Issuu

130 × 210 SPINE: 5.4 FLAPS: 80

Κυκλοφορούν τα εξής βιβλία της:

2004 Εγχειρίδιο Κινέζικης Αστρολογίας,

Κέδρος 2002 Τρινολίνο και Βαλταμόρα, Κατάρτι

Συμμετοχή σε συλλογικά διηγήματα

Η ΡΕΝΙΑ Η ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ

Μετάφραση 2004 Η Ιστορία του Ντεσπερό, Μοντέρνοι Καιροί 2007 Ταο Τε Τσινγκ, του Λάο Τσε, με τον Δημήτρη Χουλιαράκη, Μελάνι 2006 Τρία ποιήματα, Πανδώρα, τεύχος 23

Ιστορίες κατοικημένες από ήρωες ξεχωριστούς, μιλούν για την αλλαγή, την δημιουργία και τις σημαδιακές συναντήσεις, τον έρωτα και την αυτοθυσία. Η ζωή αναδύεται πανίσχυρη και ανταμείβει τον ερωτευμένο, τον τολμηρό, τον εξερευνητή. Λόγος της καρδιάς, λυρικός, μαγικός και αθώος, φανατικά αντιρεαλιστικός.

Μαίρη Μεταξά-Παξινού είναι φιλόλογος, συγγραφέας, ερευνήτρια αστρολογίας και εικαστικός. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αιθιοπία. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο L.T.C. Sussex της Αγγλίας, Φιλοσοφία στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών όπου παρακολούθησε και μαθήματα Θεατρολογίας, και Γραφικές Τέχνες στη Σχολή ΑΚΤΟ. Δίδαξε δέκα χρόνια στην ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση. Έγραψε και παρουσίασε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό θέματα της Mυθολογίας μέσα από το Θέατρο και την Κίνηση.

2004 H μαμά και ο μπαμπάς δεν ζούνε πια μαζί, Ψυχογιός

να ποιητικό βοτανολογικό εγχειρίδιο ανασύρει μνήμες αιώνων καταγραμμένες στον πυρήνα της Ρένιας, που την οδηγούν ν’ αγνοήσει την φύση της και να κατέβει στον γιαλό όπου μεταστοιχειώνεται, υπακούει στην παρόρμηση και τολμάει. Ο τρούλος του Αϊ-Γιάννη, ως ευαίσθητος αποδέκτης των λεπτών αισθημάτων, ταυτίζεται και αναλαμβάνει το χρέος να σταματήσει έναν πόλεμο, για να ενώσει ξανά δύο ανθρώπους που αγαπιούνται. Η εμβληματική και συνεχώς μεταβαλλόμενη μορφή της Αριάδνης (A΄ βραβείο διηγήματος, 1998) συντροφεύει έναν καλλιτέχνη στην λύση του εσωτερικού του λαβύρινθου. Ένας ποιητικός μονόλογος, μια βαθιά ιστορία μύησης που αφορά στην τέχνη, τον έρωτα και τον θάνατο.

Μαίρη Μεταξά-Παξινού

1998 Ο παππούς μου και εγώ, Κέδρος 1998 Το αδελφάκι μου και εγώ, Κέδρος 1998 Οι φίλες μου, το περιστέρι και εγώ, Κέδρος 1999 Για το χταπόδι της Αλληλούς, Κέδρος, 2002 Σώος και αβλαβής από το σχολείο, Κέδρος 2003 Σώος και αβλαβής από τα ναρκωτικά, Κέδρος 2003 Σώος και αβλαβής από τις δίαιτες, Κέδρος 2003 Σώος και αβλαβής από την οικογένεια, Κέδρος 2004 Σώος και αβλαβής από τους έρωτες, Κέδρος

Το διήγημά της «Αριάδνη» βραβεύτηκε με το βραβείο Καίτης Σταθοπούλου το 1998 και παρουσιάστηκε από την ίδια στο δεύτερο πρόγραμμα του ραδιοφώνου, με μουσική του Δημήτρη Αλιμήση. Το Λιμπρέττο Τρινολίνο και Βαλταμόρα βραβεύτηκε από την Λογοτεχνική Συντροφιά το 2001. Παρουσιάστηκε θεατρικά στις 30.7.2012 στην Κεφαλλονιά, σε σκηνοθεσία Σοφίας Δελαπόρτα, σκηνογραφία Κλειώ Μπομπότη και μουσική Δάφνης Αλεξανδρή.

ISBN 978-960-564-459-8 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

0_cover_paxinou.indd 1

Με την ιδιότητα του εικαστικού υπογράφει με το όνομα Μαίρη Μεταξά. Έργα της έχουν εκτεθεί σε επτά ατομικές και σε πέντε ομαδικές εκθέσεις.

20/12/2016 5:08:52 μμ

Η Ρένια η βελανιδιά Μαίρη Μεταξά-Παξινού Λογοτεχνία [1358]1216/23 Έλσα Παντοπούλου Myrtilo, Λένα Παντοπούλου Μαίρη Μεταξά-Παξινού Αθήνα, Δεκέμβριος 2016

ISBN 978-960-564-459-8

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ:

Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 E-MAIL: ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

0_soma_paxinou.indd 2

12/21/2016 10:46:16 AM

Μαίρη Μεταξά-Παξινού

H Ρένια η βελανιδιά

0_soma_paxinou.indd 3

12/21/2016 10:46:16 AM

0_soma_paxinou.indd 4

12/21/2016 10:46:16 AM

Ευχαριστίες Ευχαριστώ τον αγαπητό φίλο και ζωγράφο Παύλο Σάμιο, που προσφέρθηκε να φιλοτεχνήσει το εξώφυλλο, καθώς και την εικόνα από το διήγημα Ρένια η Βελανιδιά· την αγαπημένη λογοτέχνη και συγγραφέα Πέγκυ Χριστοφή που, παρά τον φόρτο της δικής της εργασίας, αγκάλιασε το βιβλίο και μου προσέφερε την πολύτιμη βοήθειά της· την ποιήτρια Λένα Καλλέργη που προσφέρθηκε να συντάξει το οπισθόφυλλο και την φιλόλογο Ματίνα Κουρρή για την πρώτη ματιά στην επιμέλεια του κειμένου. Ευχαριστώ τον Θωμά μου, για το σκιτσάκι του στον Tρούλο του Αϊ-Γιάννη και την κόρη μου Έλλη, για τις φωτογραφίες των γλυπτών της στο διήγημα Αριάδνη.

0_soma_paxinou.indd 5

12/21/2016 10:46:16 AM

0_soma_paxinou.indd 6

12/21/2016 10:46:16 AM

Στον φίλο μου Τάσο Ποταμιάνο, που έφυγε τόσο ξαφνικά από την πόρτα της κουζίνας

0_soma_paxinou.indd 7

12/21/2016 10:46:16 AM

0_soma_paxinou.indd 8

12/21/2016 10:46:17 AM

Η Ρένια η Βελανιδιά

στεκε εκεί. Πανέμορφη μέσα στο δάσος το γεμάτο από βελανιδιές, μια ήμερη βελανιδιά και αυτή, με άγρια βελανίδια. Φωτόφιλη, δεν ήθελε να σκιάζεται από πουθενά, αφηνόταν ελεύθερα στον ήλιο και απολάμβανε τα χάδια του. Η νεότερη όλων τους. Μόλις τριακοσίων ετών. Ένα ελαφρό χνούδι έλαμπε στα σαρκώδη φύλλα της. Δείγμα εφηβείας, θα έλεγαν οι ειδήμονες βοτανολόγοι. Όμως, η αλήθεια ήταν άλλη. Καταχωρημένη ως έμμισχος, της δώσανε το λαϊκό όνομα Ρένια που, παρότι βασιλικό και μεγαλόπρεπο, κατά βάθος την καταπίεζε. Το ένιωθε βαρύ και σοβαρό, με μια αίσθηση ευθύνης και χρέους, που άλλωστε το μαρτυρούσε και η θέση της στο βουνό. Ακριβώς στο κέντρο. Γύρω της, μια κλαίουσα ιτιά, ένας κέδρος και ένα κυπαρίσσι. Στην αριστερή πλαγιά, τα πεύκα. Πιο κάτω, τα πουρνάρια κι οι αγριελιές, και μέχρι το τέλος του ορίζοντα, οι χαρουπιές. Ένα ολόκληρο δάσος, καταφύγιο για τα ζαρκάδια, τους ασβούς, τις αλεπούδες, τα σκιουράκια και τις χελώνες. Γύρω της, οι άλλες βελανιδιές, και λίγο πιο πέρα, οι δύο φυλλοβόλες αδελφές της, η Πλατίτσα και η Γρανίτσα. Η διαφορά ανάμεσά τους βρισκόταν μόνο στην σχέση τους με τον χρόνο. Φυλλορροούσαν πιο γρήγορα. Υπάκουαν, σχεδόν παραδίδονταν στις αλλαγές του, ακόμα και προτού φανούν Η Ρένια η Βελανιδιά

0_soma_paxinou.indd 9

12/21/2016 10:46:18 AM

τα σημάδια των εποχών. Πριν μπει καλά καλά ο χειμώνας, είχαν ήδη ρίξει τα φύλλα τους και, σαν να μην είχαν πια τι άλλο να κάνουν, έστεκαν αμήχανα περιμένοντας την άνοιξη. Από πίσω της, στο ψηλότερο μέρος του βουνού, σχεδόν κοντά στα έλατα, καμαρωτό στεκόταν το Τσέρνο. Το Τσέρνο καθημερινά οριοθετούσε τον χώρο του, φροντίζοντας να μη φυτρώσει τίποτα τριγύρω. Ίσως γιατί δεν καταλάβαινε το νόημα μέσα στις συνεχείς εναλλαγές της φύσης. Δεν ένιωθε τα μυστικά που κρύβονταν μέσα στην σιωπή του χειμώνα. Το Τσέρνο, μήτε τις μυρωδιές της άνοιξης καταλάβαινε, μήτε την έκρηξη του ήλιου το καλοκαίρι, μήτε την γλύκα του φθινοπώρου. Έβλεπε μόνο μια γενική χειμερία νάρκη και τίποτα παραπάνω. Δεν άκουγε τους χυμούς να κυοφορούν την νέα μορφή, τα έντομα να κουλουριάζονται κάτω από τις πέτρες, τις χελώνες να χώνονται στις βαθιές τρύπες, τους σπόρους να έχουν διασπαστεί στο εσωτερικό της γης, για ν’ ανασυνταχθούν με καινούργιο τρόπο για την νέα γέννηση. Δεν έβλεπε ούτε τον Απόλλωνα να έχει εγκαταλείψει τους Δελφούς και να ενοικεί τον οίκο των Υπερβορείων. Δεν καταλάβαινε πως το τέλος ενός κύκλου σήμαινε την έναρξη του νέου. Ήταν σαν αυτές οι πεποιθήσεις να είχαν διαμορφώσει και την φυσιολογία του. Άλλωστε, μόνο του περιόριζε τις δυνατότητές του στο εύρος που το ίδιο αντιλαμβανόταν. Διαμόρφωσε έναν τραχύ και άκαμπτο κορμό, που καμπούριαζε από την μανία της οριοθέτησης και, όπως δίσταζε να επικοινωνήσει με τα αγριόχορτα και τα σπαράγγια, γέμισε με αγκάθια τους 10

ΜΑΙΡΗ ΜΕΤΑΞΑ-ΠΑΞΙΝΟΥ

0_soma_paxinou.indd 10

12/21/2016 10:46:18 AM

κλώνους του και έμοιαζε περισσότερο με απολιθωμένο δένδρο παρά με ζωντανό. Στα δεξιά της Ρένιας, υπήρχε ένας απλός μονόχωρος ναός της Αρτέμιδας που αργότερα έγινε ξωκκλήσι. Της Παναγιάς της Βελανιδιώτισσας. Θεμελιωμένο πάνω στην κρηπίδα, είχε μια αρχαία κολόνα με το κιονόκρανο για άγια τράπεζα μέσα στο ιερό. Εκεί, μέσα από τα μάτια της, χαμογελούσε η Παναγιά, με πρόσωπο γερμένο στο πλάι, σαν από συστολή, κρατώντας στα χέρια της ένα βελανίδι κι ένα δόρυ. Τα κλαδιά της Ρένιας, που αγκάλιαζαν το ιερό, ήταν σαν να ’χανε επίτηδες γείρει έτσι, σαν όλο το φύλλωμα να ’χε ταχθεί να προστατεύσει τον ναό από τις βροχές του χειμώνα και τον ήλιο του καλοκαιριού. Λέγανε πως η εικόνα της Παναγιάς βρέθηκε μέσα στην κουφάλα της βελανιδιάς. Την βρήκε ένας βοσκός, που με την βοήθεια των συγχωριανών έχτισε το ξωκκλήσι. Οι πόρτες του ξωκκλησιού κάηκαν και έκτοτε δεν αντικαταστάθηκαν. Η φωτιά έδειχνε να είχε διαπεράσει όλον τον κοιτώνα και να σταμάτησε λίγο πριν το ιερό. Εκεί, μέσα από τα μάτια της, χαμογελούσε η Παναγιά η Βελανιδιώτισσα. Λένε πως το εκκλησάκι λεηλατήθηκε πολλές φορές και κάηκε άλλες δύο. Μαζί του και η Ρένια. Κοντά του. Κάηκε και φύτρωσε ξανά από τον ίδιον της τον σπόρο. Οι χωρικοί έλεγαν πως η Παναγιά έσωσε από την φωτιά την βελανιδιά. Ο κυρ-Κώστας, όμως, ο αλαφροΐσκιωτος του χωριού, έλεγε το αντίθετο: πως η Ρένια κράτησε πάνω της τις φλόγες ν’ αργοκαίνε,

Η Ρένια η Βελανιδιά

0_soma_paxinou.indd 11

12/21/2016 10:46:18 AM

μέχρι να ’ρθουν οι χωρικοί να σβήσουν την φωτιά και να σωθεί το ξωκκλήσι. Ο κυρ-Κώστας, μικρός, έπλεκε τα φύλλα της στεφάνι και έτρεχε μέσα στο δάσος. Σαν στεφανωμένος θεός ανέβαινε στους κλώνους της, κρεμόταν από τα κλαδιά της και έπαιζε βελανιδοπόλεμο με τ’ άλλα παιδιά. Τα μεσημέρια κοιμόταν στον ίσκιο της ακουμπώντας τον κορμό της. Όταν μεγάλωσε, ερωτεύτηκε μια κοπέλα. Αυτή κάτω από το σεληνόφως έπαιζε λαούτο και χόρευε ανάμεσα στα δένδρα. Μαγεμένος από την ομορφιά της αυτός, ξενυχτούσε τις νύχτες να την δει. Κι ένα βράδυ τον είδε κι εκείνη και τον επόθησε. Έκτοτε, συναντούσε την αγαπημένη του τα μεσημέρια. Κάτω από τους κλώνους της Ρένιας, την στεφάνωνε με τα φύλλα της και την καμάρωνε για την ομορφιά της. Μέχρι που μιαν αυγουστιάτικη ημέρα που ο ήλιος και ο έρωτας είχαν φτάσει στο αποκορύφωμα, καθώς το νεαρό ζευγάρι είχε παραδοθεί σ’ αυτήν την διπλή κάψα, τραβήχτηκε ξαφνικά το αραχνοΰφαντο φουστάνι της κοπελιάς και αποκαλύφθηκαν τα πόδια της. Ο νέος πάγωσε σαν είδε πως η κοπέλα, αντί για πόδια ανθρώπινα, είχε πόδια κατσίκας. Θυμήθηκε τις ιστορίες που είχε ακούσει για τις νεράιδες, αυτές τις εξαίσιες σε ομορφιά γυναικείες μορφές, που ζούσαν μέσα στις κουφάλες των βελανιδιών και όταν ζητούσαν να ζευγαρώσουν έβγαιναν στα σταυροδρόμια, τ’ αλώνια και τα τρίστρατα. Τρόμαξε ο κυρ-Κώστας που αγκάλιαζε στην άγνοιά του τέτοιο πλάσμα τόσον καιρό και, παρατώντας την 12

ΜΑΙΡΗ ΜΕΤΑΞΑ-ΠΑΞΙΝΟΥ

0_soma_paxinou.indd 12

12/21/2016 10:46:18 AM

εκεί, το έβαλε στα πόδια. Χάθηκε για μέρες, μα όταν καταλάγιασε η τρομάρα του, γύρισε πίσω να την βρει. Μάταια, όμως, γιατί η νεράιδα ποτέ δεν ξαναφάνηκε. Και όπως είναι φυσικό, ο έρωτάς του από παράφορος έγινε απελπισμένος. Για να ξελαφρώσει την πληγωμένη του καρδιά, κάθε μέρα ερχόταν και ακουμπούσε την πλάτη του στον κορμό της Ρένιας. Έτσι έβρισκε παρηγοριά για την άφαντη αγαπημένη. Τον έπιανε τότε μια ακατάσχετη φλυαρία και αράδιαζε όλες τις ιστορίες του χωριού, με λόγια που οι περαστικοί έβρισκαν περίεργα και ακαταλαβίστικα. Λόγια νεραϊδόλογα, έλεγαν, που μόνο οι νεραϊδοχτυπημένοι μπορούσαν να καταλάβουν. Έτσι, τον ονόμασαν αλαφροΐσκιωτο. «Την είδα με τα ίδια μου τα μάτια», τους έλεγε, «την βελανιδιά, να σαρώνει την φωτιά, να την μαζεύει πάνω της. Προτίμησε η ίδια να καεί, παρά οι φλόγες να αγγίξουν τον ναό. Θα δουν όλοι πως η Παναγιά θα της το ανταποδώσει». Τέτοια και άλλα πολλά έλεγε ο κυρ-Κώστας, που κανείς δεν καταλάβαινε. Και οι χωρικοί συνέχισαν να τον λένε αλαφροΐσκιωτο. Οι ρίζες της Ρένιας ήταν βαθιές. Τόσο βαθιές που βγήκαν πάλι μετά την φωτιά, και η Ρένια αναπτύχθηκε ξανά. Έγινε πάλι μια όμορφη, ήμερη βελανιδιά με άγρια βελανίδια. Άντεξε αμέτρητες χιονοθύελλες, σκληρές ξηρασίες, δυνατούς πολέμους και δύο εμπρησμούς. Αυτή η αντοχή ήταν που της έδινε την δύναμη να αντιμετωπίζει με μιαν άνεση την προσωρινότητα εκείνου του πράγματος που οι Η Ρένια η Βελανιδιά

0_soma_paxinou.indd 13

12/21/2016 10:46:18 AM

130 × 210 SPINE: 5.4 FLAPS: 80

Κυκλοφορούν τα εξής βιβλία της:

2004 Εγχειρίδιο Κινέζικης Αστρολογίας,

Κέδρος 2002 Τρινολίνο και Βαλταμόρα, Κατάρτι

Συμμετοχή σε συλλογικά διηγήματα

Η ΡΕΝΙΑ Η ΒΕΛΑΝΙΔΙΑ

2004 H μαμά και ο μπαμπάς δεν ζούνε πια μαζί, Ψυχογιός

Μαίρη Μεταξά-Παξινού

ISBN 978-960-564-459-8 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα ΤΗΛ. : 210 6431108 ekdoseis.ocelotos@gmail.com www. ocelotos. gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

0_cover_paxinou.indd 1

20/12/2016 5:08:52 μμ