140 × 210 SPINE: 3.5 FLAPS: 80
λευθερία και ελεύθερος άνθρωπος. Αυτές οι δύο έννοιες είναι οι λέξεις-κλειδιά αυτού του διηγήματος. Μπορούμε να γίνουμε κάποια στιγμή ελεύθεροι άνθρωποι; Μπορούμε να ζήσουμε μια ζωή με περισσότερα θέλω και λιγότερα πρέπει;
Στο πρώτο του λογοτεχνικό εγχείρημα «Το Χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας» ο Πάρης Καρράς καλεί τον αναγνώστη να δει τον κόσμο μέσα από τα μάτια του ανώνυμου ήρωα του, ενός δημοσίου υπαλλήλου που ζει σε μία επαρχιακή πόλη της Ελλάδας. Η βιωματική φιλοσοφία συναντά την ποίηση σε αυτή τη λυρική περιγραφή της διαπάλης μεταξύ του συμβολικού θανάτου που επιφέρει η απονέκρωση των ιδιαίτερων και μοναδικών ποιοτήτων του ήρωα αλλά και του κοινωνικού του περιβάλλοντος και της ίδιας της ζωής, με την εξύμνηση της οποίας τελειώνει και το «χρονικό». Πέρα από κραυγή αγωνίας, το βιβλίο είναι ταυτόχρονα και κάλεσμα υπέρβασης της αλλοτρίωσης διά της αυτογνωστικής κάθαρσης και μετάβασης σε μια «ζωή» ποιητική και αληθινή.
Φώτο: Βάνια Τλούπα
Ο Πάρης Καρράς γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα. Ξεκίνησε γράφοντας ποίηση, ενώ άρχισε επαγγελματικά την ενασχόληση του ως συγγραφέας γράφοντας δοκίμια σε τοπικά περιοδικά της πόλης. Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας είναι το πρώτο του διήγημα.
ΤΟ Χ Ρ Ο Ν Ι ΚΟ Μ Ι Α Σ Α ΚΟΜ Η Λ ΑΘ ΟΣ Η Μ ΕΡΑ Σ
«Όμως αυτό το γεγονός, δεν ήταν αυτό που τον ενοχλούσε πραγματικά. Αυτό που τον πείραζε πάνω από όλα, ήταν ότι δεν υπήρξε ποτέ του αληθινά ελεύθερος. Ένας πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος, διαμορφωτής της μοίρας του. Αλλά αντιθέτως, έχοντας πια διανύσει περισσότερο από το ήμισυ του προσδόκιμου βίου του παρέμενε ακόμη εξαρτημένος και μπλεγμένος μέσα στα γρανάζια μιας απρόσωπης κρατικής μηχανής...»
·
Β. Λ. Κωνσταντινόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
Ε
Π Α ΡΗ Σ Κ Α ΡΡΑ Σ
Το πεζογράφημα του Πάρη Καρρά που τιτλοφορείται «Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας» αποτελεί ένα ενδιαφέρον αμάλγαμα διηγήματος και δοκιμίου και τελεσφορείται με ευρηματικό και αξιοπρόσεκτο τρόπο σε λιτό ύφος και ρέουσα γλώσσα. Οι αναφορές στα φιλοσοφικά παραθέματα, έκδηλες μαρτυρίες της ενασχόλησης του συγγραφέα με τη φιλοσοφική σκέψη, διαπλέκονται αβίαστα και προοδευτικά με την εξέλιξη των προσωπικών δρωμένων του ήρωα, ο οποίος αναμετράται στοχαστικά με την προβληματική καθημερινότητα, έχοντας ως αποτελεσματικό όπλο μια φιλοσοφική συνειδητότητα, που η πρακτική της χρήση είναι ικανή να διασφαλίσει την ολιστική κατάκτηση της ανθρώπινης υπαρξιακής ελευθερίας. Αυτός ο ειδικός στόχος της δοκιμιακής αυτής γραφής που δίνεται προοπτικά δεν αποκτά χαρακτήρα συνταγολογίου πρακτικής συμπεριφοράς, αλλά πλαίσιο αναφοράς για μια στοχαστικότερη ενατένιση της ζωής, την οποία ο άνθρωπος οφείλει να ανακαλύπτει ενδοσκοπικά ως στοχοθετική αρετή για την ευδαιμονία του. Από την άποψη αυτή το δοκιμιακό αυτό διήγημα του Πάρη Καρρά παραμένει πολλαπλά ωφέλιμο.
Βάσια Τσακίρη -Καθηγήτρια Φιλοσοφίας/ΕΑΠ
ISBN 978-960-564-244-0 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
0_cover_kaniouras.indd 1
13/3/2015 7:40:45 μμ
Τιτλος Συγγραφέας Σειρα Επιmελεια - Διορθωση Layout - Design Copyright© 2015 Πρώτη Εκδοση
Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας Πάρης Καρράς Λογοτεχνία [1358]0315/01 Ελένη Χονδρονάσιου Myrtilo, Λένα Παντοπούλου Πάρης Καρράς Αθήνα, Μάρτιος 2015
ISBN 978-960-564-244-0
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα. Ο συγγραφέας φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τις γνώμες και περιγραφές που διατυπώνονται σε αυτό το βιβλίο. Οι εκδόσεις “Οσελότος” δεν φέρουν αρμοδιότητα για την επιβεβαίωση ή την άρνηση του περιεχομένου ούτε παρέχουν εγγύηση για την αλήθεια των δηλώσεων του συγγραφέα. Εναπόκειται στον αναγνώστη να κρίνει ανεξάρτητα για το αν γίνεται δέκτης ψευδών δηλώσεων ή όχι. Οι εκδόσεις “Οσελότος” δεν φέρουν καμία ευθύνη προς οποιοδήποτε πρόσωπο ή οντότητα θίγεται ή υφίσταται απώλεια ή ζημία προερχόμενη από τις πληροφορίες που περιέχονται στο παρόν βιβλίο ή τη χρήση αυτών ή την πίστη σε αυτές.
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:
Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 E-MAIL: ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr
0_soma_kaniouras.indd 2
3/11/2015 5:29:08 PM
Πάρης Καρράς
Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας
Διήγημα
0_soma_kaniouras.indd 3
3/11/2015 5:29:09 PM
0_soma_kaniouras.indd 4
3/11/2015 5:29:09 PM
Στις καθηγήτριες και τους καθηγητές μου αλλά και σε όσους μου πρόσφεραν γνώση.
0_soma_kaniouras.indd 5
3/11/2015 5:29:09 PM
0_soma_kaniouras.indd 6
3/11/2015 5:29:09 PM
Πρόλογος
Ε
λευθερία και ελεύθερος άνθρωπος· αυτές οι δύο έννοιες είναι οι λέξεις-κλειδιά αυτού του διηγήματος, ήρωας του οποίου είναι ένας ανώνυμος εργαζόμενος (υπάλληλος γραφείου) σε κάποια, επίσης, ανώνυμη πόλη. Γιατί τα παραπάνω είναι ανώνυμα; Διότι δεν έχουν στην προκειμένη περίπτωση καμία απολύτως σημασία. Ο ήρωας είναι ένας από τους πολλούς, ένας από το πλήθος. Θα μπορούσε, λοιπόν, να έχει ένα οποιοδήποτε από τα πολλά ονόματα που υπάρχουν και να κατοικεί σε μία από τις επίσης πολλές επώνυμες πόλεις αυτής της χώρας, αλλά και ευρύτερα αυτού του πλανήτη. Αυτά που έχουν όμως σημασία και για αυτό τον λόγο αναφέρονται ονομαστικά, είναι τα ονόματα διασήμων φιλοσόφων και ποιητών (καθώς σε αυτό το διήγημα ο φιλοσοφικός λόγος διαπλέκεται θα λέγαμε με τον ποιητικό), μαζί με κάποιες από τις εμβληματικές ρήσεις τους γιατί αυτοί ξεχώρισαν από το πλήθος και άφησαν με το έργο τους το πνευματικό τους αποτύπωμα στην ανθρώπινη ιστορία. ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΚΟΜΗ ΛΑΘΟΣ ΗΜΕΡΑΣ
0_soma_kaniouras.indd 7
7
3/11/2015 5:29:09 PM
Cogito ergo sum: Σκέφτομαι άρα υπάρχω, ήταν η εμβληματική φράση του Καρτέσιου. Ο ήρωας αυτού του έργου, εφαρμόζοντας στην καθημερινότητά του αυτή τη φράση, προσπαθεί πρώτα απ’ όλα να επιβεβαιώσει ότι πράγματι υπάρχει, ότι είναι ένα ζωντανό, σκεπτόμενο ον και όχι μια μηχανή, ένα ρομπότ που κινείται και κάνει κάθε μέρα τα ίδια πράγματα. Σκέφτεται και μέσω της σκέψης του αντλεί έμπνευση από τις ρήσεις επιφανών ανδρών επιδιώκοντας να αναλύσει αυτό που είναι, αυτό που υπάρχει γύρω του και αυτό που θα ήθελε να γίνει. Αυτή η διαδικασία θα έχει ως αποτέλεσμα να παράγει τον δικό του φιλοσοφικό λόγο για τη ζωή και τα πράγματα που αυτή εμπεριέχει. Ο λόγος του ήρωα (στην πορεία του προς την εύρεση μιας λύσης) θα είναι αντιφατικός και αμφίσημος· αφενός θα μοιάζει υπεροπτικός, αφού θα σαρκάζει και θα αποδομεί τα κακώς κείμενα της κοινωνίας που τον καταπιέζουν, καθώς και την ίδια την κοινωνία, τους ανθρώπους που την απαρτίζουν και τα συντηρούν, ενώ αφετέρου θα μοιάζει υποτακτικός, εφόσον θα αποδέχεται ότι και αυτός είναι κομμάτι αυτής της κοινωνίας, από την οποία πολύ δύσκολα θα μπορέσει να αποκοπεί. Η αναζήτηση της ελευθερίας, η επιδίωξή του να γίνει ένας πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος, θα φέρει στην επιφάνεια –με έμμεσο τρόπο– ανεκπλήρωτες επιθυμίες, βαθιά κρυμμένες στο υποσυνείδητό του, καθώς αυτή του η επιδίωξη θα μετατραπεί σταδιακά σε μία επιθυμητική ελπίδα διαφυγής, σε μία προσωπική λύτρωση. Ένα αποκλειστικά προσωπικό όραμα, που ναι μεν αφορά το Εγώ του συγκεκριμένου απρόσωπου ήρωα όμως, παράλληλα, απευθύνεται προς όλα τα Εγώ 8
ΠΑΡΗΣ ΚΑΡΡΑΣ
0_soma_kaniouras.indd 8
3/11/2015 5:29:09 PM
του ανώνυμου-επώνυμου πλήθους. Μπορούμε να γίνουμε κάποια στιγμή ελεύθεροι άνθρωποι; Μπορούμε να ζήσουμε μια ζωή με περισσότερα θέλω και λιγότερα πρέπει; Παρακολουθώντας το χρονικό μιας συνηθισμένης ημέρας αυτού του ανθρώπου, θα οδηγηθούμε τελικά στο φινάλε σε μία διαφαινόμενη λύση αυτού του αδιεξόδου. Μία λύση που για να βρεθεί (λόγω της δυσκολίας του προβλήματος), θα χρειαστεί τη συμβολή της φαντασίας, ως από μηχανής θεού. Μιας φαντασίας που απορρέει από το κομμάτι της παιδικότητας, που υπάρχει μέσα στην ψυχή του κάθε ανθρώπου ανεξαρτήτως ηλικίας. Η λύση θα είναι αινιγματική, όπως αινιγματική είναι και η ίδια η ζωή. Όμως πιστεύω ότι το κέρδος αυτού του διηγήματος, είναι να ανακαλύψουμε διαβάζοντάς το και πάλι τη φιλοσοφία, να την κάνουμε κομμάτι της καθημερινότητάς μας, ώστε να μπορέσουμε μέσω του Cogito ergo sum να δημιουργήσουμε ο καθένας από εμάς ξεχωριστά, τη δική του πρόταση ζωής για το μέλλον.
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΚΟΜΗ ΛΑΘΟΣ ΗΜΕΡΑΣ
0_soma_kaniouras.indd 9
9
3/11/2015 5:29:09 PM
0_soma_kaniouras.indd 10
3/11/2015 5:29:09 PM
Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας
Ο
μονότονα επαναλαμβανόμενος ήχος από το ξυπνητήρι του, έμοιαζε σαν να ανακοίνωνε την επίσημη έναρξη μίας ακόμη εργασιακής ημέρας. Άνοιξε τα μάτια του με μεγάλη δυσκολία, όπως συμβαίνει διαρκώς τα τελευταία χρόνια και σηκώθηκε από το κρεβάτι του με ακόμη περισσότερη. Κάθε μέρα, επί είκοσι συναπτά έτη, το ίδιο βαρετό και άχαρο «τελετουργικό». Το σώμα να προσπαθεί μηχανικά να φέρει εις πέρας και την «έγερση» του νου. Η σκέψη ότι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ανά τον πλανήτη, σηκώνονται κάθε πρωί για να πάνε σε δουλειές που δεν θέλουν, για να ζήσουν, δεν αποτελούσε πλέον ούτε άλλοθι, αλλά ούτε και παρηγοριά γι’ αυτόν. Ένιωθε ότι είχε φτάσει πια στα όρια αυτής της ψυχοφθόρας διαδικασίας· να σηκώνεται κάθε πρωινό, για να πάει σε ένα μέρος, όπου ναι μεν το πνεύμα δεν θέλει, αλλά ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματός του –που λέγεται στομάχι– το απαιτεί. Πιασμένος, δηλαδή, κανονικά στα νύχια της ανάγκης, να ματώνει καθημερινά την ψυχή του και όλα αυτά για ποιο αντάλλαγμα; ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΚΟΜΗ ΛΑΘΟΣ ΗΜΕΡΑΣ
0_soma_kaniouras.indd 11
11
3/11/2015 5:29:09 PM
140 × 210 SPINE: 3.5 FLAPS: 80
λευθερία και ελεύθερος άνθρωπος. Αυτές οι δύο έννοιες είναι οι λέξεις-κλειδιά αυτού του διηγήματος. Μπορούμε να γίνουμε κάποια στιγμή ελεύθεροι άνθρωποι; Μπορούμε να ζήσουμε μια ζωή με περισσότερα θέλω και λιγότερα πρέπει;
Στο πρώτο του λογοτεχνικό εγχείρημα «Το Χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας» ο Πάρης Καρράς καλεί τον αναγνώστη να δει τον κόσμο μέσα από τα μάτια του ανώνυμου ήρωα του, ενός δημοσίου υπαλλήλου που ζει σε μία επαρχιακή πόλη της Ελλάδας. Η βιωματική φιλοσοφία συναντά την ποίηση σε αυτή τη λυρική περιγραφή της διαπάλης μεταξύ του συμβολικού θανάτου που επιφέρει η απονέκρωση των ιδιαίτερων και μοναδικών ποιοτήτων του ήρωα αλλά και του κοινωνικού του περιβάλλοντος και της ίδιας της ζωής, με την εξύμνηση της οποίας τελειώνει και το «χρονικό». Πέρα από κραυγή αγωνίας, το βιβλίο είναι ταυτόχρονα και κάλεσμα υπέρβασης της αλλοτρίωσης διά της αυτογνωστικής κάθαρσης και μετάβασης σε μια «ζωή» ποιητική και αληθινή.
Φώτο: Βάνια Τλούπα
Ο Πάρης Καρράς γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Λάρισα. Ξεκίνησε γράφοντας ποίηση, ενώ άρχισε επαγγελματικά την ενασχόληση του ως συγγραφέας γράφοντας δοκίμια σε τοπικά περιοδικά της πόλης. Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας είναι το πρώτο του διήγημα.
ΤΟ Χ Ρ Ο Ν Ι ΚΟ Μ Ι Α Σ Α ΚΟΜ Η Λ ΑΘ ΟΣ Η Μ ΕΡΑ Σ
«Όμως αυτό το γεγονός, δεν ήταν αυτό που τον ενοχλούσε πραγματικά. Αυτό που τον πείραζε πάνω από όλα, ήταν ότι δεν υπήρξε ποτέ του αληθινά ελεύθερος. Ένας πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος, διαμορφωτής της μοίρας του. Αλλά αντιθέτως, έχοντας πια διανύσει περισσότερο από το ήμισυ του προσδόκιμου βίου του παρέμενε ακόμη εξαρτημένος και μπλεγμένος μέσα στα γρανάζια μιας απρόσωπης κρατικής μηχανής...»
·
Β. Λ. Κωνσταντινόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τμήματος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
Ε
Π Α ΡΗ Σ Κ Α ΡΡΑ Σ
Το πεζογράφημα του Πάρη Καρρά που τιτλοφορείται «Το χρονικό μιας ακόμη λάθος ημέρας» αποτελεί ένα ενδιαφέρον αμάλγαμα διηγήματος και δοκιμίου και τελεσφορείται με ευρηματικό και αξιοπρόσεκτο τρόπο σε λιτό ύφος και ρέουσα γλώσσα. Οι αναφορές στα φιλοσοφικά παραθέματα, έκδηλες μαρτυρίες της ενασχόλησης του συγγραφέα με τη φιλοσοφική σκέψη, διαπλέκονται αβίαστα και προοδευτικά με την εξέλιξη των προσωπικών δρωμένων του ήρωα, ο οποίος αναμετράται στοχαστικά με την προβληματική καθημερινότητα, έχοντας ως αποτελεσματικό όπλο μια φιλοσοφική συνειδητότητα, που η πρακτική της χρήση είναι ικανή να διασφαλίσει την ολιστική κατάκτηση της ανθρώπινης υπαρξιακής ελευθερίας. Αυτός ο ειδικός στόχος της δοκιμιακής αυτής γραφής που δίνεται προοπτικά δεν αποκτά χαρακτήρα συνταγολογίου πρακτικής συμπεριφοράς, αλλά πλαίσιο αναφοράς για μια στοχαστικότερη ενατένιση της ζωής, την οποία ο άνθρωπος οφείλει να ανακαλύπτει ενδοσκοπικά ως στοχοθετική αρετή για την ευδαιμονία του. Από την άποψη αυτή το δοκιμιακό αυτό διήγημα του Πάρη Καρρά παραμένει πολλαπλά ωφέλιμο.
Βάσια Τσακίρη -Καθηγήτρια Φιλοσοφίας/ΕΑΠ
ISBN 978-960-564-244-0 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
0_cover_kaniouras.indd 1
13/3/2015 7:40:45 μμ