160 × 230 SPINE: 15.8 FLAPS: 70
Άλλα βιβλία του συγγραφέα
ISBN 978-618-205-210-5
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Συνομιλίες για την Τέχνη, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό
Επικοινωνία: Σταμέλος Ιωάννης Εμμ. Σκυβάλου 1, 72100 Άγιος Νικόλαος – Κρήτη Kιν.: 697 719 2004 E-mail: stamelosioa@gmail.com
Π
αρατηρώντας τα έργα των ανθρώπων συχνά προσπαθώ να συσχετίσω το πώς και πόσο μπορεί να επηρεάζει ο βίος το έργο, όπως επίσης και τι ρόλο μπορεί να παίξει στη διαδρομή το τυχαίο και η σύμπτωση. Η συζήτηση με κάποιον σημαντικό –από το έργο του– άνθρωπο του πνεύματος μπορεί να αποτελέσει μια καλή ευκαιρία για να διατυπωθούν ερωτήματα και προβληματισμοί γύρω από τη λειτουργία της σκέψης του, τις απόψεις του για τη ζωή, την κοινωνία, τις εκτιμήσεις του για το μέλλον. Το ρόλο του πνευματικού ανθρώπου στην κοινωνία. Στο βιβλίο αυτό επιλέχτηκαν είκοσι επτά συνομιλίες-συνεντεύξεις με ανθρώπους καταξιωμένους στο χώρο της Επιστήμης, της Τέχνης, του Πολιτισμού καθώς και από μια σπουδαία αθλήτρια με τους οποίους συζητήσαμε, κατά καιρούς, θέματα που αφορούν το έργο τους. Προσπαθήσανε ακόμα να απαντήσουν και σε ερωτήματα όπως αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΥΑΓΓ. ΣΤΑΜΕΛΟΣ
• «Excel εφαρμογές κι ασκήσεις» • «Μαθηματικά, στρατηγικές μελέτης και εξετάσεων» • «Κερατέα, έγραψαν γι’ αυτήν. Συμβολή στην βιβλιογραφία της Κερατέας» • «Ο χρόνος και ο προγραμματισμός στην εφαρμογή του αναλυτικού προγράμματος από τον μαθηματικό στο Γυμνάσιο» • «Χιούμορ και Μαθηματικά» • «Λεύκωμα Προσωπικοτήτων που συνέβαλαν στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα από τον Ν. Λασιθίου» • «Φαντασία και Μαθηματικά» • «Λασίθι, ο τόπος και οι άνθρωποι» • «Αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών στα Μαθηματικά» • «Η αυτοβιογραφία της αλεπούς» • «Συντάκτης επικηδείων» • «Υποθέσεις από το μαύρο ντοσιέ» • «Μαθημύθεια» • «Τα Μαθηματικά στη Δικαιοσύνη και οι επιστολές της Αρετής» • «Μαύρα μούρα και άσπρα μούρα» • «Τερπνά και Ωφέλιμα» • «Αριστοφάνης συνεντευξιαζόμενος και ο “Πλούτος” στο ΚΑΠΗ» • «Ο Λέκος, ο Γύλος και η όμορφη Γη» • «Ο Παυσανίας Γυροβολτάκης και η Χώρα των Μηνών» • «Συνεδριάζουσες» • «Δύο παράξενα ρεπορτάζ του Παυσανία Γυροβολτάκη» • «Νομός Λασιθίου, Ανακρίνοντας παλιούς χάρτες» • «Το Φ του Φειδία και το Ω! του Ωραίου» • «Τέσσερις περίεργες ιστορίες»
Ο Ιωάννης Ευαγγ. Σταμέλος γεννήθηκε στην Κερατέα, το 1956, όπου τελείωσε το Δημοτικό και το εξατάξιο Γυμνάσιο. Σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις Σπουδές στην Εκπαίδευση του Ε.Α.Π. Είναι πτυχιούχος της ΣΕΛΜΕ Ηρακλείου και επιμορφωτής Α΄ και Β΄ Επιπέδου του Υπουργείου Παιδείας. Δίδαξε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και διετέλεσε Αν. Διευθυντής ΙΕΚ, Γυμνασιάρχης, Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου και τρεις φορές Πρόεδρος του Παραρτήματος Λασιθίου της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας. Είναι επίσης Πρόεδρος της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου και διευθυντής συντάξεως του περιοδικού «Αμάλθεια». Έχει κάνει αρκετές ανακοινώσεις σε συνέδρια, ενώ άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες. Το βιβλίο του αυτό είναι το εικοστό πέμπτο.
Συνομιλίες για την Τέχνη, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό
ΙΩΆΝΝΗΣ ΕΥΑΓΓ. ΣΤΑΜΈΛΟΣ
Συνομιλίες για την Τέχνη, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό 27 Σ Υ Ν Ε Ν Τ Ε Υ Ξ Ε Ι Σ
— ΑΘΗΝΑ 2022 —
ΤΙΤΛΟΣ
Συνομιλίες για την Τέχνη, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Ιωάννης Ευαγγ. Σταμέλος LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2022 Ιωάννης Ευαγγ. Σταμέλος ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Ιανουάριος 2022 ISBN 978-618-205-210-5
Έργο εξωφύλλου: Μανώλης Δ. Σαριδάκης
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Περιεχόμενα Μίμης Ανδρουλάκης �������������������������������������������������������������������������� 7 Μαρία Αρακαδάκη ����������������������������������������������������������������������������16 Κωστής Δαβάρας ���������������������������������������������������������������������������� 32 Μάνος Δανέζης ��������������������������������������������������������������������������������� 45 Κωνσταντίνος Ν. Δεμέτζος ������������������������������������������������������������� 56 Απόστολος Δοξιάδης ����������������������������������������������������������������������� 73 Στάθης Καλύβας ������������������������������������������������������������������������������� 83 Μιχάλης Κασσωτάκης ��������������������������������������������������������������������� 95 Νίκος Κούνδουρος ������������������������������������������������������������������������� 105 Θανάσης Κουτρουβέλης �����������������������������������������������������������������117 Χρήστος Λεοντής ��������������������������������������������������������������������������� 122 Τεύκρος Μιχαηλίδης ���������������������������������������������������������������������� 132 Μορίς Μπορν ���������������������������������������������������������������������������������� 139 Θύμιος Νικολαΐδης ������������������������������������������������������������������������� 148 Γιάννης Παλαμάς ��������������������������������������������������������������������������� 152 Πάρις Πάμφιλος ����������������������������������������������������������������������������� 157 Ρουσσέτος Παναγιωτάκης ������������������������������������������������������������ 163 Γεράσιμος Παπαδόπουλος �������������������������������������������������������������170 Σουζάννα Παπαδοπούλου ������������������������������������������������������������� 179 Μιχάλης Πατεράκης ���������������������������������������������������������������������� 183 Μανώλης Δημητρίου Σαριδάκης �������������������������������������������������� 186 Γιάννης Σμαραγδής ������������������������������������������������������������������������ 193 Έλλη Σουμάκη �������������������������������������������������������������������������������� 202 Βασίλειος Φθενάκης �����������������������������������������������������������������������210 Χριστίνα Φίλη ����������������������������������������������������������������������������������217 Χριστόφορος Χαραλαμπάκης ������������������������������������������������������� 222 Γιάννης Χριστιανίδης ��������������������������������������������������������������������� 256 —5—
Μίμης Ανδρουλάκης
Μίμης Ανδρουλάκης*
O
Μίμης Ανδρουλάκης γεννήθηκε στον Άγιο Νικόλαο το 1951 όπου τελείωσε Δημοτικό και Γυμνάσιο. Μπήκε στο ΕΜΠ από το οποίο πήρε το πτυχίο του τοπογράφου μηχανικού. Ήταν μέλος της συντονιστικής επιτροπής το 1973 στο Πολυτεχνείο. Υπήρξε ηγετικό στέλεχος της αριστεράς πάνω από 20 χρόνια και διετέλεσε βουλευτής και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του Συνασπισμού. Από το 1993 παραμένει αποστασιοποιημένος από την καθημερινή διαχείριση της πολιτικής, αριστερός, αιρετικός και ανένταχτος. Στη ζωή του συνυπάρχουν η μουσική, τα μαθηματικά και η μυθιστοριογραφία. Στα γραπτά και τις δηλώσεις του είναι χειμαρρώδης ενώ οι παρατηρήσεις και τα σχόλιά του είναι ιδιαιτέρως ευφυή. Έχει υψηλή αίσθηση του χιούμορ, αυτοκριτικός, παραδέχεται τα λάθη του, αλλά δε ζητάει συγγνώμη για τις επιλογές του. Κυριότερα έργα του-κατά εκδοτικό οίκο- είναι: Από την «Σύγχρονη Εποχή»: Προβλήματα του κράτους (1979), Σοσιαλιστική αυτοδιαχείριση & γραφειοκρατία (1982), Ο σοσιαλισμός στο κατώφλι του 2000 (1983). Από τα «Νέα Σύνορα»: Μετά (1992). Από τις εκδόσεις «Καστανιώτη»: ΤHE DREAM-Σκιές στην Αθήνα (1994), Ο σωσίας και οι δαίμονες του πάθους (1995), Μυστικός Νοέμβρης (μυθιστόρημα 1996), Το χαμένο μπλουζ (μυθιστόρημα 1997), Μν (γυναικείο αντιμυθιστόρημα 1999), Η γυναίκα της όγδοης μέρας, Μυστικός έρως-Απόκρυφος βίος (μυθιστόρημα 2001), Τάνγκο του Τσε-από την Τάνια στην Τίνα (2002). Στον ραδιόφωνο του FLASH 9,61 είχε -και έχει- τις εκπομπές: «Καινά δαιμόνια», «Γυμνό Σάββατο», «Ε, φίλε!». Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ΣΤΙΓΜΕΣ τον Οκτώβριο του 2003
*
—7—
ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ
Από την εισαγωγή σου στο ΕΜΠ δεν ξανακατέβηκες να ζήσεις μεγάλο διάστημα στην Κρήτη... Όχι. Καλοκαίρια βέβαια έμενα στον Άγιο Νικόλαο. Κρατάς επαφές με παλιούς συμμαθητές και φίλους στον Άγιο Νικόλαο; Ναι. Περισσότερο στο παρελθόν. Τώρα πάλι υπάρχουν οι συνθήκες να αναζωογονηθούν παλαιές φιλίες. Ωστόσο υπήρξαν και μεγάλα ρήγματα λόγω του τρόπου ζωής, όχι του δικού μου αλλά κυρίως του δικού τους. Παρακολουθείς ενεργά τα πολιτικά τεκταινόμενα του Λασιθίου και του Αγίου Νικολάου; Δεν είναι και πολύ έντονα. Τα δημοτικά έχουν κάποια ένταση... Ναι τα παρακολουθώ. Ομολογώ όμως από κάποια απόσταση. Πώς σου φάνηκε η υποψηφιότητα του Ζουράρι για τη Νομαρχία; Δεν τη σχολιάζω. Η επωνυμία είναι βάρος, λες στη Γυναίκα της Όγδοης Μέρας. Δεν αποτελεί όμως και πλεονέκτημα; Και τα δυο μαζί. Πολύ σωστά τα λες. Και πλεονέκτημα και βάρος. Στην Ελλάδα δυστυχώς η επωνυμία συχνά γίνεται εμπόρευμα και έτσι οι επώνυμοι, καταξιωμένοι πολλές φορές στα πλαίσια μιας ηλικιακής ιεραρχίας και ιεραρχίας επωνύμων, κόβουν το χώρο στους νεώτερους. Γι’ αυτό τη θεωρώ αρνητική βασικά στην Ελλάδα. Τα βιβλία σου είναι γεμάτα από ιστορικά φιλοσοφικά και άλλα στοιχεία. Πρέπει να δουλεύεις πολύ για το δευτερογενές υλικό τους. Δε δουλεύω ποτέ πολύ για ένα βιβλίο, διότι δουλεύω διαρκώς για μένα όλο το χρόνο έτσι όταν πιάνω ένα βιβλίο είναι για μένα κάτι εύκολο γιατί δουλεύω όλο το χρόνο ανεξάρτητα από τα βιβλία. Δουλεύω δηλαδή σε διαφορετικά πεδία, όπως θα έχεις διαβάσει, σ’ αυτό που γράφω είμαι σ’ ένα κομβικό διανοητικό σημείο. Δηλαδή εκεί που διασταυρώνονται οι Θετικές Επιστήμες τα Μα—8—
Μίμης Ανδρουλάκης
θηματικά, οι Φυσικές Επιστήμες, οι Οικονομικές Επιστήμες με τη Φιλοσοφία, την Ιστορία, τη Λογοτεχνία, την Ψυχανάλυση. Σχεδόν ένα βιβλίο κάθε δυο χρόνια. Δουλεύεις τα έργα σου πολύ; Γράφεις στον υπολογιστή; Γράφεις εύκολα; Όχι. Σχεδόν κάθε χρόνο γράφω ένα βιβλίο. Απλώς την περίοδο που ήμουνα στην πολιτική τα βιβλία ήτανε πιο πολιτικά και πολλά απ’ αυτά δεν τα αναφέρω καν στο βιογραφικό μου. Δεν γράφω στον υπολογιστή. Γράφω μόνο μικρά e-mail. Δεν μπορώ να γράψω ένα μεγάλο οτιδήποτε λογοτεχνικό κείμενο αν δεν έχω Βic. Και μάλιστα γράφω με το ίδιο Βic που έγραφα στο Γυμνάσιο του Αγίου Νικολάου. Δεν μπορώ να αλλάξω το στυλό. Δεν ξέρω αν αυτό είναι δείγμα συντηρητισμού, αλλά δεν μπορώ να λειτουργήσω διαφορετικά... Αν δεν κάνω τις μουτζούρες μου... Πάντα ελλειπτικά σχήματα. Η καμπύλη χ-3 είναι αυτή που με εμπνέει διαρκώς όταν δουλεύω. Πόσο σε βοήθησαν τα Μαθηματικά στην επεξεργασία των έργων σου; Τα Μαθηματικά δεν με βοήθησαν απλώς στο έργο μου. Εγώ δεν αντιπροσωπεύομαι από το έργο μου, είμαι μια προσωπικότητα πιο πολυσύνθετη ας πούμε. Δουλεύω σε διαφορετικά πεδία, αλλά είναι πιστεύω βασικό δομικό στοιχείο στη σκέψη μου. Δηλαδή η αρχιτεκτονική της σκέψης μου είναι μαθηματική ακόμα και όταν δουλεύω σε Ψυχανάλυση, στη Λογοτεχνία ή στην Ιστορία. Πάντα διαβάζω τα Μαθηματικά... Στο Μν γράφεις ότι ο βίος αγγίζει τη μορφή του έργου και στη Φυσική και στα Μαθηματικά. Στο ίδιο βιβλίο προσπαθείς να συνδέσεις την βιογραφία με το έργο. Ισχύουν αυτά και για την περίπτωσή σου; Πόσο αυτοβιογραφικό είναι το έργο σου; Πιστεύω πως ο βίος, η βιογραφία, επηρεάζει άμεσα το έργο. Στην πραγματικότητα αυτοβιογραφώμαστε διαρκώς, μ’ όλες τις παραλλαγές και τις μεταμφιέσεις. Το κανάλι «Μ», στο Μν, είναι εφεύρημα; Το Μ στη νιοστή ο γιος μου το βρήκε ουσιαστικά. Του είπα, τότε, πως γράφω ένα βιβλίο που όλες οι γυναίκες αρχίζουν από —9—
160 × 230 SPINE: 15.8 FLAPS: 70
Άλλα βιβλία του συγγραφέα
ISBN 978-618-205-210-5
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Συνομιλίες για την Τέχνη, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό
Επικοινωνία: Σταμέλος Ιωάννης Εμμ. Σκυβάλου 1, 72100 Άγιος Νικόλαος – Κρήτη Kιν.: 697 719 2004 E-mail: stamelosioa@gmail.com
Π
αρατηρώντας τα έργα των ανθρώπων συχνά προσπαθώ να συσχετίσω το πώς και πόσο μπορεί να επηρεάζει ο βίος το έργο, όπως επίσης και τι ρόλο μπορεί να παίξει στη διαδρομή το τυχαίο και η σύμπτωση. Η συζήτηση με κάποιον σημαντικό –από το έργο του– άνθρωπο του πνεύματος μπορεί να αποτελέσει μια καλή ευκαιρία για να διατυπωθούν ερωτήματα και προβληματισμοί γύρω από τη λειτουργία της σκέψης του, τις απόψεις του για τη ζωή, την κοινωνία, τις εκτιμήσεις του για το μέλλον. Το ρόλο του πνευματικού ανθρώπου στην κοινωνία. Στο βιβλίο αυτό επιλέχτηκαν είκοσι επτά συνομιλίες-συνεντεύξεις με ανθρώπους καταξιωμένους στο χώρο της Επιστήμης, της Τέχνης, του Πολιτισμού καθώς και από μια σπουδαία αθλήτρια με τους οποίους συζητήσαμε, κατά καιρούς, θέματα που αφορούν το έργο τους. Προσπαθήσανε ακόμα να απαντήσουν και σε ερωτήματα όπως αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΥΑΓΓ. ΣΤΑΜΕΛΟΣ
• «Excel εφαρμογές κι ασκήσεις» • «Μαθηματικά, στρατηγικές μελέτης και εξετάσεων» • «Κερατέα, έγραψαν γι’ αυτήν. Συμβολή στην βιβλιογραφία της Κερατέας» • «Ο χρόνος και ο προγραμματισμός στην εφαρμογή του αναλυτικού προγράμματος από τον μαθηματικό στο Γυμνάσιο» • «Χιούμορ και Μαθηματικά» • «Λεύκωμα Προσωπικοτήτων που συνέβαλαν στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα από τον Ν. Λασιθίου» • «Φαντασία και Μαθηματικά» • «Λασίθι, ο τόπος και οι άνθρωποι» • «Αξιολόγηση της επίδοσης των μαθητών στα Μαθηματικά» • «Η αυτοβιογραφία της αλεπούς» • «Συντάκτης επικηδείων» • «Υποθέσεις από το μαύρο ντοσιέ» • «Μαθημύθεια» • «Τα Μαθηματικά στη Δικαιοσύνη και οι επιστολές της Αρετής» • «Μαύρα μούρα και άσπρα μούρα» • «Τερπνά και Ωφέλιμα» • «Αριστοφάνης συνεντευξιαζόμενος και ο “Πλούτος” στο ΚΑΠΗ» • «Ο Λέκος, ο Γύλος και η όμορφη Γη» • «Ο Παυσανίας Γυροβολτάκης και η Χώρα των Μηνών» • «Συνεδριάζουσες» • «Δύο παράξενα ρεπορτάζ του Παυσανία Γυροβολτάκη» • «Νομός Λασιθίου, Ανακρίνοντας παλιούς χάρτες» • «Το Φ του Φειδία και το Ω! του Ωραίου» • «Τέσσερις περίεργες ιστορίες»
Ο Ιωάννης Ευαγγ. Σταμέλος γεννήθηκε στην Κερατέα, το 1956, όπου τελείωσε το Δημοτικό και το εξατάξιο Γυμνάσιο. Σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στις Σπουδές στην Εκπαίδευση του Ε.Α.Π. Είναι πτυχιούχος της ΣΕΛΜΕ Ηρακλείου και επιμορφωτής Α΄ και Β΄ Επιπέδου του Υπουργείου Παιδείας. Δίδαξε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση και διετέλεσε Αν. Διευθυντής ΙΕΚ, Γυμνασιάρχης, Διευθυντής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Λασιθίου και τρεις φορές Πρόεδρος του Παραρτήματος Λασιθίου της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας. Είναι επίσης Πρόεδρος της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Νομού Λασιθίου και διευθυντής συντάξεως του περιοδικού «Αμάλθεια». Έχει κάνει αρκετές ανακοινώσεις σε συνέδρια, ενώ άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες. Το βιβλίο του αυτό είναι το εικοστό πέμπτο.