Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

140 × 210  SPINE: 5  FLAPS: 70

Οι δικτατορίες χρησιμοποιούν ότι μέσο διαθέτουν ώστε να κάμψουν κάθε αντίσταση: δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων, βασανιστήρια και ανακρίσεις, εξορίες, προπαγάνδα, έλεγχο των Μ.Μ.Ε., λογοκρισία του πνευματικού κόσμου, κατάργηση των ατομικών δικαιωμάτων, έλεγχο της δικαστικής λειτουργίας, της ιεραρχίας και της εκπαίδευσης κ.ο.κ., ενώ ταυτόχρονα, επιβραβεύει δυσανάλογα τους υποστηρικτές του καθεστώτος, τους πληροφοριοδότες, τους παρακρατικούς μηχανισμούς, και τους ανθρώπους με επιρροή που τάσσονται υπέρ της δικτατορίας. Στο βιβλίο παρουσιάζουμε κάποιες στιγμές της περιόδου της δικτατορίας στη Μεσαρά, που για την χούντα ήταν ύποπτες: το κατέβασμα των ζώων στα χειμαδιά, η οικογενειακή αλληλογραφία, οι χίπις στα Μάταλλα, βαφτίσια, υπηρεσιακές επισκέψεις σε Τράπεζα, το πανηγύρι του αγίου Παύλου και η πασχαλινή γιορτή στους Καλούς Λιμιώνες με την παρουσία επτά πρεσβευτών. Όλα αυτά ήταν αντικείμενο παρακολούθησης και ενημέρωσης των αρχών «εθνικής ασφάλειας» του χουντικού καθεστώτος. Τέλος καταγράφουμε αναλυτικά την αντιστασιακή δράση έξι μαθητών του εξατάξιου Γυμνασίου Μοιρών, κατά τις ημέρες της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973.

Μύρων Τζαρδής Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

Οι έξι μαθητές όπως είναι σήμερα. Από αριστερά Δριμισκιανάκης Στυλιανός, Χουστουλάκης Μανόλης, Τζανάκης Μανόλης, Αρμουτάκης Σήφης, Τζαρδής Μύρων και Γαρεφαλάκης Γιάννης.

Μύρων Τζαρδής

Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

ISBN 978-960-564-262-4 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

0_cover_mavres meres.indd 1

Ο Τζαρδής Μύρων είναι τεχνολόγος Γεωπόνος με μεταπτυχιακές σπουδές στην επαγγελματική γεωργική εκπαίδευση. Εργάζεται στην Περιφέρεια Κρήτης, στη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Ηρακλείου. Με αφορμή την μεταπτυχιακή διατριβή για την «οργάνωση και διοίκηση του Πρακτικού Γεωργικού Σχολείου Γόρτυνας Μεσαράς» ασχολείται με την ιστορική έρευνα της Νεότερης Ελλάδας, ιδιαίτερα της Κρήτης και είναι επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού Παν. Ιωαννίνων.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

19/5/2015 8:16:48 μμ

Τιτλος Συγγραφέας Σειρα Layout - Design Copyright© 2015 Πρώτη Εκδοση ISBN

Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά Μύρων Τζαρδής Ιστορία [7358] 0515/01 Myrtilo, Λένα Παντοπούλου Μύρων Τζαρδής Αθήνα, Μάιος 2015 978-960-564-262-4

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα. Ο συγγραφέας φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τις γνώμες και περιγραφές που διατυπώνονται σε αυτό το βιβλίο. Οι εκδόσεις “Οσελότος” δεν φέρουν αρμοδιότητα για την επιβεβαίωση ή την άρνηση του περιεχομένου ούτε παρέχουν εγγύηση για την αλήθεια των δηλώσεων του συγγραφέα. Εναπόκειται στον αναγνώστη να κρίνει ανεξάρτητα για το αν γίνεται δέκτης ψευδών δηλώσεων ή όχι. Οι εκδόσεις “Οσελότος” δεν φέρουν καμία ευθύνη προς οποιοδήποτε πρόσωπο ή οντότητα θίγεται ή υφίσταται απώλεια ή ζημία προερχόμενη από τις πληροφορίες που περιέχονται στο παρόν βιβλίο ή τη χρήση αυτών ή την πίστη σε αυτές.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:

Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ.: 210 6431108 E-MAIL: ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

Μύρων Τζαρδής

Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

Πρόλογος

Έ

να θέμα σύγχρονο -πάντα επίκαιρο- και ευαίσθητο, αποτελούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι προσωπικές ελευθερίες, γύρω από τα οποία στρέφεται και η θεματική του βιβλίου του κ. Μύρωνα Τζαρδή, με τίτλο: «Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά». Η περιήγηση στο πρώτο μέρος του βιβλίου του μας αποκαλύπτει: —Το ιστορικό εμφάνισης και εγκατάστασης του αυταρχικού και στρατοκρατικού καθεστώτος της χούντας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα. —Σύντομο οδοιπορικό στα σκοτεινά γεγονότα της περιόδου στην Κρήτη, για να καταλήξει στα γεγονότα του γεωγραφικού χώρου της Μεσαράς και εστιάσει τον φακό του στη δραστηριότητα του Αστυνομικού Τμήματος (Α.Τ.) Μοιρών. —Την επιβολή και εφαρμογή αστυνομικής επιτήρησης της ελληνικής επικράτειας (Εθνικής Ασφάλειας), από την εφαρμογή της οποίας ο κόσμος υπέφερε. —Τα ονόματα των αξιωματικών που υπηρέτησαν στο Α.Τ. Μοιρών, την περίοδο από 1967 έως 1974. —Τα μηνιαία αστυνομικά δελτία πληροφοριών του Α.Τ. Μοιρών από 1ης έως 17ης Απριλίου 1973. —Τα πιο χαρακτηριστικά γεγονότα, όπως τα είδε το «άγρυπνο» μάτι και ο συντά­κτης των αναφορών για τα έτη: 1967, 1968, 1969, 1970, 1971 και 1973. Πλούσια τα γεγονότα του έτους 1973, αποτελούν τον κύριο άξονα της πραγματείας του. Την μεθεπόμενη της εξέγερσης των φοιτητών στο Πολυτε­χνείο (17 Νοεμβρίου 1973), έξι μαθητές του Γυμνασίου Μοιρών εκδηλώνουν αντιστασιακή ΜΑΥΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

5

δράση προς το καθεστώς της στρατιωτικής Χούντας. Ανέγραψαν συνθήματα στο τοίχο του σχολείου τους και σκόρπισαν χειρόγραφες προκηρύξεις στον προαύλιο χώρο του, γεγονότα που σηματοδότησαν στη συνέχεια την προσωπική τους Οδύσσεια. Στο μέρος του κυρίως θέματος του βιβλίου, διαγράφονται παραστατικά τα στοιχεία της περιρρέουσας ατμόσφαιρας. —Η παιδαγωγική ατμόσφαιρα στις Μοίρες (ελληνοχριστιανικά ιδεώδη). —Ο Μητροπολίτης Αρκαδίας Τιμόθεος (καθοριστικός παράγων της περιοχής). —Η επιρροή του κινήματος των Χίππυς στα Μάταλα (ανατρεπτικές ιδέες). —Ο θεσμός του Γυμνασίου Μοιρών με τις επιμέρους πτυχές του (οι εκπαιδευτικοί, οι μαθητές και ο παιδονόμος του, το κτιριακό συγκρότημα, η αυταρχική συμπεριφορά της προκλητικής φιλολόγου καθηγήτριας κ.λπ.). Στη συνέχεια αναπτύσσεται το σκηνικό της δρά­σης των έξι μαθητών. Στην εκρηκτική ατμόσφαιρα των γεγονότων του Πολυτεχνείου, η άστοχη παρατήρηση της καθηγήτριας στους μαθητές της Ε΄ τάξης του Γυμνασίου Μοιρών, πως «…μόνο με στρατιωτικό νόμο ησυχάζετε εσείς…» αποτέλεσε θρυαλλίδα ανάφλεξης για έντονες συζητήσεις, προβληματισμό και αντιδράσεις, γύρω από το καυτό θέμα των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ελευθερίας και την τυραννία. Ευαισθητοποιημένοι από τα γεγονότα της περιόδου και ανάστατοι οι μαθητές από την πρόκληση, προβάλ­λουν αντιρρήσεις, συζητούν έντονα, συσκέπτονται, και αποφασίζουν να αντιδράσουν, σε συμπαράσταση προς τους φοιτητές των γεγονότων του Πολυτεχνείου. Οι σκέψεις και ιδέες τους γίνονται πράξεις το ίδιο απόγευμα. Οργανώνουν συνεργείο, γράφουν χειρόγραφα συνθήματα, πάνω σε πρόχειρα φύλλα χαρτιού, τα οποία σκορπούν στο προαύλιο χώρο του γυμνασίου, το βράδυ της Κυριακής. 6

ΜΥΡΩΝ ΤΖΑΡΔΗΣ

Επί πλέον σπεύδουν και γράφουν με μπλε μπογιά και μεγάλα γράμματα στους τοίχους: « ΚΑΤΩ Η ΧΟΥΝΤΑ – ΚΑΤΩ Ο ΦΑΣΙΣΜΟΣ – 114 ». Το πρωί της Δευτέρας 20 Νοεμβρίου 1973, βρίσκει το Γυμνάσιο σε αναστάτωση από το διαμορφωμένο τοπίο, από τις σκόρπιες γραπτές προκηρύξεις στην αυλή και τα γραμμένα στους τοίχους συνθήματα. Αινιγματική η μαθητική ατμόσφαιρα από μυημένους ή μη μαθητές. Αμηχανία στο Σύλλογο των καθηγητών, που παρακάμπτοντας την παιδαγωγική του δυνατότητα διαχείρισης της κρίσης, σπεύδει ν’ απο­σείσει από πάνω του ευθύνες. Έντρομοι οι καθηγητές καλούν την αστυνομία η οποία ειδο­ποιεί τον Φρούραρχο Μοιρών. Κλιμάκιο της Ασφαλείας με επικεφαλής ταγματάρχη κατέφ­θασε σε μία ώρα περίπου, από το Ηράκλειο, που άρχισε τη διεξαγωγή των ανακρίσεων με συνοπτικές διαδικασίες. Βιαστικά και πιεστικά ανέκρινε υπό­πτους. Γρήγορα επεσήμανε τη μαθητική ομάδα δράσης, τα μέλη της οποίας άρχισε με τη χρήση βίας, να απομονώνει και να καταπιέζει μέσα στο διδακτήριο του Γυμνασίου. Είχα την τύχη να παρευρίσκομαι αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας κάποιων σκηνών της ανακρίσεως, ως υπασπιστής, ακόλουθος, του Φρουράρχου Μοιρών, Διοικητή του 70ου Συντάγματος Πεζικού κ. Γιάννη Δαϊλάκη, προς τον οποίο ασε­ βούσε προκλητικά ο ανακριτής Ταγματάρχης. Αδύναμος ν’ αντιδράσω διαφορετικά, στους ξυλοδαρμούς, στις ύβρεις και στους εξευτελισμούς των μαθητών αυτών, κι αφού διέ­κρινα την επίνευση του παρισταμένου διοικητή μου, επιχείρησα να ελαφρύνω τη θέση των υπόπτων μαθητών, δηλώνοντας ότι «…πρόκειται για καλά παιδιά, που είναι και πρό­σκοποι». Εισέπραξα όμως το ιταμό ύφος, την ειρωνεία, την αποδοκιμασία και τις απειλές του Ταγ­ματάρχη, ο οποίος συνέχισε ψυχρά, τις ανακρίσεις, για επιπλέον ενοχοποιητικά στοιχεία και συλλήψεις. Έτσι οδήγησε τα έξι μέλη της ομάδας στα κρατητήρια του Α.Τ. Μοι­ρών, όπου συνέχισε τις πιέσεις για αποκά-

ΜΑΥΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

7

λυψη υπόπτων ηθικών αυτουργών, κυρίως από αντιφρονούντες ενήλικες της κωμόπολης των Μοιρών. Το βράδυ, οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν στις εγκαταστάσεις της Ασφάλειας Ηρακλείου, από τα κρατητήρια της οποίας έγινε η μεταγωγή τους την επαύριο, Τρίτη 21 Νοεμβρίου, στα Χανιά, έδρα της Στρατιωτικής Διοικήσεως της V Μεραρχίας. Εκεί, ο Επίτροπος του Στρατοδικείου, αφού παρέπεμψε τους μαθητές σε τακτική δικάσιμο, τους άφησε προσωρινά ελεύθερους και γύρισαν στα σπίτια τους. Η μαθητική Οδύσσεια συνεχίστηκε όμως στην επιστροφή τους στις Μοίρες από την επί πλέον τιμωρία τους με 15/νθήμερη αποβολή από το Γυμνάσιο. Δυο μήνες περίπου μετά, οι έξη μαθητές παρουσιάστηκαν στις 15 Ιανουαρίου 1974, ενώπιον του Στρατοδικείου Χανίων να δικαστούν «…για απείθεια σε διαταγή στρατιωτικής αρχής κατά συναυτουργία» σε περίοδο κατάστασης πολιορκίας (στρατιωτικός νόμος). Παρασκηνιακά λειτούργησε η παρέμβαση του Μητροπολίτη Τιμοθέου, τότε, υπέρ των κατηγορουμένων μαθητών. Στην ακροαματική διαδικασία τηρήθηκε πλήρες το τυπικό του Στρατοδικείου, το οποίο αποφάνθηκε τελικά ότι: «…κηρύσσει όλους τους κατηγορούμενους με ψήφους τέσσερις κατά μιάς (4-1) αθώους απειθείας σε διαταγή Στρατιωτικής Αρχής σε συ-ναυτουργία…». Μετά την αθώωση των μαθητών και από το Στρατοδικείο, ακολούθησε άλλη τιμωρία τους από το Σύλλογο των καθηγητών του Γυμνασίου. Τιμωρήθηκαν με εξαήμερη αποβολή, γιατί γιόρτασαν την αθώωση τους σε πάρτυ, που οργάνωσαν με­ ταξύ τους. Οι «ζωηροί» μαθητές τέθηκαν έπειτα, κάτω από την επιτήρηση Κοινωνικών λειτουργών της υπηρεσίας Ανηλίκων Ηρακλείου και σε στενή αστυνομική παρακολούθηση, μέχρι τη πτώση της δικτατορίας (23 Ιουλίου 1974). Είναι προς τιμήν της μαθητικής εκείνης ομάδας, πως δεν 8

ΜΥΡΩΝ ΤΖΑΡΔΗΣ

έσκυψε το κεφάλι ποτέ, ούτε εξαργύρωσε την τιμή. Δεν ζήτησε ανταλλάγματα, αντιστασιακές περγαμηνές, ούτε επεδίωξαν δάφνες ή θέσεις αποκατάστασης. Συνέχισαν τις σπουδές τους, οι περισσότεροι, και κατέκτησαν με το σπαθί και το ηθικό ανάστημά τους, και περίοπτη θέση στη κοινωνία μας ως διακεκριμένοι επιστήμονες πανεπιστημιακού επιπέδου. Σοβαροί οικογενειάρχες, με παιδιά, όλοι σήμερα, αναπολούν με νοσταλγία τη δροσιά της τότε νεότητάς τους. Ώριμος πλέον ο κ. Τζαρδής και αποστασιοποιημένος από τα τότε γεγονότα, με τα τρομακτικά νεανικά βιώματά του, μας δίνει εικόνες και περιγραφές στο χώρο της Μεσαράς. Μέσα από ώριμες σκέψεις, συγκεκριμένο, στρωτό, ουσιαστικό λόγο και κριτική ματιά, κάνει αναφορές σε πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις με συγκι­νητικές λεπτομέρειες, παραπομπές σχολαστικής τεκμηρίωσης και επιστημονική αρ­τιότητα. Με αδιάσειστα στοι­χεία, οργανική πληρότητα και υπηρεσιακή αλληλογραφία, που παραθέτει, με τη μορφή παραρτημάτων και τέλος με πλούσια βιβλιογραφία. Πέραν των βιωματικών καταστάσεων, ο συγγραφέας, αποκαλύπτει τις πηγές του, με κύριο το υλικό του Αρχείου του Α.Τ. Μοιρών, το οποίο διέσωσε ο ευρωβου­λευτής και Δήμαρχος Ηρακλείου Μανόλης Καρέλης. Σημαντική είναι η δήλωση σε αποστροφή του συγγραφέα, ότι κατέβαλε προσπάθεια να καταγραφούν με όσο το δυνατόν λιγότερο υποκειμενικά χαρακτηριστικά, τα πραγματικά συμβάντα και η ιστορική αλήθεια. Επί πλέον, τον τιμά ιδιαίτερα η αναφορά στον επίλογό του ότι «…νοιώθει την ανάγκη να δημοσιοποιήσει τις λεπτομέρειες των γεγονότων αυτών, στις Μοίρες την εποχή της Χούντας, για λόγους ιστορικούς και μόνο». Γνώμη μας είναι ότι, επιτυγχάνει τους στόχους του άριστα, με σεμνότητα, ήθος, ευγένεια, ανιδιοτέλεια, και ανωτερότητα. Χωρίς πάθος, μίσος ή διάθεση ρεβανσισμού απέναντι σ’ όσους ηθελημένα ή άθελα επιχείρησαν να τους βλάψουν. Ως επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Ιστορίας ΜΑΥΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

9

Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, άλλωστε, ο κ. Μύρων Τζαρδής, έχει δώσει εξαιρετικά δείγματα γραφής με τις ερευνητικές δραστηριότητες, τις ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις του, σε ανάλογα συνέδρια και επιστημονικές ημερίδες, που συμμετείχε. Συμπερασματικά, το βιβλίο του αυτό αποτελεί μια φροντισμένη εργασία, δουλεμένη και ζυμωμένη με μεράκι, φλόγα ψυχής και μεθοδικότητα. Ένα έργο, που συνθέτει επιστημονικά μια ακόμη ψηφίδα της Τοπικής μας Ιστορίας, έτοιμη να αξιοποιηθεί κατάλληλα από ιστορικούς, εκπαιδευτικούς και άλλους αρμοδίους. Μια διατριβή, ένα ανάγνωσμα, που θα πρέπει να διαβαστεί από κάθε φιλίστορα και φιλα­ναγνώστη, ενώ δεν θα πρέπει να λείψει από καμιά βιβλιοθήκη της Κρήτης. Η κοινωνία μας και κάθε κοινωνία, έχουν ανάγκη της προβολής τέτοιων προτύπων, και ιδίως στους νέους μας. Ηράκλειο Καλοκαίρι 2015 Γεώργιος Μ. Πατεράκης Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

10

ΜΥΡΩΝ ΤΖΑΡΔΗΣ

Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά Ὅσοι τό χάλκεον χέρι βαρύ του φόβου αἰσθάνονται, ζυγόν δουλείας ἅς ἔχωσι· θέλει ἀρετήν καί τόλμην ἡ ἐλευθερία. ΑΝΔΡΈΑΣ ΚΆΛΒΟΣ , Ὠδή τετάρτη, εἰς Σάμον

Η

στρατιωτική δικτατορία είναι μια μορφή διακυβέρνησης ενός τόπου, όπου η πολιτική δύναμη πηγάζει από τον στρατό. Ένα ολοκληρωτικό1 καθεστώς στρατιωτικής δικτατορίας, ήταν και το καθεστώς των συνταγματαρχών, που επιβλήθηκε στην Ελλάδα μετά το πραξικόπημα της 21 Απριλίου 1967, στηριζόμενο αρχικά στην τεθωρακισμένη ταξιαρχία και σε μερικούς μυημένους ανώτερους αξιωματικούς2. Τα πρώτα μέτρα του νέου καθεστώτος τότε απέβλεπαν στη διασφάλιση της εξουσίας του και οι μαζικές συλλήψεις αποτέλεσαν το κυριότερο μέσο. Βασική αρχή του καθεστώτος ήταν « όποιος δεν είναι μαζί μου είναι εναντίον μου». Την 25η Απριλίου αναγγέλθηκε ότι συστήθηκαν 10 έκτα1

Η Arendt, συγγραφέας του βιβλίου «Το Ολοκληρωτικό Σύστημα» (εκδόσεις Ευρύαλος), ορίζει τον ολοκληρωτισμό ως ριζική καταστολή της πολιτικής και περιφρόνηση εκ μέρους της εξουσίας των ατομικών δικαιωμάτων του πολίτη. 2 Γρηγοριάδης Νεοκ. Σόλων (2011) Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1941-1974, 21/4/1967: Τα τανκς στους δρόμους, τ. 8ος, εκδ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Αθήνα. σελ.71. ΜΑΥΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

11

κτα στρατοδικεία, συγχρόνως οργανώθηκε η λογοκρισία στον Τύπο. Οι εφημερίδες εμφανίζονταν ίδιες με την ίδια θεματολογία. Στη συνέχεια διαλύθηκαν τα κόμματα οργανώσεις και σωματεία. Αργότερα καταργήθηκε η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων και η ισοβιότητα των δικαστικών λειτουργών. Ο μεγάλος φόβος άρχισε, η λογοκρισία και η αστυνόμευση του πνεύματος επεκτάθηκε σε όλη την πνευματική σφαίρα, έγινε εκκαθάριση στην εκπαίδευση και η ελλαδική εκκλησία τέθηκε υπό έλεγχο3. Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως και στην Ισπανία και στην Πορτογαλία, οι στρατιωτικοί ανέλαβαν να αντιμετωπίσουν αυτό που εκλάμβαναν ως κομμουνιστικό κίνδυνο με περιορισμό των πολιτικών ελευθεριών και εγκαθίδρυση δικτατοριών. Το δικτατορικό καθεστώς των συνταγματαρχών βρήκε έτοιμη υποδομή από το μετεμφυλιακό κράτος για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των αντιφρονούντων4. Δεν είχε παρά να επεκτείνει την δραστηριότητα του σε όλους όσους θεωρούσε εν δυνάμει αντιπάλους κομμουνιστές, αριστερούς δημοκράτες, οπαδούς της Ε.Κ., φίλους του Α. Παπανδρέου, φιλελεύθερους και παλιούς βενιζελικούς ακόμη και οπαδούς της ΕΡΕ. Όλος ο αστυνομικός μηχανισμός τέθηκε στη διάθεση της δικτατορίας από την πρώτη στιγμή. Η δικτατορία προσέδωσε μεγάλες διαστάσεις στο σύστημα επαγρύπνησης και καταδίωξης, που εισχώρησε παντού και κατέστησε δύσκολη κάθε μαζική οργάνωση και δράση5. Ο μηχανισμός αυτός είχε τις παρακάτω διαστάσεις: τη διείσδυση πρακτόρων σε κάθε χώρο εργασίας, κίνησης ή εκπαίδευσης, τη χρήση τηλεφωνικών υποκλοπών και ανοίγματος της αλ3 4 5

12

ό.π. σελ. 141. Ριζάς Σωτήρης (2008) Η Ελληνική Πολιτική μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, Κοινοβουλευτισμός και Δικτατορία, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα. σελ. 35. Γρηγοριάδης Νεοκ. Σόλων (2011) Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας 1941-1974, Χούντα και αντίσταση, τ. 9ος, εκδ. Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Αθήνα. σελ.147.

ΜΥΡΩΝ ΤΖΑΡΔΗΣ

ληλογραφίας, την αποφασιστική καταδίωξη των αντιφρονούντων, τις μαζικές συλλήψεις ύποπτων ή μη χωρίς διάκριση, την εφαρμογή βίας στις ανακρίσεις, τη σκληρή μεταχείριση κρατούμενων και την χωρίς διακοπή δράση των έκτακτων στρατοδικείων. Η δικτατορία είναι, ως γνωστόν, μια πολιτικο-κοινωνική κατάσταση, κατά την οποία η δημοκρατία καταλύεται, μαζί και το Σύνταγμα, και κάποια ισχυρή πολιτική μερίδα παίρνει με τη βία και τα όπλα την εξουσία. Προκειμένου να κρατηθεί στην εξουσία, δεδομένου ότι δεν έχει τη λαϊκή εντολή και συναίνεση, χρησιμοποιεί ότι μέσο διαθέτει ώστε να κάμψει κάθε αντίσταση: δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων, βασανιστήρια και ανακρίσεις, εξορίες, προπαγάνδα, έλεγχο των Μ.Μ.Ε., λογοκρισία του πνευματικού κόσμου, κατάργηση των ατομικών δικαιωμάτων, έλεγχο της δικαστικής λειτουργίας, της ιεραρχίας και της εκπαίδευσης κ.ο.κ., ενώ ταυτόχρονα, επιβραβεύει δυσανάλογα τους υποστηρικτές του καθεστώτος, τους πληροφοριοδότες, τους παρακρατικούς μηχανισμούς, και τους ανθρώπους με επιρροή που τάσσονται υπέρ της δικτατορίας. Τα ανωτέρω είναι πολύ γνωστά, και επαναλαμβάνονται σχεδόν σε κάθε δικτατορία.

ΜΑΥΡΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΑΡΑ

13

140 × 210  SPINE: 5  FLAPS: 70

Οι δικτατορίες χρησιμοποιούν ότι μέσο διαθέτουν ώστε να κάμψουν κάθε αντίσταση: δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων, βασανιστήρια και ανακρίσεις, εξορίες, προπαγάνδα, έλεγχο των Μ.Μ.Ε., λογοκρισία του πνευματικού κόσμου, κατάργηση των ατομικών δικαιωμάτων, έλεγχο της δικαστικής λειτουργίας, της ιεραρχίας και της εκπαίδευσης κ.ο.κ., ενώ ταυτόχρονα, επιβραβεύει δυσανάλογα τους υποστηρικτές του καθεστώτος, τους πληροφοριοδότες, τους παρακρατικούς μηχανισμούς, και τους ανθρώπους με επιρροή που τάσσονται υπέρ της δικτατορίας. Στο βιβλίο παρουσιάζουμε κάποιες στιγμές της περιόδου της δικτατορίας στη Μεσαρά, που για την χούντα ήταν ύποπτες: το κατέβασμα των ζώων στα χειμαδιά, η οικογενειακή αλληλογραφία, οι χίπις στα Μάταλλα, βαφτίσια, υπηρεσιακές επισκέψεις σε Τράπεζα, το πανηγύρι του αγίου Παύλου και η πασχαλινή γιορτή στους Καλούς Λιμιώνες με την παρουσία επτά πρεσβευτών. Όλα αυτά ήταν αντικείμενο παρακολούθησης και ενημέρωσης των αρχών «εθνικής ασφάλειας» του χουντικού καθεστώτος. Τέλος καταγράφουμε αναλυτικά την αντιστασιακή δράση έξι μαθητών του εξατάξιου Γυμνασίου Μοιρών, κατά τις ημέρες της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973.

Μύρων Τζαρδής Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

Οι έξι μαθητές όπως είναι σήμερα. Από αριστερά Δριμισκιανάκης Στυλιανός, Χουστουλάκης Μανόλης, Τζανάκης Μανόλης, Αρμουτάκης Σήφης, Τζαρδής Μύρων και Γαρεφαλάκης Γιάννης.

Μύρων Τζαρδής

Μαύρες ημέρες δικτατορίας στη Μεσαρά

ISBN 978-960-564-262-4 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

0_cover_mavres meres.indd 1

Ο Τζαρδής Μύρων είναι τεχνολόγος Γεωπόνος με μεταπτυχιακές σπουδές στην επαγγελματική γεωργική εκπαίδευση. Εργάζεται στην Περιφέρεια Κρήτης, στη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας Ηρακλείου. Με αφορμή την μεταπτυχιακή διατριβή για την «οργάνωση και διοίκηση του Πρακτικού Γεωργικού Σχολείου Γόρτυνας Μεσαράς» ασχολείται με την ιστορική έρευνα της Νεότερης Ελλάδας, ιδιαίτερα της Κρήτης και είναι επιστημονικός συνεργάτης του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού Παν. Ιωαννίνων.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

19/5/2015 8:16:48 μμ