OKRA-magazine juli-aug 2026

ZOMERESSAY

Wereldhandel in het nauw

SPRINGLEVENDE TRADITIES

De charme van dansorgels

UIT

Varen door de Westhoek

Langer thuis wonen met een traplift

Uw huis is de plek waar u zich thuis voelt en waar uw herinneringen samenkomen. Het is begrijpelijk dat u daar zo lang mogelijk wilt blijven wonen. Toch kan traplopen na verloop van tijd lastig of zelfs gevaarlijk worden. Veel mensen denken dan aan verhuizen, terwijl er ook een andere oplossing is. Met een traplift van Otolift blijft uw woning toegankelijk en kunt u met een gerust hart blijven genieten van uw vertrouwde omgeving.

Veilig en comfortabel de trap op

Een traplift is eenvoudig te bedienen en geeft direct een gevoel van zekerheid. De zitting en armleuningen zijn opklapbaar, zodat de trap goed begaanbaar blijft voor anderen. Elke Otolift is standaard uitgerust met een gordel, klemsensoren die obstakels detecteren en een noodknop. Dankzij de batterij blijft de traplift ook bij stroomuitval altijd werken.

Een oplossing voor elke trap

Geen enkele trap is hetzelfde, daarom maken wij elke Otolift traplift op maat. Of het nu gaat om een rechte trap of een trap met meerdere bochten, wij zoeken altijd een passende oplossing. De Otolift Modul-Air Smart heeft de dunste enkele rail ter wereld. Daardoor kan hij zelfs op smalle en steile trappen worden geplaatst. Dankzij het verfijnde en slanke ontwerp neemt de traplift zo min mogelijk ruimte in beslag en blijft de trap goed begaanbaar voor anderen.

Ervaring en service waarop u kunt vertrouwen

Met meer dan vijftig jaar ervaring in trapliften staat Otolift bekend om kwaliteit, betrouwbaarheid en persoonlijke service. Onze adviseurs komen graag vrijblijvend bij u langs om te bekijken welke traplift het beste bij uw situatie past. Met een Otolift traplift kiest u voor zelfstandigheid, comfort en veiligheid. U hoeft niet te verbouwen of te verhuizen en kunt gewoon blijven wonen op de plek die u het meest dierbaar is, uw eigen huis.

Alle trapliften in een overzicht

Op uw gemak alles doorlezen

Verhalen van tevreden klanten

Ontvang gratis onze brochure

Wilt u meer weten over de mogelijkheden voor een traplift in uw woning? Scan de QR-code, ga naar Otolift.be/pakket of bel direct gratis naar 0800 - 59 003

De brochure wordt binnen 2 werkdagen verzonden

140.000+ klanten kozen al voor Otolift. Zo blijft u langer thuis wonen, zonder de hoge kosten van verhuizen of verbouwen.

9,3 ( 916 beoordelingen )

Inhoud

JULI – AUGUSTUS 2026

4 ACTUA

8 OVER WAT TELT

Weervrouw Sabine Hagedoren

12 DOSSIER

Nooit te laat

16 DOORGEVRAAGD

Pleegzorg op latere leeftijd

20 DE WERELD MOOIER MAKEN

Radiomaker Piet Deslé leest luisterboeken in

22 WEGWIJS

Flexijob na 1 juli 2026

24 GENERATIEMAKERS

Thuiswerk als basisrecht?

26 ZOMERESSAY

Wereldhandel in het nauw

30 MVX

Alain Borreman uit Hoeilaart

32 SPRINGLEVENDE TRADITIES

Mechanische dansorgels

35 ALLES WAT JE MOET

WETEN OVER

Langdurig zieken, de Vlaamse en de Belgische feestdag

In dit magazine

38 DOORLEEFD

Journalist Rik Van Puymbroeck verloor zijn beste vriend

42 AAN TAFEL

Barbecue met chef-kok

Timon Michiels

46 UIT

Varen in de Westhoek

50 NIET TE MISSEN IN JULI EN AUGUSTUS

53 ZOMERPUZZELS & WIN

Benieuwd naar nog meer activiteiten en nieuws van OKRA? Volg OKRAvzw op @OKRAvzw @OKRAvzw @OKRAvzw OKRA

Uit het nieuws

VIER OP DE TIEN 65-PLUSSERS ERVAREN LEEFTIJDSDISCRIMINATIE

Uit het rapport van het Vlaamse Mensenrechteninstituut blijkt dat leeftijd de meest ervaren bron is van discriminatie, vaker dan discriminatie op basis van geslacht. Iets meer dan vier op de tien 65-plussers voelden zich ooit benadeeld op basis van hun leeftijd. De stereotypen over ouderdom zijn wijdverspreid. 98,8 procent van de bevraagden associëren ouderen met positieve kwaliteiten zoals wijsheid en gezelligheid, maar tegelijkertijd vindt bijna 70 procent hen bemoeizuchtig, kwetsbaar en fragiel. De meeste negatieve ervaringen situeren zich op de werkvloer. Oudere werknemers spreken over gemiste bijscholingskansen en drempels bij aanwervingen.

OKRA-magazine is het ledenblad van OKRA vzw

• OKRA-leden ontvangen OKRA-magazine tien keer per jaar (niet in januari en augustus).

• Een lidmaatschap kost in 2026 33 euro per persoon per kalenderjaar, of 56 euro per gezin.

• Contacteer magazine@okra. be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag.

• Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.

INFO

Lid worden kan

• via www.okra.be

• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar OKRA vzw, team lidmaatschap, postbus 40, 1031 Brussel

• door je naam, adres en geboortedatum te sturen naar lidworden@okra.be

The Beatles krijgen eigen museum

Je zou denken dat een iconische groep als The Beatles al lang een officieel museum heeft, maar niets is minder waar. Bijna zestig jaar nadat de band haar laatste noot speelde, komt daar eindelijk verandering in. En dat op een plek met een flinke portie muziekgeschiedenis: Savile Row in Londen, waar het viertal ooit hun platenmaatschappij Apple Corps runde en op het dak hun legendarische laatste concert gaf. Wanneer het museum precies de deuren opent, is nog niet helemaal duidelijk, maar Londen heeft er in 2027 sowieso een nieuwe trekpleister bij.

Juli – augustus 2026 jaargang 58

nummer 5

ONZE FOTOGRAAF KRISTOF VADINO

Pune, Indië

Op één van de heuvels rond Pune, een stad in het midden van Indië, stookt een familie een vuurtje voor hun deur om de beginnende koude te trotseren. Pune is één van de tien Indische steden met meer dan 5 miljoen inwoners. Maar liefst 65 steden hebben meer dan 1 miljoen inwoners. De enorme migratiegolf van platteland naar stad wordt vooral veroorzaakt door te lage inkomsten uit landbouw, klimaatopwarming en mechanisering. De steden trekken aan door jobmogelijkheden, betere infrastructuur voor opvoeding en gezondheid, hoop op rijkdom of een wat betere toekomst voor kinderen. Velen wonen tijdelijk of heel hun leven in sloppenwijken.

4 op de 10

Belgen kampen met een sociale burn-out. Dat gebeurt wanneer sociale afspraken en verplichtingen zo veel energie vragen dat ze mentaal beginnen door te wegen. Met tegenzin naar een etentje vertrekken of zuchten bij alweer een familiefeest? Dan ben je duidelijk niet alleen. Toch vinden veel mensen het moeilijk om nee te zeggen, terwijl daar eigenlijk niets mis mee is.

POPERINGE HEEFT MEEST TROUWE INWONERS

Onder de kerktoren blijven wonen? In het West-Vlaamse Poperinge nemen ze dat nogal letterlijk. Liefst 76,8 procent van de inwoners blijft er tien jaar of langer wonen, goed voor de titel van meest honkvaste gemeente van Vlaanderen. Gemiddeld blijft 65 procent van de Vlamingen minstens tien jaar in dezelfde gemeente wonen. Dat blijkt uit een analyse van de vijf Vlaamse provincies. Kinrooi en Oudsbergen vervolledigen de top 3. Niet verwonderlijk, want van alle provincies heeft Limburg de meest honkvaste inwoners.

LIFEHACKS

VOOR VERVELENDE PLAATSEN

Stof onder de wasmachine

Stofnesten die zich onder je wasmachine of kast verstoppen? Trek een kous over de hoek van een kleerhanger en schuif die onder het toestel of onder de kast. In één beweging haal je stof, haren en kruimels tevoorschijn.

Kalk uit de douchekop

Komt er uit je douche nog maar een zielig straaltje water? Draai de douchekop los van de doucheslang,

“

giet er wat schoonmaakazijn of ontkalker in en draai daarna weer vast. Laat een uurtje inwerken en laat daarna de douche even lopen.

Vuile randjes in het toilet Die moeilijk bereikbare rand onder het toilet schoonmaken? Sproei schoonmaakmiddel of ontkalker op toiletpapier en duw die onder de rand. Laat even inwerken en spoel daarna gewoon door.

“Toen ik jong was, leek vijftig ronduit oud. Nu ik zelf die leeftijd heb bereikt, denk ik: het moet nog beginnen. Ik heb nog zoveel dromen en nog zoveel te doen dat vijftig aanvoelt als een startpunt, een reset.”

Presentatrice Saartje Vandendriessche in De Zondag

AGENDA

International Plastic Bag Free Day

3 juli is het International Plastic Bag Free Day, een dag die ons eraan herinnert hoeveel plastic zakjes we ongemerkt blijven verzamelen. Plastic zakjes behoren wereldwijd tot het meest voorkomende zwerfvuil en belanden te makkelijk in rivieren, oceanen en natuurgebieden. Daar kunnen ze honderden jaren blijven rondzwerven en schadelijk zijn voor dieren en ecosystemen. Met de actiedag wil de internationale organisatie Break Free from Plastic mensen bewust maken van hoe vanzelfsprekend wegwerpplastic geworden is en tonen dat eenvoudige alternatieven, zoals herbruikbare tassen, een groot verschil kunnen maken.

Big Jump

Op 13 juli verandert Europa even in een gigantisch openluchtzwembad tijdens de Big Jump. Met het initiatief springen duizenden mensen tegelijk in rivieren, kanalen en meren om aandacht te vragen voor proper en toegankelijk zwemwater. Wat ooit begon als een milieuprotest groeide uit tot een zomerse traditie waarbij actievoeren en verfrissing hand in hand gaan. En nu maar hopen dat het die dag mooi weer is.

Ga mee naar Night of the Proms in de AFAS Dome op donderdag 19 november 2026!

Bart Peeters

Vier jij mee 70 jaar OKRA? HollyJohnson

Vanessa Amorosi ...

Niels Destadsbader presenteert

voor de 3de keer Night of the Proms

Bevestigde artiesten voor deze editie:

Holly Johnson (Frankie goes to Hollywood) met klassiekers als Relax, The Power Of Love en Two Tribes

Bart Peeters

Vanessa Amorosi

Meer namen vind je op onze website ...

INSCHRIJVEN !

Trefpunten schrijven in via hun provinciaal of streekpuntsecretariaat.

> Ben je lid van een trefpunt dat geen collectieve inschrijving voorziet?

Dan kun je rechtstreeks inschrijven via het provinciaal of streekpuntsecretariaat.

> Ben je lid van OKRA maar niet aangesloten bij een trefpunt?

Dan kun je inschrijven via een mail naar 70jaar@okra.be.

Al vier decennia lang brengt Night of the Proms klassieke muziek en pop samen op één podium. Wat in 1985 begon als een gewaagd project van twee studenten groeide in veertig jaar tijd uit tot één van de grootste indoor concertreeksen van Europa.

“De liefde voor mijn kinderen gaf mij de kracht om door te gaan.”

WEERVROUW SABINE HAGEDOREN

Bijna 33 jaar geleden brengt VRT-weervrouw Sabine Hagedoren (58) voor het eerst een weerbericht onze huiskamer binnen. Sindsdien altijd met dezelfde warme glimlach. “Ik doe mijn werk ontzettend graag”, vertelt ze. Of onze weervrouw in het echte leven ook zo vrolijk in het leven staat? Ja, hoor. “Mijn glas is halfvol”, lacht Sabine. “Ik ben wie ik ben en wil mijn emoties niet wegstoppen, zeker niet in mijn eigen kring. Een lach, een traan, waarom niet? Wat je denkt en voelt, kan je beter uiten dan opkroppen.”

Tekst Dominique Coopman Foto's Kristof Vadino

Ik herbekijk een opname van ‘Het Huis’ uit 2017. Eric Goens in gesprek met Sabine Hagedoren kort na de dood van haar man Jurgen. Hij werd 42 jaar en stierf op 28 juli 2016. Jurgen en Sabine waren dertien jaar getrouwd en de gelukkige ouders van Lars (toen 10) en Lise (toen 9). Het afscheid nemen van Jurgen en zijn dood lopen als een rode draad door ‘Het Huis’. Toch lacht Sabine bijna onophoudelijk. Enkel aan tafel, wanneer TV-maker Goens een fles wijn en twee glazen bovenhaalt, en het laatste moment ter sprake komt, komen de tranen. ‘Ik had me voorgenomen niet te wenen’, excuseert ze zich. Ze staat en gaat een derde glas halen, zet er een gedachtenisprentje bij en schenkt haar man een teug in van zijn lievelingswijn uit Zuid-Afrika. “Jurgen is er altijd bij en dus mag hij ook nu meedrinken. Ik klink op hem en op de liefde en ik dank hem voor ons leven samen, al was dat veel te kort.”

Wie was Jurgen, vraag ik aan Sabine. “Jurgen was mijn man”, vertelt ze, “maar ook mijn beste maat, de papa van mijn kinderen. We vormden één

hecht team. Hij stond graag in het leven, had veel humor en kon mensen verbinden. Hij was ook welbespraakt, kon met twee zinnen een lastige situatie ontmijnen. Beroepshalve was hij bankier, en daarnaast zeer sportief. We hebben samen veel opgebouwd.”

In 2012 werd bij Jurgen een zeldzame longkanker vastgesteld. “De dokters maakten ons duidelijk dat we met het ergste rekening moesten houden. Binnen welke termijn, wist niemand. Toch besloten we al heel snel om – voor zover dat kon – er alles uit te halen, niet alleen voor Jurgen zelf, maar vooral voor de kinderen. Elke extra tijd die we kregen was meegenomen – elk jaar, elke maand, elke dag. Lars en Lise waren toen nog kleuters van vijf en vier jaar. Toen hun papa stierf, waren ze tien en negen. Nu zijn ze twintig en negentien.

Jurgen is vier jaar ziek geweest. Samen met de dokters, hebben we er alles aan gedaan, om zijn ziekteproces en het afscheid nemen, hoe pijnlijk ook, te rekken. Het betekende zware chemotherapie. Elke maand kreeg Jurgen een kuur. De eerste week was hij slecht, de tweede nog slechter, de

derde ging het iets beter en de vierde week konden we weer iets samendoen. Had hij een slechte dag, dan hoopten we op een betere de dag nadien. Had hij een goeie dag, dan maakten we er met zijn allen gebruik van om samen te zijn en ons te amuseren.

Tijdens Jurgens ziekteperiode heb ik – omringd door onze kinderen, mijn ouders en schoonouders – voor mijn man gezorgd. Tegelijk bleef ik werken, zonder daar iets over te zeggen. Alleen Frank Deboosere, mijn naaste collega, en een vriendin die ook op de VRT werkt, wisten dat mijn man zo ziek was. Ik wilde die twee werelden – die van gezin en werk - gescheiden houden. Ik wou ’s middags aan tafel gewone gesprekken kunnen voeren, en kunnen lachen en grienen, zonder al te veel ambetante vragen of blikken. Mijn werk was mijn houvast: ik haalde er de energie uit om er ’s avonds en in het weekend volledig te zijn voor Jurgen en de kinderen.”

“Op het einde is het snel gegaan. De vrolijkheid was toen ook echt zoek. En toch waren er kleine lichtpunten, zoals de manier waarop de kinderen

“Samen met de dokters, hebben we er alles aan gedaan, om zijn ziekteproces en het afscheid nemen, hoe pijnlijk ook, te rekken.”

met dat grote verdriet omgingen. Op een dag waren ze met hun tante aan het ronddwalen in het ziekenhuis en vonden ze in de kapel een boekje van Phil Bosmans, met een tekstje over humor. Hun papa was een man van humor. Lars vroeg of hij dat tekstje mocht voorlezen aan het ziekbed van zijn papa. Hij las het voor, en dat deed deugd. En later, las Lars het tekstje nog eens, in het begin van Jurgens uitvaart. De toon van de viering was meteen gezet. Er werd geweend, gelachen, geapplaudisseerd. Helemaal zoals Jurgen het had gewild. En er was veel volk. Heel veel volk.

Het voordeel van die enkele jaren van ziekte is dat je alles hebt kunnen uitspreken. Ook met de kinderen. Tijdens Jurgens ziekte hebben we Lars en Lise – hoe klein ze ook waren – overal bij betrokken. We gaven hen de informatie die ze nodig hadden, op hun niveau, en we vertelden dat papa zou sterven. De avond voor Jurgen stierf, zei een mevrouw tegen mij: ‘Laat de kinderen afscheid nemen nu je man er nog is.’ En dat hebben we gedaan. Ik ben nog altijd ontzettend dankbaar dat we die mevrouw zijn tegengekomen. De volgende dag was Jurgen er niet meer.”

“Maar het leven gaat verder. Een week na Jurgens dood ging ik weer aan het werk. Hoe ik door die periode ben geraakt? Met vallen en opstaan. Wat mij de kracht gaf om door te gaan, was de liefde voor mijn kinderen. Nu Jurgen

er niet meer was, was het aan mij om er altijd voor hen te zijn. Zij moesten altijd met hun verdriet bij mij terechtkunnen.

En mijn eigen verdriet? Dat mocht en mag er zijn. Eén ding was duidelijk, de toekomst die we samen aan het opbouwen waren, viel weg. Het plan dat we hadden, ging niet door, hé. En toch moesten we verder, en dat gaat met ups en downs. De ene dag ging het goed, de andere dag minder. Verdriet verandert maar verdwijnt niet. En soms verbergt het verdriet zich in de luwte van het leven, en soms komt het plots de kop opsteken. Ook het gemis blijft, maar ik laat het toe, een andere keuze is er echt niet. Rouwen is ploeteren, is zoeken, is lachen, is wenen.

Troost vind ik in mijn kinderen, en hoe zij opgroeien, klaar om hun vleugels uit te slaan. en soms vind ik troost door eens diep te zuchten en te zeggen: ‘Ik weet het even niet.’

Ik ken weinig echt slechte dagen, en toch. Heb ik zo’n dag dat alles tegenzit, dan kijk ik naar het plafond en denk ik, oké, dat hangt er nog, we kunnen verder (lacht) Of ik denk aan morgen, aan een nieuwe dag, waarop de zon ongetwijfeld weer zal schijnen. Zit ik in de put – en dat gebeurt af en toe – dan klim ik er weer uit. Of, ik trek me even terug. Dan blijf ik gewoon een dag thuis, en ‘geniet’ van een dag voor mezelf. Of ik doe gewoon mijn huishouden: de kook, de was en de

plas. Want nee, de kabouters zullen het niet doen.”

“Ik heb ook enkele heel leuke hobby’s. Vroeger fietste ik veel, vandaag speel ik vaak tennis. Sinds mijn deelname aan het tv-programma Kung Fu Helden doe ik ook twee keer per week kungfu. Dat is zalig, geest en lichaam worden één. Het brengt rust in mijn hoofd. En het gebeurt buiten. Ik ben een buitenmens. Daarom is mijn allerbelangrijkste hobby misschien wel mijn tuin. Ik werk ook zeer graag met mijn handen in de grond, hoe heerlijk! Snoeien, het gras maaien, meststoffen strooien, Is het echt putje winter, dan ruim ik binnen op. Is het zomer én vakantie, dan ga ik met mijn lief en mijn kinderen op reis. Of we gaan fietsen langs de Schelde, doen een terrasje, eten een ijsje.

“Soms verbergt het verdriet zich in de luwte van het leven, en soms komt het plots de kop opsteken.”

Mijn grootste geluk? Mijn grootste geluk is dat ik Jurgen heb leren kennen en dat we samen twee fantastische kinderen hebben. Daar ben ik ontzettend dankbaar voor. Mijn grootste verdriet? Mijn grootste verdriet is dat hij er niet meer is. Echt geluk zit voor mij in wat er op mijn pad kwam en komt. Ik was leerkracht fysica en chemie toen ik weerman Georges Küster ontmoette. Hij tipte me dat er een plek vrijkwam op de weerdienst en ik

waagde mijn kans. Het weer presenteren werd mijn werk, mijn passie, mijn uitlaatklep, mijn leven.

Het weer waar ik me het beste bij voel is een afwisseling tussen zon en wolken, 20 graden en een zacht briesje, ‘s nachts mag het met tussenpozen wat regenen. Alle soorten weer waar het woordje ‘te’ voor staat, zoals te warm, te koud, te nat, te droog, moet ik niet hebben.”

“Wat er in de wereld gebeurt, is verschrikkelijk. We zijn maar een kleine garnaal, we kunnen het niet oplossen. Maar ik wil er ook niet van wegkijken, ook al omdat het me – ondanks alle leed – doet beseffen hoe goed we het hebben. Ik ben blij dat ik hier geboren ben, en niet in armoede of in oorlogsgebied. En ook al moet je er soms naar zoeken, er gebeuren zot veel positieve dingen in het leven. En dan kijk ik naar mijn kinderen en de jongeren in het algemeen en zie hoe die veerkracht opbouwen, iets wat ik heel belangrijk vind. Ik zie hoe ze hun talenten ontdekken en gebruiken. Ik zie dat ze leren goed te zijn voor zichzelf en voor anderen. En ik zie ze sociale vaardigheden ontwikkelen, via sport of jeugdbeweging.

Hoe ik aankijk tegen het ouder worden? Ik wil zo lang mogelijk leven. Gezond leven, bewegen, uitdagingen aangaan. Dat Jurgen een slecht lotje trok, heeft me nog bewuster gemaakt dat het morgen gedaan kan zijn. Daarom wil ik niet te veel uitstellen. Mijn verdriet draag ik mee, het is niet weg en zal nooit weg zijn. Maar ik moet wel vooruit. Ik vind dat als er op je deur wordt geklopt dat je moet opendoen, dat je moet luisteren, proberen en springen. En dan zie je wel waar je uitkomt.

Ben ik een geluksvogel? Ik ben blij en dankbaar om alles wat ik heb: mijn gezin, mijn lief Sam en mijn kinderen, mijn job als weervrouw, een huis en een tuin waarin ik me goed voel, mijn hobby’s. Ik lach ook graag en zie mijn lief en kinderen graag lachen, bijvoorbeeld om mijn verstrooidheid. Een handschoen die in de koelkast ligt, een gsm in een schoen, een sleutel tussen de vorken, een halve afwas en strijk die staat te wachten, terwijl ze me het onkruid zien uitdoen in de tuin Het is een werkpuntje.” (schaterlacht)

“BLIJF JEZELF UITDAGEN, ZÉKER

ALS JE MET PENSIOEN GAAT”

Je hebt lang uitgekeken naar je pensioen, maar nu het moment eindelijk is aangebroken, duikt meteen een nieuwe vraag op: wat doe je met al die tijd? Rustig uitbollen of investeren in een tweede carrière?

Tekst Michiel Bronckaerts

Het pensioen kondigt een nieuw hoofdstuk aan in je leven. Nu je dagen niet meer bestaan uit afgelijnde werkuren, kan je er zomaar even op uittrekken. Een weekendje weg? Dat kan vanaf nu gewoon in de week. Een luxe als je avontuurlijk bent ingesteld. Wie minder inspiratie heeft, belandt al snel in de zetel. Niks mis mee, maar zonder verplichtingen geraken sommigen daar nog moeilijk uit. Een herkenbare situatie voor Mark Claus. Hij is oprichter van Leef-Tijd en begeleidt mensen op weg naar hun pensioen. Daarnaast schreef hij onder meer Met plezier met pensioen, Ouder worden met de glimlach en Oud worden voor beginners. Titels die wat weg hebben van zelfhulpboeken. Geen toeval volgens Claus, want met pensioen gaan moet je leren. Zeker als je verknocht bent aan je job.

“Dat klinkt misschien vreemd, maar wie zich volledig op zijn werk stort, heeft doorgaans weinig tijd voor hobby’s en sociale contacten”, vertelt Claus. “Mensen die op voorhand onderzoeken waar ze plezier uit halen naast het werk, vallen minder snel in een zwart gat. Dat is trouwens geen kritiek op harde werkers. Ik heb vooral moeite met het gebrek aan begeleiding vanuit het bedrijfsleven. Je werk afbouwen en goed afscheid nemen is zo belangrijk, maar staat zelden op de agenda van Vlaamse werkgevers en zelf investeren medewerkers er ook te weinig in. Vaak klinkt het advies: spaar al je verlof maar op. En plots zit je daar met al die vrije tijd.”

Prikkelend pensioen

Je vrije tijd mag geen willekeurig tijdverdrijf worden: ze moet ook betekenis krijgen. Om daartoe te komen, moet volgens Mark eerst de rest van je leven in balans zijn. Dat legt hij uit aan de hand van de metafoor van een huis. “In het huis zijn er verschillende kamers die aandacht vragen: je lichaam, je geest, je relaties, je praktische zaken, de omgang met jezelf en zingeving. Op zolder en in de kelder liggen verborgen schatten:

herinneringen, talenten, interesses of waarden die je misschien uit het oog verloor. En rond het huis ligt de tuin. Daar moet je soms snoeien wat niet meer past, maar je kan er ook nieuwe dingen zaaien en laten groeien.” Wie niet weet wat te doen, weet volgens Claus vaak ook niet wat de mogelijkheden zijn. “Ik pleit ervoor om jezelf te blijven uitdagen, zeker na je pensioen. Senioren hoeven moeilijke zaken niet meteen uit de weg te gaan. Nieuwe dingen leren houd je nieuwsgierig, actief en mentaal gezond. Volwassenenonderwijs, digitale opleidingen of een nieuwe hobby, het hoeft niet spectaculair te zijn, zolang je jezelf maar blijft prikkelen.” Die zoektocht hoeft trouwens niet groots of meeslepend te beginnen. Claus raadt mensen aan om letterlijk op ontdekking te gaan in hun eigen omgeving. “Wandel eens door een stad met de vraag: wat bestaat hier allemaal voor mensen die met pensioen zijn? Van vrijwilligerswerk tot lezingen en creatieve cursussen, er zijn vandaag ontzettend veel initiatieven voor senioren. Word je overweldigd door het aanbod? Schrijf dingen die je nog graag wil proberen op en houd ze bij in een boekje. Veel mensen denken dat er niets meer op hen wacht, terwijl er net enorm veel mogelijk is.”

Leven in het nu

Lijstjes maken doet al snel denken aan een bucketlist. De term verwijst naar de Engelse uitdrukking kicking the bucket, oftewel het loodje leggen. Echt bekend werd het begrip pas in 2007, toen Hollywood ermee aan de haal ging in The Bucket List In die film werken Morgan Freeman en Jack Nicholson, twee terminaal zieke mannen, een lijst af vol avontuurlijke uitstapjes zoals skydiven, de Taj Mahal bezoeken en over de Noordpool vliegen. “Ik ben minder fan van zulke spectaculaire plannen”, vertelt Claus. “Natuurlijk mag je dromen, maar leven in het hier en nu is minstens even belangrijk. Op een ochtend vroeg ik tijdens het ontbijt aan mijn vrouw wat we die dag gingen doen. Haar antwoord was: ‘Ik ben nu aan het eten.’ Dat vond ik mooi. Als we wat meer in het moment zouden leven en bewust genieten van wat er nu is, hebben we die grootse plannen niet altijd nodig.”

‘Oud worden voor beginners - Wat ik leerde sinds mijn pensioen’ van Mark Claus is uitgegeven bij Otheo.

Kijk op pagina 55 van dit OKRA-magazine en win een exemplaar van het boek.

EENVOUD PLEZIERT

Is de Taj Mahal te ver of ben je nog niet toe aan een parachutesprong? Ook simpele activiteiten kunnen je pensioen zin geven. Pensioencoach Mark Claus deelt een paar van zijn favoriete bezigheden. Zijn tip: zoek het soms niet te ver.

• Denk na over een tweede carrière. Flexi-job is een mooi systeem, maar het hoeft niet noodzakelijk betaald werk te zijn. Vrijwilligerswerk geeft minstens zoveel voldoening. Of geef je kennis door. Ik begeleid mensen met hun pensioen, maar misschien kunnen anderen ook wat van jou leren. Maak daar een project van.

• Oefen dankbaarheid. Dat gaat verder dan ‘dankjewel’ zeggen. Dankbaarheid moet je een beetje cultiveren. Voor ik ga slapen, overloop ik de momenten waarvoor ik dankbaar ben van de afgelopen dag. Dan dommel je sowieso met een goed gevoel in.

• Schrijf je levensverhaal neer. Dat hoeft geen boek te worden. Begin gewoon met herinneringen die blijven hangen: een plek uit je jeugd, een persoon die veel betekende, een keuze waar je trots op bent. Zo kijk je niet alleen terug, maar ontdek je vaak ook wat vandaag nog belangrijk is. Of begin je dag al schrijvend: noteer wat je gisteren is bijgebleven en wat de komende dag zal brengen.

• Ga op ontdekkingswandeling in je eigen stad. Trek een namiddag rond met één simpele vraag: wat gebeurt hier allemaal voor senioren? Door aandachtig rond te kijken in mijn eigen stad heb ik verenigingen en initiatieven ontdekt waar ik ander anders nooit mee in contact was gekomen.

ACTIEF OP PENSIOEN MET OKRA’S ZOTTE SPORTWEKEN

Wie vooral niet wil blijven stilzitten, kon op de OKRA Zotte Sportweken kennismaken met minder vanzelfsprekende activiteiten zoals zeilen, suppen of zelfs een tandemsprong. Records en competitie doen er niet toe. Wel je grenzen verleggen en ontdekken dat er na je pensioen nog zoveel mogelijk is.

GETUIGENIS POL

“Die ervaring gaf me echt een kick”

Toen Pol Van de Walle voor het eerst hoorde over de Zotte Sportweken, was hij meteen nieuwsgierig. Het originele aanbod, met activiteiten zoals strandzeilen en golf, was tot dan toe een ver-van-zijn-bedshow. “Je ziet bijvoorbeeld mensen wel eens golfen of strandzeilen, maar je gaat ervan uit dat je lid moet zijn van een club of er toch aardig wat geld voor moet betalen. Daardoor dacht ik er nooit aan om het zelf eens te proberen. De Zotte Sportweken nemen die praktische drempels weg.”

En zo zoefde Pol opeens door het zand, oefende hij zijn swing op het golfterrein en mikte hij op de roos met pijl en boog. “Dat was ook allemaal een schot in de roos”, lacht Pol. “De nadruk ligt vooral op proberen en ontdekken. Je krijgt voldoende uitleg en begeleiding, zodat je echt een totaalervaring beleeft. Opeens heb je een golfclub in je handen en denk je: nooit gedacht dat ik dit ooit zou doen. Dat besef gaf me echt een kick.”

Strandzeilen en boogschieten zijn geen alledaagse sporten die je meteen onder de knie hebt. Maar dat is voor Pol geen obstakel. Integendeel. “Voor mij draait het net om jezelf blijven uitdagen en nieuwe ervaringen opdoen. De eerste keer op zo’n zeilwagen is spannend, maar dat geeft mij ook energie.” Voor hij met pensioen ging, hielden de werkdagen hem scherp. Daarna viel die dagelijkse structuur weg en dreigde hij in een zwart gat te vallen. Ook de timing hielp niet: midden in corona. “Geen receptie, geen afscheid van vrienden en collega’s … Alles lag stil. Je kon niet veel meer doen dan thuiszitten. Mijn leuze is ‘rust roest’, dus je kan je voorstellen dat die situatie me geen goed deed.” Gelukkig vond Pol een nieuw doel en ging hij aan de slag als vrijwilliger in een lokaal vaccinatiecentrum. “Hierdoor herleefde ik en dat deed me beseffen hoe belangrijk het is om actief te blijven en onder de mensen te komen. Daarom doe ik mee met zoveel mogelijk OKRA-activiteiten. Ook de Zotte Sportweken staan dit jaar opnieuw in mijn agenda.”

GETUIGENIS

VERA

“Een droom die uitkwam”

Twee jaar geleden nam Vera Bonte deel aan de tandemsprong tijdens de Zotte Sportweken. Iets waar ze van jongs af aan al van droomde. “Mijn ouders waren ertegen en mijn man zaliger was ook niet echt een voorstander. Ik had daar begrip voor, maar toen ik alleen kwam te staan, dacht ik: dit is het moment. Toen ik het programma van de Zotte Sportweken zag, heb ik geen seconde getwijfeld.” Het werd een ervaring om niet snel te vergeten. “Je springt niet elke dag uit een vliegtuig”, lacht Vera. Bovendien werd de sprong meer dan een persoonlijk avontuur. Haar nichtje bracht haar naar het vliegveld, een vriendin kwam kijken met haar familie en achteraf vierden ze samen het moment. “Ik ben OKRA enorm dankbaar dat ik dit moment kon delen met mensen die belangrijk voor me zijn.”

Los van zo’n uitzonderlijke ervaring vindt Vera het belangrijk om naar buiten te blijven komen. Niet alleen om te bewegen, maar ook om onder de mensen te zijn. Ze wandelt, zwemt en blijft betrokken bij verschillende verenigingen. “Na je pensioen moet je je vooral niet opsluiten”, zegt ze. “Is er iets te doen in je dorp? Ga ernaartoe en meng je onder het volk. Zelfs als je niemand kent. Je moet niet altijd met dezelfde mensen afspreken. Ik vind verscheidenheid belangrijk, want zo ontdek ik nieuwe dingen. Zelf vind ik bijvoorbeeld veel steun bij een vereniging voor weduwen. We hebben allemaal al iemand verloren of missen iets, maar blijf daar vooral niet alleen mee zitten. Na je pensioen is dat eigenlijk net zo. Als je op latere leeftijd minder om handen hebt, moet je die leegte ook zelf een beetje proberen op te vullen.”

Moederen stopt niet op 65

PLEEGZORG OP LATERE LEEFTIJD

Toen Marie-Paule 65 was, kreeg ze een vraag die haar leven zou veranderen. Via haar dochter, die werkte in een opvangcentrum voor niet-begeleide minderjarige vluchtelingen in Dendermonde, hoorde ze dat een jonge Afghaanse vluchteling op zoek was naar een pleeggezin. Het opvangcentrum zou sluiten en de jongeren moesten elders worden ondergebracht. Sommigen verhuisden naar andere centra, maar Mujib wou heel graag een plek in een gezin.

Tekst Jurgen D’Ours Foto Lien Grimonprez

Mijn dochter vroeg: mama, zie je dat niet zitten? Ik had nog een kamer vrij, maar ik heb er toch goed over nagedacht." Marie-Paule Vanhove woonde alleen en werkte nog deeltijds als kinesiste. Bovendien woont haar zoon met het syndroom van Down bij haar. Hij leefde grotendeels zelfstandig op het gelijkvloers van de woning. "Voor mij was het belangrijk dat mijn zoon en mijn toekomstige pleegzoon met elkaar zouden kunnen omgaan. En ik heb ook aan mijn dochters gevraagd dat zij zich mee zouden engageren. Als ik eraan begon, wilde ik weten dat ik op hen kon rekenen."

Die ondersteuning bleek waardevol, al verliep de pleegzorgplaatsing vrij vlot. Mujib, die als niet-begeleide minderjarige uit Afghanistan was gevlucht, had al heel wat meegemaakt voor hij in België aankwam. "In het begin was het aanpassen. Mujib sprak nauwelijks Nederlands, had soms nachtmerries en kon moeilijk alleen thuis zijn. Veel gesprekken waren er niet. Maar dat veranderde geleidelijk."

Dat hij in een gezin terechtkwam, versnelde de integratie van Mujib aanzienlijk. Hij volgde les in een OKANklas voor anderstalige nieuwkomers. Ook thuis werd Nederlands gesproken. "Je merkt dat zo'n jongere veel oppikt

door gewoon mee te draaien in een gezin. Hoe je met elkaar omgaat, hoe afspraken werken, hoe je je leven organiseert. Dat leer je niet op dezelfde manier in een opvangcentrum."

Tegelijk vroeg de komst van een nieuwe huisgenoot ook aanpassingen van het gezin. Marie-Paule hield vast aan haar eigen normen en waarden, maar stond open voor de achtergrond van de jongere. Zo leerde ze halal koken en bezocht ze speciaal een halal-slager. Anderzijds stimuleerde ze hem om zelfstandig te worden. "Ik vond het belangrijk dat hij zelf leerde koken en verantwoordelijkheid opnam. Jongeren die veel hebben meegemaakt,

Erkend verstrekker: wij begeleiden jou in de aanvraag van een hulpmiddel bij jouw zorgkas

Technische dienst: Ieder filiaal heeft een eigen werkplaats met ervaren techniekers.

“Je doet het omdat je iets wilt betekenen voor een ander. Maar je krijgt er ook veel voor terug. Warmte, vertrouwen, verbondenheid.”

hebben niet alleen nood aan warmte, maar ook aan structuur." Pleegzorg Vlaanderen stond daarbij altijd klaar als ondersteuning. "Als er vragen waren of ik ergens mee zat, kon ik altijd terecht bij de begeleiders. Dat gaf veel vertrouwen."

Wat Marie-Paule vooral opviel, was hoe anders deze jongere was dan veel Belgische pubers. "Hij had al zoveel meegemaakt dat hij vaak veel volwassener was dan leeftijdsgenoten. Naarmate hij ouder werd, kwamen er ook diepere gesprekken. Over relaties, seksualiteit, keuzes in het leven. Dat vertrouwen is heel langzaam gegroeid."

Vandaag, tien jaar later, maakt Mujib nog altijd deel uit van de familie. Hij werkt, heeft zijn eigen woning gekocht en komt regelmatig langs. Ook zijn jongere broer, die later naar België kwam, blijft nauw betrokken bij het gezin van Marie-Paule. "Het zijn familieleden geworden. Zo voelt dat echt."

Dat betekent niet dat alles vanzelf ging. Marie-Paule zag hoe Mujib soms worstelde met zijn plaats tussen twee werelden. Sommige landgenoten vonden dat hij zich te veel aanpaste aan het leven in België. Zelf maakte hij daarin een duidelijke keuze. "Hij zei altijd: als ik hier wil blijven en een toekomst wil opbouwen, dan moet ik mij aanpassen aan het land waar ik leef. Dat heeft soms voor moeilijke gesprekken gezorgd, maar hij stond daar sterk in."

Wanneer ze terugblikt op haar ervaring als pleegzorger, overheerst vooral dankbaarheid. "Je doet het omdat je iets wilt betekenen voor een ander. Maar je krijgt er ook veel voor terug. Warmte, vertrouwen, verbondenheid." Voor leeftijdsgenoten die overwegen om pleegzorger te worden, heeft Marie-Paule drie eenvoudige tips: stel je open voor de achtergrond van een kind of jongere, probeer hun verhaal te begrijpen en heb vooral veel geduld. "Blijf praten, ook als zij zelf nog weinig vertellen. Geef verantwoordelijkheden,

maar verwacht niet dat alles meteen lukt. Veel kinderen en jongeren hebben nooit geleerd om gevoelens onder woorden te brengen. Dat vraagt tijd."

Marie-Paule is inmiddels 75, maar ze kijkt nog altijd met veel voldoening terug op de beslissing die ze tien jaar geleden nam. "Ik ben er gelukkig mee. Het heeft ons leven verrijkt. En als ik zie hoe hij zijn eigen weg heeft gevonden, dan weet ik dat het de juiste keuze was."

ZOEK JE INFORMATIE OVER PLEEGZORG? Kijk dan op www.pleegzorg.be Informatie over pleegzorg voor jonge vluchtelingen vind je via www.pleegzorg.be/pleegzorg-voor-jonge-vluchtelingen

Echt heerlijk zitten met

Flowsit ®

Wij vieren feest met onze nieuwste innovatie; Flowsit®.

De zetel die zich vormt naar uw lichaam.

Kom proefzitten en ontdek Flowsit®:

✓ Echt heerlijk zitten

✓ Op maat gemaakt

Vraag onze brochure aan

✓ Bekijk alle collecties zetels

✓ Relaxzetels v.a. €795,-

✓ Drukverlaging en pijnverlichting Ga naar meubelzorg.be of bel ons: 011-49 71 60

✓ Lees meer over Flowsit®.

Piet Deslé kan je kennen van toen hij een vertrouwde stem was op de radio. Nu zet hij die stem in bij het inlezen van luisterboeken voor Luisterpuntbibliotheek. Zo kunnen mensen die moeilijk of niet kunnen lezen door problemen met het zicht of andere leesbeperkingen, toch genieten van mooie boeken.

Tekst An Candaele

PIET LEEST

LUISTERBOEKEN IN

Luisterpunt is de Vlaamse openbare bibliotheek voor mensen met een leesbeperking. Zij werken samen met de organisaties ‘Licht en Liefde’ en ‘Transkript’ die gedrukte boeken omzetten in braille en in Daisy-luisterboeken. Het inlezen van luisterboeken gebeurt door meer dan 300 vrijwilligers die wekelijks de studio induiken. Deze studio’s liggen verspreid over Vlaanderen en Brussel. Voormalig journalist Piet Deslé is één van die vrijwilligers. Hij leest elke week in Brussel en Zellik telkens anderhalf

uur in en doet dat intussen al veertien jaar. “Mijn stem was een belangrijk werkinstrument tijdens mijn beroepsloopbaan, het lag een beetje voor de hand dat ik daar iets mee zou doen als ik me als vrijwilliger ten dienste wilde stellen”, zegt hij. “Ik ben zelf een verwoed lezer en zo kwam ik uit bij Luisterpunt als inlezer. Ik had het twintig jaar geleden al eens een tijdje gedaan, maar op dat moment was ik nog aan het werk en moest afhaken door tijdsgebrek. Toen het einde van mijn carrière in zicht kwam, heb ik de draad weer opgenomen. Zoveel jaren later doe ik het nog altijd, en met plezier. Er zijn veel mogelijkheden om je als vrijwilliger nuttig te maken, je kiest best iets dat aansluit bij je talenten en interesses. Dit is mij op het lijf geschreven.”

Boeiende boeken

“Ik heb altijd veel gelezen, vooral non-fictie. Voor Luisterpunt lees ik naast non-fictie ook romans in, iets waar ik uit mezelf minder toe zou komen. Collectieverantwoordelijken stellen een lijst op, gebruikers kunnen ook hun wensen doorgeven. Wij maken uit de lijst een keuze van boeken die ons boeien. Sommige vrijwilligers lezen het boek vooraf thuis al eens door om vlot te kunnen inlezen in de studio. Zelf doe ik dat niet, mijn radio-ervaring helpt me om niet te veel te haperen, en leg ik toch eens een verkeerde klemtoon, dan doen we die passage opnieuw. Het is geen live-uitzending hé. Op die manier is een studio-moment voor mij ook altijd uitkijken naar hoe het verhaal verder gaat. Dat maakt het extra leuk.”

“Elke vrijwilliger bepaalt voor zichzelf hoeveel tijd hij of zij kan vrijmaken om in te lezen, maar aan anderhalf uur per week doe je toch al snel drie maanden over één boek. En veel langer mag het niet duren voor het in de collectie kan”, weet Piet.

Gemotiveerde mensen

Een nuttige bijdrage kunnen leveren aan de samenleving is voor Piet de belangrijkste drijfveer. “Dat ik er fijne, gemotiveerde mensen ontmoet – zowel de beroepskrachten als de vrijwilligers – is ook een pluspunt”, zegt hij. “Transkript en Licht en Liefde brengen ons af en toe samen en verwennen ons dan met een hapje en drankje. Dan kunnen we uitwisselen en bijpraten. Zoals veel organisaties hebben ze het niet altijd gemakkelijk om voldoende vrijwilligers te vinden. Wie een goede stem en articulatie heeft en anderen leesplezier wil bezorgen, kan ik het alleen maar aanbevelen. Samen met Luisterpunt organiseren de studio’s een stemtest voor kandidaat-inlezers , om de kwaliteit van de luisterboeken te bewaken.”

“Leg ik eens een verkeerde klemtoon, dan doen we die passage opnieuw. Het is geen live-uitzending, hé.”

Wat is Luisterpunt?

Luisterpunt stelt Daisyluisterboeken en brailleboeken ter beschikking voor mensen met een leesbeperking, bijvoorbeeld slechtziendheid, neurologische of fysieke problemen, dyslexie,

De collectie is heel divers. Zo zijn er naast fictie en non-fictieboeken in het Nederlands, ook anderstalige boeken, hoorspelen en hoorcolleges over heel uiteenlopende onderwerpen. Voor kinderen met een visuele beperking zijn er ook SAM-boeken, boeken in braille met groteletterdruk en voelbare tekeningen.

Ook zorgvoorzieningen, scholen, logopedisten en bibliotheken kunnen gratis gebruikmaken van het aanbod.

MEER INFO OP www.luisterpuntbibliotheek.be of via info@luisterpuntbibliotheek.be , tel; 02 423 04 11

Geïnteresseerd om zelf in te lezen? Een overzicht van de studio’s en informatie over de stemproef vind je op www.luisterpuntbibliotheek.be/ boeken-inlezen

FLEXI-JOB NA JE PENSIOEN: WAT VERANDERT ER VANAF

1 JULI 2026?

Vanaf 1 juli 2026 wil de federale regering het systeem van de flexi-jobs verder uitbreiden. De twee belangrijkste wijzigingen voor gepensioneerden zijn duidelijk: flexi-jobs worden in principe mogelijk in bijna alle sectoren én nieuwe gepensioneerden zullen sneller dan vandaag kunnen starten.

Tekst Jurgen D’Ours Illustratie Shutterstock

Uit cijfers van de RSZ blijkt dat bijna één op vijf van de flexi-jobbers 65 jaar of ouder is. Met gemiddeld 130 uur per trimester nemen 65-plussers 29 procent van alle gewerkte flexiuren voor hun rekening.

WAT IS EEN FLEXI-JOB?

Een flexi-job is een voordelige vorm van bijverdienen. Het systeem werd oorspronkelijk ingevoerd in de horeca,

maar werd later uitgebreid naar andere sectoren. Voor de werknemer is het aantrekkelijk omdat op het flexi-loon geen gewone belastingen of sociale bijdragen verschuldigd zijn. In grote lijnen geldt daardoor: bruto is netto. Mag ik als gepensioneerde een flexijob doen?

Ja. Wie een rustpensioen ontvangt kan vanaf 1 juli 2026 onmiddellijk een flexi-job uitoefenen. Wie 45 jaar loopbaan heeft (156 gewerkte of gelijkgestelde dagen) of 66 jaar wordt in de loop van het kalenderjaar mag onbeperkt bijverdienen. Voor wie op vervroegd pensioen gaat, geldt een beperking tot maximaal 8.121 € per volledig kalenderjaar dat men pensioen geniet. Een flexjob doen bij je voormalige werkgever is mogelijk maar niet binnen hetzelfde kwartaal.

EN WAT MET SWT?

Voor personen in SWT (het vroegere brugpensioen) ligt de situatie moeilijker. SWT geldt juridisch niet als een pensioen. Ook andere vervangingsinkomens kunnen beïnvloed worden door bijkomende inkomsten uit een flexi-job. Informeer daarom vooraf naar de mogelijke gevolgen voor je uitkering.

WAT VERANDERT ER (ALLICHT) VANAF 1 JULI 2026?

Als het wetsontwerp op tijd wordt goedgekeurd door het Parlement, wordt voor gepensioneerden vooral de toegang eenvoudiger. Vandaag kijkt men of iemand gepensioneerd is op basis van gegevens van twee kwartalen geleden. Vanaf 1 juli 2026 kijkt men naar het huidige kwartaal.

Daardoor kunnen nieuwe gepensioneerden sneller beginnen met een flexi-job en moet men geen maanden meer wachten.

IN WELKE SECTOREN KUNNEN

FLEXI-JOBBERS WERKEN?

Het wetsontwerp voorziet een uitbreiding naar vrijwel alle sectoren. Sectoren kunnen wel beslissen om flexi-jobs geheel of gedeeltelijk uit te sluiten via een cao. Ook zorgfuncties worden mogelijk, op voorwaarde dat de vereiste diploma's aanwezig zijn. Artistieke functies blijven uitgesloten.

Bij het ter perse gaan van OKRA is het wetgevend traject nog niet afgerond. Dit artikel is gebaseerd op de beschikbare informatie half juni.

Kritische kanttekeningen van OKRA

OKRA begrijpt waarom veel gepensioneerden interesse hebben in flexi-jobs. Ze bieden een kans om actief te blijven en het pensioen aan te vullen. Toch heeft OKRA ook kritische kanttekeningen. “Pensioenen zouden voldoende hoog moeten zijn om waardig van te leven, zonder dat mensen moeten bijklussen om rond te komen”, zegt Herman Fonck van OKRA-belangenbehartiging. “De uitbreiding van flexi-jobs zal ook leiden tot minder belastinginkomsten voor de overheid, geld dat dus elders gezocht moet worden. Tot slot vragen we aandacht voor de toenemende inzet van wisselend personeel in de zorgsector, terwijl ouderen net nood hebben aan vertrouwde gezichten en continuïteit van zorg.”

STELLING

Thuiswerk moet een basisrecht zijn voor elke werknemer.

Eén stelling, drie generaties. Lopen de meningen uiteen, of kunnen de generaties elkaar net vinden?

Tekst Michiel Bronckaerts

Dertiger

Jelle Lisson

35 jaar uit Leuven

· Erfgoedexpert

· Werkt tweemaal per week van thuis uit

“ Met thuiswerk vallen heel wat kleine ongemakken weg”

”Ik dacht spontaan: ja, natuurlijk! Dan besefte ik dat die reactie vanuit mijn eigen situatie vertrekt, want ik heb natuurlijk de luxe om een job te hebben waarvan het takenpakket deels thuis uitgevoerd kan worden. Voor een loodgieter, caféuitbater of poetshulp is het net dat beetje moeilijker. Ik werk graag samen met collega’s en zie zeker de meerwaarde van een fysieke grens tussen werk en privé. Maar regelmatig een dag thuiswerken doet mij echt goed.

Zo kan ik thuis veel beter geconcentreerd doorwerken. ‘Heb je vijf minutjes?’, klinkt het op kantoor, maar dat blijft zelden bij die handvol minuten. Ik heb de indruk dat mensen, zodra ze moeten bellen of chatten, toch wat langer nadenken voor ze je aanspreken. Daardoor lossen ze het probleem soms zelf op, of verzamelen ze hun vragen voor één overleg.

Daarnaast vallen ook heel wat kleine ongemakken weg. Geen treinvertragingen, niet door de regen moeten fietsen of wandelen. Geen stress omdat je snel nog eten moet gaan halen. Dat lijken details, maar samen maken ze wel een verschil in je dag. Ook voor mijn work-lifebalance doet thuiswerk wonderen. Ik spendeer elke dag minstens twee uur aan pendelen. Dat is simpele wiskunde: als ik die gewonnen tijd efficiënt verdeel tussen werk en privé, dan wint iedereen, zowel mijn werkgever als ikzelf. Daarom zou ik thuiswerk zeker ondersteunen, zij het met nuance. Voor mij hoeft het geen absoluut basisrecht te zijn voor iedereen, want niet elke job laat het toe. Maar ik vind wel dat elke werknemer met een functie die geschikt is voor thuiswerk het recht moet hebben om dat aan te vragen, minstens voor een deel van de werkweek.”

Vijftiger

Hilde Moons

59 jaar, uit Hechtel

· Administratief medeweker

· Werkt tweemaal per week van thuis uit

“Thuiswerkdagen maken voor mij een groot verschil”

“Persoonlijk vind ik thuiswerken zalig. Sinds corona mogen wij twee dagen per week van thuis uit werken, als onze planning het toelaat tenminste. Ik heb ook een loketfunctie, dus er moet altijd voldoende bezetting zijn op het gemeentehuis. Voor mij maakt die combinatie echt een groot verschil. We hebben een paar heftige jaren achter de rug. Veel vernieuwing, collega’s die met pensioen gingen, vervangingen en verschuivingen. Daardoor waren we voortdurend mensen aan het opleiden. Dat hoort erbij, maar op kantoor stond er bijna continu iemand aan mijn bureau. Dan was ik blij als ik een dag thuis kon werken. Collega’s wisten mij nog altijd te vinden, maar het gaf toch meer rust. Natuurlijk lenen niet alle jobs zich daartoe. Daarom moeten werkgevers nadenken over

een eerlijke regeling voor mensen die niet kunnen thuiswerken. Bij ons krijgen de mensen van de buitendienst bijvoorbeeld een aangepast zomerrooster. Wij werken in juli en augustus kortere dagen, omdat we daar de rest van het jaar extra voor werken. De buitendienst mag die regeling vier maanden toepassen. Ik besef dat in sommige sectoren zo’n aangepaste regeling moeilijk of onmogelijk is. Daar zal zo’n basisrecht wel wringen. Maar tegelijk denk ik: dat hoort ook bij de beroepskeuze die je maakt. Elke job heeft voordelen en nadelen. Wij hebben bijvoorbeeld minder vakantie en soms avonddienst. Het is altijd een beetje geven en nemen. Er zullen altijd verschillen zijn tussen functies, arbeiders en bedienden. Dat is nu eenmaal de realiteit. Maar voor mij moet thuiswerk dus kunnen waar het praktisch mogelijk is.”

Zeventiger

Pierre Boeyens

75 jaar

uit Sint-Katelijne-Waver

· Werkte jarenlang in de banksector

· Heeft zelf nooit thuiswerk meegemaakt

“ Ik zou zelf nooit voor thuiswerk hebben gekozen”

“Als je thuiswerken een basisrecht noemt, vraag ik me meteen af: hoe compenseer je de mensen voor wie het gewoon niet kan? Een fabrieksmedewerker of verpleegkundige zal thuis weinig kunnen doen. Daar heb ik geen sluitende oplossing voor. Misschien kan een vierdagenweek in sommige sectoren een alternatief zijn en biedt dat de nodige flexibiliteit. Ik heb zelf ooit meegedaan aan een proefproject rond een verkorte werkweek. Dat vroeg om een grote reorganisatie, maar één ding was duidelijk: zodra mensen daarop ingesteld zijn, kun je moeilijk terug naar vijf dagen. Met thuiswerk zie ik iets gelijkaardigs. Voor corona dacht bijna niemand eraan. Maar toen moest het plots, en bleek het een goede oplossing. Intussen is het voor veel werknemers een verworvenheid geworden. En daar valt iets voor te zeggen, want ik denk dat zowel werk-

gevers als werknemers voordelen ervaren. Maar ik denk dat we de impact ervan op de werkvloer onderschatten. Want samenwerken is meer dan vergaderen via chat of videocall. Soms lost twee minuten bij iemand binnenspringen meer op dan de hele tijd heen en weer mailen. En ik denk dat mensen dat contact ook nodig hebben: de collega’s, de babbels tussendoor, het geplaag omdat iemands favoriete voetbalploeg weer heeft verloren. Dat zijn kleine dingen, maar ze zorgen ook voor ontlading en werkplezier. Dat geeft je mentale gezondheid een boost.

Zelf een stelling suggereren of je mening geven? Contacteer magazine@okra.be

IN HET NAUW

De blokkade, vanaf de uitbraak van de oorlog eind februari, tussen aan de ene kant Israël en de Verenigde Staten en aan de andere kant Iran, heeft het scheepverkeer in de Straat van Hormuz onmogelijk gemaakt. Het conflict heeft een domper gezet op de energiebevoorrading én de wereldeconomie. Dat noopt tot nadenken..

Guy POPPE (1946) is journalist en auteur. Van 1976 tot 2007 heeft hij voor de VRT gewerkt, hoofdzakelijk op het radionieuws. In dit zomeressay laat hij, met de perikelen rond de straat van Hormuz voor ogen, zijn licht schijnen op onze wereldwijde afhankelijkheid en de keuzes die zich opdringen.

Zelfs als alles weer in de plooi valt, moeten we ons afvragen hoe we van de afhankelijkheid van vrije doorgang door het Nauw van Hormuz af raken. En of we afhankelijk zijn! Het Nauw is de belangrijkste zeeweg voor het vervoer van olie. In de laatste week van februari passeerde er 38 procent van de ruwe olie in de wereld. Plus bijna dertig procent van ’s werelds vloeibare aardgas.

Zelfs als de zee-engte weer probleemloos door te varen is door olietankers, zonder dat ze het risico lopen om beschoten te worden, het doet feitelijk niet ertoe. Alles is niet van vandaag op morgen bij het oude. Iran heeft schade toegebracht aan olieraffinaderijen en gasinstallaties in Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar. Dat vergt herstelwerken.

Meer olie aanbieden

Herstel is één ding, het vervoer van olie en gas anders aanpakken een tweede. Er zijn al pijpleidingen werkzaam. In Saoedi-Arabië verbindt Petroline over twaalfhonderd kilometer de Perzische Golf in het oosten met de Rode Zee in het westen. Daarvan heeft Saoedi-Arabië tijdens de oorlog dankbaar gebruik gemaakt, er stroomde per dag tien keer meer olie door de pijplijn! Wel moet je rekening houden met aanvallen van de Houthi rebellen in Jemen, bondgenoten van Iran, die de toegang tot de Rode Zee langs de Poort der Tranen onveilig maken. In de Verenigde Arabische Emiraten loopt de Abu

Dhabi Crude Oil Pipeline over vierhonderd kilometer van west naar oost, over de grond. Zo omzeilt ze de doorgang van de Straat van Hormuz.

Komt de aanleg van een nieuwe pijpleiding ter sprake, de Gulf Super Express Pipeline. Die voert, ver weg van de te mijden Straat, olie aan vanuit Irak naar Oman. Ze zou goed zijn voor tien miljoen vaten per dag, de helft van wat er nu door het Nauw vaart. Kostprijs? 50 miljard euro! Zelfs de Arabische oliesjeiks slikken dan even.

Een ander denkspoor is dat de oliestaten een punt zetten achter de productiebeperkingen die ze zichzelf opleggen om de prijs van het zwarte goud hoog te houden. Dat gebeurt onder impuls van Saoedi-Arabië, dat het grootste aantal vaten op de markt brengt. Dat de Verenigde Arabische Emiraten zich uit OPEC, de federatie van olie-exporteurs, terugtrekt, kan leiden tot een hogere aanvoer van olie en lagere prijzen.

Stagnatie

De stokkende aanvoer van gas en olie brengt de westerse economie in een lastig parket. De inflatie, die de prijsstijgingen meet, neemt toe in april liep ze op tot 4,01 procent maar tegelijkertijd stagneert de groei. Stagflatie heet dat. Sinds de oliecrisis van de jaren zeventig is het niet meer voorgekomen. De centrale banken krabben in hun haar want hun traditionele instrumenten om de economie te stimuleren of in toom te houden, zijn ontoereikend. »

De Straat van Hormuz is de enige uitgang vanuit de Perzische Golf, in de buurt van het eiland Hormuz, 45 km lang, 38 km breed. Aan de ene oever ligt Iran, aan de andere Oman. De engte is herhaaldelijk het strijdtoneel geweest van aanvallen op olietankers. Wie graag meer weet over dat Straatgeweld, leest OKRA-magazine van oktober 2019 erop na. Dat kan ook via https://okra.be/artikel-guy-poppe-2019/

Wisseloplossingen

De consumenten van gas en olie moeten zich vragen stellen. Hoe verzekeren we in België de energiebevoorrading tegen betaalbare prijzen? Welke gasleveranciers spreken we aan? Wachten we tot ze in Qatar, goed voor 7 procent van ons aardgas, opnieuw operationeel zijn? Komen we ondanks de invasie van Oekraïne terug op de sancties tegen Rusland, goed voor 8,7 procent van ons gas? Leggen we de milieubezwaren tegen schaliegas uit de VS opzij? Halen we de banden weer aan met Algerije, decennia geleden goed voor een vijfde van ons gasverbruik?

Nog een manier om te reageren op het dreigende tekort van fossiele brandstoffen is versneld overstappen naar andere energiebronnen. Dat doen we maar alles kan beter. In 2025 is er in de Europese Unie meer stroom opgewekt met zon en wind dan uit gas en steenkool, 30 tegen 29 procent. Raken zonnepanelen almaar meer ingeburgerd, de moderne windmolens, dat is andere koek. Ze wekken weerstand op bij een deel van de bevolking, die bang is voor de impact op haar gezondheid, hoewel er daarvoor geen wetenschappelijk bewijs is. Hoe lang heeft het geduurd voor de Vlaamse regering Ventilus, de hoogspanningslijn, die vanop het Prinses Elisabetheiland de door windmolenparken in de Noordzee voortgebrachte stroom naar het vasteland moet brengen, een vergunning uitgereikt heeft?

In april was het zover, na maatschappelijk verzet met betogingen en allerlei procedures. Nu nog liggen er dossiers op tafel bij de Raad van State. Er is nog tijd. De hoogspanningslijn moet af zijn tegen 2030, vanop het eiland leveren ze twee jaar later de eerste stroom.

In de tussentijd moeten andere bronnen aan de vraag naar stroom voldoen. Het valt op hoe de lang verguis-

Moge de politieke wereld in overweging nemen dat er geregeld wat fout gaat in atoomcentrales.

de kernenergie opnieuw de wind in de zeilen heeft, omdat ze geen CO² uitstoot. In België heeft de regering, om de dreigende sluiting te voorkomen, het plan gelanceerd centrales over te nemen. Ook maakt het idee school om een nieuw type van kleine reactoren in te zetten. Maar die SMR’s zijn nog nergens operationeel, de bouw ervan loopt vertraging op en ze kosten flink meer dan gepland.

Wat er bij de vernieuwde inzet van atoomenergie ontbreekt, is een visie over hoe de berging van het afval moet gebeuren en hoe om te gaan met het risico van een nucleaire ramp. Om de zoveel jaar wordt de wereld daarmee geconfronteerd. In 1957 heeft in het Windscale complex het grootste kernongeluk in de Britse geschiedenis plaatsgevonden. In datzelfde jaar was er een jarenlang verzwegen ongeluk in Majak, in de Sovjet-Unie, en in 1979 een op Three Mile Island, in de VS. Zitten die incidenten minder in het collectieve geheugen, dat is niet zo voor de ramp, die zich in 2011 in Fukushima, in Japan, voorgedaan heeft en zeker niet voor de catastrofe in Tsjernobyl, nu in Oekraïne gelegen, waar veertig jaar geleden een reactor ontplofte. De radioactieve wolk verspreidde zich toen over grote delen van Europe, tot in België. Een ruim gebied rond de reactor is onbewoonbaar. Moge de politieke wereld in overweging nemen dat er geregeld wat fout gaat in atoomcentrales.

Minder olie verbruiken

Los van de zoektocht naar andere energiebronnen is het ook aangewezen om de vraag te temperen. Zoals in

1973, wanneer de Arabische landen de kraan dichtdraaiden om het westen te bestraffen voor de steun aan de Jom Kipoer oorlog, die Israël dat jaar voerde. We leefden toen met autovrije zondagen en snelheidsbeperkingen. Op de autowegen mocht je maximaal 100km per uur rijden. Tot dusver is er geen sprake van om dat soort maatregelen weer in te voeren. Nemen we een voorbeeld aan de VS, waar de benzine tot voor kort spotgoedkoop was en de maximumsnelheid (55 mijl, 88km, in sommige staten 65 mijl, 104km) toch nooit op de helling gestaan heeft?

Je kunt niet alleen het autorijden ontmoedigen maar ook het alternatief stimuleren. Leg goedkoper openbaar vervoer in, in plaats van lijnen en halteplaatsen af te schaffen. Vergelijk de besparingen van De Lijn met de oplopende kostprijs van het Oosterweelproject, het debat is het voeren waard. En, tussen haakjes, moeten we niet van de bedrijfswagens af?

Telewerk aanmoedigen past in dat plaatje. Maar als bekend raakt dat de Europese Commissie ondernemingen ertoe aan wil zetten om hun werknemers te verplichten zeker één dag per week thuis te werken, stuit dat op verzet van de patroons. Komt dat Europese plan bovendien kort na de beslissing van de Vlaamse overheid om het thuiswerken voor ambtenaren aan banden te leggen. Moeten bedrijfsleiders en politici die thematiek eens herbekijken?

Dat we van voertuigen met een verbrandingsmotor over moeten schakelen naar elektrische auto’s, dat weten

we. Maar dat is niet weggelegd voor wie aan zijn oude diesel vasthoudt om naar het werk te rijden. Wat de versleten gasketel aangaat, best te vervangen door een warmtepomp, mag dan de elektriciteitsprijs omlaag? Anders haal je je investering er in geen jaren uit. Alweer voer voor debat.

Overwinst

Interessant is de gedachte om met een overwinstbelasting steunmaatregelen te financieren voor wie het meest te lijden heeft onder de hoge brandstofprijzen. Verscheidene lidstaten willen dat de EU zich over dat dossier buigt. Overwinsten als gevolg van de crisis zijn er. Een goed voorbeeld is TotalEnergies. Met massale aankopen van ruwe olie bij het begin van de oorlog heeft de Franse oliereus een dusdanige voorraad aangelegd dat het hem 850 miljoen euro extra winst opgeleverd heeft. Van professionele speculatie gesproken. Om de wind niet van voren te krijgen geniet de Franse automobilist een korting aan de pomp. De maatschappij houdt de prijs op 1,99 euro per liter super95, fors minder dan andere merken. Al kun je In het departement Cher, waar ik vaak vertoef, af en toe hier of daar toch voor minder tanken.

Farma en chemie

Hoe moet het met de grootverbruikers van energie? Een andere netelige kwestie voor het beleid. In België gaat het over de farmaceutische en de chemische sector. Geldt voor die eerste het argument dat de coronajaren aangetoond hebben dat we voor bepaalde zaken de aanmaak best zelf in handen houden, denk maar aan mondkapjes,

dan ligt dat voor de chemie anders. Het is weliswaar de grootste bedrijfstak in de Antwerpse haven maar in 2025 zijn er 1374 banen geschrapt en is de uitvoer gedaald, die naar Duitsland met 29 procent! Tijd om het behoud van die industriële ondernemingen af te wegen tegen wat ze op lange termijn te bieden hebben. Hou het bodemloze vat voor ogen waarin overheidssubsidies voor scheepsbouw, staal, steenkool en de autofabrieken terecht gekomen zijn, zonder de sluiting van die bedrijven af te kunnen houden.

Autonomie

Over autonomie in tijden van crisis valt er een boom op te zetten. Als grondstoffenarme regio moet je aanvoer van strategische grondstoffen gewaarborgd zijn, al was het maar om de eigen productie van elektrische auto’s en batterijen in stand te houden.

De delving van coltan, kobalt, koper, lithium en zeldzame metalen gebeurt op het scherp van de snee. Voor de VS is als belangrijke speler elk manoeuvre geoorloofd. Hoe rijp voor de vervaardiging van plastic en kunstmest is de witte waterstof die mogelijk in onze bodem zit, aan de grens met Frans Lotharingen? Wanneer nemen we in Europa de eerste lithiummijn in bedrijf?

Oliestaten

Bij de olieproducenten denken ze ook na welke lessen ze uit de gang van zaken kunnen trekken. Het steenrijke Saoedi-Arabië weet dat het niet langer in olie maar in activiteiten met toekomst moet investeren. Of dat inhoudt dat het voor eeuwig en altijd voetbalclubs blijft sponsoren, waar

Het steenrijke Saoedi-Arabië weet dat het niet langer in olie maar in activiteiten met toekomst moet investeren.

Yannick Carrasco en Koen Casteels een dik beboterde boterham verdienen, is zeer de vraag. De financiering van veertien golftornooien, zes miljard euro, stopt na dit seizoen.

Voedseltekort

Niet alleen gas en olie kwamen de Straat van Hormuz niet door, ook kunstmest niet. Ureum maken ze van vloeibaar gas, dat het geteisterde Qatar massaal in voorraad heeft. Maar het raakt niet meer bij de traditionele afnemers in Egypte en India.

De economische wetten op de vrije markt zijn hard. Schaarste laat de prijs stijgen met als gevolg dat hetzij de agro-industrie de dure meststoffen doorrekent in de voedselprijzen of de boer afziet van kunstmest en minder produceert. Valt het bij ons mee, omdat we veel met dierlijke mest werken, in landen als Botswana, dat meer dan de helft invoert van wat de bevolking eet, of Congo, dat bijna al zijn rijst, waarvan de teelt veel kunstmest vereist, importeert, kan dat tot voedseltekort leiden. Zwengelen we de discussie over bio-landbouw aan?

Status quo

We zijn getuige van een toegenomen geopolitieke machtsstrijd, met meer kans op gewapende conflicten. De VS hebben gewapenderhand ingegrepen in Iran, Nigeria en Venezuela. Hun bondgenoot, Israël, is militair actief in Gaza, Iran, Libanon, Syrië en op de Westelijke Jordaanoever.

In Iran zie je een verstrakking van het regime, dat op weg is om eindelijk die atoombom aan te maken. Precies wat de westerse mogendheden al jaren proberen tegen te houden. Status quo na een maandenlange oorlog met op de koop toe een ontregelde economie. Hoe een zee-engte de wereld in het nauw drijft.

WIE IS DE M/V/X ACHTER DE OKRAVRIJWILLIGER?

DEZE KEER: ALAIN BORREMAN UIT HOEILAART

“Vrijwilligerswerk zit in ons bloed.”

Tekst Nona Heremans Foto Kirsten De Keuster

Naam: Alain Borreman

Geboorteplaats & -datum: Hoeilaart op 7 februari 1951

Burgerlijke staat: Gehuwd, geen kinderen

Woont al 75 jaar in Hoeilaart

Professioneel

leven: leraar wiskunde en informatica

Huidige rol bij

OKRA: OKRA Hoeilaart

Hobby’s naast

OKRA: muziek spelen, voetbalsupporter

“Mijn vader en ik, we leken fysiek totaal niet op elkaar, maar qua karakter misschien des te meer.”

Welk boek, welke film of welk liedje heeft een bijzondere betekenis voor jou?

Het boek Sapiens van Yuval Noah Harari heeft me diep geraakt. Harari legt op een indrukwekkend duidelijke manier uit hoe de mensheid in elkaar zit. Het voelt alsof hij vanop de maan naar onze wereld kijkt en alles vanop afstand analyseert. Begrippen als kapitalisme en communisme kennen we allemaal, maar hij weet ze op een verhelderende manier uit te leggen. Zijn manier van vertellen én het verhaal zelf hebben me echt gegrepen. Sindsdien ben ik fan van Harari en heb ik ook zijn andere boeken gelezen. Ik zou eigenlijk vaker moeten lezen, maar naarmate je ouder wordt, merk je dat je sneller in slaap valt tijdens het lezen, zeker bij zo’n dik boek.

Wat is de beste herinnering aan je jeugd?

Op zondagmorgen eerst naar de mis, en daarna de lekkerste koffiekoeken ter wereld eten. Die kwamen van Bakkerij Vandervaeren in Hoeilaart. Ik ga nog steeds regelmatig op zondag koeken of pistolets halen, maar intussen bij een andere bakker, want Vandervaeren heeft helaas onlangs de deuren gesloten. Tot mijn dertiende ging ik elke week naar de mis. Zodra het thuis niet meer verplicht was, ben ik ermee gestopt, en het is sindsdien nooit meer teruggekomen.

Waarom ben je vrijwilliger bij OKRA?

Vrijwilligerswerk zit in ons bloed. Mijn vader was jarenlang voorzitter van voetbalclub ERC Hoeilaart, en zelf ben ik voorzitter geweest van Jeugdclub Malpertuus, Toneelgroep Klem en ik vergeet er nog wel een paar. Bij OKRA Hoeilaart ben ik

terechtgekomen toen Danny Derudder er zes jaar geleden mee van start ging en mij vroeg om mee te doen. We hebben intussen helaas afscheid van Danny moeten nemen, maar we zetten zijn werk met veel overtuiging verder. In die zes jaar zijn we uitgegroeid tot een groep van 250 leden. Dat zou nooit gelukt zijn zonder het harde werk van veel vrijwilligers. Als voorzitter probeer ik altijd te vertrekken vanuit positiviteit. Wanneer het over senioren gaat, wordt vaak meteen gedacht aan dementie of andere aandoeningen, maar het grootste deel van onze leden is vooral gewoon mens: actief, betrokken en vol leven.

Wat doe je het liefst in je vrije tijd? Heb je een passie?

Welke vrije tijd? OKRA neemt bijna al mijn tijd in beslag. In de weinige vrije tijd die overblijft, ben ik ook digihelper in onze gemeente en geef ik workshops over allerlei informaticaonderwerpen. Via OKRA zet ik me bovendien in voor de belangen van onze senioren. Zo hebben we al acties gevoerd rond de nieuwe regeling van de dokterswacht en de vernieuwde afvalophaling. Maar ik kan genieten van kaarten met vrienden, naar de voetbal kijken of een goed boek lezen.

Je mag op diner bij eender welke persoon (levend of dood). Wie kies je?

Mijn vader. Ik heb het gevoel dat we elkaar nog veel te zeggen hadden. Fysiek leken we totaal niet op elkaar, maar qua karakter misschien des te meer. We waren allebei altijd druk in de weer, in dat opzicht waren we precies hetzelfde. Als ik hem vandaag nog iets zou kunnen zeggen, dan is het dat wij hem missen … en Hoeilaart ook.

MECHANISCHE INSTRUMENTEN VERENIGEN

TRADITIE EN TECHNOLOGIE

“Muziek van dansorgels maakt mensen gelukkig”

Gebruiken en gewoonten zijn van alle tijden. Sommige verdwijnen, andere blijven lange tijd deel uitmaken van ons leven. En bepaalde tradities kennen zelfs een tweede leven. In deze rubriek houden we elke maand een springlevende traditie tegen het licht. Deze keer: mechanische muziek.

Mortierorgel, bouwjaar 1926

Zie jij de zweefmolens en ruik je smoutebollen als je de typische vrolijke klankkleur van een kermisorgel hoort? Dan ben je niet alleen. Hoewel de dansorgels in veel cafés verdwenen zijn, kunnen ze nog altijd rekenen op een harde kern van trouwe fans. Bovendien krijgen ze nieuwe mogelijkheden dankzij hedendaagse technologie. Toch waarschuwen kenners voor het afbrokkelen van een traditie die ze typisch Vlaams noemen.

Mechanische muziekinstrumenten zijn alle instrumenten die zonder een muzikant toch muziek laten weerklinken: van een klein muziekdoosje tot een uit de kluiten gewassen dansorgel dat een heel orkest laat horen. “Meer dan 100 jaar geleden waren er al zogenaamde reproductiepiano’s”, vertelt Johnny Claes, voorzitter van MechaMusica, een vereniging voor liefhebbers van automatisch spelende muziekinstrumenten. “In die tijd waren die piano’s de enige manier om muziek op een kwalitatieve manier te reproduceren. Componist George Gershwin ging bij de fabrikant zijn muziekstukken inspelen. Die werden geregistreerd op rollen en vervolgens gereproduceerd. Liet je zo’n rol afspelen op een reproductiepiano en sloot je je ogen, dan was het alsof Gershwin in je huiskamer speelde.”

Over die rollen hebben we het verder nog. Feit is wel dat de reproductiepiano’s niet de eerste mechanische instrumenten waren. Al in de negende eeuw bouwden de gebroeders Banū Mūsā in Bagdad een mechanisch orgel. Ze waren pioniers van een rijke traditie van heel diverse instrumenten die vandaag nog leeft. Sommige worden bediend door een mens via bijvoorbeeld een draaiwiel, andere beginnen te spelen door een druk op een knop. Je hebt specifieke mechanische instrumenten zoals een piano, viool of trompet, maar ook installaties die een heel orkest laten weerklinken.

Kermissen en baancafés

Vlaanderen en Zuid-Nederland zijn volgens Johnny Claes de bakermat van de dansorgels. “Rond Antwerpen ontstond in het begin van de 20ste eeuw een echte orgelindustrie. Decap en Verbeeck, twee bedrijven van toen, bouwen nog steeds orgels. In die tijd reisden de monumentale dansorgels

langs kermissen, jaarmarkten en danszalen. De orgels werden steeds uitgebreider, met bijvoorbeeld nieuwe instrumenten. Maar de komst van de jukebox zorgde voor een daling van de populariteit. Toen in de jaren 50 de baancafés ontstonden, kenden de dansorgels een heropleving. Ze zorgden er onafgebroken voor muziek.”

Het dansorgel bestaat uit een heel aantal echte instrumenten die mechanisch worden aangedreven. Door het orgel loopt een orgelboek uit karton waarin gaatjes zijn geponst. Metalen toetsen veren omhoog door de geponste gaatjes. Zo openen ze een ventieltje van een luchtleiding waardoor lucht stroomt naar het juiste register, de juiste toon of de juiste beweging in het orgel. Bij andere instrumenten gaat het niet om een boek, maar een geperforeerde rol.

“De bedoeling is dat de muziek zodanig inslaat dat er iets gebeurt bij de mensen, dat ze gelukkig zijn, dat ze zwaaien en zwieren. Daartoe dient ten slotte het orgel.” Dat vertelt Arthur Prinsen in een video van het Antwerpse Museum Vleeshuis. Prinsen was jarenlang orgelboekenmaker. Hij deed dat nog op de eerder ambachtelijke manier. Eerst noteerde hij de arrangementen op papier. Vervolgens kapten de boekenkappers, waaronder zijn vrouw, gaatjes in het karton om de arrangementen op de orgelboeken over te zetten.

Vandaag worden nog steeds dansorgels gebouwd, maar orgelbouwers gebruiken daarbij ook hedendaagse technologieën. “Een boek kan 120 gaatjes sturen, met een computer kan je de wereld besturen”, zegt Tony Decap in dezelfde video. Decap is een telg van de legendarische familie van orgelbouwers. De computer maakt het mogelijk om veel meer variatie te brengen in het spel van de orgels.

Ritme, intensiteit en klankkleur worden regelbaar, het is niet meer enkel kiezen tussen geen of wel geluid.

Guido Belcanto

Zowel de computergestuurde als de traditionele toepassingen worden vandaag gebruikt door muzikanten. Sommigen maken hedendaagse muziek waarin ze een zelfspelend instrument integreren. Anderen nemen bijvoorbeeld een traditioneel dansorgel mee op het podium. Zo maakte Guido Belcanto verschillende albums met orgels, waaronder een exemplaar van Decap.

Onder orgelliefhebbers zijn er twee stromingen, vertelt Johnny Claes. “Je hebt mensen die vinden dat er niets mag veranderen of evolueren. Anderen, waaronder ik, vinden dat je moet meegaan met de tijd als je een jonger publiek wil aanspreken. Door nieuwe technologie in oude orgels in te bouwen zonder aan de authenticiteit te raken, kan je op een betaalbare manier hedendaagse muziek laten spelen. Mensen kunnen zelfs een eigen verzoeknummer laten maken. Ik vraag me wel af wat de toekomst brengt. Want de technologie blijft evolueren, mogelijk heb je op een bepaald moment die instrumenten niet meer nodig om hetzelfde effect te krijgen.”

Erfgoed bewaren

“Met MechaMusica dromen we van een plek waar veel orgels samen staan”, vertelt Johnny. “Zo kunnen we dit typisch Vlaamse erfgoed in ons land houden, want veel orgels verdwijnen naar het buitenland. Het gaat trouwens niet alleen om het materiële erfgoed van de orgels en de orgelboeken. Het gaat mij vooral om het immateriële erfgoed: de muziek, de beleving, het dansen. Dat willen we aan een breder publiek bekendmaken.”

“Een puur museum mag die plek dus niet zijn, want orgels zijn gemaakt om »

Johnny Claes toont een orgelboek met geponste gaatjes

Zelf mechanische muziek beleven?

• In De Zoeten Orgel (Leffinge) en Arburo’s Place (Tisselt) kan je genieten van de muziek van meerdere orgels.

• Wie zoekt, vind nog cafés die een dansorgel hebben staan. Het bekendste is misschien wel café Beveren in Antwerpen.

• Thuis naar mechanische muziek luisteren?

Ga eens naar www. mechanicalmusicradio.com.

• MechaMusica organiseert tweejaarlijks het Belgisch Kampioenschap Orgeldraaien. Dat is uniek in de wereld. De regerende Belgisch kampioen is OKRA-lid Ludo Leper uit Leisele.

Orgels zijn gemaakt om muziek te maken en mensen plezier te laten beleven

muziek te maken en mensen plezier te laten beleven. Maar dat blijkt moeilijk te realiseren. Vind maar eens een goede locatie. Veel verzamelaars twijfelen ook om mee in zo’n project te stappen. Ik vraag hen vaak wat er zal gebeuren met hun collectie als ze er zelf niet meer zijn. Veel vraag is er niet, de kans bestaat zelfs dat de orgels in de kachel belanden als we geen nieuwe generaties laten kennismaken met dit erfgoed. De Vlaamse overheid kocht wel de befaamde collectie van Jef Ghysels, maar die staat al jaren in een depot. Drie orgels kregen wel een plaats op de topstukkenlijst.”

Zelf realiseerde Johnny Arburo’s Place in Tisselt, een plek waar je enkele orgels kan bekijken en beluisteren. Regelmatig organiseert hij er activiteiten en ontvangt hij er groepen, waaronder ook OKRA-trefpunten. Johnny leerde de dansorgels kennen als jonge knaap in de jaren 70. “Toen ik voor het eerst een boek door een orgel zag lopen, is mijn passie ontstaan. Weet je, de tijd van de baancafés en danstenten is dan wel grotendeels voorbij. Maar de orgels zelf blijven spelen en blijven mensen verbinden.”

“De tijd van de baancafés en danstenten is dan wel grotendeels voorbij, maar de orgels zelf blijven spelen en blijven mensen verbinden.”

HEB JIJ EEN TIP VOOR EEN SPRINGLEVENDE TRADITIE?

Het onderwerp ‘mechanische muziek’ werd gesuggereerd door twee OKRA-leden. Naast Johnny Claes tipte ook Rudi Nijs ons dit onderwerp. Denk je zelf aan een gebruik, gewoonte of fenomeen dat vandaag nog springlevend is, en ook een boeiende geschiedenis heeft? Laat het ons weten via magazine@okra.be. Wie weet komt het wel aan bod in een van onze volgende nummers.

ALLES WAT JE

MOET WETEN OVER …

De Belgische en de Vlaamse feestdag

Elke dag passeren in het nieuws of in gesprekken begrippen die heel vertrouwd klinken. Maar wat betekenen ze exact? In deze rubriek nemen we elke maand een aantal van die begrippen onder de loep. Wil je zelf een begrip voorstellen, uit het nieuws of uit gesprekken met familie, vrienden en (klein)kinderen? Dat kan via magazine@okra.be.

Deze keer hebben we het over alles wat je moet weten over de Belgische en de Vlaamse Feestdag en langdurig zieken.

Tekst Matthias Van Milders Illustraties Shutterstock

In juli vieren we twee feestdagen, al is de ene niet voor iedereen een vrije dag: 11 juli is de officiële feestdag van de Vlaamse Gemeenschap en 21 juli de nationale feestdag van België. Waarom vieren we deze feestdagen net op die data?

Op 11 juli 1302 was de Groeningekouter bij Kortrijk het toneel van een veldslag. In deze Guldensporenslag versloeg een leger van Vlaamse stedelijke milities, gesteund door Zeeuwse en Naamse troepen, het Franse ridderleger. Door de eeuwen heen werd de slag meermaals beschreven. Erg bekend is de roman ‘De Leeuw van Vlaenderen’ uit 1838. Voor schrijver Hendrik Conscience was Vlaams zelfbewustzijn niet in strijd met Belgische vaderlandsliefde. Dat veranderde later wanneer de Guldensporenslag ook een symbool werd van het Vlaamsnationalisme. Vandaag is 11 juli een feestdag die weinig controverse oproept. Sinds 1973 is het de officiële Vlaamse feestdag, inclusief een eigen volkslied, ‘De Vlaamse Leeuw’. Ambtenaren van de Vlaamse overheden, de Vlaamse provincies en gemeenten hebben dan een vrije dag. Ook bepaalde privésectoren en -bedrijven geven hun medewerkers dan vrijaf. Maar voor heel wat Vlamingen is het een gewone werkdag, al valt die dit jaar wel op een zaterdag.

Feestdag sinds 1890

Tien dagen na de Vlaamse feestdag is het tijd voor de Belgische. 21 juli is wel

een officiële feestdag, veel bedrijven en winkels blijven die dag dicht. De oorsprong van die datum is mogelijk wat minder bekend dan die van de Vlaamse feestdag. Op 21 juli 1831 legde Leopold van Saksen-Coburg en Gotha in Brussel de eed af als eerste koning van België. De Duitse prins besteeg de troon een klein jaar na de opvoering van de opera ‘De Stomme van Portici’. Na de voorstelling in de Brusselse Muntschouwburg braken rellen uit die de Belgische Opstand mee op gang brachten. Die revolutie was het gevolg van bredere politieke, economische en sociale spanningen. Sinds 1815 behoorden de Zuidelijke Nederlanden tot het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, met Willem I als staatshoofd. De Belgische Opstand leidde tot de onafhankelijkheid. Tijdens gevechten in september 1830 werd het leger van Willem I uit Brussel gedreven. Op 4 oktober 1830 riep het Voorlopig Bewind de onafhankelijkheid uit. De nationale feestdag werd eerst gevierd in september, ter ere van het verdrijven van de Nederlanders. Daarna verschoof de datum nog een tijdje naar augustus en sinds 1890 is 21 juli de Belgische nationale feestdag.

ALLES WAT JE

MOET WETEN OVER … Langdurig zieken

Langdurig zieken staan volop in de belangstelling. Het regent oproepen om hen weer aan het werk te krijgen. Maar wanneer is iemand nu precies langdurig ziek?

Kort gezegd: wie 1 jaar ziek is, is langdurig ziek. Die persoon komt dan op invaliditeit. Of iemand arbeidsongeschikt is, wordt bepaald door het bedrag dat die persoon kan verdienen. Is die in staat om minder dan een derde van diens loon te verdienen, dan is die arbeidsongeschikt.

Het is de huisarts of de specialist die bepaalt of iemand ziek is. Het loon wordt in eerste instantie doorbetaald. Na 1 maand krijgen werknemers een uitkering via de mutualiteit of de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV). Voor ambtenaren is dat niet zo. Gedurende het eerste jaar spreekt men van primaire arbeidsongeschiktheid. Kan iemand na dat jaar nog steeds niet aan de slag, dan is die langdurig ziek of op invaliditeit. Dat kan het gevolg zijn van een ziekte, een ongeval of een ziekenhuisopname.

Verplicht contact met arts

De ziekenfondsen volgen mensen die langere tijd ziek zijn. Gedurende het eerste jaar zijn er drie verplichte contactmomenten van de zieke met de adviserend arts of met een lid van het multidisciplinaire team dat bestaat uit artsen, psychologen, ergotherapeuten en kinesisten. Die laatste worden door het ziekenfonds ingeschakeld om de zieke te controleren en indien mogelijk te begeleiden naar werk. Het is geen controlearts die op vraag van een werkgever een zieke medewerker

controleert. Ook na het eerste jaar zijn er verplichte contacten van de langdurige zieke met de adviserend arts.

Meer dan een half miljoen

In 2025 telde België 576.643 langdurig zieken, meer dan een half miljoen mensen die al langer dan een jaar niet meer kunnen gaan werken. Het aantal steeg, maar minder sterk dan de voorbije jaren. Enkel voor de 65-plussers was er een forse toename, maar die heeft te maken met het optrekken van de pensioenleeftijd. Verbazingwekkend is het niet dat het aantal langdurig zieken toeneemt met de leeftijd. Waren er bij de 25tot 29-jarigen 11.328 langdurige zieken, dan telde de categorie 6064 jaar er 129.558.

Discussie

Langdurig zieken vullen al enige tijd behoorlijk wat krantenkolommen. Zo heeft de beperking van werkloosheidsuitkeringen in de tijd als mogelijk effect dat langdurig werklozen met fysieke of psychische ziekten bij een ziekte-uitkering uitkomen. Daarnaast wil de regering-De Wever ook het aantal langdurig zieken doen dalen door een nauwere opvolging en begeleiding. Maar ze wilt dat ook doen door strenger op te treden tegen langdurig zieken die hun verplichtingen niet nakomen. De discussie rond de langdurig zieken draait ook rond de ziekenfondsen. Sommigen zeggen dat de adviserend artsen van de ziekenfondsen niet streng genoeg zijn bij de beoordeling van arbeidsongeschiktheid.

S200-TRAPLIFT

UW HUIS BLIJFT

UW THUIS

De momenten die écht tellen maakt u thuis mee. Laat ze daarom zo lang mogelijk duren door uw zelfstandigheid in huis te claimen met een traplift van TK Home Solutions. Geen vervelende trappen meer die een obstakel lijken, wel een veilige oplossing die u maximale onafhankelijkheid biedt in uw dagelijkse routine. Zo blijft uw huis nog lang uw thuis.

"Er is een teneur gecreëerd dat de langdurig zieken een groot profitariaat zijn. Dat is zodanig onethisch. Dat raakt mij. Ik ben zelf verpleegkundige. Ik weet wat een zieke is en wat zoiets doet qua stigmatisering."

CM-voorzitter Luc Van Gorp in Terzake.

*Aanbieding onder voorwaarden, enkel in juni, juli en augustus

Contacteer TK Home Solutions via:

JOURNALIST

RIK VAN

PUYMBROECK

“De dood van mijn vriend heeft voor honderd procent bepaald wie ik vandaag ben.”

Op

zijn twaalfde wist hij dat hij journalist zou worden. Toen hij zeventien was,

verongelukte zijn beste vriend

Filip

(16).

Na

veertig

jaar van stilzwijgen

schreef meesterverteller Rik Van Puymbroeck (58) een boek over zijn verdriet en hoe dat hem gevormd heeft. “Treurwil is het moeilijkste wat ik ooit schreef. Ik twijfelde enorm. Maar het boek is een succes. Wat ik deel, biedt troost. Verdriet mag blijven. Het leven mag je vieren.”

Tekst

Dominique Coopman Foto's Katrijn Van Giel

Rik Van Puymbroeck groeit op in een warm gezin van vijf, in Luchteren, parochie van Drongen. Vader is actief bij KWB (nu Raak), moeder bij KAV (nu Femma), Ziekenzorg (nu Samana) en in de politiek. Rik en zijn broers Luk en Tom zijn bij de Chirojongens. “Ik ben tot mijn zeventiende naar de mis geweest. Mijn moeder overleed in 2020, ze werd 84 jaar. Mijn vader, nu 89, woont nog thuis. Hij is hulpbehoevend maar trekt zijn plan, met dank aan zijn buren die hem helpen. Door mijn vader kom ik nog geregeld in Drongen, het dorp van Walter Godefroot. Mijn moeder is zijn scoutsleidster geweest. We waren allemaal supporter van Walter. Ik heb nog een krantenknipsel van toen hij ‘onze’ Belgisch kampioen werd, uit Het Volk van 1972. Tv hadden we niet, maar af en toe gingen we bij onze grootouders. Ook nu nog kijk ik geen tv behalve als er koers is. Coureur zou ik niet worden, wel journalist. Op mijn twaalfde droomde ik er al van. Een dikke tien jaar later deed ik mijn twintig maanden burgerdienst bij Alfabetisering Vlaanderen voor hun krantje Wablieft. Daarna werd ik na een tip van mijn broer Tom wielerjournalist bij Het Belang Van Limburg. Ik werkte er twintig jaar, daarna zeven jaar voor De Morgen en sinds 2018 werk ik voor De Tijd.

Verhalen optekenen en delen geeft zin aan Riks leven. Een jongensdroom van een jongen die op woensdagavond 31 oktober 1984 volwassen werd toen zijn beste vriend Filip, toen 16 jaar, verongelukte. Filip had net zijn rijbewijs, deed zijn eerste rit met zijn brommer, werd door een wagen opgeschept en kwam in de armen van Rik terecht. “Ik zat neer. Eén knie opgetrokken, de ander als steun op de straat. In de kom van mijn rechterarm lag het bloedende hoofd van mijn beste vriend.” Veertig jaar na datum beschrijft Rik het ongeval van zijn beste vriend in zijn literaire entree Treurwil.

Gezwegen

Je hebt wel veertig jaar in stilte gezwegen, zeg ik. “Zo ging dat toen”, reageert Rik. “Filip is gestorven op donderdag 1 november 1984, daags na zijn ongeval. Op zondag was er Chiro. Op maandag gingen we opnieuw naar de klas. Op woensdag nam ik een vrije dag om naar de begrafenis te kunnen gaan. En daarna werd het stil. Toen mijn vader mijn boek las, vroeg hij of zij, mijn ouders, fouten hadden gemaakt. Hadden ze mijn verdriet dan niet gezien? Toch wel, zei ik, maar toen werd er niet over emoties gesproken. En niet of nauwelijks over Filip.”

Wie was Filip, vraag ik? “Je bent de eerste die me die vraag stelt.” Rik denkt lang na. “We kenden elkaar vijf jaar. We zaten niet in dezelfde klas, Filip was een jaar jonger, maar veel volwassener. Ik keek naar hem op. Ik was een kind, hij had al liefkes gehad. Hij was een mooie jongen en populair bij de meisjes. Ik was een laatbloeier. Hij was mijn beste vriend, diegene met wie je – net als met je lief – het meest afspreekt. Op een fuif hadden we alle twee op ons gezicht gekregen. Zoiets schept een band. Filip was ook echt grappig. Ik stel me soms de vraag wat er van die gast zou geworden zijn. Het eerste jaar na zijn dood, hield ik een soort agenda bij. Ik heb het boekje nog. Qua schrijfkunst een nul. Een soort jongens poëzieboek-achtig geschrijf, waarin tranen hun weg proberen te vinden. Ik stelde mezelf de vraag ‘wat als ...’ Was als hij een minuut vroeger, of later Maar je kunt de tijd niet terugdraaien. Ik voelde een muur van onmacht. Het sterven van een geliefd persoon is onomkeerbaar, je moet er gewoon mee leren omgaan.”

Na groot verdriet verder gaan, is makkelijker gezegd dan gedaan. Ik vraag me af wat er na Filips dood met Rik zelf is gebeurd. Wie was hij ervoor, en »

“In Gaza zijn toekomstige geleerden en toekomstige wereldleiders vermoord.”

wie was hij erna? “De dood van mijn beste vriend heeft voor honderd procent bepaald wie ik op vandaag ben”, antwoordt Rik. “Die avond werd ik geboren. Toen ik thuiskwam, ging ik op mijn moeders schoot zitten. Het was de laatste keer, nadien is dat nooit meer gebeurd. Ineens was ik volwassen. Voor de dood van Filip was ik een vrolijk en zorgeloos kind. Daarna was het vrolijke er af. Ik werd serieuzer. Weemoediger. Niet dat ik een treurwilg werd, maar toch. Het verdriet zit er. En het blijft voor altijd. Het gevolg is dat ik mensen en dingen wil vasthouden. Ik gooi niets weg. Ik spaar al mijn interview-boekjes. Ik heb duizenden krantenknipsels. De confrontatie met de dood heeft mij ook als journalist gevormd. Er is een reden waarom ik het verhaal van twaalf vrouwen optekende voor mijn boek Weduwen. Er is een reden waarom ik elk jaar naar aanleiding van Allerheiligen aan de krant vraag om iets te schrijven over afscheid. En er is een reden waarom ik het boek Treurwil heb geschreven.”

Veel mensen herkennen zich in jouw verhaal, zeg ik. “Ik heb niemand het boek vooraf laten lezen, bang dat ik zaken zou moeten schrappen. Eens af, lazen mijn twee dochters het wel.” De mama van Filip liet van zich horen via Facebook. “Zij was blij dat ik haar zoon niet vergeten was. Zijn papa was intussen gestorven. Ik ben er drie keer op bezoek geweest. In dat huis hing veertig jaar na het ongeval, nog altijd een stil, allesoverheersend verdriet.”

Veertien jaar na de dood van zijn jeugdkameraad Filip, verongelukt Riks

broer Tom. Tom is 32 jaar, getrouwd en vader van een dochtertje. Rik is dan 31 jaar. En weer wordt hij geboren. “Na Filip was mijn oudere broer Tom mijn beste vriend geworden. Hij stond zo sterk in het leven. Hij durfde meer dan ik. Hij heeft de weg gebaand. Op zijn vijftiende rookte hij al. Hij leerde mij mooie muziek. Een koele gast. Hij was verliefd op een meisje uit SintTruiden en verhuisde naar Limburg. We hadden niet de diepste gesprekken maar waren twee handen op een buik. En dan, BAM, dood. Tom stierf op dinsdag 24 augustus 1998. Moeder belde, ‘Tom is verongelukt.’”

Kinderen

“Ik was compleet in shock door de dood van mijn broer. Gelukkig had ik een reddende engel, mijn oudste dochter Ella. Ik kroop die avond in bed met groot verdriet, maar ‘s morgens sprong de kleine Ella op mijn bed. Ze lachte en ze kraaide en ik lachte terug. Ik besloot dat ik geen verdrietige papa wou zijn. En ook geen verdrietige nonkel. De week na Toms dood, vrijdag 1 september 1998, ging ik met Toms dochtertje Camille van toen 2,5 jaar naar school. Het was haar eerste schooldag. Ik vergeet die nooit.”

Waar hebben je ouders troost gevonden, vraag ik Rik. Rik haalt zijn

schouders op. “Een kind dat sterft, is verschrikkelijk. Het ergste wat je als ouder kan overkomen. Je komt dat nooit te boven. Maar hoe diep ook het verdriet om Tom, mijn ouders hebben zich niet laten gaan. De kleinkinderen waren hun troost.” En jij, vraag ik, waar vind jij troost? “In proberen gelukkig zijn,” zegt Rik. “In schoonheid, in een gesprek als dit, in lekker gaan eten, in de natuur en in muziek. En in de mensen die ons omringen. In het feit dat het leven van Filip en Tom, hoe jong ze ook gestorven zijn, van betekenis was. Als ik denk aan de kinderen van Gaza, is dat niet zo. In Gaza zijn toekomstige geleerden en toekomstige wereldleiders vermoord. Ik kijk geen tv, lees bijna niets van nieuwsberichten. Enkel de koers op tv kan mij behoren. Hoe Wout Van Aert Parijs-Roubaix won, zalig! De koers biedt troost. Boeken bieden troost. Laatst kocht ik een heel mooi boek over citroenen (lacht) Ik publiceer elke dag een foto in De Tijd, en ook daarvoor kies ik vaak iets grappigs.”

Elke kans grijpen

Hoe vaak denk jij nog aan je broer Tom, vraag ik Rik. In Riks ogen welt een traan op. “Ik mis Tom nog altijd superhard. Onze band was fantastisch. We hadden dezelfde humor, genoten van lekker tafelen. Hij leerde me Frankrijk kennen. Tom was bij uitstek een man die werkte om te leven. Een levensgenieter. Ik doe mijn werk echt graag, probeer als journalist zoveel mogelijk ja te zeggen. Ik ben net tien dagen in Oekraïne geweest, en elke dag was anders. Ik wil geen spijt hebben van iets wat ik niet deed. Ik wil

“Ik leef supergraag. Maar het gaat snel, en ik heb levenshaast.”

Het boek Treurwil van Rik Van Puymbroeck is uitgegeven bij De Bezige Bij.

Kijk op pagina 55 van dit OKRA-magazine en win een exemplaar van het boek.

elke kans grijpen, ik wil interessante mensen ontmoeten. Interviews doen en reportages maken is een vorm van levensvervulling. Ik heb heel graag Cees Nooteboom en Tommy Wieringa geïnterviewd. Koningin Mathilde en Jezus van Nazareth staan op mijn lijstje (lacht) Maar evengoed veel gewone mensen.”

Helaas blijft afscheid nemen en verdriet onlosmakelijk aan het leven verbonden. “Ik heb een nichtje dat gestorven is. Mijn beste vriend Erik overleed enkele jaren geleden, ik bezocht hem nog maar hij wou niet over zijn nakende dood praten. Mijn moeder is gestorven, daags tevoren was ik bij haar, ik vertrok op reis en kreeg na 500 kilometer telefoon dat ze zachtjes was ingeslapen. Ik ben zes jaar geleden gescheiden na een relatie van 35 jaar. Beslissen was moeilijk, verdriet is er altijd. Toch noemen we het geen mislukking. Want er was liefde, inzet en steun voor elkaar, we deelden lief, leed én verdriet, en we hebben twee prachtige dochters, Ella en Lucie, waar we best trots op zijn.”

Paardenbloemen die verpluizen

Rik Van Puymbroeck hertrouwde op 24 augustus 2022. Dezelfde dag, als toen zijn broer Tom in 1998 en zijn moeder in 2020 stierf. “Hoe moeilijk ik het ook heb met afscheid nemen, ik wou het triestige van die dag ombuigen tot iets vrolijks”, vertelt de meesterverteller. “Ik leef supergraag. Maar het gaat snel, en ik heb levenshaast. Ik ben nu 58 jaar en hoop op nog vijventwintig gelukkige jaren. Ik ben dan bijna 85. En na de dood is het voor altijd gedaan. ‘We zijn paardenbloemen die verpluizen’, zei Jan Wauters. Eén milliseconde in de tijd. Daarom zeg ik aan de jongeren ‘Stel niet uit. Wacht niet op een drama om een levensles te leren. Zeg ja tegen alles, maak van je leven iets zinvols.’ ”

Heerlijk zomers grillen

Butternut met feta, recept op p. 44

De jonge sterrenchef Timon

Michiels (28) heeft een voorliefde

voor barbecue en grillen.

Ideaal voor de zomer!

Recepten Timon Michiels

Foto’s Piet De Kersgieter

Pulpo met Café de Paris-saus

WAT HEB JE NODIG?

Voor de salsa verde

• 1 bosje platte peterselie

• 1 bosje koriander of basilicum

• 1 teen knoflook

• 1 eetlepel kappertjes

• 2 ansjovisfilets (optioneel)

• 1 eetlepel mosterd

• 1 eetlepel rodewijnazijn

• 5 eetlepels olijfolie

• peper en zout

Voor de saus Café de Paris

• 100 ml witte wijn

• 1 eetlepel dragonazijn

• 1 sjalot, fijngesnipperd

• 1 teen knoflook, fijngehakt

• 150 ml room

• 1 handvol spinazie

• 1 bosje groene kruiden, zoals peterselie, dragon, bieslook, kervel...

• zout en zwarte peper

• snuf cayennepeper

• 1 klontje boter (optioneel, voor extra

• glans)

Voor de pulpo

• 1 grote voorgegaarde octopus, in tentakels gesneden

• olijfolie

• grof zout

HOE GA JE TE WERK?

1 DE SALSA VERDE

Versnijd alle ingrediënten tot een gladde, frisse saus. Breng

op smaak met peper en zout. Zet koel.

2 DE SAUS CAFÉ DE PARIS

Breng witte wijn, dragonazijn, sjalot en knoflook aan de kook en laat reduceren tot het bijna droog staat. Voeg de room toe en laat even doorkoken tot licht ingedikt. Doe de warme roomreductie in de blender met de rauwe spinazie en groene kruiden. Mix krachtig tot een gladde, groene saus. Breng op smaak met zout, peper en een snuf cayennepeper. Voeg eventueel een klontje boter toe voor glans en rondheid. Houd warm op een laag vuur of warm op net voor het dresseren.

3 DE PULPO

Dep de voorgegaarde pulpo goed droog. Bestrijk licht met olijfolie. Gril kort en krachtig op een hete grillpan of barbecue tot ze licht krokant en mooi geblakerd zijn. Kruid met grof zout.

4 DE AFWERKING

Lepel de Café de Paris-saus op het bord. Leg de pulpo erbovenop. Verdeel de salsa verder over het bord en werk af met wat verse kruiden

Butternut met feta

WAT HEB JE NODIG?

Voor de butternut

• 1 middelgrote butternut

• 1 eetlepel olijfolie

• grof zout en zwarte peper

Voor de zaden

• 2 eetlepels pompoenpitten

• 2 eetlepels zonnebloempitten

Voor de honingvinaigrette

• 1 theelepel honing

• 1 theelepel mosterd

• 1 eetlepel wittewijnazijn

• 4 eetlepels olijfolie

• zout en peper

Voor de afwerking

• 150 g feta, verkruimeld

• mix van groene kruiden, zoals kervel, munt, koriander, bieslook of dille

HOE GA JE TE WERK?

1 DE BUTTERNUT

Verwarm de oven voor op 200 °C.

Halveer de butternut in de lengte, verwijder de pitten. Bestrijk de snijkant met olijfolie, kruid met zout en peper. Leg met het snijvlak naar beneden op bakpapier. Pof 35 à 45 minuten tot de butternut zacht en gekaramelliseerd is en net niet uit elkaar valt. Laat afkoelen. Schep het vruchtvlees uit de butternut en snijd in grove stukken.

2 DE ZADEN

Rooster pompoenpitten en zonnebloempitten kort in een droge pan tot ze beginnen te kleuren. Laat afkoelen.

3 DE HONINGVINAIGRETTE

Meng honing, mosterd en azijn in een kommetje. Klop er de olijfolie door tot een gladde vinaigrette. Kruid met peper en zout.

4 DE AFWERKING

Meng de warme of lauwe butternut met de feta en zaden. Lepel er royaal vinaigrette over. Werk af met de groene kruiden net voor het serveren.

Gamba's met chili-olie

WAT HEB JE NODIG?

Voor de chili-olie

• 200 ml zonnebloem- of arachideolie

• 1 teentje knoflook, geraspt

• 1 klein stukje gember, geraspt

• 1 eetlepel chilivlokken

• 1 theelepel sojasaus

• ½ theelepel sesamolie

• 1 eetlepel rijstazijn (optioneel voor een frisse toets)

Voor de gamba's

• 12 grote gamba’s (liefst met schaal en kop)

• olijfolie

• grof zout

HOE GA JE TE WERK?

1 DE CHILI-OLIE

Verhit de olie langzaam in een pannetje tot net onder het rookpunt. Voeg de knoflook, gember en chili-

vlokken toe. Haal van het vuur zodra het begint te sissen en laat een nacht in de koelkast infuseren. Voeg de sojasaus, sesamolie en eventueel een beetje rijstazijn toe. Laat volledig afkoelen en bewaar in een potje.

2 DE GAMBA’ S

Snijd de gamba’s met een scherp mesje langs de rug open en verwijder het darmkanaal, maar laat kop en schaal eraan. Bestrijk licht met olijfolie en bestrooi met grof zout. Gril ze op een hete barbecue of grillpan, ongeveer 1 à 2 minuten per kant, tot ze licht gekaramelliseerd zijn en net gaar.

3 DE AFWERKING

Dresseer de gamba’s op een bord en werk af met een drizzle van de chiliolie.

Brioche

met tartaar ‘Italy’en rucola

WAT HEB JE NODIG?

Voor de brioche

• 4 sneetjes brioche, ca. 1,5 cm dik

• boter om in te bakken

Voor de tartaar

• 300 g rundertartaar (of vlees naar keuze), fijngesneden

• 4 zongedroogde tomaten, fijngehakt

• 2 eetlepels kappertjes, fijngehakt

• 2 eetlepels zwarte olijven (ontpit), fijngehakt

• 1 sjalot, fijngehakt

• 1 eetlepel verse peterselie, fijngehakt

• 1 eetlepel verse basilicum, fijngehakt

• 1 eetlepel geroosterde pijnboompitten, grof gehakt

• 1 theelepel Dijonmosterd

• 1 eetlepel olijfolie

• peper en zout naar smaak

• een paar druppels citroensap (optioneel)

Voor de rucolamayonaise

• 1 eidooier (op kamertemperatuur)

• 1 theelepel mosterd (bij voorkeur Dijon)

• 1 eetlepel citroensap

• 150 ml neutrale olie (zonnebloem- of arachideolie)

• 30 à 40 g verse rucola, fijngehakt of licht gepureerd

• peper en zout naar smaak Voor de afwerking

• extra kappertjes

• verse basilicum of peterselie

• 4 theelepels mosterdzaad

• enkele druppels balsamicoazijn (goede kwaliteit)

• olijfolie voor de afwerking

HOE GA JE TE WERK?

1 DE BRIOCHE

Snijd de brioche in balkjes van ongeveer 6 centimeter lang en 3 centimeter breed, met een dikte van 1,5 centimeter. Verhit een koekenpan op middelhoog vuur en smelt een klontje boter. Bak de briochebalkjes rondom goudbruin en krokant. Draai ze regelmatig zodat alle kanten mooi gekleurd worden. Haal uit de pan en laat kort

uitlekken op keukenpapier.

2 DE TARTAAR

Meng in een kom de fijngesneden tartaar met de zongedroogde tomaat, kapper tjes, zwarte olijf, sjalot, peterselie, basilicum, pijnboompitten, mosterd en olijfolie. Breng op smaak met peper, zout en eventueel een paar druppels citroensap.

3 DE RUCOLAMAYONAISE

Klop de eidooier samen met de mosterd en het citroensap in een kom. Voeg langzaam, druppelsgewijs, de olie toe terwijl je stevig blijft kloppen totdat er een dikke, romige mayonaise ontstaat. Pureer de rucola kort met een staafmixer of hak het heel fijn en meng het door de mayonaise. Breng op smaak met zout en peper.

4 DE AFWERKING

Schep de tartaar royaal op de krokante briochebalkjes. Werk af met extra kappertjes, verse kruiden, mosterdzaad, enkele druppels balsamicoazijn en wat olijfolie.

‘Timons Tafel’ van Timon Michiels is uitgegeven door Lannoo.

Kijk op pagina 55 van dit OKRA-magazine en win een exemplaar van het boek.

Varen door de Westhoek

Na de eerste onwennigheid is het een plezier om zelf het roer in handen te nemen

We gingen varen. Niet op buitenlandse rivieren of zeeën deze keer, maar in de Westhoek. De streek is mij bekend, maar vanop het water krijg je toch weer een ander beeld van de omgeving. Varen is een beleving, zeker als je ook zelf het roer in handen kan nemen.

Tekst en foto’s An Candaele

Het gehucht Fintele is een idyllische overnachtingsplek

Aanlegplaats Porta Dixmuda aan de voet van de IJzertoren

We varen met een schip van Le Boat vanuit Nieuwpoort. Je krijgt geen schipper mee en moet zelf het schip in goede banen leiden. Vaarervaring is niet vereist, de meeste gelegenheidsbootslui hebben niet eerder gevaren, verzekert men ons. Een rondvraag bij vrienden die het ons voordeden, leverde enthousiaste reacties op: “Pittig in de sluizen, maar het is ons gelukt.” Ik sprak voor de zekerheid toch een schipper uit de kennissenkring aan. Het maakt de tocht nog relaxter. Met de instructies van schipper Marc lukt het ons prima en als de onzekerheid toeslaat, kunnen we het stuur aan hem overlaten.

Glijden over het water

Voor het vertrek krijgen we de nodige uitleg: over enkele technische zaken aan boord, hoe je de sluiswachter verwittigt dat je een sluis nadert enzovoorts. In de boordmap staan contactgegevens en alle informatie. Een instructeur toont hoe alles werkt en begeleidt ons op een korte proefvaart. De spits is eraf. We kunnen vertrekken. Wie graag een ervaren schipper meeheeft voor een halve dag kan dat bijboeken.

We varen de Sint-Jorissluis door en komen zo van het kanaal Plassendale-Nieuwpoort op de IJzer. Het is een makkelijke sluis, ideaal om mee te beginnen. Ik heb mijn taak voor de rest van de trip te pakken: op het voorsteven trossen gooien, vieren, vast- en losmaken.

We varen richting Diksmuide. Om de beurt gaan we aan het roer zitten, eerst wat gespannen, maar eens we in de vingers hebben dat de boot veel trager reageert op een stuurbeweging dan een auto is het een plezier.

Heel ontspannend ook: turen over het water waar je zachtjes overheen glijdt, amper sneller dan een stevig wandeltempo.

Porta Dixmuda

Aan het roer bovendeks heb je het beste overzicht. Als er een bui over ons heen komt, willen we naar het binnenroer verhuizen, maar de ruitenwisser laat het afweten. Dan toch maar boven met regenjas en paraplu. De weerelementen trotseren, heeft ook charmes. We komen voorbij Mannekensvere, Schoorbakkebrug en Tervatebrug. Stuk voor stuk plaatsen waar tijdens de Eerste Wereldoorlog zwaar gevochten is. De streek werd onder water gezet om de Duitsers tegen te houden. Ook de dodengang die we even verderop voorbijvaren herinnert aan de oorlog die hier vastliep met een front dat vier jaar lang nauwelijks opschoof.

In Diksmuide gaan we voor anker in Porta Dixmuda aan de voet van de IJzertoren. Intussen schijnt de zon en we scharen ons bovendeks rond de tafel. Toch leuker als je buiten kan leven en eten op een schip. Binnen heb je alles wat je nodig hebt: slaapkamers met aparte douche en toilet, een eettafel, keuken met kookfornuis, Maar met zijn allen binnen, loop je elkaar toch een beetje voor de voeten. Op een kwartier wandelen van de aanlegsteiger ligt de IJzerboomgaard. Met kinderboerderij, fruitboomgaard, natuurspeelzone én een gezellig terras.

We trekken het centrum van de boterstad in. De huizen aan de Grote Markt, opgetrokken in de typische gele baksteen en met topgevels, dateren van de wederopbouw na WOI. Achter het stadhuis in Vlaamse renaissancestijl, steken de torens van het Belfort en de Sint Niklaaskerk boven de daken uit.

Als je de klinknagels volgt en eventueel een routebeschrijving haalt in de toeristische dienst kan je de erfgoedwandeling van 3 kilometer doen. We lopen door het stadpark, via de vismarkt en de stadsvaart tot aan het begijnhof uit de dertiende eeuw. Nu wonen er mensen met een verstandelijke beperking. De kapel is elke dag open. In het winkeltje ‘Het huis van Juffrouw Sibylle’ vind je geschenken gemaakt door de bewoners.

Als God in Frankrijk

Terug aan boord steken we de benen onder tafel voor het avondmaal dat een van de opvarenden van thuis meebracht. Een glaasje wijn erbij en meer hebben we niet nodig om ons als God in Frankijk te voelen. Het spel Monopolie wordt bovengehaald. Ik moet de duimen leggen tegen de medespelers die veel eigendommen verzamelen en geen genade kennen. Ik steven op faillissement af. De zon is al een tijdje onder als we onze kajuit opzoeken. Vier kajuiten zijn er met telkens twee slaapplaatsen, samen met de tot bed omvormbare zitbank geeft dat plaats aan maximum tien opvarenden. Met ons zes hebben we meer ruimte, dat is fijn.

Twee vroege vogels komen al aangewandeld met verse broodjes van bij de plaatselijke bakker als ik de volgende ochtend mijn neus buiten boord steek. Vandaag varen we richting Ieper.

Fort de Knocke

Aan de Knokke Brug waar de Ieperlee in de IJzer uitmondt leggen we aan. De naam van de brug verwijst naar het Fort de Knocke. Vanop de uitkijktoren kan je in het patroon van de grachten de stervormige contouren van het fort nog zien. Je kijkt uit over de broeken die in de winter hun nut bewijzen als »

Handen uit de mouwen om trossen te werpen

De erfgoedroute in Diksmuide brengt je o.a. in het begijnhof

overstromingsgebied. Natuurgebied de Blankaart is hier vlakbij. We varen de Ieperlee op waar vzw De Boot aan de Drie Grachten zijn vaste stek heeft. Er volgt een heel mooi stukje route tot aan de brug van Steenstraete en vandaar via de sluizen van Boezinge sas en Boezinge Dorp. De twee sluizen in Boezinge zijn bemand door dezelfde sluiswachter. Je belt even op voorhand dat je eraan komt en de man staat je op te wachten. Hij helpt met het vastleggen van de trossen en maakt tijd voor een praatje. Veel leuker dan de anonieme sluizen waar je je plan moet trekken. Zeker als het je eerste keer is. De sluizen van Boezinge helpen ons 6,75 meter hoogteverschil overbruggen, verrassend veel in dit vlakke land.

Ieper en Fintele

In de vooravond leggen we aan in Ieper. Daar kan je in een havengebouwtje toilet en douche gebruiken. We hebben een wissel van een deel van de opvarenden. Dochter en kleindochter (5 jaar) komen aan boord. Zij hebben voor avondeten gezorgd. Dat laat zich opnieuw heel erg smaken na een dag in de buitenlucht.

Ik trek nog even de stad in en de vestingen op, voor we ‘s avonds de uren wegbabbelen. De volgende ochtend (zaterdag) is het marktdag in Ieper, in de schaduw van de Lakenhallen. Ideaal om ambachtelijk brood en andere etenswaren te kopen. Met aangevulde proviand varen we terug naar Fort De Knocke waar we deze keer afslaan richting Fintele, onze idyllische derde overnachtingsplek. Fintele is een gehucht van Polinkhove, deelgemeente van Lo-Reninge, en ligt op de samenvloeiing van IJzer en Lovaart. Het gehucht is in 1994 beschermd als dorpsgezicht. De naam van restaurant De Hooipiete verwijst naar een wegneembare houten brug, die landbouwers over de IJzer legden om hooi van

hun weiden aan de overkant, naar de boerderij te brengen.

Sluiswachter

Viktor Kemp

Fietsers houden halt om onze doorvaart door de Fintelesluis de volgende ochtend gade te slaan. Een boot in de sluis blijft een bezienswaardigheid. De sluis van Fintele - te zien in de beginbeelden van de televisiereeks Chantal - dateert uit 1827. Ze werd tijdens WOII opgeblazen en daarna heropgebouwd. Sluis en ophaalbrug zijn beschermd. We varen via Lo, met zijn ceasarboom, het politiekantoor uit de reeks Chantal en lukkenfabriek De Strooper (denk: krokante boterwafeltjes) naar Fortembrug in Alveringem. Vandaar verder via de Millebrug en Kortewildebrug ter hoogte van Steenkerke (zwaai, zwaai Willem Vermandere). Vanop een boot worden bruggen en sluizen belangrijke ijkpunten.

Tegen de middag zijn we in Veurne.

Met meer tijd zou ik met plezier nog wat ronddolen in de stad met zijn mooie marktplaats, het Walburgapark, de Zwarte Nonnenstraat met de historische gevels langs de kasseiweg en tal van andere bezienswaardigheden. Ik hou het bij een wandeling op de kade. Daar staat het standbeeld voor Victor Kemp. Hij was sluiswachter in Veurne tijdens WOI en had een belangrijke taak in het op peil houden van de onderwaterzetting. Als expert in de waterwegen van Veurne-Ambacht en sasmeester op verschillende locaties, was Kemp van essentieel belang voor het verloop van de oorlog. Hij is veel minder bekend dan Karel Cogge en Hendrik Geeraert. Heel onterecht leer ik hier.

De Ganzenpoot

Na een langgerekte middagpauze –langzaam leven heeft zich helemaal meester van ons gemaakt – starten we de motor weer op. De spoor-

wegbrug wordt opgehaald zodat we eronder door kunnen. Of we weten dat er een triatlon bezig is even verderop, waarschuwt de man die de brug hier bedient. Neen, dat wisten we niet. We blijven een dik uur dobberen voor de Florizoonebrug in Wulpen die niet kan opgehaald worden omdat de lopers erover moeten. Supporteren voor de sportievelingen was niet voorzien, maar we hebben geen haast, de zon schijnt en we zijn in goed gezelschap. Als de laatste atleet de brug over is, kan die omhoog en kunnen we verder. We naderen ons eindpunt, maar eerst nog de Ganzenpoot in Nieuwpoort door. Dit sluizencomplex dateert uit het einde van de negentiende eeuw

en heeft van bovenaf gezien de vorm van een ganzenpoot. Bekijk vooraf de uurregeling. Je kan er alleen door bij hoogwater, anders is er te weinig diepgang. We zijn intussen al wat sluizen gewoon maar deze is veel groter én geen sluiswachter te zien om te helpen. Dat de boot geen extra averij oploopt – bovenop de schrammen die er al waren – hebben we aan onze Marc te danken. Als we aanleggen in Nieuwpoort hebben er 16 heerlijke vaaruren opzitten.

We mochten op onze trip een boot Le Boat gebruiken. Je kan verschillende vaarroutes volgen in binnen- en buitenland.

Over het water turen waar je langzaam overheen glijdt, is heel ontspannend

Vanop het dek zien we de zon prachtig ondergaan over het water

Niet te missen in juli en augustus

Zomertip met kleinkinderen

EXPO

Topspelers in het Speelgoedmuseum

Sport en spel smelten samen in de interactieve expo Topspelers in Speelgoedmuseum Mechelen. Ontdek de verhalen en passies van bekende atleten en sportfiguren, van boksers tot voetbalhelden en sportankers. Test ondertussen zelf je snelheid, reacties en uithouding met uitdagende spel- en sportopstellingen. De expo loopt nog tot 30 augustus, ideaal om met je (klein)kinderen deze zomervakantie te bezoeken!

Tot en met 30 augustus 2026

Meer info: www.speelgoedmuseum.be

BOEK Grot

Na een reeks verwoestende stormen arriveert de archeologische duiker Luka op Malta. In de oudste grot van het eiland, Għar Dalam, is een muur bezweken onder de regenval. Wat eronder vrijkomt, blijkt een onderwaterlabyrint dat eeuwenlang verborgen bleef. Samen met zijn duikpartner Romi krijgt Luka de opdracht de ondergelopen dieptes in kaart te brengen, een wereld die niet alleen geschiedenis, maar ook herinneringen lijkt te bewaren.

NATUUR BioDrome

Lieteberg opende met de BioDrome een gloednieuwe interactieve tentoonstelling over biodiversiteit in het Nationaal Park Hoge Kempen. Je duikt er via interactieve installaties, multimedia en meeslepende verhalen in de wereld van fauna en flora. De expo wil jong en oud verwonderen én bewust maken van het belang van biodiversiteit. Daarmee vormt de BioDrome het hoogtepunt van de vernieuwing tot Belevingscentrum Biodiversiteit Lieteberg. Meer info: www.lieteberg.be

EXPO

10 jaar La Boverie

Ter gelegenheid van de tiende verjaardag van de heropening van La Boverie (2016–2026) zet het Museum voor Schone Kunsten van Luik de rijkdom van zijn collectie in de schijnwerpers met een grote tentoonstelling. Langs een parcours van driehonderd werken, verspreid over de volledige bovenzaal, word je uitgenodigd om een traject van duisternis naar licht te volgen. ‘Achter de schermen van een bijzondere collectie’ is nog te zien tot 23 augustus.

Tot 23 augustus

Meer info: nl.laboverie.com

EVENT Nationale feestdag

Gent Jazz

Gent Jazz is al jaren dé plek waar jazzfans, ontdekkers en muziekliefhebbers samenkomen voor unieke concertbelevingen. Wie naar het festival gaat wordt getrakteerd op wereldsterren, jong talent en verrassende ontdekkingen in sfeervolle dagprogramma’s, met telkens jazz als rode draad. Naast topmuziek geniet je er van een verfijnde catering en een uitzonderlijke geluidsbeleving, met oog voor duurzaamheid, diversiteit en verbondenheid.

Van 2 tot 18 juli Meer info: www.gentjazz.com

In Brussel wordt de nationale feestdag ieder jaar gevierd met een bruisend programma vol sfeer en spektakel. In en rond het Warandepark is er gratis animatie, kinderactiviteiten, concerten en optredens. Het traditionele militaire en burgerlijke defilé zorgt voor indrukwekkende demonstraties van het leger en de hulpdiensten. De feestdag sluit af met een groots concert en spectaculair vuurwerk in het Jubelpark. Meer info: www.visit.brussels

Antony Gormley in KMSKA

Tot en met 20 september 2026 presenteert

EXPO Postkoloniaal?

In de tijdelijke expo ‘Postkoloniaal?’ onderzoekt Huis van de Europese Geschiedenis hoe het koloniale verleden van Europa vandaag nog nazindert. Via sterke verhalen en historische inzichten wordt duidelijk hoe macht, identiteit en ongelijkheid doorwerken tot vandaag. De expo zet aan tot reflectie en nodigt uit om met een nieuwe blik naar het verleden én het heden te kijken. Een boeiende aanrader voor iedereen die van geschiedenis en actualiteit houdt.

Tot 14 maart 2027

Meer info: historia.europa.eu

De expo 'Postkoloniaal?' is gratis te bezoeken ook voor groepen. Vanaf 10 personen is het aangeraden om vooraf te reserveren en eventueel een begeleide rondleiding te boeken. EXPO

KMSKA de indrukwekkende tentoonstelling ‘Antony Gormley. Geestgrond.’ Werken van Antony Gormley gaan er in dialoog met de museumcollectie en de architectuur van het vernieuwde gebouw. Het resultaat is een tentoonstelling waarin sculptuur, lichaam en ruimte voortdurend met elkaar in interactie gaan.

Tot 20 september

Meer info: www.kmska.be

UITSTAP

Hij was een wonderkind, een wereldreiziger en een van de meest vooruitstrevende denkers van zijn tijd. Op zijn zeventiende zeilde hij met kapitein Cook naar de uithoeken van de bekende wereld, om daarna in Europa furore te maken als wetenschapper, bestsellerauteur en revolutionair. Andrea Wulf neemt de lezer mee in het avontuurlijke leven van George Forster, een man die zijn tijd mijlenver vooruit was maar die vergeten werd door de geschiedenis.

Mercatoreiland in Rupelmonde

In Rupelmonde, het geboortedorp van Mercator, stelt Toerisme Vlaanderen het Mercatoreiland voor, een open erfgoedsite waar bezoekers het verhaal van Mercator kunnen ontdekken. Je ontdekt er een unieke werkende getijdenmolen uit 1517, ooit gebouwd in opdracht van Keizer Karel. De molen straalt vandaag opnieuw dankzij een grondige restauratie. Bezoekers verkennen het eiland via verschillende verhalen over water, techniek en geschiedenis op hun eigen tempo.

Meer info: www.gemeentebkz.be/mercatoreiland

Zomerpuzzels

Gelijke cijfers staan voor gelijke letters. Probeer aan de hand van de omschrijvingen alle woorden te vinden. Bij een correcte invulling leest u van boven naar beneden in de gekleurde hokjes de oplossing.

1 Periode van tien jaar

2 Roofvogel

3 Gebarenspel

4 Wellicht

5 Auto met een opvouwbaar dak

6 De oogstmaand

7 Deel van de week

8 Japans gewaad

9 Verkeersdeelnemer

10 Europese hoofdstad 11 Mexicaanse hoed 12 Zangvogeltje.

CRYPTOGRAM

HORIZONTAAL 7 Vluchtweg voor knaagdieren 9 Aangeschoten stookplaats 10 Eerlijk gezegd is het niet bezet 11 Wees later oplettend 12 Bloedgang 13 Snor van Andries 15 De daken verlaten 16 Ovaal van een ondier 17 Ongelovige jongen 20 Huidzwelling van een koe 22 Ontstemd als een zot 24 Welige groei van het riet 25 Grondig rund 26 Kalendergegevens 27 Het verslag van een opstandige kaart 28 Zelfverdediging tegen storm en regen.

VERTICAAL 1 Dansen in het café 2 Wijsje van de United Nations 3 Naar boven tuimelen? 4 Op rolletjes lopen 5 Vertrek waar getaxeerd wordt? 6 Die grote man is heel gul 8 Plaatwerker 14 Tijd waarop de geldigheid vervalt? 16 Aanvoerder van de paashazen? 18 Luchtkasteel 19 Zaadjes die per trein reizen 21 Kinderen met koorts 23 Zeer gewild verblijf 26 Bridgers worden er niet vrolijk van.

HORIZONTAAL 1 schone schijn

6 Zuidpoolvogel 12 ledemaat 13 mannelijk familielid 14 soort aap 17 aardkundige 19 oude lengtemaat 20 mislukken 22 kauwtje 23 loofboom 24 medisch specialist 25 geneesmiddel 26 notabene 28 Romanum Imperium 29 errore excepto 31 decimeter 32 verovering 35 kleurstof 38 zo-even 39 streling 40 Europese taal

43 kuststrook 46 muzieknoot

47 grondtoon 48 Evangelische Omroep 49 voegwoord 51 zwarte kleverige stof 52 buikloop

54 brandgang 55 rooms-katholiek

57 vervoermiddel 59 de dato

60 honger 63 kaassoort 66 woestijnbron 67 eigenaardig 68 met weinig mogelijkheden 69 soort drop.

VERTICAAL 1 boosaardig

2 Algemeen Beschaafd Nederlands

3 tevens 4 ijzerhoudende grond 5 dienstkleding 7 vaccineren

8 nieuw (in samenst.) 9 betaalmiddel 10 vliegende schotel

11 echo 15 bewijs van afwezigheid 16 flauwekul 17 gereedschap

18 in orde 21 schuif 27 innig samen 30 klimplant 33 noordnoordwest

34 onheilsgodin 36 mannetjesbij

37 Engelse graanjenever 40 patiënt

41 Europeaan 42 aanvang

43 aaneenschakeling 44 Russische mosvlakte 45 rangtelwoord

46 gezegde 50 klemtoon

53 muzieknoot 56 watertje

58 hoofd v.e. moskee 61 gewicht

62 Amerika (afk.) 64 paling 65 scantechniek.

Oplossing juni STERKTE

Oplossing kruiswoordraadsel juli – augustus 2026

Schiftingsvraag: Welke West-Vlaamse gemeente heeft de trouwste inwoners?

Bezorg ons de oplossing van het kruiswoordraadsel via wedstrijd@okra.be voor 23 augustus 2026. Vermeld je naam, adres, voorkeurprijs en het antwoord op de schiftingsvraag. De winnaars worden persoonlijk verwittigd.

Insturen via post kan ook: OKRA vzw, wedstrijd juli-augustus 2026, PB 40, 1030 Brussel.

Tip: Je vindt het antwoord op de schiftingsvraag elders in dit OKRAmagazine.

Frankeer je brief zelf, maar een ongebruikte postzegel toevoegen om deel te nemen is niet langer nodig.

Los het kruiswoordraadsel op pagina 54 op en win één van onderstaande prijzen.

• 5 exemplaren van 'Oud worden voor beginners - Wat ik leerde sinds mijn pensioen' van Mark Claus

• 5 exemplaren van 'Treurwil' van Rik Van Puymbroeck

• 5 exemplaren van 'Timons Tafel' van Timon Michiels

OPLOSSINGEN

Medewerkers OKRA-magazine juli-augustus 2026

Ankie Beerten, Michiel Bronckaerts, An Candaele, Dominique Coopman, Karlijn De Haes, Kirsten De Keuster, Peter Dhaese, Jurgen D’Ours, Nona Heremans, Els Hoebrechts, Eric Hulsmans, Fons Jacobs, Marijn Loozen, Ellen Ophalvens, Guy Poppe, Steven Reynders, Ingrid Samson, Kaat Soetermans, Mira Sissau, Eric Sohl, Kristof Vadino, Arno Vande Velde (Arnoleon), Katrijn Van Giel, Ann Van Mullem, Ellen Van Reybrouck, Lucie Van Hemelrijk, Karin Vanhoven, Hilde Van Malderen, Matthias Van Milders en Tom Van Welkenhuyzen.

Coördinatie en eindredactie

Jurgen D’Ours

Vormgeving Ankie Beerten en Tom Van Welkenhuyzen

Reclameregie Trevi plus bvba, Katrien Lannoo, Meerlaan 9, 9620 Zottegem, 09 360 48 54, Katrien@treviplus.be

Druk Dessain Printing, Mechelen

Coverfoto Kristof Vadino

Oplage 163 620 exemplaren

Verantwoordelijke uitgever Sonja Vertriest, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel

Zonder schriftelijke toestemming van de uitgever mag geen enkele tekst of illustratie geheel of gedeeltelijk worden gereproduceerd. Advertenties vallen niet onder de verantwoordelijkheid van de uitgever.

Het septembernummer verschijnt uiterlijk op 27 augustus 2026. Je kunt OKRA-magazine ook lezen via www.okra.be.

Contacteer magazine@okra.be over OKRA-magazine of secretariaat@okra.be voor een andere vraag. Via post: OKRA vzw, Haachtsesteenweg 579, 1030 Brussel.

Verfrissende Chardonnay in Chablis-stijl

Nu tijdelijk met 50% korting

2025 | Comtesse de Galix ‘Galets Blancs’ Chardonnay, Frankrijk, Pays d’Oc. Een pareltje van Franse bodem! Deze opwekkend frisse Chardonnay charmeert door zijn elegante stijl à la Chablis, sappig wit fruit en een heerlijke afdronk met verfrissende mineralen. Geen hout en boter, maar lekker puur fris fruit en daardoor een echte publieksfavoriet. Blind geproefd. Beslist goede wijn.

Gebruik deze kortingscode voor jouw korting én gratis verzending: KRCG26

*Niet geldig i.c.m. andere actiecodes of gratis producten. Actie geldig t/m 31 juli 2026. 11,99 5.99

Alcoholmisbruik schaadt de gezondheid