Issuu

EDITIE 5 | 2021 HET DUURZAME MAGAZINE VA N KO N I N K L I J K E O OST E R B E R G

licht 10

Marc Meeder van HOMIJ over duurzaamheid

Tips van collega's

Duurzaam ondernemen volgens Debby Slofstra

agila

Made in Germany

Kantoor armatuur

Design fascineert met verlichtingstechnologie

Highlights •

Elegante lichtlijn met enkelvoudig micro-rooster en indirect aandeel Vrijwel verblindingsvrij Geschikt voor beeldschermwerkplekken Hoge kwaliteit: Gemaakt in Duitsland Energie besparen met „netlife“ besturingstechnologie Nauwkeurige/efficiënte lichtsturing door heldere 80°-lens Geïntegreerde driver LED verkrijgbaar in warm wit, neutraal wit of met tunable white-technologie Ook verkrijgbaar als Lichtband-, opbouw-, inbouwen wandarmatuur

• • • • • • • •

a r g a r a n ti

≥80

CRI

„netlife“ besturingstechnologie Bluetooth-technologie maakt handmatig bedienen en dimmen via Casambi of Osram apps mogelijk. Een extra sensor biedt aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling.

30 70

Sensor armatuur-opbouwset Regiolux vcard

REGIOLUX @ SOCIAL MEDIA Agent voor Nederland: Van Klingeren industrial agencies Tel.: 0348-416170 E-mail: info@regiolux.nl Internet: www.regiolux.nl

Regiolux GmbH Hellinger Straße 3 D 97486 Königsberg T +49 9525 89 0 info@regiolux.de www.regiolux.de

Duurzaam, van binnen en van buiten Wij hechten bijzonder veel waarde aan duurzaamheid, rijden dan ook vooral elektrisch en 3 van onze medewerkers rijden zelfs op waterstof. Bovendien werken wij vanaf het tweede kwartaal vanuit ons “all-electric” bedrijfspand waardoor het gasverbruik tot nihil wordt gereduceerd. Ons elektriciteitsverbruik bestaat dan uit 100% gecertificeerde windenergie. Dit alles zorgt voor de CO2 prestatieladder certificering op niveau 3.

Ook leveren wij met onze producten een bijdrage aan duurzame projecten. Denk hierbij aan bekabeling voor diverse zonneparken, als ook het berekenen en (in samenwerking met Oosterberg) leveren van kabels voor een bedrijf dat zich specialiseert in het recyclen van plastics. Met onze nieuwe producten van Stripmeister is het voor vrijwel iedereen mogelijk om te recyclen. Door restantkabels te strippen voor inlevering, draagt u niet alleen bij een beter milieu, maar is uw kabelafval ook nog eens veel meer waard. De investering in één van deze 4 stripmachines is dus snel terugverdiend.

www.cablepartners.nl

MEI 2021

COLOFON Groen licht is een magazine over duurzaamheid in de elektrotechniek dat twee keer per jaar wordt verspreid in een oplage van 21.500 exemplaren. Interviews met bekende en minder bekende personen uit de (elektro)techniek en interessante rubrieken geven Groen licht een heldere en frisse kijk op duurzaamheid en de toekomst daarvan.

Jaargang 3, nummer 5, MEI 2021 UITGEVER Koninklijke Oosterberg BV IJsseldijk 2 7325 WZ Apeldoorn HOOFDREDACTIE Wencke Rikkers REDACTIE Myra Langenberg Wencke Rikkers AAN DIT NUMMER WERKTEN MEE Pascale Drent (fotografie) Gert de Vos (column) Gerhard Hospers (column) Jorian Pas (DTP) ADVERTENTIES marketing@oosterberg.nl VORMGEVING Loek & Feel DRUK Ovimex ABONNEMENTEN EN ADMINISTRATIE marketing@oosterberg.nl Verschijning: 2 x per jaar

Abonnementen kunnen op elk gewenst moment ingaan en worden automatisch verlengd, tenzij twee maanden voor de vervaldatum schriftelijk is opgezegd.

ALGEMENE VOORWAARDEN EN PRIVACY STATEMENT zie www.oosterberg.nl COPYRIGHT

09 TIPS voor thuis

& 07 Gehoord Gezien

DUURZAAM OOSTERBERG

De visie van

Duurzaamheid volgens Marc Meeder

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave naar beste weten is samengesteld, evenwel kunnen aan de volledigheid en juistheid van de informatie, zoals weergegeven in deze uitgave, geen rechten worden ontleend. De uitgever en auteurs kunnen dan ook geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van handelingen en/of beslissingen die gebaseerd zijn op bedoelde informatie uit deze uitgave.

VOLG ONS OOK VIA

Project GroenLeven

Duurzame energie vanaf het water

INHOUD

VideoLab Eindhoven

Slimme verlichting voor huurders Videolab Eindhoven

EIA

Energieinvesteringsaftrek

COLUMN

s o V e d t r Ge

Doorgaan met duurzaamheid Nederland is door het thuiswerken massaal aan het renoveren en digitaliseren geslagen. Er is veel nieuwe apparatuur gekocht om online te werken en er wordt volop verbouwd om een thuiswerkplek een beetje comfortabel in te richten. Na de verkiezingen van maart is het duidelijk geworden dat een meerderheid ervan overtuigd is dat we door moeten gaan met maatregelen om de klimaatverandering te stoppen. Vanaf 1 januari is de BENG van kracht en voor nieuwbouw gelden de nieuwe eisen om energiezuinig te bouwen. Daar komt voor ons als installatiebranche ook nog bij: we zijn razend druk en komen handjes tekort.

Als installateurs kunnen we onze opdrachtgevers toch overtuigen dat het zinvol is om die pv-panelen op het dak te leggen, dat het geld oplevert als de verlichting wordt omgezet naar led en dat je alleen al met het bijplaatsen van een hybride warmtepomp in een woning het gasverbruik kunt halveren. En het is realistischer om 3 miljoen woningen te voorzien van een hybride warmtepomp dan 1 miljoen woningen voor 2030 van het gas te halen. Bovendien is het effect voor het milieu beter, met minder CO2-uitstoot!

Als we dit allemaal bij elkaar brengen, zijn we dan onderweg naar het nieuwe normaal? Of hebben we straks na corona maar één wens: zo snel mogelijk terug naar hoe het was? Het is een verwarrende periode. De zorg is dan ook: gaan we met z’n allen in de wachtstand en kijken we de kat uit de boom?

De energietransitie vraagt inzet van ons allemaal: inwoners, bedrijven en overheid. Laten we als installatiebranche onze klanten aansporen om stappen te zetten. Vooral als we toch zoveel aan het renoveren zijn. Kijk eens naar mijn dagcurve van de pv-panelen: daadwerkelijk verduurzamen is veel leuker dan er alleen maar over praten. Koninklijke Oosterberg doet graag met je mee.

Ik doe hierbij een oproep om niet in de wachtstand te gaan, maar volop door te gaan met de energietransitie en het circulair werken.

Gert de Vos is projectmanager Greenworks bij Koninklijke Oosterberg

GROENE GOLF

MEI 2021

EFFICIËNTER ENERGIE BEHEREN IN GEBOUWEN

Bekend met BENG, energielabels of Green Deal? Stuk voor stuk programma’s om Europa groener en energieefficiënter te maken. Dat schept niet alleen verplichtingen, maar biedt ook ongekende kansen. ABB biedt een groot aantal oplossingen. Nieuwbouw of renovatie, commerciële of openbare gebouwen, thuis of in de industrie: energie-efficiëntie speelt een steeds grotere rol. De één wil kosten besparen, de ander wordt verplicht om aan de steeds strengere energie- en milieueisen te voldoen. In beide gevallen gaat het erom dat het energieverbruik wordt verminderd, waardoor energie kan worden bespaard. Alleen als het huidige verbruik bekend en inzichtelijk is, kan het energieverbruik worden teruggebracht, beheerd en beheerst. Energieefficiëntie begint met meten en dus weten hoeveel en wanneer er energie wordt verbruikt. Door die gegevens vervolgens te analyseren, kan daarna gericht naar efficiëntieverbetering worden toegewerkt.

System pro M compact® InSite Met het System pro M compact® InSite-energiemanagementsysteem, besparen beheerders van industriële en commerciële gebouwen op energieverbruik en krijgen zij volledig beheer over de elektrische installatie. De basis voor het InSite-systeem wordt gevormd door energie- en vermogensmeters, sensoren, netwerkanalysers, stroomsensoren en andere in- en outputmodules die op installatieautomaten en aardlekbeveiligingen zijn gemonteerd. De gegevens worden verzameld in de intuïtieve webgebruikersinterface die eindgebruikers totale transparantie geeft over de prestaties van het elektrische systeem. De verzamelde gegevens kunnen worden gebruikt voor geautomati-

seerde acties inzake een optimaal energiebeheer of verbeterde continuïteit. Door de snelle en vereenvoudigde toegang tot gegevens zijn problemen sneller te herkennen en kan gericht actie worden ondernomen. Dat wordt nog makkelijker dankzij de waarschuwingen en meldingen die de gebruiker ontvangt om uitval en downtime te voorkomen. De mogelijkheden gaan zelfs zo ver dat het herkennen en melden van problemen wordt aangevuld met automatische herstelacties. Door de volledige controle die de gebruiker zo over zijn elektrische systeem heeft, zijn energiebesparingen tot wel 20% mogelijk. Omdat de meters, sensoren en analysers die de basis vormen voor System pro M compact® InSite ook achteraf te installeren zijn, kan het systeem voor nieuwbouw- én renovatieprojecten worden ingezet. Als schaalbare oplossing leent het systeem zich uitstekend voor omgevingen waar toekomstige groei te verwachten valt. System Pro M compact® InSite kan standalone worden ingezet, maar kan ook in een IT-infrastructuur worden geïntegreerd.

http://bit.ly/System-pro-M

GEHOORD & GEZIEN

De laatste ontwikkelingen rondom duurzaam rijden

Nieuwe subsidie voor elektrische bestelauto Goed nieuws Er is een nieuwe subsidieregeling voor emissieloze bestelauto’s (SEBA). Hiermee komt de overheid ondernemers tegemoet die bedrijfsactiviteiten uitvoeren in de steden. Want vanaf 2025 voeren de 30 tot 40 grootste gemeenten een zero emissiezone in – en ben je dus niet meer welkom met je bestelbus of -auto op benzine of diesel. De subsidieregeling geldt voor lichte en zware bedrijfsauto’s met een maximaal gewicht van 4.250 kilo. Voor de lichte bedrijfswagens moet de actieradius minimaal 100 kilometer zijn. De subsidie per bedrijfsauto bedraagt 10% van de netto catalogusprijs, met een maximum van 5.000 euro per bedrijfsauto. Per jaar mag een bedrijf voor 400 bedrijfsauto’s subsidie aanvragen. Als je de subsidie hebt ontvangen, moet je de bedrijfsauto minimaal drie jaar houden. De subsidieregeling loopt van 15 maart 2021 tot en met 31 december 2025. Het totale subsidiebudget voor dit jaar bedraagt 22 miljoen euro. Meer weten? Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (www.rvo.nl) vind je meer informatie over de nieuwe subsidieregeling. Hier staan alle voorwaarden overzichtelijk op een rij. Ook vind je hier een link naar een pagina met alle bedrijfsauto’s die in aanmerking komen voor de subsidie en een link naar een pagina met het volledige aanvraagproces.

MEI 2021

GROENE GOLF

TRILUX ESSENTIALS

DE RODE DRAAD IN LEDVERLICHTING en Wieland) en zijn zo voorbereid dat de installatie eenvoudig kan worden gerealiseerd.

TRILUX Essentials omvat een selectie van de meest gangbare led-armaturen voor de professionele verlichtingsmarkt. In de meeste gevallen biedt het portfolio een ongecompliceerde een-op-eenvervanging van conventionele armaturen, maar ook bij nieuwbouw heeft Essentials voor iedere ruimte en toepassing een passend antwoord. Het portfolio bestaat uit een compleet binnen- en buitenverlichtingsaanbod, inclusief lichtsturing en noodverlichting. Omdat TRILUX veel van zijn producten vlak over de grens produceert, zijn klantspecifieke eisen relatief eenvoudig te vervullen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan afwijkende optieken voor een andere lichtverdeling, een andere lichtkleur of een niet-standaard armatuurkleur. Nagenoeg alles is mogelijk.

Ruim op voorraad

Scherp geprijsd

TRILUX ontwikkelt haar producten met het oog op de installateur. Dankzij het innovatieve en praktische design kan op de montageen installatietijd enorm worden bespaard. De meeste productseries zijn (te) voorzien van plug & playstekers (onder andere Wago

A-kwaliteit voor een betaalbare prijs. Dat is TRILUX Essentials. De geselecteerde productseries hebben een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding, waarbij een hoge efficiëntie, lange levensduur en installatiegemak centraal staan.

Veel van de Essentials-armaturen liggen ruim op voorraad in het TRILUX European Distribution Centre (EDC) in Arnsberg. Vanuit dit logistieke centrum worden wereldwijd meer dan vijftig landen actief beleverd. Ook Koninklijke Oosterberg heeft een groot aantal armaturen van dit portfolio op voorraad liggen.

Eenvoudige installatie Gratis brochure Vraag nu gratis uw geprinte TRILUX Essentials-brochure aan, connect the wires en win gegarandeerd te gekke TRILUX-prijzen! Vraag hem nu aan op:

www.voordeinstallateur.com/essentials

TIPS VOOR THUIS

Duurzame tips waar iedereen iets aan heeft

WERK ZOVEEL MOGELIJK DIGITAAL Ontdooi je vriezer regelmatig

Toch iets printen? Doe het dan slim: papier heeft 2 kanten!

VERSPIL MINDER PAPIER

Schakel je computer uit, dus niet op stand-by

Gebruik een NEE/NEEof NEE/JA-sticker op je brievenbus.

WISSEL EEN PAAR TUINTEGELS OM VOOR AARDE JE MAAKT MEER RUIMTE VOOR GROEN EN ZO KAN REGENWATER BETER DE GROND IN ZAKKEN.

Sloop met beleid en let op herbruikbare materialen

GA JE KLUSSEN OF VERBOUWEN?

Neem je eigen tas mee als je iets koopt

MEI 2021

Duurzaamheid vo Marc Meeder v Duurzaam ondernemen zit in verschillende dingen. Van hernieuwbare energiebronnen tot serieuze aandacht voor het milieu en het bieden van kansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hoe kijken ze hier bij HOMIJ Technische Installaties tegenaan? We vroegen het Marc Meeder, directeur van de vestiging Amsterdam.

“Voor mij betekent duurzaamheid dat we een leefbare wereld achterlaten voor de generaties na ons”, geeft Marc Meeder aan. “We besteden hier dan ook veel aandacht aan. Vanuit HOMIJ, maar natuurlijk ook op basis van de eisen die de overheid stelt. Bijvoorbeeld rondom energiezuinigheid en de uitstoot van CO2. Bij zowel installatie als onderhoud kijken we hoe we ons werk zo duurzaam mogelijk kunnen uitvoeren. Niet alleen bij nieuwbouw, maar ook bij renovatieprojecten. Uiteraard zonder concessies te doen aan comfort. Want ook dat staat bij ons hoog in het vaandel.”

Energiezuinige gebouwen

“Duurzaamheid betekent bewust keuzes maken op het gebied van materialen en systemen, maar vooral ook goed nadenken over de toekomst van een gebouw”, vervolgt Marc Meeder. “We zorgen voor energiezuinige gebouwen die qua installaties een voudig zijn aan te passen als het gebruik ervan verandert. Zo leveren we een bijdrage aan de economie en de toekomst. Zeker met de technologieën die er nu zijn, is het steeds eenvoudiger om rekening te houden met het milieu en het slim gebruiken van grondstoffen, bij voorkeur hergebruiken. Dit is een blijvend agendapunt, want het kan altijd beter.”

DE VISIE VAN

olgens van HOMIJ Duurzaamheid in de praktijk

Volgens de HOMIJ-directeur vindt vrijwel iedereen duurzaamheid belangrijk. “In het verleden liet je met een certificaat aan de muur zien dat je duurzaam bezig was, dat was vooral goed voor de uitstraling van je organisatie. Maar daarmee ben je er nog niet: je moet het vooral in de praktijk laten zien. Gelukkig zie ik dit steeds meer gebeuren: bedrijven die hier goed over nadenken en er hun eigen sausje overheen gooien. Bijvoorbeeld door te kijken naar het hergebruik van bestaande materialen. Een goede ontwikkeling!”

Slimme logistiek

“Ook bij de aanvragen die we krijgen, komen duurzaamheidsvraagstukken aan de orde”, geeft Meeder aan. “We worden gevraagd wat wij doen aan duurzaamheid. Niet alleen qua milieu-

belasting en technologie, maar ook als het gaat om het aanbrengen van materialen en systemen. Hier geven we graag op een duurzame manier invulling aan. Bijvoorbeeld door zoveel mogelijk prefab mee te nemen naar de bouwlocatie, de logistiek slim te regelen en zo min mogelijk reisbewegingen te maken. Ook het reizen zelf nemen we onder de loep: gaan we allemaal met onze eigen vervuilende auto naar de bouwlocatie, met elkaar in een minder vervuilende bus of pakken we het openbaar vervoer?”

Gebouwfunctie

“Bij systemen en materialen kijken we naar de duurzaamheid ervan, maar vooral ook naar de functionaliteit. Zijn ze multifunctioneel en eenvoudig aanpasbaar, zodat je bij een functiewisseling van het gebouw of aanpassing van ruimtes niet meteen hoeft te verbouwen? Dan ben je duurzaam be-

MEI 2021

gebruikt. Ook de opslag van energie die niet meteen wordt verbruikt, is een hot item. We willen altijd een stap verder zetten en kijken waar het beter en slimmer kan. We houden nauwlettend bij welke nieuwe technologieën er op de markt komen en hoe wij die kunnen toepassen. Zo zie ik zeker toekomst in het gebruik van het getij om energie op te wekken.”

Toekomst

zig. Moet er toch verbouwd worden? Dan is het goed dat er materialen zijn verwerkt die je weer eenvoudig opnieuw kunt gebruiken. Dit betekent dat je van tevoren goed moet nadenken over de inrichting van een gebouw, zodat het voor meerdere toepassingen bruikbaar is. Dat kan een extra investering betekenen, maar dit betaalt zich altijd uit in zowel geld, duurzaamheid als functionaliteit.”

Duurzaam onderhoud

“Dit doen we al een aantal jaren op deze manier. We zorgen voor makkelijk demonteerbare materialen die je opnieuw kunt toepassen. Bijvoorbeeld door ze op de muur aan te brengen in plaats van in de muur. En door onderdelen niet te verlijmen, maar andere koppelingen toe te passen. Uiteraard kijken we hierbij ook naar de indeelbaarheid van een installatie en de mogelijkheden voor afzonderlijke inregelingen per stramien. Hetzelfde geldt voor het onderhoud. Voorheen was het gebruikelijk om bij een onderhoudsbeurt de lampen van een hele verdieping te vervangen. Niet echt duurzaam. Als je meet hoe lang een

lamp meegaat én hoe vaak een lamp daadwerkelijk wordt gebruikt, weet je precies wanneer die aan vervanging toe is. Bij voorkeur vervang je die door een duurzamer alternatief. Zo kun je veel besparen én ben je milieuvriendelijker bezig.”

Energieopslag

Marc Meeder vervolgt: “We denken ook na over het gebruik van energie op het moment dat deze wordt opgewekt. Zo kun je bijvoorbeeld de laptops van kantoormedewerkers prima in het weekend opladen, als er verder geen stroom wordt

Volgens Meeder is de rol van de installateur de afgelopen vijftig jaar groter geworden, en is het einde van die verandering nog niet in zicht. “Zeker niet waar het gaat om renovatie. Het energieneutraal maken van bestaande gebouwen zal een grote vlucht nemen. Maar we moeten ook kijken naar de toekomst van ons vak: er zijn nu al te weinig installateurs, wat kunnen we hieraan doen? Zelf onderzoeken we hoe we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt veilig en langdurig kunnen inzetten. En uiteraard kijken we hoe we jonge mensen verder kunnen helpen in dit vak. Bijvoorbeeld door samen te werken met opleidingsinstanties. Zo stellen we de toekomst van ons vak veilig, op een duurzame manier.” ■

GROENE GOLF DALI-2 MET ESYLUX

INTELLIGENTE LICHTREGELING MET DALI-2 geïntegreerde application-controller. Alle BMS-aanwezigheidssensoren beschikken bovendien over twee ingangen voor conventionele potentiaalvrije schakelaars, waarvan de impulsopdrachten als DALI-2 opdrachten worden uitgevoerd en vrij aan de betreffende groepen kunnen worden toegewezen.

Met de BMS-aanwezigheidssensoren biedt ESYLUX oplossingen voor intelligente lichtsturing volgens de DALI-2 industriële standaard. De aanwezigheidssensoren combineren drie invoerapparaten in één behuizing. Tijdens het gebruik dienen ze als invoerapparaat en sturen ze de resultaten van hun bewegings- en lichtsensoren en de commando's van conventionele schakelaars naar het DALI-systeembesturingssysteem. De intelligente lichtregeling volgens de internationale industriestandaard DALI staat al geruime tijd voor een eenvoudige planning en installatie. De ontwikkeling van DALI-2 bracht verdere verbeteringen. De DALI-2 maakt met name de interoperabiliteit van apparaten van verschillende fabrikanten mogelijk, waardoor eenvoudig een oplossing kan worden samengesteld uit de best-in-class-apparaten.

Beproefde aanwezigheidssensoren De Compact-serie is uitgebreid met drie BMS DALI-2 plafondaanwezigheidssensoren voor de aanwezigheids- en daglichtafhankelijke automatisering van een DALI-2 -lichtinstallatie. Detectiebereik: resp. Ø 8, 24 en 32 m.

ESYLUX BMS-aanwezigheidssensoren: •

• •

Beproefde PIR-technologie voor bewegingsdetectie (DALI-2 deel 303) Geïntegreerde lichtmeting (DALI-2 deel 304) Geïntegreerde ingangen voor conventionele schakelaars (DALI-2 deel 301) Eenvoudige montage en installatie Detectiebereiken voor elke toepassing

De BMS-aanwezigheidssensoren dienen volgens de DALI-2 classificatie als invoerapparaten die de resultaten van hun aanwezigheidsdetectie en lichtmeting naar de aansturing van de desbetreffende installatie verzenden. Dit kan een gebouwautomatiseringssysteem met DALI-2-interface zijn of een in de ruimte geplaatste DALI-2-aanwezigheidssensor met

www.esylux.nl

GROENE GOLF

MEI 2021

INSTALLATIE VOLGENS ATTEMA

EENVOUDIG BENG BOUWEN EN INSTALLEREN U monitort én bewijst hiermee de afgesproken garantie-eisen voor de woning. Dat biedt voordelen voor alle schakels in het bouwproces.

Klaar voor de toekomst

Hoe maakt u bij BENG bouwen en installeren de keuze uit alle verschillende oplossingen, keurnormen, monitoringsystemen en technische meters? De praktische totaaloplossing van Attema en O-Nexus maakt het mak-

Kortom: met deze plug & play maatwerk-groepenkasten zijn uw projecten volledig BENG en klaar voor de toekomst! Eenvoudig én snel. Dat is BENG bouwen en installeren volgens Attema en O-Nexus.

kelijk.

De BENG-oplossing Hoe het werkt? In een maatwerk-groepenkast integreren we, helemaal afgestemd op uw wensen, een energiemanagementsysteem. Zo brengt u alle mogelijkheden bij elkaar. Deze groepenkast is geschikt voor nieuwbouw- en renovatiewoningen en voor zowel appartementencomplexen als woonwijken. Het systeem is veilig, flexibel en geschikt voor alle huidige en toekomstige prestatienormen. Het maakt meteen zichtbaar dat een woning echt BENG is en daarnaast is het ook eenvoudig en snel te installeren: gewoon plug & play.

Aantoonbare energieprestaties U moet aantonen dat een woning voldoet aan de energieprestatie-eisen. Dat betekent dus dat u de energiegegevens moet meten. De monitoringsoplossing van Attema en O-Nexus verricht metingen op zoveel meetpunten als u wenst. De meetpunten stemt u af op het ontwerp van het gebouw en de gebouwgebonden installaties, zoals zonnepanelen en -boilers, warmtepompen en ventilatiesystemen. Alle data komen samen in de module van O-Nexus en worden opgeslagen in de O-Nexus Cloud. Zo worden energieverbruik en -prestaties gemonitord en gerapporteerd en kunnen ze zelfs worden geoptimaliseerd.

Scan de QR code voor onze animatie of kijk op www.attema.com

www.attema.com

DUURZAAM OOSTERBERG Zo duurzaam werken we zelf: onze resultaten van 2020 Op het gebied van duurzaamheid hebben we bij Koninklijke Oosterberg echter niet stilgezeten in 2020. Een kleine greep uit de stappen die we hebben gezet:

Zet d volge e nde stap

CO2-reductie

Dit jaar is de CO2-footprint van Oosterberg aangepast naar de eisen vanuit het nieuwe handboek vanuit de CO2-Prestatieladder. In het jaar 2020 heeft Oosterberg in totaal 2.168,2 ton CO2 uitgestoten. De coronamaatregelen hebben onbedoeld een groot effect op onze CO2-uitstoot. Zo zagen we in de eerste helft van 2020 een enorme daling van het brandstofverbruik. Over heel 2020 behaalden we meer dan 50% CO2 -reductie ten opzichte van basisjaar 2016. Onze oorspronkelijke doelstelling van 50% CO2 -reductie liep t/m 2020. Omdat de coronamaatregelen het effect van de reductiemaatregelen vertroebelen, verlengen wij deze doelstelling t/m 2021. Na deze periode zullen we onze CO2-doelstellingen opnieuw formuleren (onder voorbehoud van de omstandigheden). Doelstelling: Oosterberg wil in 2021 50% minder CO2 uitstoten ten opzichte van 2016.

Verduurzaming binnen onze vestigingen Utrecht-De Meern

Deze vestiging maakt gebruikt van een E-Bus, met een eigen lader. Ideaal voor de binnenstedelijke ritjes.

CO 2

Amsterdam

Door het aanpassen van de kantoorverlichting ontving de vestiging Amsterdam het certificaat Energielabel A.

Emmen en Roosendaal

De verlichting van deze vestigingen is in 2020 aangepast, in zowel de kantoren als magazijnen: pl- en tl-verlichting zijn vervangen door de veel duurzamere ledvariant. Hiermee kwam Oosterberg in 2020 op 12 vestigingen met meer dan 85% ledverlichting. Hiervan zijn 9 vestigingen volledig voorzien van ledverlichting.

Effect coronamaatregelen op brandstofverbruik

Ede

De coronamaatregelen die veel effect hebben op ons brandstofverbruik, kun je waarschijnlijk wel raden: • Thuiswerken • Geen klantenbezoeken • Meer afspraken via videobellen i.p.v. fysiek om tafel

Alle vestigingen

Hoe we het qua brandstofverbruik in 2020 precies hebben gedaan, is inmiddels berekend. Het is moeilijk te stellen of onze CO2-reductiemaatregelen voor met name transport en het wagenpark effect hebben gehad.

naar mind er CO2

CO 2

Het toepassen van een naregeling is bij onze vestiging in Ede effectief gebleken: minder gasverbruik en de kosten zijn in een jaar tijd terugverdiend. Dankzij zonnepanelen en bewust zuinig energiegebruik, levert de vestiging meer terug aan het net dan dat deze aan elektra verbruikt.

Bij al onze vestigingen, in al onze magazijnen, zamelen we plastic (LDPE) afval gescheiden in. Daarnaast kunnen klanten lege batterijen inleveren in de batterijenton van Stibat. Door afval apart in te zamelen, zijn afvalstromen beter te recyclen. Voor 2021 staan er meer zonnepanelen en nog meer ledverlichting op de agenda. De nieuwe panden die we dit jaar betrekken, zullen ook absoluut bijdragen aan een lager energieverbruik. Dus we blijven doorgaan!

GROENE GOLF

MEI 2021

In controle met tijdschakelklokken

SLIMME EN COMPACTE PRODUCTLIJN Hager

De intuïtieve bediening laat gebruikers eenvoudig en flexibel schakelprogramma’s instellen. Zo besparen ze energie als ze op vakantie gaan door de voorkeuren voor de thermostaat aan te passen of kunnen ze juist opschalen in veiligheidsmaatregelen door extra lampen aan te sluiten.

De tijdschakelklokken van Hager zijn efficiënter in gebruik, eenvoudiger te bedienen en slimmer dan voorheen. Ze geven jou als installateur flexibiliteit in een druk werkschema en ze geven klanten grip op hun energieverbruik. Efficiënter in gebruik, eenvoudiger te bedienen en intelligenter dan ooit. Of je nu een tijdschakelklok zoekt voor het beheren van gemeenschappelijke buitenverlichting, extra veiligheid wil creëren met automatische sloten of verwarming en elektra op afstand wil beheren. Met het aanbod aan tijdschakelklokken van Hager kies je altijd voor het juiste model.

Bespaar waardevolle installatietijd Complexe programma’s instellen nog vóór de installatie? Zo gedaan. Aanpassen op afstand? Geen probleem. Programma’s personaliseren? Dat kan waar en wanneer je maar wil. De bijbehorende Bluetooth-aansluiting en de

Mood App maken de installatie zelfs nog eenvoudiger. Bovendien bespaar je waardevolle installatietijd.

Vereenvoudigde productlijn, meer mogelijkheden Om de keuze makkelijk te maken, zijn er slechts vier modellen. Hierdoor wordt echter niet ingeboet op de bewezen functionaliteiten. Sterker nog, door de lijn te versimpelen, kies je altijd het product dat aansluit op de specifieke situatie van een klant.

De Astro Mode van de Hager-tijdschakelklokken genereert automatisch de juiste instellingen voor zonsopgang en zonsondergang, waardoor lampen nooit onnodig branden. Daarnaast detecteren slimme accessoires als optionele lichtsensoren automatisch de hoeveelheid licht in de omgeving, waardoor overbodige verlichting wordt uitgeschakeld.

Dataveiligheid als voorwaarde Uiteraard is alle data die de tijdschakelklok genereert, beveiligd en privé. Ook wanneer je gegevens via de app verzendt. Toch delen met collega’s of klanten? Via de beveiligde myHager-cloud stuur je data door zonder dat iemand anders erbij kan.

Energiebesparing als leidraad bij ontwerp Duurzaamheid staat voorop bij het ontwerp van de tijdschakelklokken.

www.hg.news/nl/tijdschakelklokken-groenlicht

COLUMN

Samen werken

of samen-werken? Op papier scheelt het maar een spatie, maar in de praktijk is het een wereld van verschil. Misschien heb je het zelf ook weleens ervaren. Je werkt in een bouwteam waar iedereen zijn of haar best doet om kennis en ervaring in te brengen. We streven hetzelfde doel na: een perfect stukje vakwerk en een tevreden opdrachtgever. Hoe kan het dan dat we de plank nogal eens misslaan? Spreken we wel dezelfde taal? Weten we de verwachtingen van onze opdrachtgevers goed te managen en om te zetten naar een realistische oplossing? Luisteren we wel echt goed naar elkaar? We leven momenteel in een wereld waar veel discussie is over van alles en nog wat, waar je mening telt en je uitgedaagd wordt deze ook zeker te laten horen. We zijn hierdoor minder bereid om naar elkaar te luisteren en ons te schikken in wat een ander vindt. Ook in de bouw ontkomen we hier niet aan. Met als gevolg: ruis op de lijn en te veel bezig zijn met het verdedigen van de standpunten die bij onze eigen discipline horen. Wie het hardst roept, wordt met voorrang gehoord, maar met welk doel?

Gerhard Hospers is Adjunct Directeur Greenworks bij bouwmaterialen groothandel Raab Karcher en zet zich in voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving en kennisoverdracht.

We willen toch dat de kwaliteit van bouwen en installeren ook in de toekomst hoog blijft? Dit redden we niet met alleen samen werken. Laten we weer wat meer de dialoog met elkaar aangaan door te vragen wat, wanneer en hoe. De feedback die je dan krijgt, is veel interessanter en de sleutel tot de juiste oplossing. Want wie het hardst roept, heeft zeker niet altijd gelijk. Ga meer samenwerken met bouwers en adviseurs aan betaalbare oplossingen voor de energietransitie. Werk samen met toeleveranciers en denk na over hoe om te gaan met de transitie naar een circulaire economie en slimme bouwlogistiek. Focus op samenwerken met kennisinstellingen om het kennisniveau van jou en je medewerkers op niveau te houden. Pas dan zijn we samen in staat om de toch al zo gefragmenteerde bouw samen te brengen tot één geheel.

G erhard Hosp ers.

Want samen werken is geen probleem, maar samenwerken is nogal eens een uitdaging. www.greenworks.nl

MEI 2021

Drijvende zonneparken van GroenLeven

Duurzame energie vanaf het water

De populariteit van zonnepanelen is ongekend. Op daken en landbouwgrond, maar ook op water. Zo realiseert GroenLeven drijvende zonneparken op het water van voormalige zandwinputten. Ideaal, want deze plassen zijn vanwege de diepte niet geschikt voor recreatie. Sam de Haas, projectleider bij GroenLeven, vertelt er meer over.

De wereld voorzien van groene energie. Dat is de missie van GroenLeven. “Samen met overheden, netbeheerders, bedrijven, het onderwijs en innovatieve ondernemers realiseren we zonne-energiebronnen op daken, kassen, parkeerplaatsen, vuilstortplaatsen, industrieterreinen en water”, zegt Sam de Haas. “’Dubbelfunctie’ noemen we dat. Zo geven deze plekken duurzame energie terug aan de wereld.”

Dubbelfunctie

Eén van de plekken waar GroenLeven zo’n dubbelfunctie heeft gerealiseerd, is op een zandwinplas van Van der Wiel B.V. in het Friese Nij Beets. Hier zorgen ruim 33.000 zonnepanelen voor een vermogen van 13,6 megawatt, oftewel groene stroom voor zo’n 4.000 huishoudens. Dankzij deze manier van energieopwekking wordt ieder jaar 6.800 ton minder CO2 uitgestoten. “Dit drijvende systeem hebben we zelf ontwikkeld”, legt Sam de Haas uit. “Het is zo ontworpen dat licht en lucht het water blijven raken én dat je er overheen kunt kijken naar de overkant. Bovendien blijft het water aan de oevers zichtbaar én beschikbaar voor flora en fauna, omdat we de panelen bevestigen aan ankers in de bodem van de plas in plaats van in de oever."

Ecologische impact

Zorgen voor duurzame energie, met zo min mogelijk aantasting van de natuur dus. Sterker nog: GroenLeven laat een gespecialiseerd bureau onderzoek doen naar de ecologische situatie vóór de plaatsing van een drijvend zonnepark en een jaar na de

PROJECT GROENLEVEN realisatie. “We willen graag weten wat de impact is van ons systeem op onder meer planten, vogels en insecten”, geeft Sam de Haas aan. “We verwachten dat het een positieve impact heeft, omdat er bijvoorbeeld meer algen kunnen groeien en vogels hier een veilige broedplaats vinden, maar dat is nog even afwachten. De eerste onderzoeksresultaten verwachten we volgend voorjaar. Uit een onderzoek bij een ander drijvend park zien we al veel positieve resultaten."

Het systeem is duurzaam en gaat meer dan 25 jaar mee Veel voordelen

“Dit is een mooie manier om een dergelijk gebied een nuttige, duurzame functie te geven, zonder het milieu te schaden”, vindt Sam de Haas. “Ruimte is schaars in Nederland. Daarom zijn dubbelfuncties, zoals hier op een zandwinplas, heel geschikt. Het zijn geen natuurgebieden, de ecologische waarde is laag en het water kan niet worden gebruikt voor recreatiedoeleinden. Wij worden eigenaar van het zonnepark en betalen de eigenaar van het gebied een jaarlijkse vergoeding. Het energiebedrijf neemt de stroom af. Om de omwonenden mee te laten profiteren, hebben we een gebiedsfonds opgericht. Hierin storten we een financiële bijdrage voor duurzame sociaal-maatschappelijke projecten of activiteiten om de omgeving mooier te maken. Op alle vlakken voordeel!”

Duurzaam systeem

Het systeem achter de drijvende panelen is relatief simpel: de drijvende zonnebootjes worden op de wal opgebouwd, op het water aan elkaar gekoppeld en aan de bodem verankerd. Sam de Haas: “Het systeem is duurzaam en gaat meer dan 25 jaar mee, met nauwelijks onderhoud. We zijn aan het onderzoeken of we een dergelijk park ook op zee kunnen realiseren. Er is nu nog geen technologie voor, maar waarschijnlijk in de toekomst wel."

Sam de Haas Projectleider bij GroenLeven

Klaas Potstra Koninklijke Oosterberg

De rol van Koninklijke Oosterberg

Sam de Haas: “Oosterberg is een van onze vaste leveranciers en heeft voor dit project de elektrotechnische materialen geleverd. Dat gaat altijd moeiteloos: zij hebben een heel uitgebreid assortiment, kunnen snel leveren en zijn flexibel. De grote componenten bestellen we ruim van tevoren. Zo lopen wij geen vertraging op, ideaal!” Klaas Potstra van de buitendienst van Oosterberg in Leeuwarden voegt toe: “We hebben met plezier toebehoren geleverd voor dit project, vooral materialen om de bekabeling te beschermen tegen het water en materialen om deze op de juiste manier te kunnen bevestigen. Hierbij ging het om behoorlijke aantallen, die we redelijk vlot konden leveren en inregelen. Het drijvende zonnepark is erg mooi om te zien, ik ben er trots op dat we hier ons steentje aan hebben mogen bijdragen.”

Duurzaamheid binnen Hanzestrohm Naast het financieel jaarverslag ook jaarlijks een duurzaamheidsjaarverslag uitbrengen, om daarmee Hanzestrohms toegevoegde waarde op het gebied van duurzaamheid aan te tonen. Dat is het doel van het Zwolse familiebedrijf, dat bestaat uit Hemmink, KWx en Kairos. ‘Voor klanten is het belangrijk om daar inzicht in te krijgen en voor de maatschappij ook. En het geeft mij een prettig gevoel dat we ‘ons huis’ op orde hebben. Dan kunnen we met een gerust hart zakendoen’, zegt John Pannen, directeur financiën en organisatie bij Hanzestrohm.

‘Bovendien, we zijn een familiebedrijf. We kijken niet alleen naar aandeelhouderswaarde, maar ook naar maatschappelijke waarde. En we willen anderen inspireren om ook een positieve impact op de maatschappij te maken. Denk aan andere bedrijven in onze keten, zoals bouwbedrijven en groothandels’, zegt Gijs Hemmink, manager duurzaamheid bij Hanzestrohm. Ben je benieuwd hoe wij onze maatschappelijke toegevoegde waarde vergroten? Scan de QR-code en lees meer over onze aanpak.

Art. 007140 - Zilver

Art. 035730 - Antraciet

XSolar LH-N

De formule van de toekomst voor verlichte huisnummers. Geavanceerde, efficiënte én meest fraaie oplossing om bij uw voordeur een automatisch verlicht huisnummer op basis van zonneenergie te plaatsen. Dankzij de geïntegreerde schemerschakelaar wordt het licht ingeschakeld als het donker wordt en gaat het weer uit wanneer het licht wordt.

Van Spijk B.V. Postbus 2, 5688 ZG Oirschot De Scheper 402, 5688 HP Oirschot Nederland

T +31 (0)499 57 18 10 F +31 (0)499 57 57 95 info@vanspijk.nl www.vanspijk.nl

TIPS VAN COLLEGA'S

Pim Bik

Tips van collega’s

Pim Bik: “Je kan alles realiseren, als je maar wilt” Duurzaam ondernemen kan op vele manieren. Pim Bik, eigenaar van Pim Bik Elektrotechniek, doet het graag op de MacGyver-manier: “Als je maar vindingrijk genoeg bent, is er voor elke vraag een oplossing.”

“Het eerste wat ik opdrachtgevers altijd vraag, is: ‘Wat verwacht je te verbruiken in de toekomst?’”, geeft Pim Bik aan. “En dan bedoel ik niet het komende jaar, maar over tien jaar. Heb je dan bijvoorbeeld een elektrische auto? Waarschijnlijk één of twee kinderen? Of zijn de kinderen dan juist het huis uit? Daar moet je nu vast op voorsorteren door de juiste voorzieningen te treffen. Wat je tijdens de bouw al kunt aanleggen, een laadpaal bijvoorbeeld, bied ik aan. Als je deze later toevoegt, wordt het nooit zo netjes. Vooruitdenken dus!”

Domotica

Pim Bik vervolgt: “Ik probeer gebouwen zo energieneutraal mogelijk te maken, bijvoorbeeld door zonnepanelen te combineren met een warmtepomp – ideaal om te verwarmen en te koelen. Eventueel met elektrische bijverwarming voor erg koude winters en als back-up bij storingen. Het liefst in combinatie met domotica, zodat je alles via een app kunt bedienen. Er is zoveel mogelijk met domotica, daar maak ik graag gebruik van om mensen optimaal comfort te bieden. Van het regelen van verwarming en koeling tot het openen van de

voordeur en het bedienen van het alarm: je smartphone is inmiddels je nieuwe sleutelbos.”

Zelfvoorzienend

“Ik doe geen concessies: waar een wil is, is een weg. Krijg ik een aanvraag en bestaat daar geen oplossing voor? Dan bedenk ik ‘m zelf. Ik hou van MacGyveren. Je kan alles realiseren, als je maar wilt. Zo ben ik nu met een woning bezig die straks zelfs helemaal van het energienet afgekoppeld wordt. Volledig zelfvoorzienend, maar wel met een noodstroomvoorziening achter de hand. Dit is één van de eerste woningen in Nederland die in combinatie met het Eaton Energy Storage System kan worden losgekoppeld van het net. Mooi toch?”

MEI 2021

Het meest duurzame bedrijf ter wereld

Duurzaam ondernemen

volgens Debby Slofstra van Schneider Electric

it meer dan 8.000 beoordeelde bedrijven is Schneider Electric – specialist in energiemanagement en industriële automatisering – in januari door Corporate Knights uitgeroepen tot meest duurzame bedrijf ter wereld. “Een eer”, vindt Debby Slofstra, directeur van Schneider Nederland. Ze vertelt enthousiast over de prominente rol van duurzaamheid binnen het bedrijf. De ranglijst is gebaseerd op onder meer het toepassen van hernieuwbare energie, de hoeveelheid afval die bedrijven genereren, hoe hoog het ziekteverzuim is, diversiteit binnen de organisatie en schone investeringen. “We stonden vorig jaar nog op de 29ste plek, dus hieraan kun je zien dat we onszelf snel en fanatiek blijven verbeteren als het gaat om duurzaamheid”, geeft Debby Slofstra aan. “Dat we nu bovenaan staan, is een heel mooie erkenning én aanmoediging om nog groener en inclusiever te ondernemen. Niet alleen voor ons, maar ook voor onze samenwerkingspartners, leveranciers en klanten. Want ook deze laatste groep kan duurzamer presteren door onze producten toe te passen. In tenders kan dit veel waardevolle punten opleveren.”

Energiemanagement

“We hebben voornamelijk gewonnen op energiemanagement”, vervolgt ze. “Voor onszelf en voor onze klanten. Zo hebben we afgelopen jaar met onze oplossingen wereldwijd 130 miljoen ton CO2 bespaard. Voor de beeldvorming: dit is te vergelijken met 30 miljoen auto’s die een jaar lang niet door heel Amerika rijden. Daarnaast scoorden we goed op onze producten die we maken van gerecycled plastic uit de ‘plastic soep’ en onze duurzame, biologisch afbreekbare verpakkingen. Ook kregen we punten voor het vrijwilligerswerk dat onze medewerkers doen – wereldwijd 5.000 werkdagen per jaar – en hoe inclusief onze organisatie is.” Debby Slofstra

DUURZAME BEDRIJFSVOERING Verder besparen

Hoe trots Debby ook is op het resultaat, het kan volgens haar altijd beter. “We zijn er nog lang niet en moeten met z’n allen echt versnellen voor een meer duurzame toekomst. Bij ons liggen de plannen hiervoor al klaar. Ik hoop dat we hiermee andere bedrijven inspireren om nog eens goed te kijken waar het duurzamer kan. Wij geloven dat binnen nu en twintig jaar de vraag naar energie verdubbeld is, hier moet je nu al op voorsorteren. Daarom zorgen we voor zoveel mogelijk ‘connectable’ producten, die waardevolle data kunnen verzamelen en met andere producten kunnen communiceren.”

Data analyseren

“Op deze data kun je vervolgens rapportages en dashboards loslaten, zodat je weet waar je verder kunt besparen. Bovendien kun je hiermee het

gedrag van de gebruiker beïnvloeden, wat ook weer besparing tot gevolg heeft. Want je past je gebruik sneller aan als je weet welk effect het heeft. Zo snijdt het mes aan twee kanten: onze producten hebben minder energie nodig en sporen de gebruiker aan om minder energie te verbruiken. En door zelf duurzame energie op te wekken, maken we de cirkel weer rond.”

Als we duurzame doelen behalen, is dit te danken aan onze medewerkers

Gemotiveerde medewerkers

Binnen Schneider worden ook de medewerkers gemotiveerd duurzamer te denken en te doen. Debby Slofstra: “Als we duurzame doelen behalen, is dit te danken aan onze medewerkers. Hier belonen we ze voor. Zo werkt ook dit twee kanten op. Medewerkers komen zelf regelmatig met goede ideeën, voor onszelf en onze klanten. We blijven elkaar enthousiasmeren. Daarnaast gaat 5% van onze omzet naar research & development, om weer nieuwe, duurzame hard- en software te ontwikkelen.”

Ronde tafel

Op de vraag waar ze zelf inspiratie vandaan haalt, antwoordt ze: “Ik vind het belangrijk om tunnelvisie te voorkomen. Dat is niet makkelijk, maar als je jezelf dwingt om anders naar bepaalde zaken te kijken, ontdek je van

MEI 2021

zelf nieuwe mogelijkheden. Jezelf op die manier prikkelen kan veel waardevols opleveren. Om een voorbeeld te geven: wij hebben regelmatig contact met grote bouwbedrijven. Wij kennen elkaar, maar zij kennen elkaar niet. Daarom hebben we twee jaar geleden een ronde tafel georganiseerd, om te kijken wat we van elkaar kunnen leren en hoe we elkaar verder kunnen helpen. Ik denk dat dit heel zinvol is voor alle partijen.”

Inspiratie voor de toekomst

“Hoe ik de toekomst zie? Binnen Schneider focussen we in ieder geval de komende jaren op nieuwe duurzame doelen. Hierbij hopen we op de medewerking van andere partijen. Door uit te leggen wat wij doen, hopen we andere organisaties te inspireren.

Binnen Schneider focussen we in ieder geval de komende jaren op nieuwe duurzame doelen

Uiteraard is dat in deze tijd niet al tijd makkelijk, want veel partijen zijn nu vooral bezig met het hoofd boven water te houden. Heel begrijpelijk natuurlijk. Maar zodra er weer wat lucht is, hoop ik dat ook zij het duurzaamheidsthema weer oppakken. Bijvoorbeeld door te kijken naar slimmere logistiek en vervoersbewegingen. Ook daar is nog veel energie te besparen. Samen bereiken we meer, daar ben ik van overtuigd!” ■

GROENE GOLF Energielabel C 2023 – Noodverlichtingsupgrade naar LED

100% CONTROLE MET DE DRAADLOZE NORMALUX LED NOODVERLICHTING Opbouw draadloos Normalink-systeem

Energielabel C verplicht in 2023: alle kantoor- en bedrijfspanden dienen te zijn voorzien van energielabel C. Daartoe kan een breed scala aan maatregelen worden getroffen, waaronder het vervangen van noodverlichting door ledvervangers. Wanneer duurzame vervanging het voornemen is, waarom dan niet meteen de exploitatiekosten en bedrijfszekerheid meenemen in de overweging?

Duurzaam led met 100% controle – draadloos Meer controle over de installatie en realtime overzicht faciliteren gericht onderhoud, verlagen de onderhoudskosten en leveren dus een besparing op. In vervangingstrajecten is dat een kostbare exercitie met bedrade systemen. Een draadloze oplossing maakt dit

echter eenvoudig en zeer snel te implementeren.

Normalink draadloze bewaking Normalink is een bewezen lichtbesturingssyteem voor verlichting en noodverlichting en is nu uitgebreid met een draadloze optie volgens de draadloze DALI-standaard IEC 62386-104. Via een 868Mhz multimesh-netwerk worden de draadloze noodverlichtingsarmaturen in het netwerk gekoppeld aan het Normalink-systeem via een antenne IDNGR-16K.

INDG-MG – mastergateway beheert de draadloze installatie Mastergateway inclusief: • Ethernetconnectie – naar switch / gebouw netwerk • Beheer van draadloze installatie • Incl. Gebouw Beheer Systeem – virtuele weergave project • Modbus/IP-connectie naar extern GBS • Toegang op afstand via cloudservertoepassing IDNGR-16K – antenne / radiolink: • Webserver om netwerkparameters te configureren • 50M – 150M bereik antenne tot armaturen • 50M – 150M bereik van armatuur tot armatuur • Multimesh-netwerk Armaturen boosten het signaal naar andere armaturen (20 jumps) Meer jumps per armatuur vermindert overdrachtssnelheid data Armaturen meer dan één connectie tot netwerk Bij het wegvallen van één armatuur andere connecties voorhanden • 250 subnets (sequentieel) per draadloze installatie over één of meerdere antennes • 64 adressen per subent • Maximaal 16.000 armaturen

www.normalink.es/en

GROENE GOLF

MEI 2021

Onderweg naar energielabel C voor kantoren

WIJ REIZEN MET JE MEE! een QuickScan snel en objectief advies over wat er nog voor het label moet gebeuren. Een rapport van Klimaatroute vraag je eenvoudig aan via philips.nl/ labelc.

3 Maak een lichtplan De Wet Milieubeheer is erop gericht Nederland stapsgewijs te verduurzamen. Dat geldt ook voor kantoorgebouwen. Er doen zich tijdens dit traject momenten voor waarbij je hulp goed kunt gebruiken. Signify gidst je erdoorheen en komt met gratis handige hulptools die je zullen helpen om jouw klanten te overtuigen.

Hoe zit het ook alweer? Op 1 januari 2023 moet de eerste stap zijn genomen en moet elk kantoorgebouw met een oppervlakte groter dan 100 m2 aan kantoorfuncties minimaal energielabel C hebben. Dat geldt alleen voor kantoorgebouwen waar 50% of meer van de totale oppervlakte een kantoorfunctie heeft. De meest logische stap is om te starten met het beperken van energieverbruik. Oude verlichting vervangen door LED verlichting ligt dan voor de hand; een stap die in de praktijk overigens nog lang niet altijd genomen wordt.

1 Ga het gesprek aan Een ombouwoperatie naar energielabel C lijkt complex. Toch volstaan bij het voldoen aan overheidseisen vaak slechts enkele stappen. Om het gesprek met je klant goed te laten verlopen, hebben wij het Spoorboekje voor installateurs voor je gemaakt. Hiermee begeleid jij je klant stap voor stap op weg naar het label. Vraag nu jouw gratis Spoorboekje aan op philips.nl/labelc.

2 Bepaal de maatregelen ‘Verledden’ is een effectieve eerste stap op weg naar energielabel C, maar soms is er meer nodig. De onafhankelijke adviesinstantie Klimaatroute geeft jouw klanten via

Soms is verledden niet meer dan het vervangen van bestaande armaturen. Het is een goed moment voor een check van het benodigde aantal lichtpunten. Kijk hiervoor op philips.nl/corelinetool of (voor de Interact Ready-versie) op philips. nl/iareadytool.

4 Bestel goede producten Heb je eenmaal een beeld van hoe je wil verledden, vergeet dan ook de details niet: uitvoering, lichtkleur, opties, etc. Goed, beter, (aller)best: onze lichtcatalogus helpt je verder! philips.nl/lichtcatalogus

5 Certificaat De LED-verlichting is geïnstalleerd en mogelijk zijn extra energiebesparende maatregelen getroffen. Je bent nu bijna klaar! Je hoeft alleen nog maar contact op te nemen met een EPA-U gecertificeerd adviseur. Na een controle kent hij energielabel C toe. Ben je op zoek naar een adviseur? Ga naar signify.link/epa-adviseur. Ga naar Philips.nl/labelc en vraag meteen jouw gratis informatiemap aan!

www.philips.nl/labelc

OOSTERBERG KENNISPLEIN OOSTERBERG

KENNISPLEIN Oosterberg kennisplein

Leer meer over de nieuwste ontwikkelingen binnen jouw vakgebied Kennis is macht, kennis delen is kracht. Daarom hebben we een speciaal kennisplein ontwikkeld. Op www.oosterberg.nl/kennisplein brengen we vraag en aanbod rondom onderwerpen binnen ons vakgebied bij elkaar. Je kunt trainingen* volgen en webinars bijwonen over verschillende onderwerpen. Met als doel: van elkaar leren en elkaar op diverse vlakken versterken.

Het kennisplein is dynamisch; zo voegen we regelmatig nieuwe trainingen en lezingen toe of passen we die aan, afhankelijk van de wensen en behoeften. Het is dus zinvol om regelmatig even op de site te kijken over welke nieuwe onderwerpen je iets kunt leren. Op dit moment vind je er bijvoorbeeld trainingen* en webinars over:

Domotica

Wil je meer weten over domotica? Dan kun je verschillende domotica-trainingen volgen, waaronder Duotecno, DigitalSTROM en een 5-daagse KNX basistraining die je kunt afsluiten met het officiële KNX-examen.

Energietransitie

De energietransitie is in volle gang. Houd je kennis op peil met lezingen over onder meer energie-opwekking én -opslag, BENG en het omgaan met het verplichte energielabel C voor kantoren in 2023.

Industrie

Ook voor industriële toepassingen organiseren we, samen met onze leveranciers, een aantal interessante trainingen. Doe er je voordeel mee!

Normen en richtlijnen

Op de hoogte blijven van de laatste NEN1010 richtlijnen? Wij praten je online bij.

Duurzaam bouwen & installeren / Greenworks

Als je optimaal duurzaam wilt bouwen en installeren, ondersteunen wij je met allerlei trainingen en webinars. Dit doen we veelal in samenwerking met onze Greenworks leveranciers.

En er is meer!

Ook als je meer wilt weten over Internet of Things en energiemonitoring ontdek je op ons kennisplein zinvolle informatie die je verder brengt.

Nieuwsgierig?

Je vindt alles overzichtelijk op een rij op: www.oosterberg.nl/kennisplein. Wil je graag zelf een onderwerp inbrengen waar je meer over wilt leren? Laat het ons dan vooral weten via: scholing@oosterberg.nl

*onder voorbehoud van en rekening houdend met de RIVM richtlijnen i.v.m. Covid-19.

MEI 2021

Klein Poelhuis, Wasco en Koninklijke Oosterberg

Slimme bouwlogistiek dankzij driehoeksamenwerking Edwin Peters, Roland Lieverdink, Maurice Duenk

n woonwijk ‘De Donken’ in Apeldoorn worden 333 woningen gerenoveerd. Een flink project dat vraagt om een strakke planning en slimme bouwlogistiek. Onderaannemer Klein Poelhuis Installatietechniek zocht al in een vroeg stadium ondersteuningspartners in logistiek en efficiëntie. De keuze viel op groothandels Wasco en Koninklijke Oosterberg. Een goede match, met een fijne samenwerking als gevolg. In de Apeldoornse wijk zie je al direct waarom de bouwlogistiek goed op orde moet zijn. De smalle straten en de beperkte parkeergelegenheid vragen om slimme oplossingen. Klein Poelhuis verzorgt hier het volledige installatiewerk van de 333 woningen en is er sinds eind 2020 volop bezig. Projectleider Maurice Duenk legt uit: “We vervangen de hele waterleiding-

installatie plus de radiatorkranen en installeren nieuwe elektra en groepenkasten. Daarnaast heeft iedere bewoner de keuze om de badkamer, keuken en/of het toilet te laten renoveren.”

We willen geen onnodig verkeer in de wijk om overlast en de uitstoot van CO2 te beperken

Dedicated transport

In het project zijn duurzaamheid, efficiëntie en bouwlogistiek erg belangrijk. Roland Lieverdink, hoofd inkoop van Klein Poelhuis, vertelt: “We willen geen onnodig verkeer in de wijk om overlast en de uitstoot van CO2 te beperken. Samen met Wasco en Oosterberg hebben we gekeken hoe we met zo min mogelijk levermomenten toch just in time kunnen leveren. Om dit te realiseren, werken we met dedicated transport; alle materialen van zowel Oosterberg als Wasco worden met één bestelbus geleverd. Zo reduceren we het aantal transportbewegingen op de bouw.” Maurice vult aan: “Elke dag worden twee woningen voorzien van de benodigde materialen. Hiermee garanderen we dat al het materiaal aanwezig is bij aanvang van de werkzaamheden en hebben we geen extra loopwerk.”

RENOVATIEPROJECT

Per woning een materiaalpakket

Voor elk van de zes woningtypen stellen Wasco en Oosterberg gezamenlijk het benodigde materiaalpakket samen. Wasco levert de warmtepompboilers, het prefab-sanitair, de ventilatie-, loodgieters- en cv-materialen, Oosterberg de meterkast, het schakelmateriaal, rookmelders en waar nodig de elektrotechnische materialen voor het toilet, de badkamer en de keuken. Alle materialen worden verpakt in een volumebox en een rolcontainer. De warmtepompboiler komt daar nog los bij. Een manier van aanleveren die goed werkt. “Iedere dag worden we gebeld als de levering er is”, geeft uitvoerder Danny Nesselaar aan. “Dan worden de

spullen uitgeladen en de lege boxen van de vorige dag en van de opgeleverde woningen weer meegenomen. Dat gaat echt heel netjes.”

Strakke planning

De gezamenlijke levering en doorlooptijd van het project vragen om een strakke planning. Maurice: “Samen hebben we een planning met dagtaken opgesteld. Achterlopen op de planning is geen optie, omdat de volgende dag weer andere werkzaamheden moeten gebeuren.” Danny voegt toe: “We werken met checklists die ook in de meterkast hangen. Zo ziet iedereen wat er moet gebeuren en kunnen we binnen elf dagen een woning afronden. Dat werkt hartstikke goed.” Ook Roland is blij met deze manier van werken: “Wij geven bij Oosterberg en Wasco aan welke producten we wanneer nodig hebben en dat mag niet afwijken, want de trein gaat en moet gewoon door.”

De kracht van prefab Danny Nesselaar

Om aan de strakke planning te voldoen, wordt door beide groothandels veel prefab aan-

geleverd, zodat de installateurs op locatie meteen kunnen afmonteren. Dat scheelt enorm veel kostbare tijd, iets wat zeker met een strakke planning van groot belang is. De materialen worden zoveel mogelijk zonder verpakking aangeleverd, zodat de installateurs snel en efficiënt kunnen werken. Er is dus ook geen onnodig afval op de bouwplaats. Edwin Peters, accountmanager bij Oosterberg: “De monteurs hoeven dus geen dozen open te snijden. Snelheid is geboden, zeg ik altijd.” Dat kan Danny beamen: “Door de prefab- en verpakkingsvrije materialen hebben we per dag een tijdswinst van drie uur. Het scheelt echt ontzettend veel.”

Partnership

“De grootste uitdaging tijdens dit project is de infrastructuur”, geeft Edwin Peters aan. “Maatwerk en samenwerking zijn hierbij heel belangrijk. We hebben met z’n drieën echt een partnership.” Edwin van den Boogaard, adviseur value added services bij Wasco, vult aan: “Communicatie, planning en samenwerking zijn de drie factoren die dit project illustreren. Een mooie basis. Ik zie genoeg mogelijkheden voor samenwerking in de toekomst!” Fotograaf: Chris Dunnink

EIA

MEI 2021

Energie-investeringsaftrek (EIA) voor ondernemers Investeer je als bedrijf in CO2-reductie, energiezuinige technieken en duurzame energie? Maak dan gebruik van de regeling Energie-investeringsaftrek (EIA).

De Energie-investeringsaftrek (EIA) is een fiscale regeling waarmee de overheid je ondersteunt bij investeringen in energiebesparende bedrijfsmiddelen en duurzame energie. Wanneer je gebruikmaakt van EIA heb je als ondernemer dubbel voordeel: de energiekosten gaan omlaag én je betaalt minder belasting.

EIA in het kort

Bij investeringen in energiebesparende verlichting kun je via de EIA 45% van de investeringskosten aftrekken van de fiscale winst.

Welke kosten komen in aanmerking?

Bedrijfsmiddelen die in aanmerking komen voor EIA voldoen aan de energieprestatie-eisen en bevorderen doelmatig gebruik van energie. Hierbij kun je denken aan de aanschaf van verlichting en de bijbehorende montagekosten, met een minimum van € 2.500,-.

Om welke verlichting en de hiermee samenhangende zaken gaat het?

• Externe licht- of bewegingssensoren (niet in het armatuur), met een maximum van € 150,- per sensor.

• In het armatuur aanwezige intelligentie om de verlichting te kunnen regelen, met een maximum van € 50,- per sensor. • Ledarmaturen met een niet-uitwisselbare lichtbron die voldoen aan de levensduurcriteria L90B50 of hoger, met een maximum van € 1.000,- per armatuur. L90B50 houdt in dat er wordt gelet op de levensduur en niet meer op de verhouding lumen/watt. De LB-factor kun je spitsen in L en B; L staat voor terugval in lumen na een brandtijd van 50.000 uur (bij 25 graden Celsius) en B staat voor het percentage van armaturen dat deze terugval mag hebben. Dus: L90 betekent: 90% van de initiële lumenstroom is nog aanwezig na 50.000 branduren. B50 betekent: 50% van de armaturen mag een terugval in de initiële lumenstroom hebben van maximaal 10% en de andere helft heeft nog de lumenstroom zoals bij nieuwwaarde opgegeven.

Hoe vraag je EIA aan?

De aanvraag kun je digitaal indienen via www.rvo.nl/eLoket of www.eHerkenning.nl, binnen drie maanden na de investering-overeenkomst.

Iedere dag weer opgewekt

HADEC maakt het werk voor installatieondernemers makkelijker

Van complete zonnestroomsystemen, laadpalen en oplossingen voor energie-opslag tot alle tools en kennis op het gebied van verduurzamen. Jij vraagt, wij draaien. Al onze producten zijn direct uit voorraad leverbaar. Bovendien zijn ze simpel en snel besteld op onze vernieuwde website. Ook voor het maken van een compleet legplan, ben je bij ons op het goede adres.

Alles in huis om je duurzame project tot een succes te maken. EEN ONDERNEMING VAN:

hadec.nl

MEI 2021

Slimme verlichting voor huurders Videolab Eindhoven

Draadloos bedienbaar, eenvoudig via een app aanpasbaar en zeer energiezuinig

lexibele werkplekken voor zelfstandig ondernemers of bedrijven: je vindt ze in alle soorten en maten in Videolab Eindhoven. 300 ondernemers uit diverse branches hebben hier inmiddels hun werkplek gevonden. En het mooie is: als hun bedrijven inkrimpen, uitbreiden of verhuizen, zijn de werkruimtes in een mum van tijd aangepast. Voorbereid op de toekomst dus, mede dankzij Team Duurzaam Installatietechniek. Marc van de Wal is projectleider bij Team Duurzaam, de nieuwe naam van de uitvoerende tak van de Wonka Broeders. Hij was medeverantwoordelijk voor de realisatie van duurzame techniek op de vijfde verdieping van Videolab Eindhoven. “Dit is een voormalig kantoorpand van Philips, dat is omgetoverd tot hypermodern bedrijfsverzamelgebouw met slimme ’work spaces’. Een plek die uitnodigt om innovatief bezig te zijn. De gemeente Eindhoven en Volker Wessels vroegen

ons om een zo duurzaam mogelijk verlichtingsplan op te stellen en te realiseren. Dat doen we natuurlijk met plezier! We zijn helemaal gericht op duurzaamheid – tot aan elektrische bedrijfsbussen en gerecyclede bedrijfskleding aan toe – en verdiepen ons graag in nieuwe technieken. Dus deze opdracht paste perfect bij ons.”

Connected lighting

Energiebesparende verlichting met een korte terugverdientijd, dat was de uitdaging. “Vroeger waren het vooral tl-buizen die werkplekken verlichtten, tegenwoordig zijn het ledpanelen”, geeft Marc van de Wal aan. “Maar wij wilden graag nog een stapje verder gaan, met vooral slimme verlichting. We kwamen uit bij de software van Interact Pro, in combinatie met ledverlichting van Signify. Connected lighting in optima forma: draadloze verlichting die via software op afstand te bedienen is.”

Vroeger waren het vooral tl-buizen die werkplekken verlichtten, tegenwoordig zijn het ledpanelen

VIDEOLAB EINDHOVEN

Niels Kuit - Koninklijke Oosterberg Marc van de Wal - Team Duurzaam

Energiezuinig en flexibel

“Connected lighting zorgt voor een optimaal energieverbruik”, legt Marc van de Wal uit. “Met zo min mogelijk bedrading, met draadloze wandschakelaars en slimme opties. Is er voldoende daglicht? Dan geeft de lamp minder licht. Wordt het donkerder in de ruimte? Dan gaat de lamp vanzelf feller schijnen. En is er niemand in de ruimte? Dan gaat de lamp automatisch uit. Duurzaamheid ten top dus. Bovendien blijf je met dit systeem flexibel voor huurders, omdat de lampen op afstand te schakelen zijn, via een app of laptop. Gaat het aantal medewerkers omlaag? Dan kun je de verlichting hier heel eenvoudig online op aanpassen, zonder hak- en breekwerk, aangepaste bedrading of schakelaars. Dit scheelt tijd, materiaal én kosten.”

Levering

Team Duurzaam verzorgde het ontwerp en het lichtplan, Oosterberg leverde het systeem. Niels Kuit, vestigingsleider van de nog te openen Oosterberg vestiging in Eindhoven, vertelt: “Eind 2019 is Fernando Arias, directeur bij Team Duurzaam, op uitnodiging van Oosterberg mee geweest naar de showroom van Signify (voorheen Phi-

lips Lighting). Hier hebben we samen gekeken naar de mogelijkheden voor slimme verlichting. Vervolgens mochten we in 2020 een offerte voor het gekozen systeem opstellen. Omdat Team Duurzaam alles al goed had uitgedacht, was onze rol deze keer wat minder groot. De levering was nog wel een uitdaging, omdat die rond de bouwvak viel. Maar dankzij korte lijnen met de fabrikant konden we snel schakelen en alles op tijd leveren.”

Van elkaar leren

Ook Marc van de Wal is blij met het contact met Signify. “Zij zijn hier op locatie geweest om te kijken hoe we hun systeem installeren. Het was voor ons de eerste keer dat we dit systeem gebruikten, dus we konden elkaar van handige informatie, praktische tips en feedback voorzien. Heel leerzaam voor beide partijen. De samenwerking met Oosterberg verliep ook soepel, als altijd. Bovendien kon Oosterberg een goe-

de prijs voor ons regelen. We zijn heel tevreden over het resultaat, net als onze opdrachtgever. Het systeem was voor ons even wennen, maar werkt heel fijn in de praktijk. We gaan dit zeker vaker toepassen.” Ook Niels Kuit is tevreden over het resultaat: “Dit systeem is een mooie oplossing voor nu en de toekomst. De mensen van Signify trainen met veel plezier onze klanten en Oosterberg collega’s. Indien nodig assisteren ze ook bij de configuratie en het in bedrijf stellen van het systeem. Ik verwacht dat we deze oplossing de komende jaren nog veel vaker gaan tegenkomen.”

OPPLE & BREEAM; duurzaamheidskenmerk

Wat wij voor u kunnen betekenen OPPLE Lighting vindt het belangrijk om u te informeren en te helpen bij nieuwe maatregelen. BREEAM-NL is de certificeringsmethode voor een duurzaam gebouwde omgeving. Dit duurzaamheidskeurmerk is opgesteld voor o.a. nieuwbouw en renovatie. Als verlichtingsfabrikant hoef je niet specifiek de armaturen te certificeren, maar de producten moeten binnen een project voldoen aan een aantal criteria voor een hoogst mogelijke score. Criteria zoals beschreven in de BREEAM-NL beoordelingsrichtlijn zijn bepalend. Wat OPPLE voor u kan betekenen: Onze lichtontwerpers en account managers maken een lichtadvies conform NEN 12464-1. Zo zijn veel van onze armaturen dimbaar en instelbaar, is er een mogelijkheid tot maken van scenes en behoren daglicht regelingen en aan-/afwezigheidsensoren tot ons assortiment. Dit alles kunnen we realiseren met onze Dali en natuurlijk ook met onze Smart Lighting oplossingen.Met OPPLE

SMART LIGHTING kunt u rekenen op • Volledig draadloos verlichtingsbeheer met Bluetooth Low Energy Mesh • Dynamische verlichting zonder extra kabels • Snel en gemakkelijk te monteren, geen gateway nodig • Maximale energiebesparing, dankzij slimme sensoren • Unieke kenmerken, zoals daglichtbalans, functionaliteit voor gangen en smart relais • Maximale beveiliging, dankzij gecodeerde signalen en streng gebruikersbeheer • Een uitstekend en betaalbaar Smart Lighting systeem Voor een gedegen advies, kunt u uw OPPLE accountmanager in de regio benaderen. https://www.opple.nl/nl/over-ons/salesteam-nederland Voor algemene documentatie verwijzen wij u naar de volgende links. https://www.breeam.nl/

OPPLE.COM

HET LUMIKO LED DIMMER PAKKET AANZIENLIJK UITGEBREID

UNIVERSELE LUMIKO DIMMERS Fase aan- of aansnijding: 891082

BEDRADE DIMMERS

ARTIKELNUMMER

Fase aan- of afsnijding dimmer:

891082

Duo dimmer:

891200

Klein vermogen (1 tot 100W):

891038

Groot vermogen (5 tot 600W):

891028

DRAADLOOS GESTUURDE DIMMERS Zigbee dimmer:

891105

Z-Wave dimmer:

891110

Voor elke toepassing een geschikte LED dimmer Het dimmen van verschillende soorten ledverlichting kan een uitdaging vormen. Voor elke type ledlamp heeft Lumiko nu een geschikte dimmer. Vrijwel alle dimmers zijn 2 draads aan te sluiten wat een snelle montage garandeert. Alle druk/draai dimmers zijn voorzien van een 4mm as, inclusief 6mm as-adapter, zodat vrijwel alle merken afdekplaten op deze dimmers te monteren zijn. Meer weten: klemko.nl/

In control met de nieuwste generatie tĳdschakelklokken

Grip op tĳd Op afstand in te stellen. Optimaal gebruiksgemak. Voor elke situatie. Onze lĳn tĳdschakelklokken brengt de flexibiliteit die je nodig hebt in een druk werkschema en levert een zorgeloze gebruikerservaring. Complexe programma’s instellen nog vóór installatie? Zo gedaan. Aanpassen op afstand? Geen probleem. Programma’s personaliseren? Dat kan waar en wanneer je maar wil. De bĳbehorende Bluetooth-aansluiting en de Hager Mood App voorzien in alle behoeften. Efficiënter in gebruik, eenvoudiger te bedienen en slimmer dan voorheen. Of je nu een tĳdschakelklok zoekt voor het controleren van de gemeenschappelĳke buitenverlichting van een appartementencomplex, het instellen van automatische sloten bĳ openbare gebouwen of extra veiligheid wil creëren rondom woningen. Met deze nieuwe serie kies je altĳd voor het juiste model.

Meer weten? Ontdek alle details op: hg.news/nl/tĳdschakelklokken-groenlicht