OKRA-magazine mei 2026

GOUDEN TIPS

voor foto's met je smartphone

DOSSIER De overgang

ACHTER DE SCHERMEN VAN

OKRA-belangenbehartiging

PRESENTATRICE ANJA DAEMS

“ REIZEN IS MIJN ZUURSTOF ”

Langer thuis wonen met een Otolift traplift

Wij installeren trapliften in heel Belgie

Uw huis is de plek waar u zich thuis voelt en waar u zo lang mogelijk wilt blijven wonen. Met een traplift van Otolift blijft uw woning veilig en comfortabel toegankelijk.

Maatwerk uit eigen fabriek

Meer dan 50 jaar ervaring met trapliften binnen 48 uur mogelijk

Levertermijn

levenslange garantie op de motor en rail

Alle trapliften in een overzicht

Rustig alles doorlezen

Verhalen van tevreden klanten

De brochure wordt binnen 2 werkdagen verzonden

9,3/10

Ontvang gratis onze brochure

Wilt u meer weten over de mogelijkheden voor een traplift in uw woning? ga naar Otolift.be/brochure of bel direct gratis naar 0800 - 59 003

Of scan de QR code met de camera van je telefoon

Inhoud

MEI 2026

4 ACTUA

8 OVER WAT TELT

Presentatrice Anja Daems

12 ACHTER DE SCHERMEN van OKRA-belangenbehartiging

16 GENERATIEMAKERS

Smartphones horen niet thuis in de klas

18 OKRA HELPT

Tijdig en correct belastingaangifte indienen

2O MVX

Jeanne De Bisschop uit Liedekerke

22 DE WERELD MOOIER MAKEN Hartelijke plekken

24 FOCUS

Guy Poppe over artificiële intelligentie

28 FOTOGRAFIE

40 DOORLEEFD

Opa Raymond en kleinzoon Warre

44 AAN TAFEL Eten tijdens de overgang

48 70 JAAR OKRA Kom mee vieren

49 NIET TE MISSEN IN MEI

52 PUZZEL & WIN

54 DE LAATSTE DAG

Van vertrouwde woning naar appartement

Gouden tips voor betere foto's met je smartphone

32 DOSSIER

De overgang

36 ALLES WAT JE MOET WETEN OVER IJsheiligen en kadastraal inkomen

Benieuwd naar nog meer activiteiten en nieuws van OKRA? Volg OKRAvzw op

@OKRAvzw @OKRAvzw

@OKRAvzw OKRA

Uit het nieuws

WE WETEN TE WEINIG OVER HET SORTEREN

VAN GFT-AFVAL

De Vlaming weet nog steeds niet goed hoe hij groente-, fruit- en tuinafval moet sorteren. Dat blijkt uit een onderzoek van de Vlaamse afvalmaatschappij OVAM. Zo weet een op de vier Vlamingen niet dat er sinds begin dit jaar een verplichte gft-ophaling is. Een op de vijf sorteert wel, maar gooit toch nog te veel gft bij het restafafval. Bijna de helft heeft geen idee wat er met het gftafval gebeurt. Nochtans betekent meer gft inzamelen dat er minder afval moet worden verbrand en er dus minder CO2-uitstoot is. Van gft-afval wordt ook compost en biogas gemaakt, goed voor het milieu dus.

OKRA-magazine is het ledenblad van OKRA vzw

• OKRA-leden ontvangen OKRA-magazine tien keer per jaar (niet in januari en augustus).

• Een lidmaatschap kost in 2026 33 euro per persoon per kalenderjaar, of 56 euro per gezin.

• Contacteer magazine@okra. be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag.

• Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.

INFO

Lid worden kan

• via www.okra.be

• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar OKRA vzw, team lidmaatschap, postbus 40, 1031 Brussel

• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar lidworden@okra.be Mei 2026 jaargang 58 nummer 4

Nieuwe app bundelt alle gegevens over gezondheid

Het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV) lanceert een nieuwe app: ‘Mijngezondheid’. Daarmee kunnen burgers verschillende gezondheidsgegevens raadplegen zoals een overzicht van geneesmiddelen die je neemt, bevolkingsonderzoeken of voorgeschreven en afgeleverde vaccinaties. Het is de bedoeling om de toegang tot je gezondheidsgegevens te vergemakkelijken. Voordien moest je nog naar verschillende websites surfen of verschillende apps gebruiken om die gegevens te raadplegen.

Predikant

Op de Heizel in Brussel kwamen 14.000 gelovigen samen om naar de omstreden evangelische predikant Franklin Graham te luisteren. De Amerikaanse Trump-aanhanger is tegen abortus en tegen het homo-huwelijk. Hij is scherp voor de islam en strijdt tegen niet-gelovigen. Met zijn gebeden geeft hij de neo-conservatieve agenda in de VS en daarbuiten mee vorm. In deze warrige tijden gaan opnieuw meer jongeren te rade bij op sociale media bekende religieuze persoonlijkheden.

1900 …

… euro is het doorsnee wettelijk pensioen in België.

Maar acht op de tien gepensioneerden geven meer uit. Dat blijkt uit een studie van de bank Belfius. Bij bijna de helft van de gepensioneerden ligt het bedrag dat ze uitgeven zo’n 600 euro boven hun pensioenbedrag. Dat gebeurt vooral in de eerste jaren van het pensioen, wanneer mensen nog het actiefst zijn.

WHATSAPP LANCEERT ADVERTENTIES

Schrik niet als je plots een advertentie ziet op WhatsApp. Het bedrijf voert die binnenkort in voor Europese gebruikers. Je zal ze niet tussen je berichten vinden, maar wel in het updates-overzicht onderaan links in de app. WhatsApp benadrukt wel dat persoonlijke gesprekken niet worden gebruikt om advertenties te personaliseren. In plaats daarvan baseert het bedrijf zich op gegevens zoals locatie, taal en interacties. Gebruikers die geen advertenties willen zien, kunnen kiezen voor een betalend abonnement dat 3 of 4 euro per maand kost.

AGENDA

LIFEHACKS OM JE TERRAS

KLAAR

TE MAKEN VOOR DE ZOMER

Enzymen tegen groene aanslag

Steek die hogedrukreiniger weg. Terrasreinigers met enzymen doen het werk voor jou en zijn veel minder schadelijk dan chloor, azijn of sodakristallen. Veeg eerst het los vuil weg, verdun het enzymproduct met water, giet het op je terras en laat het gewoon inwerken. De enzymen eten de groene aanslag op en worden zelf weggespoeld door de regen.

Zachte zeep voor hout Meng lauw water met zachte zeep, zoals groene zeep. Schrob met een zachte borstel, altijd met de houtnerf mee. Laat drogen en breng eventueel een beschermende olie aan. Zo krijg je tuintafel weer die zachte warme gloed.

Dag van het Rode Kruis

Op 8 mei is het Internationale Dag van het Rode Kruis en de Rode Halve Maan. Die datum is niet toevallig: het is de geboortedag van Henry Dunant, de Zwitserse zakenman die in 1863 aan de basis lag van de beweging na de Slag bij Solferino. Vandaag is het Rode Kruis actief in meer dan 190 landen, dat maakt hen de grootste hulporganisatie ter wereld. Het verleent noodhulp bij rampen en conflicten, ondersteunt ziekenzorg en organiseert onder meer bloedinzamelingen en opleidingen in eerste hulp.

Weg met dat dieet!

“

“Ik snap best dat jongeren hun stem moeten laten horen, maar de generatie van nu strijdt tegen de generatie die zelf nog gevochten heeft, en dat is jammer.”

Katelijne Damen (65) in De Morgen Magazine naar aanleiding van haar dystopische theatervoorstelling Voor het pensioen.

Wie een hekel heeft aan ‘op zijn eten letten’, springt op 6 mei misschien wel een gat in de lucht. Want op anti-dieetdag mag het allemaal wat losser. Het is een ode aan het genieten zonder schuldgevoel en ontstond in 1992 op initiatief van de Britse feministe Mary Evans Young. Zij richtte de dag op na haar eigen ervaringen met eetstoornissen en haar groeiende kritiek op de dieetcultuur. De directe aanleiding was een confronterende advertentie die ze zag, waarin vrouwen werden aangespoord om extreem te vermageren. Dat zette haar aan tot actie: ze wilde een tegenstem bieden aan de druk om aan een bepaald schoonheidsideaal te voldoen.

Meer vrijheid met een personenalarm Hulp dichtbij, thuis én buitenshuis

Wil je graag zelfstandig blijven leven en blijven genieten van je dagelijkse activiteiten?

Dan is een personenalarm van Gerust een slimme keuze. Thuis of onderweg: met één druk op de knop krijg je hulp van de zorgcentrale. Die stelt je gerust en verwittigt je contactpersonen of professionele hulpverleners.

Je kiest wat bij je past: een personenalarm voor thuis, of een mobiele versie waarmee je ook buitenshuis beschermd bent – overal in België. Zo blijf je veilig én kan je blijven doen wat je graag doet: wandelen, fietsen, naar de winkel gaan ... met een gerust hart.

Bij het mobiele alarm hoort standaard een app voor je contactpersonen. En extra opties zoals dwaaldetectie zijn mogelijk. Bij een oproep ziet de zorgcentrale je locatie en onderneemt snel de juiste actie.

Zo ben je in goede handen, zonder je vrijheid te verliezen.

Een personenalarm is een slimme keuze, net zoals een fietshelm: een kleine stap die je vrijheid en veiligheid geeft.

Gerust leven en laten leven begint met zekerheid. En die krijg je met een personenalarm van Gerust. Eén druk op de knop en er is direct hulp. 24/7, dag en nacht.

Ontdek er alles over op gerustpersonenalarm.be

Een initiatief van

“Als kind en puber vond ik het leven niet vanzelfsprekend. Nu moet het beste nog komen.”

Anja Daems (58) presenteerde vijftien jaar lang de Madammen op Radio 2. Vandaag gaat ze in ‘Als de muren konden praten’ op ontdekking in het huis en in het leven van bekende Vlamingen.

“In het gewone leven spreek ik niet zo gemakkelijk iemand aan,” bekent Anja, “maar ik doe wel graag interviews, en ben heel geïnteresseerd in het verhaal van mensen.”

Tekst Dominique Coopman — Foto's Katrijn Van Giel

His een zonovergoten maandag. We zitten in Bar Bobette, een kleurrijke plek voor kleurrijke mensen, in hartje Borgerhout. En een ideale plek voor mooie foto’s. Na de fotoshoot beantwoordt Anja al mijn vragen met de glimlach. “Ik weet niet of ik wel de ideale persoon ben voor dit interview,” zegt de bescheiden radiopresentatrice, “want ik heb weinig drama meegemaakt.” Ik stel haar gerust dat dat niet hoeft en vertel hoe ik ervan genoot om via ‘Als de muren konden praten’ binnen te kijken in het huis van Hilde Crevits of Annemie Struyf. En dat ik ook de podcast ‘De Drie Boeken’ van Wim Oosterlinck met Anja, zeer de moeite vind. “Ja,” lach ik, “ik zou ook jouw boekenkast wel eens willen zien …”

Anja’s huis is vlakbij. Hier woont ze samen met haar man Fred en hun dochter Anna Julia (17), en tot voor kort ook met haar pluskinderen: Frederik (31) en Florian (29). “Wil je de voordeur dichtdoen,” vraagt Anja, “we hebben hier ook twee poezen.” Anja troont me mee naar haar boekenkasten boven. Wat een orde, denk ik. Anja is zeer gestructureerd en werkt planmatig. Alle boeken staan netjes alfabetisch gerangschikt. Maar er zit ook wat magie in: als je de ene boekenkast openschuift, komt de andere

tevoorschijn. Wie weet zit er achter de boeken – net als in de film - een geheime gang? Ik lees de ruggen, herken heel wat titels en auteurs. Anja is een echte boekenwurm. Alles wat hier staat, heeft ze gelezen. Ze houdt van deze planken vol verhalen. En elk boek is van betekenis.

Tijdens ‘Als de muren konden praten’ hoor ik jouw enthousiasme: je doet dit echt graag. Maar gebeurt het ook dat de boekenwurm in jou liever wegkruipt in een hoekje met een boekje?

Anja (lacht): “Dat gebeurt zeker. In feite is het is dubbel. Ik interview graag en praat heel graag met mensen. Uit elke ontmoeting valt iets te leren. Hoe sommigen omgaan met wat hen overkomt, kan me erg raken. Sommigen gaan kopje onder, anderen vinden kracht. Het maakt me zeer nederig en dankbaar. Maar inderdaad, ik ben ook graag alleen. Ik spreek niet gemakkelijk iemand spontaan aan. Liever zit ik op een terrasje met een boek, en observeer ik de mensen rond me. Mijn man Fred is anders. Hij praat met een hondje met een hoedje. En hij komt veel te weten van mensen. Eens kwam hij thuis en zei: ‘Weet je dat er een operazangeres in onze straat woont?’ Ik dacht: hoe weet jij dat nu? Maar hij had die ontmoet op de tram.”

Ben jij dan introvert en hij extravert? En waar zit hem de match tussen jullie twee? Wat is het geheim van een goede relatie? (lacht) “Je bent goed geïnformeerd. Fred en ik vullen elkaar echt aan. Ik ben gestructureerd en een echte planner, hij is dat veel minder. Als hij zegt dat hij binnen een kwartier thuis is, kan het wat langer duren. Vroeger maakte me dat onrustig, nu kan ik daar beter mee om. Maar ik kan zelf ook wel onzeker of gespannen zijn. Fred brengt dan rust, vertrouwen en veel humor. Waar mijn glas soms halfleeg lijkt, ziet hij het steevast halfvol. Zijn positiviteit helpt mij te relativeren. Wat voor ons werkt, als koppel? We geven elkaar ruimte en nemen elkaar zoals we zijn, met de mooie én de minder mooie kanten. Je kunt je ergeren om wat er niet is, maar ook gelukkig zijn om wat er wel is.”

Je was veertig toen je Anna Julia kreeg. Dat is redelijk laat. Een bewuste keuze?

“Als kind en puber vond ik het leven niet vanzelfsprekend. Tijdens mijn middelbare studies werd ik soms gepest. Ik voelde me vaak eenzaam en leefde in mijn eigen wereld. Ik ben van de Kempen, groeide op in Geel, maar in Antwerpen tijdens mijn studietijd is mijn leven begonnen. Ik heb

“Eigenlijk had ik lang geen kinderwens, maar midden mijn dertiger jaren is dat veranderd.”

er vrienden voor het leven gemaakt. Maar om op je vraag te antwoorden, eigenlijk had ik lang geen kinderwens, maar midden mijn dertiger jaren is dat veranderd. Mama worden was echter geen roze wolk. Ik kende dat kleine wezentje niet. Maar je zorgt en de liefde en de band groeit. En dan verandert alles. Je voelt je verantwoordelijk, maar voelt ook heel veel geluk. Anna Julia werd de belangrijkste persoon in mijn leven.”

Hoe gaat het nu met Anna Julia? Ik las dat zij een vrolijke meid is en een doorzetter. En dat ze goed kan luisteren. Maar ze heeft ook leerproblemen – dyslexie en dyscalculie – en ze heeft ADD, een aandachtstoornis.

“Anna Julia is een aardje naar haar vaartje: vrolijk, het glas halfvol. Ze is grappig en empathisch. Leerproblemen? Als je iets een probleem noemt, wordt het er een. Het is zoals een bril dragen: dat kan ambetant zijn, maar je wordt het gewoon. Anna Julia wil orthopedagogie doen. Ze wil, mee vanuit haar ervaring, iets doen met mensen met een beperking. En ja, ze is ook een echte doorzetter. Als ze iets wil, dan doet ze het. We hebben alle vertrouwen, ze zal haar weg vinden.”

Wie geboorte en opgroeien zegt, zegt ook dood. Je verloor twee jaar geleden je nonkel. Wie was hij en wat heeft hij voor jou betekend?

“Ik ben opgegroeid in een warm gezin. Mijn vader was een doener. Mijn moeder een prater, van haar heb ik de liefde voor taal. Familie was altijd belangrijk. Bij ons vader thuis waren ze met tien, daar had je grote familie-

bijeenkomsten. Mijn moeder had een jongere broer, onze Ludo. Ludo was zeven jaar jonger dan mama, en elf jaar ouder dan ik. Als ‘grotere broer’ nam hij me vaak mee op uitstap, of later mee op reis. Hij heeft me veel geleerd. We waren nooit grote praters, maar toen hij ziek werd en duidelijk werd dat hij ging sterven, werd onze band intenser. Niet zozeer in woorden, maar in nabijheid.

‘Onze Ludo’ heeft ook mijn kijk op de dood veranderd. Ik ben niet meer bang voor de dood. En ook niet bang om erover te praten. Tijdens zijn ziek-zijn was ik veel bij nonkel Ludo. Zo ging ik regelmatig mee als hij chemo moest krijgen. Wat mij het meest bijblijft, zijn kleine momenten. Een paar dagen voor hij stierf zaten we buiten in het zonlicht. Hij nam plots mijn hand vast, zonder iets te zeggen. Dat ene gebaar zei meer dan duizend woorden. Ik heb er een foto van, onze handen samen. Dat is voor mij onze band.

Zijn sterven zelf was mooi. Ik heb gezien dat euthanasie een zachte, waardige manier kan zijn om afscheid te nemen. Toen hij er niet meer was, gingen we bij zijn dode lichaam zitten, en namen al onze tijd. De eerste dag, was het alsof hij sliep. Ik dacht: jij gaat – flauwe plezante die je bent – vast en zeker je ogen nog eens opendoen. De tweede dag, sliep hij heel diep. En de derde dag, was hij dood. Ik geloof niet in een ziel. Je komt van niets, en gaat terug naar niets. Of: je komt van de aarde, en gaat ernaar terug. Dood ben je pas als je bent vergeten. We praten veel over Ludo, zoals we ook over mijn

grootouders praten. Hij is niet meer, en toch blijft hij heel dichtbij.”

Je staat bekend als een zeer vlijtige radiostem. Een bezige bij. Waar vind jij vooral rust?

“Ik ken dat niet zo goed, rust. Ik ben altijd bezig. Als ik een dag recup moet nemen, wil ik toch werken. Ik ben een onrustige ziel. Maar in ons dorpje in Portugal vind ik rust. Omdat daar niets is. Mijn ouders gingen voor het eerst naar het noorden van Portugal in 1972. Dat was net voor de Anjerrevolutie, die in 1974 een einde maakte aan het militaire koloniale Portugese regime. Ik was toen drie of vier jaar. We logeerden bij mensen thuis, die later vrienden werden. Ik noem ze zelfs familie. Portugal werd onze tweede thuis. Brigida was mijn jeugdvriendin. Nu trek ik vaak op met Annie, 80 jaar,

“In Portugal laten we de dag op ons afkomen. Alles vertraagt. Ik hou er van de geuren.”

en supersportief. Met haar ga ik naar de aqua-gym. Zij wandelt nog alleen naar Santiago de Compostela, 300 km ver. In Portugal laten we de dag op ons afkomen. Alles vertraagt. Ik hou er van de geuren. We wandelen, lezen boeken, gaan naar de markt, genieten af en toe van uit eten gaan en ontvangen bezoek.”

Waar ben je, behalve in Portugal, nog zoal op reis geweest?

“Ik had het geluk om zelf een reisprogramma samen te stellen en zo al veel

van de wereld te zien. Reizen is mijn zuurstof, iets wat ik graag doorgeef aan mijn dochter. Voor ze haar eigen weg gaat, wil ik haar stukjes van de wereld tonen. Samen trokken we al naar New York en Barcelona.

Sommige plekken raken dieper. Israël en India hebben me gevormd en mijn blik verruimd. Ik heb ook in beide landen een vriendin. Zij leerden me het land kennen van binnenuit, en dat maakt een groot verschil. Over de politieke situatie in Israël vel ik geen

oordeel, maar het land zelf is adembenemend en draagt een stuk van de basis van onze cultuur en katholieke traditie. Jeruzalem is een indrukwekkende stad, met plaatsen als de Klaagmuur, vlak bij de moskee — een plek waar geschiedenis en geloof tastbaar samenkomen.”

Hoe kijk je naar de toekomst en de wereld waarin we leven? Het ‘een dagje ouder’ worden?

“Ik maak me zorgen. We leven in een onrustige wereld, en dat maakt me bang. We zijn veel gewoon. Twee wagens, meerdere reizen per jaar, terwijl we vroeger spaarden om één reis te kunnen maken. Ik vraag me af wat er straks nog overblijft voor de volgende generatie. Voor mezelf moet het beste nog komen. Ik ben 58, ben dankbaar voor alle kansen die ik kreeg, en tegelijk voel ik me nog altijd iemand van 40, die zonder kwaaltjes door het leven walst. Ik wil in elk geval nog een tijd radio blijven maken, mijn werk is mijn hobby. Maar soms is er ook dat verlangen naar later, wanneer Fred en ik met pensioen zijn, en we ons leven kunnen verdelen tussen België en Portugal.”

Podcast ‘Als de muren konden praten’.

Anja Daems komt thuis bij bekende mensen om te peilen naar hun thuisgevoel. Elke zondagmorgen op Radio 2. En als podcast via VRT.MAX.

ACHTER DE SCHERMEN VAN HET LOBBY-WERK VAN OKRA-BELANGENBEHARTIGING

“GEPENSIONEERDEN BETALEN MEE VOOR BELASTINGVERLAGING WERKENDEN”

Het jaar rond zijn vrijwilligers en beroepskrachten van OKRA-belangenbehartiging in de weer om de belangen van ouderen onder de aandacht te brengen bij politici, bedrijven en andere organisaties. Ze ijveren voor verbetering of springen in de bres, ook via de pers, als ouderen de dupe van beleid dreigen te worden. Momenteel staan de centenindex, de welvaartsenveloppe en de aangekondigde belastinghervorming hoog op de agenda van de belangenbehartigers.

Illustratie Shutterstock

Herman Fonck is voorzitter van OKRA-belangenbehartiging en had de afgelopen weken al verschillende contacten met parlementsleden, kabinetsmedewerkers, een minister en een partijvoorzitter, “Waar we kunnen, werken we samen met andere organisaties die onze belangen en idealen delen. Denk aan organisaties die ijveren voor beter openbaar vervoer of aandacht voor het klimaat. In het dossier van de centenindex, de welvaartsenveloppe en de belastinghervorming werken we samen met onze Franstalige tegenhanger Enéo, onze zusterorganisatie Samana die de belangen van zieken en mantelzorgers behartigt en het Belgisch Netwerk Armoedebestrijding. Samen staan we sterker en voeren we de druk op voor aanpassingen aan de plannen van de regering.”

“We moeten blijven volhouden en altijd alert zijn”, zegt Herman strijdvaardig. “Alleen zo bekomen we verandering. Misschien brengen we de regering op korte termijn niet op andere gedachten, of toch niet over de hele lijn, op tafel blijven kloppen en onrechtvaardigheid aankaarten loont ook op de lange termijn. Een herhaling van de centenindex, en zeker de extra impact voor sommige groepen, dat willen we kost wat kost vermijden.”

De simulaties die OKRA-belangenbehartiging maakte, doen veel mensen achterovervallen, vertelt Herman. “Mensen denken eerst dat het wel meevalt, maar verschieten als ze de cijfers zien. De impact is dan ook niet min. Samengeteld verliest iemand met een pensioen van 2.000 euro bruto

door de impact van centenindex, indexvertraging en welvaartskoppeling 3.127 euro tegen januari 2030. Voor iemand met een bruto pension van 3.000 euro is dat 6.365 euro.”

Naast de indexaanpassingen heeft vooral het leegmaken van de welvaartsenveloppe tot 2030 een erg zware impact, licht Herman toe. “Waar de wetgeving tot nog toe voorzag om de laagste uitkeringen en pensioenen jaarlijks te laten stijgen, is die stijging volledig geschrapt tot en met 2029. De regeling om de minima met één procent en de andere bedragen met een halve procent bovenop de inflatie te laten stijgen, is voor heel deze regeerperiode verlaten. We strijden nu al voor de periode nadien. Want de enveloppe mag nu dan wel »

leeggehaald zijn, we willen niet bij de pakken blijven zitten en smeden nu al een coalitie van politici en andere beleidsmakers die zich engageren om de enveloppe vanaf 2030 weer te vullen.”

Behalve de uitwerking van de centenindex en het wegvallen van de welvaartsenveloppe, heeft ook de aangekondigde belastinghervorming gevolgen voor gepensioneerden. “Gepensioneerden worden uitgesloten van de algemene belastingverlaging die de regering voorziet, dat wisten we al. Maar leden van onze werkgroep ontdekten dat gepensioneerden de belastingverlaging voor werkenden zelfs meefinancieren. Qua logica toch

de wereld op zijn kop. Het zit zo. Als gevolg van de algemene belastingverlaging voor werkenden zouden de steden en gemeenten minder inkomsten krijgen. Dat wil de federale regering vermijden door een andere belasting te verhogen, in het voordeel van de steden en de gemeenten. Maar die verhoging geldt wél voor iedereen –dus niet alleen voor de werkenden die genieten van de algemene verlaging. Met als resultaat: wie gepensioneerd is of een andere uitkering krijgt, krijgt geen belastingverlaging. Maar moet wel meebetalen voor de compensaties aan steden en gemeenten. Of nog: wie gepensioneerd is of een uitkering krijgt, zou extra gemeentebelas-

HET STUDIEWERK VAN

OKRA-BELANGENBEHARTIGING

De leden van OKRA-belangenbehartiging doen heel wat studie- en analysewerk van beleidsteksten. Zo kwamen ze erachter dat onder meer gepensioneerden uitgesloten zijn van de algemene belastingverlaging, maar wel meebetalen voor de compensatie ervan aan de steden en gemeenten. We nemen hieronder een lijstje op van andere analyses van OKRA-belangenbehartiging, zonder te veel in detail te gaan of alle punten op te sommen. Wil je meer informatie, bezoek dan regelmatig de website www.okra.be en klik op “Info en advies”. Onderaan de pagina kan je ook abonneren op de e-nieuwsbrief van OKRA-belangenbehartiging.

1 De centenindex, zoals toegepast op de sociale uitkeringen, houdt een dubbele discriminatie in van ver-

vangingsinkomens. Enerzijds is de benedengrens (2000 euro bruto per maand) dubbel zo streng als voor lonen en wedden. Anderzijds treft ze koppels van gerechtigden op sociale uitkeringen met eenzelfde maandelijks inkomen zeer ongelijk: een koppel met twee uitkeringen van respectievelijk 3000 euro en 1000 euro bruto per maand wordt geconfronteerd met een beperking van de indexering, terwijl dat niet het geval is wanneer de partners elk 2000 euro bruto per maand ontvangen.

2 De centenindex is blind voor het aantal personen dat van één uitkering moet leven. Die treft ook koppels met een minimum gezinspensioen: zelfs bij een volledige loopbaan (45 jaar) bedraagt dat 2.260,26 euro per maand waar men met twee van moet leven.

ting betalen maar mist de algemene belastingverlaging. Dat vinden we onrechtvaardig en daar hopen we alsnog een stokje voor te steken met ons lobbywerk.”

Misschien komt het toch niet zover, hoopt Herman. “De regering en het Parlement kunnen alsnog bijsturen. Tijdens onze overlegmomenten spraken sommigen al van een onbedoeld neveneffect. We rekenen op hen tijdens de parlementaire debatten die de komende weken worden gevoerd en we zetten zelf verder alles op alles om hier verandering in te brengen. Normaal zouden we voor de zomervakantie moeten weten of de bijsturing er komt of niet.”

3 De vertraagde indexering, na drie maanden in plaats van zoals nu de maand na de indexoverschrijding, kost een gemiddeld pensioen van 2000 euro 80 euro bruto per indexoverschrijding.

4 De afbouw van het huwelijksquotiënt waarbij inkomsten van één partner over twee partners verspreid kunnen worden voor de belasting, zal voor gepensioneerden gebeuren over een periode van 20 jaar. Die afbouw zal dus ook koppels treffen die vandaag een leeftijd hebben bereikt waarop het onmogelijk is alsnog een eigen pensioen op te bouwen.  Dat geldt sowieso voor wie al de pensioenleeftijd heeft bereikt, maar ook voor oudere koppels op actieve leeftijd.

Het eisenlijstje van OKRA-belangenbehartiging

Herman geeft ons tot slot nog een blik achter de schermen. “Als we bij politici langsgaan, maken we vooraf een duidelijke lijst van beleidswijzigingen die we vragen. Die lijst is gebaseerd op onze eigen analyse en onze visie als organisatie.”

Voor de centenindex, de welvaartsenveloppe en de belastinghervorming, is dit het eisen-lijstje dat Herman en co doorgeven aan de politici.

Een volledige indexering van de minima in de sociale zekerheid en bijstandsuitkeringen.

Een volledige indexering van het

forfait hulp aan derden voor de ziekte- en invaliditeitsuitkeringen.

Een verhoging van het grensbedrag voor de centenindex naar 3000 euro wanneer twee of meer personen van de uitkering moeten leven.

Ook willen we graag een brede coalitie vormen voor het herstel van de welvaartskoppeling van uitkeringen na 2029.

Het uitsluiten van gepensioneerden en vervangingsinkomens uit de verhoogde gemeentebelastingen omdat ze ook worden uitgesloten van de algemene belastingverlaging.

Het behoud van de dubbeltel-

S200-TRAPLIFT

UW HUIS BLIJFT

UW THUIS

De momenten die écht tellen maakt u thuis mee. Laat ze daarom zo lang mogelijk duren door uw zelfstandigheid in huis te claimen met een traplift van TK Home Solutions. Geen vervelende trappen meer die een obstakel lijken, wel een veilige oplossing die u maximale onafhankelijkheid biedt in uw dagelijkse routine. En met de S200, bekroond met de Red Dot Design Award, kiest u voor design dat naadloos in uw interieur past. Zo blijft uw huis nog lang uw thuis.

ling van gehandicapten als personen ten laste voor de toeslagen op de belastingvrije som.

Het wegwerken van de leeftijdsdiscriminatie in de toeslag voor oudere gehandicapte belastingplichtigen.

Het blijvend indexeren van de toeslagen op de belastingvrije som voor personen ten laste van mantelzorgers.

Koppels die vandaag een leeftijd hebben bereikt waarop het onmogelijk is om alsnog een eigen pensioen op te bouwen, moeten bij de voorziene afbouw van het huwelijksquotiënt worden ontzien.

*Winnaar Red Dot Design Award

STELLING

Smartphones horen niet thuis in de klas

Eén stelling, drie generaties. Lopen de meningen uiteen, of kunnen de generaties elkaar net vinden?

Tekst Michiel Bronckaerts

Dertiger

Jelle Lisson

35 jaar

uit Leuven

“Jongeren gebruiken smartphones doorgaans niet om iets bij te leren”

“Verwachten dat kinderen en jongeren uren aan een stuk stil zitten is onrealistisch. Zelfs in de gsm-loze schooltijd van mijn generatie was het al een helse uitdaging voor de leerkracht om ons letterlijk bij de les te houden. Er een toestel bijhalen dat doelbewust ontworpen is om aandacht te trekken, zal hen nog meer afleiden.

In theorie kunnen smartphones nuttig zijn. Ze geven toegang tot kennis en informatie, maar naar mijn weten gebruiken jongeren hun gsm doorgaans niet om iets bij te leren.

Kattenfilmpjes of de zoveelste passage van Cappuccina Ballerina lijken me niet erg didactisch.

Tegelijk vind ik het een wat hypocrie-

te gedachte. Al die bezwaren gelden ook voor volwassenen en zijn even goed een gesel voor onze concentratie. Wie heeft het niet voor: je neemt even je gsm om snel een mail te lezen en een kwartier later stel je vast dat je doelloos aan het scrollen bent. Om welke mail het ging, ben je zelfs al vergeten.

Belangrijke nuance, volwassenen kunnen in tegenstelling tot kinderen hun impulsen net wat beter onder controle houden en zijn dus meer verantwoordelijk voor hun smartphonegebruik. Daar ligt ook een rol voor leerkrachten en bij uitbreiding alle volwassenen: leerlingen tegen zichzelf beschermen.”

Vijftiger

Zeventiger

“Het risico op misbruik is te groot”

“Ik vind het geen slecht idee om smartphones uit de klas te houden. Kinderen zijn er in de eerste plaats om de les te volgen, niet om op hun gsm te tokkelen. Daarbij mag je er niet van uitgaan dat elk kind een smartphone heeft. Dan vind ik het logischer dat de school zelf investeert in laptops of een computerlokaal. Wat voor mij nog zwaarder doorweegt, is mogelijk misbruik. De kans bestaat dat leerlingen hun smartphone gebruiken voor zaken die weinig met de les hebben te maken. Dan heb ik het niet enkel over sms’en of op sociale media zitten, maar vooral over het filmen of foto’s nemen van zaken die niet oké zijn. Er zijn genoeg voorbeelden van pesterijen waarin smartphones een rol spelen. Dat

Pierre Boeyens 75 jaar uit Sint-Katelijne-Waver

gebeurt trouwens niet alleen bij jongeren. Ik heb het zelf al meegemaakt dat volwassenen stiekem gesprekken wilden opnemen of foto’s namen zonder toestemming. En zitten we al niet genoeg naar een scherm te staren? Een school moet toch een plek zijn waar leerlingen met elkaar leren omgaan, via echte sociale contacten. Maar ook daar gaan volwassen niet vrijuit: genoeg mensen die tijdens de middagpauze naar hun gsm grijpen. Een asociale gewoonte die we beter afleren.

Als je het verbiedt, leg je als school dat ook best uit. Jongeren moeten begrijpen welke problemen eraan vasthangen en hoe je bewust omgaat met zo’n toestel. Als je het goed kadert, vind ik het een heel verdedigbare keuze.”

“ Leerkrachten moeten aantonen wat het nut van een smartphone is”

“In de meeste scholen is het ondertussen verboden, maar ik ga daar niet mee akkoord. Jongeren moeten net leren omgaan met een smartphone. Het gaat trouwens niet alleen om kinderen: als ik uit eten ga, zie ik bijna niks anders dan scrollende mensen en dat zijn geen tieners meer. Voor mij het bewijs dat ze nooit hebben geleerd om hun gsm op een gecontroleerde manier te gebruiken. Dat heeft te maken met opvoeding en is in de eerste plaats een taak voor de ouders. Maar leerkrachten kunnen wel tonen hoe je een smartphone slim gebruikt, zowel tijdens als buiten de les.

We leven in 2026, technologie hoort bij onze samenleving. Net zoals bij artificiële intelligentie moeten we ermee leren omgaan. Als je het volledig verbiedt, laat je de praktische mogelijkheden onbenut. Op zo’n toestel staat bijvoorbeeld ook een rekenmachine,

moet je dan nog een apart toestel kopen?

Of stel nu dat de leerling op een bepaald uur medicatie moet nemen, dan is het handig als een app hem daaraan herinnert.

Dat zorgt soms voor extra afleiding, maar als leerkrachten boeiend lesgeven, blijven leerlingen aandachtig en krijgen ze de kans niet om naar hun smartphone te grijpen. Ik was vroeger ook niet altijd bij de les, en dat had niets te maken met een apparaatje. Daarom geloof ik niet in een totaalverbod. Als je het verbiedt, maak je het vaak alleen maar aantrekkelijker. Dan vind ik het beter om jongeren aan te leren wanneer een smartphone een meerwaarde is en wanneer hij weg moet.”

Zelf een stelling suggereren of je mening geven? Contacteer magazine@okra.be

VRAAG HET AAN OKRA

Tijdig en correct belastingsaangifte indienen

Beste OKRA

Binnenkort valt ze weer in de bus: de belastingaangifte van de personenbelasting.

Waar kan ik terecht voor hulp en tegen wanneer moet de aangifte ingediend zijn?

Alvast dank voor jullie antwoord.

Jakke, 69 jaar

Dag Jakke

Bedankt voor jouw mailtje, we helpen je graag verder. De indieningstermijn hangt samen met de manier waarop de aangifte doet. Wij lijsten de belangrijkste data graag voor je op.

Eind april 2026: opening Tax-on-web voor aanslagjaar 2026

30 juni 2026 – deadline voor papieren aangiftes:

– Indienen aangifte via het papieren antwoordformulier

– Wijzigen van het voorstel van vereenvoudigde aangifte via het papieren antwoordformulier

15 juli 2026 – deadline voor digitale aangiftes:

– Indienen aangifte via Tax-on-web

– Wijzigen van het voorstel van vereenvoudigde aangifte via Tax-on-web

Heb je hulp nodig bij het invullen van jouw belastingsaangifte of het nazien van het voorstel tot vereenvoudigde aangifte? Dat kan, FOD Financiën biedt verschillende ondersteuningsmogelijkheden:

• Het ‘Centrum particulieren’ van FOD Financiën helpt bij vragen over de belastingsaangifte, de berekening en het aanslagbiljet. Ze zijn bereikbaar op het nummer 02 572 57 57 (directe code: 17001) en dit op iedere werkdag van 9u tot 17u. Hou je identiteitskaart bij de hand, zo kan je jouw rijksregisternummer vlot geven.

• In eerste instantie proberen zij iedereen telefonisch verder te helpen. Zelfs als dat betekent dat zij samen met jou via de telefoon de aangifte invullen. Lukt dat niet, dan zullen zij jou op afspraak laten komen naar één van hun regionale kantoren.

Enkele aandachtspunten

Bij een voorstel van vereenvoudigde aangifte vult de fiscus zelf de aangifte in op basis van de gegevens waarover hij beschikt. Je hebt dus tot en met 30 juni 2026 de tijd om het voorstel te wijzigen. Ben je akkoord met het voorstel, dan hoef je niets te doen. Bij het verstrijken van de termijn wordt jouw aangifte automatisch ingediend. Besef wel dat ook bij een voorstel van vereenvoudigde aangifte de verantwoordelijkheid voor een correcte aangifte bij jou ligt.

Ook als je jouw belastingsaangifte laat invullen of een voorstel van vereenvoudigde aangifte laat controleren door een mandataris zoals een boekhouder blijven deze termijnen gelden. Dat was vroeger ooit anders.

Als jouw aangifte specifieke inkomsten bevat, dan heb je tot en met 16 oktober 2026 de tijd om online in te dienen. Onder specifieke inkomsten vallen bijvoorbeeld buitenlandse beroepsinkomsten, bezoldiging als meewerkende echtgenoot of bedrijfsleider, maar ook de eerste aangifte van een onroerend goed in het buitenland, een onderhoudsuitkering die je ontvangt van een buitenlands persoon, …

• Heel wat steden en gemeenten organiseren in samenwerking met de FOD Financiën lokale zitdagen. Steden en gemeenten konden hiervoor intekenen bij de Vereniging Vlaamse Steden en Gemeenten. Vraag dus zeker na bij jouw stad of gemeente, of hou hun communicatie in de gaten. De FOD Financiën publiceert eind april of begin mei op haar website ook een lijst van steden en gemeenten, samen met een link naar de juiste informatie.

• Als je lid bent van een vakbond dan kan je vaak intekenen op hun themazitdagen om hulp te krijgen bij het invullen of het nakijken van de aangifte. Je neemt hiervoor best contact op met jouw vakbond om te weten wat de mogelijkheden zijn.

Ook online kan je heel wat informatie vinden:

Tax-on-web heeft een online hulpmodule die je kan openen om hulp te krijgen bij het invullen van een bepaalde code. Je krijgt er meer informatie over wat de code specifiek inhoudt, waar je de gegevens kan terugvinden op jouw fiscale fiche, …

De website van FOD Financiën heeft een uitgebreide sectie ‘Veelgestelde vragen’ waar je uitgebreid toelichting vindt bij tal van items: https://fin.belgium.be/nl/ particulieren/belastingaangifte

Met vriendelijke groeten

Peter OKRA-belangenbehartiging

WIE IS DE M/V/X ACHTER DE OKRAVRIJWILLIGER?

DEZE KEER: JEANNE DE BISSCHOP UIT LIEDEKERKE

“Ik heb het nodig om voor iemand te kunnen zorgen”

Tekst Nona Heremans — Foto Brian De Geest

Naam: Jeanne De Bisschop

Geboorteplaats & -datum: Teralfene (Affligem) op 20 maart 1948

Burgerlijke staat: weduwe sinds 2006

Woont in Liedekerke

Professioneel

leven: medewerkster

WZC Sint-Rafaël

Huidige rol bij

OKRA: teamleider

OKRA Ter Muilen

Hobby’s naast

OKRA: lezen en tv-series kijken

“Toen mijn naschoolse opvang van kleinkinderen stopte omdat de jongste oud genoeg was, had ik het daar heel moeilijk mee.”

Wat zou je, als het kon, opnieuw doen en dan anders aanpakken?   In 1968 ben ik in het woonzorgcentrum beginnen werken als verzorgende. Als ik het opnieuw zou kunnen doen, zou ik zeker verder studeren voor verpleegkundige. Nu besef ik hoe belangrijk een hoger diploma is om meer kansen te krijgen op beter betaalde jobs. Toch heb ik 45 jaar lang met hart en ziel gewerkt en ben ik geen enkele dag met tegenzin gaan werken. Dankzij mijn jarenlange inzet heb ik heel wat kansen gekregen. In de loop der jaren heb ik me opgewerkt tot dienstverantwoordelijke en ik ben dankbaar voor de mogelijkheden die ik er heb gekregen. Op mijn 65 moest ik met pensioen, maar ik had graag nog wat langer doorgewerkt.

Wat zijn je drie grootste levenslessen (en waarom)?

De grootste levensles was helaas leren omgaan met tegenslag. Op mijn 45 kregen we te horen dat mijn man aan MS, Multiple Sclerose leed. Wat volgde waren twaalf moeilijke jaren die gepaard gingen met intensieve zorg. In 2006, op 57-jarige leeftijd, is hij overleden. Het was een periode vol boosheid, stress, verdriet en depressies, maar ook een zoektocht naar aanvaarding. Dankzij de steun en verbondenheid van familie, vrienden en collega’s ben ik niet bij de pakken blijven zitten. Langzaam maar zeker heb ik de draad van het leven opnieuw proberen op te nemen.

Wat maakt jou hoopvol?

Het maakt mij hoopvol te zien dat mijn familie in goede gezondheid verkeert en de kleinkinderen mooie schoolresultaten halen. Dat maakt mij ook echt gelukkig: mijn twee dochters en drie kleinkinderen zien opgroeien. Voor hen ben ik ‘moe-moe’,

en elk bezoekje, kort of lang, maakt me blij. Jarenlang heb ik voor de kleinkinderen gezorgd: eerst als baby, later haalde ik ze van school en bleven ze tot ’s avonds bij mij. Toen dat twee jaar geleden stopte omdat de jongste oud genoeg was, had ik het daar heel moeilijk mee. Ondertussen gaat het weer beter, maar ik heb toen wel beseft dat ik het nodig heb om voor iemand te kunnen zorgen.

Waarom ben je vrijwilliger bij OKRA?

Toen ik op pensioen ben gegaan op 65-jarige leeftijd, werd mij de vraag gesteld om voorzitster te worden van OKRA. Ik heb die taak onmiddellijk aanvaard omwille van het sociaal contact, de betrokkenheid. Ook na 45 jaar gewerkt te hebben in WZC St-Rafael in Liedekerke was de zorg voor mensen en iedereen tevredenstellen, iets wat in mijn genen zat. Het was dan ook de ideale stap om mijn pensioen zinvol in te vullen. OKRA is een vereniging die mij zeer nauw aan het hart ligt: de vele vriendschappen, het plezier, de uitstapjes en ook het teamwerk.

Heb je een huisdier? Of had je vroeger een huisdier waar je nog steeds veel aan denkt?

Momenteel heb ik geen huisdier. Heel lang geleden hadden we wel een hond, en ik moet toegeven dat ik daar nog vaak aan terugdenk. Missy, onze Sint-Bernard, was een groot maar ontzettend braaf en aanhankelijk dier. Er zijn verschillende momenten geweest waarop ik overwogen heb om opnieuw een huisdier te nemen, maar uiteindelijk is het er nooit meer van gekomen. Soms heb ik daar wel spijt van, want een dier geeft gezelschap, iets wat ik af en toe mis. Wie weet in de toekomst, zodat ik opnieuw voor iemand kan zorgen.

Geert Delrue is vrijwilliger voor Hartelijke Plekken in Kortrijk. Hartelijke plekken zijn plaatsen zoals cafés, restaurants, winkels en cultuurhuizen die een glas water, een stopcontact, een plek voor de rugzak, een toilet ... aanbieden én bezoekers uitnodigen te trakteren aan mensen die er nood aan hebben.

Tekst & foto An Candaele

OP HARTELIJKE PLEKKEN

HOORT IEDEREEN ERBIJ

Geert was tijdens zijn beroepsloopbaan controleur voedselveiligheid in horecazaken. “Nu kan ik een sociale rol opnemen, dat is fijn,” zegt hij. “De meewerkende handelaars zijn mensen met een groot hart. Zo volg ik als vrijwilliger bijvoorbeeld een falafelzaak van een Syrische man die gratis eten weggeeft. Dat doet hij zelfs zonder bonnetje betaald door een andere klant. ‘België heeft me zoveel gegeven, ik wil iets teruggeven’, zegt hij. Die man heeft moeten knokken om hier een zaak op te bouwen, maar hij wil blijven delen. Mooi toch?”

Onbekende wereld

“Bij de Hartelijke Plekken zijn onder meer een broodjeszaak, een pizzeria en een verpakkingsvrije supermarkt. Ik heb met Geert afgesproken in Boekenhuis Theoria, Hartelijke Plek van het eerste uur. Geert toont me de hartvormige bonnen bij de ingang, traktaties van klanten. Wie er behoefte aan heeft, kan een bon nemen en daarmee betalen. “Meestal zijn vraag en aanbod in evenwicht. Zit een zaak toch eens zonder bonnen, dan financieren wij er met geld van giften die de organisatie via de website krijgt,” vertelt Geert. “Buitenstaanders gaan er soms vanuit dat er misbruik van gemaakt zal worden, maar het is omgekeerd, er is schroom om een bon te nemen. We proberen door sensibilisatie en in samenwerking met het Kortrijkse middenveld de schroom weg te nemen. Als ik iemand met een overzichtskaart van de Hartelijke Plekken op straat zie lopen, dan spreek ik die aan. Door mijn vrijwilligerswerk leerde ik een onbekende wereld kennen. Er zijn veel mensen die het moeilijk hebben, om heel uiteenlopende redenen.

Het fijne aan Hartelijke Plekken is dat het voor mensen de drempel verlaagt naar handelszaken waar ze anders misschien niet komen. Daar weten ze: hier ben ik echt welkom.”

Hartelijke cultuurplekken

Kortrijk doet ook mee aan ‘Applaus’. In 7 deelnemende cultuurhuizen kunnen bezoekers boven op hun ticket een bijdrage geven zodat iedereen er kan komen genieten van dans, theater, muziek en van het samen zijn. Door te trakteren op een culturele activiteit nodigen mensen die zelf hebben ervaren hoe hartverwarmend cultuur kan zijn, anderen uit om er ook van te proeven.

Hartelijke Plekken vind je in 13 Vlaamse steden, je herkent de deelnemende handelaars – intussen zijn het er al 350 – aan hun hartelijke deursticker.

www.hartelijkeplekken.be

Wie er behoefte aan heeft, kan een bon nemen en daarmee betalen.

Hartelijke Plekken is een van de initiatieven van www.enchantevzw.be

Erkend verstrekker: wij begeleiden jou in de aanvraag van een hulpmiddel bij jouw zorgkas

Technische dienst: Ieder filiaal heeft een eigen werkplaats met ervaren techniekers

ARTIFICIËLE INTELLIGENTIE, ENERGIESLOKOP, ZEEPBEL EN BLIJVER

Onlangs, op een vergadering met Frans als voertaal. De man naast me leest op zijn telefoon simultaan de vertaling in het Nederlands af. Ik, onwetende — ChatGPT? geen idee —, denk: artificiële intelligentie, daarop moet ik in mijn dagelijkse lectuur inzoomen. Een dagtaak. Honderden stukken over allerlei aspecten van het maatschappelijke leven waarop AI impact heeft, krijg ik onder ogen. AI is overal.

Tekst Guy Poppe — Illustratie Arnoleon

Guy Poppe (1946) is journalist en auteur. Van 1976 tot 2007 heeft hij voor de VRT gewerkt, hoofdzakelijk op het radionieuws.

In dit essay laat hij zich licht schijnen over artificiële intelligentie.

Tegen 2030 schrapt Proximus twaalfhonderd van 7900 banen, het zet sterker in op artificiële intelligentie. Tegenwoordig is dat een doordeweeks bericht. Je kijkt niet op als een auteur AI bestempelt als de kroniek van de aangekondigde dood van de schrijver. Of als een krant bloklettert dat AI het werk van vertalers van literaire werken oppeuzelt. Wie teksten schrijft, in welke hoedanigheid ook, gaat een lastige toekomst tegemoet.

In de Verenigde Staten zijn er twintig miljoen banen bedreigd, berekent het Massachusetts Institute of Technology, twaalf procent van het totale aantal. Nog een jaar of twee, misschien vijf, en één baan op zes verdwijnt, wijst een Franse studie uit.

Ophefmakend

Soms schrik je op. Stel je voor, een programma dat op AI draait, plaatst eigengereid een bericht op het internet, waarin het een man beschimpt omdat hij de gevraagde suggestie afgewezen heeft. Het laat denken aan hoe in de film 2001: A Space Odyssey de computer HAL zich verzet tegen wie er hem bestuurt. Fictie uit 1968 wordt werkelijkheid.

De digitale tweeling, nog zo’n ophefmakend bericht. Hij bootst virtueel het hart van iemand na. Het geeft de dokter de kans om na te gaan hoe de patiënt reageert op een behandeling. Knap toch.

Een knappe vrouw is Xania Monet. Elke maand trekt ze 1,4 miljoen luisteraars aan op Spotify, net iets meer dan Pommelien Thijs. Met dat verschil dat Xania niet bestaat. Ze is een ster aan het AI-firmament.

Oorlogsvoering 2.0

AI als oorlogswapen. Weer even slikken. Oekraïne zet daarop in. Een door AI gestuurde drone scant de omgeving sneller dan het menselijke oog. Eenmaal het doelwit gedetecteerd gaat de drone erop af zonder menselijke tussenkomst. Die Oekraïense expertise is gegeerd. De Verenigde Staten willen ze toepassen om de aanvallen van Iraanse drones af te weren. ’t Kan verkeren.

Het gebruik van AI voor autonome wapensystemen die dood en verderf zaaien heeft tot een verhitte discussie geleid tussen het Amerikaanse leger en Anthropic. Dat is een van de concurrenten van OpenAI, de onderneming die ChatGPT op de markt gebracht heeft. Anthropic wil niet dat het leger zijn zoekprogramma inzet voor dodelijke aanvallen. Hadden we nog niet belicht, de ethische kant van AI.

Rekencentra

AI vergt een enorme rekenkracht en schept een sterke behoefte aan rekencentra. Die centra slorpen massa’s energie op. In 2024 verbruikten ze anderhalf procent van alle in de wereld opgewekte stroom. Dat percentage ligt volgens het Internationale Energieagentschap in

“Anthropic wil niet dat het leger zijn zoek programma inzet voor dodelijke aanvallen.”

2030 dubbel zo hoog. In België nemen rekencentra in 2035 9,5 procent van de energieconsumptie in beslag.

Meer elektriciteit produceren is dus een noodzaak. Bovendien moeten we de knoop doorhakken met welk soort krachtbron we dat doen. Met hernieuwbare energie uit water, wind en zon, atoomenergie of vervuilende en niet onuitputtelijke fossiele brandstoffen als aardgas, olie en steenkool?

We mogen niet uit het oog verliezen dat we bij de productie van stroom grondstoffen vandoen hebben als aluminium, koper, lithium en zeldzame metalen. Ook die zijn niet eindig en evenzeer nodig voor batterijen van elektrische auto’s.

De rekencentra sorteren ook een niet te onderschatten effect op het milieu. Zo neemt het waterverbruik voor de koeling van de servers exponentieel toe. De centra pompten volgens het Internationale Energieagentschap in 2024 560 miljard liter op, meer dan wat we in een jaar allemaal samen aan flessenwater drinken. Tegen 2030 verdubbelt dat. Ook hier vallen er keuzes te maken, met drinkwater in de weegschaal.

Dan is er de uitstoot van koolzuurgas want de stroom in de rekencentra komt vooral van fossiele brandstoffen. Waren ze in 2024 verantwoordelijk voor een half procent van de CO²-emissie, over een jaar of tien kan er twee keer zo veel vrijkomen.

Chips

Een andere slokop van energie zijn de hoogtechnologische apparaten die de geïntegreerde schakelingen produceren, de chips, broodnodig voor smartphones, elektrische auto’s, noem maar

op. Om het eenvoudig te houden: in Silicon Valley, in Californië, ontwerpen ze die machines en in Taiwan wenden ze hen aan om chips op halfgeleiders aan te brengen. De enige producent van zulke EUV-machines, Extreem Ultra Violet lithografiemachines, is het Nederlandse, uit Philips voortgesproten ASML.

Het Belgische IMEC, oorspronkelijk een start-up aan de KULeuven, werkt nauw samen met ASML. Het doet aan onderzoek naar almaar kleinere chips, honderdduizend keer zo dun als een hoofdhaar, om op energie te besparen.

We zijn nog niet aan het einde van het chipverhaal. China, dat de strategische EUV-machines niet aangeleverd krijgt, maakt in zijn recente vijfjarenplan van AI een van zijn belangrijkste doelstellingen, met halfgeleiders als topprioriteit.

Internationale regels

De impact van AI is dermate groot dat al vier jaar technologiegiganten en politici zich op een internationale conferentie daarover buigen. Op hun laatste bijeenkomst in New Delhi, in India, heeft Sam Altman, de oprichter van OpenAI, voor internationale regels gepleit. Zijn pleidooi is in dovemansoren gevallen.

Op die top vielen er ook waarschuwingen te horen over de concentratie van de macht bij Amerikaanse technologiereuzen als Google, Amazon, Facebook, Apple en Microsoft, kortweg GAFAM. De GAFAM-bedrijven investeren dit jaar ruim 400 miljard euro.

Kapitaal

De machtsconcentratie is ontstaan omdat de ontwikkeling van de AI-industrie veel kapitaal vereist. Open

AI bijvoorbeeld heeft naar schatting honderden miljarden uitgegeven om zijn toegang tot gegevenscentra en servers op peil te houden. Als start-up heeft het op enkele jaren zijn waarde zien aangroeien tot 430 miljard, hoewel het soms op één kwartaal zo’n tien miljard verlies lijdt. Zijn investeringen financiert Open AI met dure leningen en ingewikkelde constructies met GAFAM-ondernemingen. De schuldenberg is reusachtig.

Zeepbel

Hoe gezond is dat? Een zeepbel, noemen sommigen het. Het Internationaal Muntfonds herinnert aan een soortgelijk fenomeen bij het begin van het internet. In de late jaren negentig staken investeerders hun kapitaal in economisch onleefbare initiatieven. Toen de zeepbel uiteenspatte, gingen flink wat bedrijfjes op de fles. Enkele kapitaalkrachtige overleefden en verwierven een monopolie.

Zegt Nobelprijswinnaar voor Economie, de Fransman Philippe Aghion, over grote techbedrijven die tijdens die periode concurrenten opkochten: “Ze groeiden zo sterk dat ze andere spelers ontmoedigden om iets op te starten. Het gevaar is dat gebrek aan concurrentie opnieuw het groeipotentieel smoort”.

Schrijft econoom Paul de Grauwe “Ook in de AI-sector zal de zeepbel barsten … Vele AI-bedrijven zullen het niet waarmaken en zullen verdwijnen”

Blijver

Artificiële intelligentie is een blijver. Zoals de stoommachine, die tijdens de industriële revolutie ambachtelijk handwerk vervangen heeft. Hedendaagse luddieten, die zoals hun voorgangers in het begin van de 19e eeuw weefmachines vernielden, hebben geen toekomst.

LEKKER THUIS

Home cuisine zorgt voor een lekker, verse en gezonde

maaltijd aan huis, elke dag!

Wat doet Home Cuisine?

Home Cuisine brengt smaakvolle, gezonde en vers bereide gerechten gekoeld bij u aan huis. U hoeft ze enkel nog een paar minuutjes op te warmen in de microgolfoven en klaar. Maak zelf uw keuze uit onze ruime selectie van gevarieerde en evenwichtige dagschotels en keuzemenu’s. Een menu bestaat telkens uit een soep, een hoofdgerecht en een dessert en wordt gekoeld aan huis geleverd.

Waarvoor staat Home Cuisine?

Lekker en evenwichtig:

Onze menu’s worden steeds met de grootste zorg samengesteld en zijn afgestemd op de seizoenen. Ook de lekkerste klassiekers van de Belgische keuken vindt u erin terug.

Vers en gezond:

Met Home Cuisine geniet u telkens weer van een (h) eerlijke maaltijd. Geen smaakversterkers of bewaarmiddelen, maar altijd bereid met de meest verse ingrediënten.

Gemakkelijk:

U beslist zelf hoe vaak u bestelt, wanneer het wordt geleverd en wanneer u de maaltijden zal eten. Enkel nog een paar minuutjes opwarmen in de microgolfoven en klaar. Zo eenvoudig is dat!

Hoe bestellen?

U kunt ons bereiken via mail of gratis nummer 0800 19 020. Om uw persoonlijke wensen zo goed mogelijk te leren kennen, kunt u ons telefonisch of per e-mail vrijblijvend contacteren. We leggen de werking graag aan u uit.

INFO@HOMECUISINE.BE WWW.HOMECUISINE.BE

OP MOOIE FOTO’S

MAKEN STAAT GEEN LEEFTIJD

De zon laat zich weer zien, bloemen springen open en overal valt iets moois te fotograferen. En die smartphone? Die heb je zo onder de knie! Denken dat alleen jongeren goede foto’s maken, is echt verleden tijd. Want mooie foto’s maken? Daar staat écht geen leeftijd op. Met een paar simpele tips en een vleugje nieuwsgierigheid leg je de lente vast zoals jij ze ziet.

Tekst Marc Deforce, Jurgen D’Ours — Foto’s Marc Deforce, Shutterstock, Unsplash

De kennis, expertise en ervaring halen we in eigen huis: Marc Deforce, coördinator van de Gentse OKRA-fotoclub, legt helder uit waar je op moet letten en hij laat je kennismaken met verschillende soorten fotografie. Zo haal je het beste uit je smartphonecamera en ontdek je hoe leuk en creatief fotograferen kan zijn. Geprikkeld voor meer? Schrijf je in voor een smartphonefotografiecursus bij OKRA of bij een andere organisatie in je buurt.

Marc: “Her en der in Vlaanderen worden door verschillende organisaties fotolessen georganiseerd. Foto’s zijn ideaal om op een laagdrempelige manier herinneringen vast te leggen en zo goed als iedereen heeft een smartphone op zak. Dat maakt smartphonefotografie bijzonder geschikt en toegankelijk. Daarom hebben we bij de Gentse OKRA-fotoclub al enkele keren een lessenreeks specifiek over smartphonefotografie georganiseerd. We merken dat veel OKRA-leden en OKRA-trefpunten interesse hebben in laagdrempelige fotografie-lessen.”

Tien gouden tips om betere foto’s te maken

Fotografie draait niet om dure toestellen, maar om kijken en oefenen. Fotografie leer

je vooral door te doen. Met een paar eenvoudige maar gouden tips kun je snel en veel vooruitgang boeken.

1 Blijf bijleren

Zoek regelmatig nieuwe informatie op via internet. Zo ontdek je nieuwe functies van je toestel en blijf je mee met de technologie. Kleine inzichten maken vaak een groot verschil. De technologie staat ook niet stil. Een smartphone van een nieuwe generatie kan vaak heel wat meer dan de vorige.

2 Zorg voor een stabiele foto

Een scherpe foto begint bij een vaste hand. Houd je smartphone stevig vast, steun je ellebogen tegen je lichaam of zoek steun tegen een muur of tafel. Een statief, selfie-stick of de timerfunctie kunnen ook helpen.

3 Hou je lens proper

Een vaak vergeten tip: maak je lens regelmatig schoon met een doekje. Vlekken zorgen snel voor wazige beelden.

4 Denk na over de richting

Fotografeer niet automatisch verticaal. Kies horizontaal (“landscape”) voor landschappen of brede scènes en verticaal (“portrait”) voor personen of hoge onderwerpen. Afwijken mag wel, maar doe het bewust.

5 Kies het juiste formaat

Veelgebruikte verhoudingen zijn 4:3, 16:9 en vierkant (1:1). Een vierkant werkt goed voor portretten of details. Let er bij het bijsnijden op dat de verhoudingen behouden blijven, zeker als je de foto wil afdrukken.

6 Zoom slim

Knijp je beeld niet met je vingers om te zoomen, want dat vermindert de kwaliteit. Stap liever zelf een stukje naar voren of achteren, dat is nog altijd de makkelijkste manier om te zoomen.

7

Stel scherp waar het nodig is

Tik met je vinger op het scherm waar je scherpte wil. In beeld verschijnt een vierkantje op de plaats waar de smartphone scherpstelt. Zo bepaal jij wat belangrijk is in het beeld. Doe je dat niet, dan kiest de smartphone zelf en dat is niet altijd ideaal.

8

Gebruik het raster en de regel van drie

Zet het raster aan op je smartphone. Dat verdeelt je beeld in negen vakken. Volgens de regel van drie plaats je je onderwerp het beste op een van de snijpunten van die lijnen, in plaats van in het midden. Dat maakt je foto vaak rustiger en interessanter. Het raster helpt ook om je horizon recht te houden. Een duidelijke uitleg vind je overigens in het filmpje “Les 2 van de online-cursus van Fotoclub OKRA Temse” op YouTube. En als je toch aan het opzoeken bent, kan je ook zoeken naar “rooster op smartphone instellen”. Voeg eventueel jouw type smartphone toe aan de zoekopdracht.

9 Let op licht en compositie

Natuurlijk licht geeft meestal het mooiste resultaat. Probeer ook te letten op wat er in de achtergrond gebeurt en vermijd storende elementen.

10

Bewerk met mate

Een goede foto hoeft weinig bewerking. Filters en aanpassingen kunnen helpen, maar overdrijf niet. Hoe beter je foto bij het nemen, hoe minder werk achteraf. Onthoud: een goede foto kan je schitterend maken met nabewerking, maar een slechte foto kan je niet goed maken met nabewerking.

De verschillende functies van je smartphone-fototoestel

portretfunctie is ontworpen om mensen (of objecten) los te maken van hun achtergrond. De camera gebruikt diepte-informatie van meerdere lenzen of softwarematige analyse om het onderwerp scherp te houden en de achtergrond zacht te vervagen. Moderne smartphones herkennen automatisch gezichten en passen belichting en huidtinten aan voor een flatterend resultaat. Je kunt vaak kiezen uit verschillende lichtinstellingen (zoals studiobelichting of contourlicht) en bij recente iPhones en Android-toestellen zelfs achteraf het scherpstelpunt en de mate van vervaging aanpassen. Ideaal voor portretten, profielfoto’s of detailopnames.

Met de panoramafunctie kun je een scène vastleggen die te breed of te hoog is voor één enkel beeld. Je houdt de smartphone stil in je handen en beweegt langzaam in de aangegeven richting. De camera maakt automatisch meerdere foto’s en voegt ze samen tot één brede opname. Dat is ideaal voor landschappen, architectuur of grote groepen.

Time lapse maakt het mogelijk om langzame processen versneld weer te geven. De smartphone neemt op vaste tijdstippen beelden en speelt die later versneld af. Zo worden veranderingen – zoals voorbijtrekkende wolken of druk verkeer – zichtbaar en dynamisch.

Slow motion legt beweging vast met een hoger aantal beelden per seconde, waardoor snelle acties vertraagd afgespeeld worden. Zo worden details zichtbaar die je met het blote oog moeilijk ziet en het geeft beelden een dramatisch effect.

De standaard videomodus registreert beeld en geluid samen. Dankzij beeldstabilisatie blijven opnames relatief vloeiend, zelfs zonder statief. Dat maakt deze modus geschikt voor dagelijks gebruik, vlogs of reportages.

De filmmodus laat je spelen met scherptediepte tijdens het filmen. Het onderwerp blijft scherp terwijl de achtergrond vervaagt, en je kunt het scherpstelpunt achteraf aanpassen voor een professioneel ogend resultaat.

Ruimtelijke foto of video gebruikt meerdere lenzen en sensoren om diepte vast te leggen. Dit zorgt voor een meer immersieve ervaring, waarbij beelden bijna driedimensionaal aanvoelen bij het afspelen op geschikte toestellen.

Je kiest de functies vóór het maken van de foto of video. Afhankelijk van licht en omgeving zal het effect meer of minder zichtbaar zijn. Mogelijk zijn niet alle functies op jouw smartphone beschikbaar.

Moderne smartphones herkennen automatisch gezichten en passen belichting en huidtinten aan voor een flatterend resultaat.

Time lapse

Landschapsfotografie

Macrofotografie

Macrofotografie draait om kleine details. Denk aan insecten, bladeren of structuren.

Aan de slag met fotografie – wat past bij jou?

Fotografie is toegankelijker dan ooit. Met een smartphone kun je al veel verschillende soorten beelden maken. Maar welk type fotografie past het best bij jou? Marc Deforce van de Gentse OKRA-fotoclub geeft een overzicht. “Voor elk wat wils, een eigen niche en stijl voor elke fotograaf.”

Houd je van mensen, dan is portretfotografie een logische keuze. Hierbij draait het om gezichten en uitdrukkingen. Natuurlijk licht en fotograferen op ooghoogte zorgen meestal voor een rustig en duidelijk resultaat.

Ga je graag naar buiten, dan ligt landschapsfotografie voor de hand. Je legt uitzichten vast en let op licht en compositie. Ook natuurfotografie hoort hierbij, met aandacht voor planten, dieren en seizoenen.

Straatfotografie richt zich op het dagelijks leven. Je fotografeert mensen en situaties zoals ze spontaan ontstaan. Techniek is minder belangrijk dan het moment.

Bij architectuurfotografie gaat het om gebouwen en structuren. Lijnen, vormen en symmetrie spelen een grote rol. Een rechte horizon en goede kadering maken hierbij het verschil.

Macrofotografie draait om kleine details. Denk aan insecten, bladeren of structuren. Door dichtbij te fotograferen zie je dingen die normaal minder opvallen.

Abstracte en minimalistische fotografie zijn minder gericht op herkenbare onderwerpen. Het gaat vooral om vorm, licht, kleur en eenvoud. Vaak is één duidelijk onderwerp voldoende.

Vind je het interessant om verhalen vast te leggen, dan past reportage- of reisfotografie goed. Je brengt situaties in beeld zoals ze zijn, met aandacht voor omgeving en context. Ook dieren- en sportfotografie vragen om timing en geduld.

Er zijn daarnaast meer specifieke vormen, zoals modefotografie en culinaire fotografie. Hierbij ligt de nadruk op presentatie en detail. Fine art fotografie is vrijer en draait om een persoonlijke, artistieke benadering.

Zwart-witfotografie laat kleur weg en legt de nadruk op contrast en structuur. Tot slot is er ook AI-fotografie, waarbij beelden digitaal worden gemaakt op basis van tekst of voorbeelden.

DOSSIER DE OVERGANG

“De omgeving kan heel veel betekenen voor vrouwen in de overgang”

Het vrouwelijk lichaam evolueert van vruchtbaar naar onvruchtbaar. Dat proces is de overgang. De menopauze is het moment dat de laatste menstruatie markeert. Lange tijd was er erg weinig aandacht voor de overgang en de gevolgen die vrouwen ervan ondervinden. Maar de laatste jaren is daarin verandering gekomen.

Tekst Matthias Van Milders Illustratie Shutterstock

De meeste vrouwen beleven de overgang ergens tussen hun 40 en 60 jaar. Gemiddeld menstrueren ze voor het laatst op hun 51. De periode tussen de start van de overgang en de menopauze noemen we de perimenopauze. Na de menopauze begint de postmenopauze.

Tijdens de overgang kennen de vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron eerst sterke schommelingen. In een latere fase produceert het lichaam blijvend minder van deze hormonen. En dat kan behoorlijk wat effecten hebben. Het bekendst zijn misschien wel de warmteopwellingen, die we ook vapeurs of opvliegers noemen. Verder ervaren veel vrouwen in de overgang vaginale droogte en droge slijmvliezen, pijn bij het vrijen, urineverlies, een onregelmatige menstruatie, hartkloppingen, duizeligheid, broze nagels, gewichtstoename en slaapproblemen. Naast de lichamelijke klachten zorgt de overgang ook vaak voor stemmingswisselingen, depressieve gevoelens, gevoelens van angst of woede en de zogenaamde brain fog. Dat laatste – letterlijk ‘hersenmist’ – uit zich in concentratieproblemen, vergeetachtigheid en moeilijkheden om helder te denken. Niet iedereen heeft even ernstige klachten. Twee op de tien vrouwen merkt zelfs amper iets van de overgang.

“De laatste jaren is er veel meer aandacht voor de overgang”, merkt we-

tenschapsjournalist Liesbeth Gijsel, hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein en auteur van het boek Fuck de menopauze. “Dat kan samenhangen met de grotere aandacht voor vrouwelijke gezondheid in het algemeen. Lange tijd is de vrouw verwaarloosd in de geneeskunde en misschien ook wel in de maatschappij. Over de overgang is er nu veel meer informatie beschikbaar. Er zijn ook gespecialiseerde gynaecologen en menopauzeconsulenten. Ik raad vrouwen aan om die te consulteren als ze bij hun huisarts of hun eigen gynaecoloog geen gehoor vinden.”

Rouw

“De overgang is het afscheid van de vruchtbare fase,” vertelt Liesbeth Gijsel. “Vaak komt die dan ook nog eens samen met een midlifecrisis. Vrouwen stellen zich allerlei vragen over wat voorbij is en wat nog komt. In de overgang kunnen ze ook een soort rouw ervaren. Denk maar aan vrouwen die – al dan niet gewild – geen kinderen hebben. Na de menopauze kan dat echt niet meer. Als oudere vrouw wordt er heel anders naar je gekeken dan als jonge vrouw. Dat is iets redelijk westers. In andere culturen is er vaak meer aanzien en respect voor de oudere vrouw. Bij ons leven er veel vooroordelen over oudere vrouwen, nog meer dan over oudere mannen, denk ik.”

“Jong zijn wordt in het westen vaak gekoppeld aan mooi zijn. Oudere vrouwen kunnen dat gaan internali-

seren en vinden zichzelf misschien niet meer mooi of aantrekkelijk. Op televisie zie je meestal jonge vrouwen, terwijl oudere mannen wel nog op het scherm komen. In reclame mogen oudere vrouwen opdraven als het over incontinentie gaat of om een oude oma te spelen. Vooral in de Verenigde Staten heerst er een obsessie met zaken als botox. Kijk maar naar Melania Trump of naar bepaalde actrices, die lijken wel geobsedeerd om er jong te blijven uitzien. Jonge vrouwen worden nu eenmaal veel meer gezien en gevraagd dan oudere vrouwen.”

Zelfverzekerd

De overgang is natuurlijk meer dan een kwestie van klachten en lichamelijke veranderingen. Misschien zijn er ook wel positieve effecten? “Ik kan hierover niet echt uit de wetenschap spreken, omdat er volgens mij gewoon nog geen studies naar gebeurd zijn”, zegt Liesbeth Gijsel. “Maar in gesprekken en bij lezingen merk ik wel dat best wat vrouwen zelfverzekerder uit die periode komen. Ze worden onzichtbaarder, bijvoorbeeld voor de blikken van mannen op straat. De inhoud primeert op het uiterlijk. Dat geeft een bepaalde vrijheid. Je kan het ook linken aan de hormonen. Als het oestrogeen afneemt, wordt de relatieve rol van testosteron iets belangrijker. En dat zou ervoor kunnen zorgen dat vrouwen zich iets mannelijker gaan gedragen. Ze zullen sneller zeggen wat ze denken en zich minder »

wegcijferen voor anderen. Best wat vrouwen die zich vroeger wijdden aan hun gezin, kiezen meer voor zichzelf. Er is natuurlijk ook de midlife waardoor mensen sowieso vaak nadenken over de invulling van hun leven. Minder oestrogeen betekent ook minder oxytocine, het zogenaamde zorghormoon. En dat maakt dat veel vrouwen minder een zorgende rol opnemen, en hun kinderen en partner meer hun plan laten trekken.”

Na de menopauze komt de postmenopauze, een fase die duurt tot het einde van het leven. De hormonenhuishouding wordt weer stabiel. Oestrogeen en progesteron blijven op een laag niveau. Bepaalde menopauzale klachten verdwijnen, andere gevolgen zijn blijvend. “De opvliegers verdwijnen bij de overgrote meerderheid van de vrouwen,” aldus Liesbeth Gijsel. “Sommige vrouwen blijven er wel last van hebben, maar normaal gezien wel minder ernstig. Ook de brain fog zou moeten overgaan. Gebeurt dat niet, dan is er misschien iets anders aan de hand. Stemmingswisselingen, prikkelbaarheid, depressieve gevoelens: alles wat met het mentale te maken heeft, gaat ook voorbij. Veel vrouwen zijn mentaal het stabielste in de postmenopauze. Vrouwen én mannen zijn het meest gelukkig met zichzelf in hun zestiger jaren.”

“Andere veranderingen zijn blijvend. Vaginale droogte, een droge huid, een droge keel, een droge neus, broze nagels en uitvallend haar zijn blijvend door de daling van het oestrogeen. Naarmate je ouder wordt, worden die klachten zelfs erger. Oestrogeen beschermt ons tegen hart- en vaatziekten. Het risico op die aandoeningen stijgt dus in de postmenopauze. Dat geldt ook voor het risico op osteoporose, vooral bij magere vrouwen. Veel vrouwen krijgen een buikje als ze in de overgang zijn. Zo’n klein buikje

Vaginale droogte kan zorgen voor pijn bij zitten of fietsen, zelfs met bloedende wondjes tot gevolg.

is gezond voor oudere vrouwen, want buikvet zorgt voor meer oestrogeen. Het risico op alzheimer wordt soms ook gelinkt aan gedaald oestrogeen, maar de onderzoeken zijn daarover helemaal niet duidelijk.”

Praat erover

“De omgeving kan heel veel betekenen voor vrouwen in de overgang. Onderling praten en ervaringen uitwisselen kan vrouwen veel verder brengen. Vrouwen die vroeg in de overgang komen, hebben vaak minder lotgenoten om mee te praten. Een kankerbehandeling of een antihormoontherapie kunnen de overgang vroeger en erg plots laten beginnen, en ook vrij heftig laten verlopen. Een vrouw die na kanker in de overgang ging, vertelde me dat ze de mentale impact het zwaarste vond. Na de zware behandeling met chemo kwamen al die hormonale klachten.”

“Ook de partner en het gezin kunnen een grote betekenis hebben. Neem de klachten ernstig en houd er rekening mee. Ga er zeker niet mee lachen. Een gebrek aan begrip vanwege de partner kan zorgen voor relationele problemen. Een vrouw heeft in de overgang nood aan meer steun. De partner kan taken uit handen nemen die voorheen misschien automatisch bij haar terechtkwamen, maar die tijdens de overgang te stresserend of te lastig zijn. Communicatie is sowieso heel belangrijk. Partners moeten beseffen dat een vrouw van 50 niet meer hetzelfde kan als een vrouw van 25, of toch zeker niet gedurende de overgang.”

“Behoorlijk wat vrouwen kampen met een gedaald libido. Ook mannen kunnen op die leeftijd seksuele problemen ervaren: veel mannen kampen naarmate ze ouder worden met erectiestoornissen. Bij vrouwen in de overgang lijkt het dalende libido biologisch perfect verklaarbaar. De oestrogeenpiek bij een eisprong verhoogt de zin in seks. Logisch, want een vrouw kan dan zwanger worden. Na de menopauze kan dat niet meer. Het oestrogeengehalte daalt, net als de zin in seks. Toch is de overgang niet de bepalende factor voor een dalend libido. Vermoeidheid, ontevredenheid over de partnerrelatie en moeilijkheden om over seks te praten, spelen een veel belangrijkere rol. Een voorwaarde om zin te hebben in seks en om opgewonden te worden, is ook wel jezelf een beetje graag zien. Net daarmee hebben ouder wordende vrouwen het wel eens lastig.”

“Veel vrouwen kampen met vaginale droogte, wat voor een pijnlijke penetratie kan zorgen. Trouwens, die droogte kan ook zorgen voor pijn bij zitten of fietsen, zelfs met bloedende wondjes tot gevolg. Als een vrouw opgewonden is, stijgt de vochtigheid van de slijmvliezen in de vagina. De kans op pijn daalt dan. Het komt erop neer om daar als koppel aan te werken en erover te praten, eventueel met een seksuoloog of een relatietherapeut. Glijmiddel of lokale hormonentherapie kunnen helpen. Dat laatste is een crème die ook helpt als een vrouw last heeft bij het zitten of fietsen. En je kan natuurlijk ook seks hebben zonder penetratie. Dat kan even bevredigend zijn.”

Op de werkvloer

Liesbeth Gijsel geeft lezingen in bedrijven. Ze is er dan ook van overtuigd dat werkgevers een rol te spelen hebben voor vrouwen in de overgang. “Aan de ene kant kunnen zij het bewustzijn, de openheid en de kennis op de werkvloer stimuleren. Het gaat er ook om dat ze het gevoel geven dat de deur openstaat voor een gesprek. Aan de andere kant kunnen bedrijven ook praktische maatregelen treffen. In de perimenopauze kunnen vrouwen heel hevig en onverwacht bloeden. Ook kunnen de vapeurs zorgen voor overmatig zweten. Voorzie daarom voldoende toiletten, douches en reserve-uniformen. Gebruik ook geen uniformen in synthetische stoffen, daarin ga je extra veel zweten. Vermijd witte uniformen, daarin zie je het meteen als je doorlekt. En verder: voldoende verluchting, zelf regelbare verwarming, een rustig plekje om te werken omwille van de concentratieproblemen. Zo’n plekje is trouwens ook heel goed voor andere werknemers. Dat geldt ook voor het aanpakken van stress, wat een grote aanjager van menopauzale klachten is. Bied indien mogelijk de kans om thuis of volgens glijdende uren te werken als een vrouw een doorwaakte nacht meemaakte door de nachtelijke vapeurs. En tot slot: bied al deze zaken spontaan aan, zonder dat vrouwen er zelf om moeten vragen”.

Liesbeth Gijsel

Eerste hulp bij klachten in de overgang

Een arts kan in de overgang hormonentherapie voorschrijven, een behandeling met voor- en nadelen. Een wondermiddel is het niet, maar de meeste vrouwen hebben er wel positieve ervaringen mee. Zo werkt de therapie bij zeven tot acht van de tien vrouwen heel goed tegen opvliegers. Ook deze tips van Liesbeth Gijsel kunnen helpen.

Regelmatige lichaamsbeweging heeft een bewezen positief effect op opvliegers.

Gezonde voeding is van belang. Suikerrijke voeding, koffie, pikante voeding en alcohol kunnen een trigger zijn voor opvliegers. Heb je een opvlieger na het nuttigen van een bepaald product, probeer het dan een tijd te mijden of te verminderen. Probeer stress te verminderen

Zet ontspanning op het programma. Yoga heeft een bewezen positief effect tegen opvliegers.

Ook cognitieve gedragstherapie kan helpen bij opvliegers. Zo verminder je de kans dat je gaat panikeren als je er een krijgt. Krachtoefeningen worden aangeraden omdat je minder oestrogeen aanmaakt, waardoor de spieren beginnen af te breken. Door krachtoefeningen hou je dat proces meer in evenwicht.

Je moet die oefeningen dan wel doorzetten na de overgang, want dat lagere oestrogeengehalte is blijvend. Het trainen van de bekkenbodemspieren kan ook helpen tegen incontinentieproblemen, iets waar heel veel vrouwen mee kampen.

'Fuck de menopauze' van Liesbeth Gijsel is uitgegeven bij Lannoo.

Kijk op pagina 53 van dit OKRAmagazine en win een exemplaar van het boek.

ALLES WAT JE MOET WETEN OVER …

IJsheiligen

Elke dag passeren in het nieuws of in gesprekken begrippen die heel vertrouwd klinken. Maar wat betekenen ze exact? In deze rubriek nemen we elke maand een aantal van die begrippen onder de loep. Wil je zelf een begrip voorstellen, uit het nieuws of uit gesprekken met familie, vrienden en (klein)kinderen? Dat kan via magazine@okra.be.

Deze keer hebben we het over alles wat je moet weten over ijsheiligen en het kadastraal inkomen.

Tekst Matthias Van Milders Illustraties Shutterstock

Van 11 tot en met 14 mei zijn ze er weer: de ijsheiligen. Vooral moestuiniers kennen de vier mannen uit de heiligenkalender. Volgens de volksweerkunde markeren ze immers de overgang naar de tijden zonder nachtvorst. Niet in elk land zijn er trouwens evenveel ijsheiligen: soms zijn het er drie, soms is er nog een vijfde, vrouwelijke ijsheilige.

Zowat halverwege mei vieren de ijsheiligen hun naamdagen vlak na elkaar: Mamertus van Vienne (11 mei), Pancratius van Rome (12 mei), Servatius van Maastricht (13 mei) en Bonifatius van Tarsus (14 mei). In sommige landen volgt ook nog Sophia van Rome (15 mei). Volgens de volksweerkunde zijn dat de laatste dagen waarop er nog nachtvorst kan optreden. Op sommige plaatsen beperkt men het aantal ijsheiligen tot drie, dat is een heilig getal.

Fabel of feit?

Klopt het dat de nachtvorst na 14 of 15 mei het land uit is? Volgens weerman Frank Deboosere kan je de grens niet zo strikt bepalen. Het moment van de laatste nachtvorst verschilt elk jaar. En in hetzelfde jaar kunnen er ook verschillen zijn tussen pakweg de kust en de Ardennen. Wel is het zo dat de kans op nachtvorst kleiner is na de doortocht van de ijsheiligen.

Frank Deboosere deelt op zijn website enkele waarnemingen uit het verleden. In Ukkel hebben ze al lang geen ijsheiligen meer gezien: de laatste vriesnacht in ijsheiligentijd dateert daar al van 14 mei 1935 (-1,1°C). Elders in het land was de nachtvorst recenter aanwezig. Op 12 mei 2020 was het bibberen geblazen in Diepenbeek (-1,3°C), Saint-Hubert (-3,2°C) en Elsenborn (-3,6°C). Dat het ook anders kan, werd duidelijk op 11, 12 en 13 mei 1998. Toen was het in Ukkel 30 graden en meer. Volgens de weerman werden de ijsheiligen toen vervangen door ‘ijsjesheiligen’.

Voor planten is ook de bodemtemperatuur van belang. En die kan wel langer onder het vriespunt zakken. Frank Deboosere signaleert dat in de Kempen en de Ardennen zelfs in de zomermaanden grondvorst kan optreden. Hij stelt wel vast dat schadelijke grondvorst in de tijd van de ijsheiligen gevoelig daalde in de tweede helft van de 20ste eeuw.

In de moestuin

Wat moet je als moestuinier nu met die ijsheiligen? VRT NWS ging te rade bij Lieven David, expert moestuin bij de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren (VELT). Hij adviseert om voor half mei geen zaailingen uit te planten. “Vooral van groenten en kruiden uit de (sub)tropen zoals augurk, komkommer, courgette, meloen, pompoen, maïs, paprika, pepers, aubergine, tomaat, Nieuw-Zeelandse spinazie, aardappel en basilicum. Zet vorstgevoelige groenten en fruit niet te vroeg buiten, een regeltje dat boeren vroeger uit zichzelf naleefden, maar voor enthousiaste beginners is dat niet altijd duidelijk. In tuincentra vind je al in maart en april vorstgevoelige kweekplantjes. Daar is niets mis mee, maar velen zetten die buiten en weten niet dat nachtvorst die plantjes kapot kan maken. Mijn voornaamste advies? Koester geduld en kijk heel goed naar het weerbericht in jouw woonplaats om te weten of je al buiten zou planten of niet.”

Wie zich niet kan inhouden, kan proberen om planten buiten te zetten op een beschutte plek, beschermd tegen noordelijke en oostelijke wind. Planten kan je buiten ook beschermen met een plastic fles, een krant, een omgekeerde bloempot of een stuk vliesdoek. Wie een serre of plastic tunnel heeft, kan die goed gebruiken. En aardappelplanten kan je aanaarden.

Het verhaal achter de vijf ijsheiligen

De ijsheiligen zijn dus vaak met vier. Omdat drie een heilig getal is, wordt er soms eentje weggelaten. Men noemde hen ook wel eens ‘strenge heren’. Dat laatste gaat natuurlijk niet op in de streken waar Sophia de vijfde ijsheilige is. Mamertus, bisschop van het Franse Vienne, is de eerste ijsheilige (11 mei). Hij voerde de kruisdagen in, drie boetedagen in aanloop naar Hemelvaart om gespaard te blijven van noodweer, hongersnood, ziektes en ander onheil. Mamertus wordt aanroepen voor ziektes aan de ingewanden en wordt daarom vaak voorgesteld met opgerolde darmen in zijn handen.

Samen met zijn oom reisde de jonge Pancratius (12 mei) in het begin van de vierde eeuw naar Rome. Daar lieten ze

zich dopen als christenen. De christenvervolging draaide echter op volle toeren, en omdat hij zijn geloof niet wilde afzweren, werd de 14-jarige Pancratius onthoofd. Hij is vandaag de beschermheilige van de communicanten.

De eerste bisschop van Tongeren en de Nederlanden was Servatius van Maastricht (13 mei). In Maastricht bevindt zijn grafcrypte zich onder de basiliek die naar hem werd genoemd. Over het levensverhaal van Servatius is weinig bekend. Het werd later aangedikt met de bewering dat hij een verre nakomeling van Johannes de Doper was. Last van verlamming, voetproblemen, muizen of ratten? Sint-Servaas is je man.

Nummer vier is Bonifatius van Tarsus (14 mei). Deze rijke Romeinse bon vivant bekocht zijn bekering tot het christendom met foltering en de dood. In 1969 schrapte het Vaticaan hem van de officiële heiligenkalender.

En dan is er nog Sophia van Rome (15 mei), die ook al stierf als christelijke martelares in het Romeinse rijk. In Duitstalige landen wordt ze ‘kalte Sophie’ (‘koude Sophia’) genoemd, ze is er dan ook de vijfde ijsheilige.

ALLES WAT JE MOET WETEN OVER …

Kadastraalinkomen

Het kadastraal inkomen of KI is geen echt inkomen, maar een inschatting van de fictieve waarde van een onroerend goed. Of je een gebouw of stuk grond nu verhuurt of niet, dat maakt niet uit: elk onroerend goed heeft een kadastraal inkomen, al geldt er wel een vrijstelling voor je eigen woning. Het kadastraal inkomen vormt de basis voor de berekening van bepaalde belastingen, met name de onroerende voorheffing en de personenbelasting.

Huurwaarde in 1975

Het kadastraal inkomen komt overeen met de gemiddelde normale jaarlijkse netto-huurinkomsten in 1975. Bij woningen berekent men het kadastraal inkomen op basis van onder meer de aanwezigheid van centrale verwarming, het aantal badkamers, de oppervlakte, de ligging en het bouwjaar.

Natuurlijk ligt de huur voor een woning vandaag hoger dan in 1975. Sinds 1991 wordt het kadastraal inkomen elk jaar geïndexeerd. Het indexcijfer voor inkomstenjaar 2025 bedraagt 2,2446, dat van 2026 is 2,3. Stel dat je kadastraal inkomen 1000 euro bedraagt, dan bedraagt dat na indexering in 2026 2300 euro.

Wil je weten wat jouw kadastraal inkomen is? Kijk dan op MyMinfin naar ‘Mijn onroerende gegevens raadplegen’ (in de rubriek ‘Mijn woning en mijn onroerende goederen’). Je vindt het kadastraal inkomen daarnaast ook op de aankoopakte.

Wijziging van het kadastraal inkomen

Het kadastraal inkomen kan gewijzigd worden. Een ingrijpende renovatie of afbraak van een woning is daarvoor een reden. Ook als blijkt dat bij de berekening van het kadastraal inkomen grote, aantoonbare fouten werden gemaakt, kan het worden gewijzigd.

Als je een nieuwe woning bouwt of je voert grondige werken uit aan een bestaande woning, moet je dat zelf spontaan meedelen. Dat doe je aan de Algemene Administratie van de Patrimoniumdocumentatie van de Federale overheidsdienst Financiën. Die is beter bekend als het Kadaster. Doe je dat niet, dan riskeer je een administratieve en zelfs strafrechtelijke boete. Bij het Kadaster kan je ook bezwaar indienen tegen elk nieuw vastgesteld kadastraal inkomen dat aan jou wordt betekend.

Basis voor belastingen

Ligt jouw onroerend goed in België, dan moet je onroerende voorheffing betalen. Deze gewestelijke belasting moet je jaarlijks betalen. Provincies en gemeenten bepalen ook een deel van de onroerende voorheffing in de vorm van de zogenaamde opcentiemen. De gemeentelijke opcentiemen vormen zelfs het grootste deel van de onroerende voorheffing. Ze kunnen zeer sterk verschillen naargelang de gemeente waar je woont. In bepaalde omstandigheden heb je recht op een verminderde onroerende voorheffing.

Nog dit: in principe is de onroerende voorheffing ten laste van de eigenaar. In het geval van zogenaamde gemene huur kan de onroerende voorheffing ten koste vallen van de huurder, als dat expliciet in de huurovereenkomst wordt vermeld. Gemene huur heeft betrekking op bijvoorbeeld een tweede verblijf of een garage, maar niet op de huur van een woning. Voor de huur van een handelspand geldt hetzelfde als voor de gemene huur.

Topkwaliteit uit Duitsland

Echt heerlijk zitten met Flowsit ®

Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®.

De zetel die zich vormt naar uw lichaam.

Kom proefzitten en ontdek Flowsit®:

✓ Echt heerlijk zitten

✓ Op maat gemaakt

Vraag onze brochure aan

✓ Bekijk alle collecties zetels

✓ Relaxzetels v.a. €795,-

✓ Lees meer over Flowsit®.

✓ Drukverlaging en pijnverlichting Ga naar of bel ons: 011-49 71 60 meubelzorg.be Dé specialist in zitten ✓ Sta-op-zetels ✓ Relaxzetels ✓ Maatwerkzetels ✓ Salons

GROOTVADER RAYMOND

PLETTINCK EN KLEINZOON WARRE

VANDOORNE

“Ik moet soms tegen de lamp lopen, om daarna zelf het licht aan te steken.”

Warre Vandoorne (28) is een zoekende ziel met ambitie en talent. Hij doorzwom al flink wat watertjes en maakt het zichzelf niet altijd gemakkelijk. “Maar ik ben goed omringd”, zegt hij. “Als ik wat depri ben en opa komt binnen, veer ik op. Mijn hele familie is een godsgeschenk.” Opa Raymond Plettinck (84) is bezorgd om Warre, maar ook trots. “Na de dood van mijn vrouw Jeannette, twee jaar geleden, was ik geen dag alleen. Het doet me deugd als mijn kleinkinderen een beroep op me doen.”

Tekst Dominique Coopman — Foto's Kristof Ghyselinck

We zitten in Roeselare, in het ouderlijke rijhuis van Raymond. Petra, een van de twee dochters van Raymond, woonde er sinds haar huwelijk. Warre is er geboren en nu woont hij er zelf. De cirkel is rond. Opa en kleinzoon zijn net terug van hun wekelijks etentje in woonzorgcentrum De Waterdam. Ook kleinzoon Senne was er vandaag bij. Warre noemt het zijn hoogdag. “We praten over alles wat ons bezighoudt en over onze volgende projecten. Eén project is de renovatie van dit huis. Tijdens de verbouwingen neemt opa de leiding en ik voer uit. Ook familie en vrienden komen helpen. We bouwden al een nieuwe keuken en een nieuwe badkamer. Boven heb ik een muziekstudio en straks komt hier ook een nieuwe vloer. Opa is superhandig en de beste aannemer die ik ken. Ik leerde al enorm veel van hem.”

Je luistert en je lacht, Raymond. Maar hoe gaat het? Waar haal jij die energie? Hoe ben jij zo’n handige harry geworden?

Opa Raymond: “Ik voel me goed. Mijn gezondheid is oké, en ik ben blij dat ik

iets kan betekenen voor mijn kinderen en kleinkinderen. Mijn vader had gouden handen, van hem heb ik veel geleerd. Ik ben geboren in 1941, midden in de oorlog. Ons huis lag naast een weverij die werd gebombardeerd en uitbrandde. We verhuisden naar een leeg huis tegenover de kazerne. We moesten regelmatig naar de schuilkelder vluchten. Mijn moeder droeg die angst haar leven lang mee. Ze was warm, maar ook kwetsbaar. Soms verbleef ze in een instelling. Als kind stond ik vroeg op mijn benen. Ik kwam ’s middags van school om te koken voor mijn vader. Op mijn veertiende

“Opa is superhandig en de beste aannemer die ik ken. Ik leerde al enorm veel van hem.”

ging ik werken bij de spoorwegen, als berichtenbesteller. Een jaar later zag ik mijn eerste dodelijk ongeval, een man werd gegrepen door een stoomtrein. Van traumabegeleiding was geen sprake. Via de NMBS kon ik een opleiding volgen in Gent. In 1958, tijdens Expo 58, kwam ik bij de Internationale Dienst van de spoorwegen terecht, dankzij mijn Frans. Ik werkte er graag, amuseerde me in Brussel en ontmoette veel mensen.”

Warre, je opa groeide op kort na WO II, jij bent een kind van de 21ste eeuw. Je opa zag de eerste migranten naar België komen, jij hebt vrienden van over de hele wereld. Hoe gaat het met jou en hoe was jouw jeugd?

Kleinzoon Warre: “Ik ging niet graag naar school. Ik was een rebel, een zoekende ziel. Ik worstelde met een gameverslaving en later ook met cannabis. Maar nu gaat het goed. Subjectief zelfs schitterend: ik voel me sterk, gedragen door mijn familie en mijn geloof. Ik bid elke dag. Er kan mij niets overkomen. Objectief sta ik voor grote uitdagingen. Vorig jaar organiseerde ik een eerste

AFROTON-festival in Roeselare. Veel volk, maar door slecht barbeheer bleef ik achter met zware schulden. Die waren moeilijk af te betalen met een gewoon loon. Gelukkig is er mijn familie: mijn ouders, zus, broer, en opa Raymond. Zij zijn de reden dat ik nog leef. Maar ook God steunt en beschermt me. Ooit stond ik heel ver van God, maar op een dag, door de handen ineen te slaan en te beginnen bidden, heb ik Hem dichtbij gevoeld. God is de grond onder mijn bestaan, Hij weet wat ik aankan. Daarom ook dat ik zo hard geloof in een nieuw AFROTON-festival, op zaterdag 16 mei, in De Vooruit in Gent. Een indoor festival van afrobeats, reggaeton en amapiano. We verwachten er duizend toeschouwers, dus allen daarheen!

Elke dag brood op de plank is een uitdaging. Gelukkig kan ik één keer per week met opa eten en ga ik regelmatig bij mijn ouders, of brengen mijn zus of vrienden me iets. Vroeger, als het thuis moeilijk met me ging, kon ik bij opa en oma terecht. Dan mocht ik computerspelletjes spelen, maar opa trok me ook de moestuin in. De natuur doet me nog altijd goed. Of we maakten samen iets. Opa geeft dingen een tweede leven. Hij is ook helemaal mee met zijn tijd, met smartphone en computer. En hij heeft impact: zie ik hem als ik me slecht voel, dan klaart het op. Met hem is het altijd quality time. Hij inspireert me ook maatschappelijk. In dit huis ving hij ooit een Kosovaars gezin op. Een van mijn beste vrienden speelde hier als kind en komt nog steeds langs. Mijn vriendenkring is een wereld op zich: Angola, Iran, Sierra Leone, de Dominicaanse Republiek, Pakistan, Algerije … Ik leer van iedereen. Ik weet dat ik geen makkelijke kleinzoon ben. Maar ik moet soms tegen de lamp lopen, om daarna zelf het licht aan te steken.”

Hoe was jouw jeugd, Raymond? Warre is 28 en heeft schulden. Jij trouwde in 1963 met Jeannette. Twee jaar geleden stierf ze. ‘Moeke lief, mijn hartendief’ schreef je op haar gedachtenisprentje. Raymond: ”In mijn thuisstad Roeselare was ik actief bij de Kajotters en speelde ik klarinet. Op een zondag moesten wij tijdens de pauze van het voetbal in Oostnieuwkerke muziek spelen op het voetbalplein. Ik leerde er Jeannette kennen. We dansten,

de vonk sloeg over en we trouwden twee jaar later. Zij werd de liefde van mijn leven, voor altijd. Jeannette wou niet mee naar Brussel, Roeselare was voor haar al groot genoeg. We zijn nu 63 jaar samen, de liefde gaat door, over de grens van de dood heen. Mijn grootste geluk is mijn huwelijk en de geboorte van onze kinderen. Na een miskraam kwamen er twee prachtdochters, in een goede gezondheid. Zowel mijn vrouw als ik komen uit een gewoon werknemersgezin en moes-

“Vier jaar lang probeerden dokters mijn arm te redden. Uiteindelijk werd hij geamputeerd.”

ten allebei op ons veertiende gaan werken. Ons grote doel was om onze dochters een goede opvoeding te geven en ze te laten studeren. We zijn ook blij dat ze in de jeugdbeweging terechtkonden en er hun verantwoordelijkheid leerden opnemen.”

Was het dan altijd rozengeur en maneschijn bij jullie? Ik denk aan werk, gezondheid, jullie relatie.

Raymond: “Na mijn jaren bij de NMBS in Brussel keerde ik terug naar Roeselare. In 1963 werd ik vakbondsmilitant bij het ACV. We maakten zware tijden mee: de oliecrisis in de jaren 70, hoge werkloosheid in de jaren 80. In 1989 werd ik vrijgestelde voor ACV-Transcom in West-Vlaanderen. Ik heb veel kunnen betekenen voor spoorwegarbeiders. Soms staakten we — omdat het moest. Zoals die keer dat een treinbestuurder geen verlof kreeg voor de plechtige communie van zijn dochter.

Maar er was ook onze gezondheid. Kort na mijn start bij ACV kreeg ik kanker. Vier jaar lang probeerden dokters mijn arm te redden. Uiteindelijk werd hij geamputeerd. Dat heeft mijn leven gered. Jeannette had het daar moeilijk mee, maar ik leerde mijn plan trekken. Op mijn werk kreeg ik veel steun. ‘Uw herstel gaat voor,’ zeiden mijn collega’s. Helaas werd ook Jeannette zwaar getroffen. Ze onderging meerdere operaties en overwon drie keer een serieuze kanker. Dat weegt op een mens, en het kan op een relatie wegen. Maar liefde is een werkwoord. Elke dag opnieuw kiezen voor elkaar. Praten, geduld hebben, zorgen voor elkaar, in goede en kwade dagen. Eerlijk zijn, respectvol blijven, en er niet de kantjes aflopen. Dat is ons geheim.”

En hoe kijk je naar die ‘warrige’ kleinzoon van jou, opa Raymond? Raymond: “Hij heeft, vanuit zijn jeugdig idealisme, soms een te groot risico

genomen. Tegelijk bewonder ik hem om wat hij aandurft. Ik zou voorzichtiger zijn geweest. De kunst is te handelen naar draagkracht, ook financieel. Als je iets organiseert, moet het minstens break-even uitdraaien. Oma Netje en ik waren vaak bezorgd. Zoiets speelt op je gemoed. Nu zeg ik tegen Warre: ‘Zorg dat je vast werk hebt, als je dan een meisje leert kennen, kan je ook aan de toekomst werken.’ Je kent de uitdrukking ‘Gebraden kiekens vliegen niet in je mond’. Zonder inspanning bereik je niets.”

Warre, over een meisje gesproken. Je had zes jaar een relatie, nu ben je terug single. Is dat een groot verdriet?

Warre: “Het is een groot verdriet, maar het financiële is een nog groter verdriet. Of beter: een grotere uitdaging. Ik wil het geld nooit de baas laten zijn maar als je er geen hebt, is het geld wel de baas over jou. De schulden die ik heb, verplichten me om af en toe een droge boterham te eten. Van de zweverige Warre, de alles-kan-Warre, naar de harde werkelijkheid die me met de neus op de feiten drukt.”

Slotvraag: hoe kijken jullie naar de verdere toekomst?

Warre: “Ik bekijk die heel positief. De toekomst kleurt roze of we gaan ervoor zorgen dat die roze kleurt. Ik heb lang met mijn hoofd in de wolken

“De schulden die ik heb, verplichten me om af en toe een droge boterham te eten.”

geleefd en doe dat soms nog. Maar ik heb ook geleerd de voeten op de grond te houden en dan de juiste balans tussen de twee te zoeken. Er ligt veel in onze handen. Ik heb al veel geleerd en ga ongetwijfeld nog veel leren. En ik ben blij en dankbaar dat ik geloof. God daagt me uit en God beschermt me. Bidden geeft mij kracht. Verder hoop ik op nog heel veel van die wekelijkse hoogdagen waarop ik met opa lekker uit eten kan gaan. Het is een moment van bezinning, en om een volgend projectje te bespreken.”

Raymond: “Als kind was ik misdienaar. We kregen het katholieke geloof met de paplepel ingegeven. Maar geen geloof zonder het werk en zonder de liefde en de inzet van mensen. Je kunt je oren laten hangen maar dat wou ik niet. Mijn kracht is dat ik goed omringd ben. Sinds Jeannette is overleden, heb ik nauwelijks de tijd gehad om over mijn verdriet na te denken. Ze is er wel, ’s morgens en ’s avonds, de foto dichtbij. Maar overdag zie ik altijd wel iemand van de kinderen of kleinkinderen. En dat doet deugd. Ze houden me jong, troosten me, geven betekenis aan mijn leven. Verder kan ik enkel aanvaarden, dankbaar zijn en de toekomst tegemoet zien. Mijn boodschap? Kijk vooruit en zie elkaar graag!”

Lekker en voedzaam eten tijdens de overgang

WEETJE

De omega 3-vetzuren uit tonijn en ansjovis ondersteunen de hersenfunctie en werken ontstekingsremmend, terwijl de vezels uit groenten en volkoren zuurdesem een gezond darmmicrobioom voeden.

Wat je eet, speelt een belangrijke rol in de overgang. Voedingsexperte

Sandra Bekkari en menopauze-expert prof. dr. Herman Depypere bundelen in hun boek Menoboost kennis, ervaring én voedzame recepten.

OKRA-magazine mag exclusief vier recepten publiceren. Meer weten over de overgang? Lees het dossier vanaf pagina 32 van dit magazine.

Salade niçoise met verse tonijn

2 personen — 30 minuten

WAT HEB JE NODIG?

• 250 g sperzieboontjes

• 2 eieren

• 2 verse tonijnsteaks (300 g)

• 10-tal kerstomaatjes, gehalveerd

• 60 g kalamata-olijven, ontpit en gehalveerd

• 1 kleine rode ui, fijngehakt

• handvol verse basilicumblaadjes

Voor de dressing

• 2 ansjovisfilets (fijngehakt)

• 1/2 biocitroen (zeste en sap),

• 1 tl grove mosterd,

• ½ teen knoflook

Voor de afwerking

• 1 sneetje volkoren zuurdesembrood (verkruimeld en krokant gebakken in olijfolie)

HOE GA JE TE WERK?

1 Kook de boontjes beetgaar in gezouten water in

zo’n 5 à 7 minuten. Giet af en spoel met koud water.

2 Kook de eieren in water met een snuf zout in zo’n 6 minuten.

3 Dep de tonijnsteaks droog. Kruid met zwarte peper en bak ze zo’n 30 à 45 seconden in een pan met olijfolie voor rosé steaks. Laat een minuutje rusten en snijd in plakjes.

4 Maak de dressing: meng de fijngehakte ansjovis met de zeste en het sap van de citroen, de mosterd,

3 el olijfolie en de knoflook. Breng op smaak met peper (geen zout, want de ansjovis is al zout).

5 Serveer de boontjes met de tonijn, tomaatjes, olijven, de ui en dressing.

6 Werk af met basilicum, de zachtgekookte eieren en de krokante croutons van zuurdesembrood.

Healthy chocoladebrownies met pecannoten en pindakaas

12 stuks — 10 minuten (de oven doet de rest)

WAT HEB JE NODIG?

• 240 g zwarte bonen, uitgelekt en gespoeld

• 2 eieren

• 90 g dadelpasta

• 1 el ahornsiroop

• 40 g cacaopoeder

• 40 g pecannoten, fijngehakt

• 1 tl vanille-extract

• 1 tl bakpoeder

• 2 el pindakaas

• 40 g pure chocolade (70% cacao), grof gehakt met pecannoten en pindakaas

HOE GA JE TE WERK?

1 Verwarm de oven voor op 160 °C.

2 Bekleed een bakvorm van 15 x 15 centimeter met bakpapier.

3 Mix de zwarte bonen, de eieren, de dadelpasta, de ahornsiroop, de cacao, de pecannoten, het vanilleextract, het bakpoeder en een snufje zout in de blender. Mix lang genoeg tot een glad beslag.

4 Meng 1 el pindakaas door het beslag. Spatel de chocolade erdoor.

5 Giet het beslag in de bakvorm en strijk glad.

6 Swirl er de overige eetlepel pindakaas over en een snufje fleur de sel.

7 Bak zo’n 20 minuten in de oven.

8 Laat volledig afkoelen alvorens aan te snijden.

Aperohapje met scampi, mango en avocado

4 hapjes — 15 minuten

WAT HEB JE NODIG?

• 1 avocado

• scheutje citroensap

• 4 scampi, gepeld, met staartje

• 1/3 mango, in brunoise Gedroogde kruiden

• 1 tl paprikapoeder (hot) Voor de afwerking

• enkele takjes verse bieslook (fijngesneden)

• met scampi, mango en avocado

HOE GA JE TE WERK?

1 Plet de avocado, voeg het citroensap en olijfolie toe en kruid met peper en fleur de sel.

2 Dep de scampi goed droog, kruid met het paprikapoeder en bak ze in een pan met olijfolie, zo’n 30 seconden aan elke kant tot ze net gaar zijn en mooi gekleurd.

3 Doe een lepel avocado op een bordje, leg de gebakken scampi erop en strooi de blokjes mango erover.

TIP

Voeg optioneel een paar druppeltjes crispy chili oil toe of een snufje chilivlokken.

Deze soep combineert vezels en plantaardige voedingsstoffen met smaakvolle kippenballetjes en parmezaan, voor een lichte maar goed vullende maaltijd.

‘Menoboost’ van Sandra Bekkari en professor Herman Depypere is uitgegeven door Borgerhoff & Lamberigts

Kijk op pagina 53 van dit OKRAmagazine en win een exemplaar van het boek.

Maaltijdsoep met kip-courgetteballetjes, wortel en Parmezaanse kaas

2 personen — 30 minuten (de oven doet de rest)

WAT HEB JE NODIG?

• 1 ui, fijngesnipperd

• 2 wortels, in plakjes

• 1 kleine of 1/2 gewone courgette, in blokjes

• 1 kippenbouillonblokje

• 100 g spinazie

• 10 basilicumblaadjes

• scheutje citroensap

Voor de balletjes

• 1 courgette (geraspt)

• 1 ui (fijngesnipperd)

• 1 teen knoflook (geperst)

• 250 g kippengehakt

• 3 el havermeel

Gedroogde kruiden • 1 tl cajunkruiden

• 1 tl Italiaanse kruiden

Voor de afwerking

30 g Parmezaanse kaas

HOE GA JE TE WERK?

1 Verwarm de oven voor op 190 °C.

2 Doe de geraspte courgette in een zeef en duw met de achterkant van een lepel het vocht uit de courgette.

3 Meng met de ui, de knoflook, het kippengehakt, het havermeel, de cajunkruiden en peper en zout. Kneed goed samen.

4 Rol met vochtige handen tot balletjes met een diameter van 3 centimeter. Voeg wat extra havermeel toe als de balletjes nog te vochtig zijn.

5 Bak zo’n 20 minuten in de oven.

6 Verhit een scheutje olijfolie in een pan en stoof de ui en wortel op een laag vuur gedurende 2 minuten.

7 Voeg de courgetteblokjes toe en kruid alles met Italiaanse kruiden, peper en zout.

8 Voeg 700 ml water en het bouillonblokje toe en breng aan de kook. Voeg de spinazie en basilicum toe en laat slinken.

9 Voeg de balletjes toe.

10 Breng op smaak met citroensap, peper en zout.

Vier jij met ons 70 jaar OKRA?

Je vindt alle info op okra.be/70jaar

Samen maken we er een onvergetelijke dag van. Begin alvast te dromen en te plannen.

Ga mee naar Night of the Proms in de AFAS Dome op donderdag 19 november 2026!

INSCHRIJVEN!

Trefpunten schrijven in via hun provinciaal of streekpuntsecretariaat.

Ben je lid van een trefpunt dat geen collectieve inschrijving voorziet?

Dan kun je rechtstreeks inschrijven via het provinciaal of streekpuntsecretariaat.

(Let op: in dit geval kun je niet mee met de bus. Enkel via een trefpuntinschrijving kun je gebruik maken van het georganiseerde busvervoer.)

Ben je lid van OKRA maar niet aangesloten bij een trefpunt? Dan kun je inschrijven via een mail naar 70jaar@okra.be.

Niet te missen in mei

FESTIVAL

Irisfestival

Brussel

Op 9 en 10 mei 2026 viert Brussel de 37ste editie van het Irisfeest. Twee dagen lang bruist het stadscentrum van muziek, animatie en verrassende ontdekkingen. Op zondag wordt het Warandepark omgetoverd tot een levendig festivalterrein met voorstellingen voor jong en oud. De Iris Market met Brusselse producenten en ambachtslui is opnieuw van de partij, net als vele foodtrucks.

Meer info: www.visit.brussels

BOEK Over liefde

Enkele uren voordat hij stierf, vroeg de man van Annegreet van Bergen: ‘Doen we geen kusjes meer?’ Het waren zijn laatste woorden. Annegreet werd overvallen door de onverbiddelijke rouw die op zijn overlijden volgde. Het boek is niet alleen herkenbaar en troostrijk voor lotgenoten, maar ook nuttig en leerzaam voor iedereen die zich wil voorbereiden op de dood en hoe verder te gaan wanneer je achterblijft na het overlijden van een dierbare.

MUSEUM BRUSK Brugge

Op 8 mei opent in het hart van Brugge de nieuwe kunsthal BRUSK. De plek wil veel meer zijn dan een tentoonstellingsruimte: het wordt een levendige ontmoetingsplaats waar kunst, gesprekken en evenementen samenkomen. Vanaf de opening zijn er meteen twee boeiende tentoonstellingen te ontdekken: de prestigieuze openingsexpo ‘Breedbeeld’ en ‘Latent City’ van nieuwe mediakunstenaar Refik Anadol. Meer info: www.bruskbrugge.be

FESTIVAL

EVENT

Feestprogramma

100 jaar Tour-winst Lucien Buysse

In 1926 won Oost-Vlaming Lucien Buysse de langste Ronde van Frankrijk ooit. Dat jubileum vieren ze in zijn geboortestreek rond Deinze met een uitgebreid feestprogramma. Je kan kiezen uit een fietsroute die zijn woonplaats Wontergem en andere koershotspots in de regio verbindt. Maar er is meer dan dat, zoals een expo, een zomerzoektocht en een podcast. Verder is er in juli een volksfeest vol wielrennerij, erfgoed en beleving. In september kan je fietsen in het spoor van Lucien en de meeslepende theatermonoloog ‘L’homme sans soif’ bijwonen. Meer info en alle events: www.deinze.be/ events?q=buysse

Fête Magique

Nog op zoek naar een originele uitstap met de (klein)kinderen? De Schorre in Boom wordt een heel weekend lang omgetoverd tot een circus- en spektakelfestival. Artiesten uit de hele wereld brengen humor, spektakel, circus, acrobatie, vuur en clownerie waardoor je ogen te kort komt om alles te zien en te beleven. Groot en klein kunnen er zich helemaal uitleven en hun talenten binnen de circuswereld ontdekken! Op 9 en 10 mei 2026. Meer info: www.fetemagique.be

FESTIVAL

Floraliën Gent

Floraliën Gent is een internationaal bloemenen plantenfestival dat om de vier jaar in Gent plaatsvindt. Tien dagen lang vormen de Floraliënhal, het Kuipke en de Plantentuin in het Citadelpark het decor voor indrukwekkende creaties. Topfloristen, kwekers, tuinarchitecten en kunstenaars uit binnen- en buitenland tonen er het beste van zichzelf. Bezoekers volgen een zorgvuldig ontworpen parcours dat hen meeneemt langs florale installaties en landschappelijke kunstwerken. Elke ruimte biedt een nieuwe sfeer, telkens verrassend en meeslepend. Van 1 mei tot en met 10 mei 2026. Meer info: www.floralien.be

EVENT

Bokrijk Botaniek

Bokrijk Botaniek zet de lente feestelijk in tijdens dit jaarlijkse event. Je ontdekt er oude lenterituelen en botanisch erfgoed die je opnieuw verbinden met het buitenleven. Bezoekers kunnen genieten van bijzondere bloemen en planten, en deelnemen aan rondleidingen, demonstraties en workshops. Op de outdoor markt vind je inspiratie voor een groenere levensstijl. Op 1 mei 2026 van 10 tot 18 uur.

Meer info: www.bokrijk.be

EVENT Bicentenaire du Val-Saint-Lambert

In 2026 viert de Cristallerie du Val Saint-Lambert zijn 200ste verjaardag. En dat viert deze iconische fabriek in Seraing met een uitzonderlijk programma. Naast de tentoongestelde werken kunnen bezoekers ook zien hoe kristal ontstaat tijdens live demonstraties van glasblazen door de nog actieve ambachtslieden. Zo wordt Val-Saint-Lambert opnieuw een bruisende ontmoetingsplaats voor cultuur en ambacht. Van april tot december 2026. Meer info: www.vsl-bicentenaire.be

“Ik schenk mijn legaat aan Welzijnszorg en investeer in een toekomst zonder armoede voor de volgende generaties.”

Samen tegen armoede

Bel of mail gerust in alle vertrouwen naar Chris De Cock: 0471 77 2134 - chris.de.cock@welzijnszorg.be of neem een kijkje op www.welzijnszorg.be/welzijnszorg-in-je-testament.

Vraag ook bij Chris je gratis gids ‘Goed geregeld, goed gegeven’ aan. Je vindt in deze gids alle informatie over de wetgeving rond nalaten en schenken aan een goed doel.

Speel & win

HORIZONTAAL 1 vallei 5 kleur 10 uitgebakken spek 12 oorlogsgod 14 lectori salutem 15 laatste wilsbeschikking 18 nieuwe maan 19 oude munt 20 therapie 22 groot hert 24 vleesgerecht 26 fijngebouwd 28 centrale deel 29 tennisterm 31 heldendicht 32 harde klap 34 kaartenboek 36 olm 37 transportmiddel 38 borstbeeld 41 perceel 44 deurstijl 45 bakbeest 48 in mindering gebracht 50 prik v.e. insect 52 verbijsterd 53 Grieks eiland 54 huidplooi 56 losse draad 57 laagfrequent 59 land in MiddenAmerika 60 op die wijze 61 inspirerende godheid 63 waterdruppeltje 65 platvis 66 druk v.e. boek.

VERTICAAL 1 inzetstuk 2 ad acta 3 voelspriet 4 toetsing 6 tuingereedschap 7 puur 8 junior 9 getal 10 groot en flink 11 dodelijk 13 flauw voorwendsel 16 computertoets 17 ingebeeld meisje 19 draaimolen 21 herstellen 23 energiezuinige verlichting 24 hectometer 25 motorschip 27 afzonderlijk 29 pl. in Friesland 30 loodrecht 33 niet in werking 35 brandgang 38 tactloos 39 stellage 40 plaaggeest 42 overrompeld 43 stuk hout 44 gewijde zang 46 voorzetsel 47 voegwoord 49 houten blaasinstrument 51 biljartstok 53 toverheks 55 palmmeel 56 deel v.e. zaag 58 energie 60 groot water 62 zie aldaar 64 circa 3,14.

Oplossing april

Oplossing kruiswoordraadsel mei 2026

Schiftingsvraag: Wat is de naam van de vijfde, vrouwelijke ijsheilige?

Bezorg ons de oplossing van het kruiswoordraadsel via wedstrijd@okra.be voor 25 mei 2026. Vermeld je naam, adres, voorkeurprijs en het antwoord op de schiftingsvraag. De winnaars worden persoonlijk verwittigd.

Insturen via post kan ook: OKRA vzw, wedstrijd mei 2026, PB 40, 1030 Brussel.

Tip: Je vindt het antwoord op de schiftingsvraag elders in dit OKRAmagazine.

Frankeer je brief zelf, maar een ongebruikte postzegel toevoegen om deel te nemen is niet langer nodig.

Los het kruiswoordraadsel op en win één van onderstaande prijzen.

• 5 exemplaren van 'Fuck de menopauze' van Liesbeth Gijsel

• 5 exemplaren van ‘Menoboost’ van Sandra Bekkari en Herman Depypere

SUDOKU

Vul de sudoku in door in elk blokje een cijfer van 1 tot en met 9 te schrijven. Let op: in elke rij, kolom en 3x3-blok mag elk cijfer maar één keer voorkomen!

Medewerkers OKRA-magazine mei 2026

Ankie Beerten, Michiel Bronckaerts, An Candaele, Dominique Coopman, Karlijn De Haes, Peter Dhaese, Jurgen D’Ours, James Arthur Ghesquière, Els Hoebrechts, Eric Hulsmans, Fons Jacobs, Marijn Loozen, Ellen Ophalvens, Steven Reynders, Ingrid Samson, Kaat Soetermans, Mira Sissau, Eric Sohl, Kristof Vadino, Arno Vande Velde (Arnoleon), Katrijn Van Giel, Ellen Van Reybrouck, Lucie Van Hemelrijk, Karin Vanhoven, Hilde Van Malderen, Matthias Van Milders en Tom Van Welkenhuyzen.

Coördinatie en eindredactie Jurgen D’Ours

Vormgeving Ankie Beerten en Tom Van Welkenhuyzen

Reclameregie Trevi plus bvba, Katrien Lannoo, Meerlaan 9, 9620 Zottegem, 09 360 48 54, Katrien@treviplus.be

Druk Dessain Printing, Mechelen

Coverfoto Katrijn Van Giel

Oplage 163 620 exemplaren

Verantwoordelijke uitgever Sonja Vertriest, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel

Zonder schriftelijke toestemming van de uitgever mag geen enkele tekst of illustratie geheel of gedeeltelijk worden gereproduceerd. Advertenties vallen niet onder de verantwoordelijkheid van de uitgever.

Het meinummer verschijnt uiterlijk op 27 mei 2026. Je kunt OKRA-magazine ook lezen via www.okra.be.

Contacteer magazine@okra.be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag. Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.

Na 42 jaar trokken Kathleen en haar man de deur van hun huis in Handzame voorgoed achter zich dicht. Het huis waar de kinderen opgroeiden, waar neefjes, nichtjes en buurkinderen leerden fietsen in de grote tuin en buren bij elkaar binnenliepen langs de achterdeur, ruilde ze voor een appartement in Hooglede. Daar zoek ik haar op, twee dagen na de verhuis.

VAN DE VERTROUWDE WONING NAAR EEN APPARTEMENT

We woonden graag in het huis”, vertelt Kathleen. “Met 15 are grond hadden onze en andere kinderen er plaats zat om te ravotten. Later haalden de kleinkinderen er hun hart op.

Als jonge zestigers wilden we verbouwingen doen met het oog op de toekomst. Maar ingrepen om aan de EPC-normen te voldoen en een badkamer en slaapkamer op het gelijkvloers te installeren, bleken een bom geld te kosten. En dan zouden we vijf slaapkamers en drie badkamers hebben, voor 2 mensen. Een gezin kan dat beter benutten. We begonnen uit te kijken naar een woning aangepast aan onze veranderde behoeften. Over vijf jaar verhuizen was het plan. Toen zagen we het appartement in Hooglede. Nieuw, energiezuinig, ruim en met veel licht, twee extra kamers zodat de kleinkinderen kunnen blijven slapen en een tweede

badkamer. Twee straten verwijderd van een zoon en enkele kleinkinderen. Toen ons bod werd aanvaard, heb ik een week slecht geslapen. Het was veel sneller gegaan dan verwacht, was dat nu al nodig? Maar het was een goede beslissing. En het goede moment. Nu hebben we nog de energie voor een verhuis. Ik heb me geamuseerd met schilderen en inrichten. Het is ook leuk zo’n nieuw project als koppel. De selectie van de vele spullen die we in de loop van de jaren verzamelden was een klus. Er is hier veel bergruimte in de inbouwkasten, maar toch moest er veel weg. Onze jongste zoon is aan het bouwen en hij kon enkele meubels en andere spullen gebruiken. Dat maakte het makkelijker. Het is ook een beetje opruimen in je hoofd. Het verleden loslaten om je op heden en toekomst te richten. We genieten nu van een woning waar er niet meteen mankementen te verwachten zijn zoals in een oud huis. En als we ouder en minder fit worden, of mocht een van ons alleen vallen, dan is dit nog altijd een geschikte woonst. Veel mensen zetten de stap pas als de situatie hen ertoe dwingt. Bij ons is het een positieve keuze.

De neefjes en nichtjes kwamen een week voor de verhuis afscheid nemen van het huis waar ze als kind vaak op vakantie kwamen. Ook de buren, (schoon)broers en -zussen waren er. Sommige buren lieten een traantje, maar we zijn niet dood hé, en voor een barbecue mogen ze ons nog altijd roepen.”

HEREN: Floris Van Bommel Dr Martens

Antony Morato Karl Lagerfeld Hoff Timberland Ambiorix Lloyd Ara Ecco Rockport Clarks Geox Mephisto Greve Ea7 Armani Sebago Xsensible Solidus

Mephisto-Mobils Allrounder Piesanto Berkemann Ara Solidus Gabor Birkenstock HotPatatoes

CHROOM VRIJ: Think! Veja Mephisto Nature Vital Stuppy FinnComfort Wolky Oofos Crocs FitFlop

DIABEET: Durea Varomed Xsensible Solicare MEER DAN 2.000 MODELLEN VOOR STEUNZOLEN!

SPECIALIST IN WANDEL- LOOP- & BALANCE-SCHOENEN

Mbt Kybun Joya Sano Xsensible Rollingsoft Skechers

TOPDEALER VAN: Mephisto Lowa Meindl Grisport

Nike Allrounder Asics Teva NewBalance Dachstein Deuter

€ 13 KORTING BIJ AANKOOP VAN EEN PAAR SCHOENEN VANAF € 99,00 EN NIET CUMULEERBAAR MET ANDERE KORTINGEN

Naam ...................................................................................................................

Adres ...................................................................................................................

E-mail ..............................................................................

EURIKA-SHOE BV - Handelsstraat 141 - 1840 Londerzeel (Malderen-station) Tel. (052) 33 30 01 - e-mail: eurika@telenet.be

Open: alle dagen van 10 tot 18u - Gesloten: zondag, maandag en feestdagen

KORTINGSCODE: OKRA