GEZONDHEID
Tips om beter te slapen
ETIQUETTE niet meer van belang?
TYPISCH VLAAMS Veldrijden immens populair
HILDE VAN MIEGHEM
“ NIET GRAAG GEZIEN WORDEN IS EEN VORM VAN VERKRACHTING ”
JAAR
Topkwaliteit uit Duitsland Service aan huis
Tot 7 jaar garantie
NU: GRATIS*
T.W.V. €695,adaptief zitcomfort
Dé specialist in zitten ✓ Sta-op-zetels ✓ Relaxzetels ✓ Maatwerkzetels ✓ Salons
Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®.
De zetel die zich vormt naar uw lichaam.
Kom proefzitten en ontdek Flowsit®:
✓ Echt heerlijk zitten
✓ Op maat gemaakt
✓ Drukverlaging en pijnverlichting
Vraag onze brochure aan
✓ Bekijk alle collecties zetels
✓ Relaxzetels v.a. €795,-
✓ Lees meer over Flowsit®.
Ga naar of bel ons: 011 49 71 60 meubelzorg.be
40
Kan veldrijden uitgroeien tot een olympische sport?
FEBRUARI 2026
4 ACTUA
8 OVER WAT TELT
Hilde van Mieghem
12 DOSSIER
Eerste hulp bij artificiële intelligentie
17 FACTCHECKER
Zijn we met elektrische auto’s minder afhankelijk van de rest van de wereld?
18 FOCUS
Verliest etiquette aan belang?
21 OKRA ONDERZOEKT
Onze lezers uitgevraagd
22 GENERATIEMAKERS
Een ecologische levensstijl is enkel weggelegd voor de rijke(re) klasse
24 MVX
Bart De Wachter uit Zandvliet
26 OKRA HELPT
Wanneer moet je precies naar de autokeuring?
28 GEZONDHEID
40 SPRINGLEVENDE
TRADITIES
Veldrijden
43 COLUMN
Krisje De Wit uit Hotel Romantiek
44 DE WERELD
MOOIER MAKEN
An Meert verzorgt gewonde en zieke dieren
46 UIT
Varen door een stukje Nederland
50 NIET TE MISSEN IN FEBRUARI
53 ERFSTUK
De koffiemoor van Norma Schelstraete
54 PUZZEL & WIN
Tips voor een rimpelloze slaap
30 ALLES WAT JE MOET
WETEN OVER Labubu
32 AAN TAFEL
Koken met bouillon
36 DOORLEEFD
Renaat en Anne
Benieuwd naar nog meer activiteiten en nieuws van OKRA? Volg OKRAvzw op
@OKRAvzw @OKRAvzw @OKRAvzw OKRA
LIFEHACKS
TEGEN
VOEDSELVERSPILLING
Overschotjes
Giet overschotjes soep in een silicone muffinvorm en laat ze volledig bevriezen in de diepvries. Haal de blokjes er daarna uit en bewaar ze in een diepvrieszakje. Je kan ze gebruiken als smaakmaker in andere gerechten.
Restjes groenten
Vries ook overschotjes van broccoli, bloemkool, of spinazie in om ze nadien nog te gebruiken in puree of bij een omelet.
Eet je huis
Eet een keer per trimester alles op wat in de diepvries of de voorraadkast zit. Je haalt enkel producten bij om de gerechten af te maken. Die maand heb je minder kosten en ga je verspilling tegen.
OKRA-magazine is het ledenblad van OKRA vzw OKRA-leden ontvangen OKRAmagazine tien keer per jaar (niet in januari en augustus). Een lidmaatschap kost in 2026 33 euro per persoon per kalenderjaar, of 56 euro per gezin.
Lid worden kan
• via www.okra.be
• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar OKRA vzw, team lidmaatschap, postbus 40, 1031 Brussel
• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar lidworden@okra.be
Contacteer magazine@okra.be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag. Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.
OKRAmagazine is het maandblad van OKRA. Verschijnt niet in januari en augustus.
Februari 2026
— jaargang 58 nummer 1
Het aantal Belgen dat pijnstillers gebruikt, is de voorbije tien jaar meer dan verdubbeld. Uit nieuwe cijfers van Sciensano blijkt dat 7 procent van de bevolking in de 24 uur voor de enquête een pijnstiller nam, goed voor ruim 820.000 mensen. Vooral paracetamol is populairder dan ooit. De stijging lijkt vooral te komen door meer pijnklachten, zoals lage rugpijn en hoofdpijn. Een andere mogelijke verklaring is dat paracetamol sinds 2021 voor chronische pijn in bepaalde gevallen wordt terugbetaald. Daarnaast valt ook op dat het gebruik van pregabaline, vaak voorgeschreven bij neuropathische pijn en angststoornissen, toeneemt. Verslavende pijnstillers blijven dan weer hardnekkig in gebruik, vooral bij lager opgeleiden en vaker bij vrouwen dan bij mannen.
Textielarbeidsters maken zich op voor een huwelijksfeest in hun dorp op het platteland, een zeldzame uitstap. In grote hangers in de buitenwijken van de hoofdstad Phnom Penh maken ze sportschoenen, onderbroeken, hemden, jeans en babykledij. Het ritme ligt heel hoog, 6 dagen per week, soms 14 uur per dag. Ze werken aan het minimumloon van 176 euro voor een maand werk. Door Trumps nieuwe importtarieven van 36 procent wordt de druk op de textielarbeiders – drie op de vier is vrouw – weeral zwaarder. Om de verhoogde exportkosten te compenseren, moeten de arbeiders nog sneller en nog harder werken. En worden uitstapjes naar hun geboortedorp dus nog schaarser.
Dat bedrag geeft een grootouder gemiddeld per jaar uit aan zijn kleinkind. Het cijfer komt uit een onderzoek van MyFamily, een van de uitbetalers van het groeipakket. Nieuwjaar blijkt het duurst, met een gemiddelde uitgave van 80 à 85 euro. De grootste kans voor kleinkinderen om iets te krijgen is de verjaardag, want dan geeft 92 procent van de grootouders een cadeau. In de zomer tasten de grootouders het meest in hun portemonnee voor zakgeld, nieuwe kleren of een goed rapport.
Sinds 2022 sluiten in België meer brouwerijen de deuren dan dat er bijkomen. Waar ons land jarenlang bekend stond om een explosie aan nieuwe, vaak kleine en experimentele brouwerijen, is die trend nu omgeslagen. In 2025 stopten 24 brouwerijen. Volgens cijfers van bierconsumentenorganisatie Zythos telt België vandaag 397 brouwerijen, een daling ten opzichte van de piek van 430 in 2022. De Belg drinkt minder bier, cafés trekken minder volk en ook de export daalt al drie jaar op rij. Tegelijk brouwen andere landen steeds betere en goedkopere bieren, waardoor Belgische brouwers steeds meer concurrentie krijgen, zowel thuis als in het buitenland.
WEST-VLAMINGEN ZIJN DE TROUWSTE BIBBEZOEKERS
Vlaanderen beschikt over een van de dichtste bibliotheeknetwerken ter wereld: 305 bibliotheken, goed voor maar liefst 809 vestigingen. Uit de recentste cijfers van Bib Analytics voor 2025 blijkt dat de provincie Antwerpen de koploper is in absolute aantallen, met 290.545 actieve leners en 5,8 miljoen uitleningen. Maar wie de cijfers afzet tegenover het aantal inwoners, krijgt een ander beeld: WestVlamingen blijken de echte bibfanaten.
“
Met 173 actieve leners en 3.657 uitleningen per 1.000 inwoners staat WestVlaanderen met stip op één. Oost-Vlaanderen volgt op de voet met 166 actieve leners en 3.112 uitleningen per 1.000 inwoners. Antwerpen, dat in absolute cijfers de grootste bibliotheekprovincie is, sluit het podium af met 151 actieve leners en 3.008 uitleningen per 1.000 inwoners.
De Verenigde Naties riepen 2026 uit tot het Internationaal Jaar van de Vrijwilliger, met als hoogtepunt de Week van de Vrijwilliger die wordt afgetrapt op 28 februari. Het thema ‘Jij bent BIJzonder’ benadrukt hoe onmisbaar vrijwilligers zijn in buurten, verenigingen en organisaties overal in het land.
Op 9 februari is het Internationale Pizzadag, de ideale dag om toe te geven aan jouw favoriete zonde. De pizza is ontstaan in Napels en werd dankzij migranten na de Tweede Wereldoorlog wereldwijd populair, wat ertoe leidde dat pizza vandaag op veel plekken een vaste waarde is in de keuken. Smakelijk!
Tijdens
lezingen valt het me op dat de angst voor de dood nagenoeg is verdwenen. Die is nu vervangen door angst voor dementie. Waarom toch? Mensen met dementie creëren een eigen wereldje. Waarom zijn wij daar zo bang voor?”
Ex-presentator en radiomaker Zaki schreef een roman over dementie.
Wie houdt van gedichten komt van 29 januari tot 4 februari extra aan zijn trekken want dan vindt de poëzieweek plaats, een initiatief van enkele grote poëzieorganisaties in Vlaanderen en Nederland. Het start met gedichtendag op donderdag 29 januari en heeft verder heel veel andere initiatieven in petto. Thema dit jaar is ‘Metamorfose’.
OKRA bestaat 70 jaar in 2026 en dat moet groots gevierd worden! We vieren niet alleen de verjaardag van OKRA als organisatie, maar ook 70 jaar aan inzet, goesting, activiteiten, kennismaking en verbondenheid. 70 jaar lang beïnvloeden we het beeld van senioren in de maatschappij, 70 jaar lang beïnvloeden we het beleid. 70 jaar lang brengt OKRA senioren bij elkaar in Vlaanderen!
Boeken voor een van deze mooie feestreizen kan vanaf maandag 23 februari om 09u00.
4 tot 8 oktober 2026
€ 20
VROEGBOEKKORTING tot en met 20/03/2026
NEDERLAND – ASSEN: ALL INCLUSIVE FEESTMIDWEEK IN ‘DE BONTE WEVER’
5 dagen / 4 nachten
We verblijven in hotel De Bonte Wever, gelegen aan de rand van Assen, op een paar kilometer van het centrum. Het is een modern uitgerust hotel dat beschikt over een enorm aanbod aan faciliteiten. De kamers zijn comfortabel en mooi ingericht. Voor het ontbijt en middagmaal kunnen we genieten van een buffet, ’s avonds staat een driegangenmenu op het menu. Alle dranken zijn inbegrepen, net als het autocarvervoer vanuit elke provincie (meerdere opstapplaatsen) naar het hotel. Op de eerste dag houden we onderweg halt om samen te lunchen (inbegrepen) alvorens door te rijden naar het hotel, waar we in de namiddag inchecken. Excursies kunnen op een later tijdstip worden bijgeboekt.
• OKRA-ledenprijs: € 699 in dubbel kamer
• Toeslag single: € 209
6 tot 9 december 2026
OP DE RIJN
4 dagen / 3 nachten
€ 20
VROEGBOEKKORTING tot en met 20/03/2026
Wat is er nu leuker dan gezellige kerstmarkten per cruiseschip te bezoeken? Flaneer door de weelderig versierde voetgangerszone en winkelcentra en laat je inspireren bij je kerstinkopen. Je bezoekt de kerstmarkten van Düsseldorf, Koblenz en Rüdesheim. De MS Dutch Grace, ons varend hotel, ligt telkens dicht bij de kerstmarkten afgemeerd, zodat je moe van het shoppen meteen aan boord kunt gaan en genieten van de uitstekende verzorging. Alle maaltijden en drankenpakket aan boord zijn inbegrepen, net als het autocarvervoer vanuit elke provincie (meerdere opstapplaatsen) naar de vertrekhaven. Excursies kunnen op een later tijdstip worden bijgeboekt.
• OKRA-ledenprijs: € 599 per persoon in dubbel kajuit op het hoofddek (met raam dat niet open kan)
MEER INFO OVER DEZE REIZEN: vanaf 10/02 op de website www.okra-reizen.be BOEKEN? Vanaf 23 februari online of telefonisch via 02/246.67.16 • Niet-leden kunnen steeds meereizen mits toeslag van € 50 • Niet inbegrepen in de reizen: reis- en annuleringsverzekering (7.95% van de reissom) DEZE REIZEN MAKEN MET JE TREFPUNT? Mail naar info@okra-reizen.be voor meer informatie over trefpuntboekingen en opstapplaatsen. MOGELIJKE TOESLAGEN VOOR DE KERSTCRUISE: € 30 per persoon in dubbel kajuit op het bovendek (met patrijspoort – raam kan half open) • € 80 per persoon dubbel kajuit op het panoramadek (met Frans balkon – panoramische schuiframen) • € 150 per persoon in dubbel suite op het panoramadek (met 2 x Frans balkon en salon) • € 120 per persoon in single kajuit op het hoofddek (met raam dat niet open kan) • € 200 per persoon in single kajuit op het hoofd- of panoramadek (met Frans balkon). • Omwille van veiligheidsredenen kunnen we voor de Kerstcruise geen reizigers boeken die reizen met rollator of rolwagen.
SCHRIJFSTER, ACTRICE EN REGISSEUR
HILDE
VAN MIEGHEM
“Als ouder moet je geleidelijk aan verdwijnen. Ik heb dat moeten leren.”
Hilde Van Mieghem (67) groeide op een getraumatiseerd gezin, maar doorbrak de spiraal van geweld. “Mijn grootste verdriet is dat ik geen moeder had. Mijn grootste geluk zijn mijn dochters Sara en Marie en mijn kleinkind Gloria. En al de rest is bijzaak.” De succesvolle actrice, regisseur, documentairemaakster en schrijfster neemt geen blad voor de mond. Openhartig blikt ze terug op haar leven, gezin en werk, vallen en opstaan.
Tekst Dominique Coopman — Foto's Katrijn Van Giel
Ik ontmoet Hilde Van Mieghem bij haar thuis, in Antwerpen. Ze is nog niet zo lang terug van Italië, waar ze schrijft. Haar kat Franz en haar hond Woody, die een slangenbeet overleefde, liggen er rustig en vredevol bij. Op de schoorsteenmantel een geschilderd portret van haar dochter Marie Vinck, op wie ze ontzettend fier is. In de hoek een portret van Hugo Claus, de schrijver die haar als jonge actrice de film en het theater introk en liet shinen
Terwijl Hilde koffie zet, kijk ik rond. Ik zie veel kunst en cultuur, een piano, veel boeken, maar nauwelijks of geen familiefoto’s. Van Mieghem groeide op in een getraumatiseerd gezin. Ze was de tweede van zes, en ze zorgde voor haar jongere broertje en zusje. “Mijn moeder was een progressieve, vrijgevochten vrouw die lesgaf maar die geen kinderen wou. Ze was gewelddadig. Mijn vader had een briljante geest, was creatief en kunstminnend. Maar hij was ook laf en hij dronk. Mijn ouders noemden ruzie liefde. Ze namen ons mee in hun strijd, de moeder en de zoons tegen de vader en de dochters. ‘Wie de roede spaart, bemint zijn kinderen niet’, was dagelijkse kost. Ik was vaak kop van jut. Ik kreeg pakken slaag. En niemand reageerde.
Mijn grootste verdriet is dat ik geen moeder heb gehad. Het moet ongelooflijk leuk zijn, een moeder die je graag ziet. Maar ze kon het niet. Een zachte blik, een oprechte lach, mijn hand in haar hand? Ik heb dat nooit meegemaakt. Niet graag gezien worden is – nu ik erop terugblik – een vorm van verkrachting, het is erger dan de grote liefde niet vinden, erger dan geen subsidie krijgen voor het boek dat je wil schrijven. ‘Ons Hilde wil niet leven’, hamerde mijn moeder me in. Ik wou wel leven, maar heb moeten leren het waard te zijn.”
Wie of wat heeft jou gered uit de klauwen van je eigen ouders?
“Mijn verbeelding. Ik was een eenzaam kind, maar ik las, tekende, maakte hoorspelen en leefde in mijn fantasie. Ik had zelfs imaginaire vriendjes, waardoor ik kon overleven. Zuster Paula, onze juf in het eerste en derde leerjaar, was een reddende engel. Ze is vier jaar geleden overleden. Haar medezusters verwittigden me. Na de uitvaart, toonden ze me een brief die ik had geschreven toen ik zeven was, en die zuster Paula had bewaard. Zij zag me graag en ik zag haar graag. Wie één kind redt, redt de hele wereld. Later heeft Hugo Claus me gered. Hij zag me, waar niemand me zag. Hij liet
me meespelen in zijn film ‘Vrijdag’. Hij zette me in het licht. En de deuren gingen open.”
Hoe is het dan verdergegaan met je ouders?
“Mijn vader stierf in 2005 aan het Syndroom van Korsakov. Op een dag heb ik zestien uur met hem gepraat. Hij is dan twee jaar gestopt met drinken. Mijn moeder overleed zeer recent, in oktober 2025. Toen ik 28 was, besefte ik dat ik van haar af moest zijn voor ik achter haar kist zou lopen. Twee maanden voor haar dood hoorde ze in een videocall met mijn zus dat ik daar ook was, en zei: ‘Ik heb er lang over nagedacht maar ik vind dat ik het moet zeggen. ’Ik zien a geiren, kleir!’ en ze legde op. Het kwam bij mij binnen als een vergiftigd geschenk. Nu ze gestorven is, voel ik me bevrijd. Ik heb het gevoel dat de cipier weg is, en dat de deur van de gevangenis eindelijk openstaat.”
Je bent vrij vroeg zelf mama geworden. Eerst plusmama, dan mama. “Ik werd vroeg moeder. Eerst kwam Sara als pleegdochter, daarna Marie, die later actrice werd. Zij zijn, samen met mijn kleindochter Gloria, mijn grootste geluk. Mijn grootste rijkdom. Al de rest is bijzaak. Natuurlijk wil
“Niet graag gezien worden is — nu ik erop terugblik — een vorm van verkrachting.”
je een dak boven je hoofd en wil je geen oorlog, maar als er iets misgaat met je kinderen, krijgt je geluk een onpeilbaar diepe dreun. Ik zie hen doodgraag en ik heb gegeven wat ik kon. Als alleenstaande mama, want hun papa verdween toen Marie drie was. Ik heb mijn dochters opgevoed, beschermd, voor hen gezorgd, zelfstandig leren worden, een basis gegeven waar ze nu de vruchten van plukken. En ik deed dat vol toewijding, zoals ik onder andere beschrijf in mijn novelle Overgave.
Toen ze uitvlogen, viel ik stil. ‘Uw kinderen zijn uw kinderen niet’, zegt de Libanese dichter en schilder Kahlil Gibran, en dat klopt. Je moet als ouder geleidelijk verdwijnen. Ik heb dat moeten leren. Je mag niet verwachten dat zij jouw geluk dragen. Ze zijn niet jouw bestemming. Ik zeg ook nooit dat mijn kinderen me in periodes dat het moeilijk ging, hebben ‘gered’, maar door hén bleef ik wel overeind.
Als kind zijn je ouders het belangrijkste in je leven. Sommige mensen draaien dat om. En dat is niet oké. Ik vind niet dat mensen recht hebben op een kind. Maar kinderen hebben wel recht op goede ouders. Ook – of zeker ook – bij een echtscheiding. Onze samenleving moet veel meer investeren in kinderen, in onderwijs, in jeugdwerk, in kansarmoede. Voor onze kinderen zorgen, is onze verdomde plicht.
Loslaten deed pijn, maar ik leerde alleen verder te gaan. Mijn hond Woody en mijn kat Franz zijn mijn
dagelijkse gezelschap. Ik leef deels in Antwerpen, mijn heimat. En deels in Italië, waar ik schrijf. Als ik hier ben, brunchen we op zondag met zijn allen. Met Sara, Marie, haar man Stef, Gloria en met mijn zus. En soms haal ik mijn kleindochter van school. En af en toe, slaapt ze hier. Maar ik heb ook mijn eigen leven. Wat het wordt als ik ouder word, weet ik niet. Misschien word ik zorgbehoevend en heb ik hen wel nodig, maar dan – wat mij betreft – liefst zo weinig mogelijk. Ik ben fier op mijn kinderen, ik volg hen.
Ik mis mijn kinderen niet, omdat het goed met hen gaat. Maar mocht het ooit mislopen terwijl ik in Italië zit, dan sta ik de volgende ochtend hier.”
Eens weg van thuis en druk bezig met je eigen gezin en werk als actrice, had je het emotioneel erg lastig. De gedachte om eruit te stappen, loerde voortdurend om de hoek, twintig jaar lang. Wie of wat heeft het tij doen keren?
“Ik heb het leven lief, maar ooit was dat anders. Ik ben een gever. Altijd geweest. Als actrice doe je dat ook, geven. Ontvangen kon ik niet. Maar als regisseur, moest ik wel. Intussen, tussen mijn zestiende en mijn zesendertigste, leefde ik met een constant doodsverlangen. Suïcide was
een vluchtweg. Ik kon in de Schelde springen, en klaar. Toch hield één gedachte me overeind: eerst mijn dochters grootbrengen. Ik dacht aan Sara, en ik dacht aan Marie. Het kantelpunt kwam toen Marie, toen 11 jaar, problemen kreeg met eten. Ik zag hoe ze begon te vermageren. Ik vreesde anorexia en ging met haar naar een kinderpsychiater. Die zei: ‘Uw dochter voelt feilloos aan hoe ongelukkig u bent. Niet uw kind, maar u heeft hulp nodig. U moet leren boos te worden en grenzen te stellen.’ Sindsdien ben ik in therapie. Ik heb een fantastische psychiater. Eerst ging ik er twee keer per week, later één keer per week, nu wanneer het nodig is. Zo leer ik de gevolgen van trauma’s uit mijn jeugd een constructieve wending te geven in plaats van zelfdestructief te zijn. Als ouder mag je best ook grenzen stellen. Ik heb mijn dochters het basisvertrouwen dat ik had gemist meegegeven.”
Geloof je nog in de liefde? Hoe heb je het tot hiertoe gesteld in relaties? “Liefde begint bij respect. Zonder respect houdt alles op. Ik had twee lange relaties: één getekend door trauma en drank, de andere met iemand die van mij profiteerde en op de duur gewelddadig werd. Dat laat sporen na, maar ik heb geleerd mijn grenzen te bewaken.
Toch geloof ik nog altijd in de liefde —in de brede, dragende zin. In een relatie, in vriendschappen. Liefde houdt ons recht. Vroeger zeiden ze ‘God is liefde’. Ik geloof niet in hemel of hel, maar wel in de kracht van liefde, in goed doen, in mildheid.
“Later heeft Hugo Claus me gered. Hij zag me, waar niemand me zag”
Er is een tijd geweest dat mijn vertrouwen weg was —na mijn jeugd of na de verkrachting door een Franse kok. Maar mijn veerkracht bracht me terug bij de les. Ik leef in het hier en nu, zonder angst. Ik wandel ’s avonds met een zaklamp als het donker is en ik verblijf maanden alleen in Italië tussen de everzwijnen. Nee, ik ben niet bang. Ik ben graag in mijn eigen gezelschap. Ik ben mijn beste vriend. En niemand zegt dat ik geen liefde meer zal ontmoeten. Het kan, en het kan ook niet.”
Tot slot: hoe kijk je aan tegen het ouder worden en de toekomst? “Ik ben niet vaak bezig met ouder worden. Ik zou niet graag dement worden. Ik zou niet graag aftakelen, en al zeker niet zoals mijn vader aftakelde. Ik geniet graag, maar probeer me ook te verzorgen. Maatschappelijk is er enorm veel aan de gang. Met Trump, Poetin en andere wereldleiders leeft de wereld in shock. Het gaat weer bergaf met de vrouwenrechten, LGBTQ+, het racisme, ... Ik zie politici
en media die de megafoon op het negatieve zetten. En toch geloof ik dat de meeste mensen deugen. Psychopaten en kwaadwilligen vormen een minderheid. Maar wij kunnen beter. Neem nu de vluchtelingen. Wie hier aankomt, is getraumatiseerd. In plaats van op hen neer te kijken, is het aan ons, om hun trauma te zien, hen warm en vriendelijk te onthalen, hen een echte kans te geven zich te integreren, maar ook eisen te stellen.”
Denk je aan zelfmoord en heb je nood aan een gesprek, dan kan je terecht bij de Zelfmoordlijn op het nummer 1813 of via www.zelfmoord1813.be
Hilde Van Mieghem schreef de romans De Drie Duifkes en Crescendo en de novelle Overgave en broedt nu op een nieuwe roman. Wat ze schrijft is fictie maar put ze uit haar eigen levensloop.
OKRA-magazine mag telkens vijf exemplaren weggeven van Overgave en Crescendo.
Kijk op pagina 55 van dit magazine voor meer informatie.
Vrouw in de drukke metro: is dit een echte foto of een AI-beeld? Het antwoord lees je hiernaast.
Artificiële intelligentie (kortweg AI) is niet meer weg te denken uit onze maatschappij. De grote doorbraak kwam er in 2023 met de opkomst van ChatGPT en andere vormen van generatieve AI. En hoewel er zeker risico’s en gevaren zijn, kan AI op verschillende terreinen erg nuttig zijn. Dat zegt ook professor Rob Heyman van het Kenniscentrum Data & Maatschappij van imec-SMIT (VUB).
De Vlamingen zijn verdeeld als het over AI gaat: 32 procent staat er positief tegenover, 23 procent negatief en de overige 45 procent is onbeslist. Dat blijkt uit het laatste imec.digimeter-onderzoek (2024).
Men is bekommerd om de verspreiding van foute informatie, maar ook omdat het niet altijd duidelijk is of iets door een mens werd gemaakt dan wel door AI. Tegelijk zijn vele Vlamingen onder de indruk van wat AI allemaal kan en nieuwsgierig naar de mogelijkheden.
DIT BEELD IS GEMAAKT
MET AI. DAT KAN JE MERKEN
AAN DEZE DETAILS:
Er gaapt een generatiekloof als het gaat om de kennis van bijvoorbeeld generatieve AI die tekst, beeld, muziek of spraak voortbrengt. Nogal wat ouderen kennen die toepassingen niet. Het gaat om 17 procent van de 55- tot 64-jarigen, 30 procent van de 65- tot 74-jarigen en 47 procent van de 75-plussers. Jongeren die deze toepassingen niet kennen, zijn amper te vinden. Voor de kennis van chatbots en spraakassistenten geldt hetzelfde patroon.
getrouwheidskaart krijg je gepersonaliseerde aanbiedingen. AI analyseert daarvoor je aankopen in het verleden.”
Rechts en links van de vrouw zie je een arm, maar verder niemand van wie die arm is.
• Die hand rechts heeft nog een extra deel links van de duim, maar dat ziet er niet natuurlijk uit.
• Achter de arm zie je delen van 2 gezichten, maar die lijken op dezelfde plek in de metro te staan.
• Een deel van de derde en vierde handgreep rechts zou zichtbaar moeten zijn in de open ruimte van de handgreep die ervoor hangt. Maar dat is niet het geval.
Of we nu positief of negatief staan tegenover AI, we komen er sowieso mee in contact, aldus professor Rob Heyman. “Er bestaan twee vormen van AI, de oude en de nieuwe. De oude is de niet-generatieve AI, waarbij een computer iets herkent en op basis daarvan een beslissing kan nemen. Neem nu een bezoek aan de supermarkt. Rij je ernaar toe met Google Maps of een andere applicatie die rekening houdt met het verkeer, dan gebruik je AI. De flessen drank die je aankoopt, werden automatisch nagekeken in de bottelarij. AI controleert of er schimmel of vuil op fruit en groenten zit, en of ze geen vreemde vorm hebben. Via je
“De nieuwe vorm van AI is de generatieve AI. Die is de jongste twee jaar ontploft. Zie je in reclameboodschappen of magazines beelden die eigenlijk niet kunnen of die heel speciaal zijn, dan zijn die gegenereerd met AI. Generatieve AI wordt steeds meer gebruikt voor mails, samenvattingen en rapporten. Veel mensen gebruiken een chatbot zoals Kate van KBC. Die genereert niet alleen tekst, maar kan ook - en dat is echt wel heel nieuwmet jouw gegevens bankverrichtingen doen.”
AI kent ook toepassingen rond gezondheid zoals gezondheidsbanden die je fysieke activiteit meten, valdetectiesystemen of toepassingen die gezondheidsproblemen kunnen opsporen. Hoe ver zijn die al doorgedrongen? “Valdetectie staat helemaal op punt. Dat is nog de oude AI: als de sensoren iets waarnemen, dan reageren ze daarop. Persoonlijke assistentiesystemen herinneren je eraan om je medicatie in te nemen. Het Departement Zorg van de Vlaamse overheid experimenteert met AI die hartfalen proactief kan detecteren. Dat wordt mogelijk in de nabije toekomst. AI kan ook helpen om te bepalen welk type hartoperatie je nodig hebt door jouw medisch profiel te vergelijken met dat van andere patiënten die ook zo’n operatie ondergingen.”
• Links hangt er slechts 1 handgreep, terwijl er rechts meerdere hangen. »
Rob Heyman: “Als het cliché zou kloppen dat ouderen kritischer of voorzichtiger omgaan met nieuwe ontwikkelingen, dan zijn zij heel goed geplaatst om met generatieve AI aan de slag te gaan.”
“Het is belangrijk om te vermelden dat AI hierbij een helpende rol speelt. Onze maatschappij is nog niet klaar om mensen te vervangen door machines, en dat is ook niet wenselijk. Maar artsen hebben wel graag evidence-based advies, gebaseerd op bewijzen. We hebben in ons land een tekort aan reumatologen. AI kan helpen om patiënten met klachten, maar zonder reuma, door te verwijzen naar de juiste zorgverlener en zo de druk op de reumatologen te verminderen.”
Spraakassistenten als Alexa, Siri en Google Assistant doen voor sommige mensen misschien nogal futuristisch aan. Zijn die eigenlijk sterk ingeburgerd?
“Veel mensen gebruiken ze als het wat moeilijker is om iets manueel te doen, bijvoorbeeld in de auto. Op dit ogenblik kunnen die spraakassistenten vaak maar met één systeem werken. Je kan aan je slimme luidspreker wel vragen om het volgende liedje te spelen, maar je kan er niet aan vragen om het verbruik van je zonnepanelen weer te geven. Ik verwacht dat we binnenkort die systemen wel met elkaar kunnen verbinden.”
Ben je niet helemaal mee met de termen die de ronde doen als het over AI gaat? We leggen er enkele uit.
AI: Artificiële intelligentie (AI) of kunstmatige intelligentie (KI) bestaat uit systemen die intelligent gedrag vertonen door hun omgeving te analyseren en zelf beslissingen te nemen.
Chatbot: Computerprogramma’s die menselijke gesprekken simuleren, zijn chatbots. Het lijkt alsof je met een mens communiceert, maar eigenlijk praat je met een machine.
ChatGPT: ChatGPT is een slimme digitale assistent die vragen beantwoordt en met je meedenkt in gewone taal. (Deze definitie werd gegeven door ChatGPT zelf.)
Digitale assistent: Een virtuele of digitale assistent is een softwareprogramma dat je helpt met allerlei taken, zoals afspraken boeken, zoekopdrachten, teksten schrijven en veel meer.
Generatieve AI: Een specifieke vorm van AI is de generatieve AI. Deze programma’s genereren zelf nieuwe inhoud, zoals teksten, afbeeldingen, video’s, geluidsfragmenten of codes voor computerprogramma’s. Denk maar aan onder meer ChatGPT, Google Gemini of Microsoft Copilot.
OpenAI: Het Amerikaanse bedrijf achter ChatGPT heet OpenAI.
Spraakassistent: Een spraakassistent is een digitale assistent die je bedient met je stem, zoals Amazon Alexa, Siri of Google Assistant.
“Als grootouder is het goed te weten dat je kleinkind er even weinig van kent. Ik vind het wel mooi dat AI voor een gelijk speelveld zorgt.”
“In het gebruik van spraak om systemen aan te sturen zit de toekomst. Je zal in gesprek kunnen gaan met een computer om thuis je wasmachine te laten draaien. Of nog beter: AI gaat na of de elektriciteitsprijs op een bepaald moment laag staat en laat dan je machine draaien. Dat geldt ook voor pakweg het inschakelen van je verwarming of het opladen van je thuisbatterijen. Aan een slimme ijskast zal je vanop afstand kunnen vragen wat er nog in zit zodat jij weet wat je moet meenemen uit de winkel.”
“Naast het gebruik van spraak verwacht ik ook de opmars van agentic AI. Dat is AI die gespecialiseerd is om één ding heel betrouwbaar te doen en daarin zelfstandig acties te ondernemen. Neem bijvoorbeeld een systeem dat in de gaten houdt wanneer je best energie uit zonnepanelen teruggeeft aan het net, wanneer je best energie koopt en wanneer je best je batterij oplaadt. Als mens is het onhaalbaar om dat permanent zelf te doen.”
“De Vlaamse overheid denkt aan een chatbot die je tegelijk met alle Vlaamse dienstverlening kan helpen, een beetje zoals de 0800-lijn. Die agentic AI zal communiceren met alle databanken en diensten van de overheid.”
“Verder zal generatieve AI steeds beter worden in het maken van filmpjes. Toepassingen als Sora (een tekst-naar-videomodel – red.) worden steeds geloofwaardiger. En daarin schuilen de valkuilen en risico’s. We hebben nu al heel veel fake news. En met generatieve AI gaat dat alleen nog maar toenemen omdat het steeds moeilijker wordt om fake en echt van elkaar te onderscheiden. Maar het gaat ook over fraude en criminaliteit. Fraudeurs slaagden er al in om de stem van een familielid na te maken en zo geld af te troggelen. Er is nog
“We hebben nu al heel veel fake news. En met generatieve AI gaat dat alleen nog maar toenemen omdat het steeds moeilijker wordt om fake en echt van elkaar te onderscheiden. Het gaat ook over fraude en criminaliteit.”
veel werk aan de winkel om mensen daarvoor weerbaarder te maken.”
Hoe zit het met de privacy? Je deelt als gebruiker heel veel gegevens met een systeem. En de bedrijven die daar achter zitten, hebben doelstellingen die niet noodzakelijk de jouwe zijn.
“Ja, we delen heel veel informatie, vooral met grote Amerikaanse bedrijven als OpenAI of Microsoft. Die bedrijven trainen hun modellen op enorm veel oefendata. Ze kopiëren en gebruiken massaal veel online informatie en digitale bibliotheken zonder dat correct te vergoeden. Dat is eigenlijk de grootste diefstal van de eeuw. Het zijn niet toevallig vooral Amerikaanse systemen, de Europese wetgeving laat dat veel moeilijker gebeuren.”
“Veel van die modellen leren ook nog eens van hun gebruikers, zeker de gratis versies van generatieve AI, zoals ChatGPT. Dat heeft gevolgen voor je privacy, al loop je niet het risico dat ze jouw persoonlijke gegevens gaan misbruiken. Ze gebruiken die gegevens immers allemaal samen bij elkaar opgeteld. Het risico zit meer in wat er uit die modellen komt. Zo ontwikkelde Elon Musk een eigen chatbot met generatieve AI onder de naam Grok. Die kreeg instructies om bepaalde delen van de waarheid anders te vertellen. Zo mag Grok niet zeggen dat Donald Trump of Elon Musk fake nieuws of desinformatie verspreiden. Dat is natuurlijk de grootste onzin, net zij zijn
degenen die dat bij uitstek doen. Die modellen kunnen ook ideologisch beïnvloed worden om bepaalde dingen wel of niet te zeggen. En dat is wel wat griezelig, omdat je het als gebruiker niet door hebt. Modellen als ChatGPT en Grok kunnen zelf niet beoordelen of iets waar is of niet. Ze vertellen ons wat we zelf graag willen geloven en vergeten daarbij soms bepaalde belangrijke dingen mee te geven.”
Zie jij een kloof inzake AIgeletterdheid waardoor mensen de aansluiting missen?
“Ik heb goed nieuws dat tegen onze intuïtie ingaat. Eigenlijk is het omgekeerd. De generaties die zogezegd meer affiniteit hebben met technologie, begrijpen ook niet hoe generatieve AI werkt. Enkel echte experts weten dat. Iemand die het gevoel heeft niets te snappen van een computer, staat niet meer achter op vlak van AI dan de rest van de bevolking. Als grootouder is het goed te weten dat je kleinkind er even weinig van kent. Ik vind het wel mooi dat AI voor een gelijk speelveld zorgt.”
“Generatieve AI heeft een enorm potentieel om de digitale kloof weer te verkleinen. Neem een foto met je smartphone van een menukaart in een taal die je niet spreekt en je kan die meteen laten vertalen. Begrijp je niet alle functies van een smartphone of tablet? Dan kan je via spraak gewoon commando’s geven. Generatieve AI zorgt voor empowerment of emancipa »
tie. We kunnen veel meer doen met minder werk. Maar vergeet nooit dat die modellen niet zelf kunnen uitmaken of iets waar is of niet.”
Je hoort wel eens zeggen dat AI kan zorgen voor vereenzaming. Mensen zouden minder sociale contacten hebben omdat ze veel tijd besteden op computers of smartphones. Wat denk jij daarvan?
“Ik heb veel Chinese studenten. Een van hen vertelde me dat hij praat met ChatGPT als met een vriend. Zijn vrienden in China slapen als hij hier in Europa wakker is. Ik kan me voorstellen dat generatieve AI een hulpmiddel kan zijn voor mensen die geen uitweg zien uit de eenzaamheid. Of dat het iets kan betekenen voor mensen die zich niet goed voelen en het gevoel hebben dat ze daarmee nergens terecht kunnen.”
“Het gevaar is dat je wordt bevestigd in een negatief denkpatroon, net omdat generatieve AI erop gericht is om je gelijk te geven. Er zijn gevallen bekend waarbij mensen na lang aandringen van AI bevestiging kregen om uit het leven te stappen. Maar we mogen niet vergeten dat generatieve AI iets nieuws is waarmee we nog moeten leren werken op een voorzichtige manier. En ook in het reële leven kan je omgaan met foute vrienden en zo domme dingen doen.”
“Gebruikte je nog nooit ChatGPT of andere generatieve AI, probeer het dan eens. Het is echt niet moeilijk, je hoeft er niks voor te kunnen. Leren werken met een smartphone is veel ingewikkelder. Generatieve AI werkt heel intuïtief en is zeker niet gevaarlijk, zolang je maar weet wat de beperkingen zijn. Als het cliché zou kloppen dat ouderen kritischer of voorzichtiger omgaan met nieuwe ontwikkelingen, dan zijn zij net heel goed geplaatst om met generatieve AI aan de slag te gaan.”
Zo doe je dat
Steeds vaker wordt artificiële intelligentie gebruikt om beelden en video’s te manipuleren. “Daardoor wordt het moeilijker om echt van nep te onderscheiden, zeker op sociale media”, zegt Louis Demeulenaere van Mediawijs, het Vlaams Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid.
Online vind je veel nepbeelden- en video’s die met AI werden gemaakt. Ook circuleren er video’s die uit hun context werden gehaald. En zonder AI kunnen beelden een misleidend verhaal brengen door zaken als de invalshoek, de kleuren en contrasten of de belichting te manipuleren. Mediawijs organiseerde vorig jaar een opleiding voor 55+’ers in het herkennen van AI-gemanipuleerde beelden en visuele desinformatie. “Veel deelnemers waren aanvankelijk wel verbaasd, vooral over de geloofwaardigheid van sommige AI-beelden en hoe snel ze verspreid worden”, aldus Louis Demeulenaere. “Sommigen beseften niet hoe gemakkelijk het tegenwoordig is om zulke beelden te maken. Dankzij de opleiding voelden ze zich beter gewapend om AI-beelden te herkennen.”
Om AI-beelden te herkennen, kan je deze tips toepassen:
• Let op vreemde of onnatuurlijke aspecten van ogen, oren, tanden, vingers of haren.
• Kloppen de natuurwetten, bijvoorbeeld in schaduwen of lichtreflecties?
• Vertonen details in de achtergrond kleine foutjes?
• Is de afbeelding te wazig of juist te perfect?
• Staan er vreemde teksten of logo’s op het beeld?
• Kijk op sociale media of mensen in de reacties waarschuwen voor AI-beelden.
• Bekijk het profiel van de maker: plaatste die in het verleden al vaker AIbeelden?
“Bedenk dat de technologieën achter AI-modellen snel evolueren”, waarschuwt Louis Demeulenaere. “Daarom zijn sommige van deze tips in de toekomst misschien niet meer relevant. Blijf ook aan factchecking doen. Wie of wat is de bron? Wanneer werd de foto of video gepubliceerd? Is die eerder al ergens anders online verschenen? Waarom wordt deze foto of video verspreid? Op welke manier wordt iets of iemand voorgesteld?”
Wil je nagaan of een bepaald beeld nep is of uit de context werd gehaald? Gebruik dan de visuele factchecker VISAVIS: www.visualfactcheck.be.
Je hoort het weleens:
“Als we geen olie of gas meer nodig hebben omdat onze auto’s elektrisch rijden, dan zijn we minder afhankelijk van de rest van de wereld.” Maar dat klopt slechts gedeeltelijk: vooral voor de grondstoffen van de batterijen zijn we nog wél afhankelijk van andere landen.
Autoproducenten gebruiken schaarse mineralen zoals lithium, kobalt, nikkel en grafiet om autobatterijen te maken. De winning en verwerking van die materialen is vandaag geografisch sterk geconcentreerd. De verminderde rol van olie wordt dus deels ingeruild voor een nieuwe afhankelijkheid van andere landen en toeleveringsketens. Er is wel een verschil: waar olie en gas verbruiksgrondstoffen zijn, zijn de schaarse mineralen typische zogenoemde investeringsgrondstoffen. Ze verdwijnen niet per kilometer die je rijdt, ze worden één keer ontgonnen om een batterij te maken. Idealiter kunnen de grondstoffen nadien ook grotendeels gerecycleerd worden. Het welslagen van die recycleerbaarheid is cruciaal voor de onafhankelijkheid op lange termijn.
Hoge prijs voor arbeiders en milieu
Momenteel worden de grondstoffen elders in de wereld ontgonnen en dat verloopt niet zonder slag of stoot. “Wie in België elektrisch rijdt, doet dat misschien met nikkel uit onze mijnen,” zegt Nikasi Ginting. Zij is secretaris bij de Indonesische vakbond KSBSI en ze getuigt in WSMmagazine. “Ik ben trots dat Indonesië zo’n belangrijke rol speelt in de
groene transitie, maar ik kan niet zwijgen over de hoge prijs die onze arbeiders daarvoor betalen. Sommigen draaien twee shiften na elkaar en werken bijna 24 uur aan één stuk, want het basisloon is gewoonweg te laag. Ook het milieu betaalt een prijs: bossen verdwijnen, rivieren kleuren rood van het stof. Vissers vangen niets meer, boeren verliezen hun grond.”
Conclusie
Elektrische auto’s vervangen onze olieafhankelijkheid door een nieuwe afhankelijkheid van schaarse mineralen. Grootschalige recycling kan wel meer autonomie geven. De huidige winning van grondstoffen en dan vooral de arbeidsomstandigheden en de nefaste gevolgen voor mens en milieu zijn een groot probleem.
Samen met partnerorganisaties strijdt WSM voor de rechten van de mijnwerkers die de grondstoffen voor onder meer autobatterijen naar boven halen. De mijnwerkers hebben nood aan én recht op een veilige werkplek, een leefbaar loon en betaalbare medische zorgen.
Meer informatie over de acties van WSM vind je via www.wsm.be
Ooit wist iedereen wanneer je kon opstaan, beter zweeg of toch maar je servet gebruikte. Vandaag trilt de smartphone op tafel, wordt een gesprek onderbroken door een notificatie en schuift “even checken” moeiteloos tussen voor- en hoofdgerecht. Wat vroeger onbeleefd was, is nu normaal — of toch niet? Heeft etiquette haar betekenis verloren, of hebben we haar simpelweg opnieuw uit te vinden?
Tekst Kevin Strubbe — Illustratie Arnoleon
Kevin Strubbe werkte jarenlang als manager voor internationale hotels in binnenen buitenland en baatte eigen horecabedrijven uit. Hij is gepassioneerd door moderne etiquette en gastvrijheid. Voor OKRA-magazine buigt hij zich in dit artikel over de vraag of etiquette aan belang heeft verloren.
Op het onderwerp etiquette hangt wel wat stof en sommigen zouden het als oubollig durven te omschrijven. Maar welke definitie geef jij aan etiquette? Ik begrijp dat mensen etiquette als streng, als stijf of zelfs als iets elitair bekijken. Het roept soms beelden op van koninklijke tafelschikkingen, van een oude man in een driedelig pak die ons komt zeggen wat we allemaal niet mogen doen en van mensen die met een ernstig gezicht hun thee leegdrinken met de pink in de lucht. Etiquette zou kunnen aanvoelen als iets dat niet meer van deze tijd is maar niets is minder waar.
Als ik etiquette omschrijf dan doe ik het meestal als volgt: etiquette zijn de ongeschreven, sociaal aanvaardbare gedragsregels die je helpen respectvol en vlot met anderen om te gaan. Sommige mensen ervaarden de etiquetteregels vroeger als streng, want herinner je je nog dat we netjes recht stokstijf aan tafel moesten zitten en vooral niets mochten zeggen tijdens het eten? Gelukkig zagen we dat doorheen de jaren wel veranderen. Dat wil niet zeggen dat er geen etiquetteregels meer bestaan maar wel dat sommige verdwenen en sommige erbij kwamen. Zo is eten bij ons thuis net een gezellig familiemoment waarbij veel gepraat en vooral veel gelachen wordt. Enkel weten Filou en Kadée, mijn twee puberdochters, dat er wel een aantal ongeschreven regels zijn waar ze zich aan moeten houden: niet tijdens het eten naar toilet, pas van tafel wanneer iedereen gedaan heeft en die telefoons aan tafel, dat weten ze: dat is een ‘no go’.
Sommigen beweren dat etiquette niet verandert, maar dat klopt natuurlijk niet. Wie vasthoudt aan de etiquette van de jaren 60 rijdt rond met een wegenkaart in een wereld van gps. Uiteraard zijn er etiquetteafspraken
die doorheen de jaren nooit veranderden omdat ze degelijk zijn en hun nut bewijzen. Weliswaar is de etiquette ook een levend geheel van afspraken. Afspraken die we samen maken omdat het samenleven dan gewoon veel aangenamer wordt.
Etiquette leeft, het ademt, het verandert. Waarom? Omdat ook wij veranderen, omdat de wereld verandert en dus veranderen de spelregels over hoe we met elkaar omgaan vanzelf mee. Ik geef graag enkele concrete zaken mee die onze omgangsvormen doorheen de jaren doen veranderen.
Geen gsm-regels in 1980
Technologie heeft onze manier van communiceren radicaal veranderd. En dat zie je ook in hoe we met elkaar omgaan. Zo staat er geen ‘smartphonehoofdstuk’ in de etiquetteboeken uit 1980. Waar etiquette vroeger draaide rond fysieke omgangsvormen –handdrukken, tafelmanieren, openingszinnen op een bal– gaat het vandaag even vaak over hoe je je gedraagt op WhatsApp, in een Zoommeeting of tijdens een avondje uit waarbij iemand weeral zijn gsm bovenhaalt terwijl jij net een interessante uitleg aan het doen was.
Technologie gaat natuurlijk verder dan enkel de smartphone. We hebben het dan bijvoorbeeld ook over sociale media en allerhande chatgroepen. Tja, daar leeft een heel nieuw volk: de ‘toetsenbordhelden’. Mensen die hun remmingen verliezen zodra ze anoniem of digitaal zijn. Die gedrag vertonen dat ze in een echte ruimte nooit zouden durven tonen. Ook dat vraagt om nieuwe omgangsvormen en aanvaardbare beleefdheidscodes.
Ook de wet stuurt onze gedragingen. Roken is een voorbeeld. Wie de etiquetteboeken van de jaren 70 openslaat, vindt daar uitleg over hoe je hoffelijk een sigaret aansteekt bij een dame en hoe je een asbak vervangt tijdens een diner. Zodra gedrag wettelijk wordt bijgestuurd, volgen de aangepaste omgangsvormen vanzelf. Waar je vroeger ergens bij mensen thuiskwam toekwam, ging zitten en spontaan een sigaret opstak vraagt een goed opgevoede mens nu eerst of het mag en krijg je nu vaak een vriendelijke, doch duidelijke ‘ja hoor, op het terras graag’. Iets wat we vroeger als gastvrouw of gastheer niet zouden durven te zeggen.
Geen meneer of mevrouw
De samenleving van vandaag is niet meer die van gisteren. We leven in een wereld die veel diverser is dan pakweg vijftig jaar geleden en dat heeft een enorme invloed op hoe we met elkaar omgaan. Bij ‘maatschappij’ denken we niet enkel aan culturen en nationaliteiten maar bijvoorbeeld ook aan de invloed van meer open staan voor andere genderneutraliteit en LGBTQ+. Kijk bijvoorbeeld hoe we
“Wie vasthoudt aan de etiquette van de jaren 60 rijdt rond met een wegenkaart in een wereld van gps.”
iemand aanschrijven. Vroeger schreef je iemand aan met mevrouw of mijnheer, vandaag zie je ook daar heel wat evolutie in. Denk aan bedrijven die je niet meer aanschrijven met ‘Geachte heer Strubbe’ maar gewoon ‘Beste Kevin Strubbe’ gebruiken en de ‘mijnheer/mevrouw’ achterwege laten. Als je vroeger een collega wilde uitnodigen op jouw huwelijksfeest en je kende enkel zijn naam dan schreef je “Chris Flamand & echtgenote”. Vandaag schrijf je “Chris Flamand & partner” want wie zegt dat Chris (nog) gehuwd is? En misschien koos Chris wel voor een mannelijke partner?
Ook de volgorde van bedienen op restaurant veranderde. Vroeger werden eerst de oudere dames bediend, vandaag zie je dat vaak nog de dames eerst worden bediend maar minder rekening houdende met leeftijd. Of nog: wanneer vroeger een vrouw aan tafel opstond om naar toilet te gaan, dan stonden de heren uit respect ook kort even op, net zoals we vroeger op school rechtstonden toen de leerkracht of de directeur de klas binnenkwam. Dat zie je nu veel minder of niet.
De jeugd van tegenwoordig
Als we de omgangsvormen vergelijken over de generaties heen, klopt het dan dat vroeger meer rekening werd gehouden met etiquetteregels? En dat de jeugd het niet altijd even goed doet? Die vraag krijg ik regelmatig. In ‘onze tijd’ stonden we nog op voor ouderen op de tram, schreven we zonder fouten en keken we iemand recht in de ogen in plaats van naar een scherm. Laat ons eerlijk zijn: elke generatie denkt dat zij het beter deed dan de volgende. Wij aten onze
boterhammen met korstjes op, speelden buiten tot het donker werd en zeiden altijd ‘goeiedag, mevrouw’ tegen de buurvrouw. En vandaag? Vandaag scrollt de jeugd zich gek, spreken ze je aan in afkortingen en zetten ze hun ganse leven op TikTok. Dus is de conclusie snel gemaakt: de jongeren doen het fout. Alleen… klopt dat wel? Laat me dit moment gebruiken om het op te nemen voor de jeugd. Want eerlijk? Ik zie ook veel jongeren die het wel goed doen.
Als ik aan een zebrapad stop en er komt een jonge gast of een meisje met hoodie aan en hoofdtelefoon nonchalant rond de hals, dan kijken die me netjes aan en steken, in de meeste gevallen, hun hand op om me te bedanken. Geen applaus, geen buiging, gewoon een simpel, vriendelijk gebaar. En als ik dan kijk naar sommige mensen van mijn generatie of ouder… Wel, die steken gewoon over zonder oogcontact, zonder knikje, zonder gebaar. Soms zelfs met een kwaaie blik alsof ik eigenlijk te traag was om op tijd te stoppen.
Begrijp me niet verkeerd: ik wil hier niet de omgekeerde moraalridder uithangen. Het is niet de bedoeling om nu te beweren dat de ouderen alles fout doen en de jeugd plots het licht heeft gezien. Zo werkt het ook niet. Wat ik wel wil zeggen is: beleefdheid is geen kwestie van leeftijd. Het is een keuze, een reflex, een houding. En ja, die moet je soms aanleren, oefenen of eraan herinnerd worden. In mijn boek ‘Wat zegt de etiquette?’ probeer ik daarom zoveel mogelijk de ‘waarom’ uit te leggen. Niet om te leren hoe het “moet”, maar om even te glimlachen om hoe het “kan”. De etiquetteregels zijn er namelijk niet om ons het leven moeilijk te maken: er is altijd wel een duidelijke reden waarom de regel er is en waarom die ons net verder helpt.
‘Wat zegt de etiquette?’ van Kevin Strubbe is uitgegeven bij Pelckmans.
Kijk op pagina 55 van dit magazine en win een exemplaar van het boek.
In welke mate neem jij deel aan Valentijn?
Ik neem niet deel, het is toch maar ‘commerce’ Ik vind het belangrijk om elk jaar iets te doen voor Valentijn
Ook al is het commerce, ik doe toch iets. Mijn partner hecht er waarde aan
Ik ben doorheen het jaar al romantisch genoeg, ik heb Valentijn niet nodig Niet van toepassing
Hoe sta jij tegenover ‘neutralere’ benamingen, zoals winter- en lentevakantie in de plaats van kerst- en paasvakantie?
Ik heb het hier moeilijk mee, het is een verloochening van onze waarden en tradities
Ik vind het op zich wel jammer, maar je kan er toch niets tegen doen
Ik heb er geen probleem mee, je moet mee met de tijdsgeest
Ik heb er geen mening over
Zelf je mening geven? Contacteer belangenbehartiging@okra.be om deel te nemen aan ‘OKRA Onderzoekt’.
Gerust in je vertrouwde omgeving.
Met een traplift van Comfortlift geniet je nog jaren van je volledige woning en je vertrouwde omgeving. Op een veilige en comfortabele manier kan je elk moment samen koesteren. Comfortlift biedt je opnieuw toekomstperspectief en de zekerheid dat je nog een hele tijd in je huis kan blijven wonen.
Bel voor gratis prijsofferte
comfortlift.be
Eén stelling, drie generaties. Lopen de meningen uiteen, of kunnen de generaties elkaar net vinden?
Tekst Michiel Bronckaerts
Dertiger
Anna Robijns
30 jaar
uit Antwerpen
“Tweedehands is ondertussen cool”
“Als je louter kijkt naar technische snufjes om je energieverbruik te reguleren, dan is het inderdaad enkel weggelegd voor de rijkere klasse. Ik snap ook waar dat idee vandaan komt. Naar mijn gevoel zet de overheid vooral in op campagnes die draaien rond energiepremies en renovaties. Goede initiatieven, maar ook prijzig. Laagdrempelige acties, zoals minder vlees eten of reizen met het openbaar vervoer, krijgen niet dezelfde aandacht. Terwijl dat een mooi beginpunt kan zijn. We vergeten soms dat elke verandering begint bij een kleine stap.
Ikzelf koop bijna uitsluitend twee
dehands spullen en kleren, net zoals veel van mijn vrienden. Op dat vlak stimuleren we elkaar om kritisch na te denken over wat we kopen. Wat niet wil zeggen dat ik nooit iets nieuw aanschaf, maar ik heb ondertussen wel de reflex om eerst op Marketplace te kijken. En ik ben niet de enige: tweedehands is ondertussen cool. Dat was ooit anders, nu zie ik een positieve verschuiving waardoor meer en meer mensen afstand nemen van fast fashion en acties zoals Black Friday.
Desondanks is het nog steeds wachten op een rechtvaardig klimaatbeleid, want het klopt wel dat je inkomen deel bepaalt welke investeringen je kan doen op ecologisch vlak.”
Vijftiger
Pieter Devlieger
56 jaar
uit Passendale
Zeventiger
“Een bescheiden budget betekent vaak een kleinere ecologische voetafdruk”
“Ecologisch leven is voor mij geen hippe trend, maar iets wat me echt na aan het hart ligt. Welke wereld willen wij aan onze kinderen en kleinkinderen doorgeven? Wie met een bescheiden budget leeft, heeft vaak vanzelf al een kleinere ecologische voetafdruk: minder vliegreizen, kleinere woningen, noodgedwongen zuiniger omspringen met energie en materialen. Sommige milieuvriendelijke keuzes doen amper pijn in de portemonnee: kraantjeswater in een herbruikbare fles, tweedehands kleding of meubels, en kapotte dingen laten herstellen in plaats van weg te gooien.
Anne Goffin
74 jaar
uit Hemiksem
Toch is het waar dat niet iedereen zomaar vlotjes kan investeren in isolatie, een energiezuinige woning of een elektrische wagen. Gezinnen met een lager inkomen wonen vaker in oudere huizen en betalen relatief meer voor energie, terwijl bioproducten of korteketenwinkels niet overal betaalbaar zijn. Daarom is het belangrijk dat overheid en bedrijven duurzame keuzes juist makkelijker en goedkoper maken. Dat kan bijvoorbeeld via renovatiepremies, degelijk openbaar vervoer en eerlijke prijzen voor gezonde voeding.
Ecologie en milieu zijn een gedeelde zorg: wie meer middelen heeft, draagt ook meer verantwoordelijkheid om zijn levensstijl bij te sturen. Maar iedereen kan op zijn manier meedoen, met kleine, haalbare stappen. Zo wordt ecologisch leven geen voorrecht voor de rijksten, maar een gezamenlijk project voor een leefbare toekomst.”
“Ecologisch leven draait ook om wat je niet koopt”
“Dat hangt af van wat je precies verstaat onder ‘ecologisch leven’. Tegenwoordig denken we dan al snel aan elektrische wagens en zonnepanelen. En dat zijn inderdaad grote investeringen, maar er zijn goedkopere opties: minder verspillen, lokaal kopen of tweedehands spullen aanschaffen. Die kleine stapjes wegen financieel minder en maken ook een verschil. Gemakkelijk gezegd, want eerlijk, ik koop mijn groentjes ook bijna altijd in de supermarkt. Uiteraard wil ik de lokale boeren steunen, dan komt het rechtstreeks van het veld, alleen betaal je dan soms wel het dubbele van de prijs. Maar enkel naar het financiële plaatje kijken, lijkt me niet de juiste drijfveer. Wie bewust kiest
voor een ecologische levensstijl, zal zich daar ook naar gedragen.
Ik merk dat bij mijn eigen familie, waar sommige kleinkinderen regelmatig tweedehands kledij dragen. Niet zozeer om te besparen, maar wel omdat de ouders geloven dat de planeet er baat bij heeft. Dat vind ik inspirerend om te zien.
En soms gaat het ook om wat je niet doet of koopt. Wie het minder breed heeft, gaat bijvoorbeeld minder vaak op reis. In dat opzicht dragen armere mensen soms meer bij aan het milieu dan mensen met meer geld. Al zouden ze dat waarschijnlijk liever op een andere manier doen.”
Zelf een stelling suggereren of je mening geven? Contacteer magazine@okra.be
WIE IS DE M/V/X ACHTER DE OKRAVRIJWILLIGER?
DEZE KEER: BART DE WACHTER UIT ZANDVLIET
“Ik ben begonnen als vrijwilliger en zal ook eindigen als vrijwilliger”
Tekst Arno Vermeulen — Foto Ian Segal
Naam: Bart De Wachter
Geboorteplaats & -datum: Mortsel, 25 januari 1953
Burgerlijke staat: gehuwd
Woont al 48 jaar in Zandvliet, voordien in Mortsel
Professioneel leven: 1 jaar gewerkt als koeltechnieker gevolgd door 39 jaar educatief medewerker bij Samana en OKRA
Huidige rol bij OKRA: teamcoördinator in het trefpunt en betrokken bij de OKRA Academies Noorderkempen en Antwerpen
Hobby’s naast
OKRA: fietsen, wandelen, tuinieren, schrijven en genieten van cultuur
“Geluk ligt naast je voeten, dus zoeken wij het niet te ver.”
Wat is je klein gelukje?
Mijn gezondheid en het samenzijn met mijn echtgenote. We doen veel samen en geven elkaar de vrijheid om de dingen te doen die we graag doen. We proberen ook samen in beweging te blijven, helpen samen bij de OKRA Academie in Antwerpen en Kalmthout. We zijn ook bezig met de kinderen en kleinkinderen. Mijn echtgenote is mijn steun en toeverlaat, en de sterke vrouw die me in staat stelt dit allemaal te doen. Het feit dat we die dagelijkse eenvoudige gelukjes samen kunnen blijven doen, maakt ons blij.
Wat is je levensmotto?
Ik heb al zo veel gekregen en wil zeker zo veel teruggeven in mijn dagelijks leven. Na mijn technische studies heb ik een jaar gewerkt als koeltechnieker, tot ik via een vakantie voor kinderen met een mentale beperking in contact kwam met vrijwilligerswerk. Ik belandde bij Samana Antwerpen en maakte een professionele ommezwaai naar de sociale sector. De rest van mijn loopbaan ben ik in die sector blijven werken. Ik heb veel kansen gekregen om te groeien tot waar en wie ik nu ben, en daar ben ik enorm dankbaar voor. Daarom wil ik nu ook teruggeven, en dat gaat via OKRA, Samana, de parochie, … Ik ben begonnen als vrijwilliger en zal ook eindigen als vrijwilliger, dat maakt de cirkel rond.
Welk boek, welke film of welk liedje heeft een bijzondere betekenis voor jou?
De film La Vita è Bella uit 1997 van Roberto Benigni is mij sterk bijgebleven. Ook het themalied uit de film
klinkt bij regelmaat door mijn hoofdtelefoon. Het stemt mij vrolijk. In de film probeert het hoofdpersonage een kind te behoeden voor de oorlog. Hij stelt het kind gerust met een tomeloos optimisme. Een sterk verhaal dat me aanspreekt en is bijgebleven. Zeker in deze bijzondere tijden hou ik vast aan dat optimisme en de leuze ‘hoop doet leven’.
Wat zijn je drie grootste levenslessen?
Ten eerste: geven is beter dan krijgen. Ik heb lang met mensen met een beperking gewerkt en werd elke dag met de realiteit geconfronteerd. De gezondheid hebben om te kunnen en te mogen geven is prachtig. Ten tweede: je kan nooit voor iedereen goed doen. Dat ervaar ik nu ook in het verenigingsleven. Er zijn zo veel mensen met verschillende verwachtingen en levensstijlen, en het is onmogelijk om al die verwachtingen in te lossen. Ten slotte: geluk ligt naast je voeten, dus zoeken wij het niet ver. De vele kleine dingen rondom mij maken mij gelukkig.
Wat doe je het liefst in je vrije tijd?
Veel van mijn vrije tijd gaat naar het vrijwilligerswerk, maar ik geniet ook van mijn tuin, de kleinkinderen, en de natuur. Het roodborstje op de heg, de buizerd die hoog zweeft op de thermiek, de nachtelijke roep van de bosuil, ... gewoon genieten. Ik ben een vogelliefhebber, al ga ik daar niet te ver in –ik hoef niet te weten welke vogel ik juist hoor, ik geniet er gewoon van. In de stad wonen heeft zijn charme, maar als natuurmens zit ik goed in mijn tuin.
Tekst Peter Dhaese — Illustratie Shutterstock
Beste OKRA,
Ik las met veel interesse het artikel op OKRA.be over een aantal versoepelingen in de verplichte autokeuring die op 1 januari 2026 zijn ingegaan. Maar ik stelde ik mij wel de vraag wanneer je precies je auto voor de periodieke technische keuring moet aanbieden. Hoe lang voor de einddatum op het keuringsbewijs mag dat? En wat als ik te laat ben?
Met vriendelijke groeten
Gerty, Oostrozebeke
Bedankt voor jouw interesse in onze website. We helpen je graag verder door een aantal belangrijke regels voor jou op te sommen.
De einddatum die op het keuringsbewijs staat, is de vervaldag. Uiterlijk op die datum moet de wagen herkeurd zijn. Anders ben je strafbaar, verderop meer daarover. Je mag jouw wagen wel vroeger aanbieden. Doe je dat in de twee maanden vóór de einddatum die op het keuringsbewijs staat, dan blijft de referentiedatum gelijk. De referentiedatum is de nieuwe uiterste datum waarop de wagen een volgende keer gekeurd moet zijn. Ga je vroeger dan twee maanden voor de einddatum naar de keuring, dan verandert de referentiedatum wél. Een voorbeeld maakt het duidelijk.
Een wagen die een geldig keuringsbewijs heeft tot 30 februari 2026 wordt ter keuring aangeboden op 15 januari 2026. De wagen komt in aanmerking voor een tweejaarlijkse periodieke keuring. De referentiedatum voor een volgende keuring is dan twee jaar later, ook 30 februari 2028.
Diezelfde wagen wordt ter keuring aangeboden op 15 december 2025. Dat is vroeger dan twee maanden vóór de einddatum. De referentiedatum voor een volgende periodieke keuring verandert wél en wordt vroeger, namelijk 15 december 2027, twee jaar na de keuring.
Je hoeft zeker niet te wachten tot de autokeuring een groene kaart via de post bezorgt of tot wanneer de digitale uitnodiging in je e-box (Mijnburgerprofiel) verschijnt. Zeker de groene kaart per post geldt als een extra dienstverlening.
Eigenlijk moet je zelf de vervaldatum van het keuringsbewijs in het oog te houden en tijdig een afspraak maken bij een erkend keuringscentrum. Heb je de postuitnodiging of uitnodiging in je e-box niet ontvangen, dan is dat geen geldig argument om je wagen te laat aan te bieden voor de periodieke keuring. Bied je je wagen te laat aan, dan blijft dat niet zonder gevolgen.
Je betaalt een toeslag bij de technische keuring: 10,20 euro (voor één maand of minder te laat) tot 36,30 euro (voor meer dan zes maanden te laat).
Bij overmacht kan je een terugvordering vragen.
Je verliest bovendien het zogenaamde bonusjaar. Komt je auto in principe in aanmerking voor de tweejaarlijkse technische keuring, dan zal je toch het jaar erop opnieuw naar de keuring moeten. Jouw referentiedatum blijft dezelfde, die verlaat dus niet.
Bij een ongeval kan de verzekeringsmaatschappij weigeren om de kosten te vergoeden.
Het rondrijden met een voertuig zonder geldig keuringsbewijs is strafbaar en kan leiden tot beboeting.
Een gewaarschuwd persoon is er twee waard: je houdt het beste zelf in de gaten wanneer jouw wagen naar de keuring moet. Vermijd dat je te laat bent, al hoef je ook niet te lang voor het aflopen van de geldigheid van het huidig keuringsbewijs te gaan. Maak wél zeker tijdig een afspraak bij het keuringscentrum, want de wachtperiodes lopen vaak lang op.
Hartelijke groet
Peter
Sandra Pirrera
Sandra Pirrera is klinisch psycholoog, gespecialiseerd in slaap en mentale veerkracht.
Ze benadrukt het belang van rust voor onze gezondheid en het dagelijks functioneren, en deelt praktische tips om beter te slapen.
Slaap, kindje, slaap: onze allerjongsten krijgen een luxebegeleiding naar dromenland, maar op latere leeftijd moet je het vaak zelf uitzoeken. Jammer, want naarmate we ouder worden, kunnen we de kracht van onze slaap goed gebruiken. Sandra Pirrera is klinisch psycholoog en schreef er het boek Slaapwel over.
Sandra, je hebt de indruk dat we de invloed van een goede nachtrust op onze gezondheid niet altijd serieus nemen. Hoe verklaar je dat?
“Als het gaat over onze gezondheid, kijken we vooral naar voeding, beweging en mentaal welzijn. En terecht, maar die zaken richten zich vooral op de wakkere momenten. Misschien ligt daar ook de verklaring: we willen actief bezig zijn met onze gezondheid. Hoewel de tijdsgeest aan het veranderen is, wordt slapen nog vaak aanzien als een periode van nietsdoen of zelfs tijdverlies.
‘Ik slaap wel als ik dood ben’, is hier een spijtige uitdrukking van. Intussen werd het wetenschappelijk bewezen dat het geheel van ons functioneren verbonden is met onze nachtrust.”
Zijn er nog van die misverstanden?
“Zeker, en die krijg je niet zomaar de wereld uit. Velen staan er bijvoorbeeld niet bij stil dat je slaapkwantiteit en -kwaliteit er elk jaar op achteruit
gaan. Je slaap veroudert als het ware mee. Doorgaans verliezen we 10 à 12 minuten aan slaaptijd per 10 jaar. Een twintiger die bijvoorbeeld 8 uur per nacht slaapt, zal het als zeventiger met zo’n 7 uur moeten doen. Het is dus niet abnormaal dat de slaap het op latere leeftijd wat laat afweten. Als je dat niet beseft, kan je die signalen fout interpreteren. Je denkt al snel dat er een slaapprobleem is en gaat je daarop fixeren, waardoor je nog moeilijker inslaapt en jezelf vastrijdt.”
Welke factoren beïnvloeden onze slaapkwaliteit zoal?
“Een herkenbaar voorbeeld is medicatie. De bijwerkingen kunnen je slaap danig verstoren. Dat is algemeen geweten. Minder bekend zijn de gevolgen van pensionering. Dat lijkt op het eerste gezicht onschuldig, maar het gooit wel je hele leven om. Opeens valt de structuur van een werkdag weg en moet je opnieuw je ritme vinden. Hoe
Slaaphygiëne heeft weinig te maken met propere lakens. Alle beetjes helpen natuurlijk, maar het draait vooral om praktische gewoontes die zowel je slaapkwaliteit als algemene gezondheid bevorderen.
Hou vast aan regelmatige slaap en waaktijden. Vooral het tijdstip van opstaan is belangrijk. Als dat onregelmatig is, verstoor je je bioritme. Bouw slaaprituelen in, zoals voor het slapengaan een tas warme melk of theedrinken. Zo rond je op een rustige manier de dag af. Mijd dranken met veel cafeïne zoals koffie, zwarte thee en cola. Drink liever geen alcohol als nachtmutsje. Je slaapt wel sneller in, maar eenmaal de alcohol is verwerkt, zorgt het voor een onrustige en onderbroken slaap.
Zorg voor een aangename slaapomgeving: een voldoende verduisterde kamer met een aangename temperatuur en genoeg ventilatie.
“Overdag te lang slapen, kan leiden tot chronisch slecht slapen.”
je daarmee omgaat, bepaal je natuurlijk zelf. Je kan het ook zien als een kans, want gedaan met werkstress en strakke uurroosters. Meteen een aandachtspunt voor iedereen: blijf de kwaliteit van je slaap evalueren, zeker bij ingrijpende momenten. Geraak je moeilijk uitgerust? Denk dan zelf eens na over wat er zoal is veranderd. En zie het niet meteen te groot. Misschien moet je gewoon wat slaap inhalen en heb je nood aan een extra dutje. Daar is niets mis mee.”
Halen dutjes en powernaps ons natuurlijk ritme dan niet overhoop?
“Niet noodzakelijk. Door de leeftijdsgebonden veranderingen op gebied van slaap ga je overdag willen bijlslapen, dat compenseert wat je tijdens de nacht mist. Ons lichaam maakt dat ook snel duidelijk. Over het algemeen is een halfuurtje slaap, niet later dan 15 à 16 uur, ideaal. Zo heb je weer voldoende energie om de rest van de dag comfortabel door te brengen. Natuurlijk mag je overdag niet te lang slapen. Dan ga je zogenaamde slaapschuld aflossen en knabbel je aan de volgende nacht. Hierdoor kan je in- en
doorslaapproblemen krijgen en beland je in een vicieuze cirkel van chronisch slecht slapen.”
De ondertitel van je boek luidt ‘Een goede nachtrust voor een langer leven’. Is het echt zo dat wie goed slaapt, langer zal leven?
“Het verouderingsproces kunnen we helaas niet tegenhouden, ook niet wat onze slaap betreft. Maar afremmen wel. Mijn advies: heb aandacht voor alle gezondheidspijlers – voeding, beweging, sociale contacten – en respecteer je nachtrust. Die pijlers zijn allemaal met elkaar verbonden, maar toch is de kracht van onze slaap erg bepalend. Slapen herstelt namelijk ons lichaam. Goed uitgerust heb je meer motivatie om gezonde keuzes te maken die op hun beurt weer voor een betere nachtrust zullen zorgen. Er is dus marge. De mens is een gewoontedier, maar je bent nooit te oud om je levensstijl aan te passen. Zelfs kleine veranderingen hebben al een positieve invloed hebben op je nachtrust en dus ook je levenskwaliteit. Maar voor je ingrijpt, moet je daar misschien eerst eens een nachtje over slapen.”
Het boek Slaapwel van Sandra Pirrera is uitgegeven bij Academia Press.
Kijk op pagina 55 van dit magazine en win een exemplaar van het boek.
Elke dag passeren in het nieuws of in gesprekken begrippen die heel vertrouwd klinken. Maar wat betekenen ze exact? In deze rubriek nemen we elke maand een aantal van die begrippen onder de loep. Wil je zelf een begrip voorstellen, uit het nieuws of uit gesprekken met familie, vrienden en (klein)kinderen? Dat kan via magazine@okra.be.
Deze keer hebben we het over alles wat je moet weten over Labubu en Hoppin.
Tekst Matthias Van Milders Foto Shutterstock
Misschien vroeg jouw kleinkind met kerst wel een Labubu? De poppetjes die hun tanden bloot grijnzen, zijn een echte hype. Vooraf weet je nooit welk exemplaar je precies koopt, dat zie je pas als je de verpakking opent. Dat verrassingseffect, én het feit dat wereldsterren ermee rondlopen, maakt dat fans bereid zijn om forse bedragen neer te tellen voor een Labubu.
In 2015 tekende Kasing Lung de serie ‘The Monsters’, met onder meer Labubu als personage. De illustrator uit Hongkong, die ooit nog in Antwerpen woonde, sloot in 2019 een overeenkomst met het Chinese bedrijf Pop Mart. Dat bracht verschillende Labubu’s op de markt. Het gaat om kleine, pluizige poppetjes die bestaan in verschillende uitvoeringen. De ene noemt Labuby “een schattige elfenpop met puntige oren” (nws.nws.nws), de andere “een pluizig monstertje met uitstekende tandjes” (VRT NWS), en alweer iemand anders spreekt van “een monsterachtig figuurtje met een emotionele en creatieve uitstraling” (Het Nieuwsblad).
Sociale media spelen een grote rol in de hype rond de Labubu’s. Daarnaast werden wereldsterren als Rihanna en Dua Lipa gespot met zo’n poppetje. “Labubu is echt een teken dat China iets cool kan maken in plaats van gewoon de goedkope spullen”, vertelde de Chinese marketingspecialiste Silvia Sun aan De Standaard. Ze wijst ook op de marketingstrategie die achter Labubu zit. Er wordt een gevoel van schaarste gecreëerd, waardoor het nog meer een hebbeding wordt. Fans staan soms uren in de rij voor een Labubu. De poppetjes zijn snel uitverkocht en worden dan doorverkocht aan hoge bedragen. Via de officiële
kanalen variëren de prijzen van ongeveer 20 euro tot boven de 200 euro. Op doorverkoopsites gaan de prijzen van honderden tot duizenden euro’s. Dat er namaak-Labubu’s de ronde doen, is dan ook niet echt verbazingwekkend.
Typisch is ook de blind box-strategie. Je weet nooit welke Labubu je precies koopt. Pas als je de verpakking opent, zie je welk poppetje je kocht. Influencers tonen op sociale media hoe ze zo’n Labubu-doosje openen of ‘unboxen’.
40 miljard euro
Die hype legt Pop Mart, het bedrijf dat de Labubu’s op de markt brengt, geen windeieren. Volgens VRT NWS NWS NWS was het bedrijf in juli 40 miljard euro waard. De winst schoot als een raket omhoog. Pop Mart wil Labubu nu breder uitspelen in themaparken of programma’s.
“Het verrassingseffect speelt een grote rol. Het is eigenlijk een beetje vergelijkbaar met het gokken. Je weet niet wat je krijgt en misschien maak je wel kans op die Labubu-versie die jij graag wil hebben of een exclusieve versie van een Labubu. Die anticipatie zorgt ervoor dat je dopamine, het gelukshormoon, aanmaakt. Dat versterkt impulsaankopen, want mensen blijven kopen omdat ze bijvoorbeeld niet de gewenste Labubu uit de verpakking haalden. Misschien zit er in de volgende blind box wél een Labubu die je graag wilt hebben.” Modepsycholoog Anke Vermeer in ‘Met Mandy!’ op de Nederlandse radioomroep NPO Radio.
Tegelijk klinkt er ook kritiek op de Labuburage. Ouders en experts waarschuwen dat de blind box-formule kan aanzetten tot overmatig kopen en verzamelgedrag dat moeilijk te stoppen is. De grens tussen speelgoed en kansspel vervaagt, betogen
sommigen. Criticasters wijzen ook op de ecologische impact: de poppetjes zijn gemaakt van plastic en worden verpakt in meerdere lagen wegwerpverpakking.
Frederiek Ballière, chef en bouillonspecialist, neemt je in zijn boek
Bouillonista mee in de wereld van zelfgemaakte bouillons die de smaak en diepgang van elk gerecht versterken. Het boek focust op krachtige, gezonde bouillons en hoe je ze verwerkt in smaakvolle soepen, ramen, stoofpotjes en meer.
OKRA-magazine mag exclusief vier recepten publiceren. Smakelijk!.
Foto’s Leen Wouters & Shutterstock
Fond van schaaldieren nodig voor de sea luxe soep
Frederiek: "Deze rijke fond op basis van schaaldieren is een ultieme smaakbom uit de zee. Hij brengt diepte, kleur en aroma in risotto, sauzen, soepen of lichte feestelijke gerechten. Kortom: intensiteit in haar puurste vorm."
WAT HEB JE NODIG?
· 2 eetlepels olijfolie
· 500 g pantsers van schaaldieren (garnalen, langoustines of kreeft, bij voorkeur al gekookt)
· 1 ui, grofgesneden
· 1 wortel, in stukken
· 1 stengel selder
· 2 teentjes knoflook
· 2 eetlepels tomatenpuree
· 1 scheut cognac of witte wijn (optioneel)
· 1,2 liter koud water
· 1 takje tijm
· 1 laurierblad
· 4 peperkorrels
HOE GA JE TE WERK?
1 Verhit de olijfolie in een grote pot. Voeg de pantsers toe en bak ze goed aan tot ze stevig geuren en wat kleuren.
2 Voeg ui, wortel, selder, look en tomatenpuree toe en laat 2 minuten meebakken.
3 Blus met cognac of witte wijn, en laat kort inkoken.
4 Voeg het koude water, de tijm, de laurier en de peper toe. Breng aan de kook, schuim af, en laat 30 à 45 minuten trekken op een laag vuur. Stamp de pantsers licht aan met een pureestamper voor extra extractie.
5 Zeef door een fijne zeef of neteldoek en laat de fond afkoelen.
Zijdezachte bisque met garnalen, venkel en sinaas
Sea luxe soep
4 personen
Frederiek: "Deze fluweelzachte maaltijdsoep is pure luxe in een kom. De huisgemaakte bisque van schaaldieren vormt de rijke basis, en wordt aangevuld met gebakken venkel, garnaaltjes en een hint van sinaas. Serveer met een stukje knapperig brood of gewoon zo, als lichte en feestelijke maaltijd."
WAT HEB JE NODIG?
· 1 eetlepel olijfolie
· 1 venkelknol, in dunne plakjes
· 1 teentje look, fijngehakt
· 1 theelepel tomatenpuree
· 800 ml fond van schaaldieren (zie hiernaast)
· 150 ml (plantaardige) room
· zeste en sap van ½ sinaasappel
· 200 g gepelde (grijze of roze) garnalen
· peper en zout naar smaak
· verse dille of peterselie (optioneel)
HOE GA JE TE WERK?
1 Verhit de olijfolie en stoof de venkel zachtjes aan. Voeg look en tomatenpuree toe, en bak kort mee.
2 Giet de fond erbij, breng aan de kook, en laat 10 minuten zachtjes trekken.
3 Voeg de room toe en mix de soep glad. Breng op smaak met sinaasappelsap, zeste, peper en zout.
4 Roer de garnalen er net voor het serveren door (laat ze niet meekoken).
5 Kruid naar smaak, en werk af met verse kruiden en eventueel een druppeltje extra room.
Bouillonista van Frederiek Ballière is uitgegeven bij Lannoo
Ga naar pagina 55 van dit magazine en win een exemplaar van het boek.
nodig voor de zeebaars à la nage
Frederiek: "Visfumet is een elegante bouillon, diep van smaak zonder zwaar te zijn. Hij vormt de perfecte basis voor vissoep, risotto, sauzen en andere bereidingen met zeevruchten of witvis. De smaak is delicaat, de kooktijd kort, en het resultaat is een heldere fond vol subtiele zee-aroma’s."
WAT HEB JE NODIG?
· 1 kg visgraten en -koppen (bij voorkeur platte witte vissen)
· 1 eetlepel olijfolie
· 1 ui, grofgesneden
· 1 preiwit, in stukken
· 1 wortel, in plakjes
· 1 stengel selder
· 1 scheut droge witte wijn (optioneel)
· 1,5 liter koud water
· 1 laurierblad
· 3 takjes peterselie
· 5 witte peperbolletjes
HOE GA JE TE WERK?
1 Spoel de visgraten en -koppen goed onder koud stromend water.
2 Verhit de olijfolie in een ruime pot. Stoof ui, prei, wortel en selder 5 minuten zonder te kleuren.
3 Voeg de visgraten en -koppen toe en laat ze kort mee opwarmen. Blus met witte wijn (indien gewenst) en laat even inkoken.
4 Voeg koud water, laurier, peterselie en peper toe. Breng langzaam aan de kook.
5 Schuim af en laat 25 à 30 minuten zachtjes trekken (niet laten doorkoken).
6 Zeef de visfumet en laat hem afkoelen. Gebruik meteen of vries in.
Zeebaars à la nage
4 personen
Frederiek: "Deze verfijnde klassieker krijgt een avontuurlijke twist dankzij Lynn, bezielster van @thehungrysailor.
Samen met haar vriend Jesse en hun dochtertje Raffa doorkruist ze de wereld per zeilboot, met een keuken die even klein als vindingrijk is. Op Instagram deelt Lynn recepten op basis van wat de oceaan hen schenkt. Deze zeebaars à la nage is daar een perfect voorbeeld van: een lichte, elegan-
te bereiding waarin de vis zachtjes gaart in een aromatische bouillon met venkel, witte wijn en verse kruiden. Pure eenvoud, recht uit de zee en met liefde gemaakt, zelfs op een wiebelend fornuis."
WAT HEB JE NODIG?
Voor de nage (bouillon)
· 1 eetlepel olijfolie
· 1 sjalot, fijngesnipperd
· 1 teentje knoflook, geplet
· ½ venkelknol, in dunne plakjes
· ½ prei, in ringetjes
· 1 wortel, in halve plakjes
· 100 ml droge witte wijn
· 700 ml visbouillon (zie hiernaast)
· 1 laurierblad
· 3 takjes tijm
· zeste van ½ citroen of limoen (bio)
· zout en witte peper naar smaak
Voor de vis
· 4 filets van zeebaars, op
vel, graatvrij (ca. 150 g per persoon)
· scheutje olijfolie of klontje boter
· extra citroenpartjes en verse dille of peterselie, om te serveren.
De momenten die écht tellen maakt u thuis mee. Laat ze daarom zo lang mogelijk duren door uw zelfstandigheid in huis te claimen met een traplift van TK Home Solutions. Geen vervelende trappen meer die een obstakel lijken, wel een veilige oplossing die u maximale onafhankelijkheid biedt in uw dagelijkse routine. Zo blijft uw huis nog lang uw thuis.
*Aanbieding onder voorwaarden, enkel in februari
Contacteer TK Home Solutions via:
www.tk-traplift.be
RENAAT EN ANNE, BAKKERS
UIT WIEZE
Bij onze eerste ontmoeting zei hij: ‘Ik zoek iemand die met mij een bakkerij wil beginnen.’
Renaat
Reyns en Anne Bral runden 25 jaar een bakkerij in Wieze. Kort nadat ze de zaak overlieten, kreeg
Renaat de diagnose Parkinson. Hij was 51. “De ziekte speelt me de laatste jaren meer parten, maar als je het in je hoofd steekt ben je verloren”, zegt Renaat. “Ik focus me op de mooie ervaringen en vriendschappen die door de ziekte op mijn pad kwamen.”
Ik ben bij Renaat en Anne thuis, in een moderne woning naast hun voormalige bakkerij. Anne heeft heerlijke bananencake gebakken. “Als je straks een wekker hoort, is het tijd voor Renaats medicatie”, legt ze uit. “Die moet hij om de drie uur stipt innemen. Als we samen zijn met lotgenoten wordt er gegrapt over de signalen die dan bij iedereen afgaan. Humor helpt om de miserie wat draaglijker te maken.”
Bakkerij beginnen
Renaat komt uit een bakkersgezin. “Als kind hielp ik al gebakjes versieren”, vertelt hij. “Ik was de oudste zoon en vader betrok me bij alles. Na mijn humaniora besliste ik ook bakker te worden. Mijn jongere broer wilde ook de ouderlijke bakkerij en met twee koppels de zaak runnen, zoals ons moeder voorstelde, zag Anne niet zitten. We vonden een andere bakkerij hier in Wieze.”
“Al van bij onze eerste ontmoeting zei
Renaat: ‘Ik zoek iemand die samen met mij een bakkerij wil beginnen', herinnert Anne zich. “Ik was 28, niet meer piepjong, anders had ik dat wellicht niet zien zitten. Ik werkte als thuisverpleegster en zag hoe collega’s van 35-40 jaar rugproblemen kregen. Dan kan ik beter versleten geraken bij die bakker, dacht ik (lacht). Ik zei ‘ja’ tegen Renaat en het bakkersleven.
Ik groeide op in het Waasland, op een boerderij. Mijn patiënten woonden rond de spreekwoordelijke kerktoren, en als ik na het werk nog iets ging drinken met vriendinnen zei mijn vader: ‘moet je nu weer weg?’. Op reis gaan was niet de gewoonte, ‘Al wat je nu uitgeeft, heb je niet meer voor later’, zei moeder. Toen Renaat sprak over een bakkerij in Wieze, wist ik niet eens waar dat lag.”
'Alsjeblieft en dankjewel'
“We zijn getrouwd op Valentijnsdag 1991. Op een donderdag, sluitingsdag van de bakkerij van Renaats ouders. Ik had al wat meegeholpen achter de schermen in de bakkerij, maar in de winkel staan was nieuw. Ik deed het graag, al gaf het me in het begin niet de voldoening die ik had als verpleegkundige. Renaat zei: ‘Je rekken zijn leeg ’s avonds, je hebt zoveel mensen bediend en de winkel is proper’. Toch miste ik iets. Een oudere klant had wel eens nood aan een babbel, maar de meeste mensen wilden zo snel mogelijk bediend worden. 'Alsjeblieft en dankjewel', en weg waren ze. De hele dag tussen vier muren en geen tuin bij de bakkerij, viel me ook zwaar. Ik kwam van een boerderij, was altijd onderweg geweest voor de job en ging op zomeravonden vaak paardrijden in het Waasland. Na een half jaar had ik wel helemaal mijn
draai gevonden in mijn nieuwe leven. Van een ervaren winkelierster had ik geleerd: 'Je moet klanten koning laten zijn'. Dat heb ik altijd onthouden. Je laat de klanten uitpakken met de prestaties van hun kinderen, de reizen… maar blijft zelf bescheiden.”
Huilende baby
“We hebben veel zien veranderen in onze stiel in de loop van de jaren”, vertelt Renaat. “Met bakoventjes gingen mensen zelf hun brood bakken en ontbijtgranen deden het broodverbruik dalen. Ook de opkomst van broodautomaten merkten we in onze omzet. Toen overal broodjeszaken opdoken, gingen we ook bereide broodjes verkopen. De broodjes brachten extra werk mee zoals tomaten en sla wassen en snijden de avond ervoor, maar hielpen de inkomsten op peil te houden.” »
"Onze kinderen kwamen niets tekort, maar op drukke momenten moesten ze even wachten."
“Intussen werden onze Astrid en Bram geboren, in 1993 en 1994”, gaat Anne verder. “Op een keer deed het gehuil van Astrid een klant zo’n hartzeer dat ze vroeg of zij haar mocht troosten. Ik vond haar even later met Astrid op de schoot in de woonkamer. We hebben dan een verkoopster in dienst genomen. Zij gaf ook wel eens een flesje, en als we allebei nodig waren in de winkel werd het kind in de maxi cosi gelegd. Met de fles op opgerolde handdoeken kon het drinken zonder hulp. Voor vaste voeding werden groenten en aardappelen verwerkt in een stevige soep. Zo konden ze eten en drinken door een groter gemaakt gat in het speen. Ze kwamen niets tekort, maar op drukke momenten moesten ze soms even wachten. Onze verkoopster Elsie was goud waard. Iemand waar je altijd kon op rekenen. Ook als wij onverwacht naar het ziekenhuis moesten met onze Bram die als kind veel problemen had met de luchtwegen.”
Vakantie en feesten bij oma en opa
“Elsie werd na een tijd deel van de familie, dat was ook het geval met de jobstudenten die in het weekend kwamen helpen. ’s Middags was er spaghetti voor iedereen en werd er plezier gemaakt. Die goede sfeer zorgde ervoor dat we vaak jarenlang op hen konden rekenen. In de kleuterjaren is Bram weinig naar school geweest omdat hij veel ziek was. Dan kwam de ma van Anne en bleef ze ook slapen. Als zelfstandige hadden we geen zorgverlof. Gelukkig is Bram uit de gezondheidsproblemen gegroeid.”
“Mijn ouders kwamen de kinderen halen om de vakanties bij hen door te brengen”, vertelt Anne. “Ik heb hier nooit speelgoed gelegd voor Sinterklaas en ook paaseieren zochten ze bij oma en opa. Dat waren heel drukke
"De confrontatie met mensen bij wie de ziekte al verder gevorderd is, kan wel zwaar zijn."
periodes in de bakkerij. Ook op kerstavond en kerstdag was de bakkerij open. Dat wij die feesten niet konden vieren, vond ik niet erg, maar ik wilde wel dat de kinderen op school – net zoals hun klasgenootjes – konden vertellen over de cadeautjes die ze hadden gekregen.”
Tijd voor iets anders “Ik nam me allang voor om rond mijn vijftigste te stoppen met de bakkerij”, zegt Renaat. “Tijd voor iets anders dan altijd maar werken. Toen mijn vader stopte, kwamen er gezondheidsproblemen. Meer dan op een terrasje een koffie gaan
drinken kon hij niet meer. Ik wilde het anders. Onze kinderen hadden geen interesse om de bakkerij voort te zetten. Ze gingen vroeger wel mee op broodronde op zaterdag en dan oefenden we aan de keukentafel op het teruggeven van wisselgeld. Astrid is nu bedrijfsrevisor, onze oefeningen hebben vruchten afgeworpen (lacht). Bram is diensthoofd in een bedrijf van grote stoominstallaties. Geen opvolgers voor de bakkerij dus. Een koppel uit Veurne nam de zaak over in 2016. Ze werkten bij een bakker in Veurne en droomden van een eigen bakkerij waar ze voor naar Wieze verhuisden. Ik heb dan een tijdje bij chocoladeproducent Callebaut hier in Wieze gewerkt. Toen onze afdeling naar Halle verhuisde ben ik gestopt met werken. Intussen had ik de diagnose parkinson, een progressieve hersenziekte waarbij zenuwcellen afsterven. Dat veroorzaakt een tekort aan dopamine, een stof die nodig is voor soepele bewegingen.
Ook Anne werkte deeltijds bij Callebaut, in het personeelswinkeltje. “Dichtbij huis en plezant werk. Ik zag er veel voormalige klanten terug, de helft van Wieze werkt bij Callebaut. Het winkeltje werd opgedoekt, alles gaat nu via de webshop.”
En toen kwam parkinson
“De laatste maanden als bakker wilde mijn hand soms niet mee bij het ‘invormen’ van deeg voor taartjes. Dan moest Anne helpen”, zegt Renaat. “We dachten aan het carpaltunnelsyndroom. Het bleek parkinson. Dat was een klap, maar ik wil er niet te veel mee bezig zijn. Ik focus op interessante en leuke dingen die wel nog kunnen. Mentaal en fysiek bezig blijven is belangrijk om de verstijving van de spieren te vertragen en om de gedachten te verzetten.”
"Positieve zaken blijven zien, houdt me overeind."
“Je moet je leven dragen zoals het komt”, vindt Anne. “Hoe het zal evolueren weten we niet, het heeft geen zin erover te piekeren of te zeuren. De diagnose was slikken, maar dan ga je verder met je leven.”
Naar de bergen
“Ik heb deugd van onder de mensen te komen”, zegt Renaat. “In 2018 ging ik de eerste keer als vrijwilliger met Intersoc mee naar Zwitserland. Nu, zeven jaar later, heb ik al 70 vakanties van 10 dagen meegemaakt. Nachtwaker, keuken, magazijnier, wandelaars bevoorraden, … ik deed al van alles. En als een vrijwilliger jarig is, bak ik taart. Als kind gingen we elk jaar naar Zwitserland, de tien dagen dat mijn ouders de bakkerij sloten. Een zalige tijd was dat. Nu heb ik de draad weer opgepikt tussen mijn geliefde bergen.”
“Ik ben een zomerweduwe, lacht Anne. “Soms krijg ik als Renaat in Zwitserland is een bericht om te vragen of er iets op de agenda staat. 'De directeur vraag of ik nog wat kan blijven.' Zo is hij eens acht weken na elkaar gebleven. Hij doet het graag, waarom zou ik hem tegenhouden?”
Renaat: “Je ziet vaak dezelfde vrijwilligers terug, het is een vriendengroep geworden. Ook via activiteiten van de parkinsonliga heb ik goede vrienden. Daar ga ik pingpongen en wandelen. Ik ging ook mee op staptochten naar Marokko, de Karpaten en Jordanië. Dan zijn er twee kinesisten en een neuroloog mee. Prachtige reizen waren het. Een recente superervaring was het wereldkampioenschap tafeltennis voor parkinsonpatiënten
in Zweden. Ik was één van de zes Belgische deelnemers. We scoorden vier medailles. Die waren niet mijn verdienste, maar ik oefen duchtig verder om mijn niveau te verbeteren tegen de editie van 2026 in Shangai, een nieuwe uitdaging. Elke dag heb ik een activiteit. Soms met lotgenoten wat het voordeel heeft dat iedereen de beperkingen en onzekerheden herkent. De confrontatie met mensen bij wie de ziekte al verder gevorderd is, kan wel zwaar zijn. Dan zie ik mijn toekomst, wat weegt op de moraal. Het is fijn om ook af en toe met gezonde mensen op te trekken.”
Club 50+
Sinds een half jaar gaat Renaat op zondagvoormiddag wandelen met de jongsenioren van club 50+, een deelwerking van OKRA Wieze. “We wandelen een 15-tal kilometer met wie vrij is en zin heeft. Een keer per maand is er aperotime. Heel gezellig”, vertelt hij. “Het begon met een infovergadering waar Renaat ging luisteren. Een uurtje had hij gezegd, maar drie uur later was hij nog niet thuis”, lacht Anne. “’Zo gezellig was het. Toen we de bakkerij hadden, stond ons sociaal leven op een heel laag pitje. Dat het nu wel kan, is fijn.”
“De ziekte is een serieuze tegenslag, maar veel bezigheden en mensen die nu mijn leven kleur geven zou ik zonder parkinson niet gekend hebben”, zegt Renaat. “Die positieve zaken blijven zien, houdt me overeind.” Na het gesprek neemt Renaat me mee naar de kleine bakkerij die hij in hun huis installeerde. Hier bakt hij voor eigen gebruik en familiefeestjes. De foto’s van taarten die Anne laat zien, zijn om in te bijten. Ik krijg twee sintfiguren in speculaas mee. Ze overleven de rit naar huis niet. Bakkers interviewen in de sinterklaasperiode, het is een plezier.
Gebruiken en gewoonten zijn van alle tijden. Sommige verdwijnen, andere blijven lange tijd deel uitmaken van ons leven. En bepaalde tradities kennen zelfs een tweede leven. In deze rubriek houden we elke maand een springlevende traditie tegen het licht. Deze keer: het veldrijden.
Van 30 januari tot 1 februari is het weer zover, in het Nederlandse Hulst deze keer. Dan strijden met modder besmeurde renners voor de wereldtitel in het veldrijden te midden van een massa uitzinnige supporters. De sport is in Vlaanderen mateloos populair, zo lijkt het wel. En hoewel er ook in andere landen aan veldrijden wordt gedaan, is de collectieve gekte nergens zo groot als bij ons.
Een gezellige namiddag op de bank met op tv een veldrit: voor veel Vlamingen is het een vaste activiteit tijdens een winters weekend. De kijkcijfers voor de cross zijn dan ook hoog. Hoewel het al van februari 2023 geleden is dat een veldrit op tv meer dan 1 miljoen kijkers had, kijken nog steeds honderdduizenden Vlamingen naar de cross. Belgische en wereldkampioenschappen bij de mannen halen een marktaandeel van 60 tot meer dan 75 procent. Tel daarbij nog de duizenden toeschouwers die zelf naar de Vlaamse topcrossen trekken.
Veldrijden is een ideale tv-sport, wordt vaak gezegd. Een wedstrijd duurt slechts een uur bij de mannen, bij de vrouwen nog wat korter. De renners rijden verschillende keren over hetzelfde parcours. Daardoor kan de wedstrijd volledig in beeld worden gebracht, met veel oog voor details. En vaak is er spektakel te zien van begin tot einde.
Vlaanderen is hofleverancier van mannelijke toppers in het veldrijden. Achter de namen in de top-10 van een topwedstrijd staat heel vaak een Belgische vlag. Het tegengewicht komt vooral uit Nederland, met hier en daar ook nog een andere nationaliteit. Voor de overwinning kunnen de Nederlanders geregeld een stevig woordje meespreken, en al zeker als Mathieu van der Poel aan de start verschijnt. Bij de vrouwen moeten de Belgische rensters – net als hun
collega’s uit andere landen – doorgaans het hoofd buigen voor de toppers uit Nederland. De top-10 van een gemiddelde topwedstrijd telt wel meer crossers die niet uit de Lage Landen komen dan bij de mannen.
Hoewel de laatste 7 WK’s bij de mannen werden gewonnen door de Nederlander Mathieu van der Poel (6 keer) en de Brit Tom Pidcock (1 keer), kleurt het WK vaak erg Belgisch. Op het WK van vorig jaar in het Franse Liévin eindigden maar liefst 7 Vlamingen in de top-10. In het verleden kon een buitenlandse topper zoals de Nederlander Richard Groenendaal rekenen op behoorlijk wat tegenwind – tot zelfs vijandigheid –vanwege de Vlaamse fans.
Toch was die Vlaamse overheersing bij de mannen er niet altijd. Pas op het achtste WK stond er een Belg op het podium. Firmin Van Kerrebroeck werd in 1957 tweede in het eerste WK op Belgische bodem, in Edelare. Op de eerste Belgische wereldkampioen was het wachten tot 1966. Toen pakte Erik De Vlaeminck in het Spaanse Beasain zijn eerste van zeven wereldtitels. Geen enkele Belg zou ooit beter doen, al deed Roland Liboton het met vier gouden medailles ook bijzonder goed. Bij de vrouwen is het dus Oranje boven. De vrouwelijke veldrijdsters moesten tot het jaar 2000 wachten voor ze een WK kregen. Nederland won 15 van de 26 edities. Sanne Cant is in haar eentje verantwoordelijk voor alle 6 medailles voor België: 3 keer goud, 1 keer zilver en 2 keer brons.
Pogingen om het veldrijden internationaler te maken, zijn er zeker. Maar voorlopig blijft het toch een erg Vlaamse sport. De toprenners rijden bijna allemaal voor Belgische ploegen. Het veldrijden kent drie grote competities: de Superprestige, de X²O Badkamers Trofee en de Wereldbeker. Enkel die laatste kent enkele wedstrijden die buiten Vlaanderen worden gereden. Gedurende enkele jaren trok de Wereldbeker zelfs naar de Verenigde Staten, maar deze winter gaan alle manches weer door in Europa. Ook voor het WK moesten de Europese veldrijders al twee keer de Atlantische Oceaan oversteken.
Alles samen vinden deze winter 23 van de 28 wedstrijden in de drie topcompetities plaats op Belgische bodem. Terwijl veel buitenlandse renners behoorlijk wat moeten reizen om hier te crossen, kunnen Belgische (en Nederlandse) renners veel vaker in hun eigen bed slapen. “Eigenlijk is de sport hier in Vlaanderen zo groot en zo verankerd, dat het voor toppers te makkelijk is geworden”, zegt Peter Van den Abeele, de directeur Sport van internationale wielerunie UCI, op de website Wielerflits. “Je moet je bijna niet verplaatsen. Je kunt als renner in onze contreien ’s morgens om 10.00 uur vertrekken. Je rijdt naar een Wereldbeker in België of in Nederland, en ‘s avonds zit je alweer thuis in de zetel.”
Een idee dat al even leeft is de toevoeging van het veldrijden aan het programma van de Olympische Winterspelen. Dat idee wordt concreter dankzij de plannen van Kirsty Coventry, de nieuwe voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC). Zij wil het programma van de Winterspelen hervormen, door er veldrijden en veldlopen aan toe te voegen. Daarvoor moet één gouden regel wel worden afgeschaft. Die stelt dat elke sport op de Winterspelen moet worden uitgeoefend op sneeuw of ijs. Als het idee werkelijkheid wordt, zouden de veldrijders voor het eerst strijden om olympisch goud op de Winterspelen van 2030 in Frankrijk. Oud-wereldkampioen veldrijden Erwin Vervecken reageert positief bij Sporza. “Vroeger had je absolute toprenners uit Tsjechië, Frankrijk, Italië ... Die zijn stilaan verdwenen. In Zwitserland kiezen ze nu vaker voor mountainbiken, wel een olympische sport. Ik denk dat de opwaardering naar een olympische sport zou helpen bij de internationalisering van het veldrijden.”
Negatieve reacties komen er vanuit de federaties van de traditionele wintersporten. Zij stellen dat veldrijden en veldlopen ervoor zullen zorgen dat “het merk, het erfgoed en de identiteit zouden verwateren die de Olympische Winterspelen uniek maken”. Andere critici stellen dat het veldrijden te weinig internationale uitstraling heeft of dat de top van de sport te klein is. Filosoof en hoogleraar Guido Vanheeswijck schrijft in een artikel in het tijdschrift Karakter dan weer dat Vlaamse veldrijders “mediatiek polijsten tot internationale vedetten” het veldrijden onherkenbaar zou maken.“ In zijn eigenzinnigheid behoort het tot de culturele identiteit van Vlaanderen, het vormt als het ware een deel van het DNA van zijn wielererfenis. Rondrijden in Vlaamse klei en kijken hoe de flandriens elkaar bekampen in weer en wind: het is een heerlijk ontspannende vorm van onze hang naar ‘brood, bier en spelen’.”
Plaatsvervangend overwinningsgevoel
Vijftien jaar geleden stelde Michel Wuyts – die destijds voor VRT het veldrijden becommentarieerde – dat de cross in Vlaanderen een maatschappelijk fenomeen geworden was. “De enorme aandacht en de gepassioneerde beleving bewijzen dat”, zo schreef hij in de inleiding van het boek De flandriens van het veld. “Redenen voor dat succes zijn meervoudig. Het zal ongetwijfeld zo zijn dat de landbouwersziel, de verbondenheid met de brakke grond ons in de genen zit. We waarderen de hardnekkigheid van de zondagse crossmannen die zich niet laten afschrikken door de grillen van de natuur. Bovendien is weinig prettiger dan in de gezelligheid van de zetel bij de haard met bewondering
naar mensen te kijken die zich afjakkeren en afzien. Cross is bovendien uitermate telegeniek. Wellicht de belangrijkste factor in de successtory is het plaatsvervangende overwinningsgevoel. Dat ‘één van de onzen wint’ is voor de Vlaming die voor de buis gaat zitten een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid.”
Waarom veldrijden net in Vlaanderen zo populair is? Guido Vanheeswijck moet bekennen dat ook hij geen pasklaar antwoord heeft. Maar wat er ook van mag zijn: als je in het weekend van 30 januari aan je tv gekluisterd naar de ploeterende veldrijders kijkt, zal ook In honderdduizenden andere Vlaamse huiskamers hetzelfde beeld te zien zijn. Of ga jij misschien ter plaatse naar het WK kijken? Hulst is immers niet zo ver weg.
“Ik denk dat de opwaardering naar een olympische sport zou helpen bij de internationalisering van het veldrijden.”
De rijke collectie van KOERS, het museum van de wielersport in Roeselare, bevat een groot aantal schitterende foto’s van het veldrijden uit de jaren 1970. In die tijd banjerden de crossers soms letterlijk door een veld waar de boer schijnbaar nog net aan het werk was. De prikkeldraad hing zelfs nog aan de weidepalen. Andere zaken zijn na vijftig jaar nog steeds niet veranderd. De veldrijder trotseert nog steeds hellingen met de fiets op de schouder. Het publiek kan nog steeds tot vlak bij de renners komen, zij het iets meer afgescheiden.
Bekijk meer historische wielerbeelden op https://servicekoers.be/.
iet iedereen heeft het geluk om op oudere leeftijd met een fijne partner het leven te kunnen delen. Zelf werd ik 27 jaar geleden weduwe. Ik had sindsdien enkele relaties, maar vergeleek te veel met mijn overleden man, de liefde van mijn leven. Dat is geen goede basis.
Ik ben nu 67 en vind verliefdheid nog altijd heerlijk. Vlinders in de buik voelen hetzelfde als bij een puber. En ik zou het fijn vinden om mijn leven te delen met iemand waarmee het klikt.
respectvolle manier in beeld. Ik ben er met openheid ingestapt, en zou het zo opnieuw doen. Niets te verliezen, alleen maar te winnen. Ik mag niets verklappen over koppels die al dan niet gevormd zijn, maar dat is niet het enige of ultieme doel. We hadden plezier en verlegden grenzen met activiteiten waarvan we soms dachten: ‘moeten we dat op onze leeftijd nog doen?’. Chapeau voor de makers die dat avontuurlijke in ons zagen en aanwakkerden. We deelden levensverhalen en werden een hechte groep. Ik hield er 23 heel waardevolle vriendschappen aan over.
Er staat geen leeftijd op ‘vlinders in de buik’
Ik ben niet wanhopig en heb een leuk leven. Ik zoek niet iemand die mij verzorgt en wil geen verpleegster spelen. Maar op je 67 ben je − als het wat meezit − nog gezond en vol levenslust en heb je nog heel wat jaren te goed. Met iemand aan mijn zij zou mooi zijn.
De wensen voor een relatie zijn anders als oudere dan op je dertigste. De mannen zijn kaler of grijzer of hebben een buikje. Vaak zijn het jonge mensen in een oude verpakking.
Jongeren vinden ouderen die knuffelen of flikflooien raar, of ‘schattig die oudjes’ We zijn geen seksloze wezens, intimiteit en het warme gevoel van verbondenheid, doen goed aan lichaam en hart op elke leeftijd. Het taboe rond holebi-liefde is gelukkig stilaan weg, nu nog dat rond liefde en seksualiteit bij ouderen. Hotel Romantiek draagt daar op een mooie manier toe bij en brengt ouderen op een
Met de leeftijd kijk je meer naar de binnenkant van mensen. Geluk zit niet in perfectie maar in echtheid. Nu we ons leven op orde hebben en er minder praktische verantwoordelijkheden zijn, hebben we hoofd en handen vrij om lief te hebben. De vlinders kunnen weer fladderen, op zoek naar verbinding die rust, plezier en avontuur brengt.
Verliefdheid maakt je kwetsbaar, je kan ontgoocheld worden. Als oudere kan je dat beter relativeren. Wie het risico vermijdt, mist kansen. De kans op liefde, het mooiste wat bestaat. Op elke leeftijd.
Krisje De Wit deelnemer aan Hotel Romantiek
Hotel Romantiek is nog tot 26 februari te zien op VRT 1, elke donderdag rond 20.45u.
An Meert gaat elke week een halve dag helpen in het opvangcentrum voor wilde dieren in nood in Kapellen. “Een dier dat ziek of gewond werd binnengebracht, na verzorging kunnen terugzetten in zijn biotoop, is een heerlijk moment”, zegt ze. “Ik ben blij dat ik iets kan terugdoen voor de natuur die ons zoveel geeft.”
Tekst An Candaele
Natuur en dieren lagen An altijd al na aan het hart. Het vrijwilligerswerk in het opvangcentrum is haar op het lijf geschreven. “Als mensen een dier brengen, wordt genoteerd waar ze het vonden en in welk omstandigheden”, vertelt An. “Dan stelt een professionele medewerker de diagnose en maakt – soms in overleg met gespecialiseerde dierenartsen - een behandelingsplan op. Als vrijwilliger maken we het opvanghok klaar voor de nieuwe ‘patiënten’. Aan het begin van elke shift krijgen we informatie over de dieren en een werkschema. Daarop staat waar er gepoetst moet worden, want hygiëne is cruciaal in het centrum, of welk dier welk voedsel en medicatie moet krijgen. Vooral in het voorjaar en de zomer hebben we
onze handen vol. Dan worden jonge dieren geboren en vallen er meer slachtoffers. Mensen beschadigen bij het snoeien een nest jonge vogels of eekhoorntjes, de poes heeft pas uitgevlogen merels te pakken, bij graafwerken werd een hol vernield, een dier kwam vast te zitten in een tuinhuis, viel in een zwembad, … Egels hebben dan weer vooral te lijden onder de egelbacterie, en dan zijn er natuurlijk ook nog verkeersslachtoffers.”
Het moment dat ze hun vleugels uitslaan
“Ik ben blij dat ik dieren een tweede kans kan geven. We proberen de stress te beperken en houden de voeder- en verzorgmomenten kort. De dieren moeten straks weer in het wild overleven, het is niet de bedoeling hen tam te maken of een band op te bouwen. Jonge dieren zijn niet bang voor ons, wie hen eten geeft vertrouwen ze. Maar we gaan ze niet ‘knuffelen’, ze moeten leren op hun hoede te zijn voor gevaren.”
“Het mooiste moment is als een dier terug kan naar zijn habitat”, zegt An. “Van kleine vogels die in de tuin weer hun vleugels uitslaan, tot een ree dat we naar een natuurgebied brengen, daarvoor doen we het. Ik leerde al doende veel bij over diersoorten, voeding, biotopen, gedrag, … en heel af en toe mag ik mee op interventie. Zo ging ik eens mee een vos bevrijden die verstrengeld was in de touwen van een voetbalgoal in een tuin.”
Dat An een goede hobbyfotografe is, komt in het opvangcentrum ook van pas voor website en andere promotie. “Mijn passie voor natuur én fotografie kunnen inzetten voor dieren in nood, mooi toch?”
"Het is niet de bedoeling de dieren tam te maken of een band op te bouwen."
Meer info over opvangcentra in Vlaanderen en wat je kan doen als je een dier vindt op https://www.vogelbescherming.be/dier-in-nood/
Busreizen Vliegreizen Cruises
Zomerparadijs Tirol
2e PERSOON GRATIS
6/6, 11/7, 1/8, 22/8 & 12/9 • 8 dagen
€ 1439 pp
€ 719,50 pp
Zillertal Hotel Finkenbergerhof ***
2e PERSOON GRATIS
vertrek 10/6 t.e.m. 2/9 • 10 of 17 d.
v.a. € 1279 pp
v.a. € 639,50 pp
Citytrip Parijs
10% VROEGBOEKKORTING
6/4, 23/5, 26/6, 14/8, 11/9, 9/10 • 3 d.
v.a. € 339 pp
Super PROMO Benidorm VOLPENSION INCL. TAFELDRANK vertrek 2/3, 9/3 & 16/3 • 10 dagen
€ 429 pp
Vietnam & Cambodja
GRATIS THUISOPHALING
28/2, 21/3, 11/4, 24/10, 7/11 & 21/11
18 dagen
€ 3795 pp
Cruise Middelandse Zee MSC Grandiosa
GRATIS THUISOPHALING
5/7 & 12/7 • 9 dagen
& geldig t.e.m. 31/03/26
v.a. € 323* pp *vroegboekkorting reeds
v.a. € 1629 pp
Zuiderzeemuseum in Enkhuizen
Onze Noorderburen zijn niet alleen een aantrekkelijk fietsland, het vele water biedt ook veel vaarmogelijkheden. Wij gingen mee op riviercruise door een stukje Nederland. Een heel ontspannen manier van reizen.
Apotheek de Groote Gaper
We starten onze trip in Amsterdam, waar rederij VIVA cruises met hun schip VIVA Enjoy vertrekt en ook weer toekomt. Wij hebben geen tijd voorzien om de stad zelf te bezoeken en hebben daar al meteen spijt van. In sneltempo gaan we na het inchecken even van boord. Niet ver, want we willen de boot niet missen. De typische grachten met statige grachtpanden en stoeptuintjes geven ons toch een beetje Amsterdamgevoel.
Wie voor vertrek of na het aanmeren een of twee dagen Amsterdam plant, heeft keuze te over hoe die te vullen. Je kan heel verschillende stadsdelen verkennen of musea bezoeken die je hier in alle thema’s en voor ieders interesse hebt. Let bij het rondslenteren wel goed op de fietsers, ze nemen hun plaats in en rijden aan een stevig tempo door. Iets waar je als gevelkijkende en de weg zoekende toerist niet altijd beducht op bent.
Tijd om aan boord te gaan en een restaurant op te zoeken. Er is keuze uit drie restaurants, die proberen we alle drie uit, zonder meerprijs want alles is inbegrepen.
Terwijl we aan tafel zitten, licht het schip het anker en varen we, met Kapitein Zwier Keizer aan het roer, over het Markermeer, met Enkhuizen als bestemming. Enkhuizen ligt aan de Houtribdijk, een dam van 26 kilometer die het Markermeer van het IJselmeer scheidt. Het was de bedoeling om het 700 km2 grote Markermeer in te polderen en er land van te maken zoals het met de Noordoostpolder en Flevoland is gegaan. Die plannen gingen niet door en het bleef water.
Bij het binnenvaren van Enkhuizen worden we verwelkomd door de carillon van de Drommedaris, die om het kwartier een deuntje laat horen, een eeuwenoude traditie. Terwijl het schip aan de stekker gaat om propere stroom op te laden, neemt gids Gea ons mee richting overzet die ons naar het Zuiderzeemuseum en het Zuiderzeedorp brengt. Je loopt er door het zuiderzeegebied anno 1880-1930, de periode net voor de afsluitdijk in 1932 de Zuiderzee tot meer maakte. Het Zuiderzeemuseum is een soort Bokrijk van die regio. De klinkerstraatjes tussen de honderdveertig historische huizen, school, kerk, winkels… vormen samen een compleet dorp. In de haringrokerij kan je ambachtelijk gerookte vis eten, je loopt kleine vissershuisjes én grote rijkemanshuizen binnen, en de etalage van de bakker ziet er heel aanlokkelijk uit. De apotheek van het dorp is De Groote Gaper die tot 1978 in Hoorn dienstdeed. Het beeld van de Gaper was destijds het uitgangbord, een beetje zoals je nu apotheken herkent aan het groene kruis. Achter de apotheek is een collectie van die gapers bijeengebracht. In het dorpsschooltje tegenover de kerk schuiven we in de oude schoolbanken. Ook de zeilenmaker, mandenvlechter, barbier, tonnenmaker, scheepsbouwer, … ontvangen je graag in hun atelier.
Vanuit het Zuiderzeemuseum trekken we de stad in. Enkhuizen heeft een oppervlakte van 116 km2 waarvan 103 km2 water. Er wonen 18.000 mensen. De stad, die doorsneden wordt door grachten, wordt ook wel de Haringstad genoemd omdat het
ooit het centrum van de haringvisserij was. In de bloeitijd (17de eeuw) telde Enkhuizen de grootste haringvloot van Nederland. In het wapenschild vind je de haringen terug. De stad heeft een goed bewaarde historische binnenstad binnen zestiende eeuwse vestingwallen. Eigenlijk is het een groot openluchtmuseum met maar liefst 361 rijksmonumenten. Ze stralen de glorietijd van de VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) uit en de overzeese handel die Enkhuizen rijk maakte. We passeren de Westerkerk, het imposant stadhuis, het oudste huis van de stad uit 1460, de Waag, het Spuihuisje (vroegere sluiswachtershuisje) en niet te vergeten de Drommedaris. Dat is een stadspoort uit 1540, die vanuit de toren uitzicht bood over de havens en de Zuiderzee. In de toren een carillon met 44 klokken.
De oude stadsgevangenis is ook een bezienswaardigheid. Elk van de drie verdiepingen heeft twee houten cellen. Er is nu een museum gevestigd. Het gebouw staat helemaal scheef door een verzakking van de ondergrond.
Een beetje natgeregend, maar heel tevreden over wat we gezien en gehoord hebben, gaan we weer aan boord.
Enkhuizen is een openluchtmuseum met 361 rijksmonumenten.
Bevriend vuur trof Nijmegen. Enkele maanden later waren de Amerikanen wel de bevrijders. Dan kan je hen toch niet haten?
Bij een cruise is het leven op het schip een belangrijk onderdeel van de reis. Bij goed weer speelt dat zich voor een groot deel af op het dek. Maar dat is ons alleen de laatste namiddag en avond gegund. De andere dagen is het koud en nat. We laten ons daardoor niet tegenhouden om de steden te verkennen waar we aanleggen, met een goede regenjas en paraplu valt het allemaal best mee, maar eens terug aan boord houden we het toch liever droog en warm. We blijven dus binnen. Door de grote ramen van de panorama lounge zie je de oevers evengoed en de gratis drankjes in de bar (alcoholische en niet-alchoholische alternatieven) maken het best gezellig. Ons voornemen om niet al te gretig al dat lekkers op ons bord te (laten) schuiven, houdt geen stand. Dit is niet het moment voor dat soort voornemens.
De volgende ochtend leggen we aan in Nijmegen tussen de Waalbrug en De Oversteek, twee historische bruggen over de rivier de Waal. Vandaag is Ryana onze gids. Nijmegen is de enige Nederlandse stad met een hoger en lager stadsdeel. Het lager deel is van latere datum, het was lang bedekt door ijs.
Nijmegen werd verschillende keren vernield, een laatste keer was bij het bombardement in februari 1944. Het was bevriend vuur dat de stad trof. Er werd lang niet veel over gesproken, vertelt de gids. Enkele maanden later waren de Amerikanen de bevrijders. Dan kan je hen toch niet haten? Maar het bombardement sloeg wel diepe wonden, in de stad en bij de bewoners. De bevrijding van Nederland boven de rivieren begon met operatie
Market Garden. Er kwamen 48 geallieerde soldaten om het leven toen ze de brug over de Waal wilden innemen. Zij – en bij uitbreiding alle soldaten die wereldwijd strijden voor vrede en vrijheid – worden elke avond herdacht met de Sunset March. Een veteraan gaat dan de brug over op het ritme waarmee de 48 paren lichtmasten aangaan. Wie dat wil kan de veteraan volgen. Een pakkend avondlijk ritueel.
We lopen de Sint Stevenskerk uit de dertiende eeuw binnen en bewonderen een schilderij met een opvallend blauw. Het pigment ultramarijn werd oorspronkelijk gewonnen uit de halfedelsteen lapis lazuli en was duurder dan goud.
Een bekende inwoner van Nijmegen is Mariken van Nieumeghen, de hoofdfiguur uit een mirakelspel uit het begin van de zestiende eeuw. Ze werd verleid door duivel Moenen en ging mee naar Antwerpen. Toen ze tot inkeer kwam stuurde God haar naar het klooster om haar zonden goed te maken. Na enkele jaren in het klooster keerde ze terug naar Nijmegen. Haar beeld staat op de grote markt.
De Hezelstraat was in de tijd van de Romeinen de belangrijkste handelsstraat, nu vind je in de historische panden sfeervolle speciaalzaken: van kaas tot juwelen, van boeken over koffie- en thee tot hoeden,…
Ander erfgoed: het Protestants weeshuis, het Stadhuis, een stadspoort, … In de Waagh werd in de middeleeuwen boter gewogen. De vergoeding daarvoor was een bron van inkomsten voor de stad. Nu is er in de Waagh een restaurant.
12 km buiten Nijmegen ligt Groesbeek. Daar groeien de wijnranken van domein de Colonjes. De eerste stokken werden geplant in 2001 nu maken ze hier in een goed wijnjaar tot 150.000 liter biodynamische wijn. Daarvoor slaan verschillende wijnbouwers de handen in elkaar in een coöperatieve. Samenspel van bodem, wijnstoksoort en klimaat op de dertien hectare grond doen de rest. Zoals bijna overal in Europa, zijn de wijnstokken geënt op Amerikaanse stammen. Door een ziekte gingen de Europese wijnstokken immers ter ziele. Geen wijngaardbezoek zonder proeven. Vraag me niet naar deskundige uitleg of tips. Ik ben geen wijnkenner en heb ook geen ambitie op dat vlak. Het klinkt een beetje als vloeken in de kerk voor wijnliefhebbers, maar ik geniet minstens evenveel van een glas versgeperst vruchtensap dat ze hier ook maken in de sociale werkplaats.
De cruisereis gaat voor de opvarenden na Nijmegen via Antwerpen, Middelburg, Rotterdam en Dordrecht terug naar Amsterdam. Voor ons zit de trip er halverwege op, wij gaan van boord in Antwerpen. Ook daar is het bezoekenswaardig aanbod groot, maar onze tijd beperkt. We kiezen voor de vernieuwde Rubenstuin. De kunstenaarswoning is voorlopig gesloten, de tuin kan je wel bezoeken. Rubens hield van zijn tuin en via onderzoek van archiefdocumenten, bloemstillevens, hoveniershandboeken en zelfs enkele handgeschreven brieven van de kunstenaar zelf, werd de sfeervolle ommuurde tuin vorig jaar opnieuw ingericht en beplant zoals die er in zijn tijd moet hebben uitgezien. Met onder andere tulpen in een waaier van variëteiten en kleuren.
Turen over het water
De Waagh in Nijmegen
In de Waagh werd in de middeleeuwen boter gewogen.
Meer info: www.viva-cruises.com/nl
Het is uiteraard ook mogelijk om de steden apart zonder schip te bezoeken. Voor deze reportage mocht onze redacteur kosteloos meevaren.
Van 6 tot 22 februari 2026 wordt Middelkerke dé ontmoetingsplek voor sportliefhebbers tijdens de Olympische Winterspelen in Milano-Cortina. Het BOIC organiseert er, samen met de gemeente Middelkerke en Golazo, voor het eerst een wintereditie van het Olympisch Festival. Op de grote parking aan de Koninginnelaan verrijst een sfeervol supportersdorp met winterbar, grote schermen en een overdekte ijspiste. Bezoekers kunnen er samen de prestaties van Team Belgium volgen. De toegang tot het festival is gratis; enkel het schaatsen is betalend. Meer info: www.olympicfestival.be
BOEK
Opgelicht, hoe iemand in 3 maanden
300 000 euro verloor
Wat als je op je 66ste binnen de drie maanden alles verliest: al het spaargeld voor je pensioen, je huis, je partner en je zelfvertrouwen? Opgelicht is het rauwe, waargebeurde verhaal van Peter Van Welden. Een ogenschijnlijk onschuldige WhatsApp-chat loopt uit op een geraffineerde fraude die hem stap voor stap meesleurt in een fuik van leugens, druk en dreigende deadlines. Hij ziet de signalen, maar wil te graag geloven dat het goedkomt. Tot hij met lege handen achterblijft, met een schaamte die nog pijnlijker is dan het financiële verlies. Dit boek laat je van dichtbij ervaren hoe online manipulatie werkt en waarom ook slimme, succesvolle mensen erin trappen. Het onthult de psychologische tactieken van oplichters die zich zo geloofwaardig voordoen dat verlangen het telkens wint van wantrouwen.
Fiets- en wandelbeurs
Van 28 februari tot 1 maart gooit Flanders Expo in Gent zijn deuren open voor fiets- en wandelliefhebbers die op zoek zijn naar inspiratie. Er is een wandel- en fietsinfomarkt, een e-bikespektakel, lezingen, de verkiezing Belgische Wandelroute en Fietsroute van het jaar en nog veel meer. Wie weet ga je naar huis met een hele to do-lijst aan wandelroutes of plan je er je volgende fietsvakantie.
Meer info: www.fietswandelbeurs.be
MUSEUM Vals
Het Speelkaartenmuseum in Turnhout pakt uit met een verrassend thema. De expo ‘VALS! Niet eerlijk, wel geniaal!’ dompelt het publiek onder in een wereld waar slimme handen, scherpe geesten en een flinke dosis lef de regels herschrijven. De tentoonstelling neemt verschillende soorten valsspelers onder de loep en analyseert
hun gedrag. Via verhalen, intrigerende objecten, animaties, filmpjes en archiefmateriaal ontdekken de bezoekers hoe vindingrijk mensen zijn in hun zoektocht naar misleiding. De expo VALS! mag gezien worden als een ode aan de creativiteit van de valsspeler. Want soms moet je toegeven: dit is misschien niet eerlijk, maar wel geniaal! Nog tot 27 september. Meer info: www.speelkaartenmuseum.turnhout.be
We staan voor een aantal historische uitdagingen: de klimaatcrisis, de vergrijzing, de opkomst van artificiële intelligentie en internationale conflicten. Alleen door echte verandering, van onszelf en van de wereld, kunnen we de uitdagingen die op ons afkomen het hoofd bieden. Waarom houden we dan toch zo vast aan oude gewoontes en valse zekerheden?
In het pasverschenen Verandering laat Stefan Klein zien waarom we van nature terughoudend zijn om het nieuwe te omarmen, en legt hij zeven illusies over vooruitgang bloot die ons verlammen. Aan de hand van wetenschappelijke bevindingen en een aantal opmerkelijke anekdotes onthult hij volgens welke wetten verandering werkt. Dit boek laat zien waarom verandering zo moeilijk is en waarom het nog niet te laat is.
PODCAST
Podcastmaker Kenneth Berth gaat op zoek naar de man die hem in 2021 aanreed op een zebrapad in Parijs. Van de bestuurder die hem aanreed, hoorde hij sindsdien niets meer. Die stilte maakt hem boos, maar fascineert hem ook. In vijf afleveringen verkent hij de complexe emoties en verhalen rondom verkeersongevallen, vanuit zowel het perspectief van slachtoffers als veroorzakers. Kenneth spreekt met de kinderen van het slachtoffers en laat zich begeleiden door iemand die dagelijks dergelijke ontmoetingen faciliteert. Deze gesprekken bieden inzicht in hoe mensen omgaan met trauma en de zoektocht naar herstel.
Het aantal jongeren dat criminele feiten pleegt en in een gemeenschapsinstelling terechtkomt, steeg het afgelopen jaar met bijna 20 procent. In de nieuwe HLN-podcast ‘Jong Veroordeeld’ neemt podcastmaakster Feline Franceus je mee achter de gesloten deuren van De Zande, een gemeenschapsinstelling voor jongeren. Hoe beland je als minderjarige in de criminaliteit? Hoe voelt het om als jongere veroordeeld te worden door een rechter én door de samenleving? En wat speelt er zich af achter de muren van De Zande?
Van 18 tot 22 februari tonen een heel aantal Disneyfiguren hun mooiste pirouettes op het ijs. Het thema dit jaar is Prinsessen en Helden. Zo trekken onder andere Mirabel van Encanto, Elsa, Rapunzel en Ariel hun schaatsen aan. Good old Mickey en Minnie zijn de gastheer en gastvrouw in de Lotto Arena voor een schaatsshow van wereldniveau, iconische muziek en prachtige kostuums. Meer info: www.lotto-arena.be
In 1938 gaf René Magritte een lezing in het KMSKA onder de titel La ligne de vie. Hij sprak over zijn visie op de werkelijkheid, de geschiedenis van het surrealisme in België en de ontwikkeling van zijn kunst. De tentoonstelling Magritte. La ligne de vie keert terug naar dat sleutelmoment in de Belgische kunstgeschiedenis. Wandel als het ware door Magrittes lezing en laat je leiden door zijn eigen woorden en de schilderijen die hij toen beschreef. Net als hij begin je bij zijn vroege werk en passeer je schilderijen vol visuele raadsels en woordspelingen, zoals Ceci n’est pas une pipe. Magritte vertelt zelf waarom hij bomen en ramen zo vaak schilderde, en wat zich achter die motieven schuilhoudt. Nog tot 22 februari in het KMSKA in Antwerpen. Meer info: www.kmska.be
Het erfstuk leidt ons deze keer
naar Norma Schelstraete (81) in het Oost-Vlaamse Lovendegem. Daar pronkt op een tafel een oude, koperen en geblutste koffiemoor.
Norma en haar geblutste koffiemoor
De waterketel in kwestie is volgens de eigenares ruim honderd jaar oud. Hij werd jarenlang gebruikt in de keuken van de overgrootvader van Norma’s echtgenoot Maurice Roelandts die in 2019 op 72-jarige leeftijd overleed.
Overgrootvader Johannes Neirinck stierf in 1923. Hij was toen 82 jaar en woonde in Ursel. Na zijn dood kreeg Maria Neirinck, de dochter van Johannes en de grootmoeder van Maurice, de ketel die nog later bij zijn moeder Marguerite Clynck belandde. Moeder Marguerite verdeelde het koperwerk van de familie eerlijk. Norma en Maurice kregen de ketel en de broer van Maurice werd eigenaar van een kan.
De eerste eigenaar van de koffiemoor was beroepshalve houthakker. Het verhaal doet de ronde dat Johannes’ echtgenote Eugenia op een goede dag boterhammen en koffie naar de houthakker in het bos bracht. Tijdens de rustpauze zou die gezegd hebben: “Ben je daar nu weer met die oude koperen kan?” Voor de grap zou hij met zijn kapmes naar de kan geworpen hebben en die liep daar een flinke deuk bij op. Ook de ketel liep in de loop der jaren gebruiksschade op en kreeg ondermeer een nieuwe schenktuit. Zijn functie als koffiemoor is al lang opzijgeschoven maar als decoratief erfstuk blijft de ketel zowel voor Norma als voor haar kinderen en kleinkinderen waardevol. De jongsten van haar zes kleinkinderen gebruiken de ketel als bergplaats voor hun speelgoed.
Het verhaal van de koffiemoor is tot op heden slechts bij een handjevol van de ruim 200 leden van OKRA-trefpunt Lovendegem bekend. Norma werkt er onder meer mee aan de wandelkalender.
HORIZONTAAL 1 mysterie 6 smaldeel
12 vergrootglas 13 indianentent
14 afdruk 17 verzoekschrift 19 ingenieur 20 karig 22 decibel 23 opstaande kraag 24 beroep 25 dierentuin 26 Open Universiteit 28 lidwoord 29 selenium
31 in orde 32 gooien 35 sportploeg
38 dakbedekking 39 één en ander 40 klokjesbloem 43 individualist 46 gram
47 Verenigde Naties 48 televisie
49 Olympische Spelen 51 viervoeter
52 afgelegen plaats 54 Britse omroep
55 voormiddag 57 toneelachtergrond
59 bustehouder 60 soort klaproos
63 bocht in een rivier 66 pl. in Duitsland
67 profeet 68 beetgaar 69 ongeval.
VERTICAAL 1 gevaar 2 Engels bier 3 kussenvulling 4 droog (van wijn)
5 hoofdstuk 7 onvruchtbaar 8 opvulmiddel 9 vrouwtjesaap 10 aanwijzend vnw. 11 mannetjeshert 15 loyaal 16 een nummer trekken 17 met alle geweld 18 afgod 21 British Airways
27 molentrechter 30 loodrecht
33 eenieder 34 geneesmiddel
36 vurig 37 hoogste speelkaart 40 geurstof 41 vanzelfsprekend
42 tussen (in samenst.) 43 wasem
44 gelijkluidend 45 houten kuip
46 Italiaanse drank 50 ontzetting
53 hoofdcommissaris 56 soort gebak
58 deel v.h. been 61 amfibie
62 heidemeertje 64 wier 65 laagte.
Oplossing december
GENIAAL
Oplossing kruiswoordraadsel februari 2026
Schiftingsvraag: Hoeveel paren lichtmasten gaan dagelijks aan bij de Sunset March in het Nederlandse Nijmegen?
Bezorg ons de oplossing van het kruiswoordraadsel via wedstrijd@okra.be voor 25 februari 2026. Vermeld je naam, adres, voorkeurprijs en het antwoord op de schiftingsvraag. De winnaars worden persoonlijk verwittigd.
Insturen via post kan ook: OKRA vzw, wedstrijd februari 2026, PB 40, 1030 Brussel.
Tip: Je vindt het antwoord op de schiftingsvraag elders in dit OKRAmagazine.
Frankeer je brief zelf, maar een ongebruikte postzegel toevoegen om deel te nemen is niet langer nodig.
• 5 exemplaren van de roman 'Crescendo' van Hilde Van Mieghem
• 5 exemplaren van de roman 'Overgave' van Hilde Van Mieghem
• 5 exemplaren van het boek 'Wat zegt de etiquette?' van Kevin Strubbe
• 5 exemplaren van het boek 'Slaapwel' van Sandra Pirrera
• 5 exemplaren van het boek 'Bouillonista' van Frederiek Ballière
Vul de sudoku in door in elk blokje een cijfer van 1 tot en met 9 te schrijven. Let op: in elke rij, kolom en 3x3-blok mag elk cijfer maar één keer voorkomen!
Medewerkers OKRA-magazine februari 2026
Ankie Beerten, Michiel Bronckaerts, An Candaele, Dominique Coopman, Karlijn De Haes, Peter Dhaese, Jurgen D’Ours, James Arthur Ghesquière, Els Hoebrechts, Eric Hulsmans, Fons Jacobs, Marijn Loozen, Ellen Ophalvens, Steven Reynders, Ingrid Samson, Kaat Soetermans, Ian Segal, Mira Sissau, Eric Sohl, Kevin Strubbe, Kristof Vadino, Arno Vande Velde (Arnoleon), Ellen Van Reybrouck, Lucie Van Hemelrijk, Karin Vanhoven, Hilde Van Malderen, Matthias Van Milders, Tom Van Welkenhuyzen en Arno Vermeulen.
Coördinatie en eindredactie Arno Vermeulen en Jurgen D’Ours
Vormgeving Ankie Beerten en Tom Van Welkenhuyzen
Reclameregie Trevi plus bvba, Katrien Lannoo, Meerlaan 9, 9620 Zottegem, 09 360 48 54, Katrien@treviplus.be
Druk Dessain Printing, Mechelen
Coverfoto Katrijn Van Giel
Oplage 163 620 exemplaren
Verantwoordelijke uitgever Sonja Vertriest, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel
Zonder schriftelijke toestemming van de uitgever mag geen enkele tekst of illustratie geheel of gedeeltelijk worden gereproduceerd. Advertenties vallen niet onder de verantwoordelijkheid van de uitgever.
Het maartnummer verschijnt uiterlijk op 27 februari 2026. Je kunt OKRA-magazine ook lezen via www.okra.be.
Contacteer magazine@okra.be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag. Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.
Home cuisine zorgt voor een lekker, verse en gezonde
maaltijd aan huis, elke dag!
Wat doet Home Cuisine?
Home Cuisine brengt smaakvolle, gezonde en vers bereide gerechten gekoeld bij u aan huis. U hoeft ze enkel nog een paar minuutjes op te warmen in de microgolfoven en klaar. Maak zelf uw keuze uit onze ruime selectie van gevarieerde en evenwichtige dagschotels en keuzemenu’s. Een menu bestaat telkens uit een soep, een hoofdgerecht en een dessert en wordt gekoeld aan huis geleverd.
Waarvoor staat Home Cuisine?
Lekker en evenwichtig:
Onze menu’s worden steeds met de grootste zorg samengesteld en zijn afgestemd op de seizoenen. Ook de lekkerste klassiekers van de Belgische keuken vindt u erin terug.
Vers en gezond:
Met Home Cuisine geniet u telkens weer van een (h) eerlijke maaltijd. Geen smaakversterkers of bewaarmiddelen, maar altijd bereid met de meest verse ingrediënten.
Gemakkelijk:
U beslist zelf hoe vaak u bestelt, wanneer het wordt geleverd en wanneer u de maaltijden zal eten. Enkel nog een paar minuutjes opwarmen in de microgolfoven en klaar. Zo eenvoudig is dat!
Hoe bestellen?
U kunt ons bereiken via mail of gratis nummer 0800 19 020. Om uw persoonlijke wensen zo goed mogelijk te leren kennen, kunt u ons telefonisch of per e-mail vrijblijvend contacteren. We leggen de werking graag aan u uit.
INFO@HOMECUISINE.BE
WWW.HOMECUISINE.BE
