard en choreografen Antonio De Rosa en Mattia Russo (KOR’SIA) door tot een totaalervaring waarin decor, dans en muziek permanent in beweging zijn.
COMPOSITIE
LIBRETTO
LOUIS ANDRIESSEN (1939–2021)
Louis Andriessen en Robert Wilson, naar bestaande teksten van o.a.
Hadewijch, Willem Kloos en Marie Curie
Voorstelling in vier delen, voor sopraan, tenor, twee sprekers, acht stemmen en een groot ensemble
1989, in het Nederlands gezongen en in het Engels en Frans gesproken
MUZIKALE LEIDING Bas Wiegers
REGIE Phia Ménard
CHOREOGRAFIE Antonio De Rosa & Mattia Russo / KOR’SIA
SCENOGRAFIE Phia Ménard
KOSTUUMONTWERP Marie La Rocca
LICHTONTWERP Éric Soyer
DRAMATURGIE Tom Swaak
KOORLEIDING Jan Schweiger
GORLAEUS (tenor) Elmar Gilbertsson
HADEWIJCH (sopraan) Katrien Baerts
MARIE CURIE (spreekrol) Lies Pauwels
ORKEST Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen Ictus
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 26
start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN wo 16, do 17, za 19, di 22, do 24, za 26 sep om 20:00u zo 20, zo 27* sep om 15:00u
Bartók/ Beethoven/ Schönberg brengt drie vroege choreografieën van Anne Teresa De Keersmaeker samen die oorspronkelijk werden gecreëerd door haar gezelschap Rosas op kapitale werken van Béla Bartók, Ludwig van Beethoven en Arnold Schönberg. Op Bartóks vierde strijkkwartet creëerde De Keersmaeker een choreografie met speelse en strijdvaardige accenten die de dansbaarheid uit de complexe en gelaagde ritmes en harmonieën puurt. In Grosse Fuge (1992) dagen de dansers de zwaartekracht uit in een ‘mannelijk’ dansvocabularium. Uitgangspunt van dit ensemblewerk is Beethovens ingenieuze verstrengeling van simultaan lopende melodische lijnen. Verklärte Nacht (1995) is een schaamteloos romantisch liefdesverhaal waarin de contrasterende gevoelens van een man en een vrouw worden ontleed, geschreven op Schönbergs gelijknamige muziek. De dansers van Opera Ballet Vlaanderen brengen de grootschalige versies van deze choreografieën, live begeleid door de strijkers van het huis.
DANS NIEUW BIJ OBV
BARTÓK / QUATUOR NO. 4
COMPOSITIE
TICKETS
vanaf € 30
start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
BÉLA BARTÓK (1881–1945), Strijkkwartet Nr. 4, Sz. 91
CHOREOGRAFIE Anne Teresa De Keersmaeker
LICHTONTWERP Anne Teresa De Keersmaeker, Herman Sorgeloos
KOSTUUMS Rosas
BEETHOVEN / GROSSE FUGE
COMPOSITIE LUDWIG VAN BEETHOVEN (1770–1827), Strijkkwartet Grosse Fuge, opus 131
CHOREOGRAFIE Anne Teresa De Keersmaeker MISE-EN-SCÈNE Jean Luc Ducourt DECOR Jan Joris Lamers
KOSTUUMS Rosas
LICHTONTWERP Jan Joris Lamers
MUZIEKANALYSE Georges-Elie Octors
COMPOSITIE
ARNOLD SCHÖNBERG (1874–1951), Verklärte Nacht, opus 4 (versie voor strijkorkest)
CHOREOGRAFIE Anne Teresa De Keersmaeker MUZIKALE LEIDING Alain Franco DECOR Gilles Aillaud, Anne Teresa De Keersmaeker
KOSTUUMONTWERP Rudy Sabounghi
LICHTONTWERP Vinicio Cheli
MUZIEKANALYSE Georges-Elie Octors
HOOFD DANS- Johanne Saunier, Jakub Truszkowski REPETITOREN
DANSREPETITOREN Bostjan Antoncic, Yuika Hashimoto, Laura Bachman
ORKEST
Strijkers Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE
Rosas, 1986 (Quatuor No. 4)/ PRODUCTIE 1992 (Grosse Fuge)/ 1995 (Verklärte Nacht)
CAPITOLE GENT vr 25, za 26 sep om 20:00u zo 27 sep om 15:00u
OPERA ANTWERPEN do 8, za 10, di 13, do 15, vr 16 okt om 20:00u zo 11 okt om 15:00u
De iconische aria J’ai perdu mon Eurydice uit Glucks Orphée et Eurydice is in het collectieve geheugen gegrift. Nadat de zanger Orpheus zijn geliefde Eurydice uit het dodenrijk heeft teruggehaald door de kracht van zijn muziek, verliest hij haar voor een tweede maal. In zijn ijzersterke muziekdrama toont de componist zich een meester in beheerste emotie. Gluck zegt vaarwel aan de bravoure-aria’s en ingewikkelde plotwendingen uit de barokopera. Zang, tekst en orkestratie staan helemaal ten dienste van een doorleefde tragedie die opvallend direct wordt gebracht met slechts drie protagonisten (Orphée, Eurydice, Amour) en met een dramatisch actieve rol voor het koor. Gluck schreef de opera aanvankelijk in het Italiaans in 1762 en realiseerde in 1774 een Franse versie voor de Parijse Opéra. OBV brengt de herwerking van Hector Berlioz uit 1859 en dat is allesbehalve een doorslagje van het origineel, maar volbloed Franse opera met extra muziek. Maestro Francesco Corti, die vorig seizoen tekende voor een vurige Don Giovanni, staat opnieuw garant voor spannend muziekdrama op het scherp van de snee.
CONCERTANTE OPERA
COMPOSITIE CHRISTOPH WILLIBALD GLUCK (1714–1787)
LIBRETTO Pierre-Louis Moline naar Ranieri de’ Calzabigi Tragédie-opéra in vier bedrijven 1774, in het Frans gezongen Herwerkte versie van Hector Berlioz (1859)
MUZIKALE LEIDING Francesco Corti KOORLEIDING Jan Schweiger
ORPHÉE Sophie Rennert
EURYDICE Ana Quintans AMOUR Jiayu Jin UNE OMBRE HEUREUSE Lies Verholle° ° Lid Koor Opera Ballet Vlaanderen
ORKEST
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS vanaf € 21 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN di 27, do 29 okt om 20:00u zo 1 nov om 15:00u
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT wo 4, vr 6, di 10 nov om 20:00u zo 8 nov om 15:00u Met steun van de Tax Shelter-maatregel van de Belgische Federale Overheid.
Nadat Thomas Verstraeten in een feestelijke optocht twee Gentse gevels van plaats heeft laten wisselen (p.69), zet hij ze op het podium als decor voor een nieuwe voorstelling. Hij nodigt de inwoners van de stad uit om de gevels te verklanken. Van draailier over zelfgemaakte instrumenten tot een dj-tafel: een bonte groep mensen en instrumenten vormt het nieuw samengestelde stadsorkest dat de uitdaging aangaat. Welke muziek associëren ze met welk soort gevels? Wat weerklinkt er achter de façade? De muzikanten putten inspiratie uit eigen ervaringen en uit verhalen van vroeger en nu, maar evengoed uit het operarepertoire: in de periode waarin heel wat ‘historische’ gevels in het stadscentrum hun definitieve vorm kregen, schreven Vlaamse componisten opera’s die zich tegen de achtergrond van diezelfde gevels afspelen. Een stadsopera komt tot stand – gemaakt voor, door en met Gentenaars.
VONK WERELDCREATIE
CONCEPT EN REGIE
Thomas Verstraeten
MUZIKALE LEIDING EN Helena Casella, Wouter Deltour
ARRANGEMENTEN
SCENOGRAFIE
Thomas Verstraeten
KOSTUUMONTWERP Sietske Van Aerde
LICHTONTWERP Ken Hioco
DRAMATURGIE Maarten Boussery
MUZIEK EN SPEL Stadsorkest Opera Ballet Vlaanderen
PRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
COPRODUCTIE NTGent
CAMPO
VIERNULVIER
KOPERGIETERY
Gent Festival
TICKETS vanaf € 22 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Met steun van de Tax Shelter-maatregel van de Belgische Federale Overheid.
NTGENT SCHOUWBURG do 29, vr 30, za 31 okt, di 3, do 5, vr 6, za 7 nov om 20:00u zo 8 nov om 15:00u
WELKOM STEPHAN ZILIAS!
Onze kersverse muziekdirecteur Stephan Zilias verwelkomt het publiek in stijl met een sfeervol symfonisch concert. De hoofdbrok op het programma is Schuberts negende symfonie uit 1825, bijgenaamd ‘de grote’: de grootste en langste symfonie van de componist, waarvan hij zelf vond dat het zijn enige écht geslaagde was. Schuberts romantische lyriek en gevoel voor introspectie hebben een grote impact gehad op Johannes Brahms. Net als Schubert weet hij in zijn
Schicksalslied een goddelijke tijdloosheid te plaatsen tegenover het leed van het aardse bestaan. De tekst die het koor van Opera Ballet Vlaanderen zingt in de compositie uit 1871 zet die gedachte kracht bij. Over het noodlot gesproken: de opener van het concert, het laatromantische Musik für Orchester uit 1912, is een onbekende parel van Rudi Stephan. De beloftevolle componist stierf op 28-jarige leeftijd aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar zijn muziek blijft tot lang na zijn dood nazinderen.
CONCERT
COMPOSITIE
RUDI STEPHAN (1887–1915)
Musik für Orchester
JOHANNES BRAHMS (1833–1897)
Schicksalslied, opus 54
FRANZ SCHUBERT (1797–1828)
Symfonie nr. 9 in C ‘Die Große’, D 944
MUZIKALE LEIDING Stephan Zilias
KOORLEIDING Jan Schweiger
ORKEST
KOOR
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
Koor Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 26 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
DE SINGEL ANTWERPEN vr 20 nov om 20:00u
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT za 21 nov om 20:00u
Het mag buiten nog zo donker zijn en de feestverlichting binnen nog zo verhullend: op de dansvloer wil iedereen gezien worden. In Verdi’s La traviata staat vooral Violetta Valéry in de schijnwerpers. Ze wordt omringd door blikken. Sommigen zien alleen haar glanzende uiterlijk. Anderen kijken smoorverliefd naar haar, zoals Alfredo Germont. Zijn vader maakt zich dan weer eerder zorgen als hij Violetta ziet. Om zijn reputatie te beschermen ziet hij zich genoodzaakt Violetta het onmogelijke te laten doen… Regisseur Tom Goossens, die vorig seizoen Mozarts Don Giovanni regisseerde, verbreedt in zijn Traviata de kijkrichtingen en laat de personages worstelen met de vraag wie wie in welk licht mag plaatsen. Hebben ze zelf in de hand hoe ze bekeken worden? Er ontvouwt zich een spel tussen werkelijkheid en performance, dat zich ook voorbij de grenzen van het podium verderzet.
OPERA NIEUW BIJ OBV
COMPOSITIE
LIBRETTO
GIUSEPPE VERDI (1813–1901)
Francesco Maria Piave Opera in drie bedrijven 1953, in het Italiaans gezongen
MUZIKALE LEIDING Elena Schwarz
REGIE Tom Goossens
SCENOGRAFIE Bart Van Merode
KOSTUUMONTWERP Lena Mariën, Sietske Van Aerde
LICHTONTWERP Bart Van Merode
DRAMATURGIE Hanna Kneißler, Maarten Boussery
KOORLEIDING Jef Smits
VIOLETTA VALÉRY Vuvu Mpofu Stacey Alleaume
FLORA BERVOIX Judith Le Breuilly°°
ANNINA Chia-Fen Wu°
ALFREDO GERMONT Matteo Ivan Rašić Matteo Roma
GIORGIO GERMONT Kartal Karagedik
GASTONE DE Timothy Veryser* LETORIÈRES
IL BARONE DOUPHOL Alberto Martínez°
IL MARCHESE D'OBIGNY Jorge Álvarez°
IL DOTTORE GRENVIL Justin Hopkins
GIUSEPPE Kwanhee Park°
UN DOMESTICO DI FLORA Yu-Hsiang Hsieh° & COMMISSIONARIO
* Lid Jong Ensemble Opera Ballet Vlaanderen
° Lid Koor Opera Ballet Vlaanderen °° Lid International Opera Academy
ORKEST
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE Hessisches Staatstheater Wiesbaden, PRODUCTIE 2025
COPRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 30 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN
zo 13, wo 16, vr 18, di 29 dec om 20:00u wo 23* dec om 15:00u, do 31 dec om 18:00u di 5, do 7 jan om 20:00u zo 20, zo 27 dec, zo 3*, za 9* jan om 15:00u
Met Operalab lanceert de International Opera Academy (IOA) samen met Opera Ballet Vlaanderen een laboratorium voor expressie en vernieuwing, waarin een nieuwe generatie operakunstenaars zich klaarmaakt om het podium te betreden. Twee keer per jaar worden de jonge artiesten van de IOA tijdens projectweken ondergedompeld in enkele iconische scènes uit het operarepertoire. Samen met aanstormende regisseurs en coaches uit het veld gaan ze op zoek naar het kloppende hart van deze tijdloze muziek en ontdekken ze wat die ons vandaag te vertellen heeft. Het eindresultaat van hun onderdompeling presenteren ze in een intieme voorstelling. In de Operalabserie maken we kennis met de operaprofessionals van morgen en mogen we genieten van enkele parels uit het repertoire.
REGIE
Wouter Deltour (december) Elaine Kidd (juni)
ZANG EN PIANO International Opera Academy
TICKETS vanaf € 15 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
INTERNATIONAL OPERA ACADEMY, BIJLOKESITE GENT do 17, vr 18 dec om 20:00u do 24, vr 25 jun om 20:00u
Marcos Morau DANS NIEUW BIJ OBV
Na zijn indrukwekkende Romeo + Julia keert de Spaanse topchoreograaf Marcos Morau terug naar Opera Ballet Vlaanderen met een gedurfde herinterpretatie van De schone slaapster. Het eeuwenoude sprookje wordt een verontrustende allegorie over onze verhouding tot de tijd. Niet het ontwaken maar de slaap zelf staat centraal. Waarover droomt de schoonheid terwijl ze slaapt? Welke beelden, angsten en verlangens bevolken die droomwereld? Marcos Morau hertekent het sprookje als een onstuimige, haast uitzinnige processie van raadselachtige figuren, gedreven door een extreme fysieke intensiteit en adembenemende beelden. De hedendaagse componist Juan Cristóbal Saavedra verrijkt de romantische balletcompositie van Tsjaikovski uit 1890 met elektronische klanken. Het radicale The Sleeping Beauty wordt zo een zintuiglijke belevenis die balanceert tussen droom en werkelijkheid en die de toeschouwer onontkoombaar meevoert naar een wereld die even poëtisch als onrustwekkend is.
CHOREOGRAFIE
COMPOSITIE
TICKETS
vanaf € 27 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Met steun van de Tax Shelter-maatregel van de Belgische Federale Overheid.
Marcos Morau
Pjotr Iljitsj Tsjaikovski (1840–1893), EN GELUIDSONTWERP Juan Cristóbal Saavedra (°1974)
MISE-EN-SCÈNE Marcos Morau
SCENOGRAFIE Max Glaenzel
KOSTUUMONTWERP Silvia Delagneau
LICHTONTWERP Mathieu Cabanes
DRAMATURGIE Roberto Fratini
HERINSTUDERING Marina Rodriguez, Valentin Goniot
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE Opéra de Lyon, 2023 PRODUCTIE
STADSSCHOUWBURG ANTWERPEN
za 16, ma 18, di 19, do 21, vr 22 jan om 20:00u za 23 jan om 17:00u
CAPITOLE GENT
vr 29, za 30 jan, di 2, wo 3 feb om 20:00u zo 31 jan om 15:00u
EEN MUZIKAAL
HET HOGE NOORDEN
Het Symfonisch Orkest van Opera Ballet
Vlaanderen neemt je onder leiding van muziekdirecteur Stephan Zilias mee naar het Hoge Noorden. De Zweedse componiste Lisa Streich schreef in 2023 in opdracht van de Berliner Philharmoniker Ishjärta, wat zoveel betekent als ‘hart van ijs’. De sfeervolle, maar bij momenten ook bijtende kou verklankt ze in kleurrijke, vernieuwende orkestraties. Vervolgens staat het fluitconcerto uit 1926 van de Deen Carl Nielsen op het programma, een toonaangevend repertoirestuk voor het instrument. Als solist schittert orkestlid Manuel Astudillo Quintero. Tot slot reizen we met de vijfde symfonie van Jean Sibelius uit 1919 naar Finland. Als geen ander geeft Sibelius een muzikale stem aan de Finse natuur. Voor het majestueuze laatste deel liet hij zich inspireren door een groep opstijgende zwanen boven de Finse meren – een betoverende vogelvlucht om het concert mee te eindigen.
CONCERT
TICKETS vanaf € 26 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
COMPOSITIE
LISA STREICH (°1985)
Ishjärta
CARL NIELSEN (1865–1931)
Concert voor fluit en orkest, FS 119
JEAN SIBELIUS (1865–1957)
Symfonie nr. 5 in Es, opus 82
MUZIKALE LEIDING
FLUIT
ORKEST
Stephan Zilias
Manuel Astudillo Quintero°
° Lid Orkest Opera Ballet Vlaanderen
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT vr 22 jan om 20:00u
DE SINGEL ANTWERPEN zo 24 jan om 15:00u
Op de Gentse Ajuinlei begint het verhaal van Franz Schrekers ‘toveropera’ Der Schmied von Gent naar een Légende flamande van Charles de Coster. De Coster verplaatste het aloude volksverhaal van Smidje Smee naar de Spaanse overheersing van Vlaanderen in de 16e eeuw. Smee is de machtigste smid in Gent, die goede zaakjes doet met de bezetter maar die zijn verleden als vrijheidsstrijder en geus nooit heeft afgezworen. Hij wordt verklikt en verliest zijn smidse. Dan doet de duivel hem een aanlokkelijk voorstel: zeven jaar van overvloed, geluk en onbeperkte productie… Smee, eerst slachtoffer van repressie, wordt zelf onderdrukker en kolonisator. Opera Ballet Vlaanderen herneemt de succesproductie waarmee de Duitse sterregisseur Ersan Mondtag in 2020 zijn operadebuut maakte. In zijn eigen, visueel flamboyante stijl brengt hij een gedurfde politieke lezing van een werk dat het Duitse naziregime bestempelde als ‘ontaard’. Op verrassende wijze slaat Mondtag de brug met duistere bladzijden uit onze eigen koloniale geschiedenis.
OPERA
COMPOSITIE
LIBRETTO
FRANZ SCHREKER (1878-1934)
Franz Schreker naar Smetse Smee van Charles De Coster Grosse Zauberoper in drie bedrijven 1932, in het Duits gezongen
MUZIKALE LEIDING Martijn Dendievel, Jef Smits
REGIE Ersan Mondtag
INSTUDERING REGIE Theresa Maria Schlichtherle
SCENOGRAFIE Ersan Mondtag
KOSTUUMONTWERP Josa Marx
LICHTONTWERP Rainer Casper
DRAMATURGIE Till Briegleb
MUZIEKDRAMATURGIE Piet De Volder
KOORLEIDING Jan Schweiger
KINDERKOORLEIDING Hendrik Derolez
SMEE Scott Hendricks
SEINE FRAU Kai Rüütel-Pajula
ASTARTE Vuvu Mpofu
FLIPKE Daniel Arnaldos
SLIMBROEK Christopher Diffey
DER HERZOG VON ALBA Tobias Lusser
DER HENKER Timothy Veryser*
JAKOB HESSELS
EIN BÜRGERMANN IN Ivan Thirion ÄRMLICHEN HABIT (JOSEF)
SEINE FRAU (MARIA) Rosa Sparks°°
MIT DEM KINDE
DER HEILIGE PETRUS Justin Hopkins
1. ADELIGER Evangelos Papaefstathiou°
2. ADELIGER Mark Gough°
3. ADELIGER Jung Kun Oh°
EIN KNAPPE Erik Dello°
* Lid Jong Ensemble Opera Ballet Vlaanderen
° Lid Koor Opera Ballet Vlaanderen
°°Lid International Opera Academy
ORKEST
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
KINDERKOOR Kinderkoor Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE Städtische Oper, Berlijn, 1932
PRODUCTIE
PRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
COPRODUCTIE Nationaltheater Mannheim
TICKETS
vanaf € 24
start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN do 11, wo 17, za 20, di 23*, vr 26 feb om 20:00u zo 14, zo 28¨* feb om 15:00u
KLANK GEWORDEN UTOPIE
‘Een weide langs de oever van de Schelde bij Antwerpen’: zo omschrijft Richard Wagner de locatie van zijn romantische opera Lohengrin. Over de Schelde komt de Graalridder Lohengrin, zoon van Parzival, op een zwaan gevaren als magische redder van de belaagde Elsa. In een intern verdeeld land zonder bestuur wordt ze beschuldigd van de moord op haar broer Gottfried om een geheime liefde aan de macht te helpen. Lohengrin is vastberaden haar onschuld te bewijzen. Toch mag ze nooit vragen naar zijn naam en identiteit. Net zoals in Parsifal bedient Wagner zich van een aloude mythe om zijn visie op mens en maatschappij gestalte te geven. Centraal staat de aangereikte mogelijkheid tot verlossing uit een ‘wereld van haat en nijd’ (Wagner) die de mens keer op keer verraadt. Wat blijft, is een utopisch visioen dat de componist vertaalt in de etherische Graalmuziek die Lohengrin omgeeft. De concertante uitvoering van Lohengrin bij OBV nodigt uit om helemaal op te gaan in de klankmagie van Wagners weergaloze partituur.
CONCERTANTE OPERA
COMPOSITIE
RICHARD WAGNER (1813–1883)
Romantische opera in drie bedrijven 1850, in het Duits gezongen
MUZIKALE LEIDING Stephan Zilias
KOORLEIDING Jan Schweiger
LOHENGRIN Kyungho Kim
ELSA Clara Nadeshdin
ORTRUD Ewa Vesin
TELRAMUND Michael Kupfer-Radecky
HEINRICH DER VOGLER Soloman Howard
DER HEERRUFER Marcel Brunner
DES KÖNIGS
ORKEST
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE Grossherzogliches Hoftheater, PRODUCTIE Weimar, 1850
TICKETS vanaf € 34 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
KONINGIN ELISABETHZAAL ANTWERPEN do 11 mrt om 18:30u zo 21 mrt om 15:00u
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT di 16, vr 19 mrt om 18:30u zo 14 mrt om 15:00u
Uit de driehoeksverhouding tussen Brussel, Gent en Antwerpen ontspringt in de jaren 1980 een lichting radicale dansvernieuwers. Anne Teresa De Keersmaeker, Wim Vandekeybus, Marc Vanrunxt, Alain Platel, Jan Fabre en nog vele anderen dringen druppelsgewijs de Belgische schouwburgen binnen met hun onconventionele voorstellingen. In een mum van tijd overspoelen ze ook Nederland, Europa en de rest van de wereld. Die ‘Vlaamse Golf’ heeft ons kijken en dansen diepgaand beïnvloed, blijkt nu, zo’n veertig jaar later. In A Wave maakt choreografe Zoë Demoustier de balans op. Met een vijftiental dansers – van Opera Ballet Vlaanderen, aangevuld door jongeren, een danser van Platform K en iconische dansers die de stukken van weleer creëerden – deconstrueert ze monumentale scènes uit de jaren 1980 en 1990 met het oog op de toekomst. Samen zoeken ze uit wat doorgegeven moet worden en wat een update kan gebruiken. Maar vooral: hoe referenties geen keurslijf maar een bron kunnen zijn voor dansplezier en – wie weet – een nieuwe golf.
CHOREOGRAFIE Zoë Demoustier
EN SCENOGRAFIE
KOSTUUMONTWERP
Annemie Boonen
LICHTONTWERP Varja Klosse
DRAMATURGIE Tom Swaak
DANS
Dansers van Opera Ballet Vlaanderen
Hannah Bekemans
Fumiyo Ikeda
Annamirl van der Pluijm
PRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
COPRODUCTIE laGeste
STUK Kunstencentrum
Ook scholenvoor p.134
TICKETS
vanaf € 30 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN
wo 10, za 13 mrt om 20:00u do 11 mrt om 14:00u (schoolvoorstelling), zo 14 mrt om 15:00u
DE VOORUIT GENT
wo 24, do 25, vr 26 mrt om 20:00u za 27 mrt om 17:00u
Met de steun van CORPoREAL/Conservatorium Antwerpen, LAB Hasselt, Ultima Vez. In samenwerking met Platform K. Met steun van de Tax Shelter-maatregel van de Belgische Federale Overheid. Deze voorstelling gaat op tournee door Vlaanderen. Data zie kalender (p.164) en operaballet.be.
Opera Ballet Vlaanderen biedt zijn dansers de ruimte om zich ook als choreograaf te ontwikkelen. In deze nieuwe editie van Choreolab presenteren vijf dansers-choreografen hun eigen werk: Yannis Brissot, Austin Meiteen, Allison McGuire, Niharika Senapati en Madison Vomastek. Ieder creëren ze een volledig nieuw en kort werk, vertrekkend vanuit een persoonlijke artistieke signatuur. Het resultaat is een veelzijdig programma met uiteenlopende thema’s, bewegingstalen en muzikale werelden, dat de rijkdom en diversiteit van dans vandaag weerspiegelt.
WERELDCREATIE DANS
CHOREOGRAFIE Yannis Brissot
Austin Meiteen
Allison McGuire
Niharika Senapati Madison Vomastek
KOSTUUMONTWERP Fauve Ryckebusch
LICHTONTWERP Dennis Diels
DRAMATURGIE Koen Bollen, Maarten Boussery
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 35 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
THEATER 'T EILANDJE ANTWERPEN wo 17, do 18, za 20, di 23, wo 24 mrt om 20:00u zo 21 mrt om 15:00u
Tom Lanoye / Peter Van den Begin
De Antwerpse opera speelt een prominente rol in Tom Lanoyes succesroman De draaischijf. Hoofdpersonage Alex Desmedt is bezeten door toneel. In het vooroorlogse Antwerpen werkt hij zich op van acteur en regisseur tot theaterdirecteur – samen met zijn vrouw en muze Lea, een Nederlands-joodse actrice. Ook vormelijk wil Alex een vernieuwer zijn, door de introductie van een draaischijf, als extra bühne op de bühne. Kort na het begin van de Duitse bezetting wordt hij benoemd tot directeur-generaal van de Antwerpse theaters, waartoe dus ook de opera behoort. Voor Alex is het dansen op een slappe koord – tussen weerstand bieden en lippendienst bewijzen – terwijl zijn broer en operadirigent Rik voluit voor collaboratie kiest. Acteur Peter Van den Begin brengt De draaischijf als een monoloog met symfonische muziek van Steven Prengels, en geflankeerd door kunstbroeder Jan Decleir. In de zinnelijke taal van Tom Lanoye duikt hij schaamteloos in de tragische levens van Alex, Rik en Lea. Zo wordt De draaischijf – naast een reconstructie van een zwarte bladzijde uit het Antwerpse cultuurleven – ook een persoonlijke beschouwing over leven in het theater.
MUZIEKTHEATER
COMPOSITIE
TEKST
MUZIKALE LEIDING
WERELDCREATIE
Steven Prengels
Koen Tachelet, Peter Van den Begin
Theatertekst naar de roman
De draaischijf van Tom Lanoye
Jef Smits
REGIE EN Frank Van Laecke
SCENOGRAFIE
LICHTONTWERP Marc Heinz
ACTEUR
ORKEST
Peter Van den Begin
Jan Decleir
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 23 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Met steun van de Tax Shelter-maatregel van de Belgische Federale Overheid.
OPERA ANTWERPEN
do 1, vr 2, za 3, wo 7, do 8, vr 9, za 10 apr om 20:00u zo 4 apr om 15:00u
CAPITOLE GENT
vr 23, za 24, di 27 apr om 20:00u zo 25 apr om 15:00u
Wat als je zo graag wil vliegen… en het gewoon probeert? Figures in Flight is een fantasierijke dansvoorstelling voor een jong publiek over grote dromen, kleine mislukkingen en de moed om opnieuw te beginnen. Choreograaf Shane Urton liet zich inspireren door de wonderlijke machines van de Antwerpse kunstenaar Panamarenko die nét niet kunnen vliegen. We ontmoeten Pepto Bismo, die uit de lucht valt en belandt in zijn eigen hoofd: een plek vol ideeën, twijfels, hoop en verbeelding. Daar duiken ook andere figuren op die hem helpen zoeken naar manieren om misschien tóch te kunnen vliegen. Want mislukken is geen einde, maar een startpunt. De choreograaf verweeft elementen uit de Griekse mythe van Icarus – die te dicht bij de zon vloog en neerstortte –met de speelse wereld van Panamarenko en zijn beroemde sculptuur Pepto Bismo op het Antwerpse Sint-Jansplein. In de muziek worden de schalkse walsen van Johann Strauss II vervormd en vervlochten met vrolijk zoemende motoren en ruisende propellers. Figures in Flight is een ode aan iedereen die het waagt te dromen.
VONK DANS JEUGD
CHOREOGRAFIE
Shane Urton
i.s.m. de dansers van Opera Ballet Vlaanderen
COMPOSITIE Roeland Luyten naar Johann Strauss II, An der schönen blauen Donau
TEKST Shane Urton, Barbara Revalk
KOSTUUMONTWERP Irina Shaposhnikova
LICHTONTWERP Caroline Mathieu
DRAMATURGIE Koen Bollen
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
OORSPRONKELIJKE Opera Ballet Vlaanderen i.s.m. PRODUCTIE Panamarenko Foundation, 2025
TICKETS
vanaf € 8 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
THEATER 'T EILANDJE ANTWERPEN do 15, vr 16 apr om 14:00u (schoolvoorstellingen) vr 16, za 17 apr om 20:00u
Ook scholenvoor p.134
‘Misschien zal u zoals de zwaluw overzee vliegen naar een land vol licht, vol dromen, naar de zon, naar de Liefde’, zo voorspelt de dichter Prunier aan Magda, een gewezen courtisane, die hunkert naar een grote, ware liefde. Die zwaluw of ‘la rondine’ gaf de naam aan een vergeten parel van Giacomo Puccini – die vaak zijn La traviata wordt genoemd. Ook al vindt Magda in Ruggero ‘de ware’, haar verleden staat haar in de weg om een veilig nest te bouwen. Zangers van de International Opera Academy en de talentvolle musici van Youth Orchestra Flanders belichten de liefde in al haar facetten. In scherp contrast met Magda’s romantische liefdesdroom staat het pragmatisme van het dorpsmeisje Parasja dat in Stravinsky’s komische eenakter Mavra haar minnaar, vermomd als de nieuwe kokkin, binnensmokkelt bij haar alleenstaande oude moeder. Regisseuse Inne Goris, die zich met Ophelia (2021) eerder verdiepte in jeugdige verliefdheid, smeedt beide vergeten opera’s tot een verrassende, semi-scenische voorstelling waarin ook Ravels La Valse zijn opwachting maakt. Zowel volks als mondain en doordrongen van vele dansritmen.
VONK CONCERT
COMPOSITIE
IGOR STRAVINSKY (1882–1971)
Mavra
1922, in het Russisch gezongen
GIACOMO PUCCINI (1858–1924)
La rondine (fragmenten)
1917, in het Italiaans gezongen
MAURICE RAVEL (1857–1937)
La Valse 1920
MUZIKALE LEIDING Hannah Eisendle
REGIE Inne Goris
DRAMATURGIE Piet De Volder
ZANG
International Opera Academy ORKEST Youth Orchestra Flanders
PRODUCTIE Opera Ballet Vlaanderen
COPRODUCTIE
TICKETS
vanaf € 27
start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
DE SINGEL ANTWERPEN do 15, vr 16 apr om 20:00u
International Opera Academy Youth Orchestra Flanders
De Oostenrijkse componist Franz Schubert stierf op jonge leeftijd maar liet een omvangrijk oeuvre na, waaronder meer dan 600 liederen. Vlak voor zijn dood componeerde hij zijn beroemde Winterreise. In een cyclus van 24 liederen voor zang en piano volgen we een wandelaar tijdens zijn eenzame tocht door een winters landschap, vervreemd van de wereld en worstelend met zichzelf. De toonaangevende Amerikaanse choreograaf Trajal Harrell onderzoekt al langer de relatie tussen dansen en wandelen. Vertrekkend van queer subculturen uit de ballroom scene en stijlen als vogueing laat hij zijn dansers steevast defileren op een catwalk – zo ook in Winterreise. Op Schuberts muziek choreografeert Harrell een defilé dat een collectie winterjassen presenteert. Voor het eerst in zijn carrière werkt hij daarvoor met dansers uit een balletgezelschap. Hoe verhouden ze zich tot het universum waardoor hun catwalk loopt? En wat speelt zich allemaal onder de modieuze winterjassen af?
MUZIEK
FRANZ SCHUBERT (1797–1828) Winterreise, opus 89, D911
TEKST naar de gedichtencyclus
Die Winterreise van Wilhelm Müller
CHOREOGRAFIE Trajal Harrell
SCENOGRAFIE Trajal Harrell, Erik Flatmo
KOSTUUMONTWERP Trajal Harrell
LICHTONTWERP Stéfane Perraud
DRAMATURGIE
Tobias Staab, Maarten Boussery
DANSREPETITOR Ondrej Vidlar
PIANO
ZANG
DANS
Inge Spinette
Claron McFadden
James Newby
Thierry Vallier
Dansers Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 26
start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN
wo 21, vr 23, za 24, di 27 apr om 20:00u zo 25 apr om 15:00u
DE VOORUIT GENT wo 12, do 13, vr 14 mei om 20:00u za 15 mei om 17:00u
Velen staat de prachtproductie Les Pêcheurs de perles van FC Bergman nog levendig voor de geest. De makers van het wereldvermaarde theatercollectief wagen zich nu opnieuw aan een operacreatie voor ons huis. Ditmaal vinden ze inspiratie in twee werken van de Belgische componist Peter Benoit, de geestelijke vader van de Antwerpse opera. Zijn Lucifer en De Schelde zijn de annalen ingegaan als de eerste grootschalige oratoria in het Nederlands. Uit die twee werken kneden Stef Aerts en Marie Vinck een nieuwe voorstelling over hoogmoed en de ongebreidelde wil. Een primeur, want nooit eerder kregen Lucifer en De Schelde een scenische productie met alles erop en eraan. In Benoits partituren is een hoofdrol weggelegd voor een ontzagwekkend dubbelkoor, bij ons vertegenwoordigd door het voltallige koor van Opera Ballet Vlaanderen, vele extra koorleden en ons kinderkoor. Het muzikale collectief wordt aangevoerd door dirigent Stephan Zilias – zijn eerste creatie als de nieuwe muziekdirecteur van OBV.
COMPOSITIE
LIBRETTO
PETER BENOIT (1834–1901)
Emmanuel Hiel
Nieuwe voorstelling naar de twee oratoria Lucifer (1866) en De Schelde (1869) In het Nederlands gezongen
MUZIKALE LEIDING Stephan Zilias
REGIE EN SCENOGRAFIE Stef Aerts & Marie Vinck (FC Bergman)
KOSTUUMONTWERP An D'Huys
LICHTONTWERP Ken Hioco
DRAMATURGIE Wannes Gyselinck, Tom Swaak
KOORLEIDING Jan Schweiger
KINDERKOORLEIDING Hendrik Derolez
HET MEISJE Esther Verheye° DE JONGELING Hugo Kampschreur
KUNSTENAAR / Werner Van Mechelen
VAARMAN / DICHTER / LUCIFER
ORKEST
° Lid Koor Opera Ballet Vlaanderen
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
KINDERKOOR Kinderkoor Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS
vanaf € 24 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
OPERA ANTWERPEN
zo 23, wo 26, vr 28 mei, di 1, do 3 jun om 20:00u zo 30 mei om 15:00u
CONCERTGEBOUW BRUGGE
vr 11, di 15, do 17, za 19* jun om 20:00u zo 13* jun om 15:00u
Het laureatenconcert van de Koningin Elisabethwedstrijd voor Zang is een terecht gekoesterde traditie van Opera Ballet Vlaanderen. Na de spannende wedstrijd, die je meer dan ooit online en op tv kan volgen, krijgt de zang- en operaliefhebber een unieke kans om de laureaten live te horen in een relaxte sfeer. In 1988 werd de Koningin Elisabethwedstrijd, voordien bekend van haar edities voor viool en piano, voor het eerst opengesteld voor zang. 2027 brengt de elfde editie van het zangconcours waarin jonge zangers zich in verschillende vocale disciplines (lied, opera en oratorium) moeten bewijzen. Op het programma van dit laureatenconcert staat een fraaie bloemlezing van de hoogtepunten uit het operarepertoire. Wie zal zingen in dit concert, weten we na de proclamatie. Vast staat dat de solisten kunnen rekenen op de ondersteuning van het Symfonisch Orkest van Opera Ballet Vlaanderen met aan het hoofd de jonge Italiaans-Russische maestro Sieva Borzak.
CONCERT
MUZIKALE LEIDING Sieva Borzak SOLISTEN Laureaten Koningin Elisabethwedstrijd
ORKEST Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
TICKETS vanaf € 26 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE GENT zo 6 jun om 15:00u
DE SINGEL ANTWERPEN di 8 jun om 20.00u
Met haar vroege werk Adagio creëerde Pina Bausch een indringende choreografie op het eerste deel van Gustav Mahlers onvoltooide tiende symfonie. De muziek, gecomponeerd tijdens een diepe persoonlijke crisis, zindert tussen extatisch geluk en schrijnend verdriet. Bausch bouwt een poëtisch universum waarin ogenschijnlijk alledaagse ontmoetingen en eenvoudige gebaren centraal staan. De dansers doorleven uitersten: van vervoering tot wanhoop, van verzet tot overgave. Zo raken ze aan wat ons fundamenteel mens maakt.
Alain Platel, artistiek erfgenaam van Bausch, maakt met enkele dansers van Opera Ballet Vlaanderen de nieuwe voorstelling Soûl (‘dronken’). Zoals Bausch laat hij zich inspireren door Gustav Mahler. Het vroege symfonische gedicht Totenfeier, dat later zou worden omgevormd tot het eerste deel van de tweede symfonie ‘Auferstehung’, is een monumentale treurmars. Door de donkere partituur weerklinken zachtmoedige, bijna pastorale momenten van hoop. Binnen die spanningsboog stelt Platel een urgente vraag: zou een licht dronken roes deze wereld draaglijker kunnen maken?
DANS WERELDCREATIE
Deel één van het tweedelige stuk Adagio – Fünf Lieder von Gustav Mahler door Pina Bausch
COMPOSITIE
GUSTAV MAHLER (1860 –1911) Adagio uit Symphonie Nr. 10 (1910)
CHOREOGRAFIE Pina Bausch
SCENOGRAFIE EN Karl Kneidl
KOSTUUMONTWERP
ARTISTIEKE LEIDING B reanna O'Mara
HERINSTUDERING J osephine Ann Endicott, Scott Jennings
OORSPRONKELIJKE Tanztheater Wuppertal Pina Bausch, PRODUCTIE 1974
Voor de credits van de wereldpremière uit 1974 en de adaptatie: zie operaballet.be
DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
Een coproductie van Opera Ballet Vlaanderen en de Pina Bausch Foundation. Een reconstructie uit 2024 door de Pina Bausch Foundation en Hamburg Ballet.
COMPOSITIE
GUSTAV MAHLER (1860 –1911) Totenfeier. Symphonische Dichtung für großes Orcheste r (1888)
CREATIE EN DANS Dansers Opera Ballet Vlaanderen
REGIE Alain Platel
ARTISTIEKE ASSISTENTIE Bérengère Bodin
KOSTUUMONTWERP Dotje Demuynck
LICHTONTWERP Liam Van Belle
DRAMATURGIE Koen Bollen
MUZIKALE LEIDING James Hendry
ORKEST
TICKETS
vanaf € 24 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Symfonisch Orkest Opera Ballet Vlaanderen
OPERA ANTWERPEN do 24, za 26, di 29, jun, do 1*, vr 2, za 3* jul om 20:00u zo 27 jun om 15:00u
Zangers en orkestleden, verbonden aan Opera Ballet Vlaanderen, trakteren je maandelijks op een ontspannend aperitiefconcert. Grote bladzijden uit de kamermuziek alterneren met zelden gespeelde werken en vergeten parels. Na elk concert is er de gelegenheid om na te praten met de musici. In het ticket voor elk concert is één drankje inbegrepen.
In de ban van jazz en blues en geïnspireerd door een Afrikaanse versie van het scheppingsverhaal schreef Darius Milhaud zijn fascinerende balletmuziek La Création du monde. De blazers van het Symfonisch Orkest van Opera Ballet Vlaanderen onder leiding van maestro Stephan Zilias brengen het voor het voetlicht samen met Igor Stravinsky’s Symphonies d’instruments à vent en Fanfares liturgiques van de Franse componist Henri Tomasi. Bereid je voor op swingende ritmes, monumentale samenklanken en verrassende klankkleuren.
MIRY CONCERTZAAL GENT za 10 okt om 19:00u FILHARMONISCH HUIS ANTWERPEN zo 11 okt om 17:00u
Richard Strauss vereeuwigde de schelm en vrijbuiter Tijl Uilenspiegel, bekend uit volksverhalen en Charles De Costers roman La légende d’Ulenspiegel, in een hoogst kleurrijk symfonisch gedicht. Musici van Opera Ballet Vlaanderen brengen een virtuoze kamermuziekversie van het werk, Till Eulenspiegel einmal anders! van Franz Hasenöhrl. Beethovens aanstekelijke Septet in Es en Robert Schumanns Fantasiestücke, opus 73 vervolledigen een programma vol bravoure, lyriek en fantasie.
MIRY CONCERTZAAL GENT za 28 nov om 19:00u
OPERA ANTWERPEN zo 29 nov om 17:00u
Met zijn Siegfried-Idyll voor kamerensemble schonk Richard Wagner een teder verjaardagscadeau aan zijn echtgenote Cosima. Het is het koninginnenstuk van een concert waarin we de focus richten op de strijkers van het Symfonisch Orkest van OBV. In contrast hiermee: de weidse klankpracht van Fantasia on a Theme by Thomas Tallis van Ralph Vaughan Williams en de jeugdige, bruisende energie van een van Mendelssohns symfonieën voor strijkers. De muzikale leiding is in handen van Stephan Zilias.
FILHARMONISCH HUIS ANTWERPEN di 22 dec om 20:00u
Een huldeconcert aan een van onze meest vooraanstaande Vlaamse componisten. In december 2022 ging Wim Henderickx veel te vroeg van ons heen, enkele maanden na de succesvolle creatie van zijn opera De bekeerlinge in Opera Ballet Vlaanderen. Zijn Chansons secrètes, naar de erotische poëzie van Pierre Louÿs’ Les chansons secrètes de Bilitis, en In deep silence III, geïnspireerd door het beroemde Kaiserquartett van Joseph Haydn, staan centraal in het programma. Ze treden in dialoog met het overrompelende tweede strijkkwartet van de Poolse componist Karol Szymanowski en met de ingetogen en toepasselijke Elegy van de jonge Vlaamse componist Jasper Charlet, leerling van Henderickx.
MIRY CONCERTZAAL GENT za 30 jan om 19:00u
OPERA ANTWERPEN zo 31 jan om 17:00u
Het Klarinetkwintet in A, KV 581 van Wolfgang Amadeus Mozart behoort tot de intiemste en diepzinnigste werken uit het oeuvre van de Oostenrijkse componist. De weergaloze melodische inspiratie en de levendige interactie tussen klarinetsolo en strijkers wezen de weg naar de latere, romantische klarinetkwintetten van Brahms en Reger. Aan de zijde van Mozart vinden we de Tsjechische componist Antonín Dvořák die met zijn ‘Amerikaanse’ Strijkkwartet nr. 12, geschreven in de States, zijn populairste werk voor kamermuziek afleverde.
OPERA ANTWERPEN do 18 feb om 19:00u
MIRY CONCERTZAAL GENT vr 19 feb om 19:00u
Met Bachianas brasileiras realiseerde de Braziliaanse componist Heitor Villa-Lobos een wonderlijke fusie van Braziliaanse volksmuziek en barokke polyfonie in de lijn van Johann Sebastian Bach. Het meest geliefde werk uit de reeks, Bachianas brasileiras nr. 5 voor sopraan en acht celli, staat op het programma van een concert waarin zangers en musici van het huis ons trakteren op muziek van hun geboorteland. Een wereldreis die ons voert langs Finse liederen van Jean Sibelius, Koreaanse en Iraanse muziek en voorwaar Argentijnse tango.
OPERA ANTWERPEN do 18 mrt om 19:00u
MIRY CONCERTZAAL GENT za 20 mrt om 19:00u
Piet Swerts is bij het brede publiek bekend van de twee concerti, respectievelijk voor piano en viool, die hij voor de Koningin Elisabethwedstrijd schreef. Hij is ook een gewaardeerd componist van kamermuziek, die met zijn Klarinetkwintet, opus 57, een bijzonder innig en poëtisch werk creëerde, dat de nodige humor bevat en zelfs knipoogt naar Johann Strauss. Swerts deelt het podium met gigant Ludwig van Beethoven en zijn relaxte Serenade in D, opus 25, en met landgenoot Joseph Jongen, de onderschatte componist van de intrigerende Deux pièces en trio, opus 80 voor fluit, cello en harp.
OPERA ANTWERPEN do 29 apr om 19:00u
MIRY CONCERTZAAL GENT vr 30 apr om 19:00u
TICKETS
vanaf € 25 start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Of het nu onmiddellijk na een voorstelling in de foyer gebeurt, op de tram naar huis of ‘s anderendaags aan de eettafel: onze producties lokken al eens een debat uit. Met AAN TAFEL roept Opera Ballet Vlaanderen een reeks panelgesprekken in het leven waarin het jaarthema À la flamande verder wordt uitgediept. Schrijfster en radiopresentatrice Heleen Debruyne nodigt telkens enkele experts uit rond haar spreekwoordelijke tafel om het te hebben over de maatschappelijke vragen die onze producties aanreiken. Verwacht prikkelende avonden met interessante gasten, aan wie je ook zelf je vragen en bedenkingen kwijt kan.
Als opmaat voor het seizoen praten we over de (on)zuiverheid van de Vlaamse identiteit. Wie zijn de mensen die die identiteit vormgeven? Wanneer en waarom wordt iemand al dan niet tot de ‘Vlamingen’ gerekend? En in welke mate lijkt de bevolking van het geïdealiseerde (historische) Vlaanderen op de huidige?
OPERA ANTWERPEN wo 14 okt om 20:00u
Het Nederlands staat als cultuur- en onderwijstaal onder druk, terwijl de meeste Vlaamse partijen het nalaten om in die domeinen te investeren. Via kunst en cultuur tot volksverheffing komen is nochtans het credo van de Vlaamse beweging. Hoe heeft het cultuurflamingantisme onze Vlaamse identiteit vormgegeven?
OPERA ANTWERPEN wo 27 jan om 20:00u
Een gezonde samenleving wapent zich voor de toekomst. Vlaanderen heeft op dat vlak heel wat uitdagingen. Hoe verandert ons Vlaamse landschap en welke impact heeft dat op het klimaat, de landbouw en de economie? Welke rol hebben onze rivieren en steden hierin te spelen?
OPERA ANTWERPEN wo 12 mei om 20:00u
TICKETS
€ 5
gratis voor Vrienden en abonnees start verkoop vr 22 mei via operaballet.be
Het publiek van Opera Ballet
Vlaanderen kijkt graag over het muurtje en daarom slaan we de handen ineen met bevriende kunsthuizen. Samen met de DE SINGEL en Antwerp Symphony Orchestra bieden we een aantal abonnementsformules aan.
Ook met Opéra de Lille hebben we een partnerschap, waarover je hier alles leest.
Dit jaar presenteren we een gemeenschappelijk dansabonnement met DE SINGEL én een mini-abo rond de Amerikaanse choreograaf Trajal Harrell, die in beide huizen aan het werk is in 26/27. Bij Opera Ballet Vlaanderen zijn de voorstellingen van DE SINGEL alleen als onderdeel van een abonnement te koop, de losse kaartverkoop verloopt alleen via desingel.be. Zie ook p.143.
Abonnement in combinatie met The Sleeping Beauty (p.86) en Bausch / Platel / Mahler (p.110)
Na de volle zalen voor Room with a View en Age of Content keert het Franse collectief (LA)HORDE samen met Ballet national de Marseille terug naar DE SINGEL. Met hun explosieve stijl en scherpe blik op popcultuur groeiden ze uit tot een invloedrijk danscollectief, waar ook wereldsterren zoals Rosalía en Angèle bij aankloppen. In Après moi, le déluge kijken ze naar een wereld die haar evenwicht lijkt te verliezen. Op de scène lijken lichamen al te bezwijken nog voor de dans begint: ze vallen, smelten, desintegreren. In een poging de tijd terug te draaien zoekt de choreografie naar een moment vóór de breuk – vóór de crisis. Maar daarvoor moet eerst de grond zelf openbreken. Uit die scheur duiken nieuwe figuren op: hybride, monsterlijke lichamen die ontstaan uit onze collectieve verhalen, verlangens en stiltes. Met hun kenmerkende visuele kracht en fysieke intensiteit blijft (LA)HORDE onderzoeken hoe dans de verhalen kan doorbreken die onze lichamen sturen.
DE SINGEL ANTWERPEN
vr 13 nov om 20:00u
— Christos Papadopoulos
De Griekse choreograaf Christos Papadopoulos, die in seizoen 25/26 OPUS bracht met de dansers van OBV, maakt voor het eerst zijn opwachting in DE SINGEL. In My Fierce Ignorant Step neemt hij tien dansers mee naar een terrein waar poëzie en beweging in elkaar overvloeien. De choreografie vertrekt vanuit woorden en ademhaling. Wat begint als een stille fysieke inspanning groeit uit tot hoorbare adem, tot stem, tot ritme. Zo ontstaat een pulserend landschap waarin beweging geluid voortbrengt en geluid opnieuw beweging. Papadopoulos onderzoekt hoe een collectief lichaam kan ontstaan op de scène: tien performers die samen ademen, bewegen en resoneren. Hun gedeelde energie bouwt langzaam op tot een extatische golf van beweging die het podium vult met vitaliteit en levenslust. Wat begint met kleine gebaren groeit uit tot een hypnotiserende choreografie waarin lichamen, adem en klank één pulserend geheel vormen.
DE SINGEL ANTWERPEN vr 12 feb om 20:00u
Mini-abonnement in combinatie met Winterreise (p.105)
THE ROMEO — Trajal Harrell / Zürich Dance Ensemble
Wat als de geschiedenis anders gelopen was? Wat als de verhalen die we onszelf vertellen niet helemaal kloppen? Weten we zeker waar een traditie begint? Voor de Amerikaanse choreograaf Trajal Harrell is historisch relativisme een poort naar oneindig veel mogelijkheden. Harrell, die deel uitmaakt van de directie van het Schauspielhaus Zürich en er leiding geeft aan het Dance Ensemble, werd in 2018 door tanz magazine uitgeroepen tot ‘Danser van het jaar’. Zijn werk beweegt zich al jaren op het snijvlak van dansgeschiedenis, performance en verbeelding. Stel je voor dat één dansvorm zou bestaan voor iedereen. Een stijl die alle mensen ter wereld, ongeacht afkomst, leeftijd of gender, verenigt. Je moet het zien om te geloven dat het kan. Met de nodige humor smeden Harrell en het Zurich Dance Ensemble uiteenlopende registers – van Japanse butoh over vogueing tot oud-Grieks theater – samen in een opzwepende choreografie. Zoals Shakespeares Romeo gelooft dat zijn liefde de dood overwint, zo voelt deze dans als een vertrouwde, collectieve traditie.
DE SINGEL ANTWERPEN vr 23 okt om 20:00u
Abonnement in combinatie met Lohengrin (p.93) en Lucifer en De Schelde (p.106)
Antwerp Symphony Orchestra en Opera Ballet Vlaanderen slaan de handen ineen en presenteren samen een reeks met vier keer de mooiste stemmen. Geniet van Mahler, Wagner en meer, zowel op het concertpodium als in de operazaal. Bij Opera Ballet Vlaanderen zijn de voorstellingen van Antwerp Symphony Orchestra alleen als onderdeel van een abonnement te koop, de losse kaartverkoop verloopt alleen via antwerpsymphonyorchestra.be. Zie ook p.143.
INAUGURATIECONCERT:
MARC ALBRECHT DIRIGEERT MAHLER 3
— Gustav Mahler Symfonie nr. 3 in d
Tijdens zijn feestelijke inhuldiging als chef-dirigent van Antwerp Symphony Orchestra maakt Marc Albrecht een statement van formaat. Samen met het koor en kinderkoor van Opera Ballet Vlaanderen voert hij Gustav Mahlers derde symfonie uit, een monumentaal meesterwerk dat tragisch begint bij de chaos van de schepping en eindigt bij het eindeloze licht van God. Onderweg onderzoekt Mahler de grote vragen rond de bestemming van de mens en de oerkrachten van de natuur. Het zijn thema’s die ook Albrecht na aan het hart liggen. Bij zijn debuut bij Antwerp Symphony Orchestra in 2024 dirigeerde hij Also sprach Zarathustra van Richard Strauss, een werk dat – net als Mahlers derde symfonie – zijn oorsprong vond in de gelijknamige tekst van Friedrich Nietzsche. Marc Albrecht laat je geen moment los met dit meesterwerk.
MUZIKALE Marc Albrecht
LEIDING
ZANG Wiebke Lehmkuhl (mezzosopraan)
ORKEST Antwerp Symphony Orchestra
KOOR Koor Opera Ballet Vlaanderen
KINDERKOOR Kinderkoor Opera Ballet Vlaanderen
KONINGIN ELISABETHZAAL ANTWERPEN vr 2 okt om 20:00u
HERREWEGHE DIRIGEERT
DVOŘÁKS REQUIEM
— Antonín Dvořák Requiem, opus 89
De donkere novembermaand is de uitgelezen tijd om de oorlog te herdenken en stil te staan bij wie we missen. En wat biedt meer troost dan muziek? Dat wist ook Antonín Dvořák, die met zijn ontroerende Requiem recht naar het hart reikt. Een subtiel chromatisch leidmotief herinnert de luisteraar aan de alomtegenwoordigheid van de dood. Verwacht geen oppervlakkige gebaren of melancholie. Dit requiem straalt een moedige droefheid uit die nooit somber of tragisch wordt. Dvořáks grootste koorwerk is een vrij onbekende parel. In het rijtje van grote requiems wordt het onterecht weleens over het hoofd gezien. Enkele jaren geleden voerde Philippe Herreweghe het ook uit samen met Antwerp Symphony Orchestra en het Collegium Vocale. Opnieuw bewijzen ze dat Dvořák de ultieme troostmuziek schreef.
MUZIKALE Philippe Herreweghe LEIDING
ZANG Serafina Starke (sopraan)
Sophie Harmsen (alt)
Benjamin Hulett (tenor)
Johannes Kammler (bariton)
ORKEST Antwerp Symphony Orchestra
KOOR Collegium Vocale Gent
KONINGIN ELISABETHZAAL ANTWERPEN do 12 nov om 20:00u
Na een succesvolle reeks opvoeringen van onze productie De zaak Makropoulos bij Opéra de Lille vorig seizoen verdiepen we de samenwerking. Vanuit Gent brengt de OBV-bus je naar onderstaande voorstellingen in Rijsel. Bovendien is een Nederlandstalige boventiteling of vertaalondersteuning voorzien.
Laat je betoveren door Händels barokke meesterwerk, waarin magische illusies plaatsmaken voor de rauwe waarheid van het menselijk verlangen.
OPÉRA DE LILLE (vertrek uit Gent met bus) za 17okt
Beleef de ziel van de tango in deze surrealistische opera van Astor Piazzolla, een krachtig eerbetoon aan de ontembare geest van de vrouw.
OPÉRA DE LILLE (vertrek uit Gent met bus) za 20 mrt
Een emotionele reis van schaduw naar licht, waarbij de overweldigende vijfde symfonie van Mahler tot leven komt in een spectaculaire choreografie.
OPÉRA DE LILLE (vertrek uit Gent met bus) za 12 jun
PRAKTISCH
Voor tickets met korting in combinatie met het busvervoer kan je terecht bij het bespreekbureau van OBV. Meer informatie over deze voorstellingen vind je op operaballet.be/lille en via opera-lille.fr.
OperaVision.eu is een gratis streamingplatform, ondersteund door het Creative Europe-programma van de Europese Unie. Het is dé plek om opera online te bekijken, vanuit operahuizen in heel Europa: maar liefst dertig gezelschappen uit zeventien landen bieden hun voorstellingen aan via het platform. De meeste producties worden eerst live gestreamd en zijn daarna nog enkele maanden on demand te herbekijken.
Ook Opera Ballet Vlaanderen is al enkele jaren een trouwe compagnon de route. Onze versie van Le nozze di Figaro in de regie van Tom Goossens was een van de succesnummers van 2023 op het platform, in het seizoen 24/25 was de nieuwe productie van Salome door Ersan Mondtag te bekijken en in seizoen 25/26 Don Giovanni in de regie van Tom Goossens. In 26/27 stuurt OperaVision onze hybride voorstelling De Materie in de regie van Phia Ménard en met een choreografie van Antonio De Rosa en Mattia Russo (KOR'SIA) de wijde wereld in.
Dankzij onze samenwerking met de openbare omroep vinden de producties van Opera Ballet Vlaanderen hun weg naar een ruimer publiek.
Klara brengt luisteraars regelmatig op de hoogte van producties bij OBV en zendt jaarlijks een aantal opera's en concerten live uit.
Op VRT MAX kan je dankzij het programma Opera bij je thuis een selectie recente opera-opnamen van Opera Ballet Vlaanderen (her)bekijken.
We gooien de deuren open. Antwerp Symphony Orchestra & Opera Ballet Vlaanderen heten je samen welkom bij de start van 26/27. Ontdek het programma online. ANTWERPSYMPHONYORCHESTRA.BE OPERABALLET.BE
Nog voor het doek opgaat, begint voor ons de ontmoeting met het publiek. Met persoonlijke aandacht willen we elke bezoeker welkom heten.
Bij het bekijken van het programma weet je soms meteen wat je wil zien. Of misschien heb je toch wat persoonlijk advies nodig? De collega’s van het bespreekbureau luisteren naar jouw verwachtingen en begeleiden je graag bij je keuze van voorstellingen en plaatsen in de zaal.
Via het OBV Magazine, de nieuwsbrief en sociale media houden we het publiek op de hoogte van het programma. We tonen er hoe voorstellingen tot stand komen, doen interviews met artiesten en dankzij foto's en video's kan je binnenkijken in de repetities… Zo kom je vooraf al veel te weten over een productie.
Je verplaatsen naar Opera Antwerpen of een van onze andere speelplekken in Gent of Brugge kan op meerdere manieren. Kijk op onze website welke voordelen op trein, parking of autodelen we aanbieden.
OPERABALLET.BE/BEREIKBAARHEID
Enkele dagen voor we je mogen ontvangen, krijg je van ons een mail met video’s, interviews en artikels over de voorstelling en een podcast met een inleiding die je kan beluisteren wanneer je wil. Je vindt al deze info ook op de website.
Je ontvangt ook een servicemail met praktische info over begin- en einduur, pauzedrankjes, openingsuren van de bar en andere nuttige info.
Je plaatsen reserveren kan via de website of via een bezoek aan of telefoontje naar het bespreekbureau. Ook je abonnement kan je zo regelen. Op de website en in deze brochure vind je meer over tarieven en kortingen.
Heb je lang vooraf tickets besteld en kan je toch niet komen? Je kan je tickets online ruilen voor een andere datum van dezelfde productie.
Onze onthaalmedewerkers begroeten je bij het scannen van je tickets. Ook het bespreekbureau is open.
We nemen graag je jas (paraplu, boekentas, enzoverder) van je aan en bewaren die in de gratis vestiaires.
Heb je hulp nodig om je plaats te vinden of om bij je plaats te komen?
Onze suppoosten kunnen je helpen.
Je kan vanaf 75 minuten voor het begin van de voorstelling terecht in de bars
Eén uur voor de voorstelling kan je een gratis inleiding bijwonen door een van de dramaturgen of een externe spreker.
Alle opera’s worden in de originele taal gezongen. Een Nederlandse en Engelse vertaling zijn te volgen via de boventiteling.
Het programmaboek, een unieke en blijvende herinnering aan je bezoek, is te koop in de inkomhal.
Liever niet aanschuiven aan de bar tijdens de pauze?
Bestel vooraf je pauzedrankje in de afhaalbar.
We streven ernaar onze voorstellingen te laten eindigen om ten laatste 23:00 uur.
Wil je op de hoogte blijven van de komende voorstellingen? Schrijf je dan zeker in op de nieuwsbrief via onze website.
We mailen je een uitnodiging om feedback te geven op je bezoek. De reacties geven ons inzicht in hoe het publiek de voorstelling heeft beleefd.
In het nieuwe seizoen is OBV – door de renovatie en restauratie van Opera Gent – vaker te vinden op andere podia in Gent en Brugge. We nodigen je uit om onze producties op een nieuwe plek te komen beleven. We garanderen dat je onze kwaliteit en zorgzame manier van werken ook daar zal ervaren. Hartelijkheid, warme aandacht en een persoonlijke ontvangst blijven ons handelsmerk, ook op locatie.
SEIZOENSOPENING TIJDENS ODEGAND
We trappen ons seizoen af in Gent op zaterdag 12 september met De opstand van de gevels – De karavaan tijdens het weekend van Odegand. Theatermaker Thomas Verstraeten laat in een grootschalige parade twee gevels letterlijk van wijk wisselen. Met een feestelijke optocht van duizenden deelnemers wordt dat een niet te missen evenement.
CAPITOLE GENT
In Capitole Gent presenteert OBV de dansvoorstellingen The Sleeping Beauty en Bartók / Beethoven / Schönberg én De draaischijf, een beklijvende theatermonoloog door Peter Van den Begin naar de roman van Tom Lanoye. Die laatste twee voorstellingen worden live begeleid door ons orkest.
DE VOORUIT
(c) Thierry van Dort
Een nieuw seizoen, een nieuwe partner: in het iconische, recent gerestaureerde gebouw van Kunstencentrum VIERNULVIER – De Vooruit – brengen we twee dansproducties: A Wave en Winterreise
MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKE
Muziekcentrum De Bijloke, al jaren een vertrouwde stek, is ook dit seizoen de thuisbasis voor een reeks bijzondere concertmomenten. Op het programma staan twee symfonische concerten, de concertante opera’s Orphée et Eurydice en Lohengrin én het Laureatenconcert van de Koningin Elisabethwedstrijd.
INTERNATIONAL OPERA ACADEMY
De studio’s van de International Opera Academy op de Bijlokesite vormen het intieme decor voor de operaprofessionals van morgen. In een nieuwe reeks van Operalab staan experiment en talentontwikkeling centraal.
MIRY CONCERTZAAL
Na een succesvolle start krijgt de reeks aperitiefconcerten een vervolg in de MIRY Concertzaal, een intieme plek met een uitzonderlijke akoestiek voor kamermuziek. Aan de voet van de Sint-Baafskathedraal ontdek je hier een verborgen parel in het hart van Gent. (c)
Na de parade landen de gevels van Thomas Verstraeten op de scène van NTGent voor een nieuwe stadsopera gemaakt voor, door en met Gentenaars.
CONCERTGEBOUW BRUGGE
Ook dit seizoen strijken we neer in Concertgebouw Brugge. Met Lucifer en De Schelde brengt FC Bergman twee oratoria van Peter Benoit naar het grote podium. De voorstelling staat onder leiding van onze nieuwe muziekdirecteur Stephan Zilias.
Geniet van een voorstelling op verplaatsing zonder zorgen over vervoer. De OBV-bus brengt je comfortabel van Opera Gent naar Opera Antwerpen of Concertgebouw Brugge en weer terug. In Gent voorzien we vanaf dit seizoen ook een tweede opstapplaats die gemakkelijk toegankelijk is en waar je vlot kan parkeren.
INLEIDING OP DE BUS
Tijdens de heenrit geeft een van onze dramaturgen of een externe spreker een inspirerende introductie zodat je helemaal voorbereid arriveert. Je komt ook ruim op tijd aan, zodat je nog de kans hebt om ter plaatse iets te eten voor de voorstelling.
WANNEER RIJDT DE OBV-BUS?
We selecteerden vooraf de voorstellingen waarop de bus rijdt. Je vindt de planning bij de producties en in het kalenderoverzicht in deze brochure. Ook op onze website operaballet.be/bus kan je de juiste informatie terugvinden. Valt de voorstelling uit je abonnement niet op een busdag? Contacteer ons, we helpen je graag met het ruilen van je ticket(s).
Hou er rekening mee dat op externe locaties andere modaliteiten en huisregels van toepassing kunnen zijn. Wij blijven je hierover informeren via onze communicatiekanalen. Raadpleeg ook de website van de desbetreffende speelplek voor al je praktische vragen.
Je eerste keer opera of dans voelt misschien als een sprong in het onbekende. Hieronder helpen we je op weg.
Het programma van OBV is breed en veelzijdig, met zowel klassiekers als nieuwe creaties, met herkenbare vertellingen en onverwachte perspectieven. Begin met wat je het meeste aanspreekt - er is geen vast startpunt of juiste volgorde. We helpen je graag op weg, via onze website, magazines, nieuwsbrieven etcetera.
Deze voorstellingen uit seizoen 26/27 zijn een goed startpunt.
ORPHÉE ET EURYDICE (concertante opera)
Het verhaal van Orpheus die zijn geliefde uit de onderwereld gaat halen ligt aan de basis van de operageschiedenis. Tip: breng een zakdoek mee. Opgelet, dit is een productie zonder kostuums en decors, een ‘concertante uitvoering’ waarin de focus ligt op de muziek en de interpretatie van de zangers.
LA TRAVIATA
Deze opera staat bovenaan het lijstje van de meeste operafans. La traviata van Verdi bevat alles wat een opera tot toptitel maakt. Regisseur Tom Goossens laat je maximaal meeleven met de personages.
DER SCHMIED VON GENT
(c) Annemie Augustijns
Over-de-top decor en kostuums, check! Toen we de opera Der Schmied von Gent zes jaar geleden voor het eerst brachten, blies regisseur Ersan Mondtag publiek en pers van hun sokken.
BARTÓK/ BEETHOVEN / SCHÖNBERG
Wie nooit eerder de hedendaagse dans van Anne Teresa De Keersmaeker zag: hier starten is een goed idee. De muziek van Bartók, Beethoven en Schönberg wordt live gespeeld door de strijkers van ons orkest.
Topchoreograaf Marcos Morau laat de schone slaapster dromen in een even poëtisch als onrustwekkend universum. Een totaalspektakel dat alle zintuigen prikkelt.
A WAVE
In A Wave neemt choreografe Zoë Demoustier iconische dansscènes uit de jaren 1980 en 1990 onder handen. Zij en haar cast eigenen zich het danserfgoed van de ‘Vlaamse Golf’ (opnieuw) toe en gaan er hun eigen weg mee.
DE OPSTAND VAN DE GEVELS — DE OPERA
Nadat Thomas Verstraeten in een feestelijke optocht twee Gentse gevels van plaats heeft laten wisselen, zet hij ze op het podium als decor voor een nieuwe muziektheatervoorstelling. De inwoners van Gent vormen het stadsorkest dat de gevels verklankt.
Via ‘Jouw bezoek’ vind je op onze website nog meer tips en antwoorden op veelgestelde vragen.
Jong en gek op cultuur? Dan ben je meer dan welkom bij OBV om opera, dans, muziektheater en concerten live te beleven. Met verschillende formules en kortingen garanderen we dat je (oneindige) nieuwsgierigheid het haalt van je (eindige) budget.
Jong zijn betekent zoeken, uitproberen en soms twijfelen. Wel, een podium is een plek waar dat kan, waar thema’s benoemd (kunnen) worden en emoties niet afgezwakt worden, maar net hoorbaar en zichtbaar worden. Liefde, woede, hoop of verlies: alles wat je zelf voelt, zie je in opera, dans en muziek terug.
De verhalen op de scène gaan over macht en kwetsbaarheid, vrijheid, identiteit en keuzes maken. Het zijn thema’s die al eeuwen bestaan, en vandaag nog altijd relevant zijn. Je ervaart het live, in het moment. Daarom is een opera-, dans- of muziekavond anders dan alles wat je kan streamen en alles wat mainstream is. Er is geen filter, geen pauzeknop.
Jongeren krijgen van ons een extra duwtje in de rug en hoeven niets te missen.
LOSSE TICKETS
18 jaar of jonger: 50 procent korting 30 jaar of jonger: 30 procent korting
ABONNEMENTEN:
26 of jonger: 50 procent korting 35 of jonger: 30 procent korting
Houders van een EYCA-kaart (European Youth Card Association) krijgen 50 procent korting op hun ticket.
Ben je jonger dan 26 jaar? Schrijf je dan in voor onze lastminutelijst en kom voor 15 euro naar opera of dans.
HOE WERKT HET?
Registreer je online voor de lastminutelijst. Als op de dag van de voorstelling nog vrije plaatsen beschikbaar zijn, verwittigen we je per mail. Vanaf drie uur voor de voorstelling kan je online tickets kopen voor die geselecteerde plaatsen. Voor 15 euro beleef je gegarandeerd een topavond!
SCHRIJF JE IN VOOR DE LASTMINUTE LIJST.
KARMAstoelen: de beste plaatsen, een drankje en een gratis programmaboek voor jongeren tot 26 jaar.
Om je bezoek zo vlot mogelijk te laten verlopen geven we je graag al wat praktische tips. Uitgebreidere informatie vind je op operaballet.be/jouwbezoek.
De voorstellingen van Opera Ballet Vlaanderen starten stipt. Ben je te laat? Dan word je pas na de pauze of bij een geschikte onderbreking in de zaal toegelaten. Het aanvangsuur varieert naargelang de lengte van de voorstelling. Controleer dus altijd het tijdstip dat op je tickets vermeld staat. We streven ernaar om onze voorstellingen te laten eindigen rond 23:00u.
We openen de deuren 75 minuten voor aanvang. Zo kan je nog rustig genieten van een drankje en een hapje vooraf en de gratis inleiding meepikken. De deuren van de zaal gaan ongeveer 30 minuten voor aanvang open, tenzij anders aangegeven.
Alle opera-, dans- en Vonk-voorstellingen én de symfonische concerten worden ingeleid door een van onze dramaturgen of een externe spreker. De inleidingen starten een uur voor aanvang van de voorstelling, tenzij anders vermeld. Naast de live-inleidingen bieden we bij de meeste producties audio-inleidingen aan, die je kan beluisteren waar en wanneer je dat wil. De meest up-to-date informatie over de inleidingen vind je via operaballet.be en in de servicemail die je twee dagen voor de voorstelling ontvangt.
Alle opera’s worden in de originele taal gezongen. Een Nederlandse en een Engelse vertaling zijn te volgen via de boventiteling. Die is helaas niet vanaf alle stoelen in de zaal even goed zichtbaar. Wil je helemaal zeker zijn dat de boventiteling vanaf jouw stoel goed zichtbaar is, neem dan contact op met het bespreekbureau.
Bij elke productie verschijnt een programmaboek met achtergrondinfo en foto’s. Bij De Materie en Der Schmied von Gent verschijnt ook een nieuw volume van de reeks Operatheek. Die compacte boekjes, uitgegeven in samenwerking met Universitaire Pers Leuven, bieden een nog diepgaander inzicht in de ontstaansgeschiedenis, de tekst en de muziek van het werk. De auteurs zijn specialisten in hun vakgebied die hun onderzoek toegankelijk maken voor een breed publiek. Eerder verschenen volumes over onder meer Les Pêcheurs de perles, Madama Butterfly, Wozzeck, Parsifal en Don Giovanni
Opera Ballet Vlaanderen brengt zijn producties met grote zorg en na een intens creatief proces. Onze voorstellingen zijn fictieve of theatrale vertalingen van soms confronterende onderwerpen in de realiteit. Thema’s zoals (seksueel) geweld, oorlogsgeweld, suïcide of incest komen geregeld aan bod in opera en dans. Wanneer een productie beelden of verhaalelementen bevat die als schokkend kunnen worden ervaren, waarschuwen wij ons publiek op voorhand en formuleren we een content warning. Daarnaast waarschuwen we ook wanneer onze voorstellingen fysieke triggers bevatten, zoals stroboscopische lichtflitsen of hard geluid. Omdat we het creatieproces alle vrijheid willen geven, kunnen we dat niet (altijd) al vóór de start van de ticketverkoop doen. Uiterlijk twee weken voor de première wordt de meest recente informatie over inhoudelijke thema’s gedeeld via onze online kanalen en via mail. Met alle vragen kan je ook terecht via info@operaballet.be en in de bespreekbureaus.
Kom je iets vieren bij OBV of wil je iemand verrassen? Neem contact op via info@operaballet.be en we bekijken samen hoe we je bezoek net dat tikkeltje extra kunnen geven. Een tafeltje apart in de Foyer met een gekoelde fles champagne? Een wenskaart op de stoel? Wij denken met veel enthousiasme met je mee.
Door de tijdelijke sluiting van Opera Gent wijken we uit naar andere speelplekken. Ook de mobiliteit in en rond Antwerpen blijft in beweging. We begrijpen dat dit invloed heeft op hoe je je bezoek plant. Daarom helpen we je op weg met verschillende comfortabele manieren om onze voorstellingen te bereiken. Je kan bijvoorbeeld kiezen voor korting op je treinticket met het Bravo!-ticket van NMBS, onze OBV-bus, een park-and-ride aan de rand van de stad of carpoolen via Slinger. Ook tram, fiets of met korting parkeren via Interparking zijn interessante opties.
Op de website vind je een overzicht van mogelijkheden, inclusief praktische tips, kortingen en initiatieven van Opera Ballet Vlaanderen om je bezoek zo ontspannen mogelijk te laten beginnen.
OPERABALLET.BE/BEREIKBAARHEID
Opera Ballet Vlaanderen wil toegankelijk zijn voor iedereen. Met een aangepast prijsbeleid willen we de financiële drempel verlagen. De charme van onze historische gebouwen stelt ons wel voor praktische uitdagingen. Voldoen aan de hedendaagse comfortnormen voor mensen met beperkte mobiliteit is niet altijd vanzelfsprekend. Wij denken met je mee en luisteren naar je specifieke noden.
Dankzij live-audiobeschrijving maken we onze voorstellingen toegankelijk voor blinden en slechtzienden. Via een hoofdtelefoon hoor je extra informatie over de choreografie, kostuums en decors. Voorafgaand aan de voorstelling voorzien we een inleiding in de zaal om je wegwijs te maken in het verhaal.
Reserveer je tickets rechtstreeks via ons bespreekbureau (info@operaballet.be). Kom je liever in groep of wens je extra ondersteuning? Dan brengen we je graag in contact met de organisatie VeBeS.
Dit seizoen is er audiodescriptie bij de volgende twee voorstellingen. LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, wo 23 dec om 15:00u DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, zo 28 feb om 15:00u
In Opera Antwerpen zijn plaatsen op de parterre of het eerste balkon altijd de beste optie als je slecht ter been bent. Er zijn speciale rolstoelplaatsen voorzien op de parterre. Via het bespreekbureau (links van de trappen op het Operaplein) kan je zonder trappen het gebouw betreden. Daar kan je de lift nemen die je tot de hoogste verdieping brengt. In Theater ‘t Eilandje zijn de plaatsen op rij 7 toegankelijk zonder trappen. Op beide locaties zijn aangepaste toiletten aanwezig op de gelijkvloerse verdieping.
Assistentiehonden zijn welkom na verwittiging. Mocht je aanvullende vragen hebben of assistentie nodig hebben, neem dan contact met ons op via info@operaballet.be.
Wie in aanmerking komt voor het aangepaste tarief voor personen met een beperkte mobiliteit, krijgt 50 procent korting op de standaardprijs. Je begeleider krijgt dezelfde korting. Kaarten tegen dit tarief kan je enkel telefonisch of ter plaatse bestellen in het bespreekbureau en met een officieel attest. Het tarief is nooit met terugwerkende kracht te krijgen.
Voor de toegankelijkheid van de andere speellocaties verwijzen we je naar de desbetreffende websites.
Voor al onze voorstellingen zijn tickets tegen kansentarief beschikbaar. Ze zijn in Antwerpen te koop via het bespreekbureau op vertoon van je A-kaart of nummer van de sociale zekerheid. Inwoners van Gent kunnen deze korting krijgen met hun UiTPAS. De UiTPAS kan je ook online valideren.
Tickets tegen kansentarief zijn beschikbaar tot een dag voor de voorstelling. Dit tarief is strikt persoonlijk (één ticket per voorstelling per A-kaart of UiTPAS), niet met terugwerkende kracht te verkrijgen en in functie van beschikbaarheid. De korting geldt niet voor abonnementen.
OBV is partner van VRIJUIT (Fonds Vrijetijdsparticipatie) dat cultuur- en sportevenementen betaalbaar maakt voor mensen met een beperkt budget. Via de lidorganisaties bezorgt VRIJUIT zo’n 20.000 mensen jaarlijks een fijne dag of avond. Tickets zijn rechtstreeks te boeken via vrijuit.nu.
Werkzoekenden kunnen op weekdagen onze voorstellingen bijwonen met een korting van 25 procent. Kaarten tegen dit tarief kan je enkel telefonisch of ter plaatse in het bespreekbureau bestellen en met een officieel attest.
Elke leerling, ongeacht leeftijd of studierichting, kan geprikkeld worden door de wereld van opera, muziek en dans. De verhalen die we op de scène brengen, vertellen iets over de wereld van vandaag. De verhalen die zich naast de scène afspelen, getuigen dan weer van inzet, samenwerking en vakmanschap.
Ontdek hier ons aanbod én de voordelige tarieven voor scholen. Alle info voor scholen is ook gebundeld op operaballet.be/scholen. Daar kan je je ook inschrijven voor de scholennieuwsbrief.
LAGER (derde graad)
(c) Bart Grietens
Wat als je zo graag wil vliegen… en het gewoon probeert? Figures in Flight is een fantasierijke dansvoorstelling over grote dromen, kleine mislukkingen en de moed om opnieuw te beginnen. Choreograaf Shane Urton blaast nieuw leven in de mythe van Icarus en is geïnspireerd door Panamarenko’s fascinatie voor vliegen én falen. Leerlingen ervaren hoe kunst en wetenschap elkaar kunnen versterken.
THEATER ‘T EILANDJE ANTWERPEN do 15, vr 16 apr om 14:00u
PRIJS
8 euro/leerling
SECUNDAIR (vanaf tweede graad)
In A Wave neemt choreografe Zoë Demoustier iconische dansscènes uit de jaren 1980 en 1990 onder handen. Zij en haar cast eigenen zich het danserfgoed van de ‘Vlaamse Golf’ (opnieuw) toe en gaan er hun eigen weg mee.
OPERA ANTWERPEN do 11 mrt om 14:00u
PRIJS
8 euro/leerling
SECUNDAIR DKO jongerenklassen
Kom je met je klas naar een voorstelling op een doordeweekse avond? De formule Now Playing biedt een inleiding op maat van jonge bezoekers. We geven toelichting bij de enscenering en het maakproces. We moedigen leerlingen aan te kijken, te luisteren en te ontdekken. Tickets tegen het Now Playing-tarief zijn beperkt per voorstelling, zo garanderen we een kwaliteitsvolle en persoonlijke ondersteuning.
Onderstaande voorstellingen zijn ideaal voor een eerste kennismaking met opera en dans: De Materie (opera/dans), The Sleeping Beauty (dans), Der Schmied von Gent (opera), A Wave (dans).
PRIJS
15 euro/leerling
SECUNDAIR DKO
Wil je ontdekken hoe een voorstelling tot stand komt? Dan is een repetitie bijwonen ideaal. Leerlingen maken op een beknopte en interactieve manier kennis met opera of dans. In de inleiding staan we stil bij de kenmerken van de kunstvorm en hoe het creatieproces verloopt. Daarna wonen leerlingen een deel van een repetitie bij.
Ontdek op operaballet.be/scholen bij welke producties we de deuren openen.
DUUR
90 minuten
PRIJS
5 euro/leerling (max. 60 leerlingen)
LAGER
Tijdens deze workshop ontdekken leerlingen dat een podium eigenlijk niet zo heel veel verschilt van de speelplaats. Samen met een artistiek begeleider trekken ze de theaterzaal in om te spelen. Gaandeweg maken ze kennis met verschillende elementen van opera en dans: beweging, muziek, tekst, verbeelding en licht.
DUUR
120 min (90 minuten eerste graad lager)
PRIJS
125 euro per klasgroep (max. 25 leerlingen)
LAGER SECUNDAIR DKO HOGER ONDERWIJS
Per voorstelling van Opera Ballet Vlaanderen zijn zo’n 200 medewerkers uit verschillende disciplines in de weer. Dat samenspel maken we tastbaar door de productie die op dat moment op de scène staat als startpunt te nemen voor een interactieve rondleiding. Per onderwijsvorm ontdekken leerlingen op een andere manier hoe het denkproces van een (artistiek) team kan verlopen. Leerlingen lager onderwijs ontpoppen zich tot ware ateliermedewerkers: decor, kap & grime, rekwisieten en kostuum. Klasgroepen uit het secundair, hoger of deeltijds kunstonderwijs buigen hun hoofd over de regiestijl: hoe sluit die aan bij het verhaal dat wordt verteld?
Bekijk de data op operaballet.be/scholen en ontdek op welke momenten jullie een bezoek kunnen aanvragen.
DUUR
90 minuten
PRIJS
90 euro per klasgroep (max. 25 leerlingen)
Jij en je leerlingen zijn uiteraard welkom bij elke voorstelling. Bepaal zelf welke voorstelling het beste aansluit bij je klasgroep en op welk kortingstarief je een beroep kan doen.
SCHOLEN, CONSERVATORIA, MUZIEKACADEMIES
Groepen vanaf 10 leerlingen of studenten jonger dan 30 jaar begeleid door een leerkracht of docent hebben recht op een korting van 50 procent. Per 10 leerlingen/studenten komt 1 begeleider gratis mee.
Groepen van studenten ouder dan 30 jaar genieten 25 procent korting op losse tickets. Vanaf 10 studenten komt 1 begeleider gratis mee.
Niet van toepassing op tickets in rang 1 en 2.
Beperkt aantal tickets per voorstelling.
LERARENKAART
Heb je een lerarenkaart? Dan kan je op weekdagen onze voorstellingen bijwonen tegen een kortingstarief van 25 procent. Kaarten tegen dit tarief kunnen enkel telefonisch of ter plaatse worden besteld via het bespreekbureau en op vertoon van je lerarenkaart.
CULTUUR(SHOK)CHEQUES
Middelbare scholieren (vanaf 15 jaar) die naar school gaan in Antwerpen, Berchem, Borgerhout, Deurne, Ekeren, Hoboken en Merksem kunnen met een cultuur(shok)cheque naar een voorstelling komen kijken. Voor 6 euro koop je op het secretariaat van je school een boekje met drie cultuurcheques.
Ontdek ons educatieve aanbod en leg vanaf woensdag 20 mei je reservaties voor voorstellingen en activiteiten van seizoen 26/27 vast. NIEUW
Tijdens een rondleiding bij Opera Ballet Vlaanderen kom je waar het publiek normaal niet komt: in de coulissen en de ateliers waar elke dag met vakmanschap en creativiteit gewerkt wordt aan nieuwe producties. Je ontdekt bijvoorbeeld hoe kostuums tot stand komen, pruiken geknoopt worden en rekwisieten tot in het kleinste detail worden uitgewerkt. Laat je meevoeren door een wereld van bijzondere ambachten en ga mee naar verborgen plekken in Opera Antwerpen of Theater ’t Eilandje. Onze rondleidingen zijn er voor iedereen in het weekend en voor groepen en scholen op aanvraag. Alle praktische informatie vind je ook op operaballet.be/rondleidingen.
Koop een ticket voor onze weekendrondleidingen en werp samen met onze gids een blik voor en achter de schermen van Opera Antwerpen. Voor de vaste rondleiding kan je je individueel inschrijven.
DATA
za 26 sep, za 10 okt, za 19 dec, za 13 feb, za 20 feb, za 13 mrt, za 3 apr, za 24 apr, za 29 mei, za 26 juni — telkens om 14:00u zo 27 sep, zo 11 okt, zo 20 dec, zo 14 mrt, zo 4 apr, zo 25 apr, zo 27 juni — telkens om 11:00u
PRIJS
15 euro
DUUR
90 minuten
Dit seizoen organiseert OBV familierondleidingen in Opera Antwerpen, een speelse duik in de wereld van opera, dans en muziek. De familierondleidingen zijn gericht op kinderen tussen 6 en 12 jaar en hun familie.
DATA zo 27 dec, zo 3 jan, zo 14 feb, zo 28 feb, zo 30 mei telkens om 11:00u
PRIJS
15 euro (volwassenen), 8 euro (kinderen)
DUUR
90 minuten
Kom met je organisatie, familie of vrienden op bezoek in Opera Antwerpen of bij ons dansgezelschap op ‘t Eilandje in Antwerpen. Neem online een kijkje in onze kalender en ontdek op welke momenten je een groepsbezoek kan aanvragen.
PRIJS
200 euro per groep van 20 personen.
Voor groepen van meer dan 20 personen betaal je 10 euro per persoon extra met een maximum van 25 personen.
DUUR
90 minuten
Laat OBV je een seizoen lang mee op reis nemen vanop je vaste plaats aan boord. Een abonnement bij Opera Ballet Vlaanderen betekent meer dan enkel tickets bundelen: het is je eigen route door een seizoen vol grote emoties, nieuwe ontdekkingen en onvergetelijke avonden.
In een drukke agenda schiet een avond opera of dans er al eens bij in. Dankzij een abonnement plan je vooruit, reserveer je tijd voor jezelf en heb je telkens opnieuw iets om naar uit te kijken.
Kies je voor een formule of selecteer je liever zelf titels en data: er is altijd een abonnementsformule die bij jou past.
WAAROM KIEZEN VOOR EEN ABONNEMENT?
Een abonnement is altijd goedkoper dan losse tickets. Je betaalt geen reservatiekosten.
Je krijgt voorrang bij aankoop van extra tickets en bij verlenging van je abonnement in het seizoen daarop.
In de meeste formules heb je een vaste stoel in de zaal.
Daarbovenop worden onze abonnees doorheen het seizoen verrast met extra kortingen, gratis tickets en andere attenties
Als abonnee kan je je tickets gratis omruilen naar een andere datum van dezelfde productie.
HOE WERKT HET?
Ruilen kan online, via je account.
Tot 24 uur voor de voorstelling.
Binnen dezelfde rang en volgens beschikbaarheid. Is de nieuwe datum duurder? Dan betaal je enkel het verschil.
Omruilen kan vanaf de start van de losse ticketverkoop op vrijdag 22 mei 2026.
Als abonnee geniet je van voordelen die je dichter bij Opera Ballet Vlaanderen brengen.
15 procent korting op een extra voorstelling naar keuze. Voorrang bij aankoop van losse tickets. Voordeeltarief op programmaboeken.
Gratis OBV Magazine bij je thuis.
Als Gentse abonnee krijg je 15 procent korting op voorstellingen in Antwerpen.
Uitstap naar Rijsel? Abonnees krijgen 15 procent korting op voorstellingen bij onze partner Opéra de Lille. Exclusieve acties en verrassingen in de loop van het seizoen. Gratis toegang tot alle panelgesprekken van AAN TAFEL.
Met het Flex-abonnement bepaal je zelf welke producties bij je passen. In plaats van een vaste reeks kies je vrij drie voorstellingen uit ons brede aanbod en combineer je ze zoals het jou past: de titel, de datum én de stad.
WAAROM FLEX?
Je kiest zelf welke producties je bijwoont, wanneer je komt en in welke stad.
Het is voordeliger dan losse tickets.
Je kan het Flex-abonnement ook tijdens het seizoen aankopen, zolang er drie titels beschikbaar zijn.
Je geniet mee van abonnementsvoordelen: 15 procent korting op een extra voorstelling buiten je abonnement, voordeeltarief op programmaboeken, gratis OBV Magazine bij je thuis en exclusieve acties en verrassingen in de loop van het seizoen.
GOED OM TE WETEN
Het Flex-abonnement geldt voor alle voorstellingen in seizoen 26/27. Er is geen vaste-stoelgarantie: je kiest je plaats per voorstelling, afhankelijk van beschikbaarheid.
Wie jonger is dan 35 jaar, krijgt 30 procent korting. Ben je jonger dan 26 jaar? Dan loopt de korting op tot 50 procent.
Wisselen van datum kan tegen de gebruikelijke ruilkosten. Er is geen automatische verlenging: elk seizoen stel je je Flexabonnement opnieuw samen.
Te koop vanaf vrijdag 22 mei 2026
Had je al een abonnement in seizoen 25/26?
VERNIEUWEN OF WIJZIGEN
vrijdag 24 april t.e.m. dinsdag 5 mei 2026
Vernieuw eenvoudig via de link in je mailbox. Zelfde plaats en reeks? Eén klik volstaat.
Liever wijzigen? Je kan online beschikbare plaatsen bekijken of contact opnemen met het bespreekbureau.
Heb je niet vernieuwd op 5 mei 2026, dan geven we je plaatsen vrij.
Vrienden van Opera Ballet Vlaanderen hebben voorrang vanaf donderdag 23 april 2026.
Nog geen abonnement?
Nieuwe abonnementen zijn te koop vanaf vrijdag 8 mei 2026. Dit kan via de website, telefonisch of live in het bespreekbureau.
Vrienden van Opera Ballet Vlaanderen kunnen al bestellen vanaf donderdag 7 mei 2026.
BELANGRIJKE DATA
Vrijdag 24 april: start hernieuwing abonnementen
Vrijdag 8 mei: start verkoop nieuwe abonnementen
Vrienden hebben altijd één dag voorrang
DE MATERIE
Opera Antwerpen, wo 16 sep om 20:00u
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, di 27 okt om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, zo 13 dec om 20:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, do 11 feb om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, do 11 mrt om 18:30u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, do 1 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, zo 23 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €179 tot €766 tarief -35 van €132 tot €564 tarief -26 van €94 tot €403
DE MATERIE
Opera Antwerpen, zo 20 sep om 15:00u
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, zo 1 nov om 15:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, zo 20 dec om 15:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, zo 14 feb om 15:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, zo 21 mrt om 15:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, zo 25 apr om 15:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, zo 30 mei om 15:00u
PRIJS
standaardtarief van €182 tot €751 tarief -35 van €134 tot €553 tarief -26 van €96 tot €395
DE MATERIE
Opera Antwerpen, za 19 sep om 20:00u
SCHUBERT 9
DE SINGEL Antwerpen, vr 20 nov om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, vr 18 dec om 20:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, za 20 feb om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, zo 21 mrt om 15:00u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, za 3 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, vr 28 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €179 tot €718 tarief -35 van €132 tot €529 tarief -26 van €94 tot €378
DE MATERIE
Opera Antwerpen, di 22 sep om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, di 29 dec om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, do 11 mrt om 18:30u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, do 8 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, di 1 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €121 tot €529 tarief -35 van €89 tot €390 tarief -26 van €64 tot €279
DE MATERIE
Opera Antwerpen, do 24 sep om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, do 7 jan om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, zo 21 mrt om 15:00u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, vr 2 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, wo 26 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €122 tot €532 tarief -35 van €90 tot €392 tarief -26 van €64 tot €280
DE MATERIE
Opera Antwerpen, do 17 sep om 20:00u
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, do 29 okt om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, wo 16 dec om 20:00u
SIBELIUS 5
DE SINGEL Antwerpen, zo 24 jan om 15:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, wo 17 feb om 20:00u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, wo 7 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, do 3 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €152 tot €698
tarief -35 van €112 tot €515 tarief -26 van €80 tot €368
DE MATERIE
Opera Antwerpen, do 17 sep om 20:00u
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, do 29 okt om 20:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, wo 17 feb om 20:00u
DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, wo 7 apr om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €82 tot €388 tarief -35 van €60 tot €286 tarief -26 van €43 tot €204
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, wo 16 dec om 20:00u
SIBELIUS 5
DE SINGEL Antwerpen, zo 24 jan om 15:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, do 11 mrt om 18:30u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, do 3 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €101 tot €401 tarief -35 van €74 tot €295
tarief -26 van €53 tot €211
DE MATERIE
Opera Antwerpen, za 26 sep om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, zo 27 dec om 15:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, vr 26 feb om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, do 11 mrt om 18:30u
PRIJS
standaardtarief van €108 tot €480
tarief -35 van €80 tot €354
tarief -26 van €57 tot €253
DE MATERIE
Opera Antwerpen, do 17 sep om 20:00u
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, vr 16 okt om 20:00u
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, do 29 okt om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, wo 16 dec om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, za 23 jan om 17:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, wo 17 feb om 20:00u DE DRAAISCHIJF
Opera Antwerpen, wo 7 apr om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, do 3 jun om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, do 1 jul om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €206 tot €845 tarief -35 van €152 tot €621 tarief -26 van €112 tot €448
ORPHÉE ET EURYDICE
Opera Antwerpen, di 27 okt om 20:00u
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, zo 13 dec om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, za 16 jan om 20:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, do 11 feb om 20:00u
A WAVE
Opera Antwerpen, wo 10 mrt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, wo 21 apr om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, do 24 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €185 tot €580 tarief -35 van €138 tot €429 tarief -26 van €101 tot €309
LA TRAVIATA
Opera Antwerpen, wo 16 dec om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, za 23 jan om 17:00u
DER SCHMIED VON GENT
Opera Antwerpen, wo 17 feb om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, za 3 jul om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €103 tot €395 tarief -35 van €78 tot €293 tarief -26 van €58 tot €211
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, do 8 okt om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, za 16 jan om 20:00u
A WAVE
Opera Antwerpen, wo 10 mrt om 20:00u
CHOREOLAB
Theater 't Eilandje Antwerpen, wo 17 mrt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, wo 21 apr om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, do 24 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €165 tot €310 tarief -35 van €123 tot €230 tarief -26 van €90 tot €169
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, za 10 okt om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, vr 22 jan om 20:00u
A WAVE
Opera Antwerpen, za 13 mrt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, za 24 apr om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, za 26 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €133 tot €279
tarief -35 van €100 tot €207
tarief -26 van €74 tot €150
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, zo 11 okt om 15:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, za 23 jan om 17:00u
A WAVE
Opera Antwerpen, zo 14 mrt om 15:00u
CHOREOLAB
Theater 't Eilandje Antwerpen, zo 21 mrt om 15:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, zo 27 jun om 15:00u
PRIJS
standaardtarief van €140 tot €263
tarief -35 van €105 tot €195
tarief -26 van €77 tot €142
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, di 13 okt om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, di 19 jan om 20:00u
CHOREOLAB
Theater 't Eilandje Antwerpen, di 23 mrt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, di 27 apr om 20:00
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, di 29 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €120 tot €260 tarief -35 van €88 tot €187 tarief -26 van €67 tot €140
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Opera Antwerpen, do 15 okt om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, do 21 jan om 20:00u
CHOREOLAB
Theater 't Eilandje Antwerpen, za 20 mrt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, vr 23 apr om 20:00u
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, vr 2 jul om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €128 tot €266
tarief -35 van €95 tot €195 tarief -26 van €71 tot €144
OPERAPREMIÈRES
ORPHÉE ET EURYDICE
Muziekcentrum De Bijloke Gent, wo 4 nov om 20:00u
SCHUBERT 9
Muziekcentrum De Bijloke Gent, za 21 nov om 20:00u
LOHENGRIN
Muziekcentrum De Bijloke Gent, zo 14 mrt om 15:00u
DE DRAAISCHIJF
Capitole Gent, vr 23 apr om 20:00u
WINTERREISE De Vooruit Gent, wo 12 mei om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Concertgebouw Brugge, vr 11 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €194 tot €430 tarief -35 van €143 tot €317 tarief -26 van €102 tot €226
ORPHÉE ET EURYDICE
Muziekcentrum De Bijloke Gent, di 10 nov om 20:00u
LOHENGRIN
Muziekcentrum De Bijloke Gent, di 16 mrt om 18:30u DE DRAAISCHIJF
Capitole Gent, di 27 apr om 20:00u
WINTERREISE De Vooruit Gent, do 13 mei om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Concertgebouw Brugge, di 15 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €159 tot €382 tarief -35 van €117 tot €282 tarief -26 van €84 tot €201
ORPHÉE ET EURYDICE
Muziekcentrum De Bijloke Gent, zo 8 nov om 15:00u
LOHENGRIN
Muziekcentrum De Bijloke Gent, zo 14 mrt om 15:00u DE DRAAISCHIJF
Capitole Gent, zo 25 apr om 15:00u
WINTERREISE De Vooruit Gent, za 15 mei om 17:00u
LAUREATENCONCERT ELISABETHWEDSTRIJD
Muziekcentrum De Bijloke Gent, zo 6 jun om 15:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Concertgebouw Brugge, zo 13 jun om 15:00u
PRIJS
standaardtarief van €194 tot €430 tarief -35 van €143 tot €317 tarief -26 van €102 tot €226
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG Capitole Gent, vr 25 sep om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Capitole Gent, vr 29 jan om 20:00u
A WAVE
De Vooruit Gent, wo 24 mrt om 20:00u
WINTERREISE
De Vooruit Gent, wo 12 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €127 tot €204 tarief -35 van €93 tot €150 tarief -26 van €67 tot €107
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Capitole Gent, za 26 sep om 20:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Capitole Gent, za 30 jan om 20:00u
A WAVE
De Vooruit Gent, vr 26 mrt om 20:00u
WINTERREISE
De Vooruit Gent, vr 14 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €127 tot €204
tarief -35 van €93 tot €150
tarief -26 van €67 tot €107
OPERA IN HET WEEKEND
ORPHÉE ET EURYDICE
Muziekcentrum De Bijloke Gent, vr 6 nov om 20:00u
SIBELIUS 5
Muziekcentrum De Bijloke Gent, vr 22 jan om 20:00u
LOHENGRIN
Muziekcentrum De Bijloke Gent, vr 19 mrt om 18:30u
DE DRAAISCHIJF
Capitole Gent, za 24 apr om 20:00u
WINTERREISE
De Vooruit Gent, vr 14 mei om 20:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Concertgebouw Brugge, za 19 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €194 tot €430 tarief -35 van €143 tot €317 tarief -26 van €102 tot €226
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG
Capitole Gent, zo 27 sep om 15:00u
THE SLEEPING BEAUTY
Capitole Gent, zo 31 jan om 15:00u
A WAVE
De Vooruit Gent, za 27 mrt om 17:00u
WINTERREISE
De Vooruit Gent, za 15 mei om 17:00u
PRIJS
standaardtarief van €127 tot €204
tarief -35 van €93 tot €150
tarief -26 van €67 tot €107
DANS
i.s.m. DE SINGEL
APRÈS MOI, LE DÉLUGE
DE SINGEL Antwerpen, vr 13 nov om 20:00 uur
THE SLEEPING BEAUTY
Stadsschouwburg Antwerpen, ma 18 jan om 20:00u
MY FIERCE IGNORANT STEP
DE SINGEL Antwerpen, vr 12 feb om 20:00 uur
BAUSCH / PLATEL / MAHLER
Opera Antwerpen, za 26 jun om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €116 tot €200 tarief -35 van €83 tot €144 tarief -26 van €59 tot €103
Deze reeks is te koop vanaf vrijdag 8 mei 2026.
i.s.m. DE SINGEL
THE ROMEO DE SINGEL Antwerpen, vr 23 okt om 20:00u
WINTERREISE
Opera Antwerpen, za 24 apr om 20:00
PRIJS
standaardtarief van €54 tot €82 tarief -35 van €39 tot €59 tarief -26 van €28 tot €42
Deze reeks is te koop vanaf vrijdag 8 mei 2026.
VOCALE PRACHT
i.s.m. Antwerp Symphony Orchestra
MARC ALBRECHT DIRIGEERT MAHLER 3
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, vr 2 okt om 20:00u
HERREWEGHE DIRIGEERT DVOŘÁKS REQUIEM
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, do 12 nov om 20:00u
LOHENGRIN
Koningin Elisabethzaal Antwerpen, zo 21 mrt om 15:00u
LUCIFER EN DE SCHELDE
Opera Antwerpen, wo 26 mei om 20:00u
PRIJS
standaardtarief van €89 tot €350 tarief -35 van €69 tot €269
Deze reeks is te koop vanaf vrijdag 8 mei 2026.
De losse kaartverkoop voor onze producties van het seizoen 26/27 start op vrijdag 22 mei 2026.
Vrienden en abonnees hebben een dag voorrang en kunnen al vanaf donderdag 21 mei 2026 (extra) tickets aankopen.
LUCIFER EN DE SCHELDE IN CONCERTGEBOUW BRUGGE
Elk seizoen brengen we een grote productie in Concertgebouw Brugge. Dit jaar is dat Lucifer en De Schelde, een voorstelling door FC Bergman naar twee oratoria van Peter Benoit. Tickets buiten abonnement zijn te koop vanaf dinsdag 19 mei via concertgebouw.be.
BARTÓK / BEETHOVEN / SCHÖNBERG, THE SLEEPING BEAUTY & DE DRAAISCHIJF IN CAPITOLE GENT
Losse tickets voor deze voorstellingen zijn te koop vanaf vrijdag 22 mei via capitole.be.
Tickets voor onze voorstellingen in Concertgebouw Brugge en Capitole Gent zijn eerder beschikbaar in een abonnementsformule. Duik in ons aanbod op p. 142.
Via operaballet.be
De snelste en eenvoudigste manier om de beste plaatsen te bestellen is via operaballet.be. Je kiest zelf je plaatsen op het zaalplan. Je kan je ticket(s) downloaden als pdf of mobiel ticket.
Ter plaatse in het bespreekbureau of telefonisch
Ons team adviseert je graag over de voorstellingen en de beschikbare plaatsen in de zaal.
Groepen vanaf 10 personen krijgen kortingen op reguliere voorstellingen: groepen van 10 tot 30 personen: 10 procent groepen van 31 tot 60 personen: 15 procent groepen van 61 of meer personen: 20 procent
Wil je meer dan twee voorstellingen bijwonen met je groep? Dan is een Flex-abonnement een goeie optie (zie p. 138). Voor een groepsarrangement op maat kan je terecht bij groepen@operaballet.be.
Groepen met een groepen-UiTPAS tegen kansentarief hebben recht op 80 procent korting op hun tickets.
Alle tickets worden op voorhand betaald. OBV behoudt zich het recht voor om tickets die 24 uur voor aanvang van de voorstelling niet betaald zijn, weer vrij te geven. Tickets worden niet terugbetaald.
Om de prijzen van elke stoel zo goed mogelijk te laten overeenkomen met de zichtbaarheid hanteren wij een zaalindeling in categorieën en bijbehorende prijsklassen. We houden hoofdzakelijk rekening met de afstand tot en zichtlijnen naar de scène. Tijdens het online aankoopproces proberen we je zo goed mogelijk te informeren. In het zaalplan van Opera Antwerpen op de website kan je via de 360°-weergave een foto zien met het perspectief naar de scène vanaf je geselecteerde stoel. Je kan onze zaalplannen raadplegen in deze brochure of op de website. Twijfel je? Onze collega’s van het bespreekbureau helpen je graag verder.
Ben je verhinderd om de voorstelling bij te wonen? Dan kan je zelf online je tickets ruilen voor een andere datum van dezelfde productie. Omruilen is steeds in functie van de beschikbaarheid. Ruil je naar een hogere categorie, dan betaal je het verschil bij. Ruil je naar een lagere categorie, dan wordt het prijsverschil niet terugbetaald. Ruilen kan tot 48 uur voor de voorstelling waarvoor je van datum wil wisselen. Je betaalt 5 euro ruilkosten per bestelling.
Bij een uitverkochte voorstelling kan je intekenen op een wachtlijst. Zo kunnen we je contacteren wanneer plaatsen vrijkomen. Natuurlijk kan je ook altijd je kans op tickets wagen door een uur voor het begin van de voorstelling naar de avondkassa te komen.
Met een cadeaubon van Opera Ballet Vlaanderen scoor je altijd. Je bepaalt zelf de waarde en de gelukkige krijgt twee jaar de tijd om de bon deels of volledig te gebruiken. De eventuele restwaarde wordt altijd omgezet in een nieuwe cadeaubon. Bestel de bon via operaballet.be of kom langs in het bespreekbureau voor een mooie verpakking. Een cadeaubon van Opera Ballet Vlaanderen kan je alleen gebruiken voor de voorstellingen in verkoop bij OBV.
Abonnees van Opera Ballet Vlaanderen genieten 15 procent korting op tickets voor het hele seizoen 26/27 van Opéra de Lille. Koop je tickets online op opera-lille.fr en selecteer het tarief ‘tarif partenaires culturels’ of ‘partner cultural institutions’. In een volgende stap zal je gevraagd worden een ticket met abonneekorting bij Opera Ballet Vlaanderen te uploaden.
Hou er rekening mee dat op externe locaties andere modaliteiten en huisregels van toepassing kunnen zijn. Wij blijven je hierover informeren via onze communicatiekanalen. Raadpleeg ook de website van de desbetreffende speelplek voor al je praktische vragen.
OPERA ANTWERPEN
Frankrijklei 3, 2000 Antwerpen
Telefonisch
+32 (0) 3 202 10 20
+32(0)9 268 10 57
dinsdag t.e.m. zaterdag van 13:00u tot 18:00u
Per mail
info@operaballet.be Ter plaatse
dinsdag t.e.m. zaterdag van 14:00u tot 18:00u
VOORSTELLINGSKASSA
Één uur voor aanvang van elke voorstelling, enkel voor tickets van de voorstelling zelf (niet telefonisch).
ZOMERVAKANTIE
Het bespreekbureau is gesloten van 4 juli tot en met 15 augustus 2026.
Contactgegevens van onze partners met ticketverkoop
CONCERTGEBOUW BRUGGE
't Zand 34, 8000 Brugge
Tickets online concertgebouw.be
Heb je een vraag? concertgebouw.be/contact
Ticketlijn (telefonisch tickets bestellen)
+32 (0) 78 15 20 20 maandag tot vrijdag van 14:00u tot 17:00u
CAPITOLE GENT
Graaf van Vlaanderenplein 5, 9000 Gent
Tickets online capitole-gent.be
Ticketlijn (telefonisch tickets bestellen)
+32 (0) 3 400 00 34 maandag tot vrijdag van 13:00u tot 17:30u
TICKETS GENT
Sint Baafsplein 17, 9000 Gent maandag tot vrijdag van 10:00u tot 18:00u zaterdag van 14:00u tot 18:00u gesloten op zon- en feestdagen
Telefonisch +32 (0)9 225 01 01 Per mail info@ticketsgent.be
Word Vriend van Opera Ballet Vlaanderen: beleef meer achter de schermen.
Wil je meer dan een plek in onze zalen? Als Vriend van Opera Ballet Vlaanderen stap je midden in de actie. Wij nemen je mee naar de plaatsen waar anderen niet komen: van de eerste bewegingen in de repetitiestudio tot ontmoetingen met artiesten en makers. Je ontmoet gelijkgestemden, reist met ons mee naar internationale podia en ziet producties groeien van eerste idee tot première. Bovendien steun je met jouw lidmaatschap direct de toekomst van ons huis: we investeren jouw bijdrage in het Jong Ensemble en in projecten die jongeren de kans geven om opera en dans vanop de eerste rij te ontdekken.
Je bent al Vriend vanaf 70 euro per jaar. Ben je jonger dan 35 jaar? Dan geniet je van 50 procent korting op het lidgeld.
VRIEND SOLO (70 euro) / DUO (120 euro)
De basis voor elke cultuurliefhebber met toegang tot exclusieve events.
HUISVRIEND (300 euro)
Voor wie ons een warm hart toedraagt en nauwer betrokken wil zijn.
EREVRIEND (600 euro)
Geniet van extra voordelen en een diepere inkijk in de werking.
MECENAS (3.000 euro)
Onze belangrijkste steunpilaren, met zeer exclusieve ontvangsten en unieke artistieke ontmoetingen.
IN SEIZOEN 26/27
Voor het nieuwe seizoen staat weer heel wat moois op de planning.
ENKELE DATA OM NU AL TE NOTEREN:
13 september 2026: Onze traditionele tea party in Schoten bij Mecenassen Jan en Nadien De Backer. De ideale start van het seizoen in een prachtig kader met muziek en aangepaste versnaperingen.
30 oktober 2026: Het grote Vriendenfeest. Een avond vol verrassingen waar we samen de passie voor het podium vieren. Het hele seizoen door: exclusieve blikken achter de schermen, open repetities bij nieuwe producties en inspirerende cultuurreizen naar internationale steden.
MECENASSEN
Pol Bamelis, Jan en Nadien De Backer-Calle, Rudi en Viviane De Becker, Mignon Graafland, Mieke Jacobs - Mulder, Guy en Martine Reyniers, Leopold en Mia Van Hool, Bernard Van Hool, Axel en May Vervoordt, Jean-Jacques Wyndaele
EREVRIENDEN
Frank en Rita Arts, Monika Barkholt, Francine Bodderez, Maria Brouwers, Dirk en Hilde Callebaut - Deplanter, Cecile Cambien, Ans Carels, Jan en Danielle Cerfontaine - De Meulenaer, Walter Claes, Chris en Els Claessens - Maldoy, Jacques Claus, Filip Cocquijt, Marc en Annie Corluy-De Smedt, Jan D'Hertog en Micki Maes, Philippe en Sylvie D'heygere - Vercruysse, Dirk en Bea De Backer, Liane De Meester, Jos De Meyere, Wim De Paepe, Caroline De Pourcq, Luc en Rita De Quinnemar, Jacques en Erna Debraekeleer - Melotte, Eric en Catherine Deckers-Dael, Marie-Paule Derde, Jaap Deutekom, Marita Heyvaert, Philippe en Kitty Hopchet, Mieke Hutsebaut, Catherine Huyghe, Giovanni en Matthijs Immegeers - Hoekstra, Marleen en Patrick JanssensCallaert, Harold en Nicole Kint - De Smet, Sabine Koklenberg, Eric Lambrechts, Jan en Katelijne Lemmens - Boon, Erik Loosen, Patrick Maes en Nadine Cagnie, Dirk Maertens, Karen Meeuwissen, Bertrand en Katrien Mekeirel - De Baets, Johan en Francine Miljoenvan der Linden, Danny en Martina Mivis, Charles en Carla PetréHuysmans, Jan Raes en Tania Seynhaeve, Christian Rasschaert en Catherine Debrouwere, Michel en Katie Robeyns - De Pauw, Isabelle Santens, Ferry Saris, François en Véronique Saverys - De Hemptinne, Jacobus en Marianne Stuyck - Goossens, Wilfried en Denise Theunissen - Bruneel, Philippe Thewissen, Heiko en Jan Unterstab - Decoene, Herman en Bernadette Van de Velde-Moortgat, Frederik Van den Abeele, Jozef en Lorette Van der Perre - Devriendt, Joseph en Brigitta Van Elst - Peeters, Peter Van Hoecke, Valerie Van Hool, Veerle Van Kerckhoven, Luc Van Mulders, Christine Van Velthoven, Peter Vandamme, Vik en Katrien Vandamme - Van Eeckhoutte, Oliver en Nick Vandecappelle - Sablon, Koen en Renilde Vandelanotte - Draulans, Jan en Shaireen Vander Elst - Aftab, Peter en Katrien Vandeputte - Vanden Avenne, Paul en Christine Verhaeghe - Clarebout, Else Verté en Merel Amandt, Cecilia Vertommen - Goossens, Dirk en Anne Wauters-De Paepe, Nathalie Wittemans en Michèle Van Bogaert, Samuel Wynant
HUISVRIENDEN
Etienne Baert, Gerda Bats, Michel en Godelieve Berte - Van Ermen, Rudy en Els Broeckaert - Evers, Karel en Luc Cleiren - Warrens, Livia De Gryse, Lucy De Nave, Philip De Smedt, Marc en Christiane De Somer - Deroose, Justus en Helen de Visser - Bierma, Bart De Wever, Deborah Debruyckere, Alfred en Paula Derde - Meersschaert, Frederik Dossche, Marie Goedgezelschap, Anne Kaulen, Frank en Wendy JudoWeckhuysen, Marie Laga, Patrick Lammens, Geert en Ann LommeVan de Velde, Marc en Christine Mestdagh-Van den Dooren, Kathleen Meyer, Nadine Migom - Thienpont, Els Noorlander, Johan PalmersVan Der Reysen, Christophe Peeters, Werner en Steven PeetersWynants, Laurence Poleunis, Johan en Frederika Rogiers - Declerck, Marc Sobrie, Pierre en Trees Thomas - Bontinck, Marc TimmermansDe Brabandere, David en Veerle Van Aken - De Mondt, Leen Vandecruys, Frederick en Vincent Van Gysegem - Vandewalle, Yamina Verbeke, Catherine Vergote, Fernand Verlinde - Kerckhof, Philippe en Ann Verlinden - Timmermans, Luc Vrelust, Maarten Wijnants, Laurent Winnock
en allen die anoniem wensen te blijven…
Situatie op 11/3/2026
Om je een idee te geven van wat je als Vriend mag verwachten, blikken we terug op de vele mooie momenten van het afgelopen jaar. Met meer dan 600 Vrienden beleefden we maar liefst 28 exclusieve activiteiten.
2025
8 februari: Open repetitie Romeo + Julia met een digitale meet-and-greet met choreograaf Marcos Morau.
11 maart: We waren getuige van de muzikale precisie tijdens de repetitie van B’Rock onder leiding van René Jacobs.
27 april: Een gezellige busreis naar Amsterdam voor de indrukwekkende opera Die Frau ohne Schatten
30 april: Als eerste ontdekten we de plannen voor het nieuwe seizoen tijdens de officiële presentatie.
3 mei: Een unieke ervaring waarbij we midden tussen de zangers en muzikanten zaten tijdens de repetitie van Intolleranza 1960
8-12 mei: Een onvergetelijke Vriendenreis naar Rome, inclusief Tosca en onverwachte witte rook boven het Vaticaan.
11 juni: Onze Mecenassen genoten van zang in de private kunstcollectie van Filips en Ingrid De Ferm.
29 augustus: Een Arabische opera-ervaring in de unieke setting van een ontwijde kerk.
7 september: De jaarlijkse tea party in de tuin van Jan en Nadien De Backer was weer een zintuiglijk hoogtepunt.
26 september: De eerste kennismaking met onze nieuwe partners van het Antwerp Symphony Orchestra in de Koningin Elisabethzaal.
6-11 november: Een operareis naar Milaan en Firenze met drie prachtige operavoorstellingen.
15 november: Technisch directeur Mieke Vanderhaeghen gaf ons een blik op de logistiek achter het podium in Gent.
20 november: Een afscheidsfeest in de Gentse opera, waarbij we ruim 10.000 euro inzamelden voor onze scholenwerking.
11 december: Een sfeervolle open repetitie van Don Giovanni (inclusief levende kippen op het podium).
2026
14 februari: We zagen ‘het leven zoals het is’ tijdens een bewogen repetitie van Nabucco met improviserende solisten.
21-22 februari: Een inspirerend weekend in Amsterdam voor de nieuwste choreografieën van Jan Martens en Marcos Morau.
CONTACT
WORD JIJ ONZE VOLGENDE VRIEND?
Stuur een mail naar vrienden@operaballet.be. We kijken ernaar uit je te ontmoeten!
Anne-Sophie Van Vyve vrienden@operaballet.be
OPERABALLET.BE/VRIENDEN
We hebben meer dan 600 Vrienden.
We kregen 38 nieuwe Vrienden in 2025, welkom!
We deden 28 activiteiten exclusief met Vrienden in 2025
• 15 open repetities
• 6 externe uitstappen, waaronder 2 reizen naar Italië
• een tea party, een feest, een extraatje bij ASO, een seizoenspresentatie, 2 momenten voor onze Mecenassen en een rondleiding achter de schermen
In totaal verwelkomden we meer dan 1.130 Vrienden bij al die momenten. Daarmee was 2025 een groot succes voor onze Vrienden-werking.
Steun Opera Ballet Vlaanderen persoonlijk of vanuit uw bedrijf.
OBV Ambassadeurs delen een groot hart en een diepe waardering voor cultuur met een nadruk op opera, dans en muziekeducatie. Dankzij de steun van OBV Ambassadeurs kunnen we gericht werken aan de realisatie van onze langetermijnvisie enerzijds en bieden we de kans aan jongeren om vanop de beste plaatsen kennis te maken met onze producties anderzijds. Uw bijdrage stelt ons met andere woorden in staat onze basiswaarden verder te versterken: pionieren, inspireren en samen spelen.
U wordt uitgenodigd en bent eregast op elke première van Opera Ballet Vlaanderen.
• U krijgt hiervoor twee tickets in de hoogste categorie in Antwerpen of Gent.
• U geniet van een vip-ontvangst tijdens elke première met persoonlijk onthaal, vestiaire, programmaboek, uitnodiging permièrereceptie en vip-pauze.
U wordt uitgenodigd op exclusieve culturele evenementen op unieke locaties.
U ontmoet de artistieke cast ter gelegenheid van onze voorstellingen.
U heeft een persoonlijk aanspreekpunt bij Opera Ballet Vlaanderen. Indien gewenst wordt uw naam of bedrijf (met logo) vermeld in de communicatie (website, brochures).
Facturatie mogelijk.
Bart Gonnissen & Mary-France Thieleman, Select Group
Basile Aloy & Carmen Christiaansen
Griet Nuytinck, anacura
Herman Daems
Hugo Van Geet
Jacques Delen en Michel Buysschaert, Delen Private Bank
Jacques Vandermeiren, Port of Antwerp-Bruges
Stefaan De Clerck, Proximus
en andere trouwe Ambassadeurs die graag discreet willen blijven.
GROUP
CONTACT
Anne-Sophie Van Vyve avanvyve@operaballet.be
Opera Ballet Vlaanderen brengt elke dag kunstenaars, makers en publiek samen rond verhalen die raken, uitdagen en verbinden. Meer dan 500 collega’s – zangers, dansers, muzikanten, technici en ambachtslieden – werken samen aan voorstellingen die tot ver buiten Vlaanderen weerklank vinden.
Onze programmatie brengt iconische werken uit het opera- en dansrepertoire samen met nieuwe creaties. Klassiekers worden getoetst aan de wereld van vandaag, zodat ze blijven resoneren met het publiek van nu. Zo ontstaat een levendige dialoog tussen traditie en vernieuwing en krijgen bekende verhalen nieuwe betekenissen.
Die open blik en pioniersgeest delen we graag met mensen en organisaties die, net als wij, geloven in talent, verbeelding, verbinding en samenwerking. Met ondernemers, bedrijven en kunstliefhebbers die durven te experimenteren, nieuwe ideeën ruimte geven en talent laten groeien.
Door Opera Ballet Vlaanderen te steunen, investeer je rechtstreeks in artistieke durf, in het doorgeven van vakmanschap en in de stemmen en makers van morgen. Mede dankzij onze partners kunnen we jongeren de beste plaats geven in onze zalen, ons huis openstellen voor nieuwe makers en nieuwe publieken laten kennismaken met de kracht van podiumkunsten: een live-ervaring die raakt, verrast en mensen samenbrengt.
Elk seizoen verwelkomen we meer dan 150.000 opera- en dansliefhebbers, uit binnen- en buitenland. Een voorstelling bij Opera Ballet Vlaanderen is meer dan een avond uit: het is een gedeelde ervaring die gesprekken op gang brengt en nog lang blijft nazinderen. Voor partners is ons huis een bijzondere plek om gasten te ontvangen, medewerkers te inspireren en nieuwe ontmoetingen te laten ontstaan.
We nodigen je graag uit om ons huis beter te leren kennen en samen te verkennen hoe we onze ambities kunnen verbinden. Want grote verhalen ontstaan zelden solo. Ze worden geschreven door mensen die erin geloven, op en achter de scène.
Wat hebben BMW, Delen Private Bank en de Nationale Loterij gemeen? Alle drie zijn ze een overtuigde structurele partner van Opera Ballet Vlaanderen. Waarom zijn ze zo enthousiast over dat partnerschap?
MICHEL BUYSSCHAERT (ceo Delen Private Bank) Opera Ballet Vlaanderen en Delen hebben dezelfde waarden: innovatie, respect en ambitie. Allebei willen we grenzen verleggen, talenten ontwikkelen en kansen geven aan jong talent. Door die match in waarden voelt dit partnerschap erg natuurlijk.
EWOUD VAN DER HEYDEN (marketing director BMW Group Belux) OBV is een organisatie met een sterke geschiedenis die toch vooruit blijft kijken. Jullie durven te vernieuwen, andere perspectieven te openen en te experimenteren, zonder jullie fundamenten te verliezen. Die spanningsboog tussen erfgoed en innovatie is ook waar BMW voor staat. Wij blijven mobiliteit herdenken vanuit design, technologie en emotie, zoals OBV klassieke kunstvormen herdenkt vanuit een hedendaags perspectief. Voor ons is dat een betekenisvolle samenwerking.
OLIVIER ALSTEENS (chief partnerships Nationale Loterij) De Nationale Loterij geeft elk jaar 100 procent van haar winst terug aan de samenleving, via projecten die een positieve impact hebben en die onze spelers trots maken op talent in sport en cultuur. OBV voldoet perfect aan onze criteria: met toegankelijke cultuur voor een breed publiek en voorstellingen op wereldniveau. Dat de steun van onze spelers helpt om jullie maatschappelijke en artistieke ambities te realiseren, maakt dit partnerschap voor ons bijzonder én relevant.
EWOUD VAN DER HEYDEN Het is geen klassieke sponsorrelatie, maar een inhoudelijke ontmoeting tussen twee werelden die elkaar versterken. OBV creëert totaalervaringen die blijven hangen. Dat sluit naadloos aan bij hoe wij naar beleving kijken: niet functioneel, maar emotioneel.
MICHEL BUYSSCHAERT Delen beschermt vermogens en is ook hoeder van cultureel erfgoed, voor verschillende uitingen van kunst. Onze interesse gaat breed, over kunsttakken heen. Daarin ligt de bredere, maatschappelijke functie van ons kunstbeleid: kunst en cultuur beschermen als collectief geheugen. Kunst helpt ons om ons verbonden te voelen met het verleden en met elkaar.
kunstervaringen te delen
Heeft zo’n partnerschap impact?
verbondenheid
de
MICHEL BUYSSCHAERT Door kunstervaringen te delen creëren we verbondenheid met de klanten. Samen de emotie, de reflectie, de energie, het vakmanschap, de ontroering zoeken: daar raken we een gevoelige snaar mee.
EWOUD VAN DER HEYDEN Voor ons is het partnershap met OBV een essentieel onderdeel van ons loyaltyprogramma. Het laat ons toe onze trouwste klanten ervaringen aan te bieden. Met exclusieve voorstellingen, bijzondere zitplaatsen en ontmoetingen achter de schermen creëren we momenten die emotioneel blijven hangen. Het gaat om kwaliteitservaringen die passen bij wie onze klanten zijn en wat ze verwachten van het merk BMW. Kunst, van klassieke disciplines tot hedendaagse creatie, versterkt de band met ons merk op een authentieke en duurzame manier.
Opera of dans? Heb je een persoonlijke voorkeur? Een voorstelling die je het meest bijgebleven is?
OLIVIER ALSTEENS Onze spelers zijn wijd verspreid in de samenleving. Vanuit die logica willen we als Nationale Loterij breed zichtbaar zijn en onze steun aanbieden voor alle sectoren. Daardoor is het moeilijk om een discipline boven een andere te kiezen. Het voorbije jaar heb ik wel enorm genoten van Don Giovanni en van Romeo + Julia bij OBV, en van veel andere voorstellingen in België. Dat we daar via de loterij en dankzij onze spelers elke dag opnieuw mee in contact komen, is een eer. In het volgende seizoen kijk ik vooral uit naar het moment waarop we opnieuw onze KARMAseaters mogen verwelkomen. Dat zijn momenten waarop je echt voelt waarom we het doen.
MICHEL BUYSSCHAERT Dat het huis verder blijft groeien, blijft verwonderen en zoveel mogelijk mensen inspireren. En dat het alle generaties blijft raken.
EWOUD VAN DER HEYDEN Ja, dat het mensen blijft raken, verrijken en samenbrengen. Daar sluit ik me graag bij aan. En dat het huis zijn artistieke durf blijft koesteren, blijft experimenteren, nieuwe publieken aanspreken en ruimte maken voor innovatie, zonder de eigen identiteit te verliezen.
OLIVIER ALSTEENS Onze slogan is ‘winnen doe je nooit alleen’. Dat wens ik OBV ook toe. Samen met onze spelers, met de andere partners, de talentvolle artiesten en de supergemotiveerde medewerkers hoop ik dat het opnieuw een seizoen vol verwondering mag worden.
DIRECTIECOMITÉ
ALGEMEEN DIRECTEUR
Jan Raes
ADJUNCT ALGEMEEN
DIRECTEUR
Benedikt Spierings
ARTISTIEK DIRECTEUR
Jan Vandenhouwe
MUZIEKDIRECTEUR
Stéphan Zilias
RAAD VAN BESTUUR
VOORZITTER
Hugo Van Geet
BESTUURDERS
Astrid De Bruycker
Christel Dewitte
Philip Heylen
Yvette Jacobs
Luk Lemmens
Griet Nuytinck
Tatjana Scheck
Greet Valck
Lien Van de Kelder
Jacques Vandermeiren
Michiel Vantongerloo
Johan Verbist
REGERINGSCOMMISSARISSEN
Sieghild Lacoere
Bert Corluy
LEDEN ALGEMENE VERGADERING
Astrid De Bruycker
Christophe De Wachter
Philip Heylen
Yvette Jacobs
Guy Joosten
Annelies Keirsmaekers
Marius Meremans
Marijke Pruyt
Tatjana Scheck
Lien Van de Kelder
Hugo Van Geet (voorzitter)
Peter Vandamme
Michiel Vantongerloo
Erika Verbelen
Jan Vermassen
Jacques Vandermeiren
Johan Verbist
Christel Dewitte
Griet Nuytinck
ALGEMENE DIRECTIE
CORPORATE AFFAIRS/ BEDRIJFSJURIST
An Verschooten
JURIDISCHE COÖRDINATIE
Pauline Van Beurden
MANAGER CORPORATE RELATIONS & FONDSENWERVING
Emelie Vervecken
MANAGER VRIENDEN
Anne-Sophie Van Vyve
ASSISTENTIE VAN DE ALGEMEEN DIRECTEUR
Els Agten
ASSISTENTIE VAN DE ARTISTIEK DIRECTEUR/ VERANTWOORDELIJKE PROTOCOL
Ise Donckers
OPERA
MANAGER OPERA
Annelien De Rycke
VERANTWOORDELIJKE CASTING & SPREIDING
Susanne Schmidt
REGIEASSISTENTIE
Fanny Gilbert-Collet
VOORSTELLINGSLEIDING
Nico Declerck
Liesbeth Koeken
Hans Wils
ARTISTIEKE COÖRDINATIE
Tom Huygens
BALLET
MANAGER BALLET
Griet Verstraelen
BALLETREGIE
Tom De Jager
VERANTWOORDELIJKE
ARTISTIEKE CONTRACTADMINISTRATIE
Cindy Bogaert
HOOFD DANSREPETITORS
Ana Maria Lucaciu
DANSREPETITOR
Joelle Auspert
Aaron Shaw
VOORSTELLINGSLEIDING
Priit Kripson
PIANOREPETITOR
Albina Skvirskaya
DANSERS
Charles Antoni
Louiza Avraam
Janne Boere
Yannis Brissot
Morgana Cappellari
Brent Daneels
Yaiza Davilla Gómez
Anaïs De Caster
Gloria De Meester
Marine Garcia
Samantha Hines
Towa Iwase
Matthew Johnson
Ausia Jones
Aleix Labara i Cerver
David Ledger
Philipe Lens
Valeria Marangelli
Cassandra Martin
Lisa Mariani
Allison McGuire
Austin Meiteen
Saul Vega Mendoza
Ester Pérez
Flavio Quisisana
Taichi Sakai
Willem-Jan Sas
Niharika Senapati
Gaetano Signorelli
Rune Verbilt
Madison Vomastek
Lateef Williams
Arika Yamada
Simona Vermeyen
Maëli Duchâteau
VONK / DRAMATURGIE / ARCHIEF
MANAGER VONK / DRAMATURGIE / ARCHIEF
Lise Thomas
COÖRDINATIE
KUNSTEDUCATIE
Liessa Huyskens
COÖRDINATIE PARTICIPATIE
Sofie Verhoeven
ADMINISTRATIEVE MEDEWERKING
Lisa Van den Broeck
DRAMATURGIE
Koen Bollen
Maarten Boussery
Piet De Volder
Tom Swaak
COÖRDINATIE BOVENTITELING
Simen Van Mechelen
COÖRDINATIE ARCHIEF
Thomas Peeters
GIDSEN EN WORKSHOPBEGELEIDERS
Silke Claessens
Pauline Cloosterman
Ronald De Clopper
Mieke Dhondt
Franches Dhont
Carli Gellings
Erik Goyvaerts
Lucile Hemelaer
Ties Kalker
Tascha Peeters
Jules Van Boxem
Rens Van Delen
Esther-Ellen van der Veen
Chris Van Vliet
Nele Van Fraeyenhove
Enea Kongs
Senne Martens
MUZIEK
MANAGER MUZIEK
Eva Knapen
COÖRDINATIE MUZIEK
Christophe De Tremerie
KOOR- EN ORKESTREGIE
Renske Doens
Lukas Hellings
Lynn Sinnesael
Didier Van Acker
Robbe Van Doorsselaere
MEDEWERKING MUZIEK
Marijke Boudeweel
HOOFD MUZIKALE INSTUDERING
Jef Smits
REPETITOREN
Eline Brys
Joseph Beesley
MUZIEKBIBLIOTHEEK
Jean Delouvroy
Hendrik Derolez
ORKEST
CONCERTMEESTER
Maximilian Lohse
VIOOL 1
Katelijne Vinkeroye
Mikolaj Türschmid
Blanca Stella Parra Arbelaez
Ann Vancoillie
Selma Selleslags
Alwin Wauters
Sarah Loubry
Tetiana Koichurenko
Blythe Press
Jesus Larez
Sunjoo Hong
VIOOL 2
Nandor Farkas
Cécile Greer
Se-Yun Lee
Justyna Miller
Lucia Marica
Floris Uytterhoeven
Oleksandr Sora
ALTVIOOL
Béatrice Derolez
Regina Beukes
Ana Sofia Sousa
Charles Galante
Traudi Helmberger
Peter Hogerheyde
Te Pi
Metodi Poumpalov
CELLO
Jadranka Gasparovic
Hans-Ludwig Becker
Maria Franz
Muriel Bialek
Thomas Frühauf
Christoph Gerlach
Ana Khubashvili
CONTRABAS
Aykut Dursen
Johan Leyers
Katharina Von Ahn
José Reyes
Emanuel Oliveira
FLUIT
Manuel Astudillo Quintero
Jonadabe De Jesus Santos Batista
Benedikt Boelens
HOBO
Arie van der Beek
Marleen Gorgon
Tom van de Graaf
KLARINET
Nele Delafonteyne
Maria del Mar Rabago
Carlos Escalona
FAGOT
Rémy Roux
Maximilien Lamouris
HOORN
Mieke Decoster
Quinten De Gelaen
Yuriy Mandziy
TROMPET
Serge Rigaumont
Tom Seynaeve
Brody Linke
TROMBONE
Carlo Mertens
Joost Deryckere
Joris Renders
TUBA
Frank Vantroyen
PAUKEN
Ken Gybels
SLAGWERK
Roel Vanderspikken
Victor Reeskens
HARP
Maja Dvoracek
KOOR
KOORLEIDING
Jan Schweiger
SOPRAAN
Dagmara Dobrowolska
Rachael McCall
Erin Ridge
Elisa Soster
Aïsha Tümmler
Herlinde Van Den Bossche
Bianca Van Puyvelde
Lies Verholle
Chia-Fen Wu
ALT
Marta Babić
Greetje Borst
Laura Gils
Keri Kallio
Bobae Kim
Ekaterina Romanova
Els Van Daele
Esther Verheye
Javiera Zepeda
TENOR
Anar Baghirov
Erik Dello
Jacob Hoekstra
Eero Lasorla
Jóhann Freyr Odinsson
Kwanhee Park
Pablo Plaza
Davy Smets
Dejan Toshev
BAS
Farshad Abbasabadi
Jorge Eleazar Álvarez
Mark Gough
Yu-Hsiang Hsieh
Alberto Martínez Lorenzo
Thomas Mürk
Jung-Kun Oh
Evangelos Papaefstathiou
Onno Pels
KINDERKOOR
KINDERKOORLEIDING
Hendrik Derolez
COÖRDINATIE KINDERKOOR
Marijke Boudeweel
ASSISTENTIE DIRIGENT
KINDERKOOR
Elisabeth Alders
KINDERKOOR
George Borkovsky
Mateo Cosyns Pardo
August Craen
Susan De Ceuster
Jamila De Melo Rego
Ares De Neef
Rosie De Roeck
Ariana De Vries
Millo Devroede
Milla Heyrman
Li-Wei Huang
Fay Huyghen
Liyana Iljazi
Anna Imbrechts
Emmy Madnani
Estelle Madnani
Astrid Marien
Emilia Mateu Lightband
Isaiah Melsen
Oliwier Miller
Emma Moens
Evander Neven
Nora Onuchina
Grey Rasic
Mykhailo Riabov
Elina Riccobono
Miloš Roland de Jesus
Axelle Roux
Mats Somers
Jeremy Sun-van de Put
Alissa van de Brande
Laurens Van der Avort
Sophia Van Dyck
Veronika Varabei
Magnus Wyckmans
BEGELEIDING KINDERKOOR
Noa Calluy
Ilse Cox
Merel De Coorde
Andreas De Weert
Nore Gesquiere
Jente Jacob
Klaas Moortgat
CENTRALE PLANNING & PRODUCTIE
MANAGER CENTRALE PLANNING & PRODUCTIE
Merel Schoonen
MANAGER PLANNING & ARTISTIEKE PARTNERSHIPS
Wim Van Brussel
PRODUCERS
Wietse Bovri
Veerle Francke
Noemi Suarez Sanchez
Elise Ophoff
Inge den Adel
Hannah Morrison (a.i.)
EVENTCOORDINATIE
Laura van Slooten
ASSISTENTIE CENTRALE PLANNING & PRODUCTIE
Juliette Siffer
TECHNISCH TEAM
TECHNISCH DIRECTEUR
Mieke Vanderhaeghen
ADJUNCT TECHNISCH DIRECTEUR PRODUCTIE
Bart Smekens
ASSISTENTIE TECHNISCH DIRECTEUR
Kate Robertson
VERANTWOORDELIJKE PLANNING TECHNIEK
Lien Wouters
TECHNISCHE PRODUCTIE
TECHNISCHE PRODUCTIELEIDING
Rosemarie Allaert
Linde Raedschelders
Eric Verberdt
Kaat Claes
Patrick Martens
Jitske Vandenbussche (a.i.)
TECHNISCH ONTWERP
Robin Baelemans
Eva Florizoone
Fabian Luyten
Bert Serneels
TONEELMEESTERS
Roel Bouquet
Alain Lamadrid
Casper Parys
Maarten van Trigt
TECHNISCHE ONDERSTEUNING
DIENSTHOOFD TECHNISCHE ONDERSTEUNING
Tom Leemans
ADJUNCT DIENSTHOOFD TECHNISCHE ONDERSTEUNING
Patrick Achtergaele
TRANSPORTCOÖRDINATIE
Josephine Schreibers
PODIUMTECHNIEK
DIENSTHOOFD PODIUMTECHNIEK/ LOGISTIEK
Gino Jacobs
DIENSTHOOFD PODIUMTECHNIEK
Guy Peeters
ADJUNCT DIENSTHOOFD PODIUMTECHNIEK
Peter Mous
Peter Schillewaert
Tom Van Cauwenberge
PRODUCTIEVERANTWOORDELIJKE PODIUMTECHNIEK
Huseyin Altunbay
Eddy De Meyere
Gaetan Favier
Koen Vanaeken
David Van Ael
Johan Weber
Ken Janssens
Lennert Janssens
PODIUMTECHNIEK
SPECIALISATIE TREKKENWAND
Joe Gamon
Björn Petry
Dexter Pierpont
Asmara Purba
Jan Quasters
Stefaan Van Akoleyen
Stijn Van Buggenhout
Simon Franssens (a.i.)
PODIUMTECHNIEK
Marc Alen
Alvaro Ricardo Cevallos Espin
Thomas Debondt
Pieter Debeerst
Nathalie Janssens
Eskil Waldetoft
Johan Louwette
MAGAZIJN
Wim De Backer
BELICHTING / VIDEO / AUDIO
DIENSTHOOFD
BELICHTING/ VIDEO/ AUDIO
Gunther De Backer
ADJUNCT DIENSTHOOFD
BELICHTING/ VIDEO/ AUDIO
Lino De Backer
Peter Roosendans
PRODUCTIEVERANTWOORDELIJKE BELICHTING/ VIDEO/ AUDIO
Bjorn Hofman
Ben Smets
Marc Thiron
Bart Verlaenen
Liam Van Belle
SPECIALISATIE AUDIO
Jonathan Baltussen
Tim Van Daele (a.i.)
Sven Van Den Broeck (a.i.)
Max Everaert
Cora Oosterlinck
Bart Schram
SPECIALISATIE SPECIAL EFFECTS
NN
BELICHTING
Kim Berckmoes
Karo De Nijs
Stijn Pittoors
Inès Maes
Fabienne Rammeloo
Emmanuel Desmyter
Tom Van Goethem
Leendert Schalley
SPECIALISATIE VIDEO/ LICHT
Stefan Van Den Eede
Ken Wastyn
VERANTWOORDELIJKE ONDERHOUD EN ONDERSTEUNING AVLX
Ruben Veuskens
KOSTUUMATELIERS
DIENSTHOOFD KOSTUUM/ KAP & GRIME
Krisje Biegel
SUPERVISIE KOSTUUMPRODUCTIE
Nancy Avondts
Mieke Correas
Chris Janssens
Els Mommaerts
Corina Elst
Alix Stessels
COÖRDINATIE
KOSTUUMATELIER
Inge Bruylandt
COUPEURS
Sylvie Borremans
Janah Delmeiren
Griet Keersmaekers
Machteld Van de Perre
An Marcelis
Arno Fleerackers
MODISTE
Sylvia Luyckx
VERVERIJ
Greta Wiggers
Kirsten Goemaere
ATELIERMEDEWERKING
Sophie Boving
Stephanie Huyghe
Manuela Lauwers
Annick Nobels
Fern Van Der Grijn
Jan Van Dyck
Naomi Vets
Sarah Budts
Karen Dumoulin
SUPERVISIE KOSTUUMOPSLAG & KLEDERS
Marlies Vanhoucke
PRODUCTIEVERANTWOORDELIJKE KLEDERS
Trees Veraghtert
Nathalie Wils
Aimée Van den Broeke
Emma Belengé
KLEEDSTERS
Silke De Greve
Inge Van Den Bogaert
Talia Van Overberghe
KAP & GRIME
COÖRDINATIE KLEDERS/ KAP & GRIME
Miet Van Stichel
PRODUCTIEVERANTWOORDELIJKE KAP & GRIME
Ine Ramakers
Shary Van Den Eynde
Carolien Wardenier
DECORATELIERS
DIENSTHOOFD DECORATELIER
Jurgen Baert
COÖRDINATIE SCHILDERWERK/ SCULPTEURS
Gino Seghers
SCHILDERWERK/ SCULPTEURS
Timothy Bauwens
Freya Visser
Ian Kesteleyn
Sofie Verminck
COÖRDINATIE SCHRIJNWERK
Bas Smits
SCHRIJNWERK
Matthias Janssens
Bram Van De Weghe
POLYVALENTE MEDEWERKING
Olmo Claessens
Kris Druant
COÖRDINATIE METAALBEWERKING/ CONSTRUCTIE
Filip Verbiest
METAALBEWERKING/ LASWERK
Dimitri Drieghe-Dingenen
REKWISIETEN
DIENSTHOOFD REKWISIETEN
Sophie Vrielynck
Veerle Francke (a.i)
ATELIERVERANTWOORDELIJKE
Carmen Van Nyvelseel
PRODUCTIEVERANTWOORDELIJKE
Johan Brutsaert
Azura Janssens
Marie Willems
Heleen Piron
MEDEWERKING REKWISIETENATELIER
Birgitte Mørk Winther
MARKETING & COMMUNICATIE
MANAGER MARKETING & COMMUNICATIE
Jef Stoffels
COÖRDINATIE MARKETING & COMMUNICATIE
Romina De Clopper
Jens Roothoofd
PERSVERANTWOORDELIJKE
Wilfried Eetezonne
INTERNE COMMUNICATIE
Kristien Van Diest
SENIOR CONTENT MARKETEER
Barbara Voets
GRAFISCHE VORMGEVING/ CREATIVE CONCEPT DESIGNER
Britt Helbig
REDACTIE
Ilse Degryse
EXPERT ONLINE COMMUNICATIE
Gaelian Lahaye
MEDEWERKING ONLINE COMMUNICATIE
Jana De Ridder
VERANTWOORDELIJKE PROMOTIE
Catherina Matthys
HOSPITALITY & PUBLIEKSBELEVING
MANAGER HOSPITALITY & PUBLIEKSBELEVING
Lore Van de Meutter
COÖRDINATIE HOSPITALITY & PUBLIEKSBELEVING
Ann-Sophie Menschaert
Arthur Vermeyen
Anna-Thalia De Meyer
Vadim Deprez
COÖRDINATIE TICKETING
Caroline Van Roost
MEDEWERKING HOSPITALITY & PUBLIEKSBELEVING
Marianne Boterdaele
Tine Pirquin
Ines Van Acker
ZAALVERANTWOORDELIJKE GENT
Jonas De Visscher
ZAALPERSONEEL
Justine Aléda
Imana Astamirova
Joke Beekens
Jasper Bens
Delphine Bohy
Merel Braet
Guy Burssens
Matteo Coppens
Ianthe De Meyer
Emile De Nys
Wiene De Pauw
Cecilia De Rycke
Myriam Demonie
Clara Dijckmans
Phoebe Dobbelaere
Ianthe Dosogne
Ana Klara dos Santos Martins
César dos Santos Martins
Luce dos Santos Martins
Mirte Dresselaers
Philippe Duyck
Jeroen Gielen
Sofie Glowczynski
Benjamin Helssen
Jozefien Janssens
Aurelie Joos
Ties Kalker
Johannes Kuypers
Ceres Lauwers
Mien Maes
Roos Mertens
Luka Michielsens
Charlotte Orban
Tine Pirquin
Laura Quinten
Rubi Remeysen
Leslie Rosseau
Sarai Schaek
Hanna Sezgin
Linde Slabbinck
Thibaut Smet
Martine Snoeck
Senne Van Bavel
Peter Van Bosstraeten
Jules Van Boxem
Tina Van Craen
Emilia Van Damme
Mats Van Delen
Rens Van Delen
Lauran Van den Borg
Wolfram Van Mechelen
Frederik Van Royen
Tessa Van Thielen
Selena Vandamme
Yaël Verkimpe
Kiano Wauters
Janne Willems
Lisa Willems
Kobe Wils
Jonna Witte
Helena Wouters
FACILITAIRE DIENSTEN
MANAGER FACILITY
Jan Kuppens
FACILITAIRE COÖRDINATIE
Cedric De Pauw
Anne Dethier
Tim Zeegers
ADJUNCT DIENSTHOOFD
Asis Akarom
Bart d’Haene
Wim Snauwaert
MEDEWERKING FACILITAIRE
DIENST
Gunter De Meester
Dirk De Paepe
Abdelhakim El Mahi
Gert Marschang
Bruno Van Dijck
Thijs Van Loy
Tom Suykerbuyk
PERMANENTIE POULE
FACILITAIRE DIENST
Asma El Aissati
Bjorn Hauquier
Jan Ruymbeke
ONTHAALMEDEWERKING
Sander Borret
Noa Calluy
Els De Vreese
Veerle Van Buggenhout
ONTHAALPOULE
Sophia Alix
Lutgarde Janssens
Hannah Gastmans
Anne Ntibansekeye
Kasper Puttemans
Marion Reijnen
KEUKENVERANTWOORDELIJKE
John Dejans
Monique Roijers
Freek Stoffels
Sam Weerdmeester
POULE KEUKENHULP
Astrid Seeuws
Danilo Šainovićays
Elias Hanskens
Louise Van Houwenhuyse
Ruth Dreessen
Nina Wilson
TEAMLEIDING SCHOONMAAK
Amela Sumic
SCHOONMAAK
Brenda Alluyn
Manal Alsalihi
Merite Bakalli
Benson Chinedu
Souad Daraoui
Irena Karapetyan
Zejnepe Krasniqi
Freweyni Mulubrahan
Lusidalva Tobias da Costa
De Bosschere
Aysel Hodzha
IT
MANAGER IT
Mathieu Van Neck
DIGITAL IMPROVER
Marjolein Craens
FUNCTIONEEL ANALIST
Kris Deckers
TECHNISCH ANALIST
Roel Derickx
USER SUPPORT
Patrik Christiaensen
Tom Urbain
HUMAN RESOURCES
HR MANAGER
Ann De Somere
HR BUSINESS PARTNER
Inge Matthys
Pieter Vissers
PAYROLL SPECIALISTE
Fiona Snow
PAYROLL OFFICER
Eline Linters
Bart Stynen
HR OFFICER
Hanne Wouters
PREVENTIE & WELZIJN
HOOFD PREVENTIE & WELZIJN
Luc Nicolaï
PREVENTIEADVISEUR / ADJUNCT HOOFD PREVENTIE & WELZIJN
Lieve Vervaet
MEDEWERKING WELZIJN & VEILIGHEID
Sébastien Tassin
Kurt Van Vlem
FINANCIEEL DIRECTEUR
Geert Van Overloop
COÖRDINATIE BUSINESS
CONTROLLING
Pieter Van Oostveldt
COÖRDINATIE FINANCE
Ann Berten
EXPERT TAX SHELTER & COST
CONTROLLING
Jules Wuyts
HOOFD BOEKHOUDING
Lili Verluyten
BOEKHOUDING
Linda Raeymakers
Paul van den Bliek
Lies van Nijnatten
Hanne Wouters
VR 4 OPUS ON TOUR 20:00 RE
ZA 5 OPUS ON TOUR 18:00 RE
ZO 6 OPENDEURDAG OA
ZA 12 DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE KARAVAAN 11:00 GENT
WO 16 DE MATERIE PREMIÈRE 20:00 OA
DO 17 DE MATERIE 20:00 OA
ZA 19 DE MATERIE 20:00 OA
ZO 20 DE MATERIE 15:00 OA
DI 22 DE MATERIE 20:00 OA
DO 24 DE MATERIE 20:00 OA
VR 25 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG PREMIÈRE 20:00 CG
ZA 26 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 CG DE MATERIE 20:00 OA
ZO 27 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 15:00 CG DE MATERIE 15:00 OA
DO 1 MAHLER 3 20:00 BB
VR 2 MAHLER 3 20:00 KE
DO 8
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 OA
ZA 10 LA CRÉATION DU MONDE 19:00 M BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 OA
ZO 11
DI 13
30 30CC/Schouwburg Leuven
BB BOZAR Brussel
CG Capitole Gent
SW CC De Schakel Waregem
CB Concertgebouw Brugge
CH Cultuurcentrum Hasselt
S DE SINGEL Antwerpen
404 De Vooruit Gent
SP Festspielhaus St Pölten
IOA International Opera Academy
KE Koningin Elisabethzaal Antwerpen
KVS KVS Brussel
M MIRY Concertzaal Gent
B Muziekcentrum De Bijloke Gent
NT NTGent
OA Opera Antwerpen
RE Ruhrtriennale Essen
SK Schouwburg Kortrijk
SA Stadsschouwburg Antwerpen
SB Stadsschouwburg Brugge
SH Symfonisch Huis Antwerpen
TR Teatro dell’Opera di Roma
E Theater ’t Eilandje Antwerpen
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 15:00 OA LA CRÉATION DU MONDE 17:00 E
BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 OA
WO 14 AAN TAFEL: IK BEN EEN BASTAARD 20:00 OA
DO 15 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 OA
VR 16 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 20:00 OA
DO 22 OPUS ON TOUR 20:00 CH
DI 27 ORPHÉE ET EURYDICE PREMIÈRE 20:00 OA
DO 29 ORPHÉE ET EURYDICE 20:00 OA DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA PREMIÈRE 20:00 NT
VR 30 DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT
ZA 31 DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT
ZO 1
ORPHÉE ET EURYDICE 15:00 OA
DI 3 DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT
WO 4 ORPHÉE ET EURYDICE 20:00 B
DO 5 DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT
VR 6 ORPHÉE ET EURYDICE 20:00 B DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT
ZA 7 BARTÓK/ BEETHOVEN/ SCHÖNBERG 19:30 SP DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 20:00 NT ZO 8 ORPHÉE ET EURYDICE 15:00 B DE OPSTAND VAN DE GEVELS - DE OPERA 15:00 NT DI 10 ORPHÉE ET EURYDICE 20:00 B ON SPEED/GROSSE FUGE/OPUS ON TOUR 20:00 TR
WO 11 OPUS ON TOUR 20:00 TR
VR 20 SCHUBERT 9 20:00 S
ZA 21 SCHUBERT 9 20:00 B
ZA 28 TIJL UILENSPIEGEL 19:00 M ZO 29 TIJL UILENSPIEGEL 17:00 OA
ZO
DO 17 OPERALAB 20:00 IOA
VR 18 LA TRAVIATA 20:00 OA OPERALAB 20:00 SG
ZO 20 LA TRAVIATA 15:00 OA
DI 2 THE SLEEPING BEAUTY 20:00 CG WO 3 THE SLEEPING BEAUTY
17 DER SCHMIED VON GENT
18 MOZARTS KLARINETKWINTET
20 DER SCHMIED VON GENT 20:00 OA DI 23 DER SCHMIED VON GENT
28 DER SCHMIED VON GENT
ZA
M THE SLEEPING BEAUTY 20:00 CG
ZO 31 THE SLEEPING BEAUTY 15:00 CG HOMMAGE AAN WIM HENDERICKX 17:00 OA
11 A WAVE SCHOOLVOORSTELLING
13 A WAVE
14 LOHENGRIN
A WAVE
16 LOHENGRIN 18:30 B WO 17 A WAVE 20:00 SK CHOREOLAB PREMIÈRE 20:00 E
18 EEN MUZIKALE WERELDREIS 19:00 OA CHOREOLAB 20:00 E
19 LOHENGRIN
B
20 EEN MUZIKALE WERELDREIS 19:00 M CHOREOLAB
E
21 LOHENGRIN 15:00 KE CHOREOLAB 15:00 E
23 CHOREOLAB 20:00 E WO 24 A WAVE
404 CHOREOLAB 20:00 E
25 A WAVE 20:00 404 VR 26 A WAVE 20:00 404 ZA 27 A WAVE 17:00 404
3 LUCIFER EN DE SCHELDE 20:00 OA
ZO 6 LAUREATENCONCERT ELISABETHWEDSTRIJD 15:00 B DI 8 LAUREATENCONCERT ELISABETHWEDSTRIJD 20:00 S
/ PLATEL / MAHLER PREMIÈRE 20:00 OA OPERALAB 20:00 IOA
ZA 26 BAUSCH / PLATEL / MAHLER 20:00 OA ZO 27 BAUSCH / PLATEL / MAHLER 15:00 OA DI 29 BAUSCH / PLATEL / MAHLER 15:00 OA
DO 1 BAUSCH
30 30CC/Schouwburg Leuven
BB BOZAR Brussel
CG Capitole Gent
SW CC De Schakel Waregem
CB Concertgebouw Brugge
CH Cultuurcentrum Hasselt
S DE SINGEL Antwerpen
404 De Vooruit Gent
SP Festspielhaus St Pölten
IOA International Opera Academy
KE Koningin Elisabethzaal Antwerpen
KVS KVS Brussel
M MIRY Concertzaal Gent
B Muziekcentrum De Bijloke Gent
NT NTGent
OA Opera Antwerpen
RE Ruhrtriennale Essen
SK Schouwburg Kortrijk
SA Stadsschouwburg Antwerpen
SB Stadsschouwburg Brugge
SH Symfonisch Huis Antwerpen
TR Teatro dell’Opera di Roma
E Theater ’t Eilandje Antwerpen
Interesse om bij de Nationale Loterij te werken?
Bedankt aan alle spelers van de Nationale Loterij. Dankzij hen kunnen wij jullie met Opera Ballet Vlaanderen opnieuw een boeiend seizoen aanbieden. Jij speelt toch ook?
Het beste van De Standaard en al jouw cultuurnieuws op één plek:
In de app DS Nieuws vind je het vaste recept van snelle updates, betrouwbare journalistiek, scherpe opinie en de beste podcast. Je leest er elke ochtend de digitale krant en alle weekendbijlagen. Èn je hebt al je cultuurtips en inspiratie, nieuws, recensies en interviews, op één plek. Geen zin om te lezen? Dan luister je naar onze cultuurpodcast Bar Miroir.
Download de app DS Nieuws
U kan gerust zijn. Het vermogen dat u opbouwt, nemen wij ter harte.
Dat koesteren, bewaken en versterken we. Van beleggingen tot vermogensplanning. Op onze persoonlijke manier, met een vooruitziende blik. Zo dragen we zorg voor u en uw familie, vandaag en morgen.
Ilse Degryse
Britt Helbig i.s.m. Emiel Raeymaekers
Met dank aan het rekwisietenatelier OBV
Koen Bollen, Maarten Boussery, Jasper Croonen, Ilse Degryse, Romina De Clopper, Piet De Volder, Wilfried Eetezonne, Jens Roothoofd, Tom Swaak, Barbara Voets, Kristof Van Baarle, Lore Van de Meutter, Anne-Sophie Van Vyve, Jef Stoffels
BEELDEN
seizoensbeelden: Lot Doms publieksbeelden: Lot Doms groepsbeelden: Koen Broos
EINDREDACTIE
Ilse Degryse
VORMGEVING
Britt Helbig
V.U.
Opera Ballet Vlaanderen
Jan Raes
Van Ertbornstraat 8 2018 Antwerpen
DRUK
Drukkerij Hendrix, Peer
LETTERTYPE
Peace door Kia Tasbihgou Nautica door Giuseppe Salerno
Investeer via de tax shelter in Opera Ballet Vlaanderen. Door een deel van je vennootschapsbelasting om te zetten in een investering, optimaliseer je je fiscaliteit en geniet je van een rendement tot 10 procent. Interesse? Wij brengen je graag in contact met een intermediair.
CONTACT
Jules Wuyts, taxshelter@operaballet.be
alle collega's van Opera, Ballet en Vonk, Dramaturgie, het Muziekdepartement, Centrale planning & productie, het Technisch team, Marketing & communicatie, Hospitality & publieksbeleving, de Facilitaire diensten, Human resources, Preventie & welzijn, Financiën, Partnerships & fondsenwerving, de Raad van bestuur en de Vrienden van Opera Ballet Vlaanderen
Deze brochure is uitgegeven in april 2026. Alle gegevens over bezetting, speeldata, aanvangstijden, prijzen etc. staan vermeld onder voorbehoud van wijziging. Op operaballet.be vind je altijd de meest recente informatie terug. Wij hebben ons best gedaan om alle belanghebbenden te achterhalen. Alle rechthebbenden die menen aan deze uitgave aanspraken te kunnen ontlenen, worden verzocht contact op te nemen met de uitgever.
