Η Γκρατσιέλλα στον κόλπο της Νεάπολης σε 12 + 1 εικόνες ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του 2022
Εικόνα εξωφύλλου: Γκρατσιέλλα, 2021. Ακρυλικά σε ανάγλυφο χαρτί 220 γρ. 29,7 × 21 εκ. Αθήνα, Ιδιωτική Συλλογή ©Ασπασία Παπαναστασίου
«Σηκωμένη ξαφνικά μες στον ύπνο της… η Γκρατσιέλλα δεν σκέφτηκε ούτε και βρήκε τον καιρό να ταχτοποιήσει τη νυχτερινή της εμφάνιση… Τα μισά απ’ τα μαλλιά της έπεφταν πάνω στο ένα μάγουλό της, ενώ τα άλλα μισά στριφογύριζαν γύρω απ’ τον λαιμό της … Τα μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια της είχαν ένα ακαθόριστο χρώμα ανάμεσα στο βαθύ μαύρο και το μπλε της θάλασσας, που τη λάμψη τους τη γλύκαινε η υγρότητα του βλέμματος που σμίγει σε ίσια αναλογία μέσα στα γυναικεία μάτια την τρυφερότητα της ψυχής με τη δύναμη του πάθους. Ουράνιο χρώμα, που τα μάτια των γυναικών της Ασίας και της Ιταλίας δανείζονται απ’ τη ζοφερή λάμψη των φλογερών τους ημερών κι απ’ το ήρεμο γαλάζιο του ουρανού, της θάλασσας και των νυχτών τους». Κεφάλαιο Πρώτο, επεισόδιο ΧΙ, σ. 33
Η Γκρατσιέλλα στον κόλπο της Νεάπολης σε 12 + 1 εικόνες ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ του 2022 της Ασπασίας Παπαναστασίου
Τιτλος
H Γκρατσιέλλα στον κόλπο της Νεάπολης σε 12 +1 εικόνες Ημερολόγιο του 2022 της Ασπασίας Παπαναστασίου ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΡΓΩΝ
Βαλεντίνα Studio Foto Spot Μεσογείων 248, Χολαργός
Layout - Design Myrtilo, Λένα Παντοπούλου Copyright© 2021 Ασπασία Παπαναστασίου Πρώτη Εκδοση
Αθήνα, Οκτώβριος 2021 ISBN 978-960-564-...........
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα Τηλ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
Εισαγωγή
Η
Γκρατσιέλλα,1 η δημοφιλής νουβέλα του Αλφόνσου Λαμαρτίνου (Alfonse de Lamartine, 1790-1869),2 δημοσιεύτηκε αρχικά σε συνέχειες ως τμήμα των Les Confidences, των νε-
ανικών ενθυμήσεων του ποιητή και πολιτικού, στην εφημερίδα La Presse από τις 02 Ιανουαρίου 1849. Ως αυτόνομο έργο εκδόθηκε το 1852 κι έκτοτε δεν έπαψε να εμπνέει ζωγράφους, λιμπρετίστες, λογοτέχνες και κινηματογραφιστές. Ο Λαμαρτίνος, έχοντας ζήσει στα χωριά του κόλπου της Νεάπολης κοντά σε απλούς και φτωχούς ψαράδες το 1811 και 1812, βίωσε μία σύντομη ιστορία αγάπης με μια νεαρή Ναπολιτάνα που έφυγε πρόωρα από τη ζωή.3 Εξιδανικεύοντας την ανάμνησή της δημιουργεί την ηρωίδα του, την όμορφη Γκρατσιέλλα, μια νέα με φλογερή ιδιοσυγκρασία που γνωρίζεται μ’ έναν νεαρό γάλλο διανοούμενο κι ανάμεσά τους αναπτύσσεται ένα άγουρο, αγνό κι αυθόρμητο ειδύλλιο.
Ρομαντικός ποιητής ο Λαμαρτίνος, σαγηνευμένος από τα θέλγητρα της Ιταλίας του νότου, πλάθει μια ιστορία γεμάτη λυρισμό, ζωηρή φαντασία, πλούσιο συναίσθημα, δυνατό ρυθμό και πάθος για ζωή. 4 Η ψυχή του ποιητή αφήνεται μ’ εμπιστοσύνη στο ναπολιτάνικο τοπίο που συνυφαίνεται με τις καθημερινές χαρές και λύπες του, τόσο ώστε ο αφηγητής του δηλώνει: «Ο άνθρωπος μάταια παρατηρεί και αγκαλιάζει το σύμπαν, ολόκληρη η φύση δεν είναι γι’ αυτόν παρά δύο ή τρία φανερά σημεία, όπου καταλήγει ολόκληρη η ψυχή του. […] Είναι που ο καθένας βλέπει με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο. Ένα σύννεφο μέσα στην ψυχή σκε1 https://en.wikipedia.org/wiki/Graziella. 2 https://en.wikipedia.org/wiki/ Alphonse_de_Lamartine∙ Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος- Λαρούς – Μπριιτάννικα. Λήμμα: Λαμαρτίνος Αλφόνσος τ. 37 1996 σ. 242-244. 3 Jouanne Pierre Quelques variantes des “Confidences” de Lamartine Revue d’ Histoire littéraire de la France, 33e Année No. 1 Presses Universitaires de France Paris 1926 pp. 106. 4 Pirazzini Agide The Influence of Italy on the Literary Career of Alphonse De Lamartine Columbia University Press New York 1917 p. 28 ff. ∙ Collection Litteraire Lagarde et Michard XIX Siecle Lamartine, Bordas Paris 1985 p. 85 ff.
πάζει και αποχρωματίζει περισσότερο τη γη, από ένα σύννεφο στον ορίζοντα. Το θέαμα είναι μέσα στον θεατή». 5 Στο ανά χείρας ημερολόγιο του 2022 δώδεκα (12) επεισόδια της νουβέλας Γκρατσιέλλα μετουσιώνονται σε ζωγραφική πράξη. Απεικονίζουμε με σχέδιο και ακρυλικά χρώματα τοπία και πρόσωπα 6 του κόλπου της Νεάπολης που συνδέονται με τη ζωή της ηρωίδας του Λαμαρτίνου, συνδυάζοντάς τα με παραθέματα από την ωραία μετάφραση του Βασίλη Λιάσκα του 1963.7 Δημιουργικό ερέθισμα αποτέλεσαν φωτογραφίες και ζωγραφιές που αλιεύτηκαν από το διαδίκτυο. Όταν ζευγαρώνουν ο λόγος και η εικόνα γίνονται, άραγε, «δύο ελεύθερα άλογα που καλπάζουν ανεξάρτητα σ’ ένα πράσινο λιβάδι» όπως υπογράμμισε ο Γιώργος Σεφέρης βλέποντας την εικονογράφηση ποιημάτων του από τον Γιάννη Μόραλη;8 Ή τελικά, αυτό που κάνει ο ζωγράφος δεν είναι παρά «το δικό μου συναίσθημα», όπως απάντησε σε συνέντευξή του ο Γιάννης Μόραλης;9 Ευχαριστίες θερμές οφείλω στη δημιουργική εκδότριά μου Λένα Παντοπούλου, η οποία έσκυψε με φροντίδα κι ενθουσιασμό πάνω και σ’ αυτή την έκδοση και κατόρθωσε με την απαράμιλλη τέχνη της να της δώσει σάρκα και οστά! Ευτυχισμένος ο καινούριος χρόνος!
5 Λαμαρτίνου Γκρατσιέλλα μτφρ. Βασίλη Λιάσκα Εκδόσεις Δημ. Δαρεμά Αθήνα 1963 σ. 100. 6 Παπαναστασίου Ασπασίας Πρόσωπα και Τοπία σε κίτρινο-κόκκινο-μπλε, 20 cartes postales Οσελότος Αθήνα 2018. 7 Άλλες γνωστές μεταφράσεις του έργου σε πλήρη μορφή: A. De Lamartine Γρατσιέλλα, μτφρ. Αριστοτέλους Ι. Κανδύλη Κωνσταντινούπολη 1886∙ Λαμαρτίνου Αλφόνσου Γκρατσιέλλα, μτφρ. Κ.Α. Σφαέλλου - Βενιζέλου εκδόσεις Μίνωας Αθήνα 1966. Κυκλοφόρησαν και συντομευμένες μορφές του κειμένου όπως Λαμαρτίνου Γρατσιέλλα μτφρ. Μανώλη Βατάλα Εκδόσεις σ. Δαρεμά χ.χ. 8 Σεφέρη Γιώργου Δοκιμές, γ’ τόμος Ίκαρος Αθήνα 1992 σ. 174. 9 Τσιγκάκου Φανής-Μαρίας, Ι. Μόραλη, Άγγελοι, Μουσική, Ποίηση, Μουσείο Μπενάκη Αθήνα 2001 σ. 25.
Μικρό βιογραφικό σημείωμα Γεννήθηκα στην Αθήνα. Σπούδασα Ιστορία και Αρχαιολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπου περάτωσα και τις μεταπτυχιακές σπουδές μου. Εργάζομαι ως φιλόλογος στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση, ενώ ασχολούμαι ερασιτεχνικά –με το περιεχόμενο που προσδίδει ο Ρολάν Μπαρτ10 στη λέξη amator (αυτός που κάνει ζωγραφική κ.ά. χωρίς το πνεύμα επιβολής ή συναγωνισμού) – με τη λογοτεχνική μετάφραση και τη ζωγραφική.
10 Ο Ρολάν Μπαρτ από τον Ρολάν Μπαρτ, μτφρ. Φλοράνς Πουανιάν εκδόσεις Ράππα Αθήνα 1983 σ. 60.
Ο κόλπος της Νεάπολης, 2020. Ακρυλικά σε ανάγλυφο χαρτί 220 γρ. 21 × 29,7 εκ. Αθήνα, Ιδιωτική Συλλογή © Ασπασία Παπαναστασίου
«Είχε αρχίσει πια το καλοκαίρι. Ήταν η εποχή που ο κόλπος της Νεάπολης, πλαισιωμένος απ’ τους λόφους του, απ’ τα κάτασπρα σπίτια του και τις ανηφοριές του, τις κάτασπρες από αμπέλια που ανεβαίνουν απ’ τη θάλασσα που είναι πιο γαλάζια απ’ τον ουρανό της, μοιάζει με ένα πράσινο αρχαϊκό κύπελλο που ασπρίζει απ’ τον αφρό και που τα ζώνανε κισσοί και κληματίδες, ανεβαίνοντας ως τα χείλη του». Κεφάλαιο Πρώτο, Eπεισόδιο ΙΙ, σ. 19-20
Ιανουάριος 2022 Δε
Τρ
Τε
Πε
Πα
Σα
Κυ
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31