ONDERNEMERSZAKEN
Leiderschap
Veertig jaar meekijken in de maakindustrie
Nieuwe machine voor grote onderdelen
![]()
ONDERNEMERSZAKEN
Leiderschap
Veertig jaar meekijken in de maakindustrie
Nieuwe machine voor grote onderdelen

Fabrikant van

Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Staalgaas en Strekmetaal
Fabrikant van Gedrukt geweven gaas
Fabrikant van
Fabrikant van
Fabrikant van
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Fabrikant van
Fabrikant van
Gedrukt geweven gaas
Fabrikant van
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Fabrikant van Gedrukt geweven gaas
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal Fabrikant van
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Fabrikant van Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Gedrukt geweven gaas
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Staalgaas en Strekmetaal
Golfgaas en gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Geperforeerd, gaas of strekmetaal? www.kabelzaandam.nl waar gewerkt wordt werkt
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Staalgaas en Strekmetaal
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Staalgaas en Strekmetaal
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Staalgaas en Strekmetaal
Golfgaas en gaas in alle metalen en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Staalgaas en Strekmetaal
Fabrikant van:
Fabrikant van:
Fabrikant van:
Fabrikant van:

Documentatie op aanvraag.
• Gepuntlast gaas
• Gepuntlast gaas


Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
• (Gedrukt) geweven gaas, in alle metalen
• (Gedrukt) geweven gaas, in alle metalen
• Gepuntlast gaas
Documentatie op aanvraag.
• (Gedrukt) geweven gaas, in alle metalen
• (Gedrukt) geweven gaas, in alle metalen
• Gepuntlast gaas
• Voorraad en maatwerk
• Voorraad en maatwerk
Golfgaas en Geweven gaas in alle metalen Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
e Heva BV Metaalgaasweverij Heva BV metaalgaasweverij
• Voorraad en maatwerk
• Voorraad en maatwerk
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Staalgaas en Strekmetaal Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
Documentatie op aanvraag.
e Heva BV Metaalgaasweverij
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919
Documentatie op aanvraag.
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919 info@hevawinterswijk.nl
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919 info@hevawinterswijk.nl
Documentatie op aanvraag.

e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919
Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919
Documentatie op aanvraag.
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919 info@hevawinterswijk.nl
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: F.: 0543-515919
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 F.: 0543-515919 info@hevawinterswijk.nl

Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7
e Heva BV Metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
Heva BV metaalgaasweverij Lorentzstraat 7 7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373 Documentatie op aanvraag.
7102 JH Winterswijk T.: 0543-512373
WEAVING EXPERTS SINCE 1844 Your ONE-STOP-SHOP cutting, welding, bending & assembly Azalealaan 22 - B 1930 Zaventem +32 2 720 60 60 - sales@gondrexon.com




Bij Kobout draait het om meer dan bevestigingsmaterialen.
Het draait om mensen die oprecht en eerlijk verbinden.
Al sinds 1979 ondersteunen wij technische professionals in West Europa met betrouwbare oplossingen voor elke verbinding.
Met diepgaande kennis, een breed assortiment en een betrokken team van ruim 140 medewerkers werken wij dagelijks samen met klanten aan de beste oplossingen. Op de TechniShow laten we zien hoe expertise, praktijk en persoonlijk contact samenkomen. Van productoplossingen tot advies en demonstraties.


Onze kracht zit in kwaliteit en service. Met ruim 25.000 verschillende bevestigingsmaterialen op voorraad leveren wij snel en gericht vanuit ons magazijn in Hendrik Ido Ambacht. Altijd afgestemd op de toepassing en de praktijk van de klant.
Scan de QR code en ontdek wat Kobout voor u kan betekenen. Bezoek ons op de TechniShow en maak persoonlijk kennis met ons team bij stand 07.E044.


Vraag&Aanbod is een uitgave van Mybusinessmedia Holding B.V.
Redactie:
• Rolf Elling: +31 570 504 302, r.elling@mybusinessmedia.nl
• Remy van Kats r.kats@mybusinessmedia.nl
• Jorine van Knippenberg: j.knippenberg@mybusinessmedia.nl
• Kasper Weigand: +31 570 504 374 k.weigand@mybusinessmedia.nl
Redactieadres:
Postbus 58, 7400 AB Deventer redactie@vraagenaanbod.nl, www.vraagenaanbod.nl
Advertentieverkoop:
Roy Wosting: +31 6 225 483 04, r.wosting@mybusinessmedia.nl
Alle advertentiecontracten worden afgesloten conform de Regelen voor het Advertentiewezen gedeponeerd bij de rechtbanken in Nederland.
Abonnementenadministratie
Abonnementen, bezorging en of adreswijzigingen: MYbusinessmedia Holding bv, abonnementen Vraag & Aanbod, Postbus 58, 7400 AB Deventer, klantenservice@mybusinessmedia.nl
Abonnementstarieven (excl. 9% btw)
• Jaarabonnement Nederland: € 329,-
• Jaarabonnement buitenland: € 399,-
• Proefabonnement (drie edities): € 25,-
• KIVI-leden: 35% korting
Jaarabonnement geldt tot wederopzegging. Beëindiging van het abonnement kan per mail gebeuren (klantenservice@mybusinessmedia.nl). Uiterlijk drie maanden voor het einde van de abonnementsperiode; nadien vindt automatisch verlenging plaats.
Basisontwerp / opmaak: Bureau OMA, www.bureauoma.nl
Druk: Veldhuis Media
Hoewel de informatie gepubliceerd in deze uitgave zorgvuldig is uitgezocht en waar mogelijk gecontroleerd, sluiten de uitgever en de redactie uitdrukkelijk iedere aansprakelijkheid uit voor eventuele onjuistheden en/of onvolledigheid van de verstrekte gegevens. MYbusinessmedia legt uw gegevens vast voor de uitvoering van de abonnementenovereenkomst. Uw gegevens kunnen door MYbusinessmedia of zorgvuldig geselecteerde derden worden gebruikt om u te informeren over relevante producten. Indien u hiertegen bezwaar hebt kunt u contact opnemen met de uitgever.
Regelmatig hoor ik mensen zeggen dat ze het nieuws niet meer volgen. Dat zorgt alleen maar voor onrust. En wat levert het je op? Hoewel ik beroepsmatig het nieuws nauwlettend volg, kan ik het ze niet kwalijk nemen. Nieuws is per definitie negatief, want ‘goed nieuws is geen nieuws’ is het adagium in de journalistiek. En door moderne technieken bereikt zelfs het ergste nieuws uit de verste uithoeken van de aarde je binnen enkele minuten.
Hoe gaan we daar als Vraag & Aanbod mee om? Ook wij schrijven eerder over negatieve uitzonderingen dan over de normale, positieve situatie. U bent er als ondernemer bij gebaat om tijdig op de hoogte te zijn van
Succesverhalen van bedrijven die zich ontwikkelen, groeien en investeren
belemmeringen en problemen in de toekomst, zodat u daarop kunt inspelen. Maar daarnaast proberen we ook veel positief nieuws te brengen. Succesverhalen van bedrijven die zich ontwikkelen, groeien en investeren. Ook daar bent u bij gebaat.
Deze eerste editie van Vraag & Aanbod in 2026 staat overigens helemaal niet in het teken van het nieuws. We kijken juist terug naar hoe het vroeger ging. Samen met Aad Braal, sinds begin dit jaar gepensioneerd adviseur bij PKM, blikken we terug op veertig jaar maakindustrie in Nederland. En nog iets langer geleden, in 1951, vond de eerste Technishow plaats. Ook daar staan we bij stil.
Kasper Weigand, redactie
CIRCLE-RIGHT k.weigand@vraagenaanbod.nl www.linkedin.com/company/vraag-en-aanbod

Klompenmaker 18 5253 RH Nieuwkuijk T. (073) 511 85 03 info@vmc.eu www.vmc.eu






8 EVENEMENTEN
Een historisch document
12 INTERVIEW
Veertig jaar meekijken in de maakindustrie
30 ONDERNEMERSZAKEN
Leiderschap, richting geven, voorbeeld zijn en cultuur bepalen

34 DE SPECIALIST
De energietransitie (2): kansen
37 TRENDS
Stagnatie nieuwe orders maar vertrouwen groeit
UITGELICHT
18 Nabewerking geoptimaliseerd
20 Smaakt naar meer
24 Dubbele investering
40 Frezen voor defensie
42 Snijden voor derden
EN VERDER
Actueel 6 | Column 17
MIS NIETS
Meld u aan voor de gratis tweewekelijkse nieuwsbrief: www.vraagenaanbod.nl/nieuwsbrief

Halter Group B.V. is onderdeel geworden van de Gibas Groep uit Nijkerk. Met deze stap bundelen de organisaties hun expertise binnen industriële automatisering.

Halter is actief op het gebied van gespecialiseerde CNC-automatiseringsoplossingen en heeft een internationaal verkoopnetwerk. Gibas heeft ervaring in CNC-machines en tooling, met een sterke focus op het optimaliseren van het maakproces. In combinatie met brede engineeringscapaciteit en expertise in robotica en lijnintegratie ontstaat een technologisch portfolio waarmee de groep klanten gaat ondersteunen. Volgens Stefaan Poppe, CEO van de Gibas Groep, ligt de meerwaarde vooral in de combinatie van markttoegang en ontwikkelkracht: ‘De toevoeging van Halter versterkt Gibas op meerdere niveaus. We kunnen het Halter-portfolio verder uitbouwen in onze thuismarkten Nederland en België, terwijl het internationale netwerk van Halter ons directe toegang biedt tot nieuwe markten.
Kosten en baten van de energietransitie in beeld

Tata Steel Nederland opent nieuwe productielijn
Met de oprichting van TechNext is een nieuw landelijk platform en vereniging van technische bedrijfsvakscholen een feit. TechNext verbindt regionale uitvoeringskracht met landelijke samenhang en positioneert bedrijfsvakscholen als dé partner voor opleidingsen arbeidsmarktvraagstukken in de techniek.
‘Met TechNext organiseren we landelijk wat regionaal al werkt: praktijkgericht opleiden, dicht bij bedrijven en arbeidsmarkt’ zegt Mike Broekhuizen, voorzitter van TechNext en directeur van AT Techniekopleidingen in Terborg. De oprichting wordt mede mogelijk gemaakt en ondersteund door Koninklijke Metaalunie, FME, de vakbonden FNV, De Unie en CNV, A+O Metalektro en OOM.
De Nederlandse maakindustrie staat voor grote opgaven, zoals structurele personeelstekorten, snelle technolo-
gische ontwikkelingen en de noodzaak om werkenden duurzaam inzetbaar te houden. Dat vraagt om sterke regionale uitvoeringspartners die onderwijs, arbeidsmarkt en bedrijven daadwerkelijk met elkaar verbinden. De bedrijfsvakscholen die zijn aangesloten bij TechNext vervullen die rol al dagelijks in de praktijk. Volgens Broekhuizen is een landelijke organisatie daarbij essentieel: ‘Bedrijfsvakscholen zijn regionaal verankerd en werken midden in de praktijk van het mkb. Door deze kracht te bundelen in één landelijk platform zorgen we voor samenhang, herkenbaarheid en schaal, terwijl het maatwerk in de regio behouden blijft.’ TechNext wil meer dan een vereniging zijn. Het moet een landelijk platform worden waar bedrijfsvakscholen, bedrijven, onderwijs en publieke partners samenkomen. Via dit platform worden kennis, ervaringen en best practices gedeeld en wordt gezamenlijke positionering richting landelijke en regionale programma’s mogelijk gemaakt.


Bedrijven in de industriële productie vatbaar voor cyberaanvallen

Koninklijke
Van Leeuwen neemt Corrotherm International over
Met het oog op de groeiende maatschappelijke en economische uitdagingen, hebben FME en NLrobotics een strategisch partnerschap ondertekend. Het Memorandum of Understanding (MoU) markeert het begin van een landelijke samenwerking om robotica versneld in te zetten in uiteenlopende sectoren.
De overeenkomst werd ondertekend door Willem Wensing, manager Partnerschappen bij FME, en Thijs Dorssers, directeur van NLrobotics. Samen willen de organisaties de versnippering binnen het Nederlandse roboticalandschap tegengaan en toewerken naar een breed gedragen Nationale Roboticastrategie.
‘Robotica is een onmisbare sleuteltechnologie om de grote uitdagingen van onze tijd, zoals personeelstekorten, verduurzaming en concurrentiekracht, het hoofd te bieden’, zegt Theo Henrar, voorzitter van FME. ‘Door samen op te trekken met NLrobotics bundelen we technologische slagkracht met innovatiekracht uit de praktijk. Zo versterken we niet alleen de industrie, maar de hele Nederlandse economie.’
Brede toepasbaarheid
‘Met deze samenwerking leggen we de basis voor een krachtige, toekomstgerichte roboticasector in Nederland’, zegt Thijs Dorssers, directeur van NLrobotics. ‘We willen robotica niet alleen versnellen binnen de industrie, maar breed toepasbaar maken in de zorg, agro, logistiek en

vele andere sectoren. Deze samenwerking met FME is geen eindpunt, maar juist het startschot van een nationale beweging.’
De samenwerking richt zich op vijf strategische pijlers:
• Thought Leadership: publicatie van het rapport De Staat van de Robotica (Q1 2026)
• Beleidsbeïnvloeding: inzet voor een Nationale Roboticastrategie
• Marktstimulering: verkenning van een nieuw PPSprogramma met het ministerie van Economische Zaken
• Technologische innovatie: steun aan initiatieven, zoals Humanoid-NL
• Bestuurlijke verbinding: afstemming via de Raad van Advies, met behoud van autonomie
Techniek en IT zijn essentieel voor de toekomst van Nederland: voor onze economie, veiligheid én de energietransitie. Toch is volgens PTVT slechts 17% van de werkenden in deze sector vrouw. Dat moet én kan anders, stelt het expertisecentrum Voor Haar Technische Ontwikkeling (VHTO).
Te vaak sluiten stereotypen, vooroordelen en een gebrek aan zichtbare rolmodellen meiden uit. Het gevolg? Meiden laten hun talent onbenut en de sector mist denkkracht die hard nodig is voor innovatie. Op dinsdag 14 april 2026 laat Girls’ Day zien hoe het wél kan: duizenden meiden tussen 10 en 15 jaar gaan zelf aan de slag met solderen, metaal printen, lasergraveren, ontwerpen en bouwen. Zo ervaren ze dat de wereld van techniek en IT ook hún wereld is. ‘We kunnen ons als Nederland niet langer veroorloven om techniek en IT over te laten aan een selecte groep,’ zegt Sahar Yadegari, directeur-bestuurder van VHTO. ‘Met Girls’ Day vergroten we de keuzevrijheid van meisjes én benutten we meer talent. Ik ben dankbaar dat ook dit jaar zoveel bedrijven en scholen samenwerken om te laten zien dat techniek en IT van en voor iedereen zijn.’

TechniShow bestaat 75 jaar. Een mooi moment om eens in de archieven te duiken. 75 jaar is indrukwekkend, een mensenleven, maar menig bedrijf of organisatie in de Nederlandse maakindustrie gaat nog langer mee. Vraag & Aanbod bijvoorbeeld, om er maar een te noemen, startte een halve eeuw eerder al met berichtgevingen en advertenties. En jawel, als we terugbladeren naar 1951 komen we daar ook het nieuws over de eerste Techni-Show ‘51 tegen.
Het volgende bericht stond op de voorpagina van de Vraag & Aanbod van 24 mei 1951:
Techni-Show ‘51
Gedurende de periode 30 Mei t/m 9 Juni a.s. zal Rotterdam staan in het centrum van de belangstelling van technisch Nederland. Het hart van dit technisch gebeuren is de tentoonstelling Techni-Show ’51, waar de laatste technische verbeteringen in de ontwikkeling van machines voor de metaal- en houtbewerking in bedrijf gesteld zullen worden gedemonstreerd, de nieuwste gereedschappen en de hoogst gekwalificeerde staalsoorten zullen worden getoond. De Nederlandse industrie zal in staat worden gesteld nauwlettend te onderzoeken, welke verbeteringen zij
in haar outillage zal kunnen aanbrengen, terwijl het technisch onderwijs zich kan oriënteren inzake de feitelijke ontwikkeling, ten einde hieraan de theoretische opleiding aan te passen.
De bezoeker zal behalve het visuele op de expositie nog op andere wijze worden ingelicht en wel in de eerste plaats door middel van het Techni-Show-Congres ’51. De Stichting Technisch Centrum heeft namelijk in nauwe samenwerking met een aantal belangrijke industriële organisaties op het terrein van de metaal- en houtbewerking een congres belegd, waaraan vele vooraanstaande Nederlandse specialisten hun waardevolle steun zullen geven door het houden van voordrachten over de meest actuele technische vraagstukken van deze tijd. Het congres omvat een
Het congres is ingesteld op de moeilijkste vraagstukken
aantal “vakdagen”, waarop telkens een ander onderwerp in discussie zal worden gebracht, terwijl het in de bedoeling ligt op de sluitingsdag speciale aandacht te besteden aan de opvoeringen van de productiviteit in de gevestigde industrie. De lezingen zullen worden gehouden door zeer vooraanstaande experts uit de wetenschappelijke kring en uit het bedrijfsleven. Het gehele congres is ingesteld op de moeilijkste vraagstukken van deze tijd. De bedoeling is evenwel deze vraagstukken op zo practisch mogelijke wijze te analyseren en in discussie te geven. Het is ongetwijfeld interessant hierbij op te merken, dat bij de keuze van de verschillende sprekers uitgegaan werd van het principe, dat zo veel mogelijk gezocht moet worden naar experts uit eigen land. Ongetwijfeld zal dit het resultaat gunstig beïnvloeden. Dat het initiatief tot een dergelijk congres van industriële organisaties genomen werd door de Nederlandse handel – zoals deze georganiseerd is in de Stichting Technisch Centrum – kan slechts een bewijs te meer zijn voor de stelling, dat industrie en handel niet alleen elkaar nodig hebben, doch zonder elkaar niet kunnen bestaan.











www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602




www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602 www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602
www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602 www.hevami.nl/Tel:+31 (0)413-376602







StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines

StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines
StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines
StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines
StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines
StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines
StraalmachinesAfschuinmachinesOntbraammachinesPolijstmachinesBandschuurmachines

Techni-Show-Cinema ’51
In samenwerking met een aantal exposerende firma’s heeft de Stichting Technisch Centrum een filmdienst georganiseerd, welke de bezoeker in staat zal stellen de productiewijze en de productiecapaciteit van vele geëxposeerde en ook niet-geëxposeerde machines en gereedschappen via de film in ogenschouw te nemen. Bovendien zijn opnamen gewijd aan de productie van staal en de mogelijkheden, welke de nieuwste staalsoorten de industriële productie bieden. Het filmprogramma is in de vorm van een technische cineac geprojecteerd en samengesteld uit 22 binnenlandse en buitenlandse opnamen, welke in 88 filmvoorstellingen met een totale duur van ca. 50 uur zullen worden vertoond.
Meer dan machines
Toen in het voorjaar van 1951 de eerste Techni-Show werd aangekondigd, positioneerde de beurs zich nadrukkelijk als meer dan een verzameling stands en machines. In de aankondiging wordt Techni-Show ’51 gepresenteerd als een nationaal technisch gebeuren, waarin industrie, handel, onderwijs en kennisinstellingen samenkomen rond één
centraal thema: de modernisering en versterking van de Nederlandse industrie. Dat perspectief is onmiskenbaar gevormd door de tijdgeest van de wederopbouw, maar tegelijk opvallend vooruitstrevend in zijn opzet. De Techni-Show wordt in de tekst expliciet neergezet als een etalage van Nederlandse technische competentie. De keuze om bij het congres zoveel mogelijk te werken met experts “uit eigen land” is geen terloopse opmerking, maar een bewuste keuze. Kennis en vakmanschap worden gezien als nationale hulpbronnen die ingezet moeten worden voor economische vooruitgang. In een periode waarin Nederland zijn industriële basis opnieuw moest opbouwen, fungeert de beurs daarmee als podium voor zelfvertrouwen en technische autonomie.
Opvallend is ook dat de Techni-Show zich vanaf de eerste editie presenteert als een kennisplatform. De tentoonstelling vormt slechts één pijler; minstens zo belangrijk zijn het meerdaagse congres en het omvangrijke filmprogramma. Met vakdagen rond gieterijen, scheepsbouw, bewerkingstechnieken, houtbewerking en lassen wordt de beurs ingericht als
een plek voor inhoudelijke verdieping en discussie. Het gebruik van film om productiewijzen en productiecapaciteit inzichtelijk te maken, met tientallen uren aan voorstellingen, onderstreept hoe serieus men kennisoverdracht nam. De Techni-Show wil tonen, maar ook verklaren en onderwijzen. Productiviteit vormt daarbij een sleutelbegrip. De aankondiging spreekt expliciet over het opvoeren van de productiviteit in de gevestigde industrie, bijna als een morele opdracht. Efficiënter produceren wordt gepresenteerd als collectief belang, niet alleen als bedrijfsdoel. Dat past in het naoorlogse denken waarin technologische vooruitgang rechtstreeks verbonden is met welvaart en maatschappelijke stabiliteit. De beurs positioneert zichzelf bovendien als scharnierpunt tussen verschillende domeinen. Industrie en handel worden expliciet als wederzijds afhankelijk beschreven, terwijl het technisch onderwijs wordt opgeroepen zich te richten op de feitelijke ontwikkelingen in de praktijk. Ook normalisatie, veiligheid en materiaalkennis krijgen een vaste plek via het Voorlichtingscentrum. Daarmee laat Techni-Show ’51 zien dat technische vooruitgang niet los wordt gezien van standaarden, regelgeving en kennisdeling.
De toon van de tekst is rationeel en optimistisch, maar opvallend weinig commercieel. Er is geen sprake van verkoopargumenten of marketingretoriek. In plaats daarvan overheerst een verantwoordelijkheidsgevoel: techniek als instrument voor vooruitgang, industrie als motor van maatschappelijke ontwikkeling. In die zin presenteert Techni-Show ’51 zich niet alleen als beurs, maar als onderdeel van een bredere nationale ambitie. Dat deze uitgangspunten vijfenzeventig jaar later nog steeds herkenbaar zijn in het vakbeurslandschap, maakt de aankondiging tot een veelzeggend historisch document.

PKM’er Aad Braal blikt terug

Aad
Na 43 jaar werken in de maakindustrie, waarvan bijna vier decennia bij PKM, neemt Aad Braal afscheid. Met hem kijken we terug naar hoe de sector is veranderd. Soms razendsnel, soms verrassend weinig.
D‘e eerste vraag die ik bij een bedrijf kreeg’, herinnert Braal zich, ‘was of het zinvol zou zijn om een fax aan te schaffen.’ Het was 1987. Aad Braal was 29, technisch opgeleid werktuigbouwer, en volgens sommigen eigenlijk te jong om mkb-ondernemers in de metaal te adviseren. Hij startte toch en bleef.
In de decennia die volgden, zag Braal de maakindustrie ingrijpend veranderen. Van conventionele machines naar NC en CNC, van ponsbanden naar geïntegreerde besturingen, van losse werkplekken naar complete geautomatiseerde processen. ‘Wat minstens zo hard meeveranderde was alles rondom die machines. Logistiek, informatievoorziening, ERP-systemen, meet- en sensortechniek, het werd steeds meer één geheel.’ Dat gold ook voor kantoor en organisatie. Die ontwikkeling zag hij bij honderden bedrijven. ‘Ik heb bij meer dan 350 bedrijven binnen mogen kijken hoe het er echt aan toegaat’, vertelt hij.
Professionalisering van de sector
Parallel aan de technologische vooruitgang professionaliseerde ook de sector zelf. Wetgeving, Arbo, veiligheid, kwaliteitsnormen.
‘De eerste vraag die ik kreeg, was of het zinvol was om een fax aan te schaffen’
Zaken die in de jaren tachtig nauwelijks bestonden, werden stap voor stap gemeengoed. ISO 9001, VCA, CE-markering: ze werden niet altijd met gejuich ontvangen, maar droegen wel bij aan het niveau waarop de Nederlandse maakindustrie nu opereert. Aan de andere kant zijn belangrijke thema’s van vroeger nog steeds actueel. ‘Als je nu leest dat we bij cao-onderhandelingen inzetten op productiviteit en inzetbaarheid dan denk ik soms, dat stond in 1958 ook al in een persbericht van PKM’, zegt Braal. De context verandert, de kernvragen blijven.
PKM groeide mee. Ooit ontstaan met Marshallhulp als Productiviteitscentrum Metaalnijverheid, later uitgegroeid tot zelfstandig advies- en kennisinstituut, nauw verbonden met Metaalunie, OOM en brancheorganisaties. ‘De rode draad was altijd dezelfde. Hoe help je bedrijven beter organiseren, zodat ze kunnen presteren.’
Een terugkerend patroon dat Braal zag bij mkb-bedrijven was dat groei zelden lineair verloopt. ‘Veel bedrijven blijven hangen rond tien medewerkers. Daarna rond de 25, soms rond de 50 en groter. Elke stap vraagt iets anders van de organisatie.’ Nieuwe structuren, andere aansturing, meer overleg, en vaak nieuwe problemen. ‘Ondernemen is geen strak strategisch spel. Het is doen, bijsturen en soms gewoon volhouden.’ Dat geldt ook voor personeelsvraagstukken. Het tekort aan vakmensen is volgens Braal geen nieuw fenomeen. ‘Dat is er eigenlijk altijd geweest.’ Wat wél veranderde, is het imago van de sector. Van ‘vieze handen’ naar hightech, professioneel en steeds schoner. Opleiding, leercultuur en leiderschap kregen meer aandacht.
Ook discussies over globalisering en China zijn volgens Braal minder nieuw dan ze lijken. Toen hij in 2006 directeur werd van PKM, verscheen zijn eerste artikel in Vraag & Aanbod onder de kop Wat nou China?

Braal in gesprek met vrienden en collega's tijdens de afscheidsreceptie.
‘Ondernemen is geen strak strategisch spel. Het is doen, bijsturen en soms gewoon volhouden’
‘Daar ben ik nog vaak op aangesproken’, lacht hij. De kern van zijn betoog toen en nu is dat arbeid een steeds kleinere factor is in de kostprijs. Automatisering, kwaliteit, slimmer werken en ketenbeheersing wegen juist zwaarder. ‘En dan wil je korte lijnen, grip op kwaliteit en betrouwbare toeleveranciers.’ Corona en geopolitieke spanningen hebben dat besef alleen maar versterkt.

Positief, maar realistisch
Zorgen heeft hij ook. Over arbeidskrapte (maar ook in management- en ondersteunende functies), conjunctuurgevoeligheid, geopolitiek (en de consequenties voor materialen en energie). Maar doemdenken past hem niet. ‘We moeten elkaar niet de put in praten. De maakindustrie heeft veel te bieden. En ondernemers in het mkb zijn creatieve doeners.’
Hoewel technisch geschoold, raakte Braal steeds meer gefascineerd door de menskant van organisaties. Hij studeerde bedrijfskunde, gaf trainingen in leiderschap, communicatie en functioneringsgesprekken, en sprak met ondernemers over werkgeluk, lang voordat dat het een modewoord werd. ‘Techniek laat ik graag aan de techneuten’, zegt hij. ‘Maar hoe mensen werken en samenwerken, hoe leiding wordt gegeven, hoe werk


wordt beleefd, dat bepaalt uiteindelijk of een bedrijf vooruitkomt.’ Die overtuiging kwam ook terug tijdens zijn drukke afscheidsreceptie, waar psycholoog Dr. Kilian Wawoe sprak over werkgeluk. ‘Ik heb zelf altijd met plezier gewerkt. Dan is het logisch om daar ook bij stil te staan’, vindt Braal.
Na 43 jaar werken zet Braal nu een stap terug. Hij houdt nog een paar adviestrajecten en blijft beperkt actief bij PKM. Daarnaast heeft hij meer tijd voor zijn gezin en rust. ‘Voor alles is een bestemde tijd’, zegt hij. ‘En dit voelt goed.’ Wat blijft, is een sector die hij met overtuiging blijft volgen. ‘We hebben in Nederland een prachtige maakindustrie. Dat mogen we best blijven zeggen.’

















































































































































Holland Precision Tooling: uw betrokken partner voor machinegereedschappen die zich onderscheiden door precisie tot in het kleinste detail.
• hoogwaardige machinegereedschappen voor de plaatbewerkingsindustrie
• 52/96 Nulpuntspansysteem voor maximale klemkracht t.b.v. de verspaning
Wij bouwen aan duurzame relaties met onze klanten en denken mee vanaf de eerste vraag tot ver na levering.



“Van analyse tot uitvoering – technisch advies met impact”

We weten allemaal dat we wat kunnen doen aan kort verzuim. Aandacht en tact helpt om een medewerker, die zich ziekmeldt zo snel als verantwoord is, terug te laten komen. Ook werkklimaat helpt om verzuim te voorkomen. Van een beetje of even stress wordt niemand ziek, maar langdurig hoge werkdruk moeten we voorkomen. We weten het allemaal wel. Langdurig verzuim is veel lastiger en omgeven met een wirwar aan regels en instanties.
Als jonge operationeel directeur eind vorige eeuw was het simpel. Je had een bedrijfsarts op locatie en als iemand even niet kon werken gingen medewerker, bedrijfsarts en chef samen aan de bak om te kijken nog wel kon. Het leidde tot hilariteit toen iemand met zijn rechterarm in het gips zijn werk op halve kracht met links kwam doen. Maar eerlijk is eerlijk, burn-outs en andere psychische klachten kenden we nog niet. En je kon gewoon vragen wat er aan de hand was.
niet altijd in hun ideaalbeeld past, betrekken ze dit op zichzelf. Stress en verzuim is het gevolg.
Waar complexiteit van regels begint, komt misbruik mee. Er zijn Facebook-pagina’s in het Hongaars, Roemeens en Pools hoe het Nederlandse verzuim stelsel werkt. Een voorbeeld: een medewerker meldt zich ziek vanwege stress, kan na 4 weken bij de bedrijfsarts terecht. Voor haar herstel wil ze graag op vakantie naar haar vaderland. De bedrijfsarts vindt het goed. Dan komen er gedurende 20 maanden vage briefjes in het Hongaars van een dokter aldaar, die zegt dat reizen echt niet kan. Dan plotseling vlak voordat het tweede ziektejaar om is, staat ze weer voor je neus, gezond en wel. Zes maanden werken en dan o jee, toch weer gestrest en begint het circus opnieuw. Laat je zo iemand toch niet werken, dan is het UWV er als de kippen bij een loonsanctie op te leggen. Want ja, ze weten het wel, doen er niets aan, maar willen na twee jaar niet zelf de rekening krijgen.
Joachim Driessen, onafhankelijk adviseur

Hoe anders is dat nu. We hebben een Wet Poortwachter, bedrijfsartsen zijn verstopt in grote arbobedrijven en het merendeel van langdurig verzuim komt door psychische klachten. Daarmee veroordeel ik psychisch verzuim zeker niet. We hebben nu een samenleving met sociale media waar vooral jonge medewerkers zijn gaan geloven dat hun leven maakbaar is. Als het dan even tegenvalt, omdat er gewoon gewerkt moet worden en dat
Wat kunnen we doen? Alle lasten van verzuim zijn afgewenteld op ondernemers. Daar kunnen we weinig aan doen. Van politiek en UWV verwacht ik weinig. Dan toch maar ouderwets streng zijn op vermeend misbruik. Voorkom reisjes naar het buitenland, strengere eisen stellen aan Arbodiensten en bedrijfsartsen en stop sneller loonbetaling bij overtreden verzuimregels.
Reageren?
CIRCLE-RIGHT redactie@vraagenaanbod.nl

Met een doorlooptijdanalyse bracht derdejaarsstudent Technische Bedrijfskunde Coen Vermue een bottleneck in het productieproces bij Vandenende Machinebouw uit Borssele aan het licht. Dit was voor het metaalbedrijf aanleiding om te investeren in een nieuwe schuurmachine voor nabewerking na het lasersnijden. Sindsdien is de doorlooptijd aanmerkelijk verbeterd.
Eind 2025 werd bij Vandenende Machinebouw uit Borssele een nieuwe schuurmachine de werkplaats binnengereden. De schuurmachine verving een oude machine uit 2006. Hoewel de schuurmachine al langer op de nominatie stond om vervangen te worden, was
het stageonderzoek van de student Technische Bedrijfskunde aan de Avans Hogeschool in Tilburg, van doorslaggevende betekenis. De derdejaarsstudent startte in september zijn leer-werkstage bij de machinebouwer die over een eigen plaatbewerkingafdeling beschikt. ‘Na het snijden op de fiberlaser gaan
veel stukken naar de schuurmachine. Daar merkte ik dat de tussenvoorraden zich ophoopten’, vertelt hij.
Een doorlooptijdanalyse, die hij in zo’n zes weken uitvoerde, bevestigde dit. ‘Uit het systeem kon ik de productietijden op de verschillende

‘Nieuwe analyse heeft aangetoond dat de doorlooptijd met maar liefst 30% is afgenomen’
machines en afdelingen achterhalen en daaruit bleek inderdaad dat er vooral veel wachttijden bij de schuurmachine waren.’
De 21-jarige student kaartte het probleem aan bij het management van Vandenende en stelde dat de productiedoorlooptijd met 25 procent zou kunnen versnellen bij vervanging van de schuurmachine. Dit advies was voor het management van Vandenende, dat veel werk uitvoert voor machinebouwers en offshore-bedrijven, aanleiding om uit te kijken naar een nieuwe machine.
De keuze viel daarbij op een Timesavers 32 RB series van de gelijknamige fabrikant uit Goes, een provinciegenoot van Vandenende. Een maand na installatie blikt het bedrijf tevreden terug op de investering: ‘Een nieuwe analyse van Coen heeft aangetoond dat de doorlooptijd met maar liefst 30% is afgenomen. Dat betekent ook een behoorlijke uitbreiding van onze capaciteit’, vertelt Jon de Visser,


projectleider bij het metaalbedrijf en begeleider van Coen.
Behalve een efficiëntieverbetering heeft de plaatwerkafdeling volgens Coen ook een kwaliteitsslag gemaakt. ‘De vorige machine moest handmatig, op gevoel, worden ingesteld. De nieuwe schuurmachine stelt zichzelf door gebruik te maken van sensoren automatisch in. Hierdoor is de kwaliteit van het schuurwerk aantoonbaar verbeterd.’
Over twee weken zit zijn stage bij Vandenende erop. De 21-jarige Zeeuw werkt momenteel zijn ervaringen uit in een stageverslag dat hij later moet verdedigen. Als hij enkele maanden geleden zijn stagebedrijf ervan wist te overtuigen om te investeren in een nieuwe machine, is de verdediging van zijn stageverslag een fluitje van een cent. Zijn school reageert op social media alvast enthousiast. ‘Een geweldig resultaat om tijdens je stage te bereiken en precies waar toekomstmakers voor staan. Mooi werk, Coen! Jij laat zien wat er gebeurt als je technologie, lef en analytisch inzicht samenbrengt’, staat geschreven op LinkedIn.
Hoe ziet zijn verdere carrière eruit? ‘Ik moet nog anderhalf jaar studeren, waarvan een half jaar een eindstage bij een bedrijf.’ Mogelijk is dat opnieuw bij een metaalbedrijf. ‘Wie weet, de metaalsector is een boeiende sector’, besluit hij.
CIRCLE-RIGHT www.vandenendemachinebouw.nl

Jatec uit Leerdam investeerde recent in een gebruikte vijfassige bedfreesmachine van Mazak. Enkele maanden na de komst van de machine denkt het metaalbedrijf al na over de aankoop van een tweede exemplaar. ‘De flexibiliteit en doorlooptijd van de productie is sterk vergroot.’
Een paar maanden geleden nam Jatec een Mazak VTC 800 in gebruik, een vijfassige bedfreesmachine. ‘Dankzij de mogelijkheid om te frezen tot en met de vijfde as kunnen we nu nóg complexere onderdelen produceren met een hogere mate van precisie.
De machine beschikt over zowel een links- als rechtsdraaiende kop, wat zorgt voor extra flexibiliteit tijdens het bewerken en minder opspanningen’, zegt commercieel manager Frank van Egmond.
Flexibiliteit en doorlooptijden
Hij benadrukt het belang van flexi-
biliteit voor het Utrechtse bedrijf, dat als slogan ‘fast and flexible’ hanteert. En dat is geen pure marketingkreet. ‘Wij produceren kleine series en enkelstuks met een kortere doorlooptijd. Het gaat vaak om kleinere onderdelen. Dat betekent dat onze machines vier tot vijf orders op een dag afwerken en snel moeten schakelen.’ De klanten van het metaalbedrijf, dat vijftig mensen op de loonlijst heeft staan, komen uit diverse sectoren. ‘Wij hebben onder andere klanten uit de machinebouw, de verpakkings- en voedingsmiddelenindustrie, de offshore en de scheepvaart’, zegt Van Egmond.
Complexere bewerkingen moesten tot de komst van de bedfreesmachine van Mazak op twee of drie machines uitgevoerd worden.
De nieuwe vijfassige bedfreesmachine van Mazak.


‘Iedere keer dat je moet opspannen op een nieuwe machine betekent tijdsverlies, ook omdat de betreffende machine niet altijd direct beschikbaar is. Dat betekent een langere doorlooptijd en wachttijden voor de klant. Dat kunnen we ons niet veroorloven’, klinkt het. Naar één opspanning Met de vijfassige Mazak, die het metaalbedrijf aankocht bij machinehandelaar Mamach uit Zevenbergen, kunnen meerdere bewerkingen voortaan in één opspanning uitgevoerd worden. ‘Dat betekent niet alleen kortere doorlooptijden, maar ook dat de precisie verder omhoog gaat.’ Daarnaast kunnen langere stukken gefreesd worden, tot wel drie meter. Door de nieuwe machine kan het bestaande machinepark verder worden ontlast. ‘En ook dat komt onze capaciteit
en dus flexibiliteit direct ten goede’, vervolgt de Utrechtenaar.
Enkele maanden na de ingebruikname is ook de NPI-engineer, Nick Sprado, lovend over de machine en de impact op het productieproces. Met specifiek geproduceerde opspanmiddelen zijn instel- en cyclustijden verkort. Bij vervanging van onze andere machines denken we er ook zeker over na om een tweede, soortgelijke machine aan te schaffen’, zegt hij.
Jatec viert dit jaar zijn veertigste verjaardag en is sinds enkele jaren onderdeel van Andra Tech Group. Deze groep beheert in totaal elf maakbedrijven in Nederland en Duitsland. Van Egmond vertelt dat de bedrijven, die zich allen richten op de productie
‘Dat betekent niet alleen kortere doorlooptijden, maar ook een hogere precisie’
van fijnmechanische onderdelen en modules, autonoom opereren maar elkaar complementeren waar nodig. ‘We hebben een aantal competence centers binnen de groep waar we kennis delen, maar in principe opereren de bedrijven onafhankelijk van elkaar.’ Middels de Competence Centers kunnen alle bedrijven hierdoor profiteren van kennis en kunde op gebieden als kunststofverspaning, 3D-metal printing en Cleaning & Qualification en Laser techniek. Verspaning, draaien en frezen, en dat zowel conventioneel als CNC-gestuurd zorgt voor veel mogelijkheden. Samen met andere verspaningstechnieken en oppervlaktebehandeling wil Jatec hier haar klanten nog jarenlang tot dienst zijn. Voor de toekomst staan alle lichten op groen.
CIRCLE-RIGHT www.jatec.nl


Bezoek ons op de 10-13 maart 2026
Jaarbeurs Utrecht

YOUR PARTNER IN STEEL SOLUTIONS!









Wat begon als een ondernemersdroom, ontwikkelt zich in hoog tempo tot een toekomstbestendige missie. DG Steel Group is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de meest toonaangevende spelers in de Nederlandse metaalbewerking. Met een duidelijke groeistrategie, gerichte overnames en een sterke focus op digitalisering en automatisering zet de groep vol in op maximale klantontzorging. De combinatie met het digitale platform One Click Steel vormt daarbij een belangrijke pijler.
“DG Steel
Group is de grootste privaatonderneming in metaalbewerking binnen de metaalsector.”
– Dennis Grolleman, oprichter DG Steel Group

DG Steel Group bestaat uit zeven gespecialiseerde metaalbedrijven met elk een eigen expertise en klantenkring. Keizers Metaal, Abbink Metaal, MWA Steel, Van der Hulst, Disselhorst Metaal, GS Metaal en Denekamper Metaalindustrie (DMI) vullen elkaar aan in een breed dienstenpakket. Van lasersnijden, XXL‑plaatbewerking en verspaning tot lasrobottechnologie en nabehandelingen waaronder poedercoaten en een cleanroom.
Deze diversiteit is bewust opgebouwd. Met een gerichte buy‑and‑buildstrategie brengt DG Steel Group aanvullende specialismen samen. Door kennis, capaciteit en technologie te combineren ontstaat schaalvoordeel, terwijl flexibiliteit en vakmanschap behouden blijven. Voor klanten betekent dit een centrale partner voor uiteenlopende metaalbewerkingen.
Gerichte groei door overnames
De recente overnames van Disselhorst Metaal, GS Metaal en DMI versterken de groep met extra capaciteit en expertise in plaatbewerking, constructiewerk, machinebouw en poedercoaten. Ook Van der Hulst met innovatieve lasrobotoplossingen maakt het portfolio compleet.
‘Een centraal aanspreekpunt, een compleet
dienstenaanbod en maximale
ontzorging
voor onze klanten.’
Investeren in mensen, technologie en leiderschap
DG Steel Group investeert continu in mensen, technologie en innovatie. Medewerkers volgen gerichte trainingen, onder meer op het gebied van automatisering en procesoptimalisatie. Tegelijkertijd onderzoekt en implementeert de groep nieuwe technologieën zoals robotica, AI en slimme datakoppelingen.
Klanten willen snelheid, overzicht en betrouwbaarheid, zonder extra complexiteit. Met One Click Steel bieden wij dit.
Klanten kunnen sneller offertes aanvragen, slimmer bestellen en beter plannen, met maximale transparantie en minimale administratieve lasten.
“Mijn ondernemersdroom is om de grootste van Nederland te worden op het gebied van digitalisering en automatisering in de metaal.”
– Dennis Grolleman
De ambitie is duidelijk: bouwen aan een sterke, toekomstbestendige groep die meebeweegt met marktontwikkelingen en technologische innovaties. Door samenwerking, gerichte overnames en digitalisering blijft DG Steel Group investeren in kwaliteit, betrouwbaarheid en langdurige klantrelaties.
De gerichte buy-and-buildstrategie van de

HET BESTELPORTAAL VOOR UW METAALBEWERKINGEN


oneclicksteel.nl
Met DG Steel Group en One Click Steel ontstaat er een krachtige combinatie van traditioneel vakmanschap en moderne technologie. Een waardevolle partner voor de maakindustrie van morgen.


D-Tec koos er onlangs voor om te investeren in een Mazak horizontaal bewerkingscentrum en een CNC-draaibank. Dankzij deze investering kan D-Tec zowel het draaiwerk als het grotere freeswerk in-sourcen, wat vooral de flexibiliteit ten goede komt.
Jaarlijks verkoopt D-Tec honderden trailers in heel Europa. ‘Onze chassis zijn sterker maar toch ook lichter; onze coatingbehandelingen steken boven de rest uit. De levensduur van de D-Tec trailers is daardoor langer. Ze zijn duurder in aanschaf, maar als je naar de total cost of ownership kijkt, komen ze vaak als beste uit de bus’, zegt Dennis Franken, asset manager bij de dochteronderneming van de Vlastuin Group.
Maatwerk met standaard
D-Tec ontwikkelt en bouwt de chassis voor de trailers zelf. Van lasersnijden van plaat, kanten, lassen, verspanen tot en met de assemblage en eventueel het spuitwerk in de kleuren en het design van de klant. Bij een tankwagen komen daar nog inkoopdelen bij, zoals pompen, veilig-

heidssystemen, eventueel tankvaten en die zichzelf reinigen en andere opties. Franken: ‘Vroeger bouwden we veel maatwerk, tegenwoordig sturen we iets meer op standaardisatie, vooral bij de containertrailers, om zo de druk bij engineering en de fabriek weg te halen. Productie-uren kosten veel geld; je bent sneller en goedkoper als je standaardoplossingen kunt aanbieden.’ De trailermarkt is namelijk gevoelig voor economisch nieuws. D-Tec werkt ordergestuurd: een chassis en trailer gaan pas in productie als er een order tegenover staat. ‘Als de economie ook maar het kleinste deukje oploopt, merken wij dat direct. Komen er minder containers de haven binnen, dan zetten vervoerders meteen de rem op de aanschaf van nieuwe chassis.’ Flexibiliteit is daarom een van de uitdagingen die D-Tec in de productie ervaart.
D-Tec verwerkt in de trailers de nodige draai- en freesdelen. De freesdelen heeft men altijd in eigen huis gemaakt; draaidelen werden tot een half jaar geleden ingekocht bij een lokale leverancier, maar die heeft aangegeven op termijn te gaan stoppen. Voor de asset manager van D-Tec was dit een jaar geleden, toen het horizontale bewerkingscentrum vervangen moest worden, een reden om breder naar het verspaningswerk te kijken. Behalve dat D-Tec al het draaiwerk uitbesteedt, gold dat ook voor het grotere freeswerk. ‘We doen veel freeswerk als toeleverancier. De grotere onderdelen pasten echter niet op onze oude machine en lieten we daarom extern maken. Ik heb daarom de ROI berekend als we het zelf zouden doen en het bleek te lonen om te investeren in een

grotere horizontale machine en een eigen draaibank’, legt Franken uit.
Hogere spantorens
In deze ROI-berekening heeft hij rekening gehouden met het feit dat je op een groter horizontaal bewerkingscentrum met hogere spantorens kunt werken; dus meer uren onbemand frezen. Daarnaast heeft hij de verloren omzet door onnodige
machinestilstand meegenomen in zijn ROI-berekening. ‘De vorige machine stond wel eens enkele weken stil omdat we moesten wachten op reserve-onderdelen. Dat betekent omzetverlies.’ Op basis van deze berekeningen wist hij de directeur-eigenaar te overtuigen om te investeren in zowel een CNC-draaimachine als een groter horizontaal bewerkingscentrum. ‘We hoeven niet per se
goedkoper te zijn dan wanneer we extern inkopen, maar als je inhouse produceert, ben je veel flexibeler.’
TCO en ROI waren voor D-Tec uiteindelijk leidend bij de dubbele investering. Een half jaar geleden zijn de nieuwe Mazak HCN-8800 en de QUICK TURN 200MSY-draaibank met stafaanvoer geïnstalleerd. Een forse investering, geeft hij toe. Maar net zoals D-Tecklanten naar de TCO van een trailer kijken, heeft Franken zich bij de investering in de twee CNC-machines eveneens laten leiden door de total cost of ownership. ‘We wilden kwaliteit kopen. Als de machine stilstaat omdat een onderdeel er niet is, kost dat ook geld. Het onderdelenmagazijn van Mazak in België sprak ons wat dit betreft erg aan.’ Doorslaggevend was uiteindelijk de
V.O.
* Uitgerust met een economiser.



• Gedurende reparatie van uw ketels •
• Bij periodieke inspectie •
• Als tijdelijke capaciteitsverhoging •
40 HUURKETELS BESCHIKBAAR
Capaciteit van 60-10.000 kg/h in drukken tot 25 bar.
DRUKVATEN ONDER KEUR STOOMKETELREPARATIE
REVISIE - VERHUUR - LEIDINGWERK KETELHUISINSTALLATIE
We lossen problemen op of denken al in de ontwikkelingsfase met u mee. Zo helpen we productieprocessen weer op gang, verlengen we de levensduur van materialen, en bieden we een alternatief voor dure of moeilijk verkrijgbare metalen. Onze adviseurs helpen u graag.
We lossen problemen op of denken al in de ontwikkelingsfase met u mee. Zo helpen we productieprocessen weer op gang, verlengen we de levensduur van materialen, en bieden we een alternatief voor dure of moeilijk verkrijgbare metalen. Onze adviseurs helpen u graag.
We lossen problemen op of denken al in de ontwikkelingsfase met u mee. Zo helpen we productieprocessen weer op gang, verlengen we de levensduur van materialen, en bieden we een alternatief voor dure of moeilijk verkrijgbare metalen.
We lossen problemen op of denken al in de ontwikkelingsfase met u mee. Zo helpen we productieprocessen weer op gang, verlengen we de levensduur van materialen, en bieden we een alternatief voor dure of moeilijk verkrijgbare metalen. Onze adviseurs helpen u graag.
Onze adviseurs helpen u graag.

Maastricht +31 43 363 2021 chromin.nl
Maastricht +31 43 363 2021 chromin.nl
Maastricht +31 43 363 2021 chromin.nl
Maastricht +31 43 363 2021 chromin.nl


in alle lagen
Kwaliteit in alle lagen
Kwaliteit in alle lagen
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
T-Drill biedt een oplossing voor elke uithaling, van handzame machines tot industriële installaties.
Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter.
Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter.
Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter.
Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter. www.wortelboerbv.com
Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter.

Door de T-Drill machines maakt u uw productieproces aanzienlijk efficiënter. www.wortelboerbv.com

Verdere producten: machines voor pijp pijpleidingconstructies en transportabele metaalbewerking. Ook diverse gereedschappen en toebehoren hiervoor.

Verdere producten: machines voor pijp– en plaatbewerking, pijpleidingconstructies en transportabele metaalbewerking. Ook diverse gereedschappen en toebehoren hiervoor.
Verdere producten:
Verdere producten: machines voor pijp– en plaatbewerking, pijpleidingconstructies en transportabele metaalbewerking. Ook diverse gereedschappen en toebehoren hiervoor.

Wortelboer B.V. Heumen - NL Tel. +31 24 358 65 14 info@wortelboerbv.com

ervaring die een van de klanten van de trailerbouwer met Mazak had.
Hogere spantorens
De ingebruikname van het horizontale bewerkingscentrum Mazak HCN8800, met palletafmeting van 800 bij 800 mm, is vrij soepel gegaan. Samen met Mazak is gekozen voor Esprit als CAD/CAM-software; Mazak heeft alle noodzakelijke connecties met de dataserver van D-Tec gemaakt. Het extra gereedschappenmagazijn met 120 posities geeft de mogelijkheid om zustergereedschappen te plaatsen, die automatisch gekozen worden zonder dat de operator aan de machine hoeft te staan. Bij de plaatsing is rekening gehouden met eventueel een robotmagazijn in de toekomst. ‘Voorlopig hebben we dat niet nodig. Naast de opspantoren met componenten die bewerkt worden, zetten we nog een tweede toren klaar die automatisch wisselt.’
Mallen
Eind van de middag zet de operator de spantorens vol met producten, zodat de machine in de avonduren door kan gaan met frezen. Ondertussen komt ook de eigen productie van de grotere werkstukken

op stoom en hoeven deze steeds minder uitbesteed te worden. ‘We hebben hier eerst de mallen voor moeten maken’, legt Franken uit. Een van deze grotere producten is een grijperbak, die D-Tec voor een klant in meerdere formaten bewerkt. Met de nieuwe opspanning zijn deze verschillende maten nu met één mal op te spannen op de HCN8800. ‘Nu kunnen we de productie hiervan terug in eigen huis halen.’
CNC-draaien
De stap naar het zelf draaien van Draaien is
toch









Langsbaan






1000 kg manipulator met 4800x1500 mm raamwerk
mm raamwerk
500 kg manipulator met
Wat we maken en hoe het werkt, laten we u graag zien, in het filmpje op onze website of door de QR code te scannen met uw smartphone of tablet.
Langsbaan installatie met 3 werkstations:
- Robot/galg 20.000 mm lengte verplaatsing
- 1000 kg manipulator met 3000x1000 mm raamwerk
- 1000 kg manipulator met 4000x1250 mm raamwerk
- 2000 kg manipulator met 12.000 mm hoofdligger



Holland Mineraal is al veertig jaar een begrip op het gebied van oppervlaktebehandelingsapparatuur en producent en leverancier van straalmiddelen en straalinstallaties.
Robot 4000 mm lengte verplaatsing
H-frame installatie:
Uw betrouwbare partner in lasrobot werk!
Tielstraat 8 7418 CS Deventer T +31 (0)570 - 62 11 61 I www.hollandmineraal.nl
VOOR
in buislasersnijden, lasersnijden en watersnijden
Uw arebetrouwb partner in lasrobot werk!

frame-H installatie:
- Robot 4000 mm lengte verplaatsing
- 500 kg manipulator met 4800x1000 mm raamwerk
- 1000 kg manipulator met 4800x1500 mm raamwerk
Portaal installatie:
- Robot/galg .00011 mm lengte verplaatsing
- 4000 mm Zuid-Noord verplaatsing
- 1800 mm hoogte verplaatsing
- 3000 kg manipulator (met tegenlager 6000 kg roteren)
Veenhuis Raalte B.V. | Heesweg 45 | 8102 NB Raalte | +31 572 214 031 info@veenhuisraalte.nl | www.veenhuisraalte.nl




15-01-2025 13:53
Uw betrouwbare partner in lasrobot werk!
H-frame installatie:
- Robot 4000 mm lengte verplaatsing
- 500 kg manipulator met 4800x1000 mm raamwerk
- 1000 kg manipulator met 4800x1500 mm raamwerk

Portaal installatie:
- Robot/galg 11.000 mm lengte verplaatsing
- 4000 mm Noord-Zuid verplaatsing
- 1800 mm hoogte verplaatsing
- 3000 kg manipulator (met tegenlager 6000 kg roteren)

Langsbaan installatie met 3 werkstations:
- Robot/galg 20.000 mm lengte verplaatsing
- 1000 kg manipulator met 3000x1000 mm raamwerk
- 1000 kg manipulator met 4000x1250 mm raamwerk
- 2000 kg manipulator met 12.000 mm hoofdligger

Veenhuis Raalte B.V. | Heesweg 45 | 8102 NB Raalte | +31 572 214 031 info@veenhuisraalte.nl | www.veenhuisraalte.nl
Veenhuis Raalte B.V. | Heesweg 45 | 8102 NB Raalte | +31 572 214 031 info@veenhuisraalte.nl | www.veenhuisraalte.nl

- Robot/galg 20.000 mm lengte verplaatsing - 4000 mm Noord-Zuid verplaatsing - 1800 mm hoogte verplaatsing - 3000 kg manipulator (met tegenlager 6000 kg roteren)
Langsbaan installatie met 3 werkstations:
componenten heeft meer voeten in de aarde gehad. Binnen D-Tec was er amper kennis op het vlak van CNC-draaien. ‘Daarmee zijn we wel in een gat gesprongen’, zegt Franken. Samen de leverancier is deze stap goed voorbereid. Allereerst door te onderzoeken of alle onderdelen op de Quick Turn 200MSY gemaakt kunnen worden. Ten tweede door een van de medewerkers die een beetje ervaring met draaien had op cursus te sturen. ‘We hebben alle kennis in het bedrijf bijeengehaald en de mensen van de vloer erbij betrokken. Misschien hebben we deze leercurve onderschat en duurt het langer dan we gedacht hadden. Draaien is toch een andere discipline dan frezen. We geven onze medewerkers echter de ruimte zich te ontwikkelen.’
Ondertussen komt de productie van draaidelen op gang. D-Tec wil zelfs een eerste uitbreiding op de Quick Turn 200MSY doen. De draaibank met overnamespil en stafaanvoer is gekocht in een uitvoering met een enkele APC (automatic parts collector). Als het laatste product van een stang

wordt afgestoken, werpt de machine het reststukje materiaal in de hoofdspil uit en dat valt in de spanentransporteur. ‘Die kan hierdoor vastlopen waarna de hele machine stopt. Daarom willen we nog een tweede APC, zodat het reststukje via de transportband buiten de machine wordt afgevoerd.’ De bewerkingen die D-Tec
’s avonds op de Quick Turn 200MSY doet, zijn relatief kort. De stangenlader in combinatie met de beide APC’s en de transportband leveren wel elke dag een aantal extra productie-uren op, buiten de normale werkuren.
www.d-tec.nl

Bij het ontwerpen van een machine begint alles met één vraag: wat moet dit ding doen? Als het doel bekend is, kun je een functioneel ontwerp maken. Daarna volgt in iedere ontwerpfase voor elke discipline steeds dezelfde check: past dit nog bij het doel, klopt het geheel, moeten eisen bijgesteld worden? Het doel is de rode draad. Zonder doel geen ontwerp en zonder ontwerp geen machine die doet wat u verwacht.
Vraag&Aanbod en specialisten van PKM geven in deze rubriek ondernemers in de maakindustrie inzicht én praktisch tips over bedrijfsvoering. Denk aan aspecten rondom kwaliteit, normering, veiligheid en duurzaamheid.
In de organisatie van het MKB-maakbedrijf werkt het niet anders. Mensen kunnen pas goed samenwerken en zelfstandig handelen als ze weten waar de organisatie naartoe wil, wat de prioriteiten zijn en waar de grenzen liggen. Dat is het verschil tussen aansturen en leidinggeven. Management is doing things right, leadership is doing the right things, zoals Stephen R. Covey het kernachtig samenvat. Een manager borgt dat afspraken worden nagekomen, een leider zorgt dat mensen begrijpen waarom die afspraken er zijn en dat ze er ook naar handelen, juist als niemand kijkt. Leiderschap gaat daardoor minder over regels, maar meer over het dagelijks beïnvloeden van gedrag. Dat bepaalt de cultuur en die cultuur bepaalt of mensen verantwoordelijkheid nemen, of ze elkaar aanspreken en of problemen op tafel komen of onder tafel blijven. Vraag uzelf eens af: is in uw bedrijf helder welk gedrag u van leidinggevenden verwacht, ook als het schuurt? Cultuur ontstaat vooral door wat leidinggevenden doen, niet door wat ze zeggen. Wat een leidinggevende tolereert wordt normaal. Wat een leidinggevende corrigeert wordt
grens. En wat een leidinggevende beloont wordt gedrag. Juist als het schuurt, bij druk, fouten of botsende prioriteiten, wordt zichtbaar wat de organisatie echt belangrijk vindt. Leiderschap laat zich dan zien in keuzes: duidelijkheid of gemak, verantwoordelijkheid of wegkijken. Een goede leider kent de weg, toont de weg en bewandelt die weg. Dat betekent dat je richting geeft, uitlegt wat je verwacht en zelf laat zien dat je het meent. Medewerkers volgen gedrag, geen procedure. In een cultuur waarin mensen melden, leren en elkaar aanspreken komen problemen eerder op tafel. Dat levert betere resultaten op, ook in veiligheid en kwaliteit. Maar het begint niet bij een norm of een checklist. Het begint bij leiderschap in het dagelijks werk.
Een leidinggevende heeft invloed op gedrag en cultuur, maar dat gebeurt niet vanzelf. Het vraagt vaardigheden. Niet alleen vakinhoudelijk, maar vooral in communicatie en voorbeeldgedrag. Duidelijk zijn, feedback geven, aanspreken, luisteren, keuzes uitleggen en verantwoordelijkheid durven laten bij de medewerker. Dat zijn vaardigheden
die je kunt ontwikkelen, maar je moet ze wel expliciet onderdeel maken van de functie.
Anders blijven ze onzichtbaar en wordt “goed leiderschap” een kreet in plaats van een werkwijze. In de techniek schuurt dat soms. De beste techneut groeit door naar leidinggevende. Dat is logisch, want hij of zij kent het werk en heeft gezag in het team. Maar goed leidinggeven is een ander vak dan goed technisch werk leveren. De stap betekent dat je minder zelf oplost en meer anderen helpt om goed te werken. Als je dan vooral op inhoud blijft sturen, krijg je teams die afhankelijk worden van één persoon en minder verantwoordelijkheid nemen. Daarom is het belangrijk dat organisaties leidinggevende vaardigheden serieus nemen. Niet als ‘extraatje’, maar als kern van de rol. Dat betekent ook dat leidinggevenden tijd nodig hebben om leiding te geven. Als daar geen ruimte voor is, blijft het bij brandjes blussen en ontstaat cultuur toevallig in plaats van bewust.
Normen volgen de praktijk
Wat in de praktijk al lang duidelijk is, staat nu ook in de normen. VCA en ISO 9001
Goed leidinggeven is een ander vak dan goed technisch werk leveren.
leggen meer nadruk op aantoonbare vaardigheden en voorbeeldrol van leidinggevenden. Dat vraagt van bedrijven dat zij niet alleen procedures op orde hebben, maar ook expliciet maken welk leiderschap zij verwachten en hoe dat ontwikkeld wordt. VCA maakt vaardigheden met betrekking tot Veiligheid gezondheid en milieu (VGM) expliciet onderdeel van de eisen voor leidinggevenden. In vraag 1.3 en 1.4 van VCA 2017/6.0 worden vaardigheden toegevoegd aan wat al vastgelegd moest worden. Functieomschrijvingen moeten dus ook de benodigde VGM-vaardigheden bevatten en in de jaarlijkse cyclus moeten leidinggevenden hierop worden geëvalueerd. Tot 1 juli 2026 leidt het ontbreken hiervan bij audits nog tot een verbeterpunt,

fast. safe. easy.
fast. safe. easy.
Marconistraat 26
fast. safe. easy.
7575 AR Oldenzaal
7575 AR Oldenzaal
Marconistraat 26
7575 AR Oldenzaal

0ENGINEERING0
0ENGINEERING0
0ENGINEERING0


0AUTOMATISERING0
0AUTOMATISERING0

0AUTOMATISERING0

0ROTATIESYSTEMEN0
0ROTATIESYSTEMEN0

Uw leverancier voor het positioneren en roteren van werkstukken
Uw leverancier voor het positioneren en roteren van werkstukken
Wij bij DUMETA® zijn gespecialiseerd in het ontwikkelen, produceren en leveren van machines voor het roteren en positioneren van producten. Daarnaast leveren wij een eigen ontwikkelde zwenkarmstelling voor de opslag van langgoed materiaal.
Wij bij DUMETA® zijn gespecialiseerd in het ontwikkelen, produceren en leveren van machines voor het roteren en positioneren van producten. Daarnaast leveren wij een eigen ontwikkelde zwenkarmstelling voor de opslag van langgoed materiaal.
Wij bij DUMETA® zijn gespecialiseerd in het ontwikkelen, produceren en leveren van machines voor het roteren en positioneren van producten. Daarnaast leveren wij een eigen ontwikkelde zwenkarmstelling voor de opslag van langgoed materiaal.
Luma proef.pdf 1 08-01-2026 15:38
0ROTATIESYSTEMEN0


0ZWENKARMSTELLINGEN0
0ZWENKARMSTELLINGEN0
0ZWENKARMSTELLINGEN0


Met onze eigen engineeringafdeling staan wij paraat om klantspecifieke vragen te beantwoorden en speciale machines te ontwikkelen die aan de behoeften van onze klanten voldoen.
Met onze eigen engineeringafdeling staan wij paraat om klantspecifieke vragen te beantwoorden en speciale machines te ontwikkelen die aan de behoeften van onze klanten voldoen.
Bekijk recente projecten op onze website of neem contact met ons op.
Met onze eigen engineeringafdeling staan wij paraat om klantspecifieke vragen te beantwoorden en speciale machines te ontwikkelen die aan de behoeften van onze klanten voldoen.
Bekijk recente projecten op onze website of neem contact met ons op.
tel +31 541 533 369 mail info@dumeta.nl web www.dumeta.nl
tel +31 541 533 369 mail info@dumeta.nl web www.dumeta.nl
Bekijk recente projecten op onze website of neem contact met ons op.
tel +31 541 533 369 mail info@dumeta.nl web www.dumeta.nl



CHEVRON-CIRCLE-RIGHT
1Bepaal welke vaardigheden leidinggevenden nodig hebben en maak ze concreet
Maak als organisatie duidelijk welke vaardigheden je van leidinggevenden verwacht om het werk goed te laten verlopen. Dat gaat over aansturen, samenwerken, aanspreken en opvolgen. Afhankelijk van het werk en de risico’s horen daar ook vaardigheden bij die direct raken aan veiligheid en kwaliteit.
Maak vaardigheden zichtbaar en concreet.
Bijvoorbeeld:
• Risico’s herkennen en bespreken
• Medewerkers aanspreken en feedback geven
• Actief uitvoeren van werkplekinspecties en de opvolging daarvan organiseren
• Actief bezig zijn met ontwikkeling van medewerkers
• In werkoverleg luisteren naar opmerkingen en ideeën van medewerkers en deze oppakken
• Grenzen trekken bij afwijkingen door adequaat op te treden
2Leg die vaardigheden vast in de functieomschrijving en koppel ze aan ontwikkeling
Zorg dat deze vaardigheden expliciet onderdeel zijn van de functie en terugkomen in functieomschrijvingen.
Koppel daaraan een vaste ontwikkelcyclus: wat gaat goed, wat moet beter, welke ondersteuning is nodig en wat wordt verwacht voor de volgende periode. Zo wordt leiderschap geen losse interpretatie, maar een gezamenlijke afspraak.
daarna moet het volledig zijn doorgevoerd.
ISO 9001 schuift in dezelfde richting. In ISO 9001:2015 lag de verantwoordelijkheid al duidelijk bij de directie om richting te geven, betrokkenheid te tonen en het kwaliteitsmanagementsysteem te ondersteunen. In de conceptversie ISO 9001:2025 wordt dat verder aangescherpt door te benoemen dat ethisch gedrag onderdeel is van de kwaliteitscultuur en dat de directie daar zichtbaar in moet leiden. Als beslissingen en gedrag niet door ethische principes worden gestuurd, kunnen volgens ISO “alle aspecten van kwaliteit” worden ondermijnd. ISO legt daarmee meer nadruk op de samenhang tussen cultuur, gedrag en kwaliteit.
In het kader staan praktische punten die passen bij de dagelijkse aansturing en bij de richting die VCA en ISO opgaan.
3
Organiseer tijd, ruimte en ondersteuning voor leidinggeven
Leidinggeven is geen bijbaan naast storingen, productie en planning. Als een leidinggevende geen tijd heeft voor leiderschap, voeren van gesprekken, begeleiding en opvolging, blijft het bij brandjes blussen. Organiseer daarom ruimte in de werkdag en zorg voor middelen zoals coaching, training of intervisie.
4 Train leidinggevenden in gesprekken voeren en feedback geven
Veel problemen blijven liggen, omdat gesprekken worden uitgesteld of half worden gevoerd. Train leidinggevenden in korte, duidelijke gesprekken: verwachtingen uitspreken, feedback geven, aanspreken op gedrag, omgaan met weerstand en verantwoordelijkheid bij de medewerker laten waar dat kan.
5 Zorg voor zichtbaarheid, consequent gedrag en voorbeeldfunctie
Leiderschap gebeurt in het dagelijks werk. Leidinggevenden moeten aanwezig zijn, meedoen waar dat nodig is, vragen stellen en luisteren. Consequent reageren betekent niet alleen ingrijpen bij afwijkingen, maar juist actief bevestigen wat goed gaat. Daarmee bevestig je het gewenste gedrag en wordt het beter geautomatiseerd door medewerkers. Houd daarnaast het beleid en de verwachtingen helder en wijk er zelf niet vanaf. Wat leidinggevenden doen, wordt de norm.
Leiderschap is een vak. Het vraagt vaardigheden, tijd en duidelijke verwachtingen. De wijzigingen in VCA en ISO 9001 maken concreter dat organisaties die vaardigheden moeten benoemen, verwachten en ontwikkelen. Gebruik die aanscherping niet alleen voor certificering, maar vooral om uw organisatie sterker te maken. Wie leiderschap goed borgt, bouwt aan een organisatie waarin mensen verantwoordelijkheid nemen en resultaten stabiel blijven, juist als het schuurt.
CIRCLE-RIGHT www.pkm.nl

Auteur van dit artikel is Marleen Terhalle, specialist en adviseur bij PKM in VCA, Veiligheid, gezondheid en RI&E. Neem voor meer informatie contact op met PKM. CIRCLE-RIGHT www.pkmadviesmetaal.nl.
Al vaker schreef ik over de energietransitie. Maar de discussie blijft doorgaan. Dat is prima, want we moeten dit met z’n allen doen. Waar ik wel problemen mee heb, is de negatieve houding van sommigen in deze discussie. Mensen die triomfantelijk aangeven dat de transitie toch niet lukt vanwege de netcongestie etc. Wat deze mensen niet (willen) begrijpen is dat elke transitie moeilijk is en er continu knelpunten zullen optreden. Maar elke tegenslag levert nieuwe inzichten op. Daarmee komen we weer verder.

Paul Hartgers is technologie-adviseur bij PKM advies metaal.
Ben ik een voorstander van de energietransitie? Ja en nee.
Het ‘nee’ staat er voor dat ook ik liever op de huidige wijze wil blijven doorleven. We zijn gewend aan gas, electra en water ‘uit de muur’ en de leveringsbetrouwbaarheid in Nederland is prima op orde. Dus waarom veranderen? Het leeft hier wel prettig zo. Niemand wil veranderen, ook ik niet.
Onvermijdelijk
Het ‘ja’ staat bij mij voor de onvermijdelijkheid van de transitie. Niet op korte termijn, maar uiteindelijk raken fossiel brandstoffen op, worden ze schaarser en dus duurder. De huidige situatie van relatief lage energieprijzen en volledige beschikbaarheid zal een keer voorbij zijn. Dus of we willen of niet, er zal een transitie nodig zijn. Wanneer dat echt zal zijn, weet niemand. En het zal waarschijnlijk ook niet met een grote klap komen. Energieprijzen zullen gaan stijgen. Maar dat is moeilijk zichtbaar, immers de energieprijzen veranderen continu. Kijk maar naar de brandstofprijzen aan de pomp, dat zijn dagprijzen. Het risico bestaat dat we ineens in een situatie zitten dat prijzen en beschik-
baarheid onacceptabel gaan worden, maar dat we daar heel langzaam in gaan groeien.
De onvermijdelijkheid van een energietransitie is voor mij wel duidelijk, alleen de termijn is onbekend. Ook in welke richting we moeten gaan is onduidelijk. Continu komen er rapporten, vaak geschreven vanuit eigen belang van bepaalde groepen, die laten zien dat zon/wind wel/niet voldoende zullen opleveren, dat kernenergie gevaarlijk/ duur is etc etc. Helaas is de eindigheid van fossiel toch echt een feit. We kunnen beter de andere kant op redeneren. Waarom bepalen we de energietransitie niet vanuit onszelf? En dus niet kijken naar de belemmeringen, maar denken vanuit oplossingen. Een bekend voorbeeld hiervan is de elektrische auto van Tesla. Wat je ook van Musk mag vinden, Tesla heeft de markt voor elektrische auto’s geopend. Voordat de Tesla er was, had de elektrische auto een zeer negatief imago. Dankzij Tesla weten we nu dat een elektrisch auto zeker niet suf is. Ook de batterijtechniek wordt continu verbeterd en de actieradius neemt steeds verder toe. Of elektrische auto’s ons energieprobleem gaan
oplossen weet niemand, maar we hebben nu wel enorm veel ervaring opgedaan.
Een tweede voorbeeld is Californië. Daar stelde de regering indertijd zeer hoge eisen aan de maximale uitstoot van auto’s. Men schreef de fabrikanten niet voor wat die moesten doen, men stelde alleen dat in een bepaald jaar de uitstoot zoveel minder moest zijn. Iedereen stond op de achterste benen en voorzag het einde van de autofabrikanten. Echter, wat er gebeurde was dat er veel betere auto’s ontwikkeld werden en de uitstooteisen gehaald werden. Kortom deze ‘beperkingen’ leidden tot het halen van de eisen en tot betere auto’s. Een voorbeeld van gerichte innovatie. Uiteraard leidde dit ook tot de dieselsjoemel. Dat was een behoorlijk negatieve uitkomst. Dat laat eigenlijk alleen maar zien dat er altijd een goede controle op de regels moet zijn. Geen vernieuwend inzicht. Maar wel een boodschap aan de Nederlandse overheid.
Al uit diverse onderzoeken blijkt dat een duidelijke, eenduidige en continue doelstel-
ling (minder uitstoot, geen fossiele energie) uiteindelijk tot innovaties gaat leiden. Innovaties met vallen en opstaan, maar wel met uiteindelijk voldoende resultaat. Daarom zou het beter zijn om de energietransitie te omarmen en ons daarop te gaan richten. Dat zal zeker met veel vallen en opstaan gaan gebeuren. Maar dat moeten we meenemen. Door ons hierop te gaan richten, zullen onze producten en diensten uiteindelijk veel beter worden. Niet alleen negatief zijn over tegenvallers, maar kijken wat we ervan leren en hoe we deze tegenvallers weer oplossen.
Let wel, dit betekent niet dat nieuwe techniek onze milieu- energieproblemen gaat oplossen. Het betekent alleen dat door innovaties er oplossingen kunnen komen die zowel technisch als niet-technisch zijn. Kortom, door de energietransitie serieus te gaan aanpakken zal onze hele maatschappij een groot voordeel hebben op die landen die op fossiel blijven inzetten. Misschien hebben die landen nu een voordeel, maar het zijn wel de uiteindelijke verliezers.
Contact over dit onderwerp? CIRCLE-RIGHT hartgers@pkm.nl of redactie@vraagenaanbod.nl













Ondernemers zijn druk en hebben weinig tijd om uitgebreid alle bronnen met marktontwikkelingen te raadplegen. Tegelijkertijd is het voor het ondernemen essentieel om op de hoogte te blijven van de laatste ontwikkelingen in de markt. Vraag & Aanbod volgt de Nevi PMI, analyseert de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, leest het Staaljournaal van Noviostaal, de barometer van de Koninklijke Metaalunie en houdt andere relevante bronnen scherp in de gaten. Hier een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen van de afgelopen maanden.
De Europese staalmarkt is 2026 gestart in een overgangsfase. Sinds 1 januari is het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van kracht, maar de effecten blijven gemengd. Importstromen dalen zichtbaar, wat voor prijsstabilisatie zorgt, maar afnemers blijven terughoudend vanwege aanhoudend zwakke vraag. CBAM blijkt in de praktijk nog volop in ontwikkeling; een noodclausule maakt tijdelijke uitzonderingen mogelijk, wat onzekerheid over kosten vergroot. Tegelijk dwingt de regeling importeurs tot transparantie over emissies, wat het aanbod uit derde landen bemoeilijkt. In combinatie met verlaagde quota en strengere regels groeit de druk op staalverwerkers. Europese import van platte en lange producten daalde in Q1, terwijl vervanging via Europese productie slechts geleidelijk op gang komt. Spotprijzen voor warmgewalst staal bewegen tussen €630 en €660 per ton, met lichte stijgingen verwacht bij verdere importbeperking. Toch blijft de vraag zwak, vooral in Duitsland. Een structurele opleving hangt af van helderder beleid, minder importdruk en herstel in de industrie.
In 2024 investeerden bedrijven in delfstoffenwinning, industrie en energie- en watervoorziening 39% minder in milieuvoorzieningen dan een jaar eerder. De uitgaven daalden vooral bij lucht- en energieprojecten, zoals hernieuwbare energie. Het aandeel milieu-investeringen in de totale investeringen zakte
van gemiddeld 14% (2020-2024) naar 9%. Tegelijkertijd stegen de financiële milieulasten met 18%, tot €2,76 miljard. De stijging komt voornamelijk door hogere afschrijvingen en rentekosten van eerdere milieu-investeringen. Ook namen kosten voor milieuheffingen en uitbestede activiteiten toe, terwijl subsidies voor milieuprojecten afnamen. Daarmee betalen bedrijven dus meer voor milieu, zonder dat ze nieuw investeren. Dit duidt op uitgestelde verduurzamingsplannen, hogere structurele kosten en toenemende druk op toekomstige milieuprestaties.
De Nederlandse industrie sloot 2025 af met een lichte productiedaling, veroorzaakt door afzwakkende groei in nieuwe orders en een terugval in buitenlandse vraag. Desondanks steeg de werkgelegenheid voor het eerst





Plaatwerk
Bewerken met de hoogste automatiseringsgraad, van 0.3 tot 25 mm, afm.4.000 x 2.000 mm.
Samenstellingen
Constructiebankwerk | Las(robot) | Buis- en koker plaatwerk
Compleet
Verzorgen van machinale bewerkingen (draai- en freeswerk), nabehandeling en transport.
Marconistraat 4, 3771 AM Barneveld | T 0342 414 861 |







in drie maanden en verbeterde het ondernemersvertrouwen tot het hoogste niveau in tien maanden. De Nevi PMI daalde licht van 51,8 in november naar 51,1 in december. Hoewel de omstandigheden per saldo positief blijven, was de verbetering de kleinste sinds mei. Vooral de kapitaalgoederenindustrie deed het goed. Levertijden verslechterden door logistieke problemen, ondanks stabiele inkoopvolumes. Kosten stegen door hogere energie- en loonkosten, wat leidde tot de sterkste verkoopprijsinflatie in vier maanden. De sector verwacht in 2026 herstel, mede dankzij nieuwe investeringen, beleidssteun voor de industrie en optimisme over innovatie. ABN AMRO voorziet een groei van 3 procent in 2026. Hoewel productie en export eind 2025 daalden, tonen ondernemers zich positief over het nieuwe jaar.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) werkt samen met vier overheidsorganisaties aan een integraal overzicht van de kosten en baten van de energietransitie. Dit zogeheten EIK-programma (Energietransitie Integraal Kostenbeeld) moet beleidsmakers beter inzicht geven in de financiële impact van verduurzaming. Volgens CBS-onderzoeker Sylvia Bleker hebben alle betrokken instanties – zoals RVO, CPB, PBL en TNO – een deel van de puzzel in handen. Door verschillen in definities en methodes is het samenbrengen van die data complex. CBS meet bijvoorbeeld de investeringskosten, terwijl andere partijen rekening houden met afschrijvingen en langetermijnbaten. Het doel is een gestroomlijnde dataset te ontwikkelen voor onderbouwd beleid. Inmiddels zijn vijftien CBS-medewerkers vanuit verschillende afdelingen aangesloten bij het meerjarige project, dat cruciaal is om de energietransitie financieel transparant en beleidsmatig effectief te maken.
Bedrijven in de industriële productie worden steeds vaker getroffen door AI-gedreven cyberaanvallen. Met gemiddeld 2.286 aanvallen per week behoort de sector tot de

Hoewel de omstandigheden per saldo positief blijven, was de verbetering de kleinste sinds mei
top drie meest aangevallen branches, aldus Sprout. Klassieke beveiligingsmaatregelen zoals firewalls schieten tekort tegen deze geavanceerde aanvallen. Cybersecurity-expert Fred Streefland van Check Point wijst erop dat AI steeds overtuigender wordt ingezet voor phishing en andere digitale infiltraties, waarbij veel bedrijven geen idee hebben hoe aanvallers zijn binnengedrongen. Tegelijkertijd groeit het gebruik van AI onder personeel, wat de risico’s vergroot. Volgens Streefland ontstaat hierdoor een ‘perfect storm’ van onoverzichtelijke dreigingen. Zijn advies: veiligheid moet voortaan aan de voorkant ingebouwd worden – ‘AI cybersecurity by design’. In plaats van achteraf te repareren met patches, moeten bedrijven hun cyberweerbaarheid direct meenemen bij de ontwikkeling en invoering van AItools. Alleen zo is er nog grip te houden op het digitale dreigingslandschap.

Van Riet Metaalbewerking
Van Riet Metaalbewerking uit het Brabantse Vessem heeft geïnvesteerd in een Mazak VTC-820-freesmachine. ‘Hiermee kunnen we inspelen op de nieuwe vraag naar grotere onderdelen vanuit de defensie-industrie’, zegt operationeel directeur Kinga van Riet.
Nadat de Mazak VTC-820 enkele weken geleden werd geleverd, staat de nieuwe freesmachine op het punt in productie te worden genomen bij Van Riet Metaalbewerking. ‘We hebben inmiddels proefgedraaid en nu wordt de laatste hand gelegd aan de programmering. Daarnaast zijn
we in afwachting van het productiemateriaal’, vertelt Van Riet.
Fijnmechanisch
Het metaalbedrijf is gespecialiseerd in het frezen van fijnmechanische componenten. Vanuit een volledig geconditioneerde productieomgeving (niet alleen een meetkamer, red.) levert het onderdelen aan
klanten in de semiconindustrie, de medische sector, de machinebouw en de defensie-industrie.
Nieuwe klanten
Vooral dat laatste segment laat een flinke groei zien. ‘We werken al 25 jaar voor defensieklanten, maar vanaf de zomer zien we de vraag sterk toenemen en dienen zich ook

Kinga en Sten van Riet voor de nieuwe freesmachine.
‘We werken al 25 jaar voor defensieklanten, maar vanaf de zomer zien we de vraag sterk toenemen’

nieuwe klanten uit de defensiesector aan’, vervolgt Van Riet. Zo levert het metaalbedrijf onder andere onderdelen voor de productie van luchtafweersystemen.
Het is deze nieuwe vraag uit de defensie-industrie, met name de vraag naar grotere delen, die leidde tot de
Het metaalbedrijf is gespecialiseerd in het frezen van fijnmechanische componenten.
Sindsdien is er een nieuwe dynamiek in het bedrijf ontstaan. Veel oudere medewerkers gingen met pensioen, waardoor een verjonging van het 20-koppige personeelsbestand optrad. ‘Daarnaast zijn we ook intensiever gaan inzetten op sales’, vertelt Van Riet. ‘De vorige generatie heeft gouden tijden gekend. Met de groei van de semiconindustrie in Nederland was het feitelijk niet nodig om aan sales te doen.’
investering in de freesmachine. ‘Deze machine heeft een groter bereik (3.000 mm, red.) dan onze andere freesmachines, waardoor we grotere stukken kunnen frezen’, aldus Van Riet. De Zuid-Hollandse runt het metaalbedrijf in Vessem samen met haar man Sten, wiens vader dertig jaar geleden de oprichter was. In 2022 nam de nieuwe generatie het roer over.
Nadat de salesinspanningen zijn opgevoerd, heeft Van Riet Metaalbewerking nieuwe klanten aangetrokken. Grote OEM’ers, maar ook scale-ups: bedrijven die nieuwe technologie in de markt proberen te zetten. Voor een van deze bedrijven maakte het metaalbedrijf een groot onderdeel met diepe gaten van 630 mm die volledig door het materiaal lopen. Bij de bouw van dit onderdeel werd ook de engineering-afdeling van Van Riet Metaalbewerking ingeschakeld. CIRCLE-RIGHT vanrietmetaalbewerking.nl
De nieuwe fiberlaser in de werkplaats van Staalcentrum Flevoland.
Hefbrugbouwer-metaalbedrijf vergroot capaciteit
Metaalbewerker Staalcentrum Flevoland uit Dronten heeft een nieuwe Durma-kantbank en fiberlaser in gebruik genomen. De nieuwkomers staan ten dienste van zusterbedrijf Union Hefbruggen, maar moeten ook het aandeel snijwerk voor derden vergroten.
Enkele weken geleden werden een Durma AD-S 30220-kantbank en een Durma HD-FN 3015-6KW-fiberlaser binnengereden bij Staalcentrum Flevoland in Dronten. Het metaalbedrijf, dat tien jaar geleden werd opgericht door Rob Schurer, produceert halffabricaten voor machinebouwers, de foodindustrie en constructies voor de interieurbouw. In 2018 werd een belangrijke klant aan het klantenportfolio van het metaalbedrijf toegevoegd. Schurer nam toen namelijk Union over, een producent van hefbruggen voor autogarages en hefplateaus. Lange tijd sneed het metaalbedrijf met een Swiftcut-plasmabrander. ‘Maar ik liep de laatste tijd steeds meer tegen de onnauwkeurigheid van het plasmabranden aan. Voor het ruwere werk volstaat de plasmabrander, maar voor het fijnere werk niet’, aldus Schurer.
Sommige klanten schakelden het
bedrijf in voor hun laswerk, maar besteedden het snijwerk uit aan andere jobbers. Het zijn onder andere deze klanten waarop Schurer zich met de nieuwe fiberlaser richt. ‘Voor ons eigen werk, de hefbruggen, kan het niet uit om deze machine te kopen. We gaan op zoek naar meer snijwerk voor derden. Met de fiberlaser hebben we onze capaciteit ook enorm uitgebreid’, aldus de ondernemer. De keuze voor Durma volgde op een bezoek aan de fabriek. ‘Durma organiseert regelmatig reizen waarbij een groepje ondernemers de fabriek bezoekt. Daar ben ik deze zomer naartoe geweest’. Tijdens het bezoek dit voorjaar raakte Schurer onder de indruk en plaatste enkele maanden later de bestelling bij Tuwi in Winterswijk, de distributeur voor Durma in de Benelux.
Naast de fiberlaser stond er dus ook een kantbank op de bestelbon. ‘Het leek me het beste om machines van hetzelfde merk te kopen zodat ze beter op elkaar afgestemd zijn’, verklaart Schurer deze keuze. Anders dan de fiberlaser betreft de kantbank eerder een vervangingsinvestering. De oude kantbank, met een capaciteit van 160 ton en een ouder besturingssysteem, wordt via Troostwijk geveild en gaat de komende weken de deur uit. Behalve de kantbank en de fiberlaser bestaat het machinepark van het metaalbedrijf uit een ponsmachine, een plaatschaar, lasapparatuur en een poedercoatstraat. Ook heeft het bedrijf een oude conventionele draaibank staan. ‘Maar deze wordt alleen voor eigen gebruik ingezet’, benadrukt Schurer. De ondernemer heeft vijf mensen in dienst. Drie daarvan werken voor het metaalbedrijf, twee voor de hefbrugbouwer. ‘Maar als het werk het vraagt, kan er met de inzet geschoven worden’, besluit de Drontenaar.
CIRCLE-RIGHT www.staalcentrumflevoland.nl TEKST: Jerom Rozendaal | BEELD: Staalcentrum Flevoland





• CNC Draai- en freeswerk
• Constructie
• Hydrauliek
• Engineering
• Montage
Vlam Machinefabriek B.V.
T : 0228-593066
E : info@vlammachinefabriek.nl
I : www.vlammachinefabriek.nl




